BRUZZ magazine 1964

Parlementsvoorzitter

Bertin Mampaka

temt de politieke chaos

Brusselaars maken

drones voor oorlog in Oekraïne

Voedselveiligheid

KEBAB

Negen

Brusselse

Official Sponsor:

Formatie Een slecht akkoord is beter dan geen akkoord

De vorming van een Brusselse regering lijkt in een definitieve fase beland. Niet op een positieve manier – met het vooruitzicht op een volwaardige ploeg, gedreven door een project om het Gewest op een volwassen manier te besturen, maar eerder palliatief.

Niemand gelooft nog in de mogelijkheid om überhaupt tot een akkoord te komen, zelfs geen slecht akkoord. Elke poging mislukt; elke onderneming strandt in een stellingenoorlog waarbij de ene kant de andere met veto’s beschiet; en hoe creatief ook de laatste poging van Yvan Verougstraete (Les Engagés) om Anders (voorheen Open VLD) in de fuik van de onderhandelingen te lokken: ook die strategie mislukte.

Deze generatie politici faalde keer op keer, zo valt niet anders te concluderen na zeshonderd dagen zonder succes. En ja, de kaarten liggen niet makkelijk: de strakke electorale verhoudingen bieden weinig levensvatbare of enthousiaste combinaties. Ook de rol van de partijvoorzitters valt niet te onderschatten: ineens vinden die Brussel bijzonder interessant om zich op te profileren, zonder daar veel verantwoording voor te moeten afleggen. Maar tegelijk legt de impasse een verontrustende flow bloot: wanneer het slecht gaat, gaat het écht slecht.

tot spoed aan te manen – zelfs de internationale druk van een ratingverlaging maakte finaal geen indruk.

Dus rest in de hoofden van de onderhandelaars een allerlaatste oplossing: de ontslagnemende regering de rit laten uitzitten. Tot 2029 in lopende zaken blijven. Hoe onvoorstelbaar ook, hoe politiek absurd ook, die optie lijkt steeds meer aan geloofwaardigheid te winnen. Het zou Brussel eens te meer benchmarken als politiek experiment.

Die optie valt niettemin compleet te vermijden. Het is doen alsof de verkiezingen niet hebben plaatsgevonden. Het schept tevens een precedent, waarbij een uitzonderingssituatie de nieuwe norm wordt. Bovendien lijkt de ploeg van ontslagnemend minister-president Rudi Vervoort (PS) elke dag verder af te brokkelen. Verveeld door het weinige werk zoeken ministers andere oorden op of tonen ze zich nauwelijks nog op het veld.

“Als het eenmaal slecht gaat in Brussel, gaat het écht slecht”

Het Brusselse systeem werkte meer dan een kwarteeuw naar behoren, maar bij een van zijn ergste crisissen weet het plots niet meer wat te doen. Het Gewest kan ook niet echt gebruikmaken van een institutionele toolbox om situaties als vandaag los te wrikken. Er is geen koning die subtiel bijspringt en door de zwijgplicht aan het hof een plek van vertrouwen kan creëren tussen de onderhandelaars. Er is geen mogelijkheid tot herverkiezingen. Er zijn geen straffende mechanismen om de volksvertegenwoordigers

Maar vooral: een regering zonder volheid van bevoegdheden kan de toekomst niet voorbereiden. Ze heeft daartoe het democratische recht niet, de ideologische fut niet, en het juridische kader niet. Een regering in lopende zaken is feitelijk een vorm van minimale dienstverlening, in afwachting tot de nieuwelingen het roer overnemen. Maar aan dek blijkt ondertussen de muiterij toegeslagen te hebben.

De noodoptie om Vervoort te laten aanzitten tot het einde van de legislatuur getuigt van een gebrek aan verantwoordelijkheidszin. Het is, ondanks alle complicaties op langere termijn, ook een makkelijke oplossing, eentje zonder veel verbeelding.

Vandaar: palliatief. Einde verhaal. En iedereen die ooit een geliefde dagen of wekenlang zag worstelen met de dood, weet hoe vreselijk en traumatisch dat aanzicht kan zijn.

Maarten Goethals Coördinator magazine. In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Feest mee met de chillste telecom provider

Trotse sponsor van BRUZZ Ice Invites

Inhoud 28januari 2026

18

Brusselse vrijwilligers bouwen drones voor Oekraïense frontlinie

Meer BRUZZ

BRUZZKet

Volg BRUZZKet, het jongerenkanaal van BRUZZ,opInstagramenTikTok enmisniets van deverhalenvoor endoorBrusselseketten.

Je vindt ons via @BRUZZKet

Brusselseformatie

Albijna600dagenwordter getimmerdaaneennieuwe Brusselseregering. Volg deontwikkelingenenvoortgangopde voet in deliveblog.

Surf naar BRUZZ.be/formatieblog

COLOFON

24

Hoe leg je als beginner een kunstverzameling aan?

OPDECOVER

12Voedselveiligheid Negenopdetien Brusselsepitazakengebuisd

ACTUALITEIT

03Vooraan ‘Eenslechtakkoordisbeter dangeenakkoord’

06Interview BertinMampaka:‘Je moeteenAfrikaanzijnomdit parlement te leiden’

10Actueel Brusseldreigt tot 2029 inlopendezaken te blijven

14Opinie ‘Ditisgeentijdvoorlafheid’

15Cartoon KimDuchateau

VERHALEN

20 Mode AI-softwarehelpt tweedehandskledijsorteren

30 Dans RosasenP.A.R.T.S.dansenvoortin Vorst

ELKEWEEK

14 Stadsleven Deensedochter 16Inbeeld

16In het nieuws

23BeestigBrussel Aardhommels te vroegwakkerdoorzachtewinter

28 Column Het trottoir

29CityJobs VirginiaPiluduislerares pilates

44Hang-out Thor

46Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36Shoptips

37 Eat &Drink 3xSichuan-bouillon

38Uittips

39Kleinonderhoud DjFemifè

40Uittips

41 Uitgelicht Deallesverterendepassie van TsarB

43Inzichten Anne-LaureVandeputte

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR EN VORMGEVING Heleen Rodiers VORMGEVING Johanna Collier EINDREDACTIE Karen De Becker, Michiel Leen WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Sophie Soukias, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Johan Baeten, Michaël Bellon, Jasper Croonen, Andy Furniere, Niels Ruëll, Maya Toebat, Kevin Van den Panhuyzen, Sarah Vandoorne, Job Van Nieuwenhove, Duchka Walraet (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

‘Je moet een Afrikaan zijn om dit parlement te leiden’

Bertin Mampaka, parlementsvoorzitter zonder meerderheid

Anderhalf jaar zonder Brusselse regering, dat begint ook te wegen in het Brussels parlement. Voor parlementsvoorzitter Bertin Mampaka (MR) is het stilaan op eieren lopen: “Elke dag sta ik er opnieuw van versteld dat er geen gevecht is losgebarsten in het halfrond.”

door Johan Baeten en Steven Van Garsse foto’s Ivan Put

Bertin Mampaka werd eerder bij toeval parlementsvoorzitter.

Omdat er geen regering was, kwam het mandaat toe aan de ouderdomsdeken in dat parlement. Zijn voorzitterschap werd herbevestigd in september vorig jaar, maar een cadeau is het niet, zegt hij zelf.

“Nee, het is niet evident. In normale omstandigheden is er een meerderheid, en een oppositie, en maakt de voorzitter deel uit van de meerderheid die een regering heeft gevormd. Maar als de voorzitter, zoals vandaag, niet gedragen wordt door een stabiele meerderheid, dan wordt die al snel de boksbal van de volksvertegenwoordiger.”

Is het dat wat u meemaakt?

BERTIN MAMPAKA: Zonder iemand te willen beledigen: je hebt neofieten in het parlement

die zich het recht toe-eigenen om het reglement naar eigen goeddunken te interpreteren. Typisch de jonge deputé, die rechtstreeks van de ULB komt, rechten heeft gestudeerd, en die mij dan de les komt spellen over hoe het reglement in elkaar zit. Terwijl ik al 22 jaar in het parlement zit.

Kijk, een voorzitter die een stabiele meerderheid achter zich heeft, kan trancheren. Dat recht wordt hem ook toegekend door het reglement. Maar als voorzitter zonder meerderheid moet ik voortdurend schipperen, bemiddelen, overleggen en anticiperen over wat er mogelijks fout kan lopen. Elke dag opnieuw sta ik ervan versteld dat het lukt. En dat er geen gevecht is losgebarsten in het halfrond. Er zijn momenten geweest dat ik dacht: “Ik stap van mijn spreekgestoelte af, zodat ik tenminste geen hartaanval krijg.”

Zegt u nu dat u er genoeg van hebt?

MAMPAKA: Ja dat gebeurt.

ADÈLE GUYOT: (adjunct-kabinetschef, komt tussenbeide) Laten we zeggen dat er dagen zijn die moeilijker zijn dan andere.

MAMPAKA: Er zijn dagen dat ik me afvraag of het sop de kool wel waard is. Dan zeg ik: er zit een goddelijke logica in. Ik ben het oudste parlementslid. Het is geen geschenk voor mij, maar een geluk voor dit parlement dat het een voorzitter heeft met zo veel ervaring. GUYOT: Bertin is een rustpunt in de storm.

Om dit chaotische parlement te leiden moet je uit een bepaald hout gesneden zijn?

MAMPAKA: Je moet een Afrikaan zijn! Die beheersen de kunst van het palaveren (bulderlach).

Kijk, wat zeker helpt is dat ik bijna dertig jaar professor ben geweest. Als je voor een

aula van driehonderd studenten hebt gestaan, zoals ik, dan weet je hoe de psychologie van de zaal werkt. Je moet de zaal voelen. Je kijkt het publiek in de ogen en je weet wat er speelt.

Hoe komt het dat het zo vandaag zo moeilijk is?

MAMPAKA: In Vlaanderen en Wallonië is er een regering. Daar worden beslissingen achter gesloten deuren genomen. Hier gebeurt alles open en bloot, live. Daarom probeer ik de moeilijke kwesties te bediscussiëren achter gesloten deuren.

Volgens ex-formateur Yvan Verougstraete (Les Engagés) zal de chaos alleen maar toenemen nu er geen zicht is op een nieuwe formatie.

MAMPAKA: Ja, en nieuwe verkiezingen, waar sommigen op aansturen (wat wettelijk vandaag niet kan, red.), zou weinig oplossen.

U bedoelt dat er een nog grotere versnippering kan ontstaan van het politieke landschap?

MAMPAKA: Inderdaad. Mijn verdienste bestaat er niet alleen in om voorzitter te zijn zonder meerderheid, maar van een parlement met maar liefst vijftien verschillende fracties. Het reglement is gemaakt voor een parlement met zeven fracties. Met die versplintering is het reglement niet meer toepasbaar.

We werken trouwens aan een hervorming van dat reglement. Het klopt niet dat een eenmansfractie evenveel spreektijd (twintig minuten, red.) krijgt als grotere fracties.

Voor iemand als Benjamin Dalle (CD&V) is dat een cadeau.

MAMPAKA: Het is geen cadeau. Het is een tribune. Zeker omdat eenmansfracties nog eens de gewoonte hebben al hun gegeven spreektijd te gebruiken (lacht). Nee, dit is niet meer werkbaar.

Bij nieuwe verkiezingen in 2029 valt een grotere versnippering inderdaad niet uit te sluiten. Ook grote Franstalige partijen zullen misschien hun kans wagen aan Nederlandstalige kant.

MAMPAKA: Daar vrees ik niet zo voor. Daar hebben ze niet veel bij te winnen. Het succes van Team Fouad Ahidar kan echter wel andere politici inspireren. Ik denk daarbij aan iemand als Ahmed El Khannouss (Molenbeek Autrement). In het slechtste geval krijgen we aan Nederlandstalige kant zeventien partijen voor zeventien zetels.

“Er zijn dagen dat ik me afvraag of het sop de kool wel waard is. Maar dan zeg ik dat er een goddelijke logica in zit”

Mensen op straat vragen zich af: wat doen die parlementsleden? Moeten die nog zo royaal betaald worden? Er zijn betogingen. Begrijpt u die reactie?

MAMPAKA: Er wordt wel degelijk gewerkt. Daarnet waren er maar liefst achttien actualiteitsvragen in de plenaire zitting.

Maar u hebt gelijk. Het imago dat we hier geven … (zucht). Als ik in Vlaanderen ben, dan krijg ik die vraag ook. Ik zeg tegen de Brusselse deputés: “De spotlights staan op ons gericht. Als het hier misloopt, komen we over als incompetente politici.”

De burger is hard voor de politiek, maar na zeshonderd dagen zonder regering kan ik hen geen ongelijk geven. We hebben een mandaat gekregen om een meerderheid te vormen. Ik ben van Congolese origine. Als ik

iets van jullie geleerd heb, dan is het le compromis à la belge. Zelfs als je een meningsverschil hebt, moet je blijven praten.

Als het weer misloopt in het parlement, schors ik, en zeg ik: “Socialisation!” Ga met elkaar praten in de cafetaria. Daar worden de meerderheden gevormd.

Riskeert de politiek de band met de burger niet te verliezen?

MAMPAKA: Ik ben grote voorstander van het sociaal dienstbetoon, van de politicus die met de kiezer het gesprek aangaat. Die handjes schudt, (met nadruk) vochtig, vuil of eeltig. Er zijn te weinig politici die het terrein op gaan, en voor mij is de jonge parlementariër die hier binnenkomt met zijn boekentas,

op TikTok zijn ding doet en zijn mandaat te danken heeft aan een goeie plek op de kieslijst, geen echte gekozene.

Moeten PS en MR weer aan tafel?

MAMPAKA: Absoluut.

Zal dat gebeuren?

MAMPAKA: Mensen kunnen evolueren. Je kunt zeggen: die gevoelige kwestie laten we even rusten, zodat we tenminste een akkoord kunnen vinden. Kijk naar premier Bart De Wever (N-VA). Die spreekt niet meer over een staatshervorming.

Is dat mogelijk met iemand als Georges-Louis Bouchez?

MAMPAKA: Natuurlijk. Bouchez heeft veel water in de wijn gedaan. Hij heeft een gebaar van nederigheid gesteld, zoals hij dat nooit eerder in zijn politieke carrière heeft gedaan.

U bekritiseert hem niet zoals anderen in uw partij dat wel doen.

MAMPAKA: Hij is impressionant. Hij kent elk dossier van a tot z. Ik ken weinig politici die dat kunnen, en ik draai toch al lang mee. Hij

BIO

•Geboren in 1957 in Leopoldstad (Belgisch Congo)

•Studeert Economische wetenschappen aan de Université de Mons, later professor economie aan diezelfde universiteit

•Wordt in 1994 lid van de PSC, stapt in 2020 over naar de MR.

•Brussels parlementslid sinds 2004, voorzitter sinds juni 2024

•Senator sinds 2013

•Van 2004 tot 2012 schepen van de Stad Brussel

Bouchez is naar de finale van de Africacup gaan kijken. Hij heeft in Rabat gezien hoe een stadion voor meer dan 66.000 bezoekers gebouwd is in twaalf maanden tijd. Hij zag ultramoderne trams en plannen voor een metro. Dus ja, je kunt een mens veranderen.

Toen ik in de politiek stapte zeiden mijn socialistische vrienden mij: “Waarom ga je bij een katholieke partij (de PSC, red.)? Ze hebben handen afgehakt van de Afrikanen.” Daarop zei ik: “Alleen al door mijn aanwezigheid, als Congolees, evolueert de partij.”

Enkele jaren geleden zei u dat u geregeld bedreigd wordt. Is dat nog het geval?

MAMPAKA: Dat is gelukkig fel verminderd, maar ja: ik ben met de dood bedreigd geweest. Ik ben ooit opgesloten geweest in een kelder, vlak bij het Europees Parlement. Men wou mij verplichten om een subsidie toe te kennen. De politie die mijn klacht moest noteren, zei tegen mijn chauffeur: “U moet zich niet moeien, het is een discussie onder zwarten.”

Krijgt u veel te maken met racisme?

heeft van de MR de eerste partij gemaakt in Brussel, en dat met een demografie die tegen ons spreekt.

Precies. De lijn-Bouchez kan in Brussel problematisch worden, al was het maar door de aanvallen op de diverse samenleving.

MAMPAKA: Bouchez heeft extreemrechts de doodsteek gegeven. Het proces dat men tegen hem voert is niet fair.

Ik zou wel, mocht ik in zijn schoenen staan, mijn taal wat verzachten als het over de diverse samenleving gaat. Laten we zeggen dat er misverstanden waren.

MAMPAKA: Ja, zeker. Ik ben als zwarte politicus vaak in een verkeerd daglicht gezet, zeker in de media. Ook in de politiek heb ik discriminatie meegemaakt. Een voormalig federaal minister (van CDH, red.) zei me in de jaren 2000: “Bertin, de tijd is niet rijp voor een zwarte schepen in de stad Brussel.”

Ik loop daar niet mee te koop. Een van mijn mentoren aan de universiteit van Bergen, Jacques Bougard, zei me: “Klaag niet te snel over racisme en doe waar je goed in bent.” Dat vraagt volharding.

Ik ben universitair, professor in het hoger onderwijs en ben nu voorzitter van het parlement. Ik heb alles wat ik kon bereiken, behalve dan misschien een ministerambt. Hoe kan ik dan op een geloofwaardige manier zeggen dat ik slachtoffer ben van racisme?

‘IL FAUT ÊTRE AFRICAIN POUR DIRIGER CE PARLEMENT’

FR/ Un an et demi sans gouvernement bruxellois : la situation pèse désormais aussi sur le Parlement. Pour son président, Bertin Mampaka (MR), l’exercice devient un numéro d’équilibriste : « Chaque jour, je suis encore surpris qu’aucune bagarre n’ait éclaté dans l’hémicycle. » Malgré tout, il s’efforce de maintenir le calme : « Il faut être Africain pour diriger ce parlement. Ils maîtrisent l’art de la palabre. »

‘YOU HAVE TO BE AFRICAN TO RUN THIS PARLIAMENT’

EN/ A year and a half without a Brussels government is starting to take its toll in the Brussels Parliament. For parliamentary president Bertin Mampaka (MR), it has become a delicate balancing act: “Every day I’m amazed that no fight has broken out on the floor.” Yet he tries to keep calm: “You have to be African to run this parliament. They’ve mastered the art of palavering.”

Brussel dreigt tot 2029 in lopende zaken te blijven

Experts waarschuwen voor bestuurlijke en budgettaire schade

Nu formateur Yvan

Verougstraete de handdoek in de ring heeft gegooid, is de kans dat er nog een Brusselse regering komt voor 2029 kleiner dan ooit. De Brusselse regering kijkt zelfs daarmee aan tegen nog eens drie en een half jaar lopende zaken. Is dat wel houdbaar?

door Steven Van Garsse

Nooit eerder in het federale België bleef de vorming van een regering zo lang uit. Nooit eerder bestond er het perspectief dat er, na verkiezingen, helemaal geen regering gevormd zal worden.

De regering-Vervoort III zit al sinds juni 2024 in lopende zaken, en doet er misschien nog eens drie en een half jaar bij, omdat de huidige onderhandelaars keer op keer falen in de zoektocht naar een meerderheid. Ook Yvan Verougstraete (Les Engagés) gooide vorige week de handdoek in de ring. De situatie lijkt compleet vast te zitten. Dat is niet alleen een falen van de democratie, en een blamage voor de Brusselse politici, maar ook pijnlijk voor een stad, die met steeds grotere uitdagingen kampt, op het vlak van veiligheid, armoedebeleid of arbeidsmarktbeleid.

Met een regering in lopende zaken lijken de ministers machteloze figuren, die niet veel meer kunnen dan toekijken. Is dat echt zo? Guillaume Delvaux, een jonge doctorandus in het grondwettelijk recht aan de UCL, nuanceert. “Lopende zaken is geen wettelijk begrip. Het is een gebruik in het politieke systeem, dat evenwel goed onderbouwd is door bestaande rechtspraak.”

Bij lopende zaken worden twee omstan-

digheden verzoend, legt Delvaux uit: “Een regering die geen meerderheid meer heeft in het parlement, of ontslagnemend is, en de ‘continuïteit van de staat’, die ervoor moet zorgen dat een overheid kan blijven functioneren.” Wat dan de continuïteit van die dienstverlening precies inhoudt, is goed omschreven door de Raad van State. “Er zijn drie categorieën”, zegt Delvaux. “Het dagelijkse reilen en zeilen, de lopende zaken in strikte zin en dan, drie, de zogenoemde ‘dringende zaken’.”

Dringend of niet?

Over die laatste categorie bestaat de meeste discussie, zegt Guillaume Delvaux. Wat is dringend, wat is niet dringend? “Hierover zal geleidelijk altijd meer discussie ontstaan, hoe langer de regering uitblijft. Lopende zaken zijn dan ook niet gemaakt om vijf jaar te duren”, stelt Delvaux, die vindt dat er steeds meer vragen gesteld kunnen worden bij de democratische legitimiteit van deze regering.

Toch verwacht de grondwetspecialist dat de ministers in de regering-Vervoort III, bij gebrek aan snelle regeringsonderhandelingen, vaker het initiatief zullen nemen, al was het maar om dringende problemen op te lossen. Ze mogen daarbij niet te ver gaan –de Raad van State kan hen altijd terugfluiten, maar volgens Delvaux is de huidige regering in lopende zaken tot nu toe behoorlijk voorzichtig geweest.

Het grootste obstakel is vooral het geld. Dat blijkt alvast uit een belronde bij de verschillende kabinetten. Wat er kan worden uitgegeven, ligt immers vast in de begroting van 2024, die via de voorlopige twaalfden nog altijd als enige maatstaf geldt. Voor minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) betekent dat bijvoorbeeld dat er niet over nieuwe investeringen in de publieke ruimte kan worden beslist. Geen nieuwe tramlijnen of fietspaden, of heraanleg van pleinen.

Ministerpresident Rudi Vervoort kan zijn post niet verlaten, zolang er geen nieuwe regering is. © PHOTONEWS

Maar Brussel is geen eiland. Beslissingen die in de rest van het land worden genomen, kunnen in het Hoofdstedelijk Gewest gevolgen hebben. De discussie over het wegenvignet waarover Vlaanderen en Wallonië snel een akkoord willen sluiten, is een voorbeeld. Brussel zou zich kunnen aansluiten, maar of dat kan in lopende zaken, is maar de vraag.

Controle werklozen

Minister van Werk Bernard Clerfayt (Défi) kondigde vorige week in de commissie Werkgelegenheid dan weer aan dat de controle op de beschikbaarheid van werklozen versneld wordt, waarbij Actiris werklozen sneller zal aanspreken. Dat kan potentieel gezien worden als ‘nieuw beleid’, maar is het rechtstreekse gevolg van de Arizona-beslissing om de werkloosheidsuitkeringen te beperken in de tijd.

De regering kan een beroep doen op het parlement. Dat gebeurde onlangs: voor de hervorming van de dienstenchequesector waren belangrijke beslissingen nodig om het salaris van de poetshulpen op te trekken, zodat dat in lijn komt met de andere gewesten. Dat gebeurde via het halfrond.

Bij Ans Persoons (Vooruit), staatssecretaris voor Stedenbouw, verandert er niet zoveel, zegt haar woordvoerder, omdat de vergunningen gewoon kunnen worden afgeleverd. Ook werd er een nieuwe bouwmeester – Lisa De Visscher – aangesteld. Dat kon omdat er anders grote bouwprojecten vast dreigen te lopen, én omdat de procedure al vóór de verkiezingen van juni 2024 was opgestart. De hervorming van het stedenbouwbeleid, zoals de invoering van Good Living, staat daarentegen weer voor jaren on hold.

Tot slot, dat de begroting 2024 als kader geldt, is vooral voor de verenigingen die afhangen van de subsidies een zwaard van Damocles. Zij zijn vandaag het eerste, en misschien belangrijkste slachtoffer van de lopende zaken. Steeds meer verenigingen moeten mensen ontslaan, al heeft de Brusselse regering voor een heel aantal gezondheids-vzw’s een jaar geleden via een noodgreep beslist om die toch structureel te blijven subsidiëren.

Het grootste probleem met lopende zaken is echter dat er geen grondige hervormingen kunnen worden doorgevoerd waarmee de begroting op orde kan worden gezet. In

“Lopende zaken zijn niet gemaakt om vijf jaar te duren”

Guillaume Delvaux

Doctorandus grondwettelijk recht (UCL)

principe is een regering in lopende zaken een zegen voor de begroting: door het uitblijven van nieuw beleid, wordt er geen extra geld meer uitgegeven.

Voor Brussel geldt dat jammer genoeg niet, of veel minder, omdat het deficit niet alleen enorm is (1,5 miljard euro), maar ook omdat de meeruitgaven structureel zijn. Die meeruitgaven, voornamelijk zichtbaar in de personeels- en werkingskosten, worden telkens opnieuw herhaald, waardoor de schulden blijven stijgen. Het parlement heeft begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) wel de mogelijkheid gegeven om in de voorlopige twaalfden intern met budgetten te schuiven, waardoor hij iets meer de

vinger op de knip kan houden. Vorig jaar is het tekort teruggedrongen tot 1,2 miljard.

Ratingverlaging

Volstaat dat om Brussel weer op de rails te krijgen? Zeker niet. Daar zijn hervormingen voor nodig. Fusies van agentschappen, een herschikking van het personeel, een herziening van de subsidiepolitiek, nieuwe belastingen, een taxshift. Alleen een regering met volheid van bevoegdheden kan dergelijke ingrijpende beslissingen doorvoeren. Dat is wat het ratingagentschap Standard and Poor’s in juni vorig al zei.

Die regering zit er de eerstkomende maanden niet meer aan te komen, en zo riskeert Brussel in maart opnieuw een ratingverlaging, met duurdere leningen, en dus een hogere rentelast, waardoor de met moeite doorgevoerde besparingen van de regering-Vervoort meteen weer teniet worden gedaan.

Alleen al dat feit op zich volstaat om in te zien dat er op korte of middellange termijn wellicht opnieuw initiatieven opduiken in de schoot van het Brussels parlement, om de politieke patstelling van vandaag te deblokkeren.

‘Dit is geen tijd voor lafheid’

Leerlingen van het Atheneum Comenius in Koekelberg schreven een scherpe aanklacht aan de Brusselse politici. BRUZZ publiceert de brandbrief van leerlinge Sabrine Achkour.

18 jaar

Leerling Humane

Wetenschappen

Woont in Molenbeek

Vandaag kruip ik in mijn pen. Niet om iemand te beschuldigen, niet om vijanden te zoeken. Deze brief is geen aanval. Het is een waarschuwing. Een waarschuwing voor de kloof die groeit in onze democratie. Een waarschuwing voor het afbrokkelen van haar fundamenten. Gelijkheid, waarheid en solidariteit komen steeds meer onder druk te staan. Ik spreek niet uit woede. Ik spreek uit bezorgdheid. Want wij jongeren groeien op in een wereld waarin haat opnieuw normaal lijkt, waarin leugens zich sneller verspreiden dan feiten, en waarin jonge mensen steeds minder geloven dat democratie nog werkt. Maar ondanks alles geloof ik nog altijd. Niet in een perfecte democratie, maar in een democratie die beter kan worden, als wij blijven spreken, blijven dromen.

In Brussel leeft 28 procent van de bevolking onder de armoede-

Stadsleven Deense dochter

door Sandra Schreurs

Op het perron in Simonis passeer ik een man, een twintiger, die op een bank nerveus zit te wiebelen en te mompelen. Ik stap de metro in en neem plaats. Een meisje van rond de twintig stapt ook op. Achter haar doet de nerveuze man hetzelfde en hij klampt de vrouw aan. Ze gebaart geen interesse te hebben en komt op de vrije plaats

grens. Sommige mensen proberen te overleven met negen euro per dag. Daarnaast zijn er nog minstens 50.000 mensen zonder papieren, in Brussel alleen al. Laat mij duidelijk zijn: ongelijkheid in dit land is niet zomaar een getal, niet zomaar een grafiek. Het is een dagelijkse realiteit. Mensen die nergens bestaan op papier, maar wel in onze straten, onze wijken, onze scholen.

Moeilijke situatie

Achter die cijfers zitten echte gezichten, zoals de onze. Ik vergeet nooit de jonge student die ik ontmoette in Brussel-Centraal. Een jongen zoals wij, met hoop in zijn ogen, maar ook vermoeidheid. Hij zei: “Ze noemen ons lui, maar ik zoek een job en niemand geeft mij een kans.”

Ik denk aan mijn buurvrouw, een moeder, een migrant, die zes dagen per week werkt, maar altijd

tegenover mij zitten. Het metrostel vertrekt en de man stapt opnieuw op haar af. Ze zegt voor een tweede keer geen interesse te hebben. Ik doe eveneens teken dat het geen zin heeft. Hij kijkt kwaad en druipt af.

De vrouw en ik beginnen een gesprek. Ze komt uit Kopenhagen en is op

onzichtbaar blijft. Haar handen dragen de sporen van haar harde werk. “Ze zeggen dat migranten lui zijn”, zei ze. Terwijl zij een last draagt die geen mens zou mogen dragen.

Ik denk ook aan mijn eigen verhaal, mijn jeugd, mijn omgeving. Aan hoe ik ben opgegroeid in een moeilijke situatie. Aan de momenten waarop we niet wisten of we morgen de huur zouden kunnen betalen. Aan de dagen waarop ik zonder eten naar school ging. Dat zijn geen anekdotes. Het zijn littekens.

Terwijl mensen vechten om te overleven, groeit in Europa iets anders: een terugkeer van oude ideologieën, echo’s van het verleden, waarvan wij dachten dat ze tot het verleden behoorden. Want als politici het nalaten om te besturen, om problemen van mensen op te lossen, zullen die mensen zelf op zoek gaan naar antwoorden. Antwoorden bij de extremen. De demonen van vroeger keren terug, in moderne jassen. Nu met hashtags in plaats van uniformen, algoritmes in plaats van marsmuziek, fluisterende propaganda in plaats van geschreeuw.

Daarom zeg ik het luid en duidelijk: de armen zijn geen pionnen in een politiek spel. De wereld staat onder spanning. Dit is geen tijd voor lafheid. Geen tijd voor politieke spelletjes. Geen tijd voor stilzwijgen. En toch staat de Brusselse politiek stil. Bang om

Erasmus. Op dat moment doet hij nog maar eens een poging. Ik zeg daarom dat wij samen horen.

“Oh, ben jij haar moeder dan?”

Ik denk, welja, ze zou best wel voor mijn dochter kunnen doorgaan, mijn Deense dochter. Dus ik beaam en vraag hem nogmaals mijn dochter en ons met rust te laten. Aan de volgende halte moet ik eruit. Mijn ‘dochter’ stapt veiligheidshalve mee uit.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

verantwoordelijkheid te nemen. Bang om echte ongelijkheid aan te pakken. Bang om de waarheid te benoemen.

Eeuwige zondebok

Maar ik ben niet bang om het te zeggen: België kan beter. Brussel verdient beter. Wij verdienen beter. Want de oplossing bestaat. We weten wat nodig is: eerlijke fiscaliteit, investeringen in

“Ik ben niet bang om het te zeggen: ‘België kan beter. Brussel verdient beter’”

onderwijs, huisvesting en sociale bescherming, een einde aan de demonisering van migranten, de eeuwige zondebokken, echte kansen op werk voor iedereen, en een politiek die durft in plaats van theater te maken op sociale media.

Ik wil niet dat we verliezen wat Brussel mooi maakt: onze diversiteit, onze talen, onze solidariteit. Dat is geen bedreiging. Dat is onze kracht.

Onze eerste minister zegt dat hij nooit met extreemrechts zal

samenwerken. Ik dank hem daarvoor, maar woorden zijn niet genoeg. Niet meer. Je bestrijdt fascisme niet door er enkel afstand van te nemen, maar door ongelijkheid aan te pakken, armoede te verminderen, jongeren perspectief te geven, en mensenrechten consequent te verdedigen, altijd en overal. Door met open ogen naar de wereld te kijken. Want we kunnen niet langer negeren wat rondom ons ontstaat.

En ja, verandering vraagt moed. Maar zonder moed, geen vooruitgang. Ik wil niet leven in angst. Ik kies voor hoop. Ik wil een samenleving die rechtvaardig, kritisch en solidair is. Een samenleving die het verleden niet vergeet, zodat het zich niet kan herhalen. En ik geloof dat wij die samenleving kunnen bouwen: niet morgen, niet later, maar nu.

De vraag is dus niet: “Wat gaan leiders doen?” De echte vraag is: “Wat gaan wíj doen?” Wij zijn niet machteloos. Wij zijn niet te jong. Wij zijn de generatie die het verschil kán maken, en ik geloof dat wij dat ook zullen doen.

Dus laat mij duidelijk zijn: dit is geen loutere waarschuwing meer, dit is een oproep tot verandering. Aan u, de lezer, maar vooral aan jullie, Brusselse politici.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

Onafhankelijk gemeenteraadslid Jamel Azaoum haalde fel uit naar zijn collega’s tijdens de jongste gemeenteraad in Molenbeek. De gemeente dient een klacht in tegen hem.

“We zijn hier niet in Afrika”

Gemeenteraad Molenbeek, 21 januari 2026

Voedselveiligheid

Negen op de tien Brusselse pitazaken gebuisd

Op stap met de voedselinspecteurs

Amper één op de tien Brusselse pitabars haalt een voldoende bij een controle door de voedselinspectie. Voor frituurzaken is dat vier op de tien. Dat tonen cijfers van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). BRUZZ ging op stap met de inspecteurs.

door Eva Christiaens en Job Vannieuwenhove

“Hallo, we zijn van de voedselinspectie.” De uitbater van een Indiase snackbar kijkt zenuwachtig op als de inspecteurs zich melden. Het is nog voor de middagspits. Voedselinspecteurs Klara en Charlotte trekken hun witte hesjes aan, de zaklamp in de ene hand, de thermometer bungelend aan een koordje. Het is een hercontrole: vorig jaar werd de zaak tijdelijk gesloten na een geval van voedselvergiftiging. Meerdere klanten waren toen ziek geworden, zegt het FAVV. Boven oogt de zaak verzorgd, bijna voorbeeldig en bovendien goed gevuld met klanten. Maar beneden, in de keuken, voelt de vloer plakkerig aan. Bij het binnenkomen vallen de gesprekken onder het personeel stil. Alleen de afzuigkap blijft hardnekkig brommen. “Waar is de handzeep?” vraagt inspecteur Charlotte met uitgestreken gezicht aan de uitbater, wanneer ze bij de wasbak staat. Er komt geen antwoord. Hij draait zich om en verdwijnt haastig naar boven. Met de zaklamp zien de inspecteurs intussen donkere slierten vet onder de dampkap kleven. In de koelkast blijkt de temperatuur te hoog. In de opslagruimte liggen muizenkeutels.

Het verdict volgt niet veel later. “We gaan de zaak sluiten”, zegt Charlotte tegen de uitbater, na een telefoontje met hun inspec-

tiehoofd. “Te veel zaken zijn opnieuw niet in orde. Ongedierte, risico op besmetting, onvoldoende propere materialen. En gezien de voorgeschiedenis is het noodzakelijk.”

74 sluitingen

Deze snackbar is lang geen uitzondering in Brussel. In 2024 kreeg amper 13,8 procent van de Brusselse pitazaken een gunstig rapport van het FAVV. Ter vergelijking, in Vlaanderen was dat 42 procent en in Wallonië 48 procent. Ook bij eetgelegenheden (29,7 procent), frituren (40 procent) en traiteurs (40 procent) blijft Brussel achter. “Eén op de tien is een bijzonder laag slaagpercentage”, vindt bacterioloog Frank De Vlieghere, expert voedselveiligheid aan de UGent. “In kleine horecazaken, vaak met één uitbater en misschien één extra werkkracht, hangt veel af van de discipline en kennis van de uitbater. Scholing en preventie zijn dus minstens zo belangrijk als infrastructuur, zoals koelinstallaties.”

Alles samen kregen de Brusselse horecazaken vorig jaar 3.200 maatregelen opgelegd van het FAVV. In 74 gevallen ging dat om een tijdelijke sluiting van de zaak. “Dat negen op de tien pitazaken geen volledig gunstig rapport hebben, wil niet zeggen dat er meteen een heel groot risico is

voor de gezondheid voor de consument. Het wil wel zeggen dat er punten zijn die voor de voedselveiligheid heel belangrijk zijn, en waarvoor wij moeten terugkomen”, legt FAVV-woordvoerster Hélène Bonte uit.

Een echte verklaring voor de slechte score van pitazaken heeft het FAVV niet. “Er zijn natuurlijk specifieke risico’s per type horecazaak, maar de probleempunten zijn overal gelijkaardig”, zegt Bonte. In zowat alle horecazaken van ons land blijkt handhygiëne het voornaamste pijnpunt. “We zien vaak dat het al fout loopt bij de basis: er moet stromend water zijn, zeep en papieren handdoeken. Niet de keukenhanddoek die al de hele dag over de schouder hangt”, benadrukt Bonte. Daarnaast moet het personeel zelf proper voor de dag komen, en moet elk keukenoppervlak dat in contact komt met voeding kraaknet zijn.

Specifiek bij pitazaken zijn ook de koeling en houdbaarheid van het vlees belangrijk. “Dat geldt zowel voor de koeling tijdens transport of in de toonbank, als voor het opwarmen aan de spies”, zegt Bonte. “Vlees moet correct gekoeld worden bij maximaal vier graden. Als die keten niet gerespecteerd wordt, krijgen bacteriën veel meer kans om te groeien”, zegt bacterioloog De Vlieghere. “Bacteriën krijgen door slechte bewaring de

kans om te groeien tot schadelijke niveaus, of ze produceren toxines die je ziek maken. Ook kruisbesmetting is een groot risico: rauw vlees dat in contact komt met groenten die niet meer verhit worden, bijvoorbeeld.”

Het FAVV ziet dan bacteriën als salmonella, listeria of het norovirus, dat vaak tot buikgriep leidt. “Een voedselvergiftiging uit zich door diarree, overgeven en soms koorts. Niet iedereen zal even ziek worden, maar kwetsbare doelgroepen zoals jongeren, ouderen en zwangere vrouwen moeten wel oppassen. Zij kunnen ernstige symptomen ontwikkelen en dehydrateren”, zegt Bonte.

Twee klachten per dag

De sensibilisering daarover gebeurt normaal gezien via de sectorfederaties, zoals Horeca Brussel of Fevia. Maar waar bakkerijen of frituren aparte beroepsverenigingen hebben, zijn die voor pitazaken niet bekend. “Uitbaters moeten de basisregels van voedselhygiëne kennen en begrijpen. Als die kennis ontbreekt, zie je dat meteen terug in de scores”, zegt De Vlieghere. Herhaalde controles en tijdelijke sluitingen helpen om het bewustzijn te verhogen, weet hij. Toch is het met amper achttien FAVV-controleurs in Brussel onmogelijk om de duizenden horecazaken hier permanent te controleren.

“De onlinetool Food Hygiene Rating zegt hoeveel elke zaak scoorde bij de laatste controle”

Hélène Bonte

Woordvoerster FAVV

In de praktijk komt zo’n controleur slechts één keer om de vier jaar langs.

Daarom bestaat er een klachtensysteem voor de consument, om bepaalde zaken sneller op de radar te zetten. In 2024 kwamen zo 758 klachten binnen over Brusselse horecazaken, of zeker twee per dag. In heel België waren dat er meer dan vijfduizend. Via de onlinetool Food Hygiene Rating kan iedereen trouwens nagaan hoe een zaak het bij de laatste controle deed.

Die klachtencijfers blijven hoog. Zijn keukens in Brussel dan zoveel minder

proper? Volgens het FAVV moet je de cijfers in de juiste context lezen. Brussel is een grootstad, met een enorme concentratie aan horecazaken. Velen zijn gerund door een enkele uitbater, met aanvullend personeel dat komt en gaat. “Elke nieuwe medewerker moet meekrijgen hoe alles hoort”, zegt inspectrice Klara. “Hygiëne, allergenen, procedures. Hoe vaker dat wisselt, hoe moeilijker het wordt om alles vol te houden.”

In de grootstad ligt ook meer druk op kleine zaken, zegt ze, en zijn er typische problemen zoals sociale kwetsbaarheid, taalproblemen en zwerfvuil. In vergelijking met steden als Charleroi of Leuven ligt het aantal ongunstige rapporten in Brussel al minder hoog, zegt woordvoerster Bonte. “Het is nu eenmaal zo dat een grootstad qua algemene hygiëne op een aantal uitdagingen stuit. Meer zwerfvuil leidt tot meer ongedierte. Er is ook veel meer rotatie in het personeel, dat ook moet worden opgeleid.”

Toch is dat geen excuus voor gebrekkige hygiëne, herhaalt het FAVV. “We horen vaker: ‘We zitten in de stad, dat hoort erbij.’ Dat klopt niet. Ongedierte in een keuken is geen detail. Het is een risico voor de volksgezondheid”, benadrukt inspecteur Charlotte.

Structuur brengen

Het kan ook anders, zo leert een controle op de Stalingradlaan. In een frituurzaak veegt een man bedachtzaam zijn werkblad schoon. Nog geen maand geleden werden in deze buurt twee zaken tijdelijk gesloten.

“Hoe vaak vervangt u de olie?” vraagt Klara. “Om de twee à drie dagen.” Hij heeft er een systeem voor, zo blijkt, dus knikken de inspecteurs tevreden. Charlotte loopt naar de afwaszone. Alles staat er gelabeld: emmers verhoogd, handzeep binnen handbereik, papieren doekjes klaar. Er is structuur. “Goede hygiëne zit vooral in routines die blijven bestaan wanneer niemand meekijkt”, zegt Charlotte.

Het is wat het FAVV een ‘voedselveiligheidscultuur’ noemt: niet proper werken omdat er af en toe een inspecteur langskomt, maar omdat het ingebakken zit in de keuken. In het hoofd van iedereen die er werkt, van uitbater tot nieuw personeelslid.

In de frituur gaat de checklist weer open. Er zijn enkele werkpunten, maar geen risico’s. De uitbater volgt elke beweging met ingehouden adem. Pas wanneer Charlotte haar computer sluit en even knikt, valt de spanning van zijn schouders.

“Het doet me plezier. De moeite die ik doe om alles proper te houden, wordt gezien.” En dan lacht hij: “Met een goed rapport kan ik ’s nachts goed slapen.”

De metro in 3D

Na de stations van onder meer Parijs en Madrid maakte de Catalaanse blogger Albert Guillaumes Marcer 3D-versies van ondergrondse stations in Brussel. “De afgelopen 10 jaar heb ik zo’n 3.169 stations uit verschillende Europese steden kunnen tekenen, gedreven door de nieuwsgierigheid naar hoe ingenieurs erin slaagden om ondergrondse stations met vier of vijf lijnen te realiseren”, legt hij uit op zijn website.

“Een pen, een notitieboekje, een beetje ruimtelijk inzicht en de bereidheid om alle trappen, gangen, perrons en tussenverdiepingen te verkennen, zijn voldoende om een station te tekenen.”

© ALBERT GUILLAUMES MARCER

In het nieuws

26/01 | Gilles Vanden Burre uit Elsene kandidaat covoorzitter Ecolo. Er zijn maar twee kandidaten voor het federale covoorzitterschap van de partij Ecolo. Het gaat om voormalig fractievoorzitter Gilles

Vanden Burre uit Elsene en voormalig staatssecretaris Marie-Colline Leroy.

25/01 | Brusselaar ontwerpt videoclip van A$AP Rocky. Brusselaar Cas de Bruijn (28), ofwel Rugz ‘nd Chugz, heeft de

gloednieuwe videoclip ‘WHISKEY/BLACKDEMARCO’ van de Amerikaanse rapper A$AP Rocky mee ontworpen. Op 25 augustus treedt de rapper op in de ING Arena.

25/01 | Vijf gezinsleden naar het ziekenhuis na CO-vergiftiging in Elsene. Vijf gezinsleden –twee ouders en drie jonge

kinderen – zijn zondag naar het ziekenhuis overgebracht na een koolstofmonoxidevergiftiging. De slachtoffers zijn niet in levensgevaar.

24/01 | Tv-programma over basisschool Balder wint Impactprijs op Kastaars! Het televisieprogramma Basisschool Balder heeft op de

Vlaamse mediaprijzen Kastaars! de Impactprijs gewonnen. De vierdelige VRT-documentairereeks volgde het dagelijkse reilen en zeilen in een basisschool vlak bij het Zuidstation in Sint-Gillis.

24/01 | Persoon gewond bij steekincident met mes nabij Thurn & Taxis. De hulpdiensten kregen

vrijdagavond een melding van een incident in de Picardstraat. Een ziekenwagen en een mugteam gingen ter plaatse om een gewonde te verzorgen. Eén verdachte werd gearresteerd.

23/01 | MIVB roept metrobestuurders tot de orde voor seksistische WhatsAppgroep. De

MIVB heeft in een interne brief enkele werknemers gewaarschuwd voor seksistische uitlatingen. Enkele metrobestuurders zouden in privégesprekken vrouwelijke collega’s hebben gerangschikt op basis van seksuele criteria. Het is niet de eerste keer dat de MIVB personeelsleden hiervoor tot de orde moet roepen.

22/01 | Staatssecretaris

Nawal Ben Hamou wil functie als schepen opnemen. Nawal Ben Hamou (PS) heeft donderdag haar collega’s van de Brusselse regering laten weten dat ze vanaf februari haar functie als schepen van Huisvesting van de Stad Brussel zal opnemen. Ben Hamou werd in december 2024

benoemd in die functie, toen het nieuwe college van Brussel-Stad werd gevormd. Ze kon die functie tot nog toe niet opnemen, omdat ze staatssecretaris is in de ontslagnemende Brusselse regering.

22/01 | Aantal fastfoodzaken in Brussel blijft groeien. Sinds 2016 nam

het aantal fastfoodzaken in het gewest met 9 procent toe – van 583 tot 635. Dat blijkt uit data van het gewestelijke agentschap hub.brussels. In het Brussels gewest zijn in totaal intussen 5.120 horecazaken. 12,5 procent daarvan biedt fastfood aan. Die zaken zijn het vaakst te vinden in Brussel-Stad (173).

‘Deoorlog dreigten ikmoest ietsdoen’

Brusselse vrijwilligers bouwen drones voor Oekraïense frontlinie

Op geheime locaties in Brussel bouwen vrijwilligers al twee jaar drones. Die worden naar het

Oekraïense front gestuurd en dienen “voor alle mogelijke doelen”, dus mogelijk ook voor het droppen van bommen.

tekst en foto’s Kevin Van denPanhuyzen

kwam. We hoopten toen dat Europa kon bijspringen, maar er gebeurde niet veel, dus besloten we om als Europese burgers zelf in actie te schieten”, vertelt Bartas Trakymas. De Litouwse Brusselaar is een van de medeoprichters van het dronecollectief. “We begonnen met één drone en enkelingen, maar zijn nu met zestig vrijwilligers.”

Terwijl kinderen buiten in de zon spelen en gezinnen door een naburig park flaneren, heeft een twintigtal vrijwilligers besloten om een hele zondag binnen te blijven. Waar precies is geheim, als voorzorgsmaatregel tegen de hybride oorlogsvoering van Rusland. Maar al twee jaar lang komen de mensen van Wings For Europe samen, telkens op een andere geheime locatie in Brussel, om drones te bouwen.

“We begonnen ermee toen we zagen dat de droneproductie in Oekraïne in gevaar

“Dit zijn mensen die iets willen doen en niet alleen praten, people who care”, wijst Bartas naar de kamer achter hem. Een tiental mensen – de rest is op lunchpauze of wil niet herkenbaar in beeld – is druk in de weer met printplaten, soldeerbouten en schroevendraaiers. De muren van de ruimte zijn bedekt met camouflagenetten, zodat kijkers niet kunnen afleiden waar de dronebouwers samenkomen. Boven de leeslampen stijgen rookslierten op, en af en toe vult het geluid van propellers de ruimte.

“We volgen een handleiding van vijftig stappen. Er zijn honderden onderdelen, van kleine schroefjes tot elektronica”, legt David, een Hongaarse softwareontwikkelaar, uit, terwijl hij een dronekader uit koolstof in elkaar zet.

Een tafel verder is studente bedrijfskunde Helga aan het solderen. “Ik ben maar een onderdeel van deze assemblagelijn. Dit is mijn eerste keer. Ik heb wel interesse in technologie, maar ik vond het vooral belangrijk om Oekraïne te helpen.”

Europeanenmeteenbewustzijn

Veel van de vrijwilligers zijn niet per se technologisch aangelegd. Handen en ogen, veel meer heb je volgens Bartas niet nodig om mee te doen. “En vooral toewijding, want hier ben je uren mee bezig.”

Een beginner zal ongeveer acht uur bezig zijn met de bouw van een volledige drone, maar ervaren vrijwilligers doen het in drie uur tijd. “Aanvankelijk was ik vooral geïnteresseerd in drones leren bouwen”, vertelt David, “maar nu wil ik vooral Oekraïne helpen. Ik lees dagelijks in het nieuws hoe ze daar doodvriezen. Daarnaast vrees ik voor de toekomst van Europa. De oorlog dreigt en ik moest iets doen.”

Medeoprichter en coördinator Bartos omschrijft de vrijwilligers als “Europeanen met een bewustzijn”. Ze komen lang niet allemaal uit Oost-Europese landen, waar de Russische dreiging tastbaarder is. “Ik heb vrienden in de Oekraïense gemeenschap, maar het is vooral belangrijk om mee te doen, omdat wij als West-Europeanen gebruikmaken van Oekraïne om Europa te verdedigen”, vindt Frederik, de enige Vlaming die deze zondag van de partij is. “Het minste wat wij kunnen doen, is onze zondag hieraan besteden. Niet iedereen is geschikt om in een uniform rond te lopen, maar zo kunnen wij wel ons steentje bijdragen.”

Dat laatste onderstreept ook Andriy. De zestiger komt uit Oekraïne, maar woont nu in Brussel. “Het is belangrijk dat ik dit doe, want het is mijn land. Dit is mijn manier om te helpen, om ervoor te zorgen dat Oekraïne kan overleven”, vertelt hij, terwijl hij door zijn loepbril aandachtig een reeks batterijcellen inspecteert. Zijn achtergrond van ingenieur komt hier goed van pas. “Ik had hiervoor al drones gebouwd en weet hoe het werkt. Dankzij deze batterijen kunnen de drones over een lange afstand vliegen.”

Allemogelijkedoeleinden

De drones die Wings For Europe assembleert zijn basismodellen die ongeveer 350 euro per stuk kosten, gefinancierd door donaties. Na de montage in Brussel kunnen ze nog niet veel meer dan vliegen en

livebeelden uitzenden. Van een militaire uitrusting is er helemaal nog geen sprake. “Wij maken een mechanische vogel die kan vliegen. Vervolgens passen de Oekraïners de drones aan om bijvoorbeeld bloed naar het front te transporteren”, weet Frederik. “Wij creëren een tool die aan de frontlinies wordt aangepast aan de militaire noden van Oekraïne”, vult Bartos aan. “Ze kunnen ingezet worden voor alle mogelijke doeleinden, van afleidingsmaneuvers tot volledige militaire missies.”

Op de vraag of de Brusselse drones ook ingezet worden voor offensieve doeleinden, om bommen te droppen, is het antwoord opnieuw “voor alle mogelijke doelen”. De organisatie benadrukt dat hun drones vooral mensenlevens kunnen redden. “Oekraïners zeggen ons dat één drone tien Oekraïense levens kan redden. Als één kant zonder drones valt, worden er mensen ingezet. Wij geven om mensenlevens en willen ze niet opofferen.”

“DeOekraïners passende dronesaanom ondermeer bloednaarhet fronttebrengen”

Frederik

Bouwt als vrijwilliger mee drones

Hoeveel drones Wings For Europe de voorbije twee jaar precies gebouwd heeft, wil de organisatie niet kwijt. “We maken er nog geen duizenden, maar honderden”, zegt Bartos. Wel is het collectief aan het uitbreiden en melden steeds meer vrijwilligers zich aan. Drones zullen de komende jaren alleen maar aan belang winnen.

“We moeten in Europa genoeg drones en counterdrones hebben, zodat Oekraïne zichzelf kan verdedigen en zodat we geen oorlog moeten uitvechten die zich dieper in Europa afspeelt”, zegt Bartos nog. “Als Oekraïne valt, zou dat voor iedereen verschrikkelijk zijn. We moeten onze vrijheid verdedigen.”

AI-software helpt tweedehandskledij sorteren

Brusselse

Kan AI de tweedehandsindustrie uit het slop helpen? De Brusselse start-up Trosort helpt textielinzamelaars om het sorteerproces te automatiseren. Spullenhulp, Oxfam en De Kringwinkel zijn alvast enthousiast. “Nu verkopen wij ook op Vinted.”

door Sarah Vandoorne

Op Vinted vind je niet enkel individuele Brusselaars die hun kleerkast uitmesten voor verkoop. Steeds meer professionele verkopers vinden hun weg naar het populaire tweedehandsplatform. Een van die verkopers blijkt de sociale onderneming Spullenhulp te zijn. “De organisatie begon in mei met een pop-up op de app Vinted en zijn Franse tegenhanger, Label Emmaüs”, vertelt projectcoördinator Emily Plard aan de lijn vanuit Anderlecht. Dat beviel de organisatie zo goed dat Plard zich inmiddels voltijds toelegt op e-commerce. Sinds september zit Spullenhulp ook op La Récup, een ‘solidaire’ webshop met hoofdzetel in Namen.

Iedereen die zich ooit al op Vinted en co gewaagd heeft, weet dat je best veel tijd verliest met nieuwe kledingstukken toe te voegen: je moet ze fotograferen en een kort tekstje schrijven, inclusief cruciale kenmerken zoals de maat, het merk, de kleur en de stof. Dan is er nog de prijs: je kunt je helemaal verliezen met zoeken naar soortgelijke stukken om de kledij voor de juiste prijs aan de man te brengen. En dan heb je nog geen enkel pakketje ingepakt en weggebracht.

“Op het vlak van prijs heeft Spullenhulp gelukkig veel ervaring”, benadrukt Plard. Maar dan nog zijn medewerkers makkelijk tien minuten zoet met inschatten en invoeren van de gegevens. Op 2.294 artikelen die momenteel te koop staan op Vinted, 2.454 op La Recup en 1.093 op Label Emmaüs kan dat wel tellen.

Al die gegevens ophalen kan nochtans sneller. In drie seconden, kondigt de Brusselse techondernemer Achille Mathot aan in een filmpje dat hij vorige week lanceerde op sociale media. Mathot is oprichter van een start-up, Trosort, die met behulp van AI het sorteren van textiel wil automatiseren. Met een machine (inclusief infraroodscanner) of een app maakt Trosort een foto. Op basis daarvan bepaalt het

systeem automatisch welk merk het is, of het artikel nog in goede staat is en wat het nog waard is. Ook de kleur, maat en stofsamenstelling kan Trosort bepalen en in een automatisch tekstje gieten.

De driesecondenregel van Mathot wil Plard van Spullenhulp nuanceren – doorgaans heeft ze twee minuten per kledingstuk nodig, vooral de prijs wil ze dubbelchecken. “Maar verder is het systeem erg efficiënt”, looft ze de ondernemer.

Textielcrisis

Mathot is ingenieur van opleiding en zette pas in 2023 zijn eerste stappen in de tweedehandsindustrie. “Dat is uit persoonlijke interesse gegroeid. Ik werkte toen voor een bedrijf gespecialiseerd in hernieuwbare energie: een heel andere sector, al heeft het ook met duurzaamheid te maken.”

Mathot is een modefanaat, vertelt hij, maar aan kleren wil hij niet veel geld uitgeven. “En hebben we niet al te veel in onze kast hangen? Dat heeft een impact. Ik hou van kleren en wou als ingenieur mee nadenken over een systeem waarbij kleren niet zo vervuilend zijn.”

“In drie seconden kan de nieuwe app de prijs, het merk en de staat van het kledingstuk bepalen”

Achille Mathot Oprichter Trosort

Zijn eerste onderneming heette Globe Drip. Bezoekers van de cultuurhub Continental herkennen de naam misschien nog: het is een van de vele tweedehandspop-ups die de revue passeerden in het voormalige hotel op het De Brouckèreplein. Diezelfde naam gebruikte hij voor zijn tijdelijke Brusselse kledingbibliotheek, een ‘gedeelde

kleerkast’, waarbij Mathot betalende abonnees toegang gaf tot duizenden kledingstukken. “Dat concept heb ik twee maanden uitgeprobeerd. Toen de feedback kwam om de kleren online aan te bieden, merkte ik aan den lijve hoelang het duurde om die stuks op te laden. Om exact die reden ben ik de software voor Trosort beginnen te

bouwen.” De eerste machine bouwden hij en zijn medeoprichter Matthieu Brabant zelfs in de Continental.

Nu werkt het duo samen met een hardwarebedrijf in Waver en staat het prototype niet meer in hartje Brussel, maar in Antwerpen. Kringwinkel Antwerpen blijkt net als Spullenhulp een believer van het eerste uur. Met de hulp van de twee Brusselaars lanceert de kringwinkel op 30 januari zijn eerste webshop. Ook Oxfam, dat in Haren textiel sorteert, heeft interesse in de start-up.

Verbazingwekkend is dat niet: de tweedehandsindustrie zit in zwaar weer. Spullenhulp ontsloeg vorig jaar 21 collega’s, Kringwinkel Antwerpen vernietigt vier op de vijf kledingstukken die worden ingezameld en Oxfam dreigt in de hoofdstad de handdoek in de ring te gooien. De tweedehandsmarkt wordt overspoeld door weinig kwalitatieve fast fashion en de export van kleren die lokaal niet herverkocht raken, wordt bemoeilijkt door geopolitieke conflicten (zoals in Oekraïne, maar ook in Pakistan) en milieuschandalen, van de textielstranden in Ghana tot de afvalbergen in Kenia.

Jobs inpikken

Artificiële intelligentie is een hulpmiddel, maar zal in zijn eentje de sector niet redden, erkent ook Mathot. Wel geeft het inzamelaars meer tijd om het vele textiel dat ze binnenkrijgen grondig te sorteren. “Het bepaalt automatisch welke merken je met winst kan herverkopen en welke stuks een reparatie kunnen gebruiken.”

Was dat niet de job van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, die de sociale organisaties Spullenhulp, Oxfam en De Kringwinkel tewerkstellen? Mathot maakt zich geen zorgen om hun banen. “Er komen taken bij, zoals pakketjes maken. Sorteren is bovendien zwaar werk. Wie dat niet gewend is, voelt zich de eerste weken vaak duizelig of misselijk. Zo erg is het niet dat specifiek dat aspect vereenvoudigd wordt.”

Margot Barmans, innovatiemanager bij Kringwinkel Antwerpen, bevestigt die stelling. Er is werk genoeg, zegt ze. “Er zijn te veel kleren voor het aantal mensen in dienst. Mijn medewerkers hoeven niet voor hun job te vrezen.” Net omwille van hun sociale functie wil ook Spullenhulp blijven innoveren, vertelt Plard. Wie graag snuistert in plaats van scrolt, hoeft evenwel niet te wanhopen. “De onlineverkopen zijn slechts één procent van de totale omzet. Onze fysieke winkels blijven het belangrijkste.”

Maak

In de 22 gemeenschapscentra kan je ontdekken, ontmoeten én zelf mee vorm geven. Ontdek hoe jij kan meedoen op N22.brussels/doemee

Beestig Brussel

Aardhommels Te vroeg wakker door zachte winter

Door de opvallend milde temperaturen deze winter zijn in Brussel al aardhommels gespot. Dat kan de voortplanting van de soort in gevaar brengen.

door Andy Furniere

Door de klimaatverandering tekent januari voor zachte temperaturen. Ook dit jaar. Na de stevige winterprik rond het jaarbegin, voelt het al enkele weken alsof de lente in aantocht is, wat dieren die een winterslaap houden in de war kan brengen. Te vroeg ontwaken kan dan nefast uitdraaien, want het veroorzaakt energieverspilling en verbranding van broodnodige reserves.

“Idealiter kunnen deze dieren doorslapen van eind november tot eind februari, waarna de lente helemaal mag beginnen”, zegt Wim Veraghtert van de studiedienst van Natuurpunt. “Zulke klassieke winters vinden echter altijd minder plaats.”

Gelukkig klom het kwik deze maand nog maar enkele dagen boven de tien graden, benadrukt Veraghtert. “De werkelijk warmere periode was te kort om de overgrote meerderheid van de winterslapers te wekken.”

Toch is de rust van sommige beestjes al verstoord geraakt door de milde temperaturen. Zo fladderden er vorige week op verschillende plekken in het land al enkele citroen- en atalantavlinders rond. “Die vlindersoorten zijn extra kwetsbaar voor warmte, want ze houden hun winterslaap vaak buiten: citroenvlinders dikwijls tussen klimop, atalantavlinders eerder in holle bomen.” Doordat er momenteel nog weinig voedsel voor hen beschikbaar is, hebben die ‘vroege vogels’ het niet gemakkelijk.

Ook sommige andere dieren geloven verkeerdelijk dat de lente al begonnen is. Zo zijn er de voorbije dagen al een handvol actieve bruine kikkers en egels gespot.

• Aardhommels zijn zwart behaard met een gele kraag en een zwart-geel-zwart-wit gekleurd achterlijf

• Uitstekende bestuivers voor het vroege voorjaar, want met hun robuuste bouw en royale beharing komen ze al heel vroeg in het jaar tevoorschijn

• Nesten worden vaak gemaakt in oude muizennesten of mollengangen en kunnen wel tot anderhalve meter diep liggen

rondvliegen. In Schaarbeek zijn exemplaren Josaphat als aan het Josaphatpark. Ook in de Floréalwijk in Watermaal-Bosvoorde en op de VUB-campus in Elsene werden ze

“Het gaat om koninginnen, aardhommels die overwinteren, en daarna een nest zoeken om een kolonie te stichten”,

Veraghtert. “Het zijn stevig behaarde beestjes, met een soort bontjas als het ware, die

aardhommel parten. “Voor ze zoeken naar een nest, moeten ze eerst energie tanken, maar het is nog te vroeg voor de typische voorjaarsbloeiers, zoals krokussen.” Gelukkig zijn er toch al enkele planten die hen van voedsel kunnen voorzien. “Winterheide is bijvoorbeeld een belangrijke voedselbron, en binnenkort ook klein hoefblad. Dat wordt vaak als onkruid gezien, maar heeft een belangrijke waarde voor insecten die vroeg op het jaar rondzoemen.”

“Van het overleven van de koninginnen hangt uiteraard veel af, want zij zijn het die zorgen voor nieuwe geboortes. Bijensoorten, waartoe ook de hommels behoren, hebben het sowieso niet gemakkelijk, dus ik hoop dat al die actieve aardhommels het uithouden tot later. Hopelijk gaan ze weer in rust tot dan.”

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/beestigbrussel

Vijf tips om te starten met een kunstcollectie

Interesse onder jongeren om kunst te kopen groeit

Je bent jong en je wilt een kunstcollectie aanleggen. Maar hoe begin je daaraan? De Affordable Art Fair, van 4 tot 8 februari in Thurn & Taxi, is een ideale gelegenheid om experts om de ultieme tips te vragen. “Durf te onderhandelen met galerieën.”

door Maya Toebat foto’s Saskia Vanderstichele

1Is kunst verzamelen alleen voor wie veel geld heeft?

“Die perceptie leeft nog altijd sterk”, zegt Atena Abrahimia, medecoördinator van Affordable Art Fair. “Veel mensen denken dat kunst kopen alleen voor experts of voor de elite is en dat je pas kan beginnen vanaf een startbedrag van 1.000 euro. De beurs wil die drempel bewust verlagen en is daarom toegankelijk voor een breed publiek: van nieuwsgierige kinderen tot senioren. Niet alles draait om kopen: kunst beleven staat centraal, bijvoorbeeld via workshops en een art ground. Iemand kan komen met de intentie om een schilderij voor in de woonkamer te kopen, terwijl een ander nieuwsgierig is naar de installaties van de kunstenaars.”

Amandine Ickx, die als art advisor op de beurs staat, vult aan: “Iedereen kan een werk kopen, alleen is daar soms wat creativiteit voor nodig. Zo kan je ervoor kiezen om in termijnen te betalen, of met kleinere werken te beginnen, zoals edities van kunstenaars in genummerde oplage. Op de Affordable Art Fair starten prijzen bij 100 euro, soms zelfs lager.”

Verzamelaar Joost Vanhaerents, CEO van vastgoedbedrijf Latmimmo en mede-eigenaar van de Vanhaerents Art Collection, een private hedendaagse kunstverzameling in de Dansaertwijk, benadrukt dat het budget afhangt van wat iemand zoekt: “Edities en prints zijn betaalbaarder, unieke werken zijn duurder. Je komt al snel uit bij een startbedrag tussen 800 en 2.000 euro. Nu, alle

vormen van kunst kopen juich ik toe. Kunst verzamelen is zo verrijkend. Ik ben ingenieur van opleiding en leef in een zeer analytische wereld. Kunst vormt mijn uitlaatklep. Ik bewonder kunstenaars met een eigen beeldtaal die mensen aanspreken en laten nadenken.”

Toch ziet Vanhaerents ook nieuwe uitdagingen voor starters. “In vergelijking met vroeger is kunst wel degelijk duurder geworden”, zegt hij. “De collectie die wij in vijftig jaar hebben opgebouwd, zou vandaag een onbegonnen werk zijn. Vóór het internet ging alles per post. Door die beperkte toegankelijkheid was er een kleine groep gepassioneerde verzamelaars. Vandaag is de markt breder geworden en zijn er beleggers bijgekomen, wat de prijzen ontoegankelijker maakt.”

Niettemin spreekt coördinator Abrahimia van een duidelijke trend bij de jongere generaties: “Bij Affordable Art Fair stijgt het percentage jonge bezoekers en kopers elk jaar. In 2019 was 16 procent van de kopers jonger dan 35, in 2025 was dat al 22 procent. Ze starten vaak met een budget rond de 1.000 euro, maar gaan daar soms ook boven. Deze generatie is nieuwsgierig en goed geïnformeerd. Voor hen zijn de verhalen achter een kunstwerk ook nog belangrijker.”

2Hoe koop ik mijn eerste kunstwerk op een beurs?

Een beurs kan overweldigend zijn, zeker de eerste keer. Abrahimia raadt aan om het bezoek op te delen. “Maak eerst een rondje en laat alles op je inwerken. Doe daarna een tweede toer om een selectie te maken – liefst alleen, want met vrienden ben je sneller afgeleid. Vertrouw op je instinct, neem de tijd en wees niet bang om galeristen aan te spreken. Daarna kun je weer samenkomen met je vrienden en jullie ervaringen te bespreken.”

Om bezoekers op weg te helpen, hangen er posters met tips over hoe je kunst koopt, welke vragen je kunt stellen en hoe je als koppel een aankoop bespreekt.

Advisor Ickx: “Veel mensen voelen zich geïntimideerd. Ze weten niet wat ze kunnen vragen aan galeristen of durven het gewoon

‘Le

niet. Als art advisor zeg ik niet wat mensen moeten kopen, maar ik begeleid ze, zodat ze zich comfortabel voelen en het overzicht behouden. Kennis helpt om barrières te doorbreken. Vraag bijvoorbeeld naar het parcours van de kunstenaar, waarom de galerie voor deze specifieke kunstenaar gekozen heeft, maar vraag ook praktische zaken: het materiaal, de prijs, het certificaat bij het kunstwerk, transport en of het mogelijk is om te onderhandelen. Kom desnoods een andere dag terug; je krijgt een gratis terugkomticket. Een beurs is zo groot. Je moet niets overhaasten.”

3Hoe laat ik mij niet bedotten bij mijn eerste aankoop?

Een eerste kunstaankoop is sowieso spannend, maar dat hoeft geen onoverkomelijke drempel te vormen. Abrahimia kijkt terug op haar start als verzamelaar. “In de middelbare school kocht ik posters van kunstwerken. Ik combineerde ze in mijn kamer, om mijn smaak te leren

“Kunst beginnen te kopen kan al met een startbedrag tussen 800 en 2000 euro”

Joost Vanhaerents CEO van Latmimmo en mede-eigenaar van de Vanhaerents Art Collection

kennen. Daarna kocht ik eens een editieprint. Mijn eerste echte aankoop was een werk van 100 euro: een handgeschilderde editie van de Nederlandse kunstenaar Stefan Peeters. Na die stap werd het makkelijker om kunst te kopen, bijvoorbeeld keramiek en mixed media.”

“Het belangrijkste is dat je vertrouwen hebt in je eigen smaak, zegt Abrahimia.” Als je het té veel overdenkt, kan het gebeuren dat je een werk dan toch niet koopt, terwijl het je echt aanspreekt. Zo ben ik ooit een kunstwerk misgelopen en daar heb ik vandaag nog altijd spijt van.”

Ook de Brusselse zangeres en muzikant Tsar B is een kunstverzamelaar. Voor haar begon die passie als iets persoonlijks. “Schilderkunst inspireert mijn muziek. Mijn eerste echte stuk was een dromerig schilderij van een goede vriendin, Shirley Villavicencio Pizango. Daarna kwamen er nog schilderijen en keramiek bij, vooral van vrienden. Maar ik heb ook een lepel gekocht van Dalí.”

Tsar B koopt naar eigen zeggen uit hartstocht, niet met het idee ooit te verkopen. “Het lijkt me moeilijk om afstand te doen van bepaalde werken”, zegt ze. “Mijn tip: begin pas met kopen als je er iets van weet en een verbinding voelt. Start bijvoorbeeld met werk van vrienden, en als je die niet hebt, ontmoet je misschien kunstenaars door galeries te bezoeken. Zo komt de stap naar kopen vanzelf. En steun zeker jonge makers. Al dat talent.”

“Koop kunst die iets bij je losmaakt niet omdat je verwacht dat de prijs zal stijgen. Mogelijk daalt het werk in prijs”

Amandine Ickx Art advisor

‘Feutre tranche’ van Élodie Antoine, bij Hu!

Caroline Van Meerbeek, directeur van kunstuitleenservice Kunst in Huis, raadt nog aan om breder te kijken dan alleen schilderijen. “Werken op papier, zoals tekeningen of grafisch werk, zijn betaalbaar, makkelijk presenteerbaar en vormen daarom vaak de eerste aanwinsten van een beginnende collectie. Ook werken op textiel zijn een interessant medium op dat vlak.”

4

Ik heb geen kunstopleiding gevolgd. Hoe ontwikkel ik mijn eigen blik?

Amandine Ickx herkent de onzekerheid van startende verzamelaars. “Ik kom niet uit een gezin van kunstkenners, maar ik voelde wel altijd een liefde voor fotografie, opera en film”, zegt ze. “In het begin wist ik niet of ik de juiste keuzes maakte. Het is oké om niet meteen zeker te zijn. Dat proces kost tijd. Beginnen met verzamelen voelt als een gesprek starten: je smaak kan evolueren, maar blijf vertrouwen op wat jij mooi vindt. Kunstbeurzen en festival zoals Affordable Art Fair, Ceramic Brussels of PhotoBrussels Festival bieden daarbij een relaxte sfeer om te ontdekken. Ik vind het wel belangrijk dat je een werk in het echt ziet. Online kopen kan, maar het ervaren werkt beter.”

Kunst in Huis maakt het zelfs mogelijk om kunstwerken eerst uit te lenen en in huis te hangen. “Dat is de perfecte manier om je smaakpalet te ontwikkelen, om te leren kennen wat bij jou en jouw thuis past, om te experimenteren met verschillende media, technieken, onderwerpen, groottes, genres …”, zegt Van Meerbeek.

Vanhaerents stemt in: “Kijk naar het portfolio van kunstenaars en hun eerdere tentoonstellingen. Voor onze familiecollectie kijken we breed en we krijgen ook tips van galeristen zelf. Dat is een aanrader voor starters: laat je adres achter in de bestanden van galeries of schrijf je in op hun nieuws-

brieven. Je ontdekt ook jong talent via de selectie van curatoren, bijvoorbeeld op de Biënnale van Venetië.”

5Koop je kunst met je hart of als

investering?

Kunst kopen om te investeren is verleidelijk, maar alle geïnterviewden benadrukken het belang van emotie. “Mijn eerste aankoop was een klein werk van een opkomend talent”, vertelt Ickx. “Ik koos het omdat het mij aansprak en omdat ik de kunstenaar wilde ondersteunen. Kunst moet je kopen omdat het iets in je losmaakt, niet omdat je verwacht dat het in waarde stijgt. Misschien daalt de prijs zelfs.”

Abrahimia deelt die visie: “Het voornaamste is dat je blij bent met wat je koopt. Natuurlijk kan een werk in waarde stijgen, maar dat is speculatie, zeker voor beginnende verzamelaars. Pas als je meer weet over de markt kun je inschatten of een kunstenaar kans maakt om door te breken.”

Er is ook de angst dat je smaak verandert in de loop der jaren. “Als je een werk beu raakt, was de aantrekkingskracht van in het begin waarschijnlijk al niet groot genoeg”, meent Vanhaerents. Abrahimia vergelijkt het met tatoeages. “Je begint met één en al snel wil je er meer. Elk werk vertelt iets over wie je bent op een moment in je leven en draagt herinneringen mee. Daarom zal je er zelden spijt van hebben. Zelfs na jaren ontdek ik nog nieuwe dingen in de werken die ik bezit.”

Duchka Walraet

Duchka Walraet is een Brusselse auteur en is projectverantwoordelijke voor de bouwsector. In haar tweewekelijkse column beschrijft ze de stad als een zinnelijk organisme.

Het trottoir

Het statige blauwe stenen trottoir van de Koningsstraat. Net voor het Warandepark. Als een koningin, als een Siamese kat loop je over de geschrankte rechthoeken. Dit voetpad werd onlangs aangelegd. Het is nog niet afgesleten. Wel diep gepatineerd door gehaaste voetstappen. De stenen hebben een borduurtje. Daardoor lijken ze op de kaft van een Gallimardboek. Ze klinken zelfbewust onder de zolen van je hakken. Klik-klak. Dan gebeurt het.

Twee voetgangers kruisen elkaars pad. Ze zetten tegelijkertijd een stap naar voren, botsen en pauzeren ongemakkelijk. Tic-tac. Altijd reageert het lichaam alvorens de geest ook maar het minste in de mot heeft. Wat hadden deze argeloze voetgangers gedacht? Ze zijn geïrriteerd. Geen van beiden wil dit. Toch zijn ze gevangen. Een nieuwe botsing volgt. Niet hun stappen, maar elkaars frustratie wordt gespiegeld. Het probleem lost zich pas op wanneer eentje zich terugtrekt. Een smal pad komt vrij. De ander wurmt zich vrijpostig in het ontstane gat. Om vervolgens zero fucks given weg te stappen.

De les hier is eenvoudig. Iedereen is gelijk. Natuurlijk. Maar vlotte circulatie in de stad vraagt soms om een kleine capitulatie aan de ene zijde. En een opstootje assertiviteit langs de andere.

Trottoirs genieten weinig aanzien. Niet elke stoep is van natuursteen en is catwalk-waardig of ceremonieel. Men spreekt bijvoorbeeld van een stoephoer. Dan heeft men het niet over de meest prestigieuze categorie sekswerkers. Faire le trottoir, zeggen de Fransen. Wat betekent: hoereren. Ook niet de meest eerbiedwaardige tak van het vak. Wie buiten wordt gezet, staat niet midden op straat. Die situeren we mentaal op een stoep. Het kan een toevluchtsoord zijn, in portieken en in nissen, maar een trottoir is altijd een precaire plek. De stad biedt weinig comfort aan de ellendigen.

In een stad leven betekent dat je vreemde lichamen en gezichten op het trottoir ziet verschijnen. Je laat ze passeren. Je ziet ze opnieuw verdwijnen. Je leeft niet in een dorp. Je laat vertrouwdheid en onbekendheid voortdurend met elkaar onderhandelen. Een voorbijganger die tegen zichzelf mompelt, dwingt je tot een snelle evaluatie. Psychotisch? Oortje? Geen van beide? Beide tegelijk? Het is irrelevant. De stad verwacht niets van je analyses. Wat telt, is de stroom. Een iemand zet een stap terug. De ander een stap vooruit. Elk lichaam draagt bij aan de voortdurende beweging van de stad.

De botsing aan de Koningsstraat leert je over de rol van gespiegeld ontwijken in de stedelijke mechanica. Want hoe vaak wordt er juist niet gebotst? Eén iemand zet een stap terug. De ander een stap vooruit. Het is geen slogan, geen theorie. Het nulpunt van politiek. En het werkt. Omdat het zo subtiel is. En onuitgesproken. Alsof er een magische hand mee gemoeid is.

City jobs

‘Pilates hoeft niet elitair te zijn’

Jaren voor de hype losbarstte, koos Virginia voor een carrièrewending als lerares pilates.

Vandaag tracht ze het typische publiek van vrouwen uit de middenklasse open te breken.

“We hebben allemaal wel een onevenwicht in ons lichaam door onze levensstijl.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

De lesruimte van Virginia Piludu (46) ligt in een voormalig karmelietenklooster nabij Louiza. De glasramen herinneren eraan dat dit ooit de gebedsruimte was van de nonnen. “Een fantastische ruimte om tot jezelf te komen”, vindt de vrouw, die 22 jaar geleden uit Sardinië naar Brussel kwam.

Zelf begon Virginia ruim 20 jaar geleden met pilates. “Een vriendin demonstreerde hoe ze ter hoogte van haar ribben kon ademen. Ik was gefascineerd en zocht meteen een cursus op. De methode was toen nog niet zo populair, maar dat is een van de mooie dingen aan Brussel: je vindt hier altijd alles wel, in mijn geval in De Markten.”

Pilates is een fitnessdiscipline die vooral focust op ademhaling, precieze, gecontroleerde bewegingen en sterke spieren in de romp, de zogenoemde core De voorbije jaren nam de

methode een hoge vlucht, maar nieuw is ze allerminst. De Duitser Joseph Pilates ontwikkelde de discipline al na de Eerste Wereldoorlog, onder meer als revalidatieprogramma voor soldaten.

De lessen bleken helemaal Virginia’s ding. “Ik voelde wat ik nu ook van mijn leerlingen hoor: dat ze hun lichaam ontdekken, plots spieren opmerken waarvan ze niet beseften dat ze die hadden. Pilates verandert echt de manier waarop je in je lichaam woont. Kort na mijn eerste lessen zei een vriendin dat ik plots was gegroeid. Voor iemand uit Sardinië, waar we nogal klein van gestalte zijn, is dat een enorm compliment.”

Lange tijd bleef pilates een hobby. Tot Virginia in 2019 van job wou veranderen, nadat ze jaren met een vriendin een sociaal verhuurkantoor had gehad. “Zoals veel mensen overwoog ik iets met mijn

passies te doen: bijen houden en pilates. Aangezien ik nog maar een beginnende hobby-imker was, werd het het tweede.” Er volgde een opleiding tot lesgever pilates, en later yoga.

Bredere doelgroep

Vandaag geeft Virginia zeven lessen pilates per week, aan klassen van telkens een tiental leerlingen. De deelnemers vinden haar YoPi (Yoga Pilates) vooral via mond-tot-mondreclame. “Rijk word ik er niet van. Ik combineer het nog met het werkloosheidsstatuut, en samen met de organisatie JobYourself wil ik er een zelfstandige activiteit van maken.”

Pilates richt zich vandaag tot een afgelijnde doelgroep, die de docente graag wil verbreden. “De deelnemers zijn vooral vrouwen uit de middenklasse, vaak van een jaar of 30 tot 65. De lessen

“Mannen herkennen zich niet in het beeld dat de marketing over pilates verspreidt”

Virginia Piludu Lerares pilates

zijn duur, reken 25 euro voor een les van een uur op een matje in een van de studio’s die er de voorbije jaren zijn bijgekomen. Bij mij is dat 16 euro of 130 euro voor een tienbeurtenkaart. En wat de mannen betreft: die herkennen zich natuurlijk niet in het beeld dat de marketing over pilates verspreidt.”

Om nieuwe doelgroepen te vinden, ging Virginia in zee met Saint-Gilles Sport, een gemeentelijke vzw die een volkser publiek bereikt en lagere prijzen

kan vragen. “Voor mijn les begint, ga ik nog actief ronselen in de kleedkamers van het sportcentrum, waar moeders wachten op hun kinderen die bijvoorbeeld judo doen. Ze krijgen een gratis testles op een moment dat ze toch maar wat op hun smartphone zitten. Eerst sputteren ze vaak tegen. ‘Ik beweeg nooit, ik heb dit of dat probleem.’ Maar zodra ze meedoen zijn ze vaak enthousiast. Iedereen kan het op zijn eigen niveau doen. Pilates hoeft

niet elitair te zijn.” Met dezelfde vzw bereidt Virginia een moeder-babycursus voor. Bij jeugdcentrum CUBE startte ze dan weer een cursus voor een jonger publiek. Ook in de bedrijfswereld ziet de docente mogelijkheden. “Ik geef nu ook lessen in bedrijven, waar ik makkelijker mannen bereik. Want we hebben vandaag allemaal wel een of ander onevenwicht door onze levensstijl: de een is stijf door een werkdag voor de computer, de ander heeft problemen door zwaar werk en veel mensen kampen met stress of burn-out. Pilates kan helpen om weer een balans te vinden, fysiek én mentaal. Dat is goed voor werknemers én voor bedrijven.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

Blijven bewegen of blijven staan?

Dansinstituut P.A.R.T.S. maakt dertig jaar school

Met het festival 164VANVOLXEM vieren Rosas, P.A.R.T.S. en Ictus hun vernieuwde site in Vorst. Maar wat ooit begon als artistieke tegendraadse kracht is vandaag een instituut: hoe maakten deze huizen school, en wat betekent dat voor wie erna komt?

door Michaël Bellon

Vandaag is dansschool P.A.R.T.S., opgericht door Anne Teresa De Keersmaeker en toenmalig

Munt-directeur Bernard Foccroulle, dertig jaar oud. Toen de school startte, was de reputatie van De Keersmaekers dansgezelschap Rosas al groot. De nu 65-jarige choreografe maakte in 1980 het meer theatrale Asch en in 1982 haar dansdebuut Fase. Rosas brak in 1983 meteen internationaal door met Rosas danst Rosas, dat ondertussen vijfhonderd keer is opgevoerd, en tijdens 164VANVOLXEM, het festival waarmee Rosas, P.A.R.T.S. en Ictus deze week hun nieuwe thuisbasis inhuldigen, centraal staat. Nadien volgden meer dan tachtig creaties in 45 jaar tijd.

Om de innovatieve kracht van het werk van Rosas te typeren, werden zeker in de beginjaren de fusie met theater, de vrouwelijke autonomie, en de strakke, stijlvolle

Bij de oprichting van Counterpoint werd zelfs gesproken over ‘eyetracking’ om na te gaan hoe toeschouwers kijken naar die complexe choreografische patronen. Al lijkt het zeker in een groepsstuk voor toeschouwers onmogelijk om de hele ruimtelijke compositie letterlijk op de voet (van de dansers) te volgen. Zelfs al is De Keersmaeker die looplijnen al vroeg zichtbaar gaan maken op de scène – met licht en tapijt, tape, krijt of zelfs zand. Jansen: “Die markeringen zijn functioneel voor de dansers. Voor het publiek scheppen ze meer een bepaalde suggestie die de beleving van de choreografie kunnen versterken.”

Autonome studenten

Toen de oprichting van P.A.R.T.S. werd aangekondigd, dachten sommigen dat Rosas figuurlijk ‘school zou maken’, en dansers zou kweken voor het gezelschap, maar dat was van bij het begin uitdrukkelijk niet het

“Ik ben me ervan bewust dat louter verantwoordelijkheid nemen en excuses aanbieden voor zaken uit het verleden niet genoeg is”

Anne Teresa De Keersmaeker

vormgeving genoemd. Maar vooral de scrupuleuze omgang met de muziek en de voorliefde voor geometrische patronen vielen op en worden vandaag zelfs bestudeerd.

Sara Jansen is verbonden aan Rosas, maar ook aan het door Europa ondersteunde onderzoeksproject DanceMap, en aan het multidisciplinaire onderzoekcentrum Counterpoint rond dans van de KU Leuven. Zij onderzoekt onder meer hoe De Keersmaeker te werk gaat bij het creëren. “In Rosas danst Rosas zie je al dat patronen uit de natuur of de wiskunde worden gebruikt om grondpatronen op te baseren en structuur te brengen in de ruimte, maar ook in de tijdsindeling. Ook de analyse van de muziekcompositie speelt meestal een belangrijke rol. Patronen en structuren in de muziek kunnen opgepikt worden in de dans. Vaak is er ook een spanningsveld tussen dat mathematische en de emotie.”

opzet. Om de drie jaar begint een nieuwe groep van een veertigtal bachelors, die de wereldwijde audities met een achthonderdtal kandidaten overleven, aan een stevig curriculum met brede intellectuele vorming. Charlotte Vandevyver, sinds het pensioen van Theo Van Rompay adjunctdirecteur van de school: “De artistieke praktijk van Rosas is zichtbaar aanwezig op de site, maar het programma van de opleiding is volkomen autonoom en de studenten krijgen heel veel artistieke input van andere artistieke stemmen. De dansers die doorstromen naar Rosas doen dat via audities. De rest komt op heel uiteenlopende plekken terecht of gaat zelf werk maken.”

De invloed van P.A.R.T.S. op Brussel als dansstad is wel aanzienlijk. “Het merendeel van de studenten wil graag in Brussel blijven”, zegt Vandevyver. “Een aantal keert terug naar het thuisland, of beweegt tussen de twee. P.A.R.T.S. vormt dus voor een stuk

het ‘dansveld’. Om de drie jaar doen we bij de alumni een enquête die toont dat de meesten in de danswereld terechtkomen. Al veroorzaakte covid even een knik, en is het in een context met minder vaste gezelschappen en druk op de cultuursector belangrijk om ook op de professionele zelfredzaamheid van onze studenten te blijven inzetten.”

Na dertig jaar P.A.R.T.S. staat de teller op honderden afgestudeerde studenten, onder wie Sidi Larbi Cherkaoui, Lisbeth Gruwez, Mette Ingvartsen en Salva Sanchis. Ook het aantal docenten is indrukwekkend. “De expo over 30 jaar P.A.R.T.S. op ons festival gaat ook in op hun rol, en in de reeks Dancing dialogues kijken we naar de pedagogische thema’s die we in de toekomst centraal willen stellen. Zoals die naar inclusie, of de betekenis van excellentie vandaag”, zegt Vandevyver.

Turbulente jaren

Je zou kunnen zeggen dat Rosas moeiteloos overeind blijft tussen de ‘concurrentie’ die het zelf ten dele creëert via P.A.R.T.S. Na de beginjaren nam het gezelschap vlot de millenniumwissel met grote succesproducties als Drumming en Rain. Nog eens tien jaar later gooiden En attendant en Cesena hoge ogen in Avignon. De laatste tien jaar beantwoordden A love supreme (John Coltrane), Bach-projecten zoals de Brandenburg concertos of The Goldberg variations, en Il cimento met Radouan Mriziga (in april hernomen in de Munt) moeiteloos aan de verwachtingen. De Keersmaeker won talloze prijzen, eredoctoraten en eretitels. Onlangs in Japan nog de keizerlijke ‘Praemium Imperiale’, door sommigen aangezien als een Nobelprijs voor de kunst, met eerdere winnaars als Ingmar Bergman, Akira Kurosawa of Martin Scorsese.

Die laatste bekroning kwam er na twee turbulente jaren. Toen Lies Martens in 2023 codirecteur werd van Rosas, moest zij meteen een financiële crisis managen. “Rosas is een andere compagnie geworden na de coronacrisis. Ervoor speelden we bijna 250 voorstellingen per jaar. Er waren eigenlijk twee dansgezelschappen: eentje om te creëren en eentje voor repertoire. Omdat we door covid, het krimpen van de cultuurbudgetten en het terugplooien op artiesten uit eigen land minder of niet konden toeren, moesten we heel zorgvuldig nagaan wat we nog met wie konden doen, en hoe we slagkrachtig konden blijven met een verkleind team in een nieuw organisatiemodel.”

In 2024 kwam een andere pijnlijke zaak

aan de oppervlakte. Zeventien ex-dansers en ex-medewerkers getuigden in De Standaard over “de machtsspelletjes, vernederingen en bodyshaming die zij ervaarden toen zij de voorbije jaren werkten bij Rosas (door De Keersmaeker, red.)”. De Keersmaeker en Rosas verzekerden de partners in de sector dat de zaak intern ter harte werd genomen. Nadien volgden ook mondelinge excuses: “Ik neem de volledige verantwoordelijkheid voor het werkklimaat (…). Ik ben me ervan bewust dat louter verantwoordelijkheid nemen en excuses aanbieden voor zaken uit het verleden niet genoeg is (…). Mensen verwachten een daadkrachtige aanpak gericht op het creëren van een betere toekomst (en) een betere werkomgeving.”

Voormalig persmedewerker Hans Galle, die als slachtoffer de zaak mee openbaar maakte, nadat hij zich intern niet gehoord had gevoeld en ontslag had genomen, gaf in een op sociale media gedeelde brief aan De Keersmaeker aan dat hij de reacties niet voldoende vindt. “Dat je in de tussentijd bij Rosas een ander traject bent aangegaan (…) doet niks af aan de schade die je hebt

veroorzaakt, en die herstel je daarmee ook niet. (Je) excuseert (je) als de persoon die verantwoordelijk is (voor het gezelschap), maar niet expliciet als dader zelf (…) je benoemt (je) fouten niet. (…) Echte excuses zijn persoonlijk en concreet.”

Blijvende relevantie

Ondertussen is Rosas, naast bijvoorbeeld Ultima Vez van Wim Vandekeybus, een van de instituten die nog altijd overeind staan op de ‘Vlaamse golf’ van succes in de podiumkunsten sinds de jaren 1980. Ook makers als Jan Lauwers, Ivo Van Hove en Alain Platel losten toen de oude generatie af. Deze ‘Tachtigers’ in de podiumkunsten lijken een volgend generatieconflict te

kunnen verzachten of vermijden door opvolgers kansen te geven. Rosas steunt bijvoorbeeld ook de Brusselse kunstenwerkplaats Workspacebrussels.

Ondertussen wordt de artistieke relevantie niet in vraag gesteld. In een reeks korte essays voor het tijdschrift Rekto:Verso over ‘programmatorenpraktijken’ vraagt de Brusselse choreograaf Michiel Vandevelde, die ook ervaring heeft als programmator, zich af wie na die vernieuwende golf van 45 jaar geleden dan wel de nieuwe niche zou kunnen zijn die de oude vormen omverwerpt.

Toen de kritische theatermaker Chokri Ben Chikha Vlaanderen cultureel vertegenwoordigde op de wereldexpo in Dubai,

“Het merendeel van de studenten wil graag in Brussel blijven” “

Charlotte Vandevyver Adjunct-directeur PARTS

voerde hij in Flemish primitives de Vlaamse podiumkunsten op als exportproduct. Zijn jonge, diverse cast maakte een pastiche van De Keersmaeker, Vandekeybus en Platel, om aan te geven dat het Vlaamse cultuurbeleid niet zÓ rijkelijk en voorzienend is dat jong talent er snel een weg en zichtbaarheid vindt. Maar de knipoog naar de bijna pensioengerechtigde choreografen bleef vriendelijk en erkentelijk. Alleen toen het Kaaitheater in 2019 een nieuwe artistieke leiding zocht, kwam er reactie op verkennende gesprekken met Rosas en P.A.R.T.S., wat duidde op de vrees voor een te grote artistieke voetafdruk.

In Leuven was die vrees er dan weer niet, toen bleek dat Rosas de uiteindelijk succesvolle kandidatuur van Leuven als Culturele Hoofdstad van Europa steunde. Thuisstad Brussel was concurrerend kandidaat met Molenbeek 2030. Lies Martens wil duidelijk aangeven dat Rosas geen partij koos: “Die samenwerking kwam er op vraag van Leuven, en toen ze kwam, heb ik onmiddellijk met de mensen van Molenbeek 2030 gebeld om te vragen hoe zij dat zagen. Voor hen was er geen probleem, omdat zij met hun project een andere focus hadden.”

DancingKids en DancingKets

Hebben Rosas en P.A.R.T.S. ook een grotere interesse en een breder publiek voor hedendaagse dans kunnen bereiken? In de beginjaren volbracht Rosas mee de emancipatie ten opzichte van ballet, en introduceerde het mee herkenbare alledaagse lichaamsbewegingen en gebaren in de danstaal. Daar kwamen ook invloeden uit de

breakdance bij. Steve Reich, Ictus, Bach, Vivaldi en tal van jazzmusici kregen als muzikale inspiratiebron het gezelschap van Brian Eno, Brel, Meskerem Mees of Jean-Marie Aerts. Humor en zelfrelativering waren altijd aanwezig, maar werden steeds zichtbaarder. Dat Beyoncé in 2011 Rosas plagieerde in de videoclip bij haar single ‘Countdown’ was nieuw, maar misschien toch ook niet zo verrassend. De kruisbestuiving tussen pop en hedendaagse dans (van bij het begin een evidentie bij iemand als Vandekeybus) heeft zich alleen maar voortgezet. Zo stond P.A.R.T.S.-alumnus Lisbeth Gruwez al in de AB, en is het daar in april de beurt aan Femke Gyselinck en haar broer Lander met Figures of speech

P.A.R.T.S. en Rosas bereiken ook een breder publiek dat zelf danst. Populair aan het begin van het millennium waren de Bals Modernes, waarop grote groepen mensen samen kleine choreografietjes aanleerden.

Vandevyver en Martens wijzen ook op het toegenomen belang van ontwikkeling en participatie na de recente renovatie. “Verschillende artiesten die op het festival staan, hebben we geholpen in hun carrière, en geven we studioruimte en technische ondersteuning. DancingKids is een project van Rosas dat in 2005 van start ging en nu elke zaterdag 440 kinderen verwelkomt, terwijl 90 ouders op dat moment yogalessen kunnen volgen. DancingKets wordt daarop een aanvulling met eenmalige workshops. We hebben een seniorenwerking, dance battles in samenwerking met de gemeenschapscentra, en zijn met een scholenwerking begonnen. Het festival toont tevens wat de samenwerking van P.A.R.T.S. met het Gentse Platform K voor dansers met een mentale beperking kan betekenen.”

164VANVOLXEM, 30/1 > 14/2, 164vanvolxem.brussels

ROSAS ET P.A.R.T.S. CONTINUENT DE DANSER À FOREST

FR/ Rosas, P.A.R.T.S. et Ictus célèbrent, avec le festival 164VANVOLXEM, la réouverture de leur site rénové à Forest, où compagnie et école partagent depuis 1995 un lieu de création reconnu à l’international. Au cœur du programme, Rosas danst Rosas, déjà présenté près de 500 fois. Malgré des difficultés financières récentes et quelques remous internes, Rosas reste une compagnie majeure, tandis que P.A.R.T.S. poursuit, en toute autonomie, la formation de nouvelles générations de danseuses et danseurs.

ROSAS AND P.A.R.T.S. KEEP DANCING IN VORST

EN/ With the festival 164VANVOLXEM, Rosas, P.A.R.T.S. and Ictus celebrate the reopening of their renovated site in Vorst/Forest, where the dance company and the school have together formed an international creative hub since 1995. Rosas danst Rosas, now performed more than 500 times, takes centre stage during the festival. Despite recent financial and internal crises, Rosas remains artistically relevant and widely recognised, while P.A.R.T.S. continues independently to train new generations of dancers.

JOUW ADVERTENTIE

DO 05.02 PERMEKE ANTWERPEN DO 26.02 DE KROOK GENT

Aankondiging of vacature? Reserveer deze ruimte voor jouw organisatie.

Mail naar sales@bruzz.be en vraag naar onze instapaanbieding voor maar € 500.

THE BRUSSELS INTERNATIONAL ANIMATION FILM FESTIVAL

Cultuurgids Shop Made in Brussels

Chocolade met lokale kruiden

In tegenstelling tot veel andere chocolatiers koopt Bomma Flora geen chocolade bij industriële verdelers. Zaakvoerders Alain Coppens en Léo Netter halen hun bonen rechtstreeks in Nicaragua via de broer van Alain, Bernard, die er woont. Bomma Flora specialiseerde zich in smaken met lokale planten en kruiden: van duindoornbessen, moerasspirea en honingklaver tot vlierbloesem en citroenmelisse. (MVDH)

BOMMA FLORA 32 euro voor doos van 32 pralines, bommaflora.be

Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

MAATWERK

Echte kledingmakers zijn niet meer zo snel te vinden, maar wie buiten de confectiematen valt, wil daar ook liever niet altijd zijn broek aan scheuren. Het Brusselse merk Candide doet precies dat: relatief betaalbare kleding maken op basis van elf basissnitten. Jij kiest de stof én de maat. “Semi-custom made”, noemt de ontwerpster dat. Er liggen trouwens een hoop reguliere maten klaar die je zo kunt bestellen. (EC)

ROK CHARLOTTE 90 euro via candide. boutique

Zeepdealer

Brusselaar Alex Bois brouwt karitéboter, geitenmelk, hennepolie of tropische ylangylang tot natuurlijke zeepblokken volgens de koude methode. Onder de merknaam Dealer d’hygiène klinkt het wel als smokkelwaar, maar het (legale) resultaat is kleurrijk, geurrijk en vooral plezierig verpakt. Wie wil nu geen geiten zien huppelen onder flashy blokletters? Voorlopig vind je hem op creatieve markten. Wij wensen hem alle straathoeken van Brussel toe. (EC) TERRAZZO ZEEP Instagram: dealer_d_hygiene/

Yangguofu

KWALITEIT

Restaurant 3 x Sichuan-bouillon

AUTHENTICITEIT

INFO

Ernest Solvaystraat 6, Elsene yangguofu-resto.be

Pikant en speels: de hotpots uit de keuken van de Chinese provincie Sichuan veroveren in rotvaart Europa en dus ook Brussel. Wie durft zich te wagen aan malatang?

Brussel mag zich gelukkig prijzen met een restaurant dat zich toelegt op malatang, een populaire specialiteit uit de provincie

Sichuan: de klant kiest zijn ingrediënten, die per gewicht worden afgerekend, waarna ze in de keuken worden gekookt in een bouillon op basis van chilipeper, melk, knoflook en szechuanpeper. Zo krijgt iedereen zijn eigen gerechtje.

Yangguofu is een internationale keten uit China. Wie er voor het eerst komt, kan wat overweldigd zijn, maar het principe is erg simpel: je neemt een kom en een tang uit de koelkast. Vervolgens stel je je maaltijd samen uit tientallen ingrediënten, variërend van groenten tot dierlijke eiwitten, noedels en tofu. Je betaalt per gewicht: 34,90 euro per kilo (met een minimum van 400 gram, of

14 euro – de BRUZZ-rekening bedroeg 19,96 euro voor 572 gram, en dat was ruim voldoende). Het transparante concept heeft het voordeel dat je als gast de versheid van de aangeboden gerechten kunt beoordelen.

Ook het inclusieve karakter van deze à-la-cartekeuken is een pluspunt: ze is geschikt voor vegetarische of veganistische diëten, halalvoeding en maakt het mogelijk om bepaalde allergenen (gluten, lactose ...) te vermijden. Opvallend zijn enkele originele ingrediënten, zoals pens van ingewanden, gongcai (Chinese stengelsla) en konjac, een Aziatische knol die in de vorm van noedels wordt geserveerd.

Verder zijn er tal van paddenstoelen (enoki, shimeji ...), in soja gemarineerde eieren, kimchi-koekjes, gyoza’s, zeewier en ook oranje zoete aardappelvermicelli (moeilijk te eten en niet erg lekker). Met die gevulde kom ga je naar de toog, waar alles wordt gegaard in een runderbouillon – er zijn overigens drie alternatieven, waaronder een veganistisch. De pittigheid varieert van één tot vijf.

Het eten, met lepel en stokjes, gebeurt in een eenvoudige zaal met een popartfresco van een panda die geniet van zijn malatang Yangguofu ga je weer buiten met een verzadigd gevoel, licht, opgewarmd en ... gelukkig.

MICHEL VERLINDEN

DaLongYi

DaLongYi brengt de Sichuanese hotpotvariant in zijn meest orthodoxe vorm naar Brussel. Bouillons met gekruide boter, hoge pittigheidsgraden, koken aan tafel en een ruime keuze aan ingrediënten, waaronder orgaanvlees. Ondanks de nogal typische inrichting, kun je hier terecht voor een ervaring in de ware mala-geest, het handelsmerk van de Sichuanese keuken: pikant, speels en collectief.

Brandhoutkaai 55, Brussel

Chez Monsieur Yang

Dit restaurant herinnert er ons aan dat hotpot vooral een kwestie van geduld is. Onder lantaarns die een goede sfeer creëren zonder al te folkloristisch te worden, staan op de tafels individuele potten. Het personeel legt zorgvuldig uit wat de bedoeling is. Je kiest uit een groot aantal ingrediënten, kookt ze, zoekt de bijpassende saus en dat allemaal bewust en traag. Gezelligheid en toewijding staan centraal.

Boondaalsesteenweg 320, Elsene

Klassiek Pop & Jazz

Tamer Nafar

“Free Palestine!” roepen werd voor artiesten vorig jaar bijna een voorwaarde sine qua non om op een podium te staan. Maar wat als je zelf uit die conflictzone komt? Tamer Nafar, een Palestijnse rapper met een Israëlisch paspoort, zoekt de gulden middenweg tussen een artiest zijn en slachtoffer van eindeloos bloedvergieten. Voor zijn show gaat hij daarover in debat met enkele Belgische artiesten en kunstenaars.

→1/2, Ancienne Belgique, abconcerts.be

Deftones

Wat TikTok teweegbrengt: dankzij de Chinese socialemedia-app heeft de Amerikaanse rockband Deftones tegenwoordig niet alleen een publiek van geblokbaarde vijftigers, maar ook van jonge tieners. Chino Moreno en co zijn altijd de meest open-minded kliek geweest uit de numetalschool, en voegde ook noise, postcore , droompop en shoegaze aan zijn dieet toe. Dividenden die zich nu uitbetalen.

→30/1, Vorst Nationaal

Week van de Belgische Muziek

Belgische artiesten bewijzen elke dag dat ze de beste muziek ter wereld maken, maar tijdens de Week van de Belgische Muziek wordt dat nog eens extra benadrukt. Zeven dagen lang tonen tricolore muzikanten, songschrijvers en zangers zich van hun meest muzikale kant. In Brussel organiseert de AB een Belgian Worldwide Music Night, trekt Adja naar Brussels Airport en gebeurt er nog héél véél meer. →1 > 8/2, verschillende locaties

En ook

Vanuit de Appalachen droomt neofolkie Mon Rovîa over zijn geboorteland Liberia (1/2, Botanique)

Different Class toont hoe The Sound of the Belgian Underground klinkt (30/1, Ancienne Belgique)

Wat hebben Saoedi-Arabië, Japan en Boiler Room gemeen? Platenruiter Nooriyah (31/1, Botanique)

Fasten Seat Belts!

Tien jaar na zijn dood staat de Belgische componist Luc Brewaeys het hele seizoen in de kijker. Ook het Brussels Philharmonic draagt een steentje bij met zijn Tweede en zijn Zesde symfonie. Daarbovenop komt ook nog een nagelnieuw vioolconcerto van Daan Janssens. Kortom, een stevige dosis vaderlandse noten aan de vooravond van de Week van de Belgische Muziek.

→30/1, Flagey

Quatuor Pour la Fin du Temps

Wat als je je musici niet te kiezen hebt? Voor zijn befaamde ensemblestuk moest Olivier Messiaen het stellen met de bezetting van muzikanten die net als hij in het Duitse krijgsgevangenkamp Stalag VIII-A in Görlitz-Moys werden vastgehouden. Vreselijk, ontegensprekelijk. Maar uit die tragische limitering ontsproot wel een van de meest formidabele moderne muziekstukken.

→30/1, La Tricoterie

Spem in Alium XL

Veertig stemmen die a capella in elkaar haken. De muziek van renaissancecomponist Thomas Tallis blijft na bijna vijf eeuwen raken. Je zou kunnen beargumenteren dat zo’n uitgepuurd vocaal schoon geen tierlantijntjes nodig heeft. Maar wanneer Vox Luminis en choreograaf Saburo Teshigawara instaan voor een geënsceneerde versie, zijn wij toch benieuwd naar de XL-versie van dit grootse werk.

→31/1, Bozar

En ook

Nog meer Van Volxemfeest met Hoketus: gedanst (30/1 & 1/2) en concertant (31/1, Van Volxem 164)

Ooit Ultima Vez-danseres, ondertussen laat Charo Calvo vooral solo van zich horen (30/1, Le Baixu)

Een concerto voor strijkkwartet en Walter Hus’ robotorkest (31/1, Flagey)

As you wish

Anne Teresa De Keersmaeker & Steven Fillet

Anne Teresa De Keersmaeker presenteert schilderijen en tekeningen gemaakt met de Vlaamse kunstenaar Steven Fillet. Geometrie, een obsessie van de choreografe, speelt een hoofdrol. Maar de interactie met Fillet, wiens oeuvre draait om vrijheden verweven met tegenstrijdigheden, belooft boeiende onzekerheid te brengen in de meetkundige orde.

→5 > 14/2, Xavier Hufkens

Sjef Van Oekel

Theo van den Boogaard

Nadat hij zijn reputatie als eerste undergroundstriptekenaar van Nederland gevestigd had eind de jaren 1960, brak Theo van den Boogaard door met de taboedoorbrekende reeks rond het personage Sjef Van Oekel. Op grafisch gebied werden de provocerende strips gedomineerd door de klare lijn. De expo toont de invloed van Franquin en Hergé. →5 > 28/2, Champaka

Sooner or later

Sune Christiansen

De Deense autodidact Sune Christiansen maakt voor het eerst van Alice Gallery zijn eigen speeltuin met zijn intuïtieve, pretentieloze schilderijen. Vlinders, harlekijnen en symbolen buitelen over elkaar heen in gedurfde kleurvelden. De kinderlijke chaos is aangebracht met suggestieve precisie, die humor koppelt aan een zeker onbehagen.

→5/2 > 14/3, Alice Gallery

En ook

Emilie Terlinden kijkt met frisse blik naar Daguerres diorama (5/2 > 26/4, Botanique)

Euridice Zaituna Kala dook in het verleden van de Zenne (5/2 > 28/6, La Loge)

In Becoming ancestors verkennen kunstenaars voorouderlijke herinneringen (7/2 > 28/6, Argos)

La grazia

Regie: Paolo Sorrentino, met: Toni Servillo, Anna Ferzetti

De president van Italië wil zijn ambtstermijn kleur geven door vlak voor de deadline euthanasie te legaliseren. Zo heel erg doet de plot er niet toe. La grazia is de nieuwe film van Paolo Sorrentino, de stilist en melancholicus achter La grande bellezza. Venetië kroonde Toni Servillo tot beste acteur. Dat wordt smullen.

→In de bioscoop

Kelly Reichardt

Op haar nieuwe film, The mastermind, is het nog enkele weken wachten. Maar Flagey herneemt nu al vier eerdere films van Kelly Reichardt, een van Amerika’s grootste, in minimalisme uitmuntende filmpoëten. First cow is de zachtaardigste western ooit. Wendy and Lucy doet niet onder voor onze Rosetta Meek’s cutoff en Certain women mogen er ook zijn.

→30/1 > 19/2, Flagey

The wizard of the Kremlin

Regie: Olivier Assayas, met: Paul Dano, Jude Law, Alicia Vikander

In een poging tot politieke satire vertelt Olivier Assayas over een spindoctor (Paul Dano) die de jonge Vladimir Poetin (Jude Law) helpt de macht te grijpen in het Rusland van de jaren 1990. De Fransman heeft al betere films uit zijn hoed getoverd, zoals Personal shopper met Kristen Stewart of L’heure d’été met Juliette Binoche.

→In de bioscoop

En

ook

Het Argentijnse El jockey verenigt absurde humor, met ontregelende droomlogica

Russell Crowe lijkt zich in het serieuze, stijve Nuremberg wel te amuseren als Hermann Göring

Send help is komische survivalhorror van Sam Raimi, bekend van zijn Evil dead- en Spider-Man-films

Klein onderhoud Dj Femifè

Brussel blijft een walhalla voor jonge dj’s die op de heupen én het hoofd van hun toehoorders mikken. Een van hen is Femifè, die dit weekend samen met haar zus $iCa de affiche van BRUZZ ICE Invites siert.

“In mijn hoofd leek dj’en iets totaal onbereikbaars”, zegt Femi Kidjo, die zich achter de draaitafels laat aanspreken als Femifè. “Als jonge vrouw de nacht induiken om mensen te entertainen, dat leek me crazy, onmogelijk bijna.” Het onmogelijke werd mogelijk toen Kidjo in 2017 samen met cineaste Maja-Ajmia Zellama, Rojin Acilan en Célia Lutangu Bledarte oprichtte, een tweetalig collectief van vrouwen van kleur dat een platform wilde bieden aan minderheidsgroepen die in de kunstwereld botsten op racisme, exotisering en seksisme.

“Toen we met een feestje geld wilden inzamelen om een festival op poten te zetten, beseften dat we geen budget hadden om dj’s uit te nodigen. Dus besloten we zelf maar te draaien. Célia (Lutangu) had als enige al wat ervaring, zij heeft ons op één avond de knepen van het vak geleerd. Zo ben ik erin gerold.” Aanvankelijk werd ze als vrouw niet serieus genomen, zegt Kidjo, ook al effenden dj’s als Blck Mamba en de crews van He4rtbroken en Supafly! al deels het pad. Intussen is haar plek in het nachtleven al wat evidenter geworden. “Het is nog altijd een heel mannelijke wereld, maar tijdens corona was er een echte boom aan vrouwelijke dj’s. Dat voel je nog steeds.”

Een van die vrouwen is Kidjo’s eigen zus, $iCa. Tijdens BRUZZ ICE Invites draven ze op als duo. “Vroeger vroeg ik altijd een vriendin mee als ik ’s nachts moest draaien, om niet alleen in het donker huiswaarts te moeten keren. Op een keer had ik mijn zus meegenomen, en ze leek me wel geïnteresseerd in de dj-wereld. Maar toen ik vroeg om ook eens te draaien, wees ze dat idee resoluut af.” (Lacht) Gaandeweg ontdekte ook zij de

“De chemie tussen mijn zus en mij straalt af op het publiek”

adrenalinerush die vrijkomt als je twee nummers op de juiste manier aan elkaar lijmt en mensen in vervoering brengt. Kidjo, die regie studeerde aan LUCA, gaat voor alles “waar je je kont op kunt draaien”, van Braziliaanse funk tot Zuid-Afrikaanse amapiano. $iCa gooit daar graag wat experimentelere dingen tegenaan. “Een van onze beste dj-sets was tijdens Museum Night Fever in Bozar een paar jaar terug. De voorbereiding was chaotisch, we hebben toen veel geïmproviseerd ter plaatse. Ik voelde dat de chemie tussen ons ook afstraalde op het publiek. Alleen kan ik datzelfde level niet bereiken.” TOM ZONDERMAN

BRUZZ ICE Invites vindt plaats op 31/1 in de Vaartkapoen en trapt mee de Week van de Belgische Muziek af, weekvandebelgischemuziek.be, BRUZZ.be

> 07 & 12 > 14 2026

The new Beat of Brussels’ performing arts scene 05

Atelier 210, beursschouwburg, La Balsamine, Charleroi Danse, Kaaitheater, Kunstenwerkplaats, Les Halles de Schaerbeek and workspacebrussels present

In mijn wijk Podium

Copyriot

Krapp/KVS

Krapp is het gezelschap van talenten Mats Vandroogenbroeck, Nona Demey Gallagher en Timo Sterckx. Na Weird tales en De duivels maken ze Copyriot, waarin ze, geïnspireerd door de films van Charlie Kaufman en Dostojevski’s kortverhaal De dubbelganger, zoeken naar houvast in een tragikomische spiegelwereld van (virtuele) kopieën en dubbelgangers.

4 > 7/2, KVS Box

Bridge stories

Cinemaximiliaan & Needcompany

Adeline Rosenstein

Anne-Laure Vandeputte

Arno Ferrera & Gilles Polet

Caroline Roche

Désirée 0100 & Lulu Muñoz

Haig Aivazian & Noor Abed

Ilyas Mettioui

Marianne Chargois

Mercedes Dassy

Nikima Jagudajev

Pablo Lilienfeld & Federico Vladimir

Parvin Saljoughi

Soa Ratsifandrihana & Bonnie Banane

Cinemaximiliaan is al tien jaar een ontmoetingsplek van kunstenaars op de vlucht. Vier jaar geleden nodigde het platform nieuwkomers en mensen die op en rond de brug bij het Klein Kasteeltje sliepen uit hun verhaal neer te schrijven. Met een dertigtal van hen en Needcompany als partner, kwam de multidisciplinaire voorstelling Bridge stories tot stand.

→30/1, KVS Bol

The Forest School

Thomas Janssens

In 1926 bracht psychiater Groenja Soechareva in de Sovjetunie ‘anders’ geachte kinderen samen in de geheime Forest School. Vandaag maakt theatermaker Thomas Janssens, zelf gediagnosticeerd met autisme, met tien neurodivergente deelnemers, Evelien Bosmans en Tanya Zabarylo een performance met die naam.

→4/2, Theater 1150

En ook

Let’s dance met festival 164VANVOLXEM van Rosas, Ictus en P.A.R.T.S. (30/1 > 22/2, 164 Van Volxem)

It Takes a City van acht Brusselse cultuurhuizen strijkt neer op verschillende locaties (5 > 14/2)

Vijftien dansers van Europa Danse Company vieren 150 jaar Het zwanenmeer (30 & 31/1, Wolubilis)

In zijn reeks VK Unplugged brengt de Vaartkapoen om de maand twee artiesten samen voor een akoestische set in een intieme omgeving. Alternatieve neef van Stromae Témé Tan kleedt oud én nieuw materiaal uit. De Gents-Brusselse singer-songwriter Martha Lagae alias Martha Moore doet hetzelfde met haar schurende indierocksongs.

→4/2, De Vaartkapoen

Soedanese

markt

Soedan kwam de voorbije tijd vooral in het nieuws door de gruwelijke oorlog die er sinds 2023 woedt. Voor wie het reusachtige land in het noord-oosten van Afrika op een andere manier wil leren kennen organiseert Ten Weyngaert een evenement waar de Soedanese cultuur, keuken, gewoonten, kledij en muziek in de kijker worden gezet.

→1/2, Ten Weyngaert

Thuis best

Yalla Yalla

In zijn voorstelling Thuis best laat theatergroep Yalla Yalla twee acteurs en een muzikant terugkeren naar het allereerste begin: een wereld zonder woorden, vol klanken, beweging en verwondering. Met ongebruikelijke instrumenten en ontmoetingen die vanzelfsprekend worden, nemen ze de kinderen mee op ontdekkingstocht.

→1/2, De Kroon, 2 > 6 jaar

En ook

Dancingkets geeft een voorproefje van de breakdancecursus van P.A.R.T.S. (30/1, Ten Weyngaert)

Elzenhof brengt verhalen en smaken samen met Soep onder buren (2/2, Elzenhof)

Jonge muzikanten Bella Jeanne en Paak lanceren een nieuw seizoen van Amplitude (5/2, De Markten)

Uitgelicht

De allesverterende passie van Tsar B

‘Ik

ga voor de highs én de lows’

Met haar nieuwe album The writer herinnert Justine Bourgeus, alias Tsar B, er de luisteraar aan dat ze naast bevlogen soundtrackomponiste, ook een voortreffelijk popartieste is. “Je moet de stem horen kraken, de hars van de strijkstok zien spatten.”

door Tom Zonderman

Er wordt blijkbaar niet geaccepteerd dat hier zoveel schoonheid is”, zegt Justine Bourgeus, die onder het pseudoniem Tsar B zwoele r&b versmelt met glimmende elektronica en klassiek, over de stad die ze al bijna tien jaar in de armen sluit. Brussel is voor de uitgeweken Gentse een muze, een betonnen kluit wier bewoners haar inspireren, op wier architectuur en groen ze verliefd geworden is. “Als tienjarige wilde ik al in Brussel komen wonen. We kwamen vaak een tante bezoeken, ik voelde mij meteen thuis. Mensen dromen van LA of Parijs, ik droomde van Brussel. Het is die romantiek die in deze stad hangt, en dat vreemde gevoel dat je in een soort void zit tussen het verleden en de toekomst.”

Er zijn hotspots die complex zijn, geeft Bourgeus toe. “Wanneer ik naar mijn studio ga in Laken en aan het Maximiliaanpark passeer voel ik een diep verdriet. Maar dat heeft weinig met de stad zelf te maken, in een metropool kom je nu eenmaal de wereld tegen, het is geen bubbel. Maar ik schrik er soms van wat er over Brussel wordt gezegd.”

De West-Vlaamse rapper Brihang, die een tijd in dezelfde straat als Bourgeus woonde in Schaarbeek, keerde vorig jaar de stad de rug toe. Weg van de cowboymentaliteit, op zoek naar rust en groen. “Ik voel mij hier meer verbonden met de natuur dan toen ik op het platteland rond Gent woonde. Maar ik heb natuurlijk geen kinderen, dus kan ik niet inschatten hoe het voelt om hier als ouder je kroost te zien opgroeien.”

Rockbottom

Bourgeus noemt zichzelf een springer tussen hoop en nihilisme. Natuurlijk is ze boos op de politici die er maar niet in slagen om dat deze stad met al haar zorgen en uitdagingen te leiden. “Ik probeer me als artiest ook in te zetten voor de dingen die mij na aan het hart liggen. Maar ik wil tegelijk niet wakker liggen door wat ik niet kan veranderen.” Zoals elke artiest kanaliseert Bourgeus haar emoties in haar werk. “Maar ik laat ook heel vaak dingen open. Je hoort mij huilen, maar je weet niet per se waarom.” De song ‘Amor’ op haar nieuwe, derde album omschrijft ze als een klaagzang over de wereld die haar hart heeft gebroken.

The writer, zoals die plaat heet, gaat over verliefd zijn in donkere tijden, over “liefde in tijden van cholera”, zoals ze het zelf met een knipoog naar Gabriel García Márquez omschrijft. In ‘Symphony’ getuigt ze over de donkerte in haar hoofd. “My heartbreak is rising, and I can just feel every fear”, zingt ze. “I must be sad forever.” “Soms hit ik

rockbottom, en kan ik me rationeel niet inbeelden dat ik op een vrolijke manier heb zitten leven. Maar ondanks het gepieker, de loops van verdriet waar je in zit, zal de symfonie, de muziek, me er weer uittrekken.”

In haar strijd tegen de donkerte vindt Bourgeus wapens in liefde en magie. Geen wonder dat het werk van surrealisten als Dalí haar zo na aan het hart ligt. “Je moet niet blind zijn, maar je mag wel fantaseren. Ik vind dat niet naïef, het is manier om met de werkelijkheid om te gaan. Ik wil de realiteit

er bijna desastreus voor gekozen om nog meer van mensen te gaan houden.”

“I wanna fuck you for the rest of my life”, klinkt het vol passie in ‘I wanna love you’, als een scherpere variant van het jawoord. Een jawoord aan haar vriend, auteur Bastiaan Vandendriessche. “The writer is een ode aan schrijvers die mijn leven hebben veranderd, zoals de surrealiste Leonora Carrington, of Patti Smith. Ik word vaak platonisch verliefd op een schrijver. Mijn lief heb ik ‘ontmoet’ door zijn theatertekst Ode aan Buldegart.”

“Ik voel mij in Brussel meer verbonden met de natuur dan toen ik op het platteland rond Gent woonde”

niet wegdenken. Ik hou van de realiteit. Voor mijn nieuwe tour heb ik een grote vogel gemaakt om mee weg te vliegen, maar ik wil dat je ook ziet dat de vleugels van hout zijn gemaakt. Bij muziek is dat ook zo, je moet de stem horen kraken, de hars van de strijkstok zien spatten.”

Liefde kan pijn doen, zegt ze. “Hoe meer je van iets houdt, hoe meer je erdoor gekwetst kunt worden. Daarom kiezen veel mensen er vandaag voor om niet meer te geloven in de mensheid. En een beetje meer argwanend te zijn en minder vertrouwen te hebben. Ik heb

The writer is Vandendriessche, maar ook Bourgeus zelf. “En Leonora Carrington. En David Lynch, mijn grote held, die vorig jaar gestorven is. Er zitten heel veel lagen in die titel. ‘Forever’ is een song voor Lynch, die op het Hollywood Forever Cemetery begraven ligt in LA, maar ook voor een paar dierbaren die ik in 2025 verloren ben.”

Rosalía

Twee jaar terug herinterpreteerde Bourgeus samen met Dijf Sanders de muziek van Lynch’ cultserie Twin Peaks. Soundtracks

nemen een steeds grotere hap van haar repertoire in. De voorbije jaren componeerde ze scores voor onder meer Godvergeten en Assisen, en recenter Julian van Cato Kusters en de internationale VRT MAX-serie This is not a murder mystery. “Dat was héél véél muziek”, geeft Bourgeus toe. “Zes afleveringen van telkens veertig minuten, dat is bijna een album per keer. Ik vond het heel leuk om te doen, maar het heeft me wel heel veel nachtrust gekost.” Soundtracks componeren en haar eigen albums in elkaar boksen zitten elkaar niet in de weg, zegt ze. “Het zijn communicerende vaten, ze verrijken elkaar.”

Haar klassieke vorming als violiste is de smeerolie tussen die twee universums. Klassiek heeft altijd al een grote rol gespeeld in de barokke wereld van verbasterde r&b en glimmende clubbeats die ze als Tsar B creëert. Al op haar doorbraaksingle ‘Escalate’ in 2016 sluimerde een orkestrale sfeer. Op haar album The writer verwijst Bourgeus naar Monteverdi en Bizet, werkt ze samen met een vocaal ensemble uit Wenen en geven strijkers extra zwier. Kortom, Rosalía is er niets tegen. “Eigenlijk doe ik al tien jaar waar zij nu mee scoort”, knikt Bourgeus. “Maar ik maak geen muziek om de eerste te zijn, ik wil de wereld niet veroveren. Ik wil gewoon dingen doen die verfrissend voelen. Dat er nu iets in is wat ik altijd al supernice heb gevonden, is wel een compliment.”

The writer komt uit op 30/1, Tsar B stelt haar nieuwe album voor op 16/4 in de Ancienne Belgique, abconcerts.be

Inzichten

Wat weet actrice Anne-Laure Vandeputte van het leven?

Wat doe je anderen graag cadeau? Bloemen. En het boekje On connection van Kae Tempest.

Wat had jij pas op erg late leeftijd door dat iedereen al lang wist? Dat de eerste letter van het Disney-logo de letter D is, en geen rare abstracte krul.

Welke fout maak je keer op keer tijdens het creatieve proces?

Het heeft lang geduurd voor ik doorhad dat iets maken tijd vraagt. Een idee/ verhaal/tekst groeit als ik het af en toe een paar maanden mag vergeten. Tegenwoordig calculeer ik die tijd in in het maakproces, maar vertrouwen vinden in die trage werkmethode heeft me toch eventjes gekost. Welke levenswijsheid wordt overschat?

Levenswijsheden van TikTokpsychologen. Mensen zijn gelaagder dan snackable content.

Waar kijk je naar uit de komende maanden?

We mogen opnieuw op tournee met mijn performance My body as a commodity. Dat is echt een cadeautje, zeker omdat we in Les Halles in Schaarbeek een thuismatch spelen.

Daarnaast: boekjes lezen en wijntjes drinken in de lentezon met mijn lief en vrienden.

Naar waar zou je willen verhuizen en waarom?

Ik hou van Brussel, mij krijgen ze hier niet zo snel weg. Maar in de winter mag je me gerust een paar maanden verschepen naar een zonniger oord.

Voor welke breed gebezigde uitvinding ben jij bijzonder dankbaar?

Elektrische deelsteps (sorry).

Bij welke historische gebeurtenis had je graag ingegrepen?

Trump. In zijn geheel. Wat is kunst?

Iets dat je iets toont, laat voelen of loslaten waar je eerder zelf nog niet de vinger op kon leggen. Onverwachtse herkenning.

Waarop trakteer je jezelf af en toe?

Ik ga graag naar de sauna. Behalve het feit dat het mijn hoofd heerlijk leegmaakt, vind ik het ontroerend om zoveel mensen in hun blootje samen in zo’n opgietsessie te zien zitten.

Bestaat er een god?

Genoeg om mensen te verbinden, niet genoeg om mensen om te vermoorden.

• Anne-Laure Vandeputte (Brugge, 1993) studeerde in 2016 af als acteur aan het conservatorium van Antwerpen. Vandaag woont ze in Brussel

• Ze speelde bij SKaGeN, de Roovers, FC Bergman en met Lies Pauwels, vertolkte Dulle Griet in Bruegel van Lisaboa Houbrechts en speelt in tal van tv-series, onder meer in het recente Drift

•De theaterproductie My body as a commodity die ze samen met Andrew Van Ostade maakte over eigendomsrecht op het eigen lichaam, werd geselecteerd voor het TheaterFestival

Welke wet zou je meteen invoeren?

Superrijken belasten. Wat is in godsnaam het nut van miljardairs?

Daar mag dringend een plafondje op gezet worden. En zet dat geld dan ineens in voor de strijd tegen climate change

Met welke quote pak je graag uit?

De eerste zin van het boek Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? van Johan

Harstad: “De persoon van wie je houdt bestaat voor 72,8 procent uit water en het heeft al weken niet geregend.”

Typeer Brussel in drie woorden Wild, warm, morsig.

MICHAËL BELLON

My body as a commodity van Anne-Laure Vandeputte is te zien in de Hallen van Schaarbeek op 12 en 13/2, in het kader van It Takes a City, ittakesacity.brussels

Op zolder cadeaus printen in 3D

Elke week toont een Brusselse tiener zijn favoriete plek in de stad. Deze keer neemt Thor (14) BRUZZ mee naar de zolder van zijn huis waar zijn 3D-printer staat.

Hoe kom je aan die 3D-printer?

Ik kan zeer goed in 3D denken. Als je dat dan niet kunt printen, is het niet bepaald nuttig, maar als het wel kan, heb je prachtige spullen. Ik was met mijn papa aan het denken hoe ik dat zou kunnen doen en zo heb ik de printer voor sinterklaas gekregen. De printer die je kreeg was een bouwpakket. Was het moeilijk om het in elkaar te zetten?

Het duurde denk ik drie weken om te bouwen, het was ingewikkeld. Niet zoals met lego; simpel en duidelijk. Het moeilijkste waren de rubberen banden die moeten worden opgespannen zodat de onderdelen kunnen bewegen. Die zijn perfect op maat gemaakt. Je moet superhard trekken en ik was bang dat ik ze kapot zou maken.

Wat heb je ondertussen geprint?

Ik heb onlangs een Harry Potterkasteel gemaakt. Soms print ik cadeautjes. Dat is heel handig als je last minute geen cadeau hebt voor iemand en het is wel iets creatiefs. Hoe bedenk je het juiste cadeau?

Dat hangt af van de persoon. Mijn mama wil niet gewoon een walvisje of zo. Voor haar heb ik een doosje gemaakt dat je kunt openen en sluiten, met haar naam, ‘mama’ en een hartje erop. Meestal maak ik er nog een tekeningetje bij op papier, dan is het persoonlijk en volledig. Wat zou je maken voor je favoriete docent?

Ik vond op een website met 3D-projecten een mooie Akropolis. Ik heb die geprint voor mijn leerkracht Latijn-Grieks, ze was ook mijn klastitularis. Om de waarheid te vertellen, heb ik die nog niet gegeven. Ik had die lang op voorhand geprint, maar ben hem op de dag zelf vergeten mee te nemen. Hij zit nog altijd in mijn schuif. MARJON UDO

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

demensdenkt

ZONDAGENVANDEFILOSOFIE

ORGANISATIE:huisvandeMensi.s.m.Mensen&Wetenschap, OudstudentenbondVUBenHumanistischVerbondBHG.

Opzondagenorganiseert huisvandeMensBrussel eenfilosofischseminarie metbrunch.

Locatie: CaféKafka Visverkopersstraat21 1000Brussel

Wanneer: Zondag22/02,22/03, 26/04en31/05 van11tot13u

Inschrijvenvoordebrunch verplichtvia jan.vandenbrande@ demens.nu

PODCAST ‘IN BRUSSEL’

Luister elke week naar twee verhalen recht uit de stad

met Margot Otten

Deze week

‘In Brussel’ in het Brussels dialect met acteur en social media-figuur Dean Raey

Een vooruitblik op BRUZZ ICE invites (31/01 in de VK) met Jazz Brack en Femifè

‘In Brussel’, elke woensdag op je favoriete podcast-app

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals dit reliëf. Waar is deze foto genomen? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ.

Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

▢ Dochter

▢ Dansen

▢ Pilates

▢ Winter

▢ Voedselveiligheid

▢ Drone

▢ Kebab

▢ Regering

▢ Kunstcollectie

▢ Beschuldiging

▢ Liberaal

▢ Parlement

Oplossingen

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

tegen de gevel van het hoofdgebouw van het Rijksarchief in de Ruisbroekstraat in Brussel.

door May Claerhout

WIN TICKETS

Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be

ITAC: Hofstade 5x2 TICKETS, Les Halles, 5/2 Mail: ‘Hofstade’

Liefde/amour

5x2 TICKETS, KVS, 13/2 Mail: ‘Liefde’

P for Power

5x2 TICKETS, Bozar, 6/2 & 14/6 Mail: ‘Power’

Brussel heeft al 600 dagen geen regering. Van sociaal werkers, kunstenaars en activisten tot arbeiders, ambtenaren en ondernemers, vroeg of laat zullen we allemaal de gevolgen dragen.

Helaas zal pas dan iedereen de nood voelen om op straat te komen. Maar wat als we vandaag al betogen om het morgen niet te moeten doen? Knip deze advertentie uit en kom Brussel mee verdedigen op 30 januari, Beursplein, van 19u tot 21u.

Rappe Rik vindt z’n droomhuis in één klik.

Download rap de Zimmo app