Toch hebben de directie, het personeel en het georganiseerd verzet geen weerstand geboden tegen de deportatietreinen, integendeel zelfs. De uitvoering van deze transporten paste namelijk binnen de samenwerkingspolitiek van het bedrijf en binnen het wettelijk kader van de politiek van het minste kwaad en de toen geldende ‘Galopin-doctrine’. Pas vanaf 24 augustus 1944 – na D-Day dus – zou er geweigerd worden om Duitse militaire transporten, waar de deportaties formeel onder vielen, uit te voeren, maar toen was het kwaad al lang geschied. Het achtste en laatste hoofdstuk gaat over de bestraffing en doorstart na de bevrijding. Dat laatste was nodig wegens het economische belang van de spoorwegen. Secretaris-generaal Rulot moest plaatsmaken. De directies en het hele bedrijf werden gezuiverd. Echter: “In het algemeen is de zuivering binnen de NMBS mild.” (p. 385) 2.060 werknemers kregen een sanctie, 2,1% van het personeelsbestand. In de zuiveringsonderzoeken waren de deportaties helemaal geen factor. “De onverschilligheid van tijdens de bezetting wordt dus gewoon voortgezet. De NMBS is daarop geen uitzondering.” (p. 387) Herdenkingen zouden er nadien wel komen, net als gedenktekens. In een besluit vat de auteur samen: directeur-generaal Rulot was erg machtig en draagt de belangrijkste verantwoordelijkheid voor wat er gebeurd is, en zijn ondergeschikten werkten vlot mee. Een verzachtende factor is wel de zware Duitse druk om dit te doen.
Wat na Leuven? Alumni in de catalografie De redactie van Tijdingen is erg benieuwd naar de wegen die alumni na hun studie bewandelen. Dit keer interviewden we twee jonge historici die aan de slag zijn als catalograaf, elk in een andere vooraanstaande bibliotheek. Hoe ziet hun job er precies uit? En komt hun opleiding daarbij nog van pas?
Casper Van Waesberghe • • • •
Woont in Antwerpen Studeerde af in 2022, in de richting Middeleeuwen Volgde een bijkomende masteropleiding in de erfgoedstudies (UAntwerpen) Werkt sinds september 2024 als catalograaf bij Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience (EHC)
Marianne Moors • •
Woont in Brussel Studeerde af in 2024, in de richting Cultuurgeschiedenis, oudheid tot heden Volgde een extended master in Wenen (wintersemester 2023-2024) Liep stage als communicatiemedewerker bij Amsab - Instituut voor Sociale Geschiedenis en als projectcoördinator bij de Warmste Week (Koning Boudewijnstichting) Startte in januari 2025 als catalograaf bij de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR)
Beoordeling
•
Het verhaal van Nico Wouters is helder en ontluisterend. Op basis van zijn onderzoek en met de steun van de Senaat ging een ‘Groep van Wijzen’ aan de slag om concrete aanbevelingen te doen. Excuses aanbieden door de NMBS was er daar dus een van. Het verslag van de ‘Groep van Wijzen’ verscheen begin 2025 en is te consulteren op de website van de Senaat1.
•
Er is de voorbije jaren duidelijk belangrijk onderzoek verricht. Het strekt de huidige NMBS en de Senaat tot eer dat ze daaraan hun volledige medewerking verlenen.
Hoe kijken jullie terug op je studie geschiedenis? Zouden jullie opnieuw dezelfde richting kiezen? Waarom (niet)?
Sam Van Clemen 1 Via https://www.senate.be/home/sections/geschiedenis_en_erfgoed/NMBS-SNCB/index_ nl.html kun je doorklikken naar de pagina ‘Groep van Wijzen presenteert zijn conclusies aan de federale regering’. Het verslag De NMBS en de deportaties tijdens de Tweede Wereldoorlog - Aanbevelingen aan de federale regering is onderaan deze pagina te downloaden.
38
•
Casper: “Ik kijk met heel veel goede herinneringen terug op mijn studie! Ik heb een tijdje gedacht aan kunstwetenschappen, maar koos uiteindelijk toch voor geschiedenis omdat dat breder is: je hoeft je niet te beperken tot één domein van het verleden. Binnen geschiedenis heb ik alsnog vakken kunnen volgen van kunstwetenschappen, dus ik heb de kunst zeker niet moeten missen. Dat is voor mij een van de grote plezieren van de opleiding: je kunt werkelijk alle kanten op. Ik heb me gespecialiseerd in
39