Skip to main content

Chichewa Nyanja - Courage Is Beautiful - Psalm 27

Page 1

Kulimba mtima Pentateuch Ndipo mantha anu ndi kuopsa kwanu kudzakhala pa zamoyo zonse za padziko lapansi, ndi pa mbalame zonse za m’mlengalenga, ndi pa zonse zokwawa padziko lapansi, ndi pa nsomba zonse za m’nyanja; zaperekedwa m’manja mwanu. Genesis 9:2 Zitatha izi, mau a Yehova anadza kwa Abramu m'masomphenya, nati, Usaope, Abramu; Ine ndine chikopa chako, ndi mphotho yako yaikulu kwambiri. Genesis 15:1 Ndipo Mulungu anamva mawu a mnyamatayo; ndipo mngelo wa Mulungu anaitana Hagara kuchokera kumwamba, nati kwa iye, Watani Hagara? Usaope; pakuti Mulungu wamva mawu a mnyamatayo kumene ali. Genesis 21:17 Ndipo Yehova anaonekera kwa iye usiku womwewo, nati, Ine ndine Mulungu wa Abrahamu atate wako; usaope, chifukwa Ine ndili ndi iwe, ndipo ndidzakudalitsa iwe, ndi kuchulukitsa mbeu zako chifukwa cha mtumiki wanga Abrahamu. Genesis 26:24 Ndipo tsiku lachitatu, pamene anali ndi ululu, ana awiri a Yakobo, Simeoni ndi Levi, abale ake a Dina, aliyense anatenga lupanga lake, nalowa mumzindawo molimba mtima, napha amuna onse. Genesis 34:25 Ndipo iye anati, Mtendere ukhale nanu, musaope: Mulungu wanu, ndi Mulungu wa atate wanu, wakupatsani chuma m'matumba anu; ine ndinali nazo ndalama zanu. Ndipo anatulutsa Simeoni kwa iwo. Genesis 43:23 Ndipo anati, Ine ndine Mulungu, Mulungu wa atate wako; usaope kupita ku Aigupto; pakuti ndidzakusandutsa iwe mtundu waukulu kumeneko: Genesis 46:3 Ndipo Yosefe anati kwa iwo, Musaope; kodi ine ndili m'malo mwa Mulungu? Koma inu munandipangira choipa; koma Mulungu anachikonzeratu chabwino, kuti chichitike monga lero, kupulumutsa anthu ambiri. Chifukwa chake musaope tsopano; ndidzakudyetsani inu ndi ana anu. Ndipo anawatonthoza, nalankhula nawo mokoma mtima. Genesis 50:19-21 Ndipo Mose anati kwa anthu, Musaope, imani chilili, ndipo penyani chipulumutso cha Yehova, chimene adzakuchitirani lero; pakuti Aigupto amene mwawaona lero simudzawaonanso konse. Eksodo 14:13 Ndani ali ngati inu, Yehova, pakati pa milungu? Ndani ali ngati inu, wolemekezeka m'chiyero, woopsa m'matamando, wochita zodabwitsa? Mantha ndi mantha zidzawagwera; ndi mphamvu ya dzanja lanu adzakhala


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

chete ngati mwala; kufikira anthu anu atadutsa, Yehova, kufikira anthu omwe mudawagula atadutsa. Eksodo 15:11,16 Ndipo usankhe mwa anthu onse amuna okhoza, oopa Mulungu, amuna oona mtima, odana ndi dyera; ndipo uwaike iwo, akhale olamulira zikwi, ndi olamulira mazana, ndi olamulira makumi asanu, ndi olamulira makumi: Eksodo 18:21 Ndipo Mose anati kwa anthu, Musaope; pakuti Mulungu wadza kukuyesani, ndi kuti kuopa kwake kukhale pamaso panu, kuti musachimwe. Eksodo 20:20 Ndidzatumiza mantha anga patsogolo pako, ndipo ndidzawononga anthu onse amene udzawafikira, ndipo ndidzachititsa adani ako onse kukutembenukira. Eksodo 23:27 Aliyense aziopa amayi ake, ndi atate wake, ndipo muzisunga masabata anga: Ine ndine Yehova Mulungu wanu. Musatemberere wogontha, kapena kuyika chokhumudwitsa pamaso pa wakhungu, koma muziopa Mulungu wanu: Ine ndine Yehova. Uziimirira pamaso pa aimvi, ndi kulemekeza nkhope ya wokalamba, ndi kuopa Mulungu wako: Ine ndine Yehova. Levitiko 19:3,14,32 Musamavutitsane, koma muziopa Mulungu wanu; pakuti Ine ndine Yehova Mulungu wanu. Musamamutengere phindu kapena chiwongola dzanja, koma muziopa Mulungu wanu, kuti mbale wanu akhale ndi inu. Musamamulamulira mozunza, koma muziopa Mulungu wanu. Levitiko 25:17,36,43 Ndipo ndidzakupatsani mtendere m'dzikomo, ndipo mudzagona pansi, palibe amene adzakuopsani: ndipo ndidzachotsa zilombo zoipa m'dzikomo, ndipo lupanga silidzadutsa m'dziko lanu. Levitiko 26:6 Ndipo dzikolo lili bwanji, kaya ndi lobiriwira kapena lopanda chonde, kaya pali nkhalango m'menemo, kapena ayi. Ndipo khalani olimba mtima, ndipo bweretsani zipatso za m'dzikolo. Tsopano nthawi inali nthawi ya mphesa zoyamba kucha. Numeri 13:20 Koma musapandukire Yehova, ndipo musaope anthu a m’dzikomo, pakuti iwo ndi chakudya chathu; chitetezo chawo chawachokera, ndipo Yehova ali nafe; musawaope. Numeri 14:9 Ndipo Yehova anati kwa Mose, Usamuope; pakuti ndampereka m'dzanja lako, ndi anthu ake onse, ndi dziko lake; ndipo umchitire monga momwe unachitira Sihoni mfumu ya Aamori, wokhala ku Hesiboni. Numeri 21:34 Musamakondera anthu poweruza mlandu, koma mumvere ang'onoang'ono ndi akulu omwe, musamaope nkhope ya munthu; pakuti chiweruzo ndi cha Mulungu; ndipo mlandu wovuta kwa inu, mubwere nawo kwa ine, ndipo ndidzaumva. Deuteronomo 1:17 Taonani, Yehova Mulungu wanu wapereka dzikolo pamaso panu; kwerani, mulitenge, monga Yehova Mulungu wa makolo anu ananenera kwa inu; musaope, musachite mantha. Ndipo ndinati kwa inu, Musamaope, musamawaopa. Deuteronomo 1:21,29 Ndipo ulamule anthu, ndi kuti, Mudutse malire a abale anu, ana a Esau, okhala m’Seiri; ndipo adzakuopani; chifukwa chake chenjerani nokha; lero ndiyamba kuyika mantha anu ndi mantha anu pa mitundu yonse ya anthu pansi pa thambo lonse, amene adzamva mbiri yanu, nadzanjenjemera, nadzamva kuwawa chifukwa cha inu. Deuteronomo 2:4,25 Ndipo Yehova anati kwa ine, Usamuope; pakuti ndidzampereka iye ndi anthu ake onse, ndi dziko lake, m'dzanja lako; ndipo umchitire monga momwe unachitira Sihoni mfumu ya Aamori, wokhala ku Hesiboni. Musawaope; pakuti Yehova Mulungu wanu ndiye adzakumenyerani nkhondo. Deuteronomo 3:2,22 Makamaka tsiku limene munaima pamaso pa Yehova Mulungu wanu ku Horebu, pamene Yehova anati kwa ine, Ndisonkhanitsireni anthu, ndipo ndidzawamvetsa mawu anga, kuti aphunzire kundiopa masiku onse amene adzakhala ndi moyo padziko lapansi, ndi kuti aphunzitse ana awo.’ Deuteronomo 4:10

2


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Akadakhala ndi mtima wotere mwa iwo, kuti andiope, ndi kusunga malamulo anga onse nthawi zonse, kuti zinthu ziwayendere bwino iwo ndi ana awo kosatha! (Deuteronomo 5:29) Kuti muope Yehova Mulungu wanu, kusunga malamulo ake onse ndi malamulo ake, amene ndikukulamulirani, inu, ndi ana anu, ndi zidzukulu zanu, masiku onse a moyo wanu, ndi kuti masiku anu achuluke. Muope Yehova Mulungu wanu, ndi kumtumikira Iye, ndi kulumbira pa dzina lake. Ndipo Yehova anatilamula kuti tichite malamulo awa onse, kuopa Yehova Mulungu wathu, kuti tipindule nthawi zonse, kuti atisunge ndi moyo, monga momwe zilili lero. Deuteronomo 6:2,13,24 Musawaope, koma kumbukirani bwino zimene Yehova Mulungu wanu anachitira Farao ndi Aigupto onse, mayesero akuluakulu amene maso anu anawaona, zizindikiro, ndi zodabwitsa, ndi dzanja lamphamvu, ndi mkono wotambasuka, umene Yehova Mulungu wanu anakutulutsani nawo: momwemo Yehova Mulungu wanu adzachitira anthu onse amene mukuwaopa. Deuteronomo 7:18-19 Chifukwa chake muzisunga malamulo a Yehova Mulungu wanu, kuyenda m'njira zake, ndi kumuopa Iye. Deuteronomo 8:6 Ndipo tsopano, Israyeli, Yehova Mulungu wanu afunanji kwa inu, koma kuti muope Yehova Mulungu wanu, kuyenda m'njira zake zonse, ndi kumukonda, ndi kutumikira Yehova Mulungu wanu ndi mtima wanu wonse, ndi moyo wanu wonse, muziopa Yehova Mulungu wanu; muzimtumikira Iye, ndi kummamatira Iye, ndi kulumbira pa dzina lake? Deuteronomo 10:12,20 Palibe munthu amene adzaima pamaso panu, pakuti Yehova Mulungu wanu adzaika mantha ndi mantha anu padziko lonse limene mudzapondapo, monga momwe ananenera kwa inu. Deuteronomo 11:25 Muzitsatira Yehova Mulungu wanu, ndi kumuopa, ndi kusunga malamulo ake, ndi kumvera mawu ake, ndi kumtumikira, ndi kummamatira, ndipo Israyeli yense adzamva, ndi kuopa, ndipo sadzachitanso choipa chonga ichi pakati panu. Deuteronomo 13:4,11 Ndipo muzidya pamaso pa Yehova Mulungu wanu, pamalo amene adzasankha kuikapo dzina lake, limodzi la magawo khumi la tirigu wanu, vinyo wanu, ndi mafuta anu, ndi ana oyamba kubadwa a ng'ombe zanu ndi nkhosa zanu, kuti muphunzire kuopa Yehova Mulungu wanu nthawi zonse. Deuteronomo 13:24 Ndipo anthu onse adzamva, nadzaopa, osachitanso modzikuza. Ndipo zidzakhala naye, ndipo aziwerenga m'menemo masiku onse a moyo wake: kuti aphunzire kuopa Yehova Mulungu wake, kusunga mawu onse a chilamulo ichi ndi malangizo awa, kuwachita: Deuteronomo 17:13,19 Mneneri akalankhula m'dzina la Yehova, koma chinthucho sichichitika, kapena kuchitika, ndicho chinthu chimene Yehova sananene, koma mneneriyo wanena modzikuza: musamuope. Deuteronomo 18:22 Ndipo otsalawo adzamva, nadzaopa, ndipo sadzachitanso choipa choterocho pakati panu. Deuteronomo 19:20 Mukapita kukamenyana ndi adani anu, ndi kuona akavalo, ndi magaleta, ndi anthu ambiri kuposa inu, musawaope; pakuti Yehova Mulungu wanu ali ndi inu, amene anakutulutsani m'dziko la Aigupto. Ndipo akanena nawo, Tamverani, Israyeli, lero muyandikira kumenyana ndi adani anu; mitima yanu isafooke, musaope, musanjenjemere, kapena musachite mantha chifukwa cha iwo; Ndipo akapitawo adzalankhulanso ndi anthu, nati, Ndani munthu wa mantha ndi wofooka mtima? Apite, nabwerere kunyumba kwake, kuti mtima wa abale ake ufooke monga mtima wake. Deuteronomo 20:1,3,8 Ndipo anthu onse a padziko lapansi adzaona kuti ukutchedwa ndi dzina la Yehova, ndipo adzakuopa. Ngati sungasamale kuchita mawu onse a chilamulo ichi olembedwa m'buku lino, kuti uwope dzina laulemerero ndi loopsa ili, Yehova Mulungu wako; Deuteronomo 28:10,58 Limbani mtima, limbani mtima, musaope, kapena kuwaopa; pakuti Yehova Mulungu wanu ndiye amene apita nanu; sadzakusiyani, kapena kukusiyani. Ndipo Mose anaitana Yoswa, nati kwa iye pamaso pa Israyeli wonse, Limbani mtima, pakuti muyenera kupita ndi anthu awa kudziko limene Yehova analumbirira makolo awo kuti adzawapatsa; ndipo iwe udzawalandira. Ndipo Yehova, ndiye amene akutsogolerani; Iye adzakhala ndi inu; sadzakusiyani,

3


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

kapena kukusiyani; musaope, kapena kuchita mantha. Ndipo anapatsa Yoswa mwana wa Nuni lamulo, nati, Limbani mtima, ndipo limbani mtima: pakuti udzalowetsa ana a Israyeli m'dziko limene ndinawalumbirira; ndipo Ine ndidzakhala nawe. Deuteronomo 31:6-8,23 Sonkhanitsani anthu, amuna, akazi, ana, ndi mlendo wokhala m’zipata zanu, kuti amve, ndi kuti aphunzire, ndi kuopa Yehova Mulungu wanu, ndi kusamalira kuchita mawu onse a chilamulo ichi: ndi kuti ana awo osadziwa kanthu amve, naphunzire kuopa Yehova Mulungu wanu, masiku onse akukhala inu m’dziko limene muoloka Yordano kukalilandira. Deuteronomo 31:12-13

Mbiri Khala wamphamvu, limbika mtima; pakuti udzagawira anthu awa dzikolo, limene ndinalumbirira makolo awo, kuwapatsa. Koma khala wamphamvu, limbika mtima kwambiri, kuti usamalire kuchita monga mwa chilamulo chonse chimene Mose mtumiki wanga anakulamulira; usapatukeko ku dzanja lamanja kapena lamanzere, kuti ukachite bwino kulikonse kumene upita. Kodi sindinakulamulira iwe? Khala wamphamvu, limbika mtima; usaope, kapena kuchita mantha; pakuti Yehova Mulungu wako ali ndi iwe kulikonse kumene upitako. Aliyense wopandukira lamulo lako, wosamvera mawu ako m'zonse zimene ulamula, aphedwe; koma khala wamphamvu, limbika mtima. Yoswa 1:6-7,9,18 Ndipo titamva izi mitima yathu inasungunuka, ndipo palibe munthu aliyense amene anatsala ndi mphamvu chifukwa cha inu, pakuti Yehova Mulungu wanu ndiye Mulungu kumwamba ndi padziko lapansi. Yoswa 2:11 Kuti anthu onse a padziko lapansi adziwe dzanja la Yehova, kuti ndi lamphamvu, kuti muope Yehova Mulungu wanu nthawi zonse. Yoswa 4:24 Ndipo Yehova anati kwa Yoswa, Usaope, usachite mantha; tenga anthu onse ankhondo pamodzi nawe, ndipo nyamuka, kwera ku Ai; taona, ndapereka m'dzanja lako mfumu ya Ai, ndi anthu ake, ndi mzinda wake, ndi dziko lake; Yoswa 8:1 Ndipo Yehova anati kwa Yoswa, Musawaope, pakuti ndawapereka m'dzanja lanu; palibe munthu mmodzi wa iwo adzaima pamaso panu. Ndipo Yoswa anati kwa iwo, Musaope, musachite mantha, khalani olimba mtima, pakuti Yehova adzachitira adani anu onse amene mumenyana nawo. Yoswa 10:8,25 Ndipo Yehova anati kwa Yoswa, Usaope chifukwa cha iwowa; pakuti mawa nthawi ino ndidzawapereka onse ophedwa pamaso pa Israyeli; udzadula mabala a akavalo awo, ndi kutentha magaleta awo ndi moto. Yoswa 11:6 Chifukwa chake limbikani mtima kwambiri kusunga ndi kuchita zonse zolembedwa m'buku la chilamulo cha Mose, kuti musapatukeko ku dzanja lamanja kapena lamanzere; Yoswa 23:6 Chifukwa chake tsopano, opani Yehova, ndi kumtumikira ndi mtima woona ndi woona; ndipo chotsani milungu imene makolo anu anaitumikira tsidya lina la mtsinje, ndi ku Igupto; ndipo tumikirani Yehova. Yoswa 24:14 Ndipo ndinati kwa inu, Ine ndine Yehova Mulungu wanu; musaope milungu ya Aamori, amene mukukhala m'dziko lawo; koma simunamvere mawu anga. Ndipo Yehova anati kwa iye, Mtendere ukhale nanu; musaope; simudzafa. Oweruza 6:10,23 Tsopano lengezani m'makutu a anthu, ndi kuti, Aliyense woopa ndi woopa, abwerere nachoke m'phiri la Gileadi msanga. Ndipo anthu zikwi makumi awiri mphambu ziwiri anabwerera, ndipo anatsala zikwi khumi. Oweruza 7:3 Ndipo tsopano, mwana wanga, usaope; ndidzakuchitira zonse zomwe ukufuna: pakuti anthu onse a mumzinda wanga akudziwa kuti ndiwe mkazi wabwino. Rute 3:11 Ngati mudzaopa Yehova, ndi kumtumikira, ndi kumvera mawu ake, osapandukira lamulo la Yehova, pamenepo inu ndi mfumu imene ikulamulirani mudzatsatira Yehova Mulungu wanu: Ndipo Samueli anati kwa anthu, Musaope; mwachita choipa ichi chonse; koma musapatuke kutsata Yehova, koma tumikirani Yehova ndi mtima wanu wonse; koma opani Yehova, ndi kumtumikira m’choonadi ndi mtima wanu wonse; pakuti ganizirani zazikulu zimene wakuchitirani. 1 Samueli 12:14,20,24 4


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo Sauli anaopa Davide, chifukwa Yehova anali naye, ndipo anachoka kwa Sauli. Ndipo Sauli ataona kuti akuchita zinthu mwanzeru, anamuopa. Ndipo Sauli anaopanso Davide kwambiri; ndipo Sauli anakhala mdani wa Davide nthawi zonse. 1 Samueli 18:12, 15, 29 Khalani ndi ine, musaope: pakuti iye amene akufuna moyo wanga akufuna moyo wako; koma ndi ine udzakhala wotetezeka. 1 Samueli 22:23 Ndipo Davide anati kwa iye, Bwanji sunaope kutambasula dzanja lako kupha wodzozedwa wa Yehova? 2 Samueli 1:14 Ndipo Davide anati kwa iye, Usaope; pakuti ndidzakuchitira chifundo chifukwa cha Yonatani atate wako, ndipo ndidzakubwezera dziko lonse la Sauli atate wako, ndipo udzadya patebulo langa nthawi zonse. 2 Samueli 9:7 Limbani mtima, ndipo tiyeni tichite zamphamvu m'malo mwa anthu athu, ndi mizinda ya Mulungu wathu; ndipo Yehova achite chomwe chimkomera Iye. 2 Samueli 10:12 Ndipo Abisalomu analamula anyamata ake kuti, “Yang’anirani tsopano mtima wa Amnoni ukasangalala ndi vinyo, ndipo ine ndikanena nanu kuti, ‘Kanthani Amnoni,’ pamenepo mumuphe, musaope; kodi sindinakulamulireni? Limbani mtima ndipo khalani olimba mtima.” 2 Samueli 13:28 Ndipo Davide anauza Yehova mawu a nyimbo iyi tsiku limene Yehova anam’pulumutsa m’manja mwa adani ake onse, ndi m’manja mwa Sauli: nati, Yehova ndiye thanthwe langa, ndi linga langa, ndi mpulumutsi wanga; Mulungu wa thanthwe langa; ndidzam’khulupirira Iye; ndiye chishango changa, ndi nyanga ya chipulumutso changa, linga langa lalitali, ndi pothawirapo panga, Mpulumutsi wanga; mundipulumutsa ku chiwawa. Ndidzaitana Yehova, amene ayenera kuyamikiridwa: ndipo ndidzapulumutsidwa kwa adani anga. Pamene mafunde a imfa anandizinga, madzi a anthu oipa anandichititsa mantha; Zisoni za kumanda zinandizinga; misampha ya imfa inandigwira; m’kusauka kwanga ndinaitana Yehova, ndi kufuulira Mulungu wanga; ndipo anamva mawu anga m’kachisi wake, ndipo kulira kwanga kunalowa m’makutu mwake. 2 Samueli 22:1-7 Mulungu wa Israyeli anati, Thanthwe la Israyeli linandiuza kuti, Wolamulira anthu ayenera kukhala wolungama, wolamulira moopa Mulungu. 2 Samueli 23:3 Kuti akuopeni masiku onse okhala m'dziko limene munapatsa makolo athu. Mverani kumwamba, malo anu okhala, ndipo chitani monga mwa zonse zimene mlendoyo akukupemphani: kuti anthu onse a padziko lapansi adziwe dzina lanu, akuopeni, monga momwe anthu anu Aisiraeli amachitira, ndi kuti adziwe kuti nyumba iyi, imene ndamanga, imatchedwa ndi dzina lanu. 1 Mafumu 8:40,43 Ndipo Eliya anati kwa iye, Usaope; pita ukachite monga mwanena; koma choyamba undipangire mkate waung'ono, nundibweretsere, pambuyo pake udzipangire iwe ndi mwana wako. 1 Mafumu 17:3 Ndipo mngelo wa Yehova anati kwa Eliya, Tsika naye; usamuope. Ndipo ananyamuka, natsikira naye kwa mfumu. 2 Mafumu 1:15 Ndipo anayankha kuti, “Usaope, pakuti amene ali ndi ife ndi ambiri kuposa amene ali nawo.” 2 Mafumu 6:16 Koma iwo anaopa kwambiri, nati, Taonani, mafumu awiri sanaime pamaso pake; nanga ife tidzaima bwanji? 2 Mafumu 10:4 Pamenepo mmodzi wa ansembe amene anawatenga ku Samariya anadza nakhala ku Beteli, nawaphunzitsa momwe ayenera kuopera Yehova. Amene Yehova anapangana naye pangano, nawalangiza kuti, Musaope milungu ina, kapena kuigwadira, kapena kuitumikira, kapena kuiphera nsembe; koma Yehova, amene anakutulutsani m'dziko la Aigupto ndi mphamvu yaikulu ndi mkono wotambasuka, iyeyu mumuope, ndipo mudzamlambira, ndipo mudzam’phera nsembe. Ndipo malamulo, ndi maweruzo, ndi chilamulo, ndi lamulo, zimene anakulemberani, muzisamalira kuchita nthawi zonse; ndipo musaope milungu ina. Ndipo pangano limene ndinapangana nanu musaliiwale; ndipo musamaope milungu ina. Koma Yehova Mulungu wanu muziopa; ndipo Iye adzakupulumutsani m'manja mwa adani anu onse. 2 Mafumu 17:28,35-39

5


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo Yesaya anati kwa iwo, Muuzeni mbuye wanu, Atero Yehova, Musaope mawu amene mwamva, amene atumiki a mfumu ya Asuri andinyoza. Taonani, ndidzam’gwetsera mpweya, ndipo adzamva mbiri, nadzabwerera kudziko lake, ndipo ndidzam’gwetsa ndi lupanga m’dziko lake. 2 Mafumu 19:6-7 Ndipo Gedaliya anawalumbirira iwo ndi anthu awo, nati kwa iwo, Musaope kukhala akapolo a Akasidi; khalani m'dzikomo, tumikirani mfumu ya Babulo, ndipo zinthu zidzakuyenderani bwino. 2 Mafumu 25:24 Ndipo mbiri ya Davide inafalikira m'maiko onse, ndipo Yehova anachititsa kuti mitundu yonse imuope. 1 Mbiri 14:17 Opani pamaso pake, dziko lonse lapansi: dziko lapansi lidzakhazikika, kuti lisasunthike. 1 Mbiri 16:30 Limbani mtima, ndipo tizichita zinthu molimbika mtima chifukwa cha anthu athu, ndi mizinda ya Mulungu wathu; ndipo Yehova achite chokoma pamaso pake. 1 Mbiri 19:13 Pamenepo udzapambana, ngati usamalira kusunga malamulo ndi maweruzo amene Yehova analamulira Mose okhudza Israyeli: limbika, ndipo limbika mtima, usaope, kapena kuchita mantha. 1 Mbiri 22:13 Ndipo Davide anati kwa Solomo mwana wake, Limba mtima, nuchite; usaope, kapena kuchita mantha; pakuti Yehova Mulungu wanga adzakhala ndi iwe; sadzakusiya, kapena kukusiya, mpaka utamaliza ntchito yonse ya utumiki wa nyumba ya Yehova. 1 Mbiri 28:20 Kuti akuopeni, ayende m'njira zanu, masiku onse okhala m'dziko limene munapatsa makolo athu. Pamenepo mverani kuchokera kumwamba, komwe kuli kwanu, ndipo chitani monga mwa zonse zimene mlendoyo akukupemphani, kuti anthu onse a padziko lapansi adziwe dzina lanu, ndikukuopani, monga momwe anthu anu Aisrayeli amachitira, ndi kuti adziwe kuti nyumba iyi imene ndamanga itchedwa ndi dzina lanu. 2 Mbiri 6:31,33 Ndipo anagonjetsa mizinda yonse yozungulira Gerari, chifukwa mantha a Yehova anagwera iwo, ndipo anafunkha mizinda yonse, chifukwa munali zofunkha zambiri m’menemo.” 2 Mbiri 14:14 Ndipo Asa atamva mawu awa, ndi ulosi wa mneneri Odedi, analimba mtima, nachotsa mafano onyansa m'dziko lonse la Yuda ndi Benjamini, ndi m'mizinda imene adalanda kumapiri a Efraimu, nakonzanso guwa la nsembe la Yehova, lomwe linali patsogolo pa khonde la Yehova. 2 Mbiri 15:8 Ndipo mantha a Yehova anagwera maufumu onse a maiko ozungulira Yuda, kotero kuti sanachite nkhondo ndi Yehosafati. 2 Mbiri 17:10 Chifukwa chake tsopano, mantha a Yehova akhale pa inu; samalani ndi kuchita: pakuti palibe chosalungama kwa Yehova Mulungu wathu, kapena tsankho la anthu, kapena kulandira mphatso. Ndipo anawalangiza, nati, Muzichita motere poopa Yehova, mokhulupirika ndi mtima wangwiro. Ndipo taonani, Amariya mkulu wa ansembe ndiye woyang'anira inu pa nkhani zonse za Yehova; ndi Zebadiya mwana wa Ismayeli, mtsogoleri wa nyumba ya Yuda, pa nkhani zonse za mfumu; Alevinso adzakhala oyang'anira pamaso panu. Chitani molimbika mtima, ndipo Yehova adzakhala ndi abwino. 2 Mbiri 19:7,9,11 Ndipo anati, Tamverani Ayuda nonse, ndi inu okhala m’Yerusalemu, ndi inu mfumu Yehosafati, atero Yehova kwa inu, Musaope kapena kutenga nkhawa chifukwa cha khamu lalikulu ili; pakuti nkhondo si yanu, koma ya Mulungu. 2 Mbiri 20:15 Simudzasowa kumenya nkhondo pankhondo iyi: khalani chilili, imani chilili, ndipo penyani chipulumutso cha Yehova pamodzi ndi inu, Yuda ndi Yerusalemu: musaope, kapena kuchita mantha; mawa mutuluke kukamenyana nawo; pakuti Yehova adzakhala nanu. Ndipo mantha a Mulungu anali pa maufumu onse a maiko amenewo, atamva kuti Yehova anamenyana ndi adani a Israyeli. 2 Mbiri 20:17,29 Limbani mtima, musaope kapena kuchita mantha chifukwa cha mfumu ya Asuri, ndi khamu lonse la anthu amene ali naye; pakuti ali ndi ife ambiri kuposa amene ali naye: 2 Mbiri 32:7

6


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ukani, pakuti ntchito iyi ndi yanu; ifenso tili nanu; limbani mtima, chitani. Ezara 10:4 Ambuye, ndikukupemphani, khutu lanu limvere pemphero la mtumiki wanu, ndi pemphero la atumiki anu, amene akufuna kuopa dzina lanu; ndipo mupambane mtumiki wanu lero, ndi kumupatsa chifundo pamaso pa munthu uyu. Pakuti ndinali woperekera chikho cha mfumu. Nehemiya 1:11 Ndipo ndinayang'ana, ndinanyamuka, ndinati kwa olemekezeka, ndi olamulira, ndi anthu ena onse, Musawaope; kumbukirani Yehova, wamkulu ndi woopsa, ndipo menyerani nkhondo abale anu, ana anu aamuna, ndi ana anu aakazi, akazi anu, ndi nyumba zanu. Nehemiya 4:14 Ndipo ndinati, Sichabwino chimene muchita; kodi simuyenera kuyenda moopa Mulungu wathu chifukwa cha chitonzo cha amitundu adani athu? Nehemiya 5:9 Ndipo m'chigawo chilichonse, ndi m'mizinda yonse, kulikonse kumene lamulo la mfumu ndi lamulo lake linafika, Ayuda anali ndi chimwemwe ndi chisangalalo, phwando ndi tsiku labwino. Ndipo anthu ambiri a m'dzikolo anakhala Ayuda; chifukwa mantha a Ayuda anawagwera. Estere 8:17 Ayuda anasonkhana m'mizinda yawo m'zigawo zonse za mfumu Ahaswero, kuti agwire anthu ofuna kuwachitira choipa; ndipo panalibe munthu amene anatha kuwaletsa; pakuti mantha awo anagwera mitundu yonse ya anthu. Ndipo akalonga onse a madera, ndi akazembe, ndi akazembe, ndi akazembe a mfumu, anathandiza Ayuda; chifukwa mantha a Moredekai anawagwera. Estere 9:2-3

Ndakatulo Ndipo kwa munthu anati, Taonani, kuopa Ambuye ndiko nzeru, ndipo kupewa choipa ndiko luntha. Yobu 28:28 Chifukwa chake anthu amamuopa; sasamalira aliyense wanzeru mumtima mwake. Yobu 37:24 Amaseka mantha, ndipo saopa, ndipo sabwerera m'mbuyo ku lupanga. Yobu 39:22 Pa dziko lapansi palibe wofanana naye, amene analengedwa wopanda mantha. Yobu 41:33 Tumikirani Yehova ndi mantha, ndipo kondwerani ndi kunjenjemera. Salmo 2:11 Sindidzaopa anthu zikwi makumi ambiri, amene andizungulira. Ukani, Yehova, ndipulumutseni, Mulungu wanga; pakuti mwamenya adani anga onse pa fupa la tsaya; mwathyola mano a oipa. Salmo 3:6-7 Koma ine, ndi chifundo chanu chachikulu ndidzalowa m’nyumba yanu, ndipo ndidzalambira ndikuyang’ana kachisi wanu woyera ndi mantha anu.’ Salmo 5:7 Muwaope, Yehova: kuti amitundu adziwe kuti ndi anthu chabe. Selah. Salmo 9:20 Pamenepo anali ndi mantha aakulu: pakuti Mulungu ali m'badwo wa olungama. Salmo 14:5 Munthu woipa amanyozedwa m'maso mwake, koma amalemekeza iwo akuopa Yehova, amene amalumbira zoipa zake koma osasintha. Salmo 15:4 Kuopa Yehova kuli koyera, kosatha: Maweruzo a Yehova ndi oona ndi olungama onse. Salmo 19:9 Inu akuopa Yehova, mulemekezeni; inu nonse mbadwa za Yakobo, mulemekezeni; ndipo muopeni iye, inu nonse mbadwa za Israyeli. Chitamando changa chidzakhala cha inu mu msonkhano waukulu; ndidzakwaniritsa malonjezo anga pamaso pa iwo akumuopa Iye. Salmo 22:23,25 Inde, ngakhale ndiyenda m'chigwa cha mthunzi wa imfa, sindidzaopa choipa; pakuti Inu muli ndi ine; ndodo yanu ndi ndodo yanu zimanditonthoza. Salmo 23:4 Chinsinsi cha Yehova chili ndi iwo akumuopa Iye, ndipo adzawadziwitsa pangano lake. Salmo 25:14 7


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

(Salmo la Davide.) Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Ngakhale gulu lankhondo litandizinga, mtima wanga sudzaopa; ngakhale nkhondo itandiukira, ndidzadalira ichi. Yembekezera Yehova: limbika mtima, ndipo adzalimbitsa mtima wako; nditi, yembekezera Yehova. Salmo 27:1,3,14 Ubwino wanu waukulu, umene munausungira iwo akuopa Inu, umene munauchitira iwo akudalira Inu pamaso pa ana a anthu! Limbani mtima, ndipo Iye adzalimbitsa mtima wanu, inu nonse amene mukuyembekeza Yehova! Salmo 31:19,24 Dziko lonse lapansi liope Yehova: onse okhala padziko lapansi amuope Iye. Taonani, diso la Yehova lili pa iwo akumuopa Iye, pa iwo akuyembekeza chifundo chake; Salmo 33:8,18 Mngelo wa Yehova azinga mozungulira iwo akumuopa Iye, nawapulumutsa. Opani Yehova, inu oyera mtima ake; pakuti palibe chosowa kwa iwo akumuopa Iye. Bwerani ana inu, mundimvere ine: ndidzakuphunzitsani kuopa Yehova. Salmo 34:7,9,11 Mulungu ndiye pothawirapo pathu ndi mphamvu yathu, thandizo lopezekeratu m'masautso. Chifukwa chake sitidzaopa, ngakhale dziko lapansi lisunthika, ndipo ngakhale mapiri asunthika pakati pa nyanja, ngakhale madzi ake akokoma ndi kugwedezeka, ngakhale mapiri agwedezeka ndi kudzikuza kwake. Selah. Salmo 46:1-3 Usaope munthu akalemera, ulemerero wa nyumba yake ukachuluka; pakuti akamwalira sadzatenga chilichonse; ulemerero wake sudzatsika pambuyo pake. Salmo 49:16-17 Nthawi imene ndikuopa, ndidzakhulupirira Inu. Ndidzatamanda Mulungu mawu ake, ndikhulupirira Mulungu; Sindidzaopa chimene munthu angandichitire. Ndikhulupirira Mulungu: Sindidzaopa chimene munthu angandichitire. Salmo 56:3-4,11 Mwapatsa mbendera kwa iwo akuopa Inu, kuti iwonetsedwe chifukwa cha choonadi. Selah. Salmo 60:4 Mverani mawu anga, Mulungu, m'pemphero langa: sungani moyo wanga ku mantha a mdani. Ndipo anthu onse adzaopa, nadzalengeza ntchito ya Mulungu; pakuti adzaganizira mwanzeru za ntchito yake. Salmo 64:1,9 Idzani, imvani, inu nonse akuopa Mulungu, ndipo ndidzafotokozera zimene wachitira moyo wanga. Salmo 66:16 Mulungu adzatidalitsa, ndipo malekezero onse a dziko lapansi adzamuopa. (Salmo 67:7) Adzakuopani nthawi yonse imene dzuwa ndi mwezi zidzakhalapo, mpaka mibadwomibadwo. (Salmo 72:5) Ndithudi chipulumutso chake chili pafupi ndi iwo akumuopa Iye, kuti ulemerero ukhale m'dziko lathu. Salmo 85:9 Mundiphunzitse njira yanu, Yehova; ndidzayenda m'choonadi chanu; gwirizanitsani mtima wanga kuti uwope dzina lanu. Salmo 86:11 Ndani akudziwa mphamvu ya mkwiyo wanu, ngakhale monga momwe mumaopera, momwemonso mkwiyo wanu? Salmo 90:11 Ndithudi adzakupulumutsa ku msampha wa msodzi, ndi ku mliri woopsa. Adzakuphimba ndi nthenga zake, ndipo udzakhulupirira pansi pa mapiko ake; choonadi chake chidzakhala chishango ndi chishango chako. Sudzaopa zoopsa za usiku, kapena muvi wouluka masana, kapena mliri woyenda mumdima, kapena chiwonongeko chowononga masana. Salmo 91:3-6 Pembedzani Yehova mu ulemerero wa chiyero: Opani pamaso pake, inu dziko lonse lapansi. Salmo 96:9 Motero amitundu adzaopa dzina la Yehova, ndi mafumu onse a dziko lapansi adzaopa ulemerero wanu. Salmo 102:15

8


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Pakuti monga kumwamba kuli pamwamba pa dziko lapansi, momwemonso chifundo chake chili chachikulu kwa iwo akumuopa Iye. Monga atate achitira chifundo ana ake, momwemonso Yehova achitira chifundo iwo akumuopa Iye. Koma chifundo cha Yehova chilipo kuyambira muyaya kufikira muyaya pa iwo akumuopa Iye, ndi chilungamo chake kwa ana a ana; Salmo 103:11,13,17 Aigupto anakondwera pamene anachoka: chifukwa mantha awo anawagwera. Salmo 105:38 Iye wapereka chakudya kwa iwo akumuopa Iye; adzakumbukira pangano lake nthawi zonse. Kuopa Yehova ndiko chiyambi cha nzeru: Onse akuchita malamulo ake ali ndi chidziwitso chabwino; chiyamiko chake chidzakhala kosatha. Salmo 111:5,10 Sadzaopa uthenga woipa: mtima wake uli wokhazikika, wokhulupirira Yehova. Mtima wake wakhazikika, sadzaopa, kufikira atawona chikhumbo chake chili pa adani ake. Salmo 112:7-8 Inu akuopa Yehova, khulupirirani Yehova: Iye ndiye thandizo lawo ndi chikopa chawo. Iye adzadalitsa iwo akuopa Yehova, ang'ono ndi akulu omwe. Salmo 115:11,13 Anene tsopano iwo akuopa Yehova, kuti chifundo chake chimakhala kosatha. Yehova ali kumbali yanga, sindidzaopa; munthu angandichite chiyani? Salmo 118:4,6 Konzani mawu anu kwa mtumiki wanu, amene amakuopani. Chotsani chitonzo changa chimene ndimachiopa; pakuti maweruzo anu ndi abwino. Ine ndine mnzawo wa onse akuopani, ndi iwo akusunga malangizo anu. Iwo akuopani adzakondwera akandiona; chifukwa ndayembekezera mawu anu. Iwo akuopani abwerere kwa ine, ndi iwo akudziŵa mboni zanu. Thupi langa limanjenjemera chifukwa cha kukuopani; ndipo ndikuopa maweruzo anu. Salmo 119:38,39,63,74,79,120 Lemekezani Yehova, inu a nyumba ya Levi: Inu akuopa Yehova, lemekezani Yehova. Salmo 135:20 Adzakwaniritsa chokhumba cha iwo akumuopa Iye, adzamvanso kulira kwawo, nadzawapulumutsa. Salmo 145:19 Yehova akondwera ndi iwo akumuopa Iye, ndi iwo akuyembekeza chifundo chake. Salmo 147:11 Koma wondimvera adzakhala mosatekeseka, nadzakhala chete osaopa choipa. Miyambo 1:33 Pamenepo udzazindikira kuopa Yehova, ndi kum’dziwa Mulungu. Miyambo 2:5 Usakhale wanzeru m'maso mwako; opa Yehova, ndipo pewani choipa. Ukagona, sudzaopa; inde, udzagona, ndipo tulo tako tidzakhala tokoma. Usaope mantha adzidzidzi, kapena chiwonongeko cha oipa, chikadzafika. Miyambo 3:7,24-25 Kuopa Yehova ndiko kudana ndi choipa; kudzikuza, ndi kudzikuza, ndi njira yoipa, ndi mkamwa mopotoka, ndidana nazo. Miyambo 8:13 Kuopa Yehova ndiko chiyambi cha nzeru; ndipo kudziwa woyera ndiko luntha. Miyambo 9:10 Kuopa Yehova kumawonjezera masiku, koma zaka za oipa zidzafupikitsidwa. Miyambo 10:27 Kuopa Yehova kuli ndi chidaliro cholimba, ndipo ana ake adzakhala ndi pothawirapo. Kuopa Yehova ndiko kasupe wa moyo, kuti apatuke ku misampha ya imfa. Miyambo 14:26-27 Kuchepa ndi kuopa Yehova kuli bwino kuposa chuma chambiri ndi mavuto. Kuopa Yehova ndiko kuphunzitsa nzeru; ndipo kudzichepetsa kumabweretsa ulemu. Miyambo 15:16,33 Ndi chifundo ndi choonadi, choipa chimayeretsedwa; ndipo ndi kuopa Yehova anthu amapatuka ku choipa. Miyambo 16:6

9


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Kuopa Yehova kumabweretsa moyo; ndipo woopa Yehova adzakhala ndi moyo wokhuta, sadzalandira choipa. Miyambo 19:23 Kudzichepetsa ndi kuopa Yehova kumabweretsa chuma, ulemu, ndi moyo. Miyambo 22:4 Mtima wako usachitire nsanje ochimwa; koma opa Yehova tsiku lonse. Miyambo 23:17 Mwana wanga, opa Yehova ndi mfumu, osayanjana ndi iwo osinthasintha: Miyambo 24:21 Oipa amathawa palibe wowathamangitsa: koma olungama ali olimba mtima ngati mkango. Miyambo 28:1 Kuopa anthu kumabweretsa msampha, koma wokhulupirira Yehova adzapulumuka. Miyambo 29:25 Iye saopa chipale chofewa cha banja lake: chifukwa banja lake lonse limavala zovala zofiira. Miyambo 31:21 Ndikudziwa kuti chilichonse chimene Mulungu achita, chidzakhala kosatha; palibe chomwe chingawonjezedwepo, kapena kuchotsedwapo; ndipo Mulungu ndiye amachita, kuti anthu amuope. Mlaliki 3:14 Pakuti m'maloto ambiri ndi m'mawu ambiri mulinso zinthu zopanda pake zosiyanasiyana: koma opani Mulungu. Mlaliki 5:7 Ndani ali ngati munthu wanzeru? Ndipo ndani akudziwa kumasulira kwa chinthu? Nzeru ya munthu imawala nkhope yake, ndipo nkhope yake imalimba mtima. Ngakhale wochimwa achita zoipa kakhumi, ndipo masiku ake amatalika, koma ndikudziwa kuti zidzakhala bwino kwa iwo amene amaopa Mulungu, amene amaopa pamaso pake: Mlaliki 8:1,12 Tiyeni timve mfundo yonse yatha: Opani Mulungu, sungani malamulo ake: pakuti ichi ndiye choyenera munthu aliyense. Mlaliki 12:13

Aneneri Lowani m’thanthwe, bisalani m’fumbi, chifukwa cha kuopa Yehova, ndi ulemerero wa ukulu wake. Ndipo adzalowa m’maenje a m’matanthwe, ndi m’mapanga a dziko lapansi, chifukwa cha kuopa Yehova, ndi ulemerero wa ukulu wake, pamene adzauka kugwedeza dziko lapansi mwamphamvu. Kuti alowe m’ming’alu ya miyala, ndi pamwamba pa matanthwe otsetsereka, chifukwa cha kuopa Yehova, ndi ulemerero wa ukulu wake, pamene adzauka kugwedeza dziko lapansi mwamphamvu. Yesaya 2:10,19,21 Panganani uphungu, ndipo udzapasuka; nenani mawu, ndipo sadzachitika; pakuti Mulungu ali nafe. Pakuti Yehova analankhula nane ndi dzanja lamphamvu, nandilangiza kuti ndisayende m'njira ya anthu awa, nati, Musanene, Chigwirizano, kwa onse amene anthu awa adzanena, Chigwirizano; musaope mantha awo, kapena kuchita mantha. Yeretsani Yehova wa makamu, ndipo akhale mantha anu, ndipo Iye akhale mantha anu. Yesaya 8:10-13 Chifukwa chake atero Ambuye Yehova wa makamu, Inu anthu anga okhala mu Ziyoni, musaope Asuri; adzakumenyani ndi ndodo, nadzakweza ndodo yake pa inu, monga momwe anachitira Aigupto. Pakuti patsala kanthawi kochepa, mkwiyo udzatha, ndi mkwiyo wanga udzawawononga. Yesaya 10:24-25 Ndipo mzimu wa Yehova udzakhala pa iye, mzimu wanzeru ndi wozindikira, mzimu wa uphungu ndi mphamvu, mzimu wa chidziwitso ndi woopa Yehova; ndipo udzampatsa nzeru yachangu poopa Yehova; ndipo sadzaweruza monga momwe maso ake aonera, kapena kudzudzula monga momwe makutu ake amvera: Yesaya 11:2-3 Taonani, Mulungu ndiye chipulumutso changa; ndidzakhulupirira, sindidzaopa; pakuti Yehova Yehova ndiye mphamvu yanga ndi nyimbo yanga; Iyenso wakhala chipulumutso changa. Yesaya 12:2 Inu Yehova, ndinu Mulungu wanga; ndidzakukwezani, ndidzatamanda dzina lanu; chifukwa mwachita zodabwitsa; malingaliro anu akale ndi okhulupirika ndi oona. Pakuti mwasandutsa mudzi kukhala mulu wa miyala; mzinda wokhala ndi linga bwinja; nyumba ya alendo kuti isakhale mzinda; sudzamangidwanso. Chifukwa chake anthu amphamvu adzakulemekezani, mzinda wa mitundu yoopsa udzakuopani. Yesaya 25:1-3 10


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Koma akadzaona ana ake, ntchito ya manja anga, pakati pake, iwo adzayeretsa dzina langa, nadzayeretsa Woyera wa Yakobo, nadzaopa Mulungu wa Israyeli. Yesaya 29:23 Pakuti Yehova wanena kwa ine, Monga mkango ndi mwana wa mkango wobangula pa nyama yake, pamene abusa ambiri aitanidwa kuti amenyane naye, sadzaopa mawu awo, kapena kudzigwetsa pansi pa phokoso lawo; momwemo Yehova wa makamu adzatsika kudzamenya nkhondo pa phiri la Ziyoni ndi phiri lake. Yesaya 31:4 Ndipo nzeru ndi chidziwitso zidzakhala nyonga ya nthawi zako, ndi mphamvu ya chipulumutso; kuopa Yehova ndiko chuma chake. Yesaya 33:6 Nenani kwa iwo a mtima wamantha, Limbani mtima, musaope; taonani, Mulungu wanu adzabwera ndi kubwezera chilango, Mulungu ndi mphotho; Iye adzabwera ndi kukupulumutsani. Yesaya 35:4 Ndipo Yesaya anati kwa iwo, Muuzeni mbuye wanu, Atero Yehova, Musaope mawu amene mwamva, amene atumiki a mfumu ya Asuri andinyoza. Taonani, ndidzam’gwetsera mpweya, ndipo adzamva mbiri, nadzabwerera kudziko lake, ndipo ndidzam’gwetsa ndi lupanga m’dziko lake. Yesaya 37:6-7 Iwe Ziyoni, amene utenga uthenga wabwino, kwera m’phiri lalitali; iwe Yerusalemu, amene utenga uthenga wabwino, kweza mawu ako ndi mphamvu; kweza, usaope; nena kwa mizinda ya Yuda, Taonani Mulungu wanu!’ Yesaya 40:9 Aliyense anathandiza mnzake, ndipo aliyense anati kwa mbale wake, “Limba mtima.” “Usaope, pakuti Ine ndili ndi iwe; usachite mantha, chifukwa Ine ndine Mulungu wako; ndidzakulimbitsa; inde, ndidzakuthandiza; inde, ndidzakuchirikiza ndi dzanja langa lamanja la chilungamo.” Pakuti Ine Yehova Mulungu wako ndidzagwira dzanja lako lamanja, ndi kukuuzani kuti, “Usaope, Ine ndidzakuthandiza.” “Usaope, iwe nyongolotsi Yakobo, ndi iwe anthu a Israyeli; ndidzakuthandiza,” akutero Yehova, “ndipo Mombolo wako, Woyera wa Israyeli.” Yesaya 41:6,10,13-14 Koma tsopano atero Yehova amene anakulenga iwe Yakobo, ndi Iye amene anakuumba iwe Israyeli, Usaope: pakuti ndakuombola, ndakuitana dzina lako; iwe ndiwe wanga. Usaope: pakuti Ine ndili ndi iwe; ndidzatenga mbewu yako kuchokera kum'mawa, ndikusonkhanitsa iwe kuchokera kumadzulo; Yesaya 43:1,5 Atero Yehova amene anakulenga, nakupanga kuyambira m'mimba, amene adzakuthandiza: Usaope, Yakobo mtumiki wanga; ndi iwe Yesuruni, amene ndakusankha. Usaope, kapena kuchita mantha; kodi sindinakuuzeni kuyambira nthawi imeneyo, ndi kulengeza? Inu ndinu mboni zanga. Kodi pali Mulungu wina kupatula ine? Inde, palibe Mulungu; sindidziwa aliyense. Yesaya 44:2,8 Mverani ine, inu odziwa chilungamo, anthu amene mumtima mwawo muli lamulo langa; musaope chitonzo cha anthu, ndipo musaope zonyoza zawo. Pakuti njenjete idzawadya ngati chovala, ndipo mphutsi idzawadya ngati ubweya wa nkhosa; koma chilungamo changa chidzakhala kosatha, ndi chipulumutso changa ku mibadwomibadwo. Yesaya 51:7-8 Ine, Inedi, ndine amene ndikutonthoza mtima wako; ndiwe ndani kuti uope munthu amene adzafa, ndi mwana wa munthu amene adzakhala ngati udzu? (Yesaya 51:12) Usaope, pakuti sudzachita manyazi, kapena kunyazitsidwa, pakuti sudzachita manyazi, pakuti udzaiwala manyazi a ubwana wako, ndipo sudzakumbukiranso chitonzo cha umasiye wako. Udzakhazikika m'chilungamo: udzakhala kutali ndi kuponderezedwa, pakuti sudzaopa, ndi mantha, chifukwa sadzakuyandikira. Yesaya 54:4,14 Ndipo ndani amene wamuopa, kapena kumuopa, kuti unanama, osandikumbukira, kapena kundiganizira mumtima mwako? Kodi sindinakhale chete kuyambira kale, ndipo sundiopa? Yesaya 57:11 Kotero adzaopa dzina la Yehova kuchokera kumadzulo, ndi ulemerero wake kuchokera kotulukira dzuwa. Pamene mdani adzafika ngati chigumula, Mzimu wa Yehova udzamukwezera mbendera. Yesaya 59:19 Usaope nkhope zawo, pakuti Ine ndili ndi iwe kuti ndikupulumutse, ati Yehova. Yeremiya 1:8

11


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ali ngati mtengo wa kanjedza, koma osalankhula; ayenera kunyamulidwa, chifukwa sangathe kupita. Musawaope; chifukwa sangathe kuchita choipa, ndipo sangachite chabwino. Ndani sangakuopeni, Mfumu ya mitundu ya anthu? Pakuti izi ndi zoyenera inu: chifukwa mwa anzeru onse a mitundu ya anthu, ndi m'maufumu awo onse, palibe wina wonga inu. Yeremiya 10:5,7 Ndipo ndidzaika abusa pa izo amene adzazidyetsa; ndipo sizidzaopanso, kapena kuchita mantha, kapena kusowa, ati Yehova. Yeremiya 23:4 Chifukwa chake usaope, iwe mtumiki wanga Yakobo, ati Yehova; usachite mantha, iwe Israyeli; pakuti taona, ndidzakupulumutsa kutali, ndi mbeu yako kudziko la ukapolo wawo; ndipo Yakobo adzabwerera, nadzakhala chete, nadzakhala chete, ndipo palibe amene adzamuopsa. Yeremiya 30:10 Ndipo ndidzawapatsa mtima umodzi ndi njira imodzi, kuti andiope nthawi zonse, kuti akhale ndi ubwino wawo, ndi ana awo pambuyo pawo: Ndipo ndidzapangana nawo pangano losatha, kuti sindidzawasiya kuwachitira zabwino, koma ndidzaika mantha anga m'mitima yawo, kuti asandisiye Ine. Yeremiya 32:39-40 Koma ndidzakupulumutsa tsiku limenelo, ati Yehova: ndipo sudzaperekedwa m'manja mwa anthu amene ukuwaopa. Yeremiya 39:17 Musaope mfumu ya Babulo imene muiopa, musaiope, ati Yehova; pakuti ndili nanu kukupulumutsani, ndi kukupulumutsani m'dzanja lake. Yeremiya 42:11 Koma usaope iwe, mtumiki wanga Yakobo, usachite mantha, Israyeli; pakuti taona, ndidzakupulumutsa kutali, ndi mbeu yako kudziko la ukapolo wawo; ndipo Yakobo adzabwerera, nadzakhala mopumula ndi momasuka, ndipo palibe amene adzamuopsa. Usaope, Yakobo mtumiki wanga, ati Yehova; pakuti Ine ndili ndi iwe; pakuti ndidzathetsa mitundu yonse ya anthu kumene ndakuthamangitsirako; koma sindidzakuthetsa iwe konse, koma ndidzakulanga molungama; koma sindidzakusiya wosalangidwa konse. Yeremiya 46:27-28 Ndipo iwe, mwana wa munthu, usawope iwo, kapena kuopa mawu awo, ngakhale mitungwi ndi minga zili ndi iwe, ndipo ukukhala pakati pa zinkhanira; usawope mawu awo, kapena kuopsedwa ndi nkhope zawo, ngakhale iwo ndi nyumba yopanduka. Ezekieli 2:6 Ndalimbitsa mphumi yako ngati daminte yolimba kuposa mwala wa thanthwe; usawaope, kapena kuopsedwa ndi nkhope zawo, ngakhale kuti ndi nyumba yopanduka. Ezekieli 3:9 Atero Ambuye Yehova, Ndidzaononganso mafano, ndi kuletsa mafano awo ku Nofi; ndipo sipadzakhalanso kalonga wa dziko la Igupto; ndipo ndidzaika mantha m'dziko la Igupto. Ezekieli 30:13 Ndipo sadzakhalanso chofunkha cha amitundu, ndipo chilombo cha dziko sichidzawadya, koma adzakhala mosatekeseka, ndipo palibe amene adzawaopsa. Ezekieli 34:28 Pambuyo pake adzasenza manyazi awo, ndi zolakwa zawo zonse zimene anandilakwira nazo, pamene anakhala mosatekeseka m’dziko lawo, ndipo palibe amene anawaopsa. Ezekieli 39:26 Ndipanga lamulo lakuti m'maboma onse a ufumu wanga anthu anjenjemere ndi kuopa Mulungu wa Danieli: pakuti Iye ndiye Mulungu wamoyo, wokhazikika kosatha, ndi ufumu wake sudzaonongeka, ndi ulamuliro wake udzakhalapo mpaka chimaliziro. Danieli 6:26 Pamenepo anati kwa ine, Usaope, Danieli; pakuti kuyambira tsiku loyamba limene unaika mtima wako kumvetsetsa, ndi kudzilanga pamaso pa Mulungu wako, mawu ako anamveka, ndipo ndabwera chifukwa cha mawu ako. Ndipo anati, Iwe munthu wokondedwa kwambiri, usaope: mtendere ukhale nawe, limba mtima, inde, limba mtima. Ndipo atalankhula nane, ndinalimbikitsidwa, ndipo ndinati, Ambuye wanga alankhule; pakuti wandilimbitsa. Danieli 10:12,19 Pambuyo pake ana a Israyeli adzabwerera, nadzafuna Yehova Mulungu wawo, ndi Davide mfumu yawo, nadzaopa Yehova ndi ubwino wake masiku otsiriza. Hoseya 3:5

12


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Usaope, dziko iwe; kondwera, kondwera; pakuti Yehova adzachita zazikulu. Musaope, inu zilombo zakuthengo; pakuti msipu wa m'chipululu umaphuka, pakuti mtengo umabala zipatso zake, mkuyu ndi mpesa zipereka mphamvu zawo. Yoweli 2:21-22 Ndipo anati kwa iwo, Ine ndine Mhebri; ndipo ndimaopa Yehova Mulungu wakumwamba, amene analenga nyanja ndi mtunda wouma. Yona 1:9 Koma adzakhala munthu aliyense pansi pa mpesa wake ndi pansi pa mkuyu wake, ndipo palibe amene adzawaopsa: pakuti pakamwa pa Yehova wa makamu padanena. Mika 4:4 Adzanyambita fumbi ngati njoka, adzatuluka m'maenje awo ngati nyongolotsi za dziko lapansi; adzaopa Yehova Mulungu wathu, nadzaopa Inu. Mika 7:17 Yehova, ndamva mawu anu, ndipo ndachita mantha: Yehova, tsitsimutsani ntchito yanu pakati pa zaka, pakati pa zaka dziwitsani; mu mkwiyo kumbukirani chifundo. Habakuku 3:2 Otsala a Israyeli sadzachita choipa, kapena kunena mabodza, ndipo m'kamwa mwawo sipadzapezeka lilime lonyenga; pakuti adzadya ndi kugona pansi, ndipo palibe amene adzawaopsa. Tsiku limenelo adzati kwa Yerusalemu, Usaope; ndi kwa Ziyoni, Manja ako asalefuke. Zefaniya 3:13,16 Pamenepo Zerubabele mwana wa Sealatieli, ndi Yoswa mwana wa Yosadaki, mkulu wa ansembe, ndi otsala onse a anthu, anamvera mawu a Yehova Mulungu wawo, ndi mawu a Hagai mneneri, monga Yehova Mulungu wawo adamtuma; ndipo anthu anaopa pamaso pa Yehova. Hagai 1:12 Monga momwe ndinapangana nanu muja munatuluka mu Igupto, mzimu wanga ukhala pakati panu; musaope. Hagai 2:5 Ndipo kudzachitika kuti monga munali temberero pakati pa amitundu, inu nyumba ya Yuda, ndi nyumba ya Israyeli, momwemo ndidzakupulumutsani, ndipo mudzakhala dalitso; musaope, koma manja anu alimbe. Motero ndaganizanso masiku ano kuchitira Yerusalemu ndi nyumba ya Yuda zabwino; musaope. Zekariya 8:13,15 Mwana amalemekeza atate wake, ndi mtumiki mbuye wake; ngati ine ndine atate, ulemu wanga uli kuti? Ndipo ngati ine ndine mbuye, kuopa kwanga kuli kuti? ati Yehova wa makamu kwa inu ansembe inu, amene mumanyoza dzina langa. Ndipo inu mumati, Tanyoza dzina lanu motani? Malaki 1:6 Pangano langa linali naye la moyo ndi mtendere; ndipo ndinampatsa izi kuti andiope, ndipo anaopa dzina langa. Malaki 2:5 Koma kwa inu akuopa dzina langa, Dzuwa la chilungamo lidzakutulukirani, ndi machiritso m'mapiko ake; ndipo mudzatuluka, ndi kukula ngati ana a ng'ombe m'khola. Malaki 4:2

Mauthenga Abwino Koma pamene anali kuganizira zimenezi, mngelo wa Ambuye anamuonekera m’maloto, nati, Yosefe, mwana wa Davide, usaope kutenga Mariya kukhala mkazi wako; pakuti chimene chili m’mimba mwake ndi cha Mzimu Woyera. Mateyu 1:20 Ndipo iye anati kwa iwo, “Mukuchita mantha bwanji, inu okhulupirira pang’ono?” Kenako anadzuka, nadzudzula mphepo ndi nyanja, ndipo panakhala bata lalikulu. Mateyu 8:26 Chifukwa chake musawaope; pakuti palibe chobisika, chomwe sichidzawululidwa; ndi chobisika, chomwe sichidzadziwika. Ndipo musaope iwo amene amapha thupi, koma sangathe kupha moyo; koma makamaka opani Iye amene akhoza kuwononga moyo ndi thupi m'gehena. Chifukwa chake musaope; inu ndinu ofunika kuposa mpheta zambiri. Mateyu 10:26,28,31

13


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo pa ulonda wachinayi wa usiku Yesu anapita kwa iwo, akuyenda panyanja. Ndipo ophunzirawo atamuona akuyenda panyanja, anadabwa, nati, Ndi mzimu; ndipo anafuula ndi mantha. Koma nthawi yomweyo Yesu analankhula nawo, nati, Limbani mtima; ndine; musaope. Mateyu 14:25-27 Pamene anali kulankhula, mtambo wowala unawaphimba, ndipo taonani mawu ochokera mumtambowo akuti, “Uyu ndiye Mwana wanga wokondedwa, amene ndimakondwera naye; mverani Iye.” Ophunzirawo atamva zimenezi, anagwa nkhope zawo pansi, ndipo anaopa kwambiri. Ndipo Yesu anadza nawakhudza, nati, “Dzukani, musachite mantha.” Mateyu 17:5-7 Ndipo mngelo anayankha nati kwa akazi, Musaope inu; pakuti ndidziwa kuti mukufuna Yesu, amene anapachikidwa pamtanda. Ndipo anachoka msanga m'manda ndi mantha ndi chimwemwe chachikulu; nathamanga kukauza ophunzira ake. Pamenepo Yesu anati kwa iwo, Musaope; pitani mukauze abale anga kuti apite ku Galileya, ndipo adzandiona kumeneko. Mateyu 28:5,8,10 Ndipo iye anati kwa iwo, “Mukuopa bwanji, ndipo bwanji mulibe chikhulupiriro?” Marko 4:40 Pamene anali kulankhula, anthu ena anafika kuchokera kunyumba ya mkulu wa sunagoge nati, “Mwana wako wamkazi wamwalira; uvutitsanjinso Mphunzitsi?” Yesu atangomva mawu onenedwawo, anauza mkulu wa sunagoge kuti, “Usachite mantha, khulupirira kokha.” Marko 5:35-36 Pakuti onse adamuwona, nadabwa. Ndipo nthawi yomweyo adalankhula nawo, nati kwa iwo, Limbani mtima; ndine; musachite mantha. Marko 6:50 Yosefe wa ku Arimateya, mphungu wolemekezeka, amenenso anali kuyembekezera Ufumu wa Mulungu, anafika, napita kwa Pilato molimba mtima, napempha mtembo wa Yesu. Marko 15:43 Koma mngeloyo anati kwa iye, Usaope, Zekariya; pakuti pemphero lako lamveka; ndipo mkazi wako Elizabeti adzakubalira mwana wamwamuna, ndipo udzamutcha dzina lake Yohane. Ndipo mngeloyo anati kwa iye, Usaope, Mariya; pakuti wapeza chisomo kwa Mulungu. Luka 1:13,30 Ndipo mngeloyo anati kwa iwo, Musaope; pakuti taonani, ndikulalikirani uthenga wabwino wa chimwemwe chachikulu, chimene chidzakhala kwa anthu onse. Luka 2:10 Ndipo Yakobo ndi Yohane, ana a Zebedayo, omwe anali anzake a Simoni, nawonso anali chimodzimodzi. Ndipo Yesu anati kwa Simoni, Usaope; kuyambira tsopano udzakhala msodzi wa anthu. Ndipo onse anadabwa, nalemekeza Mulungu, nadzala ndi mantha, nati, Taona zodabwitsa lero. Luka 5:10,26 Ndipo mantha anagwira onse, nalemekeza Mulungu, nati, Mneneri wamkulu wauka pakati pathu; ndipo, Mulungu wachezera anthu ake. Luka 7:16 Ndipo iye anati kwa iwo, “Chikhulupiro chanu chili kuti?” Ndipo iwo anadabwa ndi mantha, nati wina ndi mnzake, “Kodi uyu ndi munthu wamtundu wanji, pakuti amalamulira mphepo ndi madzi, ndipo zimamumvera?” Luka 8:25 Koma Yesu atamva izi, anayankha kuti, “Usaope, khulupirira kokha, ndipo adzachiritsidwa.” Luka 8:50 Ndipo ndinena kwa inu abwenzi anga, Musamaope iwo amene amapha thupi, ndipo akatha izi alibe china chimene angathe kuchita. Koma ndidzakuchenjezani amene muyenera kumuopa: Opani Iye amene atapha ali ndi mphamvu yotaya ku gehena; inde, ndinena kwa inu, Opani Iye. Koma tsitsi la mutu wanu lonse lawerengedwa. Chifukwa chake musaope; ndinu ofunika kuposa mpheta zambiri. Musaope, kagulu kakang'ono; pakuti Atate wanu akondwera kukupatsani Ufumu. Luka 12:4-5,7,32 Ndipo pamene anapalasa masitadiya pafupifupi masitadiya makumi awiri kapena atatu, anaona Yesu akuyenda panyanja, nayandikira chombo; ndipo anaopa. Koma iye anati kwa iwo, Ndine; musaope. Yohane 6:19-20 Koma, taonani, akulankhula molimba mtima, ndipo sakunena kanthu kwa iye. Kodi olamulira akudziwadi kuti uyu ndiye Khristu? Yohane 7:26

14


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Usaope, mwana wamkazi wa Ziyoni: taona, Mfumu yako ikubwera, itakwera pa mwana wa bulu. Yohane 12:15 Mtendere ndikusiyirani inu, mtendere wanga ndikukupatsani; osati monga dziko lapansi lipatsa, ndikupatsani inu. Mtima wanu usavutike, kapena usachite mantha. Yohane 14:27

Machitidwe Ndipo mantha anagwera anthu onse: ndipo zodabwitsa ndi zizindikiro zambiri zinachitidwa ndi atumwi. Machitidwe 2:43 Ndipo ataona kulimba mtima kwa Petro ndi Yohane, nazindikira kuti anali anthu osaphunzira ndi osadziwa, anadabwa; ndipo anazindikira kuti anali ndi Yesu. Ndipo tsopano, Ambuye, onani ziwopsezo zawo; ndipo patsani akapolo anu kuti alankhule mawu anu ndi kulimbika mtima konse. Ndipo atapemphera, malo omwe anasonkhana pamodzi anagwedezeka; ndipo onse anadzazidwa ndi Mzimu Woyera, nalankhula mawu a Mulungu molimbika mtima. Machitidwe 4:13,29,31 Ndipo Hananiya atamva mawu awa anagwa pansi, namwalira: ndipo mantha akulu anagwera onse amene anamva izi. Ndipo mantha akulu anagwera mpingo wonse, ndi onse amene anamva izi. Machitidwe 5:5,11 Koma Barnabasi adamtenga, napita naye kwa atumwi, nawafotokozera momwe adaonera Ambuye m'njira, ndi kuti adalankhula naye, ndi momwe adalalikira molimba mtima ku Damasiko m'dzina la Yesu. Ndipo adalankhula molimba mtima m'dzina la Ambuye Yesu, natsutsana ndi Ahelene; koma adayesa kumupha. Pamenepo mipingo yonse ya Yudeya ndi Galileya ndi Samariya inakhala mtendere, ndipo inalimbikitsidwa; ndipo inayenda m'kuopa Ambuye, ndi m'chitonthozo cha Mzimu Woyera, inachuluka. Machitidwe 9:27,29,31 Pamenepo Paulo anaimirira, nakweza dzanja lake, nati, Amuna inu a Israyeli, ndi inu oopa Mulungu, mverani. Pamenepo Paulo ndi Barnaba analankhula molimba mtima, nati, Kunali koyenera kuti mawu a Mulungu alankhulidwe kwa inu kaye; koma popeza mwawakana, ndi kudziona nokha osayenera moyo wosatha, taonani, titembenukira kwa amitundu. Machitidwe 13:16,46 Chifukwa chake anakhala nthawi yayitali, nalankhula molimba mtima mwa Ambuye, amene anachitira umboni mawu a chisomo chake, napatsa zizindikiro ndi zodabwitsa kuti zichitike ndi manja awo. Machitidwe 14:3 Ndipo Ambuye analankhula ndi Paulo usiku m’masomphenya, Usaope, koma lankhula, usakhale chete; pakuti Ine ndili ndi iwe, ndipo palibe munthu adzakuukira kuti akupweteke; pakuti ndili ndi anthu ambiri mumzinda uno. Machitidwe 18:9-10 Ndipo anayamba kulankhula molimba mtima m’sunagoge: ndipo pamene Akula ndi Prisila anamva, anam’tenga, nam’fotokozera njira ya Mulungu bwino kwambiri. Machitidwe 18:26 Ndipo analowa m’sunagoge, nalankhula molimba mtima kwa miyezi itatu, natsutsana ndi kukopa za Ufumu wa Mulungu. Ndipo izi zinadziwika kwa Ayuda ndi Agiriki onse okhala ku Efeso; ndipo mantha anagwera onse, ndipo dzina la Ambuye Yesu linalemekezedwa. Machitidwe 19:8,17 Nati, Usaope, Paulo; uyenera kukaonekera pamaso pa Kaisara; ndipo, taona, Mulungu wakupatsa onse amene akuyenda nawe panyanja. Machitidwe 27:24 Ndipo kuchokera kumeneko, abale atamva za ife, anabwera kudzatichingamira ku bwalo la Apiyo, ndi ku nyumba zitatu za alendo; ndipo Paulo atawaona, anayamika Mulungu, nalimbika mtima. Machitidwe 28:15

Makalata Koma Yesaya ali wolimba mtima kwambiri, nati, Ndinapezeka ndi iwo amene sanandifune; ndinaonekera kwa iwo amene sanandifunse. Aroma 10:20

15


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Chabwino; chifukwa cha kusakhulupirira adadulidwa, ndipo iwe uima ndi chikhulupiriro. Usadzikuze, koma opa: Aroma 11:20 Pakuti olamulira saopa ntchito zabwino, koma zoyipa. Kodi suopa ulamuliro? Chita chabwino, ndipo udzayamikiridwa nacho: Pakuti ndiye mtumiki wa Mulungu wa iwe wokuchitira zabwino. Koma ngati uchita choipa, chita mantha; pakuti sagwira lupanga pachabe; pakuti ndiye mtumiki wa Mulungu, wobwezera mkwiyo wake kwa iye wochita choipa. Perekani kwa onse mangawa awo: msonkho kwa amene ayenera msonkho; msonkho kwa amene ayenera msonkho; mantha kwa amene ayenera kuwopa; ulemu kwa amene ayenera ulemu. Aroma 13:34,7 Koma abale, ndakulemberani molimba mtima kwambiri mwanjira ina, monga kukukumbutsani, chifukwa cha chisomo chimene Mulungu wandipatsa ine, Aroma 15:15 Tsopano ngati Timoteo abwera, onetsetsani kuti akhale nanu opanda mantha, pakuti akugwira ntchito ya Ambuye, monganso ine ndikuchitira. 1 Akorinto 16:10 Popeza tili ndi malonjezano awa, okondedwa, tiyeni tidziyeretse tokha ku chodetsa chonse cha thupi ndi mzimu, ndi kutsiriza chiyero m'kuopa Mulungu. Kulimba mtima kwanga pa inu ndi kwakukulu, kudzitamandira kwanga chifukwa cha inu ndi kwakukulu; ndili wodzala ndi chitonthozo, ndili ndi chimwemwe chachikulu m'chisautso chathu chonse. 2 Akorinto 7:1,4 Ine Paulo ndekha ndikukupemphani ndi kufatsa ndi chifundo cha Khristu, amene pamaso panu ndili wodzichepetsa, koma ndikakhala kutali ndili wolimba mtima kwa inu: Koma ndikukupemphani kuti ndisakhale wolimba mtima ndikakhalapo ndi kulimbika mtima kumene ndimayesa kulimbika mtima nako pa ena, amene amatiyesa ngati tikuyenda monga mwa thupi. 2 Akorinto 10:1-2 Ndikunena monga mwa kunyoza, ngati kuti tinali ofooka. Koma chilichonse chimene wina ali nacho mtima, (ndinena mopusa), inenso ndili nacho mtima. 2 Akorinto 11:21 Mwa Iye tili ndi kulimba mtima ndi chiyandikiro cholimba mtima mwa chikhulupiriro chake. Aefeso 3:12 Kumverana wina ndi mnzake m’kuopa Mulungu. Aefeso 5:21 Akapolo inu, mverani iwo amene ali ambuye anu monga mwa thupi, ndi mantha ndi kunjenjemera, ndi mtima umodzi, monga kwa Khristu; Aefeso 6:5 Ndipo kwa ine, kuti ndipatsidwe mawu, kuti nditsegule pakamwa panga molimba mtima, kuti ndidziwitse chinsinsi cha Uthenga Wabwino, umene ndili kazembe wa m’ndende chifukwa cha umenewo, kuti ndilankhule molimba mtima mmenemo, monga momwe ndiyenera kulankhulira.” Aefeso 6:19-20 Ndipo abale ambiri mwa Ambuye, okhulupirira ndi zomangira zanga, alimbika mtima kwambiri kulankhula mawu opanda mantha. Afilipi 1:14 Monga mwa chiyembekezo changa chachikulu ndi chiyembekezo changa, kuti sindidzachita manyazi konse, koma kuti ndi kulimbika mtima konse, monga nthawi zonse, momwemonso tsopano Khristu adzakuzidwa m'thupi langa, kaya ndi moyo, kapena ndi imfa. Afilipi 1:20 Chifukwa chake, okondedwa anga, monga momwe mwamvera nthawi zonse, osati monga ine ndili pamaso panga kokha, koma makamaka tsopano pamene ine palibe, gwirani ntchito ya chipulumutso chanu ndi mantha ndi kunjenjemera. Afilipi 2:12 Pakuti iwo amene atumikira bwino udindo wa udikoni adzipezera okha mbiri yabwino, ndi kulimbika mtima kwakukulu m’chikhulupiriro cha mwa Khristu Yesu. 1 Timoteo 3:13 Pakuti Mulungu sanatipatsa mzimu wa mantha, koma wa mphamvu, ndi chikondi, ndi kudziletsa. 2 Timoteo 1:7

16


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Koma ngakhale titazunzidwa kale, ndipo monga mukudziwa, tinachitiridwa manyazi ku Filipi, tinalimbika mtima mwa Mulungu wathu kulankhula nanu Uthenga Wabwino wa Mulungu ndi mikangano yambiri. 1 Atesalonika 2:2 Chifukwa chake, ngakhale ndili ndi mphamvu zambiri mwa Khristu kukulamulira zomwe zili zoyenera, koma chifukwa cha chikondi ndikukupemphani kwambiri, popeza ndine Paulo wokalamba, ndipo tsopano ndine wandende wa Khristu Yesu. Filemoni 1:8-9 Popeza ana ali ogawana nawo mwazi ndi thupi, Iyenso mwiniwake anagawana nawo mwazi womwewo, kuti mwa imfa akamuwononge Iye amene anali ndi mphamvu ya imfa, ndiye Mdierekezi, nawapulumutse iwo amene chifukwa cha kuopa imfa, moyo wawo wonse anakhala akapolo. Ahebri 2:14-15 Chifukwa chake tiyeni tiyandikire molimbika ku mpando wachifumu wachisomo, kuti tilandire chifundo, ndi kupeza chisomo chotithandiza nthawi yakusowa. Ahebri 4:16 Chifukwa chake, abale, pokhala nacho chilimbikitso cholowa m'malo opatulika ndi mwazi wa Yesu, mwa njira yatsopano ndi yamoyo, imene anatikonzera ife, kudzera mu chophimba, ndiko kuti, thupi lake; Ahebri 10:19-20 Kugwa m'manja mwa Mulungu wamoyo n'koopsa kwambiri. Aheberi 10:31 Ndi chikhulupiriro Nowa, pochenjezedwa ndi Mulungu za zinthu zosaoneka, pochita mantha, anamanga chingalawa kuti apulumutse banja lake; ndipo mwa ichi anatsutsa dziko lapansi, nakhala wolowa m'malo wa chilungamo chochokera m'chikhulupiriro. Ndi chikhulupiriro Mose, atabadwa, anabisidwa kwa makolo ake miyezi itatu, chifukwa anaona kuti anali mwana woyenera; ndipo sanawope lamulo la mfumu. Ahebri 11:7,23 Chifukwa chake polandira ufumu wosagwedezeka, tikhale nacho chisomo, chimene tingatumikire nacho Mulungu momkondweretsa ndi ulemu ndi mantha: Ahebri 12:28 Makhalidwe anu akhale opanda chilakolako cha zinthu, ndipo khalani okhutira ndi zomwe muli nazo, pakuti iye anati, “Sindidzakusiya konse, kapena kukusiya.” Kuti tinene molimba mtima kuti, “Ambuye ndiye mthandizi wanga, ndipo sindidzaopa chimene munthu angandichitire.” Aheberi 13:5-6 Lemekezani anthu onse. Kondani abale. Opani Mulungu. Lemekezani mfumu. Akapolo, mverani ambuye anu ndi mantha onse; osati abwino ndi ofatsa okha, komanso oipa. 1 Petro 2:17-18 Monga momwe Sara anamvera Abrahamu, namutcha mbuye wake; amene muli ana ake akazi, ngati muchita bwino, osaopa ndi kudabwa konse. Koma ngati mumva zowawa chifukwa cha chilungamo, odala inu; ndipo musaope mantha awo, kapena musadere nkhawa; koma yeretsani Ambuye Mulungu m'mitima yanu; ndipo khalani okonzeka nthawi zonse kuyankha aliyense wakufunsani chifukwa cha chiyembekezo chili mwa inu, ndi chifatso ndi mantha: 1 Petro 3:6,14-15 Umu ndi momwe chikondi chathu chimakhalitsidwa changwiro, kuti tikhale ndi kulimbika mtima pa tsiku la chiweruzo: chifukwa monga Iye ali, momwemonso ife tili m'dziko lino lapansi. Mulibe mantha m'chikondi; koma chikondi changwiro chitaya mantha; chifukwa mantha ali ndi chilango. Woopa sakhala wangwiro m'chikondi. 1 Yohane 4:17-18

Chivumbulutso Ndipo nditamuona, ndinagwa pa mapazi ake ngati wakufa. Ndipo anaika dzanja lake lamanja pa ine, nati, Usaope, Ine ndine woyamba ndi wotsiriza. Chivumbulutso 1:17 Usaope zimene udzamva kuwawa nazo: taona, mdierekezi adzaponya ena a inu m’ndende, kuti muyesedwe; ndipo mudzakhala ndi chisautso masiku khumi; khala wokhulupirika kufikira imfa, ndipo ndidzakupatsa korona wa moyo. Chivumbulutso 2:10 Ndipo mitundu inakwiya, ndipo mkwiyo wanu unafika, ndi nthawi ya akufa yakuti aweruzidwe, ndi kuti mupereke mphotho kwa akapolo anu aneneri, ndi kwa oyera mtima, ndi iwo akuopa dzina lanu, ang'onoang'ono ndi akulu, ndi kuwononga iwo akuwononga dziko lapansi. Chivumbulutso 11:18 17


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Iye anati ndi mawu okweza, “Opani Mulungu, ndipo mpatseni ulemerero, pakuti nthawi ya chiweruzo chake yafika. Ndipo lambirani Iye amene analenga kumwamba, dziko lapansi, nyanja, ndi akasupe amadzi.” Chivumbulutso 14:7 Ndani sadzakuopani, Ambuye, ndi kulemekeza dzina lanu? Pakuti Inu nokha ndinu woyera; pakuti mitundu yonse idzadza ndi kulambira pamaso panu; pakuti ziweruzo zanu zaonekera. Chivumbulutso 15:4 Ndipo mawu anatuluka m’mpando wachifumu, nati, Tamandani Mulungu wathu, inu atumiki ake onse, ndi inu akumuopa Iye, ang’ono ndi akulu omwe. Chivumbulutso 19:5

Apocrypha Usaope, iwe mayi wa anawo: pakuti ndakusankhani, ati Yehova. 2 Esdras 2:17 Ndipo chifukwa chake pamene ikulankhula musachite mantha: pakuti mawuwo ndi a chimaliziro, ndipo maziko a dziko lapansi amveka bwino. 2 Esdras 6:15 Pakuti mawu ako amveka pamaso pa Wam'mwambamwamba: pakuti Wamphamvuyonse waona chilungamo chako, waonanso chiyero chako, chomwe wakhala nacho kuyambira ubwana wako. Chifukwa chake wandituma kuti ndikuuze zonsezi, ndikuuze kuti, Limba mtima ndipo usachite mantha. 2 Esdras 6:32-33 Amene utumiki wake ndi wodziwa bwino mphepo ndi moto; amene mawu ake ndi oona, ndi mawu ake ndi osatha; amene lamulo lake ndi lamphamvu, ndi chilamulo chake ndi choopsa; 2 Esdras 8:22 Tsopano sungani chisoni chanu nokha, ndipo pirirani ndi mphamvu zomwe zakugwerani. Ndipo chifukwa chake musachite mantha, mtima wanu usachite mantha, koma lowani, ndipo mukaone kukongola ndi ukulu wa nyumbayo, monga momwe maso anu angathere kuona: 2 Esdras 10:15,55 Taona, lankhula m'makutu a anthu anga mawu aulosi, amene ndidzaika mkamwa mwako, ati Yehova: Ndipo uwalembe m'pepala: pakuti ndi okhulupirika ndi oona. Usaope malingaliro otsutsana nawe, usalole kusakhulupirira kwawo kukuvutitsa, amene akukunenera zoipa. Pakuti onse osakhulupirika adzafa m'kusakhulupirika kwawo. 2 Esdras 15:1-4 Taonani, Mulungu mwini ndiye woweruza, muopeni Iye: siyani machimo anu, ndipo iwalani zolakwa zanu, kuti musamavutike nazo nthawi zonse: kotero Mulungu adzakutsogolerani, ndikukupulumutsani ku mavuto onse. 2 Esdras 16:67 Musachite mantha kapena kukayikira; pakuti Mulungu ndiye mtsogoleri wanu, ndi mtsogoleri wa iwo amene amasunga malamulo anga ndi malangizo anga, ati Ambuye Yehova: machimo anu asakulemetseni, ndipo mphulupulu zanu zisadzikweze. 2 Esdras 16:75-76 Ngati uli ndi zambiri, pereka mphatso zachifundo molingana ndi zomwe uli nazo: ngati uli nazo zochepa, usaope kupereka molingana ndi zochepazo: Ndipo usaope, mwana wanga, kuti tasanduka osauka: pakuti uli ndi chuma chambiri, ngati umaopa Mulungu, ndi kusiya machimo onse, ndikuchita zomwe zimamukondweretsa. Tobiti 4:8,21 Ndipo mdierekezi adzamva fungo lake, nathawa, osabweranso: koma mukadzafika kwa iye, inu nonse awiri, mupemphere kwa Mulungu wachifundo, amene adzakuchitirani chifundo, nadzakupulumutsani: musaope, pakuti anaikidwa kwa inu kuyambira pachiyambi; ndipo mudzamusunga, ndipo adzapita nanu. Komanso ndikuganiza kuti adzakuberekerani ana. Tsopano Tobias atamva izi, adamukonda, ndipo mtima wake unagwirizana naye. Tobiti 6:17 Koma iye anati kwa iwo, Musaope, pakuti zinthu zidzakuyenderani bwino; chifukwa chake lemekezani Mulungu. Tobiti 12:17 Ndipo anali ndi zaka zisanu ndi zitatu mphambu makumi asanu pamene anataya kuona kwake, komwe kunamubwezeretsa patatha zaka zisanu ndi zitatu: ndipo anapereka mphatso zachifundo, ndipo anaopetsa Ambuye Mulungu kwambiri, namutamanda. Ndipo mitundu yonse idzatembenuka, nadzaopa Ambuye Mulungu moona mtima, nadzaika mafano awo m'manda. Tobiti 14:2,6 18


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo Oziya anati kwa iwo, Abale, limbani mtima, tiyeni tipirire masiku asanu, pamene Yehova Mulungu wathu adzatichitira chifundo chake, pakuti sadzatisiya konse. Judith 7:30 Aperisi anagwedezeka ndi kulimba mtima kwake, ndipo Amedi anaopa ndi kulimba kwake. Pakuti mapiri adzasunthika kuchokera pa maziko ake ndi madzi, miyala idzasungunuka ngati sera pamaso panu; koma inu ndinu achifundo kwa iwo akuopa Inu. Ndipo panalibe wina amene anachititsa mantha ana a Israyeli m'masiku a Yudithi, kapena nthawi yayitali pambuyo pa imfa yake. Judithi 16:10,15,25 Kumbukirani, Ambuye, dzidziwitseni nokha pa nthawi ya masautso athu, ndipo mundipatse mphamvu, Mfumu ya mitundu yonse, ndi Ambuye wa mphamvu zonse. Inu Mulungu wamphamvu koposa zonse, mverani mawu a anthu osowa ndipo mutipulumutse m'manja mwa oipa, ndipo mundipulumutse ku mantha anga. Zowonjezera pa Estere 14:12,19 Pamenepo munthu wolungama adzaima molimba mtima pamaso pa amene adamzunza, osawerengera ntchito zake. Nzeru ya Solomo 5:1 Pakuti Iye amene ali Ambuye wa onse sadzaopa nkhope ya munthu aliyense, ndipo sadzaopa ukulu wa munthu aliyense, pakuti Iye ndiye anapanga ang'onoang'ono ndi akulu, ndipo amasamalira onse mofanana. Nzeru ya Solomo 6:7 Pakuti anthu akamakana kukhulupirira kuti uli ndi mphamvu zonse, umaonetsa mphamvu zako, ndipo pakati pa iwo odziwa bwino umaonetsa kulimba mtima kwawo. Nzeru ya Solomo 12:17 Pakuti mantha si china chilichonse koma kupereka chithandizo chomwe nzeru imapereka. Nzeru ya Solomo 17:12 Kuopa Yehova ndiko ulemu, ndi ulemerero, ndi chisangalalo, ndi korona wa chisangalalo. Kuopa Yehova kumabweretsa mtima wosangalala, ndipo kumabweretsa chisangalalo, ndi chisangalalo, ndi moyo wautali. Kuopa Ambuye ndiko chiyambi cha nzeru: ndipo kunalengedwa ndi okhulupirika m'mimba. Kuopa Ambuye ndiko kudzaza kwa nzeru, ndipo kumadzaza anthu ndi zipatso zake. Kuopa Ambuye ndi korona wa nzeru, zomwe zimapangitsa mtendere ndi thanzi langwiro kukula; zonse ziwiri ndi mphatso za Mulungu: ndipo kumakulitsa chisangalalo chawo omwe amamukonda. Muzu wa nzeru ndi kuopa Ambuye, ndipo nthambi zake ndi moyo wautali. Kuopa Ambuye kumachotsa machimo: ndipo komwe kulipo, kumachotsa mkwiyo. Pakuti kuopa Ambuye ndiko nzeru ndi malangizo: ndipo chikhulupiriro ndi chifatso ndizo zomukondweretsa. Musakhulupirire kuopa Ambuye pamene muli osauka: ndipo musabwere kwa Iye ndi mitima iwiri. Usadzikweze, kuti ungagwe, ndi kubweretsa manyazi pa moyo wako, ndipo Mulungu adzavumbulutsa zinsinsi zako, ndikukugwetsa pakati pa msonkhano, chifukwa sunadze moona mtima kuopa Yehova, koma mtima wako uli wodzaza ndi chinyengo. Inu amene mumaopa Yehova, dikirani chifundo chake; ndipo musapatuke, kuti mungagwe. Inu amene mumaopa Yehova, mukhulupirire Iye; ndipo mphotho yanu sidzalephera. Inu amene mumaopa Yehova, yembekezerani zabwino, ndi chimwemwe chosatha ndi chifundo. Yang'anani mibadwo yakale, ndipo onani; kodi wina anakhulupirirapo Yehova, nachita manyazi? Kapena wina anakhalabe mu mantha ake, nasiyidwa? Kapena ndani amene anamunyoza, amene anamuitana? Mlaliki 2:7-10 Tsoka kwa mitima yoopa, ndi manja ofooka, ndi wochimwa amene amayenda mbali ziwiri! Mlaliki 2:12 Iwo amene amaopa Yehova sadzamvera Mawu ake; ndipo iwo amene amamukonda adzasunga njira zake. Iwo amene amaopa Yehova adzafunafuna zabwino, zomkondweretsa; ndipo iwo amene amamukonda adzadzazidwa ndi lamulo. Iwo amene amaopa Yehova adzakonza mitima yawo, ndi kudzichepetsa pamaso pake, nati, Tidzagwa m'manja mwa Yehova, osati m'manja mwa anthu; pakuti monga ukulu wake uli, momwemonso chifundo chake. Mlaliki 2:15-18 Ponena za chitetezero, musaope kuwonjezera uchimo pa uchimo: Mlaliki 5:5 Bwenzi lokhulupirika ndi mankhwala a moyo; ndipo iwo akuopa Yehova adzalipeza. Mlaliki 6:16

19


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Usafune kuweruza, popeza sungathe kuchotsa mphulupulu; kuti nthawi iliyonse ungaope nkhope ya wamphamvu, chokhumudwitsa panjira yako yolungama. Opa Yehova ndi moyo wako wonse, ndipo lemekeza ansembe ake. Opa Yehova, ndipo lemekeza wansembe; ndipo umupatse gawo lake, monga momwe walangizidwira; zipatso zoyamba, ndi nsembe ya machimo, ndi mphatso ya mapewa, ndi nsembe yoyeretsa, ndi zipatso zoyamba za zinthu zopatulika. Mlaliki 7:6,29,31 Ndipo olungama adye namwe nanu, ndipo kudzitamandira kwanu kukhale pa kuopa Ambuye. Mlaliki 9:16 Iwo amene amaopa Yehova ndi mbewu yokhazikika, ndipo iwo amene amamukonda ndi chomera cholemekezeka: iwo amene samvera lamulo ndi mbewu yosalemekezeka; iwo amene amaswa malamulo ndi mbewu yonyenga. Pakati pa abale amene ali wamkulu ndi wolemekezeka; momwemonso iwo amene amaopa Ambuye pamaso pake. Kuopa Yehova kumabweretsa ulamuliro patsogolo: koma nkhanza ndi kudzikuza ndizo zimatayika. Kaya ndi wolemera, wolemekezeka, kapena wosauka, ulemerero wawo ndi kuopa Yehova. Mlaliki 10:19-22 Yehova amadana ndi zonyansa zonse, ndipo iwo akuopa Mulungu sakonda zimenezo. Ndipo maso ake ali pa iwo akumuopa Iye, ndipo Iye amadziwa ntchito zonse za anthu. Mlaliki 15:13,19 Ndipo anaika mantha a anthu onse, namupatsa ulamuliro pa nyama ndi mbalame. Mlaliki 17:4 Munthu wanzeru amaopa chilichonse, ndipo tsiku lochimwa amasamala kuti asakhumudwe: koma chitsiru sichisunga nthawi. Mlaliki 18:27 Ngati mwamva mawu, afe nawo; ndipo khalani olimba mtima, sadzakuswani. Kuopa Yehova ndiye sitepe yoyamba yolandiridwa ndi Iye, ndipo nzeru imapeza chikondi chake. Kuopa Yehova ndiye nzeru zonse; ndipo mu nzeru zonse ndi kuchita lamulo, ndi kudziwa mphamvu zake zonse. Mlaliki 19:10,18,20 Iye amene asunga lamulo la Yehova amalimvetsa, ndipo nzeru ndiyo yangwiro ya kuopa Yehova. (Mlaliki 21:11) Munthu wotuwa wokhala pamalo okwera sadzayima motsutsana ndi mphepo: momwemonso mtima woopa m'malingaliro a chitsiru sungathe kuyima motsutsana ndi mantha aliwonse. Ngati watsegula pakamwa pako motsutsana ndi mnzako, usaope; chifukwa pakhoza kukhala mgwirizano: kupatula kunyoza, kapena kudzikuza, kapena kuulula zinsinsi, kapena bala lonyenga: chifukwa cha izi bwenzi lililonse lidzachoka. Mlaliki 22:18,22 Ndipo otsala adzadziwa kuti palibe chabwino kuposa kuopa Yehova, ndipo palibe chokoma kuposa kumvera malamulo a Yehova. Ecclesiasticus 23:27 Kudziwa zambiri ndiko korona wa okalamba, ndipo kuopa Mulungu ndiko ulemerero wawo. Kuopa Yehova ndiko chiyambi cha chikondi chake: ndipo chikhulupiriro ndicho chiyambi cha kumamatira kwa iye. Mlaliki 25:6,12 Mkazi wabwino ndi gawo labwino, lomwe lidzaperekedwa monga gawo la iwo akuopa Yehova. Mkazi wopanda manyazi adzaonedwa ngati galu; koma mkazi wamanyazi adzaopa Yehova. Mlaliki 26:3,25 Ngati munthu sadzisunga yekha mu mantha a Yehova, nyumba yake idzagwetsedwa posachedwa. Mlaliki 27:3 Imfa yake ndi imfa yoipa, manda anali abwino kuposa iyo. Sadzalamulira iwo akuopa Mulungu, ndipo sadzatenthedwa ndi moto wake. Mlaliki 28:21-22 Iwo amene amaopa Yehova adzapeza chiweruzo, ndipo adzayatsa chilungamo ngati nyali. Mlaliki 32:16 Mzimu wa iwo akuopa Yehova udzakhala ndi moyo; pakuti chiyembekezo chawo chili mwa Iye amene awapulumutsa. Woopa Yehova sadzaopa kapena kuchita mantha; pakuti Iye ndiye chiyembekezo chake. Mlaliki 34:13-14 Tichitireni chifundo, Ambuye Mulungu wa zonse, ndipo mutiyang'ane: Ndipo tumizani mantha anu pa mitundu yonse yosakufunani. Kwezani dzanja lanu pa mitundu yachilendo, ndipo aone mphamvu yanu. Ecclesiasticus 36:13

20


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Chuma ndi mphamvu zimakweza mtima; koma kuopa Yehova kuli pamwamba pa zonsezi: palibe chosowa mu kuopa Yehova, ndipo sikuyenera kupempha thandizo. Kuopa Yehova ndi munda wobala zipatso, ndipo kumamuphimba pamwamba pa ulemerero wonse. Mlaliki 40:26-27 Musaope chiweruzo cha imfa, kumbukirani iwo amene anakhalapo inu musanakhalepo, ndi iwo amene adzabwera pambuyo pake; pakuti ichi ndi chiweruzo cha Ambuye pa anthu onse. Ecclesiasticus 41:3 Ndipo anatulutsa mwa iye munthu wachifundo, amene anapeza chisomo pamaso pa anthu onse, Mose, wokondedwa ndi Mulungu ndi anthu, amene chikumbutso chake chadalitsidwa. Anamupanga kukhala ngati oyera mtima aulemerero, namukweza, kotero kuti adani ake anamuopa. Ndi mawu ake analetsa zodabwitsa, namupatsa ulemerero pamaso pa mafumu, namupatsa lamulo la anthu ake, namuonetsa gawo la ulemerero wake. Mlaliki 45:13 Wachitatu mu ulemerero ndi Finehasi mwana wa Eleazara, chifukwa anali ndi changu mu kuopa Yehova, ndipo anaimirira ndi mtima wolimba mtima: pamene anthu anabwerera m'mbuyo, nachita chiyanjanitso cha Israyeli. Ecclesiasticus 45:23 Ndipo chifukwa cha ichi mwaika mantha anu m'mitima yathu, kuti tiitane dzina lanu, ndikukutamandani mu ukapolo wathu: chifukwa takumbukira zolakwa zonse za makolo athu, omwe adachimwa pamaso panu. Iye amene atumiza kuwala, ndipo kumapita, amakuitananso, ndipo kumamumvera ndi mantha. Baruki 3:7,33 Tsopano mudzaona milungu yasiliva, yagolide, ndi yamtengo ku Babulo, yonyamulidwa pamapewa, imene imachititsa mitundu ya anthu mantha. Chifukwa chake musawaope. Mwa ichi mudzadziwa kuti si milungu; chifukwa chake musawaope. Akazi ndi akazi ogona ana amadya nsembe zawo; ndi zinthu izi mudzadziwa kuti si milungu; musawaope. Chifukwa chake podziwa kuti si milungu, musawaope, ndiye kuti sitingadziwike kuti ndi milungu; chifukwa chake musawaope. Kalata ya Yeremiya 1: 4,16,23,29,65,69 Ndipo tsopano tikukutsatirani ndi mtima wathu wonse, tikukuopani, ndipo tikufunafuna nkhope yanu. Pemphero la Azariya 1:18 Ambuye, Mulungu Wamphamvuyonse wa makolo athu, Abrahamu, Isake, ndi Yakobo, ndi mbewu yawo yolungama; amene munapanga kumwamba ndi dziko lapansi, ndi zokongoletsera zake zonse; amene munamanga nyanja ndi mawu a lamulo lanu; amene munatseka nyanja yakuya, ndipo munaisindikiza ndi dzina lanu loopsa ndi laulemerero; amene anthu onse amamuopa, ndipo amanjenjemera pamaso pa mphamvu yanu; pakuti ulemerero wanu sungapiriridwe, ndipo mkwiyo wanu woopsa kwa ochimwa ndi wofunika; koma lonjezo lanu lachifundo ndi losayerekezeka ndipo silingathe kufufuzidwa; pakuti inu ndinu Ambuye Wamkulukulu, wachifundo chachikulu, woleza mtima, wachifundo kwambiri, ndi wolapa zoipa za anthu. Inu, Ambuye, monga mwa ubwino wanu waukulu mwalonjeza kulapa ndi chikhululukiro kwa iwo amene akuchimwirani; ndipo mwa chifundo chanu chosatha mwaika kulapa kwa ochimwa, kuti apulumutsidwe. Chifukwa chake, Inu Ambuye, amene ndinu Mulungu wa olungama, simunaika kulapa kwa olungama, monga Abrahamu, ndi Isake, ndi Yakobo, omwe sanachimwireni; koma mwaika kulapa kwa ine amene ndine wochimwa: chifukwa ndachimwa kuposa mchenga wa m'nyanja. Zolakwa zanga, Ambuye, zachuluka: zolakwa zanga zachuluka, ndipo sindili woyenera kuyang'ana ndi kuona kutalika kwa kumwamba chifukwa cha kuchuluka kwa zolakwa zanga. Ndagwada ndi zingwe zambiri zachitsulo, kotero kuti sindingathe kukweza mutu wanga, kapena kumasuka kulikonse: chifukwa ndakwiyitsa mkwiyo wanu, ndipo ndachita zoyipa pamaso panu: Sindinachite chifuniro chanu, ndipo sindinasunge malamulo anu; ndakhazikitsa zonyansa, ndipo ndachulukitsa zolakwa. Chifukwa chake tsopano ndikugwada bondo la mtima wanga, ndikukupemphani chisomo. Ndachimwa, Ambuye, ndachimwa, ndipo ndikuvomereza zolakwa zanga: chifukwa chake, ndikukupemphani modzichepetsa, mundikhululukire, Ambuye, mundikhululukire, ndipo musandiwononge ndi zolakwa zanga. Musandikwiyire kwamuyaya, pondisungira choipa; ndipo musandiweruze pansi pa dziko lapansi. Pakuti Inu ndinu Mulungu, Mulungu wa iwo olapa; ndipo mwa Ine mudzawonetsa ubwino wanu wonse: pakuti mudzandipulumutsa ine, amene sindili woyenera, malinga ndi chifundo chanu chachikulu. Chifukwa chake ndidzakutamandani kosatha masiku onse a moyo wanga: pakuti mphamvu zonse zakumwamba zimakutamandani, ndipo ulemerero ndi wanu kosatha. Amen. Pemphero la Manase 1:1 Musaope mawu a munthu wochimwa: pakuti ulemerero wake udzakhala ndowe ndi mphutsi. 1 Maccabees 2:62

21


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Mu zochita zake anali ngati mkango, ndi ngati mwana wa mkango wobangula kufunafuna nyama yake. Pakuti anatsata oipa, nawafunafuna, natentha iwo akuzunza anthu ake. Chifukwa chake oipa anafooka chifukwa cha kumuopa, ndi onse ochita zoipa anavutika, chifukwa chipulumutso chinakula m'manja mwake. Anakhumudwitsanso mafumu ambiri, nakondweretsa Yakobo ndi zochita zake, ndipo chikumbutso chake chidzakhala chodalitsidwa kosatha. 1 Maccabees 3:4-7 Pakuti kupambana kwa nkhondo sikuli mu unyinji wa gulu lankhondo; koma mphamvu imachokera kumwamba. Akubwera kudzalimbana nafe ndi kudzikuza kwakukulu ndi kusalungama kuti atiwononge, ife ndi akazi athu ndi ana athu, ndi kutilanda katundu wathu: Koma ife tikumenyera nkhondo miyoyo yathu ndi malamulo athu. Chifukwa chake Ambuye mwiniwake adzawagonjetsa pamaso pathu: ndipo inu musawaope. 1 Maccabees 3:19-22 Pamenepo mantha a Yudasi ndi abale ake, ndi mantha aakulu, anayamba kugwera mitundu yowazungulira: 1 Maccabees 3:25 Koma anthu amene anali kumanga nyumba, kapena amene anali atatomera akazi, kapena amene anali kubzala minda ya mpesa, kapena amene anali ndi mantha, anawalamula kuti abwerere, aliyense kunyumba kwake, malinga ndi lamulo. 1 Maccabees 3:56 Pamenepo Yudasi anauza anthu amene anali naye kuti, “Musaope khamu lawo, ndipo musaope kuukiridwa kwawo.” Kumbukirani mmene makolo athu anapulumutsidwira m’Nyanja Yofiira, pamene Farao anawatsatira ndi gulu lankhondo.” 1 Maccabees 4:8-9 Atachita izi, Yudasi anabwerera ndi gulu lake lankhondo kuchokera kuwathamangitsa, nati kwa anthu, Musadye zofunkha chifukwa nkhondo ili patsogolo pathu, ndipo Gorgia ndi gulu lake lankhondo ali pafupi nafe m'mapiri; koma imani tsopano motsutsana ndi adani athu, ndi kuwagonjetsa, ndipo pambuyo pake mudzatenga zofunkha molimba mtima. 1 Maccabees 4:16-18 Chifukwa chake adamthamangira molimba mtima pakati pa nkhondo, napha anthu ku dzanja lamanja ndi kumanzere, kotero kuti adagawanika mbali zonse ziwiri. 1 Maccabees 6:45 Mulungu akuchitireni chifundo, ndipo kumbukirani pangano lake limene anapangana ndi Abrahamu, Isake, ndi Yakobo, atumiki ake okhulupirika; ndipo akupatseni nonse mtima womutumikira, ndi kuchita chifuniro chake, ndi kulimba mtima ndi mtima wofunitsitsa; 2 Maccabees 1:2-3 Ndipo pemphero linali motere: Ambuye, Ambuye Mulungu, Mlengi wa zinthu zonse, amene muli woopsa ndi wamphamvu, wolungama, wachifundo, komanso Mfumu yokhayo komanso yachisomo, 2 Maccabees 1:24 Tsopano pamene anali pamenepo ndi alonda ake pafupi ndi chuma, Ambuye wa mizimu, ndi Kalonga wa mphamvu zonse, anayambitsa mzimu waukulu, kotero kuti onse amene ankaganiza kuti abwera naye anadabwa ndi mphamvu ya Mulungu, nakomoka, nachita mantha kwambiri. 2 Maccabees 3:24 Koma anatamanda Ambuye, amene analemekeza malo ake mozizwitsa: chifukwa kachisi, amene kale anali wodzaza ndi mantha ndi mavuto, pamene Ambuye Wamphamvuyonse anaonekera, anadzazidwa ndi chimwemwe ndi chisangalalo. 2 Maccabees 3:30 Ndipo siyani chitsanzo chodziwika bwino kwa achinyamata kuti afe mofunitsitsa komanso molimba mtima chifukwa cha malamulo olemekezeka ndi oyera. Ndipo atanena mawu awa, nthawi yomweyo anapita ku kuzunzika: Iwo amene adamutsogolera kusintha chifuniro chabwino adamukwiyitsa pang'ono, chifukwa mawu omwe adanenedwawo adapitilira, monga momwe amaganizira, kuchokera mumtima wokhumudwa. Koma atatsala pang'ono kufa ndi mikwingwirima, adabuula, nati, Ndi zoonekeratu kwa Ambuye, amene ali ndi chidziwitso choyera, kuti ngakhale ndikanapulumutsidwa ku imfa, tsopano ndikupirira ululu wowawa m'thupi mwa kumenyedwa: koma mumtima mwanga ndikukondwera kuvutika ndi izi, chifukwa ndimamuopa. Ndipo motero munthu uyu adamwalira, kusiya imfa yake ngati chitsanzo cha kulimba mtima kwaulemu, ndi chikumbutso cha makhalidwe abwino, osati kwa anyamata okha, komanso kwa mtundu wake wonse. 2 Maccabees 6:28-31 Ndipo anati molimba mtima, Ndinatenga izi kuchokera kumwamba; ndipo chifukwa cha malamulo ake ndimazikana; ndipo ndikuyembekeza kuzilandiranso kwa iye. Kotero kuti mfumu, ndi omwe anali naye, anadabwa

22


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

ndi kulimba mtima kwa mnyamatayo, chifukwa sanaganizire za ululu. Koma mayiyo anali wodabwitsa kuposa onse, ndipo anali woyenera kukumbukira ulemu: chifukwa pamene anaona ana ake aamuna asanu ndi awiri akuphedwa mkati mwa tsiku limodzi, anapirira molimba mtima, chifukwa cha chiyembekezo chomwe anali nacho mwa Ambuye. Inde, analimbikitsa aliyense wa iwo m'chinenero chake, wodzazidwa ndi mizimu yolimba mtima; ndikuyambitsa malingaliro ake achikazi ndi mimba yachimuna, anawauza kuti, 2 Makabe 7:11-12,20-21 Usaope wozunza uyu, koma, popeza ndili woyenera abale ako, landira imfa yako kuti ndikulandirenso mwachifundo pamodzi ndi abale ako. 2 Makabe 7:29 Iwo amene anali ndi mantha, osakhulupirira chilungamo cha Mulungu, anathawa, nadzipatula okha. 2 Maccabees 8:13 Choncho Maccabeus anasonkhanitsa amuna ake okwana zikwi zisanu ndi chimodzi, ndipo anawalimbikitsa kuti asachite mantha ndi adani, kapena kuopa khamu lalikulu la amitundu, omwe anabwera molakwika motsutsana nawo; koma kuti amenyane mwamphamvu, 2 Maccabees 8:16 Motero atawalimbitsa mtima ndi mawu awa, ndipo atakonzeka kufera lamulo ndi dzikolo, anagawa gulu lake lankhondo m'magulu anayi; Ndipo anagwirizana ndi abale ake, atsogoleri a gulu lililonse, Simoni, Yosefe, ndi Yonatani, ndipo aliyense anapatsa amuna 1500. 2 Maccabees 8:21-22 Koma anthu amene anali ndi Maccabeus anazinga linga molimba mtima masiku anayi. Komabe, pa tsiku lachisanu, anyamata makumi awiri a gulu la Maccabeus, atakwiya kwambiri chifukwa cha mawu onyoza Mulungu, anaukira khoma mwamphamvu, ndipo molimba mtima anapha onse amene anakumana nawo. 2 Maccabees 10:33,35 Ndipo potsiriza anadzaza msasawo ndi mantha ndi chisokonezo, ndipo anachoka bwino. 2 Maccabees 13:16 Pakuti kale, pamene sanali kuyanjana ndi Amitundu, ankamuneneza kuti ndi Myuda, ndipo anaika thupi lake ndi moyo wake pachiswe molimba mtima ndi chipembedzo cha Ayuda. Koma atalephera kuthawa chifukwa cha kufulumira, khamu la anthu linathamangiranso pakhomo, anathamanga molimba mtima kupita kukhoma, nadzigwetsa pansi mwamphamvu pakati pa anthu okhuthala kwambiri. 2 Maccabees 14:38,43 Chifukwa chake analimbikitsa anthu ake kuti asaope kubwera kwa amitundu kudzawaukira, koma akumbukire thandizo lomwe kale anali kulandira kuchokera kumwamba, ndipo tsopano ayembekezere chipambano ndi thandizo, lomwe lidzabwera kwa iwo kuchokera kwa Wamphamvuyonse. 2 Makabe 15:8 Motero, atatonthozedwa kwambiri ndi mawu a Yudasi, omwe anali abwino kwambiri, komanso okhoza kuwalimbikitsa kukhala olimba mtima, ndi kulimbikitsa mitima ya anyamatawo, anatsimikiza mtima kuti asapange msasa, koma molimba mtima kuti ayambe kuwatsutsa, ndi kuyesa nkhaniyi mwaukali, chifukwa mzinda ndi malo opatulika ndi kachisi zinali pachiwopsezo. 2 Maccabees 15:17 Chifukwa chake tsopano, Ambuye wakumwamba, tumizani mngelo wabwino patsogolo pathu kuti awawopseze ndi kuwachititsa mantha; ndipo mwa mphamvu ya dzanja lanu, iwo amene akubwera kudzanyoza anthu anu opatulika achite mantha. Ndipo anamaliza motere. 2 Maccabees 15:23-24

Enoki Ndipo Iye anayankha nati kwa ine, ndipo ndinamva mawu Ake: Usaope, Enoki, munthu wolungama ndi mlembi wa chilungamo: yandikira kuno ndipo umve mawu anga. Enoki 15:1 Musaope ochimwa, inu olungama; pakuti Ambuye adzawaperekanso m'manja mwanu, kuti muwaweruze monga momwe mukufunira. Enoke 95:3 Chifukwa chake musaope, inu amene mwavutika; pakuti kuchiritsidwa kudzakhala gawo lanu, Ndipo kuwala kowala kudzakuunikani, Ndipo mudzamva mawu a mpumulo ochokera kumwamba. Enoch 96:3

23


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo adzaika oteteza onse olungama ndi oyera mtima pakati pa angelo oyera, kuti awasunge ngati kamwana ka diso, kufikira atathetsa kuipa konse ndi uchimo wonse, Ndipo ngakhale olungama atagona tulo tatitali, alibe chifukwa choopa. Enoke 100:5 Yang'anani kumwamba, inu ana a kumwamba, ndi ntchito zonse za Wam'mwambamwamba, ndipo muzimuopa Iye ndipo musachite choipa pamaso pake. Enoke 101:1 Musaope, inu miyoyo ya olungama, ndipo khalani ndi chiyembekezo kwa inu amene mwafa mu chilungamo. Enoke 102:4 Ndipo tsopano musaope, inu olungama, pamene muwona ochimwa akulimba ndi kupambana m'njira zawo: musayanjane nawo, koma pewani chiwawa chawo; pakuti mudzakhala anzanu a makamu akumwamba. Enoke 104:6

Jasher Ndipo Metusela anachita zinthu moongoka pamaso pa Mulungu, monga momwe Enoke atate wake adamphunzitsira, ndipo iyenso m'moyo wake wonse adaphunzitsa ana a anthu nzeru, chidziwitso ndi kuopa Mulungu, ndipo sanapatuke panjira yabwino kupita kumanja kapena kumanzere. Jasher 4:3 Ndipo anati kwa iwo, Musaope, kapena kuchita mantha, chifukwa adani athu onse adzaperekedwa m'manja mwathu, ndipo muchite nawo chilichonse chimene mukufuna. Jasher 7:36 Ndipo mfumu inafika nakhala pamaso pa Sarai, ndipo taonani, mngelo wa Yehova anaima pamwamba pawo, ndipo anaonekera kwa Sarai nati kwa iye, Usaope, pakuti Yehova wamva pemphero lako. Jasher 15:20 Pa nthawi imeneyo Yehova anaonekeranso kwa Abramu ku Hebroni, nati kwa iye, Usaope, mphotho yako ndi yaikulu kwambiri pamaso panga, pakuti sindidzakusiya kufikira nditakuchulukitsa, ndikudalitsa, ndikuchulukitsa mbewu yako ngati nyenyezi zakumwamba, zomwe sizingathe kuyezedwa kapena kuwerengedwa. Ndipo ndidzapatsa mbewu yako mayiko onse awa omwe ukuwaona ndi maso ako, kwa iwo ndidzawapatsa cholowa chawo kosatha; koma khalani olimba mtima, osaopa, yendani pamaso panga, mukhale angwiro. Jasher 16:20-21 Ndipo mngelo wa Yehova anampeza pamalo pomwe anathawira, pafupi ndi chitsime, nati kwa iye, Usaope, pakuti ndidzachulukitsa mbeu yako, pakuti udzabala mwana wamwamuna, ndipo udzamutcha dzina lake Ismayeli; tsopano bwerera kwa Sarai mbuye wako, nudzichepetsere m'manja mwake. Jasher 16:34 Ndipo Yehova anati kwa Satana, Kodi waganizira mtumiki wanga Abrahamu chonchi? Pakuti palibe wina wonga iye padziko lapansi, munthu wangwiro ndi wolungama pamaso panga, woopa Mulungu ndi kupewa choipa; ndili ndi moyo, ndikanena kwa iye, Bwera ndi mwana wako Isaki pamaso panga, sakanandiletsa ine, koposa ndikamuuza kuti apereke nsembe yopsereza pamaso panga kuchokera ku nkhosa zake kapena ng'ombe zake. Jasher 22:54 Pa nthawi imeneyo Yehova anaonekera kwa Abrahamu, namuitana kuchokera kumwamba, nati kwa iye, Usaike dzanja lako pa mnyamatayo, usamchitire kanthu; pakuti tsopano ndidziwa kuti umaopa Mulungu pochita ichi, ndi kuti sungandikanize mwana wako, mwana wako yekhayo. Jasher 23:69 Ndipo panalibe munthu amene anaopa Mulungu ngati Abrahamu, chifukwa iye anaopa Mulungu wake kuyambira ubwana wake, ndipo anatumikira Yehova, ndipo anayenda m'njira zake zonse pa moyo wake, kuyambira ubwana wake mpaka tsiku la imfa yake. Jasher 26:34 Ndipo mantha a Yakobo ndi mantha ake zinagwera m'bale wake Esau, pakuti Esau anaopa kwambiri Yakobo chifukwa cha zimene angelo a Mulungu anachitira Esau, ndipo mkwiyo wa Esau pa Yakobo unasanduka chifundo. Ndipo Esau ataona Yakobo akuthamangira kwa iye, nayenso anathamangira kwa iye ndipo anamukumbatira, nagwa pakhosi pake, ndipo anapsompsonana ndipo analira. Ndipo Mulungu anaika mantha ndi chifundo kwa Yakobo m'mitima ya amuna omwe anabwera ndi Esau, ndipo anapsompsona Yakobo namukumbatira. Ndipo Elifazi, mwana wa Esau, ndi abale ake anayi, ana aamuna a Esau, analira ndi Yakobo, ndipo anamupsompsona namukumbatira, chifukwa mantha a Yakobo anagwera onse. Jasher 32:55-58

24


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Tsopano khalani bata ndi mantha anu, koma dalirani Yehova Mulungu wathu, ndipo pempherani kwa iye kuti atithandize ndi kutipulumutsa, ndi kupereka adani athu m'manja mwathu. Ndipo Yuda anati kwa Simeoni ndi Levi, ndi kwa abale ake onse, Limbitsani mtima wanu, ndipo khalani ana olimba mtima, pakuti Yehova Mulungu wathu ali nafe, musawaope. Jasher 34:56,59 Ndipo Yehova anamva mapemphero a Isake ndi Yakobo, ndipo anadzaza mitima ya alangizi onse a mafumu awa ndi mantha aakulu ndi mantha kotero kuti onse pamodzi anafuwula kuti, Kodi lero ndinu chitsiru, kapena mulibe nzeru mwa inu, kuti mudzamenyana ndi Ahebri, ndipo bwanji mudzasangalala ndi chiwonongeko chanu lero? Taonani awiri mwa iwo anafika mumzinda wa Sekemu popanda mantha kapena mantha, ndipo anapha anthu onse okhala mumzindawo, kotero kuti palibe amene anawaukira, ndipo mudzatha bwanji kumenyana nawo onse? Ndipo mafumuwo anatembenuka naleka ana a Yakobo, chifukwa sanayese kuwayandikira kuti achite nawo nkhondo, chifukwa anali kuwaopa kwambiri, ndipo mitima yawo inasungunuka mkati mwawo chifukwa cha kuwaopa. Jasher 35:2-3,23 Ndipo mantha ndi mantha zinawagwira mitima yawo chifukwa cha ana a Yakobo, ndipo anaopa kwambiri, ndipo anabwerera m’mbuyo nathawa pamaso pawo kulowa mumzinda, ndipo ana a Yakobo anawatsata mpaka pachipata cha mzinda, ndipo anawapeza mumzindawo. Ndipo amuna ndi akazi pafupifupi makumi asanu ndi atatu anakwerabe khoma kuchokera mumzindawo ndipo onse anazungulira Yuda, ndipo Yehova anachititsa mantha a Yuda m’mitima yawo, kuti asathe kumuyandikira. Ndipo munthu wamphamvu uyu atagonjetsa Yuda anathawa kuti apulumutse moyo wake, chifukwa cha mantha a Yuda, ndipo mapazi ake anatsetsereka pakhoma ndipo anagwa pakati pa ana a Yakobo omwe anali pansi pa khoma, ndipo ana a Yakobo anamumenya ndi kumupha. Jasher 39:8,35,39 Ndipo anthu onse okhala m'mizinda ya Akanani, ndi onse amene anali kutsidya lina la Yordano, anaopa kwambiri ana a Yakobo, pakuti anati, Taonani, tidzachitiridwa zomwezo monga momwe zinachitidwira mizinda imeneyo, pakuti ndani angalimbane ndi mphamvu zawo zazikulu? Jasher 40:10 Tsopano mwana wanga, Yosefe mwana wanga, yembekezera Yehova, ndipo udikire kwa iye ndipo usaope, pakuti Yehova ali ndi iwe, adzakupulumutsa ku mavuto onse. Nyamuka mwana wanga, pita ku Igupto pamodzi ndi ambuye ako, ndipo usaope, chifukwa Yehova ali ndi iwe, mwana wanga. Ndipo anapitiriza kulankhula mawu amenewa kwa Yosefe, ndipo anakhala chete. Jasher 42:39-40 Tsopano mwana wanga, phunzitsa ana ako ndi ana a ana ako kuopa Yehova, ndi kuyenda m'njira yabwino imene idzakondweretsa Yehova Mulungu wako, pakuti ngati usunga njira za Yehova ndi malamulo ake, Yehova adzakusungira pangano lake ndi Abrahamu, ndipo adzakuchitira iwe ndi ana ako zabwino masiku onse. Jasher 47:8 Simunaone zochitika za boma la Igupto zikulamulidwa ndi iye, popanda kufunsa Farao mbuye wake; simunaone mantha ndi mantha omwe adawayika pa Aigupto onse. Jasher 52:16 Ndipo nthawi ya masana Yosefe anatumiza anthu kuti abwere kwa iye ndi Benjamini, ndipo anthuwo anauza woyang'anira nyumba ya Yosefe za ndalama zomwe zinabwezedwa m'matumba awo, ndipo anawauza kuti, “Zidzakhala bwino kwa inu, musaope.” Ndipo anabweretsa mbale wawo Simeoni kwa iwo. Jasher 53:4 Ndipo Yuda anati kwa Yosefe, Ndithu, iwe ndi anthu ako mundiope ine; pali Yehova Mulungu wamoyo, ngati nditulutsa lupanga langa kamodzi, sindidzaliikanso m'chimake mpaka nditapha Aigupto onse lero, ndipo ndidzayamba ndi iwe ndi kutsiriza ndi Farao mbuye wako. Jasher 54:10 Ndipo Yuda, ataona abale ake ena akuchita mantha, anati kwa iwo, “Mukuopanji pamene chisomo cha Mulungu chili ndi ife?” Ndipo Yuda ataona anthu onse a ku Igupto atawazungulira motsogozedwa ndi Yosefe kuti awawopseze, Yosefe yekha ndiye anawalamula kuti, “Musakhudze aliyense wa iwo.” Jasher 54:42 Taonani mawu a Yehova anafika kwa iye, nati, “Tsika ku Igupto ndi banja lako lonse, ndipo ukhale kumeneko, usaope kupita ku Igupto pakuti kumeneko ndidzakusandutsa mtundu waukulu.” Ndipo Yakobo anati mumtima mwake, “Ndipita ndikaone mwana wanga ngati kuopa Mulungu wake kudakali mumtima mwake pakati pa onse okhala mu Igupto.” Ndipo Yehova anati kwa Yakobo, “Usaope Yosefe, pakuti akadali ndi mtima wake wonse wonditumikira, monga momwe udzakondera.” Ndipo Yakobo anakondwera kwambiri ndi mwana wake. Jasher 55:2-4

25


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo kuti adziwe zizindikiro ndi zodabwitsa zazikulu zimene Yehova akanachita mu Igupto chifukwa cha anthu ake Aisiraeli, kuti ana a Isiraeli azimuopa Yehova Mulungu wa makolo awo, ndi kuyenda m’njira zake zonse, iwo ndi ana awo pambuyo pawo masiku onse. Jasher 63:8 Ndipo Yehova anachititsa mantha kwambiri mumsasa wa mafumu, kotero kuti mantha a ana a Israyeli anawagwera. Ndipo amuna onse a ku Igupto anaona choipa chimene ana a Israyeli anawachitira, kotero Aigupto onse anaopa kwambiri ana a Israyeli, chifukwa anaona mphamvu zawo zazikulu, ndipo palibe mmodzi wa iwo amene anagwa. Jasher 64:36,49 Koma anamwino ankaopa Mulungu ndipo sanamvere mfumu ya Igupto kapena mawu ake, ndipo akazi achiheberi akabereka mwana wamwamuna kapena wamkazi kwa anamwino, anamwino ankachita zonse zofunika kwa mwanayo ndipo ankamusiya ali ndi moyo; anamwinowo ankachita zomwezo masiku onse. Jasher 66:27 Ndipo Mose anaopa Yehova Mulungu wa makolo ake, kotero kuti sanamuyandikire, ndipo sanayang'ane maso ake kwa iye. Ndipo Mose anaopa Yehova Mulungu wake moyo wake wonse, ndipo Mose anayenda pamaso pa Yehova m'choonadi, ndi mtima wake wonse ndi moyo wake wonse, sanapatuke panjira yolungama masiku onse a moyo wake; sanapatuke panjira yopita kumanja kapena kumanzere, momwe Abrahamu, Isaki ndi Yakobo anayendera. Jasher 73:32,37 Ndipo ana onse a Kushi anaopa kutambasula dzanja lawo motsutsana ndi Mose, chifukwa Yehova anali ndi Mose, ndipo ana a Kushi anakumbukira lumbiro limene analumbira kwa Mose, choncho sanamuchitire choipa. Jasher 76:10 Ndipo Mose anati kwa Farao, Taona, ngakhale uli mwana woyamba wa amako, usaope, pakuti sudzafa, pakuti Yehova walamula kuti ukhale ndi moyo, kuti akuonetse mphamvu yake yaikulu ndi dzanja lake lotambasuka. Jasher 80:57 Ndipo Mose anati kwa iwo, Musaope, imani chilili, ndipo onani chipulumutso cha Yehova chimene adzakuchitirani lero. Gulu lachiwiri linali la ana a Zebuloni, Benjamini ndi Nafitali, ndipo anaganiza zobwerera ku Igupto ndi Aigupto. Ndipo Mose anati kwa iwo, Musaope, pakuti monga mwawaonera Aigupto lero, simudzawaonanso kwamuyaya. Gulu lachitatu linali la ana a Yuda ndi Yosefe, ndipo anaganiza zopita kukakumana ndi Aigupto kukamenyana nawo. Ndipo Mose anati kwa iwo, Imani m'malo mwanu, pakuti Yehova adzakumenyerani nkhondo, ndipo inu mudzakhala chete. Gulu lachinayi linali la ana a Levi, Gadi, ndi Aseri, ndipo anaganiza zopita pakati pa Aigupto kuti akawasokoneze, ndipo Mose anati kwa iwo, Khalani m'malo mwanu osaopa, koma pemphani Yehova kuti akupulumutseni m'manja mwawo. Jasher 81:28-33 Pa nthawi imeneyo Yehova anati kwa ana a Israyeli, Musamuope, pakuti ndampereka iye ndi anthu ake onse, ndi dziko lake lonse, m'dzanja lanu, ndipo mumuchitire monga momwe munachitira Sihoni. Jasher 85:26 Ndipo Yehova analamula Yoswa mwana wa Nuni, nati kwa iye, Limba mtima, pakuti udzalowetsa ana a Israyeli ku dziko limene ndinalumbira kuwapatsa, ndipo Ine ndidzakhala nawe. Ndipo Mose anati kwa Yoswa, Limba mtima, pakuti udzapatsa ana a Israyeli dzikolo cholowa, ndipo Yehova adzakhala nawe, sadzakusiya kapena kukusiya, usaope kapena kutaya mtima. Jasher 87:3-4 Palibe munthu amene adzakutsutsa masiku onse a moyo wako; monga momwe ndinali ndi Mose, momwemonso ndidzakhala ndi iwe; koma khalani olimba mtima ndi olimba mtima kuti musunge malamulo onse amene Mose anakulamulirani, musapatuke panjira, kapena kumanja, kapena kumanzere, kuti muchite bwino pa zonse muchita. Ndipo patatha masiku asanu ndi awiri, anafika kwa Yoswa kumsasa, nati kwa iye, Yehova wapereka dziko lonse m'manja mwathu, ndipo okhalamo asungunuka ndi mantha chifukwa cha ife. Ndipo Yehova anati kwa Yoswa, Usaope, kapena kuchita mantha, taona ndapereka m'manja mwako Ai, mfumu yake, ndi anthu ake, ndipo uwachitire monga momwe unachitira Yeriko ndi mfumu yake; koma zofunkha zake ndi ziweto zake mudzitengere nokha; ikani obisalira mzinda kumbuyo kwake. Jasher 88:4,8,38 Ndipo Yehova anati kwa Yoswa, Usawaope, pakuti mawa nthawi ino ndidzawapereka onse ophedwa pamaso pako, udzadula magaleta a akavalo awo, ndi kutentha magaleta awo ndi moto.

26


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Limbitsani mitima yanu yonse yodalira Ambuye ikhale yolimba mtima. Mapeto. Jasher 91:17

Zaka za Jubilee Ndipo inu, chulukanani, muchuluke padziko lapansi, muchuluke, ndipo mukhale dalitso pa ilo. Ndidzakuchititsani mantha ndi mantha pa chilichonse cha padziko lapansi ndi m'nyanja. Jubilee 6:5 Ndipo ndidzakhala Mulungu wako, ndi mwana wako, ndi mdzukulu wako, ndi mbewu zako zonse; usaope, kuyambira tsopano kufikira mibadwo yonse ya dziko lapansi Ine ndine Mulungu wako. Jubilee 12:24 Pambuyo pa izi, m'chaka chachinayi cha sabata ino, pa mwezi watsopano wa mwezi wachitatu, mawu a Yehova anadza kwa Abramu m'maloto, nati, Usaope, Abramu; Ine ndine woteteza wako, ndipo mphotho yako idzakhala yayikulu kwambiri.' Jubilee 14:1 Ndipo ndinati kwa iye, Usaike dzanja lako pa mnyamatayo, usamchitire kanthu; pakuti tsopano ndaonetsa kuti umaopa Yehova, ndipo sunandikanize mwana wako wamwamuna, mwana wako woyamba.’ Jubilee 18:11 Usaope, mwana wanga Yakobo, ndipo usachite mantha, iwe mwana wa Abrahamu: Mulungu Wam'mwambamwamba akuteteze ku chiwonongeko, ndipo akupulumutse ku njira zonse zachinyengo. Jubilees 22:23 Ndipo Yehova anamuonekera usiku womwewo, pa mwezi watsopano wa mwezi woyamba, nati kwa iye, Ine ndine Mulungu wa Abrahamu atate wako; usaope, chifukwa Ine ndili ndi iwe, ndipo ndidzakudalitsa iwe, ndipo ndidzachulukitsa mbewu zako ngati mchenga wa dziko lapansi, chifukwa cha Abrahamu mtumiki wanga.’ Jubilee 24:22 Musaope, amayi; dziwani kuti ndidzachita chifuniro chanu ndi kuyenda moongoka, ndipo sindidzawononga njira zanga kwamuyaya. Jubilee 25:10 Usamuope mlongo wanga, chifukwa ali panjira yowongoka ndipo ndi munthu wangwiro: ndipo ndi wokhulupirika ndipo sadzawonongeka. Usalire. Jubilees 27:17 Ndipo kwa Yuda anati, ‘Yehova akupatseni mphamvu ndi mphamvu kuti mupondereze onse amene akudana nanu; inuyo ndi mmodzi mwa ana anu, mudzakhala kalonga pa ana a Yakobo; dzina lanu ndi dzina la ana anu atuluke ndi kuyendayenda m’dziko lililonse ndi m’chigawo chilichonse. Pamenepo amitundu adzaopa pamaso panu, ndipo mitundu yonse idzagwedezeka.’ Jubilee 31:18 Usachite mantha, pakuti monga momwe waonera ndi kuwerenga, momwemonso zonse zidzakhala; ndipo lembani zonse monga momwe waonera ndi kuwerenga. Jubilee 32:24 Ndipo usaope Yakobo; pakuti mlonda wa Yakobo ndi wamkulu, wamphamvu, wolemekezeka, ndi wolemekezeka kuposa mlonda wa Esau. Jubilee 35:17 Ndipo tsopano ndikukulumbiritsani lumbiro lalikulu - pakuti palibe lumbiro lalikulu kuposa ilo lotchedwa dzina laulemerero ndi lolemekezeka, lalikulu ndi lokongola, lodabwitsa ndi lamphamvu, lomwe linalenga kumwamba ndi dziko lapansi ndi zinthu zonse pamodzi - kuti mudzamuopa Iye ndi kumulambira Iye. Jubilees 36:7 Ndipo pa tsiku la khumi ndi zisanu ndi chimodzi Yehova anaonekera kwa iye, nati kwa iye, ‘Yakobo, Yakobo’; ndipo anati, ‘Ndili pano.’ Ndipo anati kwa iye, ‘Ine ndine Mulungu wa makolo ako, Mulungu wa Abrahamu ndi Isake; usaope kupita ku Igupto, pakuti ndidzakusandutsa iwe mtundu waukulu kumeneko; ndidzatsika nawe, ndipo ndidzakubweretsanso, ndipo udzaikidwa m’manda m’dziko muno, ndipo Yosefe adzaika manja ake pa maso pako.’ Jubilee 44:5

27


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Mabuku Otayika a M'Baibulo Usaope, Joachim, kapena usadandaule pondiona, pakuti ndine mngelo wa Ambuye wotumidwa ndi Iye kwa iwe, kuti ndikudziwitse, kuti mapemphero ako amveka, ndipo mphatso zako zachifundo zakwera pamaso pa Mulungu. Uthenga Wabwino wa Kubadwa kwa Mariya 2:3 Pambuyo pake mngelo anaonekera kwa Anna mkazi wake nati: “Musaope, musaganize kuti chimene mukuona ndi mzimu. Pakuti ine ndine mngelo amene ndapereka mapemphero anu ndi zachifundo zanu pamaso pa Mulungu, ndipo tsopano ndatumidwa kwa inu, kuti ndikudziwitseni kuti mwana wamkazi adzabadwa kwa inu, amene adzatchedwa Mariya, ndipo adzakhala wodala kuposa akazi onse.” Uthenga Wabwino wa Kubadwa kwa Mariya 3:1-2 Ndipo Mzimu wa Ambuye udzakhala pa iye, Mzimu wa nzeru ndi luntha, Mzimu wa uphungu ndi mphamvu, Mzimu wa chidziwitso ndi chipembedzo, ndipo Mzimu wa kuopa Yehova udzamudzaza. Uthenga Wabwino wa Kubadwa kwa Mariya 5:15 Koma pamene anali kuganizira izi, taonani mngelo wa Ambuye anamuonekera m’tulo take, nati Yosefe, mwana wa Davide, usaope; usaganize kuti Namwaliyo wachita chigololo, kapena kuganiza kuti palibe cholakwika ndi iye, kapena usaope kumutenga kukhala mkazi wake; pakuti chimene chabadwa mwa iye ndipo tsopano chikuvutitsa maganizo ako, sichili ntchito ya munthu, koma Mzimu Woyera. Uthenga Wabwino wa Kubadwa kwa Mariya 8:810 Pamenepo mkulu wa ansembe anayankha kuti, Yosefe, opani Yehova Mulungu wanu, ndipo kumbukirani momwe Mulungu anachitira ndi Datani, Kora, ndi Abiramu, momwe nthaka inatseguka ndi kuwameza, chifukwa cha mkangano wawo. Tsopano Yosefe, opani Mulungu, kuti zinthu ngati zimenezi zisachitike m'banja lanu. Protevangelion 8:14-15 Ndipo onani, mngelo wa Ambuye anaima pafupi naye, nati, Usaope, Mariya, pakuti wapeza chisomo pamaso pa Mulungu; Protevangelion 9:9 Usaope kutenga mtsikanayo, pakuti chimene chili m'kati mwake ndi cha Mzimu Woyera; ndipo adzabala mwana wamwamuna, ndipo udzamutcha dzina lake Yesu; pakuti Iyeyo adzapulumutsa anthu ake ku machimo awo. Protevangelion 10:18-19 Mayiyo anati kwa iye, Usaope mwana wanga; musiye yekha mpaka atayandikira! Kenako umuonetse nsalu yophimba nkhope, imene Mariya anatipatsa, ndipo tidzaona chochitikacho. Uthenga Wabwino Woyamba wa Ukhanda wa Yesu Khristu 13:15 Yesu anati kwa iye, Usaope, kapena usagwe ulesi; Uthenga Wabwino Woyamba wa Ubwana wa Yesu Khristu 16:12 Ndipo tinamva mngelo akunena kwa akazi omwe anali pamanda a Yesu, Musaope; ndikudziwa kuti mukufuna Yesu amene anapachikidwa; wauka monga momwe adaneneratu. Uthenga Wabwino wa Nikodemo 10:5 Koma Yesu anagwira dzanja langa, anandinyamula pansi, ndipo mame anandithira pa ine; koma, akupukuta nkhope yanga, anandipsompsona, nati kwa ine, Usaope, Yosefe; ndiyang'aneni, pakuti ndine. Uthenga Wabwino wa Nikodemo 11:21 Ndiwe yani, amene ndi kulimba mtima kotereku umalowa m'nyumba zathu, ndipo sumangoopa kutiopseza ndi zilango zazikulu, komanso umayesetsa kupulumutsa ena onse ku unyolo umene tili nawo? Uthenga Wabwino wa Nikodemo 17:11 Kenako mneneri wachifumu Davide anafuula molimba mtima, nati, Imbirani Yehova nyimbo yatsopano, pakuti wachita zodabwitsa; dzanja lake lamanja ndi mkono wake woyera zamupatsa chigonjetso. Uthenga Wabwino wa Nikodemo 19:13

28


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Chifukwa chake, okondedwa anga, monga mudamva za kubwera kwa Ambuye, ganizirani ndi kuchita mantha, ndipo mudzakhala ndi moyo wosatha kwa inu; Kalata ya Paulo kwa a Laodikaya 1:10 Pachifukwa ichi, Mulungu anatumiza Mwana wake Yesu Khristu, amene ndimalalikira, ndipo mwa iye ndimalangiza anthu kuti aziika chiyembekezo chawo ngati munthu amene anali ndi chifundo chachikulu pa dziko losocheretsedwa, kuti, bwanamkubwa, lisaweruzidwe, koma likhale ndi chikhulupiriro, kuopa Mulungu, kudziwa chipembedzo, ndi chikondi cha choonadi. Ndipo pamene anazindikira kuti Paulo sankaopa kuvutika, koma kuti mwa thandizo la Mulungu ankachita zinthu molimba mtima, chikhulupiriro chake chinakula kwambiri moti anapsompsona maunyolo ake. Machitidwe a Paulo ndi Thecla 4:5,12 Kenako mawu ochokera kumwamba anamveka, nati, Usaope, Thecla, mtumiki wanga wokhulupirika, pakuti ndili nawe. Yang'ana ndipo uone malo otseguka kwa iwe: kumeneko kudzakhala malo ako okhalamo kosatha; kumeneko udzalandira masomphenya abwino. Machitidwe a Paulo ndi Thecla 11:11 Motero kudzichepetsa ndi mantha aumulungu a amuna akulu ndi abwino awa, olembedwa m'Malemba, kudzera mu kumvera, kwatipangitsa ife tokha kukhala abwino, komanso mibadwo yomwe idakhalapo patsogolo pathu; ngakhale onse omwe adalandira mawu ake oyera ndi mantha ndi choonadi. Kalata Yoyamba ya Clement kwa Akorinto 9:1 Tiyeni tilemekeze amene ali pamwamba pathu; tiyeni tilemekeze okalamba omwe ali pakati pathu; ndipo tiyeni tiphunzitse anyamata, m'malangizo ndi kuopa Ambuye. Chikondi chawo chikhale chopanda tsankho kwa onse oopa Mulungu mwachipembedzo. Ndipo makamaka aphunzire mphamvu ya kudzichepetsa kwa Mulungu; chikondi choyera ndi choyera chili ndi iye; mantha ake ndi abwino kwambiri; ndipo adzapulumutsa onse amene atembenukira kwa iye ndi chiyero mu mtima woyera. Kalata Yoyamba ya Clement kwa Akorinto 10:7,11,13 Bwerani ananu, mundimvere, ndipo ndidzakuphunzitsani kuopa Ambuye. Ndani amene akufuna moyo, ndi kukonda kuona masiku abwino? Letsani lilime lanu ku zoipa, ndi milomo yanu kuti isalankhule chinyengo. Patukani ku choipa, chitani zabwino; funani mtendere ndi kuutsata. Atate wathu wachifundo ndi wachifundo ali ndi chifundo kwa iwo akumuopa; ndipo mokoma mtima komanso mwachikondi amapereka chisomo chake kwa onse amene amabwera kwa iye ndi maganizo osavuta. Kalata Yoyamba ya Clement kwa Akorinto 11:2-4,9 Poona zinthu zonse zimaoneka ndi kumveka ndi Mulungu, tiyeni timuope, ndipo tisiye ntchito zathu zoyipa zomwe zimachokera ku zilakolako zoipa, kuti mwa chifundo chake tipulumutsidwe ku chiweruzo chomwe chikubwera. Kalata Yoyamba ya Clement kwa Akorinto 13:1 Udzabisika ku mkwapulo wa lilime; ndipo simudzaopa chiwonongeko chikadzafika. Udzaseka oipa ndi ochimwa; ndipo simudzaopa zilombo za padziko lapansi. Chilombo cha kuthengo chidzakhala nawe pamtendere. Kalata Yoyamba ya Clement kwa Akorinto 23:10-11 Perekani kwa moyo uliwonse wa munthu woitana pa dzina lake laulemerero ndi loyera, chikhulupiriro, mantha, mtendere, kuleza mtima, chipiriro, kudziletsa, chiyero ndi chidziletso, kwa onse okondweretsa pamaso pake; kudzera mwa Mkulu wa Ansembe ndi Mtetezi wathu Yesu Khristu, amene mwa Iye mukhale ulemerero, ndi ukulu, ndi mphamvu, ndi ulemu, tsopano ndi nthawi zonse. Amen. Kalata Yoyamba ya Clement kwa Akorinto 24:2 Komanso tisamaope anthu, koma Mulungu. Chifukwa chake, ngati tichita zinthu zoipa zotere, Ambuye anati: Ngakhale mutagwirizana nane, ngakhale pachifuwa panga, osasunga malamulo anga, ndikadakukanani, ndi kukuuzani kuti: Chokani kwa ine; sindikudziwa komwe mukuchokera, inu ochita zosalungama. Kalata yachiwiri ya Clement kwa Akorinto 2:15 Chifukwa chake, abale, posiya mofunitsitsa kukhala m'dziko lino lapansi chifukwa cha chikumbumtima chathu, tiyeni tichite chifuniro cha Iye amene anatiitana, osaopa kuchoka m'dziko lino lapansi. Pakuti Ambuye akuti, Mudzakhala ngati nkhosa pakati pa mimbulu. Petro anayankha nati, Nanga bwanji ngati mimbulu ikang'amba nkhosa? Yesu anati kwa Petro, Musaope mimbulu ikafa: Ndipo inunso musaope amene amakuphani, ndipo pambuyo pake mulibe china chimene angakuchitireni; koma opani Iye amene mutafa, ali ndi mphamvu yoponya moyo ndi thupi ku gehena. Kalata Yachiwiri ya Clement kwa Akorinto 3:1-2

29


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Tsopano othandiza a chikhulupiriro chathu ndi mantha ndi kuleza mtima; anzathu omenyana nafe, kuleza mtima ndi kudziletsa. Kalata Yonse ya Barnaba 2:2 Tiyeni tikhale auzimu, kachisi wangwiro wa Mulungu. Monga momwe zilili mwa ife, tiyeni tiganizire za kuopa Mulungu; ndi kuyesetsa momwe tingathere kusunga malamulo ake; kuti tikondwere ndi ziweruzo zake zolungama. Kalata Yonse ya Barnaba 3:12 Ndipo m’zimenezi ananena bwino, poganizira lamulo. Nanga, kodi akunena chiyani?—Kuti tigwiritsitse iwo akuopa Ambuye; ndi iwo amene amaganizira za lamulo la mawu limene alandira mumtima mwawo; ndi iwo amene amalengeza ziweruzo zolungama za Ambuye, ndi kusunga malamulo ake; Kalata Yonse ya Barnaba 9:17 Ndipo kachiwiri: Adzakhala m'dzenje lalitali la thanthwe lolimba. Kenako, kodi nchiyani chikutsatira m'mneneri yemweyo? Madzi ake ndi okhulupirika; mudzawona mfumu ndi ulemerero, ndipo moyo wanu udzaphunzira kuopa Ambuye. Ndipo nchiyani chikutsatira?—Ndipo panali mtsinje woyenda kudzanja lamanja, ndipo mitengo yokongola inamera m'mphepete mwake; ndipo iye amene adzadya kuchokera mwa iwo adzakhala ndi moyo kosatha. Tanthauzo lake ndi ili: kuti timatsikira m'madzi odzaza ndi machimo ndi zodetsa; koma timabweranso, tikubala zipatso; tili ndi mantha ndi chiyembekezo m'mitima mwathu chomwe chili mwa Yesu, mwa mzimu. Ndipo aliyense amene adzadya kuchokera mwa iwo adzakhala ndi moyo kosatha. Kalata Yonse ya Barnaba 10:6,14 Usachotse dzanja lako pa mwana wako wamwamuna, kapena pa mwana wako wamkazi; koma uwaphunzitse kuyambira ali aang'ono kuopa Yehova. Usasirire zinthu za mnansi wako; usakhale wolanda. Ndipo mtima wako usagwirizane ndi anthu odzikuza; koma udzawerengedwa pakati pa olungama ndi osauka. Zilizonse zomwe zidzakuchitikira, uzilandira ngati zabwino. Usakhale wa mitima iwiri, kapena wa lilime iwiri; pakuti lilime iwiri ndi msampha wa imfa. Udzakhala pansi pa Ambuye ndi ambuye otsika monga oimira Mulungu, mwa mantha ndi ulemu. Usakhale wokwiya m'malamulo ako kwa aliyense wa atumiki ako amene amadalira Mulungu; kuti usaope Iye amene ali pamwamba pa onse awiri; chifukwa sanabwere kudzaitana aliyense mopanda tsankho, koma amene mzimu unamukonzera. Kalata Yonse ya Barnaba 14:12-15 Nthawi zomaliza zatifikira: Chifukwa chake, tiyeni tikhale aulemu kwambiri ndi kuopa kuleza mtima kwa Mulungu, kuti kusakhale kwa ife kuti tiweruzidwe. Pakuti tiyeni tiwope mkwiyo womwe ukubwera, kapena tikonde chisomo chomwe tikusangalala nacho tsopano: kuti mwa chimodzi, kapena china, mwa izi tipezeke mwa Khristu Yesu, ku moyo weniweni. Kalata ya Ignatius kwa Aefeso 3:5-6 Pakuti tsopano ndiyenera kuopa kwambiri, osati kumvera amene anganditukumule. Kalata ya Ignatius kwa Aefeso 1:13 Koma nditabwerera m'mbuyo, ndi kukumbukira ulemerero wa Gadi, ndi kukhala wolimba mtima, ndinagwada pansi, ndipo ndinayambanso kuulula machimo anga monga kale. Mbusa wa Hermas (Masomphenya) 3:8 Choyamba khulupirirani kuti pali Mulungu m'modzi amene analenga ndi kupanga zinthu zonse kuchokera pachabe kukhala chamoyo. Amamvetsa zinthu zonse, ndipo ndi wamkulu kwambiri, wosamvetsetseka ndi aliyense. Amene sangathe kufotokozedwa ndi mawu aliwonse, kapena kuganiziridwa ndi maganizo. Chifukwa chake khulupirirani Iye; ndipo muope Iye; ndipo pewani choipa chilichonse. Sungani zinthu izi, ndipo taya chilakolako chonse ndi kusayeruzika kutali ndi inu, ndipo valani chilungamo, ndipo mudzakhala ndi moyo kwa Mulungu, ngati musunga lamulo ili. Buku Lachiwiri la Hermas (Malamulo) 1:1-5 Iye anatero, m'malamulo anga oyamba, ndinakulamula kuti usunge chikhulupiriro ndi mantha, ndi kulapa. Inde, Bwana, ndinatero ine. Buku lachiwiri la Hermas (Malamulo) 6:1 Iye akuti, “Opani Mulungu, ndipo sungani malamulo ake. Pakuti ngati musunga malamulo ake, mudzakhala amphamvu pa ntchito iliyonse, ndipo ntchito zanu zonse zidzakhala zabwino kwambiri. Pakuti poopa Mulungu, mudzachita chilichonse bwino. Uku ndiko kuopa komwe muyenera kukhudzidwa nako kuti mupulumuke. Koma musaope mdierekezi: pakuti ngati muopa Ambuye, mudzakhala ndi ulamuliro pa iye; chifukwa mulibe mphamvu mwa iye. Tsopano ngati mulibe mphamvu mwa iye, ndiye kuti iyenso sayenera kuopedwa. Koma amene ali ndi mphamvu zazikulu, ndiye kuti ayenera kuopedwa: pakuti aliyense amene ali ndi mphamvu, ayenera kuopedwa. Koma amene alibe mphamvu amanyozedwa ndi aliyense. Opani ntchito za mdierekezi, chifukwa ndi zoipa. Pakuti poopa Ambuye, mudzaopa ndipo simudzachita ntchito za mdierekezi, koma dzitetezeni nokha ku izo. Chifukwa

30


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

chake pali mantha awiri; ngati simuchita choipa, opani Ambuye ndipo simudzachita. Koma ngati muchita chabwino, kuopa Ambuye ndi kwamphamvu, kwakukulu ndi kwaulemerero. Chifukwa chake, opani Mulungu ndipo mudzakhala ndi moyo: ndipo aliyense amene amamuopa Iye, ndi kusunga malamulo ake, moyo wake uli ndi Ambuye. Koma amene sawasunga, palibe moyo mwa iwo. Buku lachiwiri la Hermas (Malamulo) 7:1-6 Musamale ntchito zabwino zilizonse, koma zichiteni. Tamverani, anatero iye, ubwino wa ntchito zabwinozo umene muyenera kuchita, kuti mupulumuke. Choyamba cha zonse ndi chikhulupiriro; kuopa Ambuye; chikondi; mgwirizano; chilungamo; choonadi; kuleza mtima; chiyero. Buku lachiwiri la Hermas (Malamulo) 8:8 Koma iwo amene amaopa Yehova, nafunafuna choonadi cha Mulungu, ali ndi malingaliro awo onse okhudza Ambuye, amvetse zonse zomwe auzidwa, ndipo azindikire nthawi yomweyo, chifukwa ali ndi mantha a Yehova mwa iwo. Buku Lachiwiri la Hermas (Malamulo) 10:13 Chifukwa chake aliyense amene adzasiya zilakolako zonse zoipa, adzakhala ndi moyo kwa Mulungu; koma iwo amene amvera zimenezo adzafa kosatha. Pakuti chilakolako choipachi n’chakupha. Valani chilakolako cha chilungamo, ndipo pokhala ndi zida zoopera Ambuye, pewani zilakolako zonse zoipa. Pakuti mantha amenewa amakhala m’zilakolako zabwino; ndipo pamene chilakolako choipa chidzakuonani mutavala zida zoopera Ambuye, ndipo mukulimbana nacho, chidzakuthawani, osaonekera pamaso panu, koma opani zida zanu. Ndipo mudzakhala ndi chigonjetso, ndipo mudzavekedwa korona chifukwa cha icho; ndipo mudzakwaniritsa chilakolako chabwino; ndipo mudzapereka chigonjetso chimene mwapeza kwa Mulungu, ndipo mudzam’tumikira Iye pochita zomwe inu nokha mukanachita. Pakuti ngati mutumikira zilakolako zabwino, ndi kuzimvera; mudzatha kulamulira zilakolako zanu zoipa; ndipo zidzakugonjerani monga momwe mufunira. Ndipo ndinati, Bwana, ndingadziwe momwe ndingatumikire chilakolako chabwino? Mverani, anatero iye, Opani Mulungu ndi kumudalira, ndipo kondani choonadi, ndi chilungamo, ndipo chitani zabwino. Buku lachiwiri la Hermas (Malamulo) 12:6-10 Ndipo tembenukirani kwa Ambuye Mulungu wanu, ndipo siyani mdierekezi ndi zosangalatsa zake, chifukwa ndi zoipa, zowawa, komanso zodetsedwa. Ndipo musaope mdierekezi, chifukwa alibe mphamvu pa inu. Pakuti ndili ndi inu, mthenga wa kulapa, amene ali ndi ulamuliro pa iye. Mdierekezi amawopsyeza anthu; koma mantha ake ndi opanda pake. Chifukwa chake musamuope, ndipo adzakuthawani. Pakuti ngati mumukana, adzakuthawani ndi chisokonezo. Koma iwo omwe sali odzaza ndi chikhulupiriro, opani mdierekezi, ngati kuti ali ndi mphamvu zazikulu. Pakuti mdierekezi amayesa atumiki a Mulungu ndipo ngati awapeza opanda kanthu, amawawononga. Koma ine, mthenga wa kulapa, ndikukuuzani, musaope mdierekezi, chifukwa ndatumidwa kwa inu, kuti ndikhale nanu, onse amene adzalapa ndi mtima wanu wonse, ndi kuti ndikulimbikitseni m'chikhulupiriro. Musaope ngakhale pang'ono pa ziwopsezo zake, chifukwa ndi zopanda mphamvu, monga mitsempha ya munthu wakufa. Koma ndimvereni, ndipo opani Yehova Wamphamvuyonse, amene angathe kukupulumutsani ndi kukuwonongani, ndipo sungani malamulo ake, kuti mukhale ndi moyo kwa Mulungu. Buku Lachiwiri la Hermas (Malamulo) 12:2223,27,30,33 Koma chimene mudzachite chifukwa cha dzina la Ambuye, mudzachipeza mumzinda wanu, ndipo mudzakhala ndi chisangalalo popanda chisoni kapena mantha. Chifukwa chake musasirire chuma cha amitundu; chifukwa ndi chowononga atumiki a Mulungu. Buku Lachitatu la Hermas (Mafanizo) 1:9 Koma dalirani Ambuye, kuti ngati muchita izi, ndi kumuopa Iye, ndi kupewa ntchito iliyonse yoipa, mudzakhala ndi moyo kwa Mulungu. Buku Lachitatu la Hermas (Mafanizo) 5:6 Ndinati kwa iye, “Bwana, ndikupemphani kuti mundionetsenso chinthu chimodzi tsopano.” Iye anati, “Mukufunsa chiyani?” Ndinati kwa iye, “Kodi iwo amene asiya kuopa Mulungu, akuzunzidwa nthawi yomweyo pamene akusangalala ndi zosangalatsa zawo zabodza?” Iye anandiyankha kuti: “Akuzunzidwa nthawi yomweyo.” Buku lachitatu la Hermas (Mafanizo) 6:28 Ndinati kwa iye, Bwana, ndikuyembekeza kuti onse akadzamva izi, adzalapa. Pakuti ndikukhulupirira kuti aliyense amene akuvomereza zolakwa zake, ndikuyamba kuopa Ambuye, adzabwerera ku kulapa. Buku lachitatu la Hermas (Mafanizo) 8:81 Koma tsopano waunikiridwa ndi mngelo, koma ndi Mzimu womwewo. Koma uyenera kuganizira zonse mosamala; chifukwa chake ndatumizidwa kunyumba kwako ndi mthenga wolemekezeka uja, kuti ukawona zinthu zonse mwamphamvu, usachite mantha monga kale. Buku lachitatu la Hermas (Mafanizo) 9:4

31


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Koma iwo amene anali ndi mantha ndi okayikira, ndipo aganiza okha ngati angavomereze kapena kukana Khristu, komabe avutika, zipatso zawo ndi zazing'ono, chifukwa chakuti lingaliro limeneli linalowa m'mitima yawo. Buku lachitatu la Hermas (Mafanizo) 9:237 Dziwani ndi kuona, kuti tsiku limene munapereka Yesu kwa ine, ndinadzimvera chisoni, ndipo ndinapereka umboni mwa kusamba m'manja mwanga (kuti ndinali wosalakwa), za iye amene anauka m'manda patatha masiku atatu, ndipo anachita chifuniro chanu mwa iye, chifukwa munafuna kuti ndikhale nanu pamodzi pa kupachikidwa kwake. Koma tsopano ndikuphunzira kuchokera kwa alonda ndi asilikali omwe ankayang'anira manda ake kuti anauka kwa akufa. Ndipo ndatsimikizira makamaka zomwe ndinauzidwa, kuti anaonekera ku Galileya monga munthu, ndi mawonekedwe omwewo, ndi mawu omwewo, ndi chiphunzitso chomwecho, ndi ophunzira anzeru, osasintha kalikonse, koma kulalikira molimba mtima kuuka kwake, ndi ufumu wosatha. Kalata ya Pilato kwa Herode

Mabuku Oiwalika a Edeni Limbitsani mtima wanu, ndipo musachite mantha. Mdima uwu si chilango. Koma, Adamu, ine ndapanga usana, ndipo ndayika dzuwa mmenemo kuti liunikire; kuti iwe ndi ana ako muchite ntchito yanu. Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 13:12 Ndipo ataona kuwalako kukubwerera kwa iwo, anadziletsa ku mantha, nalimbitsa mitima yawo. Popeza pamene anali m’mundamo anamva mawu a Mulungu ndi phokoso limene anapanga m’mundamo, namuopa Iye, Adamu sanaonepo kuwala kowala kwa dzuwa, ndipo kutentha kwake sikunakhudze thupi lake. Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 16:2,7 "Koma tsopano limbitsa mtima wako, usachite mantha; Ine ndili nawe kufikira chimaliziro cha masiku amene ndakukonzera." Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 19:6 Koma Mulungu anauza Adamu ndi Hava kuti, “Kuyambira tsopano musaope, sindidzalola kuti chidze pafupi nanu; ndachichotsa pa phiri ili, ndipo sindidzasiyapo kanthu kalikonse kakuipitsani.” Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 20:2 Ndipo Adamu anati kwa Mulungu, “Pamene ndinali m’munda sindinadziwe kutentha, kapena kulefuka, kapena kuyendayenda, kapena kunjenjemera, kapena mantha; koma tsopano kuyambira pamene ndinafika m’dziko lino, mavuto onsewa andigwera.” Kenako Mulungu anatinso kwa Adamu, “Chifukwa chakuti wanyamula mantha ndi kunjenjemera m’dziko lino, kulefuka ndi kuzunzika poyenda, poyenda paphiri ili, ndi kufa nalo, ndidzatenga zonsezi kuti ndikupulumutse.” Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 22:3,6 Adamu atangonena izi, mngelo wochokera kwa Mulungu anaonekera kwa iye m’phanga, amene anamuuza kuti, “Iwe Adamu, usaope. Uyu ndi Satana ndi makamu ake; akufuna kukunyenga monga momwe anakunyenga poyamba. Kwa nthawi yoyamba, anali wobisika mu njoka; koma nthawi ino wabwera kwa inu monga mngelo wa kuunika; kuti, pamene mumulambira, akukondeni, pamaso pa Mulungu.” Kenako mngeloyo anathamangitsa Satana ndi makamu ake kwa Adamu ndi Hava, nati kwa iwo, “Musaope; Mulungu amene anakulengani, adzakulimbitsani.” Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 27:12,15 Mulungu anachita izi mwanzeru zake, kuti ndodo zagolide izi, zomwe zinali ndi Adamu m'phanga, ziwale ndi kuwala usiku womuzungulira, ndikuthetsa mantha ake a mdima. Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 29:7 Kenako Mawu a Mulungu anadza kwa Adamu, nati kwa iye, "Iwe Adamu, bwanji sunachite mantha awa, kapena kusala kudya uku, kapena nkhawa izi? Ndipo bwanji sunachite mantha awa usanachite cholakwa?" Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 40:1 Koma iwe Adamu, usaope, kapena kunena mumtima mwako kuti ndakuphimba ndi thanthwe ili ngati mthunzi, kuti ndikuvutitse nalo. Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 49:5 Ndipo Mulungu analamula angelo ake kuti aperekeze Adamu ndi Hava kuphanga ndi chisangalalo, m'malo mwa mantha omwe anawagwera. Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 56:10 32


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Kenako Mawu a Mulungu anafika kwa Adamu ndi Hava, amene anawaukitsa ku mavuto awo, ndipo Mulungu anati kwa Adamu, “Limbani mtima, ndipo musaope amene wangobwera kwa inu.” Buku Loyamba la Adamu ndi Hava 59:4 Taonani, Adamu, ndipo mumuone akumangidwa pamaso panu, mlengalenga, osatha kuthawa! Chifukwa chake, ndikukuuzani, musamuope; kuyambira tsopano samalani, ndipo chenjerani naye, pa chilichonse chimene angakuchitireni. Buku lachiwiri la Adamu ndi Hava 4:5 Usaope, mwana wanga; palibe manyazi. Ndikufuna kuti ukwatire, chifukwa cha mantha kuti mdani angakugonjetse. Buku lachiwiri la Adamu ndi Hava 7:3 Koma tsopano, iwe Seti, mwana wanga, dziike patsogolo pa anthu ako; uwasamalire ndi kuwayang'anira moopa Mulungu; ndipo uwatsogolere m'njira yabwino, uwalamule kuti asale kudya kwa Mulungu; ndipo uwadziwitse kuti sayenera kumvera Satana, kuti angawawononge. Buku lachiwiri la Adamu ndi Hava 8:14 Kenako Seti nthawi zambiri ankasala kudya masiku makumi anayi aliwonse, monganso ana ake akuluakulu. Pakuti banja la Seti linkamva fungo la mitengo m'munda, mphepo ikawomba mbali imeneyo. Anali okondwa, osalakwa, opanda mantha mwadzidzidzi, panalibe nsanje, palibe choipa, palibe chidani pakati pawo. Panalibe chilakolako cha nyama; panalibe pakamwa pakati pawo mawu oipa kapena temberero; palibe uphungu woipa kapena chinyengo. Pakuti anthu a nthawi imeneyo sanalumbirepo, koma pansi pa zovuta, pamene anthu ayenera kulumbira, analumbira ndi mwazi wa Abele wolungama. Buku lachiwiri la Adamu ndi Hava 11:11-12 Enoki anawauzanso kuti, “Samalirani miyoyo yanu, ndipo gwirani mwamphamvu kuopa Mulungu ndi kumutumikira Iye, ndipo mumupembedze ndi chikhulupiriro cholungama, ndipo mumutumikire Iye m’chilungamo, kusalakwa ndi chiweruzo, kulapa komanso m’chiyero.” Buku lachiwiri la Adamu ndi Hava 22:7 Limba mtima, Enoki, usaope; Mulungu wosatha anatituma kwa iwe, ndipo taona! lero udzakwera nafe kumwamba, ndipo udzauza ana ako ndi banja lako lonse zonse zimene adzachita popanda iwe padziko lapansi m'nyumba yako, ndipo usafune wina aliyense mpaka Ambuye akubwezere kwa iwo. Zinsinsi za Enoki 1:10 Ndimvereni, ana anga, sindikudziwa kumene ndikupita, kapena zomwe zidzandichitikire; chifukwa chake, ana anga, ndikukuuzani: Musapatuke kwa Mulungu pamaso pa anthu opanda pake, amene sanapange Kumwamba ndi dziko lapansi, pakuti awa adzawonongeka ndi iwo amene amawalambira, ndipo Ambuye alimbikitse mitima yanu pomuopa Iye. Ndipo tsopano, ana anga, munthu asaganize zondifunafuna, mpaka Ambuye andibwezere kwa inu. Zinsinsi za Enoke 2:1 Limba mtima, Enoki, usaope,’ ndipo anandionetsa Ambuye kuchokera patali, atakhala pampando wake wachifumu wapamwamba kwambiri. Pakuti pali chiyani kumwamba chakhumi, popeza Ambuye amakhala pano? Zinsinsi za Enoki 20:2 Ndipo Ambuye anatumiza m'modzi mwa angelo ake aulemerero, mngelo wamkulu Gabrieli, ndipo anandiuza kuti: 'Limba mtima, Enoki, usaope, imirira pamaso pa Yehova kwamuyaya, dzuka, bwera nane.' Zinsinsi za Enoki 21:4 Limba mtima, Enoki, usaope, dzuka ndipo uime pamaso panga kwamuyaya. Zinsinsi za Enoki 22:5 Monga momwe chaka chimodzi chilili cholemekezeka kuposa china, momwemonso munthu wina ali wolemekezeka kuposa wina, ena chifukwa cha chuma chambiri, ena chifukwa cha nzeru za mumtima, ena chifukwa cha luntha, ena chifukwa cha chinyengo, wina chifukwa cha chete cha milomo, wina chifukwa cha ukhondo, wina chifukwa cha mphamvu, wina chifukwa cha kukongola, wina chifukwa cha unyamata, wina chifukwa cha nzeru zakuthwa, wina chifukwa cha mawonekedwe a thupi, wina chifukwa cha nzeru, zimvekedwe kulikonse, koma palibe wabwino kuposa iye amene amaopa Mulungu, adzakhala waulemerero kwambiri mtsogolomu. Zinsinsi za Enoke 43:2 Motero ndikudziwitsani, ana anga, ndipo gawirani mabuku kwa ana anu, m'mibadwo yanu yonse, ndi pakati pa mitundu yomwe idzakhala ndi nzeru zoopa Mulungu, alandireni, ndipo afike powakonda kuposa chakudya chilichonse kapena maswiti apadziko lapansi, ndi kuwawerenga ndi kudzipereka kwa iwo. Ndipo iwo amene

33


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

samvetsa Ambuye, omwe saopa Mulungu, omwe salandira, koma amakana, omwe salandira (onani mabuku), chiweruzo choopsa chikuyembekezera awa. Zinsinsi za Enoke 48:5-6 Pakuti chiyembekezo changa chili pa Yehova, ndipo sindidzaopa, ndipo popeza Yehova ndiye chipulumutso changa, sindidzaopa: Mau a Solomo 5:9 Ndipo ndinakhala wamphamvu m'choonadi, ndi woyera mtima ndi chilungamo chanu; ndipo adani anga onse anandiopa; Mau a Solomo 25:10 Ndipo iwo amene amayenda pa izo opanda chilema sadzaopa. Mau a Solomo 39:5 Ndipo m'manja mwathu, nayenso, akulamula momveka bwino kuti chizindikirocho chikhazikike, kusonyeza momveka bwino kuti tiyenera kuchita chilichonse mwachilungamo, kukumbukira chilengedwe chathu, ndipo koposa zonse kuopa Mulungu. Kalata ya Aristeas 6:48 Ndipo anayankha kuti, 'Ngati munthu ali ndi udindo wolungama kwa onse, nthawi zonse amachita zinthu moyenera nthawi zonse, pokumbukira kuti maganizo onse amadziwika ndi Mulungu. Ngati mutenga kuopa Mulungu ngati poyambira, simudzaphonya cholinga chanu.' Kalata ya Aristeas 7:35 Ndipo anati, ‘Ngati mukumvetsa bwino lingaliro lakuti anthu onse amasankhidwa ndi Mulungu kuti agawane choipa chachikulu komanso chabwino kwambiri, popeza sizingatheke kuti munthu amene ndi munthu asachite zimenezi. Koma Mulungu amene tiyenera kupemphera kwa iye nthawi zonse, amatilimbikitsa kuti tipirire.’ Pamenepo anafunsa munthuyo kuti, ‘Kodi cholinga chenicheni cha kulimba mtima n’chiyani?’ Ndipo anayankha kuti, ‘Ngati dongosolo loyenera likuchitika mu ola la ngozi mogwirizana ndi cholinga choyambirira. Pakuti zinthu zonse zimakwaniritsidwa ndi Mulungu kuti akuthandizeni, inu mfumu, popeza cholinga chanu ndi chabwino.’ Kalata ya Aristeas 7:49,51-52 Ndipo anayankha kuti, 'Ngati muchitira anthu onse kukoma mtima ndikupeza ubwenzi, simuyenera kuopa aliyense. Kukhala wotchuka ndi anthu onse ndi mphatso yabwino kwambiri yolandira kuchokera kwa Mulungu! Kalata ya Aristeas 8:32 Ndipo atamupatsa ulemu womwewo monga momwe anachitira ena onse, mfumu inafunsa wina, kodi angapeze bwanji ufulu ku mantha? Ndipo iye anati, 'Pamene mtima umadziwa kuti sunachite choipa, ndipo Mulungu akautsogolera ku uphungu wonse wabwino.' Kalata ya Aristeas 9:13-14 Mfumu inayamikira yankholo mokweza kenako inayang'ana munthu wotsatira nati, 'Kodi ndani amene tiyenera kumuika kukhala oyang'anira magulu ankhondo?' Ndipo anafotokoza kuti, 'Anthu olimba mtima ndi olungama komanso amene amasamala kwambiri za chitetezo cha asilikali awo m'malo mopeza chigonjetso mwa kuika miyoyo yawo pachiswe mwa kuchita zinthu mopupuluma. Pakuti monga momwe Mulungu amachitira zabwino anthu onse, inunso pomutsanzira ndi amene mumathandiza anthu anu onse.' Kalata ya Aristeas 10:9-10 Pakuti kuyamikira kulimba mtima kwawo ndi kupirira kwawo, osati kokha ndi dziko lonse komanso ndi omwe adawapha, kunawapangitsa kukhala oyambitsa kugwa kwa nkhanza zomwe mtundu wathu unali pansi pake, akugonjetsa wolamulira wankhanza ndi kupirira kwawo, kotero kuti kudzera mwa iwo dziko lawo linayeretsedwa. Tsopano nzeru ikuwonekera pansi pa mitundu ya chiweruzo ndi chilungamo, ndi kulimba mtima, ndi kudziletsa. Buku Lachinayi la Maccabees 1:9,16 Ndipo usaipitse pakamwa panga loyera la ukalamba wanga ndi kukhulupirika kwanga kwa moyo wonse ku Chilamulo. Makolo anga adzandilandira bwino, osaopa kuzunzika kwanu mpaka imfa. Buku Lachinayi la Makabe 2:57 Pamenepo, pang'ono chifukwa cha chifundo chake chifukwa cha ukalamba wake, pang'ono chifukwa cha chifundo kwa mnzawo, pang'ono chifukwa cha kulimba mtima kwake, ena mwa akuluakulu a mfumu anapita kwa iye nati: Buku lachinayi la Makabe 3:8

34


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Koma iwo, atamva zokopa zake, ndi kuona injini zake zoopsa, sanangosonyeza mantha okha komanso anakonza nzeru zawo motsutsana ndi wolamulira wankhanzayo, ndipo mwanzeru zawo anachepetsa nkhanza zake. Buku Lachinayi la Makabe 4:30 Koma anakwiya kwambiri ndi mawu olimba mtima a munthuyo, ndipo anaphwanya manja ndi mapazi ake ndi makina awo odumphadumpha, nachotsa miyendo yake m'mabowo awo, naimasula; ndipo anazungulira zala zake, manja ake, miyendo yake, ndi zigongono zake. Buku Lachinayi la Maccabees 5:31 Ndipo onse pamodzi, akuyang'anana molimba mtima komanso molimba mtima, anati, Ndi mtima wonse tidzadzipereka kwa Mulungu amene anatipatsa miyoyo yathu, ndipo tipereke matupi athu kuti tisunge Chilamulo. Tisamuope amene akuganiza kuti wapha; pakuti kulimbana kwakukulu ndi zoopsa za moyo zikuyembekezera kuzunzika kosatha kwa iwo oswa lamulo la Mulungu. Buku Lachinayi la Makabe 6:26-27 Koma, mwa amayi onse, iye mwa ana asanu ndi awiriwo anali ndi chikondi chochuluka kuposa ena onse, powona kuti, pokhala ndi ana asanu ndi awiri m'mimba mwake, anali ndi chikondi cha amayi pa chipatso cha mimba yake, ndipo atavutika chifukwa cha ululu wambiri womwe anali nawo, komabe chifukwa cha kuopa Mulungu anakana chitetezo cha ana ake omwe analipo. Simunalire pamene munaona maso a aliyense pakati pa mazunzo akuyang'ana molimba mtima ululu womwewo, ndipo munaona m'mphuno zawo zogwedezeka zizindikiro za imfa ikuyandikira. Pakuti iye anaona m'maganizo mwake, monga momwe zinalili ndi alangizi anzeru m'chipinda cha khonsolo, chikhalidwe, ndi ubale, ndi chikondi cha amayi, ndi ana ake pa rack, ndipo zinali ngati iye, mayi, ali ndi chisankho pakati pa mavoti awiri pankhani ya ana ake, chimodzi chokhudza imfa yawo ndi chimodzi chowapulumutsa amoyo, motero sanaganizire za kupulumutsidwa kwa ana ake asanu ndi awiri kwa kanthawi, koma, monga mwana wamkazi weniweni wa Abrahamu, anakumbukira kulimba mtima kwake koopa Mulungu. Buku Lachinayi la Maccabees 7:5,14,20 Koma mayi woyera mtima komanso woopa Mulungu sanalire ndi kulira kumeneku chifukwa cha aliyense wa iwo, sanapemphe aliyense kuti athawe imfa, kapena kuwalirira ngati anthu akufa; koma, ngati kuti anali ndi mzimu wolimba mtima ndipo anali kutulutsa chiwerengero cha ana ake aamuna, kachiwiri, ku moyo wosatha, anawapempha m'malo mwake ndi kuwapempha kuti afe chifukwa cha chipembedzo. Buku Lachinayi la Makabe 7:34 Mwana wanga! Gwirani ndi anthu anzeru omwe amaopa Mulungu ndipo khalani ngati iwo, ndipo musayandikire anthu osadziwa, kuti musakhale ngati iye ndikuphunzira njira zake. Mwana wanga! Munthu woopa Mulungu, mumuope ndi kumulemekeza. Mwana wanga! Usaope Ambuye wako amene anakulengani, kuti Iye asakhale chete kwa inu. Mwana wanga! Munthu amene alibe mpumulo, imfa yake inali yabwino kuposa moyo wake; ndipo phokoso la kulira ndi labwino kuposa phokoso la kuimba; pakuti chisoni ndi kulira, ngati kuopa Mulungu kuli mwa iwo, ndi bwino kuposa phokoso la kuimba ndi kusangalala. Nkhani ya Ahikar 2:14,20,34,48 Ndipo Farao anadabwa ndi kumasuka kwa liwu lake ndi kulimba mtima kwake poyankha. Kenako Farao anaimirira pampando wake wachifumu, naima pamaso pa Haiqâr, nati kwa iye, 'Ndiuze tsopano, kuti ndidziwe amene mbuye wako mfumu ali ngati inu, ndi anthu ake olemekezeka, amene ali ngati inu.' Nkhani ya Ahikar 5:49 Chifukwa chake, ana anga, musasamale kukongola kwa akazi, kapena kuganizira za iwo; koma yendani ndi mtima umodzi m'kuopa Yehova, ndipo gwirani ntchito mwakhama pa ntchito zabwino, ndi kuphunzira ndi ziweto zanu, mpaka Ambuye atakupatsani mkazi, amene Iye afuna, kuti musavutike monga momwe ndinavutikira ine. Chipangano cha Rubeni 2:1 Kwa zaka ziwiri ndinasautsa moyo wanga ndi kusala kudya poopa Yehova, ndipo ndinaphunzira kuti chipulumutso ku nsanje chimabwera chifukwa cha kuopa Mulungu. Chipangano cha Simeoni 1:18 Ndipo tsopano, ana anga, ndikukulamulani: Opani Yehova Mulungu wanu ndi mtima wanu wonse, ndipo yendani modzichepetsa motsatira malamulo Ake onse. Pezani nzeru poopa Mulungu mwakhama; pakuti ngakhale pali kutsogolera ku ukapolo, ndipo mizinda ndi malo awonongedwa, ndipo golide ndi siliva ndi chuma chilichonse ziwonongeka, nzeru za anzeru sizingachotsedwe, kupatulapo khungu la kusapembedza, ndi kusamvera komwe kumabwera chifukwa cha uchimo. Chipangano cha Levitiko 4:1,8

35


Yehova ndiye kuunika kwanga ndi chipulumutso changa; ndidzaopa yani? Yehova ndiye mphamvu ya moyo wanga; ndidzaopa yani? Salmo 27:1

Ndipo mantha anawagwera, ndipo anasiya kumenyana nafe. Ndinali ndi zaka makumi awiri pamene nkhondoyi inayamba. Ndipo Akanani ankaopa ine ndi abale anga. Chipangano cha Yuda 1:23,51 Ngati mumwa vinyo mosangalala, khalani odzichepetsa poopa Mulungu. Pakuti ngati musangalala kuopa Mulungu kutha, ndiye kuti kuledzera kumabuka ndipo manyazi amalowa. Chipangano cha Yuda 3:25-26 Koma muziopa Yehova Mulungu wathu ndi mphamvu zanu zonse masiku onse a moyo wanu. Chipangano cha Zebuloni 2:40 Ndipo tsopano, opani Yehova, ana anga, ndipo chenjerani ndi Satana ndi mizimu yake. Chipangano cha Danieli 2:14 Chifukwa chake, ana anga, ntchito zanu zonse zichitike mwadongosolo ndi cholinga chabwino poopa Mulungu, ndipo musachite chilichonse mopanda chifundo kapena mopanda nthawi yake. Chipangano cha Nafutali 1:21 Ngati muchita zabwino, ana anga, anthu ndi angelo adzakudalitsani; ndipo Mulungu adzalemekezedwa pakati pa Amitundu kudzera mwa inu, ndipo mdierekezi adzakuthawani, ndipo zilombo zakuthengo zidzakuopani, ndipo Ambuye adzakukondani, ndipo angelo adzakumamatirani. Chipangano cha Nafutali 2:26 Salankhula motsutsa munthu woyera mtima, chifukwa kuopa Mulungu kumagonjetsa chidani. Chifukwa choopa kuti angakwiyitse Ambuye, sadzachitira choipa munthu aliyense, ngakhale m'maganizo mwake. Chipangano cha Gadi 1:29-30 Pakuti Yehova sasiya iwo akumuopa Iye, kapena mu mdima, kapena m'ndende, kapena m'masautso, kapena m'mavuto. Pakuti Mulungu sachita manyazi ngati munthu, kapena monga mwana wa munthu sachita mantha, kapena monga wobadwa padziko lapansi sachita mantha. Chipangano cha Yosefe 1:21-22 Abale anga ankadziwa momwe abambo anga ankandikondera, koma ine sindinadzikweze m'maganizo mwanga: ngakhale ndinali mwana, ndinali ndi mantha a Mulungu mumtima mwanga; chifukwa ndinkadziwa kuti zinthu zonse zidzatha. Ndipo sindinadzikweze ndi cholinga choipa, koma ndinalemekeza abale anga; ndipo chifukwa cha ulemu kwa iwo, ngakhale pamene ndinali kugulitsidwa, sindinauze Aismayeli kuti ndine mwana wa Yakobo, munthu wamkulu komanso wamphamvu. Inunso ana anga, opani Mulungu m'zochita zanu zonse pamaso panu, ndipo lemekezani abale anu. Chipangano cha Yosefe 2:5-7 Opani Yehova, ndipo kondani mnansi wanu; ndipo ngakhale mizimu ya Beliar ikunenani kuti ikuvutitsani ndi choipa chilichonse, koma sidzakulamulirani, monga momwe sinachitire ndi Yosefe m'bale wanga. Anthu angati anafuna kumupha, ndipo Mulungu anamuteteza! Pakuti woopa Mulungu ndi kukonda mnansi wake sangamenyedwe ndi mzimu wa Beliar, chifukwa chotetezedwa ndi kuopa Mulungu. Chipangano cha Benjamini 1:14-16

36


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook