Macedonian - 4th Book of Maccabees

2Заштопредметотнесамоштоегенералнонеопходен

Макавејци

ВОВЕД

Оваакнигаекакострашенгромштоодекнуваод мрачнитеужасинадревнататиранијаТоаепоглавје заснованонапрогонствотоодстрананаАнтиох, тиранинотнаСирија,когонекоигонарекувалеЕпифан, ЛудиотРимскатаисторијаодпрвитевековибележи двајцатаквитирани-другиот,Калигула,Вториот брилијантенЛудак

Форматанаовапишувањееонаанаговор.Толку внимателнотемпиранисеподигнувањатаипадовитена говорот;толкуразорнисенеговитеаргументи;толку непоколебливаенеговаталогика;толкудлабокисе неговитепотези;толкуладноенеговоторасудувањештогозаземасвоетоместокакопримерзачиста елоквенција.

Клучнататемае-ХрабростАвторотзапочнувасо страснаизјавазаФилозофијатанаинспирираниот разумСакамедагосметамеовојдваесеттивекзаера наразумотидагоспоредимесоератанамитовите-но сепак,пишувањекакооваепредизвикзатаквата претпоставкаНаоѓамеписателкојверојатноприпаѓал напрвиотвекпредхристијанскатаера,којизјавува јаснафилозофијанаразумоткојаеистотолкумоќна денескакоштобилапреддвеилјадигодини

Поставувањетонанабљудувањатавокоморитеза мачењеенепопустливоЗанашитесовремениуши, навикнатинапонежниработи,тоазвучиужасно Деталитеодпоследователнитемачења(коисугерираат наинструментитенашпанскатаинквизицијавекови подоцна)серазработенинаначиншокантензанашиот вкусДуриипојаватанастоичкителиковинаСтарецот, СедумтебраќаиМајката,неправиништозадаја омекнесвирепостасокојаовојговорникјаповикува Храброста

Древнитеотцинахристијанскатацрквавнимателноја зачувалеоваакнига(јаимамеодсирискипревод)како делосовисокаморалнавредностиучење,инесомнено имбилапознатанамногуодранитехристијански маченици,коибилевозбуденидостепенна мачеништвочитајќија

ПОГЛАВЈЕ1

Прегледнафилозофијатаодантичкитевремињаво врскасоИнспирираниотразумЦивилизацијата никогашнедостигналаповисокамислаДискусијаза „Репресиите“.Стих48јасумирацелатафилозофија

1Филозофсковонајвисокстепенепрашањетошто предлагамдагодискутирам,именодалиВдахновениот

спротивставенанаправдата,инадоние спротивставенинамашкоста,именобесот,болкатаи стравот

4Но,некоиможедапрашаат,акоРазумотегосподар настрастите,зоштонејаконтролиразаборавеностаи незнаењето?Нивнатацеледафрлатпотсмев 5Одговоротедекаразумотнеегосподарнад недостатоцитештосевроденивосамиотум,тукунад

6Биможелдавинаведаммногупримери,извлечени

можамдагодадамеблагороднотооднесувањенаоние штоумрелезарадидобродетелта,Елеазар,Седумте браќаиМајката

7Заштоситеовие,сопрезирконболките,дуриидо смрт,докажаадекаразумотеповисокодстрастите 8Биможелдасепродлабочамовдевопофалбана нивнитедоблести,тие,мажитесоМајката,умираатна овојденштогославимеодљубовконморалната убавинаидобрина,нонаместотоабиимчеститалза почеститештогипостигнале.

9Заштовосхитотштогочувствувааконнивната храбростииздржливост,несамоодстрананацелиот свет,тукуиодсамитенивниџелати,гинаправиавтори напропастанатиранијатаподкојалежешенашиот народ,победувајќиготиранинотсосвојата издржливост,такаштопрекунивнивнатаземјабеше прочистена

10Но,сегаќејаискористамможностадагоразгледам ова,откакоќезапочнемесоопштататеорија,какошто имамнавикадаправам,апотоаќепродолжамсо нивнатаприказна,оддавајќимуславанасемудриотБог. 11Нашетопрашање,тогаш,едалиРазумотеврховен господарнадстрастите 12Но,морададефинирамештоеРазумотиштое страста,иколкуформинастрастпостојат,идали Разумотеврховеннадситенив 13-тапричинаштојаземамзапричинаеумотштосо

17Но,судењетоилисамоконтролатаеонаашто доминиранадситенив,бидејќипрекунеа,всушност, Разумотјапотврдувасвојатавластнадстрастите 18Но,одстраститепостојатдвасеопфатниизвори, имено,задоволствоиболка,идватавосуштинаѝ припаѓаатинадушатаинателото

19Ивоодносиназадоволствотоинаболката, постојатмногуслучаикадештостраститеимаат одреденисеквенци

20Така,додекажелбатаодипредзадоволството, задоволствотоследипонеа,идодекастравотодипред болката,поболкатадоаѓатагата

21Гневот,повторно,акочовексакадаговратитекот насвоитечувства,естраствокојасемешаати задоволствотоиболката

22Подзадоволството,истотака,доаѓаионааморална деградацијакојапокажуванајширокаразновидностна страсти

23Семанифестираводушатакакофалбаџиство, алчност,суета,кавгаџиствоиозборување,авотелото какојадењетуѓахрана,лакомоститајноразгалување 24Бидејќизадоволствотоиболкатасекакодведрвја, коирастатодтелоидуша,никнуваатмногугранкиод овиестрасти;иразумотнасекојчовек,какоглавен градинар,плевејќи,кастрејќииврзувајќи,ивртејќија водатаинасочувајќијанаваму-натаму,јадоведува грмушкатаодсклоностиистрастиподприпитомување

25Зашто,додекаразумотеводачнадобродетелите,тој егосподарнастрастите

26Забележете,сега,напрвоместо,декаразумот стануваврховеннадстраститеврзоснована инхибиторнотодејствонаумереноста

27Умереноста,претпоставувам,епотиснувањена желбите;нооджелбитенекоисементални,анекои физички,идватавидасејасноконтролираниод Разумот;когасмеискушаниконзабранетијадења,како доаѓамедотоадасеоткажемеодзадоволстваташто произлегуваатоднив?

28Неелиразумотмоќдагипотиснеапетитите?

Споредмене,такае.

29Споредтоа,когачувствувамежелбадајадемеводни животни,птици,ѕверовиимесоодсекаковвидштони езабранетоспоредЗаконот,ниесевоздржувамепреку преовладувањенаразумот

30Заштосклоноститенанашитеапетитисе контролиранииспречениодумерениотум,асите движењанателотосепокоруваатнауздитенаРазумот 31Иштоимадасечудиакоприроднатажелба надушатадауживавоплодовитенаубавинатае згаснато?

32Затоа,секако,гофалимедобродетелниотЈосиф, бидејќисосвојотразум,соумственнапор,гозаузда телесниотимпулсЗаштотој,младчовекнавозраст когафизичкатажелбаесилна,сосвојотразумго изгаснаимпулсотнасвоитестрасти 33Идокажаноедекаразумотгопокоруваимпулсотне самонасексуалнатажелба,тукуинаситевидови похоти

34ЗаштоЗаконотвели:„Непожелувајјаженатана ближниотсвој,нитуништоштоенегово!“

35Навистина,когаЗаконотнинаредувадане посакуваме,мисламдекатојтребасилнодагопотврди

страстите?

37Секако,штомнекојќегоуредисвојотживотспоред Законот,акоескржав,тојпостапуваспротивнона својатаприродаиимпозајмувапаринасиромашните безкамата,авоседматагодинагоотпишувадолгот 38Иакоештедлив,Законотгонадвладувапреку дејствотонаРазумотисевоздржуваодсобирање стрништаилиодберењенапоследнитегроздовиод лозјата

39Ивоодноснасèдруго,можемедапрепознаемедека Разумотевопозицијанагосподарнадстраститеили наклонетостите 40ЗаштоЗаконотенадљубовтаконродителите,зада неможечовекотзарадинивдасеоткажеодсвојата добродетел,итојјанадминуваљубовтаконжената, такаштоакотаазгреши,човекоттребадајакара;итој

41Инемојтедамислитедекаепарадоксалнокога

дурииомразата,такашточовекотсевоздржуваод сечењенаовоштарницитенанепријателотигоштити имототнанепријателотодограбувачитеигисобира нивнитерасфрланидобра

42ИвладеењетонаРазумот,истотака,седокажува декасепротегапрекупоагресивнитестрастиили пороци,амбицијата,суетата,фалењето,гордостаи озборувањето.

43Заштоумерениотумгиодбиваситеовиепонижени страсти,истокакоштогоодбиваигневот,бидејќи дурииовагопобедува.

44Да,Мојсеј,когасеналутинаДатаниАвирон,нему дозволислободентекнасвојотгнев,тукуго контролирашесвојотгневспоредсвојотразум.

45Заштоумерениотумеспособен,какоштореков,да извојувапобеданадстрастите,менувајќинекои,додека другицелосноуништувајќиги.

46ЗоштоинакунашиотмудартаткоЈаковгиобвини СимеоновитеиЛевиевитедомовизанивното неразумноколењенаплеметоСихем,велејќи: „Проклетдабиденивниотгнев!“

47Зашто,данејаимашеРазумотмоќтадагоограничи нивниотгнев,тојнемашедазборуватака.

48ЗаштоводеноткогаБоггосоздадечовекот,тојги

ВладеењетонажелбатаигневотПриказнатаза жедтанаДавидВозбудливипоглавјаодантичката историјаДивјачкиобидидагинатераЕвреитеда јадатсвињиИнтересниреференцизадревнабанка (стих21)

1Патогаш,некојможедапраша,акоразумоте господарнастрастите,зоштонеегосподарна заборавотинезнаењето?

2Но,аргументотекрајносмешенЗашторазумотнее прикажанкакогосподарнадстраститеили недостатоцитесамипосебе,тукунадониенателото.

3Например,никојодваснеевосостојбадаја искоренинашатаприроднажелба,ноРазумотможеда муовозможидаизбегнедабидеробнажелбата.

4Никојодваснеевосостојбадагоискоренигневот оддушата,ноеможноРазумотдамудојденапомош противгневот.

5Никојодваснеможедаискоренизлонамерна настроеност,ноРазумотможедабиденеговмоќен сојузникпротивтоадабидезанесенодзлоба.

6Разумотнееистребувачнастрастите,тукунивен противник

7СлучајотсожедтанацаротДавидможебибаремќе нипомогнедагоразјаснимеова

8Зашто,откакоДавидсеборешецелденпротив Филистејцитеисопомошнавојницитеоднашатаземја погубимногуминаоднив,тојдојденавечер,целиот исцрпенодпотимака,доцарскиотшатор,околукој бешеулогоренацелатавојскананашитепредци.

9Такацелатавојскасенафрлинавечера,ноцарот,кој бешеобземенодсилнажед,иакоимашемногувода,не можешедајаизгаси.

10Наместотоа,ирационалнажелбазаводаташтобеше вопоседнанепријателот,сèпосилногогореше,го лишиодживотигопроголта.

11Тогашкоганеговиоттелохранителпромрмори противжелбатанацарот,двајцамладичи,силнивоини, засрамеништонивниотцарнемажелба,гооблекоа целиотсвојоклоп,зедоасадзаводаисеискачијапо непријателскитебедеми;икрадејќинезабележани покрајстражаритенапортата,гопребараацелиот непријателскилогор

12Итиехраброгонајдоаизворотинацрпијаводаод негозацарот.

13НоДавид,иакосèуштегорешеоджед,сметаше декатаковнапиток,којсесметашезаеквивалентенна крв,претставувасериознаопасностзанеговатадуша

14Затоа,спротивставувајќигосвојотразумнасвојата желба,тојјаистуриводатакакожртванаБога

15Заштоумерениотумеспособендагипобеди диктатитенастрастите,дагиизгасиогновитена желбатаипобедоноснодасеборисомакитенанашите тела,иакосепремногусилни,ипрекуморалната убавинаидобринанаРазумотдасеспротивстависо презирнасетадоминацијанастрастите.

16Исегапригодатанèповикувадајаизнесеме

првосвештеникијаимашетааслужбадоживотно,еден Симонкренафракцијапротивнего,нобидејќиипокрај секаквиклеветинеуспеадамунаштетипреднародот, тојизбегавотуѓинасонамерадајапредадесвојата земја

19ЗатоадојдекајАполониј,управителотнаСирија, ФеникијаиКиликија,ирече:„Бидејќимусумлојален нацарот,дојдовдавеизвестамдекавоерусалимските ризницисечуваатилјаднициприватнидепозити,кои неприпаѓаатнахрамоватасметка,тукусесопственост нацаротСелевк.“

20Аполониј,откакосераспрашазадеталитена случајот,гопофалиСимонзанеговаталојалнаслужба нацароти,брзајќикондворотнаСелевк,мугооткри вреднотобогатство;потоа,откакодобиовластувањеда сесправисослучајот,тојведнашмарширашево

21Нашиотнародбешедлабокоразгневенодоваа

напатот

22Аполониј,пак,созаканивлезевохрамот.

23Тогашсвештеницитевохрамот,женитеидецата,го замолијаБогададојденаспасениенаНеговотосвето местокоебешеосквернувано;икогаАполонијсо својатавооруженавојскавлезедагиземепарите,од неботосепојавијаангели,јавајќикоњи,сомолњишто имсветкааодрацете,ифрлааголемстравитрепетврз нив

24ИАполонијпаднаполумртоввоДворотна незнабошците,гииспружирацетеконнеботоисо солзигимолешеЕвреитедасезаложатзанегоидаго смиратгневотнанебеснатавојска

25Зашторечедеказгрешилидекаедостоендурииза смрт,идекаакомуседадеживотот,ќеимјаславина сителуѓеблаженостанаСветотоместо

26Трогнатодовиезборови,првосвештеникотОнија, иаконајвнимателенводругислучаи,сезаложизанего заданепомислицаротСелевкдекаАполонијбил соборенодпрестолотсочовечканамера,анесо божественаправда

27Споредтоа,Аполониј,понеговотозачудувачко избавување,заминадамусоопштинацаротза

58Заштотинавистинаможешдабидештираниннад неправеднителуѓе,нонемадагосподаришнадмојата одлукавоврскасоправедноста,нитусотвоитезборови, нитусотвоитедела.“

ПОГЛАВЈЕ3

Елеазар,нежниотидуховитстарец,покажуватаква цврстинаштодуриикогагичитамеовиезборови 2000годиниподоцна,тиениизгледааткако неизгасливоган

1НокогаЕлеазартолкуелоквентноодговорина повицитенатираните,стражаритеоколунегогрубого влечеаконместотозамачење

2Ипрвогособлекоастарецот,којбешеукрасенсо убавинатанасветоста.

3Потоамугиврзаарацетеоддветестраниигобиеја,а гласникстоешеспротинегоивикаше:„Почитувајги наредбитенацарот!“

4Но,големиотиблагороденчовек,вистинскиЕлеазар, небешеповеќетрогнатвоумототколкудабешемачен восон;да,старецот,држејќигиочитецврстокренати коннебото,дозволинеговототелодабидеискинатоод бичсèдодеканесеискапевокрв,анеговитебокови станаамасарани;идуриикогападнаназемјазатоа штонеговототелоповеќенеможешедајаиздржи болката,тојсèуштегоодржувашесвојотразум исправенинепопустлив.

5Потоа,додекапаѓаше,еденодредаритегошутна дивјачкивостраназадагонатерадастане

6Нотојгииздржамаките,јапрезирашепринудатаиги издржамаките,икакохрабаратлетичарштоприма казна,старецотгинадмудрисвоитемачители

7Поттамусенакапаначелотоитојдлабоко воздивнуваше,сèдодеканеговатаблагородностна душатанегоизнудивосхитотнасамитенегови мачители.

8Потоа,делумноодсожалувањезанеговатастарост, делумноодсочувствоконнивниотпријател,делумно одвосхитоднеговатахраброст,некоиоддворјанитена кралототидоакајнегоимурекоа:

9„Зошто,оЕлеазаре,сеуништувашсебесивооваа беда?Ќетидонесемеодпрженотомесо,атисе преправашдекасамојадешодсвинскотомесоитакасе спасуваш?“

10ИЕлеазар,каконивниотсоветсамодагизголеми неговитемаки,гласноизвика:„НеДаненисеслучи никогашнасиновитеАвраамовиданисеслучитолку лошамисла,какосомалосрцедафалсификуваме нештоштониенепристојно“

11Всушност,спротивнонаразумот,дабешезанас, откакоживеевмеспоредвистинатадостаростиво законскамаскагочувавмеугледотнатаковживот,сега дасепроменимеидастанемевонашитесопствени личностипримерзабезбожностнамладите,соцелда гипоттикнувамедајадатнечистомесо 12Срамнодабешеакоживеевмеуштемалку,вотој малпериод,когасителуѓенèисмејуваазакукавичлук, атиранинотнèпрезирашекаконемажествени,анего бранешеБожествениотзакондосмрт.

13Затоа,синовиАвраамови,умиратеблагородно зарадиправедноста;авие,послушницинатиранинот,

14Патие,гледајќигокакотриумфиранадмакитеине

говлечеаконогнот

15Тамугофрлијананего,гоизгореасосуроволукави трикови,имуистуријасупаодлошмирисвоноздрите. 16Но,когаогнотвеќестигнадонеговитекоскиитој бешенапраготдагопредадедухот,гикренаочитекон Богаирече:

17„Ти,Боже,знаешдекаиакобиможелдасеспасам себеси,умирамодогненимакизаТвојотЗакон.Биди милостивконТвојотнародинеканашатаказнабиде нивноисцелувањеНаправијамојатакрвнивно прочистувањеиземијамојатадушазадагиоткупам нивнитедуши,, 18Исоовиезборовисветиотчовекблагородного

21Иправилноедапризнаемедекавладеењетолеживо

болкитештодоаѓаатоднадвороднас;бидејќибибило смешнодагонегираметоа.

22Имојотдоказјаопфаќанесамосупериорностана Разумотвоодноснаболките,тукуинеговата супериорноствоодносназадоволствата;нитупаким сепредава

ПОГЛАВЈЕ4

Оватаканаречено„Еранаразумот“воовапоглавје можедагласидекаФилозофијатанаразумотестара 2000годиниПриказнатазаседумсинаинивната мајка

1ЗарадиразумотнанашиоттаткоЕлеазар,какодобар кормиларштогоуправувабродотнасветостапо моретонастрастите,иакоудиранодзаканитена тиранинотинесениодрастечкитебрановинамаките, никогашнегопоместикормилотонасветостанитуза

2Ниеденградопколенсомногуилукавимашини