Sinagtala Tomo X, Blg. 1 - Hunyo-Disyembre 2019

Sinagtala

BOSES NG KABATAAN, KASANGGA NG TAUMBAYAN

Opisyal na Pahayagang Pangkampus ng Mataas na Paaralang Pang-Agham ng Taguig Tomo 10, Bilang 1 | Hunyo-Disyembre

gintong butil Pagkitil sa

Nakadidismayang

BIDA ANG HANDA

Nangamba

Blood Olympics, ikinasa sa Taguig

ni WENDIE LAO

Bilang paggunita sa pagdiriwang ng Blood Diseases

Month sa bansa, isinagawa ng Taguig City Health Office ang kanilang kauna-unahang ‘Blood Olympics’ na ginanap noong ika-25 ng Setyembre, 2019 sa Taguig Lakeshore Hall.

Nakiisa ang 258 katao mula sa iba’t ibang barangay sa lungsod kung saan sama-samang nagdonate ng dugo ang bawat isa sa layong makatulong sa pagsagip ng buhay.

Itinampok sa nasabing programa ang kahalagahan ng blood donation at ang wastong pamamaraan upang magkaroon nito sa anumang oras ng emergency.

“Dahil sa patuloy na pagtaas ng bilang ng mga namamatay sa kakulangan ng suplay ng dugo, mahalaga na magkusa tayo na makapagbahagi ng ligtas na dugo. Sa ganitong pamamaraan, masaya sa pakiramdam na nakakatulong ako sa aking kapwa at nakasagip ako ng buhay dahil sa aking pagboboluntaryo,” ani Anne Colleene Ramos, mag-aaral ng Taguig Science High School.

Nakalikom ng kabuuang 165 bag ng dugo ang aktibidad na isinagawa at pinamunuan ng mga medical practitioners mula sa Taguig-Pateros District Hospital.

Ipinagdiriwang ang Blood Diseases Month tuwing Setyembre.

Ayon sa Department of Health (DOH), mayroong iba’t ibang blood diseases, maaaring ito ay benign o non-cancerous, at ang iba naman ay maaaring ikunsidera bilang uri ng blood cancer.

Payo naman ng DOH, upang maiwasan ang pagkakasakit sa dugo, mabuting magpacheck up sa pinakamalapit na health care units lalo na kung may ibang nararanasan ang katawan upang ito ay agad na malapatan ng angkop na lunas.

‘HINDI KAMI NPA’ - LUMADS

Bakwit Schools, nanawagan kontra Deped Order

ni SHAIRA NUAL

Student free ride, inilatag ng DOTr

BENEPISYONG HATID KONTRA TRAPIK

ni ANDREI ALEJANDRO pambansa

SIKSIK LIGLIG. Libre man ang pamasahe, matindi pa rin ang hirap na dinaranas ng mga estudyante sa mala-sardinas na kalagayan sa loob ng mga bagon ng PNR. | Kuha ni: Krista Alapre

MANILA, Philippines - Inihain sa masa ng Department of Transportation o DOTr ang pagpapatupad ng “Student Free Ride Program” kung saan wala nang babayaran ang mga estudyanteng sasakay sa Metro Rail Transit (MRT), Light Rail Transit (LRT) at Philippine National Railways (PNR) simula ika-27 ng Hunyo, Lunes hanggang Biyernes, maliban sa holidays.

Isinapubliko ang libreng sakay sa LRT Line 2 simula 4:30 hanggang 6:00 ng umaga at 3:00 hanggang 4:30 naman sa hapon.

Samantala, libre na rin ang sakay para sa MRT 3 para sa mga estudyante simula sa ganap na 5:00 ng umaga hanggang 6:30 at 3:00 hanggang 4:30 naman para sa hapon. Wala naman umanong libreng sakay sa LRT Line 1, ayon sa paunlak ng Light Rail Manila Corporation.

“Malaking tulong yung libreng pamasahe sa mga tren, kasi bawas gastos na rin tapos makakaiwas pa sa trapik,” wika ni Rann Villanueva, isang college student na nakikinabang sa nasabing programa.

Batay naman sa tala ng PNR, ipinatupad nila ang libreng sakay simula 5:00 ng umaga hanggang 6:00 at ganap na 3:00 hanggang 4:00 ng hapon.

Sa kabila nito, ibinigay rin sa mga estudyante ang pribilehiyong “anti-cut-off pass” kung saan lahat ng estudyante ay awtomatikong parte na ng sakay sa tren at hindi na maaring pababain kung sakali man nakasakay na sobra na sa karga ang tren.

Base sa programa, pasok ang mga mag-aaral mula preschool hanggang kolehiyo, gayundin ang mga nasa trade, arts, technical at vocational schools.

Tinanggal narin ang terminal fee ng mga estudyante sa mga pampaliparan simula nitong ika-1 ng Agosto.

Ipinaglaban ng 55 na paaralan ng mga Lumad sa Mindanao ang kanilang karapatan matapos itong suspindihin ng Department of Education (DepEd) nang ireklamo ni National Security Adviser Hermorenes Esperol na ginagamit umano ng mga New People’s Army (NPA) ang ilan sa mga ito upang kalabanin ang gobyerno.

“Dapat ibasura ang DepEd Order dahil hindi pa naman ito dumadaan sa prose-so at walang imbestigasyong naganap,” pahayag ni Langlang, isang mag-aaral mula sa ika-12 na baitang ng eskwelahan ng Salugpungan.

Nagpunta ang mga mag-aaral sa Unibersidad ng Pilipinas upang manawagan noong ika-2 ng Setyembre, 2019.

Ayon kay Langlang, isang kabataang Lumad, iba ang pagkakakilala ng mga tao sa kanila.

“Ang tawag samin, mga Lumad. Nangangain daw kami ng mga kapwa namin tao.

Mga walang pinag-aralan, mga ignorante,” sabi nito.

“Kasi ang layunin po ng bakwit school, ipanawagan ang aming karapatan sa edukasyon at sa sariling pagpapasya para depensahan ang aming lupang ninuno, at lalong-lalo na [upang] makabalik sa aming komunidad,” pahayag niya.

Kaugnay nito, nanguna sa pagbibigay ng tulong at konsiderasyon sa 49 estudyan- te ng Lumad Bakwit Schools para sa pagpapatuloy ng kanilang pag-aaral sa Maynila, ang organisasyong Save Our Schools (SOS), University of the Philippines (UP) na nagbukas ng pintuan para sa mga naapektuhan, at iba’t ibang Non-Government Organization (NGO) sa Pilipinas para sa tulong pinansyal. Binigyang diin ng mga paaralan na nakapaloob sa kanilang kurikulum ang katulad sa nilalaman ng programang K-12 ng DepEd at layuning maging makamasa, makabayan at magkaroon ng siyentipikong edukasyon.

PAGPUPUGAY SA MGA BAGONG BAYANI

TagSci, nakibahagi sa pagdiriwang ng World Teachers’ Month

ni WENDIE LAO

Bilang pagpupunyagi at pagbibigay ng kahalagan sa lahat ng guro sa buong bansa, idinaos ng Department of Education (DepEd) ang isang buwang pagdiriwang ng National Teachers’ Month (NTM) kaugnay sa World Teachers’s Month (WTM) na taunang ginaganap tuwing ika-5 ng Setyembre hanggang ika-5 ng Oktubre.

Kasabay ng nasabing selebrasyon ang pagkakaloob ng lokal na pamahalaan ng Taguig ng lounge para sa mga guro ng mga pampublikong paaralan sa lungsod.

Binuksan ang kauna-unahang Teachers’ Lounge sa EM’s Signal Village Elementary School (ESVES) noong ika-17 ng Oktubre, 2019 kung saan magsisilbi itong lugar pampahingahan upang maisaayos ang serbisyong makapagpalilinang sa edukasyon ng mga mag-aaral.

Kaugnay nito, isa rin ang Taguig Science High School sa nakiisa sa taunang selebrasyon ng WTM kung saan bakas sa mga mata at labi ang saya ng bawat guro ng nasabing paaralan.

May tema ang nasabing pagdiriwang ngayong taon na “Gurong Pilipino: Handa sa Makabagong Pagbabago,” kung saan nagsilbi ito bilang papuri at pasasalamat sa kanilang kasipagan at pagpupunyagi sa pagtuturo.

Pinangunahan ng Supreme Student Government (SSG) mula Junior High School (JHS) at Senior High School (SHS) ang nasabing selebrasyon upang maayos na maisakatuparan ang layuning bigyan ng kasiyahan ang mga guro sa pamamagitan ng simpleng pamamaraan.

Nagsagawa ng iba’t ibang aktibidades ang SSG officers katulad ng photo contest, song writing contest, spoken word poetry, impromptu speech at vlog making contest na nagsilbing instrumento upang ipakita ng mga mag-aaral ang kanilang pagmamahal sa mga guro.

Isinagawa rin ang taunang studentteacher project kung saan kakatawan ang mga piling estudyante mula ika-10 baitang

Ayon kay Rias Valle, tagapagsalita ng SOS, na hindi dapat maranasan ng mga batang mahiwalay sa kanilang tribo sapagkat dito na nakaakibat ang kanilang kultura na pinagbabasehan ng kanilang paraan ng pamumuhay.

Samantala, nagsagawa naman ng “cultural night” ang mga mag-aaral pang patuloy na kilalanin at huwag makalimutan ang bawat kultura sa kabila ng pag-alis nila sa kanilang mga katutubong lugar dahil sa malaking papel ng sayaw sa kanila bilang mga Lumad.

“Pinapalayas kami doon sa aming mga lupang ninuno. In return, mawawala ang aming mga kultura. Hindi na namin mapapractice ‘yung aming mga tradisyon. Hindi na kami makakapagsayaw sa mga ilog, sa mga bundok,” ani Valle.

Dagdag pa niya, hindi lamang normal na pagsayaw ang kultura nila ngunit isang buhay, lupa at pakikibaka.

hanggang ika-12 baitang bilang mga guro sa bawat asignatura.

“Sa limang taon ko sa Taguig Science High School, talagang patuloy na nag-i-improve ang celebration ng teachers’ month. Mas kakaiba na ang mga activities at mas nakakapag-participate ang mga estudyante para mapakita nila ang kanilang pasasalamat sa mga guro,” pahayag ni Rogeeann Grace Felipe, mag-aaral sa SHS.

Naghandog rin ng libreng ‘breakfast buffet’ ang pamunuan ng SSG-JHS at SHS para sa lahat ng guro bilang bahagi ng nasabing pagdiriwang.

Nagpakitang-gilas naman ang mga magaaral at naghanda ng kani-kanilang pampasiglang bilang partikular na ang mga nagwagi sa song writing contest at spoken word poetry, na sinundan naman ng Sinag El Musika. Nagtapos ang seremonya sa pagbibigay ng mumunting regalo para sa mga guro na inihanda ng bawat pangkat ng mga mag-aaral.

SINAGTALA

Pagbabalik ng pinangangambahandengvaxia,

DOH, iminungkahi ang masusing pag-aaral

ni JOHANNA MEDINA

Nkampus

Pagiging makabayan,

binuhay sa dugo ng Scientians

angangamba ang publiko partikular na ang mga magulang sa posibleng pagbabalik ng kontrobersiyal na Dengvaxia vaccine, bilang tugon sa National Dengue Epidemic na idineklara ng Department of Health (DOH) sa buong bansa dahil sa patuloy na pagtaas ng kaso ng lumalaganap na sakit mula sa mga lamok. Ayon sa datos ng European Centre for Disease Prevention and Control, sumipa sa 402,694 ang naiulat na kaso ng dengue at mahigit 1,502 na ang nasawi sa pagpatak ng ika-16 ng Nobyembre, 216 porsyento ang itinaas mula sa 189,319 noong nakaraang taon.

402,694

“Nais kong marinig ang pahayag ng mga eksperto, doktor at ibang mga taong makatutulong sa kasong ito. Hindi ko kailangan ng mga dayuhan na magpapaalam sa akin sapagkat mayroon tayong mga Pinoy na mananaliksik na magsasabi at gagabay kung ano ang dapat gawin sa pamamagitan ng kanilang mga

paunawa,” paliwanag ni Pangulong Rodrigo Duterte sa interview video ng Rappler sa oath taking ceremony ng Philippine National Police (PNP).

Maaalalang binawi ng Food and Drug Administration (FDA) ang certificate of product registration ng Dengvaxia matapos ilahad ng Sanofi Pasteur na mas may malaking panganib kapag nabakunahan ng Dengvaxia ang mga hindi pa nakararanas ng dengue at napag-alamanang ito ang sanhi ng pagkamatay ng

mga ito.

“This is the biggest government funded clinical trial masked as a public health program scam of an experimental drug in the history of DOH,” wika ni Dr. Susan Mercado, dating DOH Undersecretary, sa isang panayam ng GMA News.

Samantala, sinisi umano ng DOH ang isyu dito sapagkat nagresulta ito ng pagbaba ng mga sumasang-ayon na magulang sa immunization program na isinasagawa sa mga paaralan.

Kampanya kontra dengue, mas pinaigting

Anti-dengue socks, clean-up drive, ikinasa

nina AZINETH CHAVEZ at ANDREI ALEJANDRO

Napakagandang hakbang yung pagkakaloob nila ng anti-dengue socks.

Ipinatupad na sa lungsod ng Taguig ang programang Anti-Dengue Socks sa pangunguna ng Kagawaran ng Taguig na naglalathala ng pagpapasuot sa mga estudyanteng kababaihan ng high-knee socks bilang proteksiyon sa laganap na dengue breakout sa bansa.

Naipamahagi sa iba’t ibang pampublikong paaralan ang 90,000 na pares ng medyas sa kotang 145,000 na bilang para sa mga ito sa buwan pa lamang ng Setyembre.

“Thankful po ako na may ganito pong mga project sa Taguig. Mapoprotektahan kami kasi nakakatakot din kapag baka ako o mga kaklase ko ay magkadengue. Marami na rin kasing mga estudyante ang nabiktima ng dengue,” pahayag ni Abbria Jana Alejandro, mag-aaral na benepis-

Ayon sa paunlak, ipinagulong ang programa bunsod na lamang ng pagtaas ng kaso ng dengue sa lokalidad ng Taguig

Kabilang sa mga unang benepisyaryo ang 794 mag-aaral tig-dalawang pares ng medyas base sa tala noong ika-18 ng

Taguig, ipinasok ang proyekto sa isa sa mga self-protective measures na nasa ilalim ng “4s anti-dengue strategy” at tatlo pa ay ang pagpuksa sa mga pugad ng lamok, pag-oobserba ng kapaligiran at pagsasagawa ng fogging o pagpapausok sa lugar bilang pagtugon sa kaso

Samantala, sinig-

uro ng Taguig Science High School na ligtas ang mga mag-aaral nito kontra sa paglaganap ng dengue matapos makiisa sa “Sabayang 4 o’clock habit para deng-get out” na programa ng Department of Health (DOH) mula noong ika-16 ng Agosto.

Nagtulungan ang mga estudyate, guro at mga magulang sa paglilinis ng mga silid-aralan, pasilyo, palikuran, at iba pang parte ng paaralan.

Nagkaroon din ng Dengue clean-up drive ang lokal na pamahalaan sa lahat ng barangay at komunidad ng Taguig, kasama na ang mga pampublikong paaralan, health centers, barangay halls at lahat ng opisina ng gobyerno sa lungsod.

Sa kabilang banda, base sa ulat ng DOH sa unang walong buwan ng 2019, tumaas ng 101 porsyento ang bilang ng kaso ng Dengue sa Taguig kung saan sumipa ito ng 490 mula 243 noong nakaraang taon.

Naitala rin na ang mga lungsod ng Parañaque, Pasay, Mandaluyong, Las Piñas, Muntinlupa, Navotas, Makati at San Juan ay mas mataas rin ang bilang ng kaso ng dengue kumpara sa nakaraang taon.

Pumatak naman sa 10,349 na katao ang tinamaan ng sakit at 45 katao naman ang nasawi sa kabuuan ng Metro Manila nitong buwan ng Agosto.

Ipinakita ng mga mag-aaral ng Taguig Science High School ang pagpapahalaga sa bayan matapos ipagdiwang ang Buwan ng Wika noong ika-29 ng Agosto, 2019. Layunin ng selebrasyon na buhayin ang patriotismo at nasyonalismo sa dugo ng bawat estudyante at kilalanin ang iba’t ibang kultura sa buong bansa mula sa temang ‘Wikang Katutubo: Tungo sa Isang Bansang Pilipino’.

Nagsagawa ng Pista sa Nayon ang buong paaralan kung saan naghanda ng samu’t saring mga putahe o pagkain mula sa bawat rehiyon na nakaatas sa kanila.

Ipinamalas naman ng mga mag-aaral mula sa ika-11 baitang ang talento sa patimpalak ng Filipino Club kung saan ipinakita nila ang tradisyon ng bawat lugar gamit ang etnikong sayaw.

Maliban dito, nagkaroon din ng ibang paligsahan para sa kategoryang indibidwal tulad ng poster-making contest, litratula, pagsulat ng sanaysay at pagsulat ng kanta.

“Nakatutuwa lang na ipinagdiriwang natin ito dahil namumulat ang mga Scientians sa mga kultura ng mga Pilipino, at kahit arkipelago tayo, kinikilala natin ang iba’t ibang tradisyon,” pahayag ni Aya Dionisio, mag-aaral sa ika-10 baitang.

kampus

LIBRENG UPCAT REVIEW

200 mag-aaral, nakinabang sa UP Aggreview

ni SHAIRA NUAL

Naghatid ng libreng review ang UP Aggregates, Inc., isang civil engineer organization ng UP Diliman, sa kanilang proyektong UPCAT Aggreview 2019 para sa mga estudyante ng ika-12 baitang mula sa iba’t ibang paaralan sa Taguig.

Layunin ng proyekto na tulungan sa pag-aaral ang mga estudyanteng nagnanais makapasok sa mga eskwelahan at haharap sa mga college entrance exams, partikular na sa Unibersidad ng Pilipinas.

Ayon kay Maureen Paunil, UPCAT Aggreview Head, nais ng kanilang grupo na makatulong at magbigay ng tips and tricks sa mga estudyante kung paano makapasok sa mga unibersidad base sa kanilang mga karanasan.

“Although we boast our academic supremacy in engineering, producing several latin honors, we make sure na we also give our best efforts to serve the community,” dagdag ni Paunil.

Maliban sa UPCAT Aggreview, mayroon ding programa ng organisasyon para mga mag-aaral na interesadong tumahak ng civil engineering bilang propesyon tulad ng Civil Engineering Talk, Fix and Focus Forum at Intercollegiate AggregatES Quiz.

gintong butil Pagkitil sa

Inaakay dapat ang mga magsasaka paangat sa laylayan, hindi ang mas lalong palubugin sila sa putikan.

akadidismayang isipin na salungat sa inaasahang epekto ang idinulot ng Republic Act 11203 na nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong Pebrero 2019. Ang inasahang solusyon sa mataas na presyo ng bigas ay naging sanhi lamang ng dilema sa agrikultura ngayon. Layunin ng Rice Tariffication Law na gawing maluwag ang pag-aangkat ng bigas mula sa mga karatig na bansa tulad ng Vietnam na magpapababa sa presyo nito para sa mga mamimili. Sakop din nito ang pagbibigay proteksyon sa mga magsasakang maaapektuhan ng nasabing panukala sa pamamagitan ng pagbibigay sa kanila ng kita sa rice tariffication na gagamitin sa pagpapaunlad

ni KRIS ARGEL LOPEZ urong sulong

Bigyang

Gng industriya ng bigas. Tinutulan naman ito ni Danilo Ramos mula sa Kilusang Magbubukid ng Pilipinas dahil mahihirapan lang umano ang mga local rice farmers na makipagsabayan sa mga nag-iimport ng bigas.

Giit pa niya, ang rice tariffication law raw umano ay katumbas ng kamatayan sa mga magsasaka at mamamayang kumakain ng bigas.

Maganda man ang hangarin ng administrasyong Duterte sa pagpapatupad ng nasabing batas ay hindi naman ito ramdam ng mga magsasaka.

Nananatili lamang sa papel ang kanilang mga salita at ang masama pa nito, patuloy silang nadurusa sa kakarampot na kita na mas pinababa pa ng taripa.

aksyon ang kalbaryo sa trapiko

asgas na nga marahil ngunit ang krisis sa transportasyon pa rin ang isa sa mga pinakamalaking dagok na dinaranas ng mga Pilipino bawat araw. Libo-libong mamamayan ang nakararanas nito sa buong bansa, lalong-lalo na sa Metro Manila na sentro ng industriya at komersyo.

Pagod at kalbaryo na dala ng bulok na sistema ng trapiko araw-araw sa mga commuter. Mula sa pagpila nang maaga upang hindi mahuli sa pagpasok sa trabaho o eskwelahan hanggang sa pagtitiis sa init at masikip na sasakyan para lamang makapasok sa trabaho.

Sa kabila ng daing ng mga mama-

mayan, hindi pa rin daw maituturing na krisis ang nararanasan ng mga commuters ayon kay Presidential Spokesperson Panelo Salvador na tumugon sa hamon ng madla na suungin ang hirap ng paglulan ng mga pampublikong sasakyan para makarating sa Malacañang na naganap noong Oktubre 9. Dagdag pa niya, baka hindi lamang daw naging ‘creative’ ang mga commuters.

Bagamat nagawa ito at nakarating si Panelo sa palasyo, hindi maisasantabi ang katotohanan na nakarating siya pagtapos magdaan ang apat na oras sa kaniyang pagbiyahe at ang katotohanan na nagmabuting-loob lamang ang ilang mga drayber sa kanya bilang siyang may

edad na kaya’t hindi pa rin maikakaila ang malawakang problema ang kalagayan ng sistema ng ating transportasyon sa Pilipinas.

Bukod rito, hindi pa rin nareresolba ang problema sa Light Rail Transit Line 2 (LRT2) kahit na ilang ulit nang napinsala ang rectifiers nito dahilan upang panandali ang maputol ang tatlong linya ng mga tren sa piling mga estasyon sa loob ng siyam na buwan kabilang na ang Santolan, Katipunan, Anonas.

Ganito rin ang sitwasyon sa kayle ng MRT Avenue sa Hagonoy, Taguig bunsod ng kabi-kabilang konstruksyon sa kalsada. Kasalungat ng inaasam na

Inilarawan naman sa isang pahayag ni Esmenia P. Bilanes, isang magsasaka sa Taguig, ang mas tuminding hirap na dinaranas nila. Dahil bukod sa patong-patong na utang na ipinambili ng abono at iba pang materyales sa pagsasaka ay hindi nila alam kung paano pagkakasiyahin ang kanilang kita sa anim na buwan gayong pikit-mata nilang ipinagbenta sa pitong piso lamang kada kilo ang kanilang ani kaysa naman daw wala silang mapagbentahan.

Idiniin naman ng National Movement for Food Sovereignty na hindi rin nakakamtan ng Rice Tariffication Law ang intensyon nitong mapababa ng P7 ang presyo ng bigas dahil piso hanggang dalawang piso lamang ang

bawas-presyo nito sa merkado. Balintunaan nga kung tutuusin na agrikultural na bansa ang Pilipinas pero mismong mga Pilipino pa ang nakararanas ng gutom at ang mga nasa itaas pa ang nangungunang tumangkilik sa mga produktong banyaga. Dagdag-pasakit lamang ang taripa. Hihintayin pa bang gumapang ang mga magsasaka sa lupa? Kinakailangan nang muling pagaralan at maagapan ang suliraning ito sa lalong madaling panahon dahil unti-unti nang pinapatay ang mga magsasaka ng hanapbuhay na siyang bumubuhay sa atin. Huwag magbingi-bingihan sa kalampag ng kanilang sikmura. Marapat lamang na dinggin na ang sigaw ng mga magsasakang sinasakal ng taripa.

maayos na drainage systems, dulot nama’y pabigat sa daloy ng trapiko sa loob ng halos anim na taon. Naging tipikal na nga sa mga pasahero’t mga motorista ang ganitong lagay ng trapiko sa naturang daan. Tila hindi pa rin nga nasosolusyunan ang transportation crisis sa Pilipinas. Nawa’y wag na sanang magbulag-bulagan at ipagkibit-balikat na lamang ang dilemang ito. Kinakailangan ng mabusising paghahanap ng solusyon na agarang magreresolba sa krisis na nangyayari sa sistema ng transportasyon. Hindi kailangang maging ‘creative’ dahil ang kailangan ay aksyon.

Datos mula sa: waze.com at

BUKAS MATA

ni FRANCELEA ORNO

Pagkalas sa yakap ng karahasan

Mukhang bumabalik na naman yata ang masalimuot na kaganapan sa mga taong nilulunok na lamang ang dignidad at di na lang lumalaban.

Sa masidhing kagustuhan ng sistema na pangalagaan ang kapakanan ng mga mag-aaral, maging ang mga bagay na inaasahang huhubog sa kanila ay nakaliligtaan na rin. Sa pagpapatupad ng No Homework Policy, kabutihan pa rin ba ng kabataan ang makakamit?

Samu’t saring reaksyon ang nanggaling mula sa mga mamamayan nang ihain ang House Bill No. 3611 ni House Deputy Speaker Evelina Escudero kung saan ay ipinagbabawal ang pagbibigay ng takdang aralin sa mga estudyante mula kinder hanggang senior high school. May mga sumang-ayon ay idinahilan ang ginhawang maibibigay nito sa nga mag-aaral, ngunit marami-rami rin ang tumaliwas. Inaasahan ang mga takdang aralin na magsisilbing gabay at pangsukat ng kaalaman at kasipagan. Kung kaya’t sa pagtatanggal nito ay hindi nasisiguro ang mabuting epekto nito sa kalidad ng edukasyon. Hindi rin naman lingid sa kaalaman ng lahat ang hirap na hinarap ng mga naunang henerasyon, kaya’t ‘tila ba’y humihina na ang kapasidad ng kabataan ngayon, at lalo pang pinahihina. Kasabay din nito ang House Bill No. 3883 ni Quezon City Representative Alfred Vargas na nagsasaad ng pagbabawal sa pagbibigay ng takda tuwing Biyernes. Layunin nito na malimitahan ang gawain ng mga mag-aaral sa Sabado at Linggo, sa halip ay ilaan na lamang ang oras para sa pamilya. Higit na pinapaburan ang suhestiyong ito dahil hindi pa rin tuluyang mawawala ang mga takdang aralin, hindi tulad sa naunang panukala.

Kung tutuusin, edukasyon ang pinakamahalagang sektor sa lipunan. Dapat bigyang pansin ang pagpapataas ng kalidad ng edukasyon, dahil paano pa’t tinawag na pagasa ng bayan ang kabataan kung hindi rin sila gagawing prayoridad. Hinay-hinay lamang sa pagpasa ng batas upang hindi maantala ang pagbulusok paakyat sa itaas.

Panaghoy na lamang ang narinig matapos ang sunod-sunod na suntok, tadyak at batok na inabot ng isang kadete sa kamay ng kanya mismong mga mistah. Hindi pa rin matigil ang walang habas na panggugulpi sa loob ng kampo. Ang hazing ay isang inisasyon para sa mga gustong maging parte ng isang kapatiran, isang samahan na ngangako ng trabaho, koneksyon at kapangyarihan. Sinusubok ang mga nangangahas na pumasok sa pamamagitan ng isang inisasyon na sumusukat sa kung gaano kadeterminado ang isang indibidwal na makasama at manatili sa ninanais na samahan.

Naging bahagi na ang hazing ng kulturang Pinoy kung saan ay palihim na yumayakap sa karahasan na marahil ay nakaugat sa ideya ng pyudalismo at machismo.

Sa pagkamatay ni kadete Darwin Dormitorio noong Setyembre 18 sa loob mismo ng Philippine Military Academy ay mistulang nanumbalik ang parehong kapalaran na natamo nina Leonardo Villa, Ace Bernabe Ekid, Edward Domingo, Horacio Castillo III, Oliver Estrella, Mervin Sarmiento, Marc Andre Marcos, EJ Karl Intia, Chester Paolo Abracio at iba pa. Sila ang mga nakaranas ng hindi makataong pang-aalila makasali lamang sa grupo ng kapatirang inaasam. Dahil na rin sa labis na karahasan, ang ilan sa mga kasong ito ay nauuwi sa pagkasawi tulad na lamang ng pagkamatay ni Gonzalo Mariano Albert noong 1954 na itinuturing na kauna-unahang biktima ng hazing.

Ayon kay Sen. Bato dela Rosa, hazing ang humubog sa kaniya. Ito umano ay sukatan ng pagiging isang tunay na lalaki na nakaugat sa kulturang pyudalismo at machismo.

‘Tila walang epekto and Republic Act No. 8049 o Anti-Hazing Law dahil nakakabit na sa utak nang nakararami na parte na ng pagsali sa isang kapatiran ang hazing. Lalo pang kinakati ang mga kamay ng mga may kapangyarihan para magpahirap at pumatay. Marami na ang dugong dumanak at estudyanteng tulad ni Dormitorio na sumigaw ng hustisya. Mayroon ngang batas upang supilin ito sa kasalukuyan, subalit ‘tila hindi pa rin ito nahihinto’t patuloy pa rin karahasan. Nararapat na pagtuunan ng pansin ng pamahalaan ang isyung ito kaagapay ang mga lokal na organisasyon sa pamamagitan ng pagpapatibay ng implementasyon ng Anti-Hazing Law. Hindi kailanman naging sukatan ng pagkalalaki ang hazing bagkus ay pinapalubha lamang nito ang karahasan. Salungat sa baluktot na pangangatwirang karahasan ang magpapatibay sa mahal na kapatiran. Hasain dapat ang pangil ng patas na batas. Oras na para itigil ang pamamaraang marahas.

Pulso ng Scientians

Malaki ang maitutulong nito sa akin bilang isang estudyante sapagkat mas magkakaroon ako ng sapat na oras sa aking sarili at pamilya. May mga negatibo rin naman itong dulot sa akin at sa kapwa ko mag-aaral. Halimbawa nito ay kung may isang aktibidad na hindi ko natapos sa araw na iyon, maaaring hindi na kami payagan ng aming guro na iuwi ang aming ginagawa kung saan magdulot ito ng pagbaba ng aming grado.

Hati ang aking opinyon sa panukalang ito kasi may pakinabang nga ang paglilimita ng homework tulad ng makapagpapahinga sa bahay ang mga estudyante ngunit matatambakan naman ng gawain ang mga estudyante sa paaralan.

Ang pagbibigay umano ng homework ay pagnanakaw ng oras sa pamilya, para makapaglaro at makapagpahinga. Ngunit sa kabilang banda, ang takdang aralin ay makatutulong sa mga mag-aaral na lalo pang humusay sa paaralan. Ayon sa Federation of Assocations of private Schools and Administration, “... weekends are considered part of their school days”. Sa katanuyan, mas maraming oras upang makagawa ng takdang aralin tuwing katapusan ng linggo kumpara sa ibang araw.

Bilang estudyante, may mabuti at ‘di mabuting dulot sa akin ang ‘no homework policy,’ sapagkat sa pamamagitan ng takdang aralin ay nababalikan namin ang mga aralin na kailangan pa naming intindihin at dahil dito, nahahasa pa lalo ang aming kaalaman. Kung kaya marapat lamang na masosulusyonan ang problema sa pagbibigay ng takdang aralin maliban sa pagtanggal nito.

Emmily Krishna Pineda

Magandang ideya ang ‘no homework policy’ dahil nararapat na hindi lamang ang academic growth ang ating paunlarin. Sa hindi pagbibigay ng takdang aralin ay mas marami ang oras na ating mailalaan sa ibang mga bagay katulad na lamang ng pakikipagbonding sa ating mga kaibigan at higit sa lahat sa ating pamilya.

lathalain

“Gusto mo ba ng cellphone?”

Isang katagang pupukaw sa interes ng isang batang salat sa pera. Kagamitang dahil sa kahirapan ay gugustuhing makamit lalo na’t kung ito ay abot-kamay na. Sa mababang estado ng pamumuhay sa lipunan, isang pagsubok ang sumubok sa katatagan ni Chuchay.

Mula sa seryeng Batang POZ na inilathala ni Segundo Matias, inilarawan dito ang buhay ng apat na kabataang sa ‘di inaasahang pagkakataon ay positibo sa pagkakaroon ng Human Immunodeficiency Virus o mas kilala bilang HIV, isang virus na unti-unting nagpapahina sa resistensya ng isang tao.

ABAKADA kung bakit ka isang dakila

Kulang pa ang hindi mabilang na tala sa langit, para ang pagpupuri sayo’y maiukit. Kulang pa ang samu’t-saring himig ng mga ibon at alitaptap na nagbibigay kulay sa gabing kay dilim...

lathalain / PAHINA 14

Isa sa apat na kabataang ito ay si Chuchay. Dahil sa kasalatan sa buhay ay maagang namulat sa karahasan ng lipunan. Sa kagustuhang makamit ang bagay na matagal na niyang inaasam-asam at upang makatulong sa pamilya, pinasok niya ang mundo ng paghahanapbuhay at sa ‘di inaasahan, siya ay nabugaw sa mundo ng sekswal na pamamaraan.

Dumalas ang kaniyang pakikipagtalik sa taong pinagkukuhanan ng pinansyal na siyang ipinantutustos sa luho’t pangangailangan ng pamilya. Lingid sa kaniyang kaalaman ang pagdapo ng sakit. Hanggang isang araw, sa pagsapit ng bukangliwayway, namumutlang labi at pananakit ng balakang ang gumising sa kaniya mula sa mahimbing na pagkakatulog. Kalaunan, matapos ang masusing pagsusuri ng doktor, gulat at kaba ang bumalot sa buong pagkatao ni Chuchay nang malaman na siya ay positibo sa HIV.

Huwag basagin ang baboy

Nagulanta ang mga Pilipino nang ibalita ng Department of Agriculture (DA) na mahigit-kumulang isang libong baboy ang namatay dahil sa African Swine Fever (ASF) na iknumpirma ng isang labaratoryo...

agham / PAHINA 17

isports

Liwanag sa dilim

Tila hindi lamang ang 387 medalya ang nasungkit at napagwagihan ng ating bansa sa katatapos lamang na 30th South East Asian Games, bagkus bitbit din natin ang mga sigalot na kinasangkutan...

/ PAHINA 19

Lungkot, mababang kumpiyansa sa sarili at kawalan ng pagasa ang siyang kaniyang naranasan. Ngunit sa kabila ng pasakit na ito ng buhay, naririyan pa rin sa kaniyang tabi ang matalik na kaibigan at mga magulang na walang sawang sumusuporta at nagmamahal sa kaniya sa kabila ng lahat ng kaniyang pinagdaanan sa buhay.

Sa panahon ngayon, laganap at pataas nang pataas ang kaso ng HIV sa mga kabataang may edad 15-24 ayon sa ulat ng Department of Health. Ito lamang ay isang pahiwatig na dapat nating mapalawak at maimulat ang kamalayan ng bawat isa lalo na ang mga kabataan ukol sa ganitong sakit.

Kaya tara na’t simulan nang buksan ang mata ng mga kabataan. Huwag na nating hayaang masira ang kalusugan ng bawat pag-asa ng ating bayan. Dahil kung ang bawat isa ay mulat, tiyak na mabuting kalusugan para sa lahat ang tunay na mamamayani.

Mga dibuho ni KIM JHON SIMON

“Dumilim ang paligid..”

Isang linya mula sa kantang ipinasikat ng bandang Eraserheads. Sa lalim at talinhaga ng mga salita, tila ba naging palaisipan sa mga tao noon kung ano ang kahulugan ng kanta. Sabi nila, tungkol raw ito sa isang pangyayaring maituturing na bangungot - panghahalay. Maihahalintulad ang titulong ito ng kanta mula sa isang obra ng isa sa ating mga pambansang bayani - si Juan Luna. Sa kaniyang pinta, matatagpuan ang iba’t-ibang uri ng kalupitan. Mayroong isang lalaking labis na pinahihirapan at hinihila ng nakadapa. At sa madilim na sulok ng kwadradong obra, makikita ang isang dalaga. Nakatalikod sa madla, habang ang saplot ay kalahati na lamang ang nakikita.

Kalupitan - ito ang ipinahihiwatig ng dalawang magkaibang klase ng sining. At magpahanggang ngayon, ang iba’t-ibang uri ng pagmamalupit ay patuloy na nangyayari nang hindi bantad sa mga mata ng nakararami. Balangkas ng impyerno kung tawagin ang lahat ng uri ng pagmamalupit sa kapwa tao. Isa na rito ang hazing.

Kamakailan lamang ay gumulantang sa madla ang pagkamatay ng isang kadete na si Darwin Dormitorio. At ang dahilan - hazing. Ika-18 ng Setyembre taong kasalukuyan namatay

tungkol sa ‘asin’ tax na balak isabatas ng Department of Health o DOH nito lamang nakaraang buwan.

Sa ilalim ng panukala ay plano ng DOH na patawan ng batas ang mga pagkaing maaalat gaya ng daing, sardinas, at noodles. Rason ng DOH sa aksyong ito ay upang matuunang pansin ang lumalalang kaso ng non-communicable

Laban Konsyumer Inc. na pagtibayin na lamang ang naisabatas nang ‘An Act for Salt Iodization Nationwide’ o ASIN Law.

Sa ilalim ng nasabing batas, kinakailangang i-iodize ang lahat ng food-grade salt na ima-manufacture ng mga prodyuser.

Sa pamamagitan ng batas na ito ay maaantabayan ang sinasabing problema na maglulugmok sa mga mahihirap sa kahirapan.

Baka imbes na masarap daing ang maihain sa hapag ay daing na lamang ng kumakalam na sikmura ang malasap. Mainit na sinangag na may kasamang daing at kamatis, sabayan mo pa malinamnam na sabaw ng noodleshmmm... isang maalat na pagsasabuwis.

ang kadete dahil sa hazing. Pitong kapwa niya kadete ang kumpirmadong may sala sa kaniyang hindi makatarungang pagkamatay. Nagtamo si Dormitorio ng maraming pinsala sa kaniyang katawan dahil sa sunod-sunod at halos walang tigil na pambubugbog sa kaniya ng kaniyang mga kasama.

Noong sandaling iyon, naalala ko ang kwento ng kaibigan kong itago natin sa pangalang Ben. Normal lamang ang araw na iyon para sa aming magkakaklase nang dumating si Ben. Hindi tulad ng nakasanayan naming ugali at pakikisama niya, matamlay si Ben. Namumutla, nanghihina. Gayunpaman, nagwika siyang wala siyang iniinda.

Hindi ako nakatiis at nilapitan ko siya. Sa oras na iyon, nagimbal ako sa aking nakita. Mga paso ng sigarilyo ang nakita ko sa mga kamay ni Ben. Hindi man niya direktang inamin ang dahilan ng mga pasong iyon, alam ko na. Isang palantandaan ang mga paso ng sigarilyo sa kamay para malaman na ang isang tao ay miyembro ng isang kilalang ‘fraternity’ sa aming lugar. Pinili ni Ben na ilihim sa akin ang pangyayari noong siya ay sumali sa grupo. Ano bang mayroon ang isang fraternity at ‘okay lang’ na saktan ka makasali ka lang?

Proteksyon, iyan ang pangako nila sa kanilang mga kasama. Kapag nasa isang grupo ka, sino man ang umaway o

gumalaw sayo ay kaaway na rin ng buong grupo ninyo. Kung kinakailangang sugurin o magkasakitan ng pisikal, grupo kayo kaya grupo din kayong sasama sa tinatawag na rayot.

Maihahalintulad ang kaso ni Darwin Dormitorio at ng kaibigan kong si Ben sa mga likhang sining ng Eraserheads at ni Juan Luna - Spoliarium. Pagmamalupit ng walang malinaw na dahilan, pagtitiwala sa sinasabing kapatiran ng walang kasiguraduhan. Isa ang hazing sa itinuturing na pinakamalalang paraan ng pagkamatay. Sapagkat sa hazing, para kang isang taong martyr sa pag-ibig. Alam mong sinasaktan ka na ng sobra at hinahayaan mo lang sila, ngunit hindi ka lumalaban. Hindi ka gumaganti.

Kung uunawain maigi ang kahulugan ng obra, kung mariing pakikinggan ang mga liriko ng kanta, kung sisimpatyahin ang balita, at kung hindi lamang sana naglihim sa akin si Ben, sigurado akong kung may pagkakataon ay nakuwento nila sa atin kung gaano kadilim ang paligid habang sila’y pinagmamalupitan. Nakuwento nila sa atin kung gaano kahirap ang kanilang mga dinanas sa kamay ng mga taong walang karapatang saktan sila. Nakuwento siguro nila sa atin kung gaano nila ninais at ipinalangin na...

“Puwede bang itigil muna ang pag-ikot ng mundo?”

Huwag basagin ang baboy

DOH: Di dapat katakutan ang African Swine Fever

ni CYRA OCANADA at JON GUMISAD

agulanta ang mga Pilipino nang ibalita ng Department of Agriculture (DA) na mahigit-kumulang isang libong baboy ang namatay dahil sa African Swine Fever (ASF) na iknumpirma ng isang labaratoryo sa United Kingdom na kanilang pinagdalahan ng mga “swine tissue samples”.

Isinaad naman ng Department of Health (DOH), Department of Science and Technology-Philippine Council for Health Research and Development (DOSTPCHRD), World Organization for Animal Health at iba pa na ang ASF ay hindi nakapipinsala sa kalusugan ng tao.

ni EDRIANNE FABRO pahimakas

Legalisasyon ng Marijuana: Lunas o Banta?

LSa loob lamang ng isang buwan, pumatay na ng halos 20,000 na baboy ang ASF na siya naming ikinabahala ng mga Pinoy na agad namang pinangakuan ni William Dar, kalihim ng DA, na gagawin nila ang kanilang makakaya para pigilan ang pagkalat ng ASF. Ayon sa World Health Organization, ang African Swine Fever ay isang nakahahawang sakit sa mga baboy at hindi direktang nakahahawa sa mga tao, posible naman itong maisalin ng tao sa baboy kapag nakakain o nakahawak ito ng kontaminadong karne. Unang nakita ang virus sa Sub-Saharan Africa noong 1920, pero nangyari ang unang outbreak nito sa Portugal noong 1957. Sa kabila ng matagal na nitong pagkadiskubre ay wala pa ring lunas o vaccine para dito.

Sintomas ng sakit Ang sintomas na makukuha mula sa ASF ay mataas na lagnat, kakulangan sa ganang kumain, pagkahina, pamumula at pagkakaroon ng ‘spots’ sa balat ng baboy. Tumatagal ang ASF sa katawan ng baboy ng 7-10 araw bago ito tuluyang mamatay. Ligtas pa rin bang kumain ng ‘baboy’? Tulad ng nabanggit, walang epekto ang ASF sa isang tao. Kapag lulutuin ang baboy ay mas lalong magiging ligtas ang mga tao na kainin ito. Tiyakin din na ang bibilhing mga karne ay mula sa mga aprubadong meathouse. Kailangan ring iwasan ang mga karne o produkto mula sa Mekeni na ibinalita na positibo sa ASF para sa mas tiyak na kaligtasan ng taong bayan. Naglaan na ng P82.5 milyon ang Department of Budget and Management para paigtingin ang preventive measure kontra sa ASF upang matanggal ang takot sa mga Pilipino. Nakahanda na rin magpautang ang DA ng P30,000 interest-free loan, na maaaring bayaran sa loob ng tatlong taon. Bibigyan din ang mga hog raiser ng P3,000 sa bawat baboy na dumaan sa culling procedure.

Epekto sa publiko

Alinsunod ng kabi-kabilang balita sa pagkalat ng ASF sa bansa, kali-kaliwa rin ang naging reaksyon ng mga mamamayan ukol dito. Dulot sa takot sa naturang virus, tumumal umano ang bentahan sa karne ng baboy sa mga pampublikong pamilihan.

“Lubhang naapektuhan yung benta namin nung kumalat nga yung balita tungkol dun sa African Swine Virus. Wala naman kaming magagawa kung takot yung mga tao na kumain ng karne ng baboy,” wika ni Danilo Gutierrez, isang tindero ng karne sa Taguig People’s Market.

Ilang hakbangin din ang isinagawa ng canteen sa Taguig Science High School. Wika ni Joana Guevara, tagapangasiwa ng nasabing canteen, nagpalit umano ng mga putaheng itinitinda sa kantina, sa kadahilanang may takot pa rin ang mga estudyante sa pagkain ng karne ng baboy.

“Yung mga ulam na inihahanda namin, umiikot na lang muna sa iba’t ibang luto ng gulay, isda at manok. Nagbawas kami ng ibang putahe ng baboy, mabuti na rin kasing mag-ingat,” dagdag pa niya. Bumalik naman sa normal ang galaw at bentahan ng karne ng baboy matapos makapaglabas ng pahayag ang DOH patungkol sa isyu.

imang taon na ang nakalipas ngunit hanggang sa kasalukuyan ay isang malaking palaisipan pa rin sa mara- ming Pilipino kung nararapat nga bang gamitin ang marijuana sa larangan ng medisina, gayong hindi kaila na marami ang gumagamit nito sa maling paraan.

Ang Cannabis sativa o mas kilala sa tawag na marijuana ay isang halaman na kinakitaan ng potensyal bilang lunas sa mga malulubhang karamdaman tulad ng kanser, epilepsy, autism, arthritis at iba pang neurological disorders. Dagdag pa rito, maaari ring maging painkiller ang medical marijuana sa mga nakararamdam ng labis na pagkahilo at pagsusuka.

Sa isinagawang pag-aaral ng University of the Philippines-Institute of Human Genetics, National Institutes of Health, 189 sa bawat isandaang libong Pilipino ang may sakit na kanser at apat sa mga ito ang namamatay kada oras.

Patuloy na lumalaki ang bilang ng mga namamatay sa kanser sa paglipas ng panahon dahil hanggang sa ngayon ay wala paring nahahanap na lunas sa sakit na ito. Hindi maipagkakaila na kung tuluyan ngang

E-Cigarette, alternatibo para sa sigarilyo?

ni MARICRIS SARMIENTO

Alternatibo sa paninigarilyo kung ituring ng nakararami ang paghithit ng e-cigarette o vaping dahil sa pag-aakalang mas ligtas ito sa kalusugan.

Ngunit nilinaw ng World Health Organization (WHO) na taliwas ang ipinakakalat ng mga manufacturers at users na ligtas ang paggamit ng vape.

Ayon kay Health Secretary Francisco Duque III, hindi maaaring gamiting alternatibo ang vape ng mga nagnanais na tumigil sa paninigarilyo.

Gaya ng mga nakasanayang sigarilyo, nagtataglay rin ng Nicotine ang vape.

Maaaring magdulot ng pagtaas ng presyon ng dugo at pagbilis ng tibok ng puso ang naturang kemikal.

Bukod dito, kabilang din sa mga kemi-

magiging ligal ang paggamit ng medicinal marijuana ay magkakaroon ng malaking pag-asang maisalba ang buhay ng mga Pilipinong tinamaan ng naturang sakit.

Sa kabilang banda, lumabas din sa pananaliksik ng UP-National Institutes of Health na ang legalisasyon ng marijuana ay maaaring magdulot ng distance perceptions at humantong sa mas malalang karamdaman tulad ng schizophrenia.

Nagpahayag din si House deputy minority leader Lito Atienza ng pagkabahala sa napipintong legalisasyon ng medical marijuana dahil para sa kanya ay magbubukas lamang ito ng pagkakataon para sa karamihan na abusuhin ang paggamit nito na sa kalauna’y magiging mitsa ng mas malaking dagok para sa mga Pilipino.

“Marijuana is a poison. No amount of sugar-coating will make the illegal drug less toxic,” diin ni Atienza.

Matapos aprubahan ng House Commitee on Health ang House Bill No. 180 o An Act Providing Compassionate and Right of Access to Medical Cannabis and Expanding Research Into Its Medicinal Properties, inilahad ni PDEA Director General Aaron N.

Aquino na napapanahon na nga para maging bukas ang medicinal marijuana sa mga nangangailangan nito.

Nakapaloob umano sa nasabing panukala ang mga paraan kung paano masisigurong hindi aabusuhin ang pagsasaligal ng medicinal marijuana. Isang hakbang ay ang pamamahagi nito sa mga kapsula o tableta sa halip na dahon mismo ng cannabis. Nararapat din aniyang pagtibayin ang Republic Act 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 na magbibigay ng kaparusahan sa sinumang mangangahas na lumabag sa tamang paggamit ng medical cannabis. Gayong patuloy pa ring inilalakad sa kongreso ang hangaring maisaligal ang medicinal marijuana, magsilbi pa rin sana itong tanglaw sa mga Pilipinong may malulubhang karamdaman at babala naman para sa iilang nagnanais na samantalahin ang paggamit ng medicinal marijuana. Huwag ipagkait ang lunas sa mga may karamdaman. Dapat na maging patas anumang magiging desisyon ng hukom at hindi nakapabor lamang sa mga may pera at kapangyarihan dahil nakasalalay rito ang buhay ng milyon nating mga kababayan.

kal na mayroon ang vape ang formaldehyde na maaaring makapagdulot ng kanser.

Ayon sa kalihim ng Estados Unidos, mayroon ng 1,299 kaso ng sakit na idinulot ng vape at 26 katao mula sa mga ito ang naitalang namatay sa buwan ng Oktubre, 2019. Kasunod nito, pinatawan ng Business Permit and Licensing Office (BPLO) ng closure orders ang humigit sa sampung vape shops sa lungsod ng Taguig alinsunod umano sa plano ni Pang. Duterte na pagbabawal sa paggamit at pag-import ng vape products sa bansa.

Ayon sa BPLO, kaakibat ito ng aksyon ng lungsod kontra sa paninigarilyo sa mga pambublikong lugar. Matatandaan na ipinatupad sa lungsod ang City Ordinance No. 15 noong 2017, na nagbabawal sa pagtitinda

ng sigarilyo at iba pang tobacco products sa loob ng 100 metrong layo mula sa mga paaralan, public playgrounds, mga ospital at mga pambublikong pasilidad.

Kaugnay nito, inilunsad ng WHO ang bagong ICD Codes para sa mga karamdamang dulot ng vaping.

Isinasaad ng New International Code o ICD 20 Code U07.0 na ito ay isang international tool na gagamitin upang maklasipika at masubaybayan ang mga pasyenteng maitatalang apektado ng sakit na dulot ng paggamit ng vape.

Malinaw na hindi ligtas ang paggamit ng vape mapabata man o matanda ang gumagamit. Bukod pa dito ay hindi rin ligtas ang mga taong makalalanghap ng usok na ibinubuga nito.

BALIKTRONO

Team Pilipinas, dinomina ang 30th SEA Games

ni CLARENCE RONQUILLO

SINAGTALA

Opisyal na Pahayagang Pangkampus ng Mataas na Paaralang Pang-Agham ng Taguig

Taguig City, Pambansang Punong Rehiyon

alik-trono sa Pilipinas ang paghahari sa larangan ng isports pagkatapos dominahin ang 30th Southeast Asian Games na ginanap sa New Clark City Pampanga, Bulacan at kalakihang Maynila na nagsimula noong ika19 ng Nobyembre at pormal na winakasan noong ika-11 ng Disyembre taong pangkasalukuyan.

Sa pagsisimula ng kompetisyon, umaatikabong 23 gintong medalya, 12 na pilak at 9 na tanso ang natala ng Pilipinas upang mainit na pasinayaan ang SEA games.

Sa pagtungtong ng ikatlong araw, inungusan na ng atletang Pinoy ang produksyon ng medalya noong 2017 SEA games.

Humakot ng 20 na medalya ang mga Pinoy arnis players, 14 dito ay ginto na may pinakamalaking ambag sa kabuuang bilang ng gintong medalya samantalang wagi din ang Pinoy cyclist na nag-ambag ng 27 na medalya, tinuturing na may pinakamalaking kontribusyon sa kabuuang medalya ng Pilipinas.

Dinepensahan naman ng Gilas Pilipinas ang titulo bilang Southeast Asia Basketball King matapos humakot ng apat na gintong medalya, dalawang ginto sa 5x5 Basketball at dalawang ginto din sa 3x3 Basketball. Tuluyan ring winakasan ni James Depairine ang pangungulelat ng bansa sa larangan ng swimming pagkatapos sisirin ang gintong medalya sa Men’s 100 metre breaststroke, una sa loob ng sampung taon.

Pinamalas din ni Carlos Yulo ang husay sa larangan ng gymnastics na umani ng dalawang gintong medalya at limang pilak sa pitong magkakaibang gymnastic event.

6th

6th

Sa pangkalahatan, humakot ng sandamakmak na parangal ang Pilipinas pagkatapos ungusuan ang 11 na kalahok na bansa sa 30th SEA Games sa pagtala ng 387 na medalya: 149 na gintong medalya, 117 na pilak at 121 na tanso.

Ambag ng atletang Taguigeño

Gumawa ng ugong at nagpamalas ng kahusayan ang mga atletang Taguigeño na sina Carloyd Tejada, Mary Joy Renigen, Mark Jayson Gayon at Rubilen Amit na naging kinatawan sa larangan ng Arnis, Slow Waltz at Billiard na humakot ng medalya at nagbigay dangal sa Pilipinas nitong katatapos lang na 30th SEA Games na dinaos sa ating bansa.

Wagi si Carloyd Tejada na masungkit ang gintong medalya sa larangan ng Arnis makaraang talunin ang pambato ng Vietnam na si Thanh Tung Voung sa +65kg dibisyon. Isa si Carloyd sa nag-ambag ng walong gintong medalya sa larangan ng arnis.

Nakiindak at humakot din ng medalya ang duo nila Mary Joy Reginen at Mark Jayson Gayon pagkatapos magtala ng ginto sa Single Slow Foxtrot maging sa Single Dance Waltz at pilak na medalya sa larangan ng Standard Quick Step Category.

Nagpakitang-gilas din ang ating kababayan na si Rubilen Amit pagkatapos dominahin at pagharian ang 9-ball single at 9-ball double billiard category na sumungkit ng dalawang gintong medalya, nag-uwi rin si Rubilen ng pilak sa 10-ball pool single billiard category.

Sa pangkalahatan, nag-ambag ng limang medalya sa kabuuang 387 na medalyang nakuha ng bansa ang mga atletang Taguigeño nitong nagdaang 30th SEA Games, tatlong ginto at dalawang pilak na medalya.

Preparasyon sa 30th SEA games

Hindi naging madali ang paghahanda sa 30th SEA games sapagkat samut-saring pambabatikos mula sa kritiko, umuugong na potensyal na korapsyon at kakulangan sa pagpaplano ang binato sa Philippine SEA Games Organizational Committee (PHISGOC) bago pa man pormal na pasinayaan ang pagbubukas ng naturang kompetisyon.

Umabot sa sukdulan ang pambabatikos sa pamunuan ng PHISCOG nang mabilis na lumabas at kumalat ang mga litrato sa social media na nagpapakita ng hindi magandang pagtanggap sa mga dayuhang dadalo sa kompetisyon, mga gusaling pagdadausan na hindi pa tapos gawin kahit na papalapit ang SEA games at maling alokasyon ng budget para sa gagastusin sa naturang kompetisyon.

Agad naman itong inaksyunan ni House Speaker Hon. Alan Peter Cayetano, PHISGOC Head, na nagbigay-pahayag na hindi lahat ng binatong batikos sa kanila ay totoo, sa halip ginagawang masama ng media ang paghahandang ginawa nila para sa SEA games at handa raw sila sa anumang imbestigasyon patungkol sa mga paratang na korapsyon.

Dagdag pa rito, binigyang-parangal at kinilala din ng Sports Industry Awards (SPIA) ang PHISGOC. Umani ito ng samu’t saring komento matapos kumalat ang balita ukol sa pagkilala sa PHISGOC bilang ‘Best SEA Games Organizer’ kontra kabi-kabilang isyu at kritisismo sa pamumuno ng nasabing grupo. Nilinaw naman ng SPIA na hindi umano Best SEAG Organizer Award ang iginawad sa kumite kundi isang ‘excellence award’ bunsod ng matiwasay na pamumuno sa 30th SEAG. Matagumpay ding naidaos ang engrandeng seremonya sa pagsisimula ng 30th SEA Games na ginanap sa Philippine Arena na dinaluhan ng libo-libong Pilipino at dayuhan, ang tagumpay ng seremonya ang repleksyon ng lahat ng paghahanda ng ating bansa sa pagdaraos ng naturang kompetisyon.

BALIK-TRONO

Team Pilipinas, dinomina ang 30th SEA Games

ni CLARENCE RONQUILLO

B alik-trono sa Pilipinas ang paghahari sa larangan ng isports pagkatapos dominahin ang 30th Southeast Asian Games na ginanap sa New Clark City Pampanga, Bulacan at kalakihang Maynila na nagsimula noong ika-19 ng Nobyembre at pormal na winakasan noong ika-11 ng Disyembre taong pangkasalukuyan.

Quarterscores: 15-22, 28-40, 55-60

Bumangon mula sa isang 17 puntos na lamang ng Pampanga Delta ang Taguig Generals, 84-75, upang patunayan na sila ang hari ng digmaan at mapasakamay ang kampeonato ng National Basketball League (NBL) Season 2 sa balwarte ng mga Taguigeño sa Hagonoy Sports Complex.

Tinapos agad ng Generals ang best-of-3 na serye sa dalawang laro para hindi na muling mabigyang ng tyansa ang Pampanga na makuha ang titulo at sila ang pangalawang koponan na maipanalo ang kampeonato.

Pinangunahan ni Rickson Gerero ang Generals sa isang ‘comeback win’ sa pamamagitan ng kaniyang 13 puntos na naging dahilan upangang tanghaling ‘Finals MVP’ dahil sa pambihirang laro na ipinamalas niya na nagbigay sigla sa kaniyang mga kakampi.

“Masaya sa pakiramdam na mapili bilang Finals MVP pero mas masaya ‘yung manalo at maging lider sa mga laro,” pahayag ni Gerero pagkatapos ng laro.

Pumasok ang Generals sa playoffs bilang ikatlong pwesto at pinatumba ang dating kampeon na Paranaque Aces para makapasok sa finals. Kinuha nila ang unang laro kontra sa Delta, 92-82, sa Bren Z. Guiao Convention Center sa Pampanga.

Nagtala rin si Hel Francisco ng 14 puntos

habang 13 puntos naman ang iniambag ni Mike Sampurna para sa Generals na kung saan

ipinamalas nila ang kanilang balanseng opensa.

“Ginulantang nila [Pampanga Delta] kami sa unang parte ng laro pero desididong manalo ang koponan ko kaya nakahabol kami na bunga ng mga ensayo namin,” pahayag ni Bing Victoria, pinuno ng Sports Committee ng Taguig.

Maagang umabante ang Delta sa unang kalahati ng laro, 40-28, na agad binawasan ng 15 ng Generals sa pangunguna ni Gerero sa kaniyang matatag na depensa papasok ng huling yugto ng laro, 60-55.

Tinabla ng Generals agad ang laro sa iskor na 64-64 na kung saan hindi na binitawan ng Generals ang kalamangan sa kalaban at itinakas na ang laro at kampeonato sa Pampanga.

“Very sweet kasi all homegrown players at tinrabaho namin. Last season, we were number six. We proved that we can be the champions,” ani Victoria.

Napabilang sa Mythical Five ng Season 2 si Lerry Jhon Mayo na nakapaglista ng 10 puntos at 12 rebounds para sa Taguig Generals.

Pinangaralan naman si Shin Mañacsa ng Laguna bilang MVP ng torneo. Sina Mañacsa, Mayo, CJ Gania ng Pampanga, Jayar Galit ng Paranaque at Jamil Bulawan ng Camsur ang bumuo sa Mythical Five.

Hindi naging maganda ang laro ni Gania sa kaniyang limang puntos pero inako ni Primo Manaloto ang responsibilidad sa kaniyang 27 puntos na hindi sumapat para sa isang balanseng team tulad ng Generals.

lathalain

Isang gintong medalya, milyon ang pinahanga

Carlos Yulo, nagpakilala sa mundo ng gymnastics

ni JON GUMISAD

Kilala ang Pilipinas sa iba’t ibang bagay tulad na lang sa kanilang pagiging magiliw sa mga panauhin, pagiging mabait, sa mga kakaibang putahe at sa mga atletang Pinoy na ibinabandera ang watawat na may pusong palaban.

Mula sa maalamat na si Manny Pacquiao sa kaniyang 8 division titles hanggang kay Hidilyn Diaz sa kaniyang silver na medalya sa Olympics weightlifting, marami na ang mga atletang nailabas ng bansa na itinuturing na ‘world-class’.

May bagong Pilipinong nagpakilala sa buong mundo sa kaniyang pagkuha ng gintong medalya sa 2019 World Artistic Gymnastics, isang 19 taong gulang na si Carlos “Caloy” Yulo.

Ginulat ni Caloy ang buong mundo sa kaniyang biglaang pagiging kampeon sa pinakamataas na kompetisyon sa gymnastics na kaniya ring hindi inasahan.

“I just want to show the beauty of the sport through my routine and the gold medal is the icing on top,” pahayag ni Yulo.

Dahil sa kaniyang pagkapanalo, nakakuha ng ticket papuntang 2020 Tokyo Olympics na kung saan ibabandera niya ang Pilipinas at dadalhin ang pag-asa ng lahat ng Pilipino. Ngunit pagtutuunan muna ng pansin ni Yulo ang mas malapit na 30th Southeast Asian Games na gaganapin sa bansa kung saan isinaad niya na mas hihirapan niya ang mga training para ipagpatuloy ang nabuo niyang ‘momentum’.

Isinaad ni Munehiro Kugimiya, tagapagsanay ni Yulo at ng Phlippine gymnastics team, na ang pagpupursige ni Caloy ang dahilan ng kaniyang pagkapanalo sa katatapos lamang na kompetisyon.

SUNDAN SA ISPORTS PAHINA 17

sa kanilang buhay-estudyante sa loob ng maikling panahon kontra sa iba’t ibang paaralan na nakilahok sa nasabing patimpalak.

“Hindi namin naisip na mananalo kami kasi hindi pa sure kung itutuloy pa rin namin dahil kulang kami sa praktis pero salamat sa Diyos at nakagawa pa rin kami ng routine at naiuwi pa naming ang ikalawang puwesto,” pahayag ni Kyle Vivas, miyembro ng SinAg Pep Squad.

SUNDAN SA ISPORTS PAHINA 17 kampus