BRUZZ editie 1963 (21-01-2026)

Brusselse horeca weinig ‘pregnancyfriendly’

ZWANGER EN OP RESTAURANT

Mobiliteit LEZ-boetes niet verlagen, maar verfijnen

Deze woensdag buigt het Brussels parlement zich nog eens over de lage-emissiezone (LEZ). In de commissie Leefmilieu stelt de MR voor om de boetes gevoelig te verlagen, zodat automobilisten zich kunnen aanpassen aan de regels, die sinds begin dit jaar versneld strenger werden. De Franstalige liberalen willen de boetes in eerste instantie tot maximaal 15 euro per maand beperken en na zes maanden optrekken naar een plafond van 50 euro per maand. Dat is minder dan de helft van het huidige boeteplafond (350 euro per kwartaal), dat omgerekend per maand 117 euro bedraagt.

Dat MR nu pas met het voorstel komt is geen toeval. Doordat de partij van Georges-Louis Bouchez uit de Brusselse formatie is gekegeld, kan ze eindelijk het oncomfortabele pak van formateur uittrekken. In de oppositie vist de partij meteen een van de recepten op waarmee ze de gewestverkiezingen won: profilering op mobiliteit. De onderhandelende partijen worden weggezet als Good Move-coalitie. En met het voorstel over de LEZ-boetes verplicht MR de PS om zich uit te spreken over een thema dat socialistische kiezers na aan het hart ligt. Geen wonder dat ook Team Fouad Ahidar de Franstalige liberalen volgt.

“De huidige LEZregeling draagt een zekere mate van sociale onrechtvaardigheid in zich”

bescheiden inkomen de middelen niet hebben om een dure elektrische wagen aan te schaffen. Ze vergeten daarbij te vermelden dat tweedehands benzinewagens vandaag een betaalbaar initiatief zijn voor roetbrakende diesels. Zelfs benzinevoertuigen met euronorm 4, die vandaag al negentien jaar oud zijn, mogen het gewest nog in tot eind 2029. Zo’n vierwieler gaat vandaag makkelijk voor minder dan 4.000 euro van de hand. Moderne benzinewagens vanaf bouwjaar 2021 zijn zelfs toegelaten tot 2035. Is de huidige regeling dan perfect? Nee, ook het huidige boetesysteem is immers een lineaire maatregel, waarbij vrijwel iedereen dezelfde forse boetes krijgt. Sommige groepen komen daardoor in de problemen. Neem nu een kleine ondernemer met een dieselbestelwagen die niet meer conform is. Het aanbod aan benzinebestelwagens is erg klein en een beetje elektrische bestelwagen kost al snel 50.000 euro. Wat doe je dan? Het voorbeeld toont dat de huidige LEZ-regeling een zekere mate van sociale onrechtvaardigheid in zich draagt. Zoals vaak als het over mobiliteitskwesties gaat, geldt: wie over de nodige centen beschikt, kan zich probleemloos aanpassen en de anderen, tja

Het scenario dat MR voorstelt, dreigt echter ten koste te gaan van de gezondheid van de Brusselaars. De LEZ heeft de luchtkwaliteit de voorbije jaren immers gevoelig verbeterd en met beduidend lagere boetes dreigt dat effect te verwateren. Sommige bestuurders overwegen vandaag al om gewoon 1.400 euro per jaar aan boetes te betalen en met hun oude voertuig verder te rijden. Met een jaarlijks plafond van 600 euro wordt dat scenario nog aantrekkelijker.

Tegenstanders van de huidige boetes argumenteren vaak dat mensen met een

Het is dan ook een goed idee om na te denken over sociale correcties op het huidige boetesysteem. Renteloze leningen voor lage inkomens of voor de aanschaf van een elektrische bestelwagen kunnen deel van de oplossing uitmaken. Tijdelijke uitzonderingen voor kroostrijke gezinnen of voor wie werkt op uren wanneer er geen openbaar vervoer rijdt evenzeer. Op langere termijn moet Brussel blijven werken aan een mentale mobiliteitsomslag. Een aantal mensen die vandaag ‘echt niet zonder auto kunnen’, beseffen niet hoe makkelijk ze zouden kunnen autodelen, stappen, fietsen of het openbaar vervoer nemen. Kortom, stof genoeg voor een stevig debat in het parlement.

Kris Hendrickx Redacteur

In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Inhoud

21januari 2026

Frédéric De Gucht: ‘Het kan lukken met de MR en de PS, maar niet met bepaalde tenoren’

Oppad met de voedselinspectie

InBrusselbuist het gros van desnackbarsnaeencontrole. BRUZZgaatoppad met de voedselinspectieom te kijken wat eraandehandis.

Maandag 26 januari in BRUZZ 24 en op BRUZZ.be

Nieuwsbrief

Wiljeopdehoogteblijven van de actualiteitencultuuruitBrussel? Abonneerjedanopeen van onze nieuwsbrievenenkrijg het beste van BRUZZinjemailbox.

Ga naar BRUZZ.be/nieuwsbrief

COLOFON

OPDECOVER

06Gezondheid ZwangerinBrussel:angst opomrestaurant te gaan

ACTUALITEIT

03Vooraan Mobiliteit:LEZ-boetesniet verlagen,maarverfijnen

12Actueel VoetbalclubRWDMzit inslechtepapieren

14Opinie ’Sneltramschrappenlevert problemen,geenoplossingen’

15Cartoon DelphineFrantzen

VERHALEN

22 Gezondheid Illegale‘erectiehoning’ duiktopinBrussel

26 Natuur Jaarlijksvogeltelweekendmikt oprecordaantalBrusselaars

Tanguy Gisabo is butler in hotel Astoria

32 Rouw FilmmaaksterKarimaSaïdidook met ‘Ceuxquiveillent’indedood

ELKEWEEK

14 Stadsleven Fietsslot

16Inbeeld

16In het nieuws

25BeestigBrussel Adopteereenseen schaap

30 Column Gordijn

44Hang-out Simon

46Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36Shoptips

37 Eat &Drink Driekeerwereldsekoffieen thee

38Uittips

39Kleinonderhoud WalterHus

40Uittips

41 Uitgelicht FilmmakerSarahVanagtlaat bouwvakkersdromen

43Inzichten MarcinDudek

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR Heleen Rodiers VORMGEVING Johanna Collier EINDREDACTIE Karen De Becker, Michiel Leen WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Sophie Soukias, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Johan Baeten, Michaël Bellon, Jasper Croonen, Andy Furniere, Michiel Leen, Tom Peeters, Niels Ruëll, Matisse Van der Haegen, Lies Van Overschée, Bram Van Renterghem, Benthe Vermeulen (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

‘Ikben zwanger en eetmet schrikop restaurant’

Experts pleiten voor extra voedingslabel op menukaart

Allergisch, vegan, intolerant: de menukaarten bewegen mee. Zwanger in Brussel? Trek je plan. Restaurants of bistro’s bieden zelden een aangepast menu aan. En wie extra informatie vraagt, krijgt vaak ontwijkende of ronduit foutieve antwoorden “Een blinde vlek”, vindt ook Horeca Brussel.

door Sophie Soukias illustratie Delphine Frantzen

Je ziet een probleem vaak pas echt wanneer het je persoonlijk overkomt. Twee weken na elkaar, in hetzelfde restaurant in Vorst, krijg ik twee totaal verschillende antwoorden. De ene ober verzekert me de ene week dat de kaas bij mijn pasta gepasteuriseerd is. Een week later zegt zijn collega het tegenovergestelde.

In een ander restaurant roept de zaalmedewerker de chef erbij, die met stelligheid zegt dat alles door de oven is gegaan. Alleen: wanneer het bord arriveert, ligt het onder een tapijt van verse kruiden, mogelijk riskant als ze niet zorgvuldig gewassen zijn. Ik durf er al niet naar te vragen. Ik durf het bord ook niet terug te sturen. Ik zit met vrienden aan tafel en heb mijn zwangerschap die avond al genoeg “aangekondigd”. Dus probeer ik, zo onopvallend mogelijk, de minuscule stukjes peterselie weg te vissen. Een hopeloze opdracht.

Die ogenschijnlijk banale scènes keren terug in de getuigenissen die binnenliepen na een oproep op sociale media en in mijn eigen omgeving. Eerste vaststelling: dit ongemak is geen uitzondering. Geen van de zwangere vrouwen die wilden getuigen mijdt restaurants volledig. Maar bijna allemaal botsen ze op dezelfde grijze zones: vermijdbare details, vage antwoorden en een culinaire ervaring die gewoon beter kan.

“Uit eten gaan en je sociale leven blijven leiden zou vanzelfsprekend moeten zijn tijdens de zwangerschap, maar in Brussel lukt dat niet”, zegt Lilian Tan, voormalig journaliste uit Singapore, die in Jette woont en zwanger is van haar tweede kind. “In Singapore, net als in de VS, kunnen klanten hun gerecht makkelijker customizen volgens hun noden. In Europa is dat veel minder ingeburgerd.” In Brussel kwam ze nog geen zaak tegen die spontaan alternatieven aanreikt expliciet voor zwangere vrouwen.

Elisabeth Debourse, hoofdredactrice van Fooding Belgium en een referentie in het gastronomische landschap, bevestigt dat beeld: “Ik heb nog nooit gehoord van adressen die zich publiek profileren als pregnancy-friendly, al passen veel restaurants zich zonder problemen aan zodra je de zwangerschap vermeldt.”

Onrustig en schuldig

Silke Droeshout, diëtiste in Evere, noemt zichzelf niet snel angstig, wellicht omdat ze gewend is te analyseren wat ze eet. En toch volstond een eenvoudige burger bij fastfoodketen Quick om twijfel te zaaien: was de sla wel echt goed gewassen? “Dan voel ik me inderdaad een beetje onrustig en een beetje schuldig, omdat je het nooit zeker kan weten”, zegt ze.

Amandine Lorrain, leerkracht Frans in Neder-Over-Heembeek, herinnert zich een scène die haar is bijgebleven. Voor de verjaardag van haar moeder reserveert ze een gastronomisch restaurant. Ze meldt discreet dat ze zwanger is, omdat ze de zwangerschap zelf nog wil aankondigen. Maar diezelfde avond vraagt een ober, luidop en voor het hele gezelschap, wie ‘de zwangere persoon’ is.

“In het begin van een zwangerschap, zeker na een moeilijk traject of een mis-

kraam, kan het enorm gevoelig zijn om je zo te moeten outen”, zegt ze.

Een terugkerende frustratie: de vaagheid van de antwoorden. “Niet uit slechte wil, maar omdat niemand het echt weet”, zegt Lorrain. En precies dat voedt stress. “Het maakt de angst alleen maar groter: je wil je baby geen schade berokkenen. Ook al zijn de gevallen zeldzaam, je weet: één keer kan genoeg zijn …”

Voor de Brusselse dokter Comfort Achuo, die prenatale verloskundige consultaties doet en zelf in verwachting is, zijn voedingsrisico’s tijdens de zwangerschap allesbehalve een detail. “Tijdens een zwangerschap ben je, als alles goed verloopt, niet ziek. Maar je blijft wél een patiënte: je wordt opgevolgd door een arts die beslissingen neemt voor twee patiënten, de moeder en de baby.”

Bij voeding is de boodschap al bij het eerste consult duidelijk. “Aan het begin van de zwangerschap wordt de immuniteit tegen toxoplasmose gecontroleerd, een infectieziekte. Er wordt uitgelegd waar de risico’s zitten en waarom je bepaalde producten beter mijdt, zeker in het begin, wanneer de baby het kwetsbaarst is.”

Hoewel de infecties zelden voorkomen, kunnen de gevolgen niettemin zwaar zijn. “Toxoplasmose kan oogletsels veroorzaken. Het cytomegalovirus, dat niet via voeding wordt opgelopen, kan hersenletsels of gehoorproblemen geven. Listeriose kan, in de zwaarste gevallen, leiden tot het overlijden van de foetus”, zegt Achuo. Het zijn scenario’s die vaak te vermijden vallen. “Het zou echt zonde zijn om zoiets op te lopen, terwijl de gevraagde voorzorgen niet eens ingrijpend zijn.”

Een zwangere vrouw neemt dus best voorzorgen, zoals alles goed verhitten (vlees, eieren …). “Fruit en groenten kun je rauw eten als je ze afspoelt met water”, zegt de dokter. En buitenshuis? “Vermijd rauwkost.” Achuo gaat voorlopig ook niet naar vis- en schaaldierrestaurants. “Een Italiaan is doorgaans vrij veilig, behalve dan de kazen.”

Bij twijfel controleert ze. “Er bestaat een app,

“Zwangerschap is geen ziekte en rechtvaardigt geen algemene extra maatregelen voor de horecasector, zoals een label op de menukaart”

Justine Cerise Woordvoerster FOD Volksgezondheid

ZwangerHap. Je vult een ingrediënt in en je ziet meteen of het oké is tijdens de zwangerschap. Ik raad die al mijn patiënten aan.”

Pictogrammen

Zou het helpen om op menukaarten pictogrammen te zetten voor zwangere vrouwen – zoals “rauw ei” (bijvoorbeeld in chocolademousse of tiramisu) of “ongepasteuriseerde kaas”? Achuo is alvast geïnteresseerd, zoals er vandaag al labels zijn voor allergenen. “De vraag is ook: willen en kunnen restaurants die verantwoordelijkheid dragen?” Volgens haar zou een betere sensibilisering al veel veranderen in de horecawereld. “Betere informatie vergroot het gevoel van betrokkenheid.”

Martin Stameschkine, communicatiemedewerker bij Horeca Brussels, erkent dat er een blinde vlek is. Er circuleert in de sector wel informatie over voedselveiligheid, “maar die is, toegegeven, niet op zwangerschap gericht”. Horeca Brussels maakt naar eigen zeggen nochtans best wat content om professionals te sensibiliseren. “Dit zou perfect het onderwerp kunnen zijn van een iets diepgaander artikel”, zegt hij. Zonder wettelijk kader, benadrukt hij nog, is niets verplicht.

“Eten bij een Italiaan is doorgaans vrij veilig, behalve dan de kazen”

ComfortAchuo Arts

Allergenen moeten, op basis van Europese regels, verplicht vermeld worden, maar niets verplicht restaurateurs om ingrediënten die problematisch kunnen zijn voor zwangere vrouwen zichtbaar op de kaart te zetten. Een wetgeving zoals bij allergenen staat ook niet op de agenda, bevestigt Justine Cerise, woordvoerster van de FOD Volksgezondheid. “Zwangerschap is geen ziekte en rechtvaardigt geen algemene extra maatregelen voor de horecasector. Consumenten worden wel aangemoedigd om vragen te stellen: de horeca moet op verzoek informatie geven over de samenstelling van bereidingen.”

Beslis zelf

Sommige restaurateurs nemen wél initiatief. Julie Belaen, die de Chicago

Trattoria en het Chicago Café in het centrum uitbaat, vermeldt op de menukaart van haar trattoria dat alle kazen gepasteuriseerd zijn. “Ook mozzarella en burrata.” In haar andere zaak, het Chicago Café, staat niets specifieks voor zwangere vrouwen, al “komen er wel vaak vragen, vooral over gerookte zalm of over salades die goed gewassen zijn”. Belaen is geen voorstander van extra pictogrammen. “Omdat er al te veel informatie op de menukaart komt. Je zit al met labels vegan, halal, glutenvrij. Zwangere vrouwen weten meestal wel wat ze wel en niet mogen eten. Ik zeg altijd: ‘Beslis zelf.’”

Ook bij Garage-à-Manger in Elsene, een andere family-friendly plek, kiest uitbaatster Clémence Friedmann liever voor een gesprek dan voor labels. Een speciale ‘zwangerenformule’ (voor-, hoofd- en nagerecht 100 procent

safe) noemt ze financieel onhaalbaar. “Je zou een aparte mise-en-place moeten organiseren voor alleen die klanten, terwijl je perfect per geval kunt bijsturen.” Bij Garage-à-Manger is geen enkele kaas gepasteuriseerd en dat staat niet op de kaart, “maar je hoeft het maar te vragen. Wil een klant de salade vermijden, dan stellen we een soep voor.”

Friedmann vindt dat zwangerschap niet per definitie angst moet oproepen. “Ik heb zelf heel moeilijke, risicovolle zwangerschappen gehad, en ik heb mezelf nooit de stress opgelegd die ik bij sommige klanten zie. Soms at ik zelfs een klein stukje ‘afgeraden’ kaas, gewoon omdat ik er zo’n zin in had.” Ze vermoedt dat er vroeger minder angst werd doorgegeven. “Onze moeders kregen dat veel minder mee, en we zijn er niet allemaal gehandicapt door geworden.”

Ouderlijke burn-out

“De samenleving lijkt geobsedeerd door het beheersen van risico’s en gevaren”, zegt Van Petegem. “Daardoor kunnen mensen te voorzichtig of te angstig worden, met mogelijk nadelige gevolgen voor de ontwikkeling van het kind.” Niet meer op restaurant gaan tijdens de zwangerschap kan passen in die vorm van “overbescherming. Tegelijkertijd spelen ook meer structurele zaken een rol in het verloop van de zwangerschap, zoals luchtvervuiling of de kwaliteit van de woning. Ook dat heeft impact op de zwangerschap, maar dat krijgt veel minder aandacht, want vandaag ligt de nadruk

zwangere vrouw, maar voor een ‘gemiddeld’ individu, vaak ook impliciet mannelijk, dat als referentie dient in medische studies, zegt Meeussen. Ze wijst ook op de sociale druk die – ook na de geboorte van het kind –doorgaans zwaarder op moeders dan op vaders weegt.

“Vrouwen krijgen de tegenstrijdige boodschap dat stress slecht is voor de zwangerschap, maar dat ze tegelijk alles perfect moeten doen.” Dat weegt, zegt ze, op de schouders van iemand van wie verwacht wordt dat ze blijft werken tot het laatste moment, zorgt voor het gezin, een sociaal leven onderhoudt en tegelijk het ongeboren kind beschermt. De stortvloed aan haat die

“Een zwangerschapsvriendelijk label helpt aanstaande moeders, zodat ze niet alles zelf moeten controleren”

Nele Wouters, woordvoerster van Kind en Gezin, zegt: “Een label op een menu blijft een icoontje: het legt niet uit waarom iets afgeraden wordt. Belangrijker is dat zwangere vrouwen begrijpen waarom een ingrediënt of een bepaalde bereiding een risico kan vormen, zodat ze zelf geïnformeerde keuzes kunnen maken.” Op de website van Kind en Gezin staan adviezen voor een gezonde zwangerschap, inclusief uitleg over aandoeningen die met voeding samenhangen. Volgens dokter Deborah De Geyter van het Nationaal Referentiecentrum voor Congenitale aandoeningen (NRC) werpt sensibilisering wel degelijk vruchten af: “We zien vast en zeker geen toename in infecties zoals listeriose en toxoplasmose bij zwangere vrouwen, aangezien ze doorgaans goed geïnformeerd zijn.”

Gynaecologen, artsen, vroedvrouwen en organisaties zoals Kind en Gezin staan in de frontlinie van preventie, maar de focus ligt vooral bij de toekomstige moeders. Zij dragen uiteindelijk de verantwoordelijkheid om het ongeboren kind te beschermen. Dat past in een bredere druk die vandaag op ouders weegt, analyseert ontwikkelingspsycholoog Stijn Van Petegem (ULB). “De lat ligt heel hoog. Van ouders wordt verwacht dat ze hun keuze voor het ouderschap tot in de puntjes waarmaken.” Altijd beschikbaar zijn, tijd, energie en geld investeren, precies weten wat te doen … “Die eisen beginnen zelfs vóór de geboorte”, zegt Van Petegem. En ze kunnen leiden tot extreme uitputting, soms omschreven als een ouderlijke burn-out.

Loes Meeussen Docent en onderzoeker sociale psychologie (Thomas More en KU Leuven)

vooral op de individuele verantwoordelijkheid van ouders.”

Tegenstrijdige boodschappen

Net daarom is het “essentieel om de zwangere vrouw te ondersteunen en de verantwoordelijkheid meer te delen in de samenleving”, vindt Loes Meeussen, docent en onderzoeker sociale psychologie (Thomas More en KU Leuven). “Bijvoorbeeld met een structurele vorm van labelen in restaurants, zodat de aanstaande moeder niet alles zelf moet controleren.”

Net als elders in de samenleving is ook in restaurants de norm niet gemaakt voor de

de Vlaamse minister Melissa Depraetere (Vooruit) vorige week over zich heen kreeg na de aankondiging van een vervroegd zwangerschapsverlof, is daar volgens haar een sprekend voorbeeld van.

Meeussen denkt nochtans dat de samenleving klaar is voor meer collectieve voorzorg. “Soms is er een trigger nodig, een gebeurtenis, aandacht in (sociale) media, om praktijken te veranderen”, zegt ze. “In de horeca hebben we al grote stappen gezet voor mensen met allergieën of voor wie vegetarisch, vegan, koosjer of halal eet. Er is geen reden waarom zwangere vrouwen niet de volgende groep zouden kunnen zijn.”

‘JE SUIS ENCEINTE ET J’AI PEUR D’ALLER AU RESTAURANT’

FR/ À Bruxelles, les femmes enceintes se heurtent, dans les restaurants, à un manque d’informations sur la sécurité alimentaire. Et celles qui demandent des précisions reçoivent souvent des réponses évasives, voire carrément erronées, ce qui ne fait qu’accentuer la crainte d’une intoxication pendant les neuf mois de grossesse. Des experts parlent d’un angle mort et plaident pour davantage de soutien et des lignes directrices claires.

“I’M

PREGNANT AND I’M SCARED TO GO TO A RESTAURANT”

EN/ Pregnant women in Brussels often encounter a lack of information about food safety when dining out. Those who ask for extra guidance are frequently met with evasive or even incorrect answers, which only heightens the fear of foodborne illness during the nine months of pregnancy. Experts describe this as a blind spot and call for more support and clear guidelines.

Ontdek alles over aanmelden en inschrijven in een Nederlandstalige school in Brussel.

Mis het schooljaar 2026-2027 niet en kijk snel op: www.inschrijveninbrussel.be

Inschrijven in een kleuterof lagere school

19.01.2026 – 30.01.2026 Voorrang broers en zussen

24.02.2026 – 17.03.2026 Online aanmelden

27.04.2026 – 12.05.2026 Inschrijven na aanmelden

Vanaf 21.05.2026 Vrije inschrijvingen

01.09.2026 Start schooljaar 2026-2027

Is je kind geboren in 2024? Meld nu al aan, ook als het pas naar school gaat in september 2027.

Informatie over de procedure in het buitengewoon onderwijs?

Ga naar inschrijveninbrussel.be.

Inschrijven in het 1ste leerjaar van een secundaire school

31.03.2026 – 24.04.2026 Online aanmelden (ook broers en zussen)

20.05.2026 – 16.06.2026 Inschrijven na aanmelden

Vanaf 20.05.2026 Vrije inschrijvingen

01.09.2026 Start schooljaar 2026-2027

Inschrijven in de hogere jaren van een secundaire school

Vanaf 01.06.2026 Inschrijven

01.06.2026 – 04.06.2026 Voorrang leerlingen met een Nederlandstalige ouder 01.09.2026 Start schooljaar 2026-2027

Voetbalclub RWDM zit in slechte papieren

Amerikaanse eigenaar John Textor kan schulden niet terugbetalen

De verkoop van RWDM lijkt onafwendbaar, nu de financiële strop rond de nek van de Amerikaanse eigenaar John Textor almaar meer begint te spannen. Zelfs de spelerslonen komen in gedrang.

door Bram Van Renterghem

RWDM Brussels kan al een tijdje de rekeningen niet meer betalen. Volgens meerdere bronnen zijn de licenties op de scoutingplatformen stopgezet, hebben leveranciers de samenwerking met de club beëindigd en werd het personeel, waaronder de medische staf, niet meer betaald, waardoor ze vertrokken zijn.

Zelfs de spelerslonen komen in het gedrang. Daar wil de club geen commentaar op geven, “al zijn die tot nu toe altijd betaald geweest”, zegt RWDM-woordvoerder Damien De Coen.

Ook het transferverbod dat de licentiecommissie de voetbalclub oplegde, net om de betalingsachterstand niet te laten verergeren, blijft van kracht. “Mocht blijken dat zaken niet in orde zijn, volgen eind deze maand eventuele sancties”, zegt Nils Van Brantegem van de licentiecommissie. Puntenverlies is zo’n mogelijke sanctie.

Rentesneeuwbal

Ook zonder die drastische maatregel blijft het duidelijk: RWDM zit in slechte papieren. De vraag is of de club die moeilijkheden wel te boven kán komen.

Het draait vooral rond de Amerikaanse eigenaar John Textor en de Eagle Football Holdings, waarvan hij meerderheidsaandeelhouder is. Die holding bevat ook de Brazili-

aanse club Botafogo en het Franse Olympique Lyon.

Om die laatste club te kopen, heeft Textor flink moeten lenen. Niet bij reguliere banken, die die risicovolle investering schuwden, maar bij investeringsfonds Ares.

Dat fonds kwam met ongeveer 450 miljoen dollar over de brug, maar tegen een zeer hoge kostprijs. Volgens de Financial Times moet Eagle Football Holdings dat bedrag tegen 2028 terugbetalen, en lopen de jaarlijkse intrestvoeten op tot 16 à 22 procent.

Bovendien wordt met een ‘payment in kind’- systeem gewerkt: intresten hoeven niet cash te worden afgelost, maar kunnen bij de hoofdsom worden gevoegd, waar dan opnieuw rente op betaald moet worden, enzovoort. Goed voor als er tijdelijk geen geld is, maar op die manier explodeert de schuld.

Daar moeten inkomsten tegenover staan, en liefst snel. Helaas: de Franse ploeg Olympique Lyon boekte vorig seizoen 201 miljoen euro verlies. De 190 miljoen pond die Textor verdiende met de verkoop van zijn aandeel in de Engelse club Crystal Palace, moesten bijna integraal doorgesluisd worden naar Ares.

De vraag is wat er in de kas van Textor overblijft. Ares besloot in elk geval de terugbetalingen voor twaalf maanden te

bevriezen, om Textor wat tijd te geven. De vraag is of het iets verandert. “Ares weet ook wel dat Textor dat nooit zal kunnen terugbetalen”, zegt RWDM-kenner Alain Meskens. “Uiteindelijk blijft dat een gigantisch bedrag.”

Ares is bovendien niet de enige schuldeiser van Textor. Ook aandeelhouder Iconic Sport wil 93 miljoen dollar van hem, omdat de aan hen beloofde beursgang van Eagle Football Holdings nooit is doorgegaan. In eerste aanleg kreeg Iconic Sport al gelijk. De zitting in hoger beroep vindt op 21 januari plaats in Londen.

Kleine garnaal

Dat kleine garnaal RWDM hierdoor getroffen wordt, is logisch en vreemd tegelijk. Logisch, omdat de club nu eenmaal deel uitmaakt van een holding in slecht weer. Maar ook vreemd, omdat de bedragen die in Brussel rondgaan peanuts zijn, in vergelijking met die van de zusterclubs.

Waarom betaalt Textor niet netjes de relatief kleine, Brusselse rekeningen, zodat tenminste die club gezond kan blijven? “De verstandhouding tussen hem en de supporters was snel heel slecht, en Textor is dat niet vergeten”, verklaart Meskens. “Hij doet enkel het nodige om de club in leven te houden, maar meer niet.”

Een andere verklaring luidt dat de zelfverklaarde miljardair Textor echt helemaal geen geld meer heeft. En dus helemaal niet zo rijk is als algemeen werd aangenomen.

Eind vorig jaar moest Eagle Football Holdings volgens gespecialiseerde bloggers een extra lening van 4,75 miljoen dollar en nog een van 15,2 miljoen euro afsluiten bij Ares. De krant La Capitale gaat ervan uit dat die 4,75 miljoen dollar dient om de grootste

“De club kan zich failliet laten verklaren om nadien met een schone lei te beginnen, maar dan wel in vierde provinciale”

Alain Meskens RWDM-kenner

noden bij RWDM te lenigen, lees: de spelers en RSZ-bijdragen te betalen. De 15,2 miljoen euro zou voor Botafogo zijn.

In ruil zijn de aandelen van verschillende clubs, waaronder RWDM, in onderpand gegeven. Daardoor kan Textor niet meer volledig zelf bepalen wat er nu met de club(s) gebeurt. Ares heeft intussen zeggenschap in de grote strategische beslissingen van de Eagle Football Holdings. Textor is aan handen en voeten gebonden.

Hoe ziet de toekomst van RWDM eruit?

Alain Meskens ziet twee scenario’s. In het eerste laat de club zich failliet verklaren om nadien met een schone lei te beginnen. “Dat heeft het grote nadeel dat de club dan naar vierde provinciale zakt, waardoor heel wat supporters zullen afhaken. Eventueel kan een stamnummer overgekocht worden om in de hogere regionen te blijven, maar zo eenvoudig is dat niet.”

Hij ziet, samen met nog RWDM-kenners, meer heil in het tweede scenario: een overname. “Dat kan door mensen binnen de Eagle Football Holdings zelf, iemand die in eigen naam de aandelen overkoopt. Of door een extern iemand. In dat geval weet je dat het eerder een buitenlandse dan een binnenlandse investeerder zal zijn. Dat kan dan goed vallen, zoals bij Union. Of slecht, zoals bij Standard”, aldus Meskens.

RWDM kan apart verkocht worden, maar eventueel ook gezamenlijk, dus met Botafogo en/of Olympique Lyon. Daarvoor zou interesse zijn bij verschillende partijen, maar heel concreet is die nog niet.

Verloren tegen Seraing

Onder dit gesternte begon RWDM vorige week aan de tweede helft van het seizoen in de Challenger Pro League. De Brusselse ploeg moest meteen een verlies (3-1) incasseren tegen Seraing. Het is al de negende nederlaag dit seizoen voor de Brusselaars, die bij het begin van de competitie nog droomden van promotie.

Of trainer Christ Bruno zijn spelersgroep zal kunnen behouden, is nog niet gezegd. Uitgaande transfers om de rekeningen aan te zuiveren, zijn immers wel toegelaten – de wintermercato sluit op 2 februari. Het is dus goed mogelijk dat doelman Bill Lathouwers (transferwaarde 700.000 euro), Manoël Verhaeghe (800.000 euro) of Gaëtan Robail (500.000 euro) de club alsnog verlaten, wat de sportieve prestaties nog zou bemoeilijken.

In elk geval staat RWDM nog een woelig seizoen te wachten. Wat de uitkomst van de licentiecommissie eind deze maand ook moge zijn.

Opinie

‘Sneltram schrappen levert problemen, geen oplossingen’

De echte reden om de sneltram van Willebroek naar Brussel te schrappen, is allicht de vrees voor Brusselse inwijkelingen. Londerzelenaar Jan Van Doren betreurt de beslissing.

Jan Van Doren

Inwoner van Londerzeel

Oud-directeur Voka

Metropolitan Schrijft deze opinie ten persoonlijken titel

Er komt dus geen sneltram van Willebroek naar Brussel. De Vlaamse regering doekt het project op. Onbegrijpelijk. De tramverbinding langs de A12 was een cruciaal onderdeel in het totale pakket ‘Werken aan de Ring’, waarbij noodzakelijke aanpassingen aan de Ring gecombineerd werden met betere fietsverbindingen en openbaar vervoer (tramlijnen tussen stad en Rand). Het was een evenwichtig geheel waarmee Vlaanderen en Brussel samen de verkeersellende rond Brussel konden aanpakken. Het pakket, mét de tramlijnen, had een stevig draagvlak in de Vlaamse regering toen het een tiental jaar geleden gelanceerd werd door een Vlaams-Brabantse minister van Mobiliteit: Ben Weyts (N-VA). Dat wordt nu onderuitgehaald door een paar lokale burgemeesters langs het traject, ook al zijn er al voor om en bij de 20 miljoen euro kosten gemaakt, onder meer met onteigeningen.

Stadsleven Fietsslot

door Patrick Wautelet

Na een geslaagde concertavond in het centrum voltrekt zich de nachtmerrie: ik ben de sleutel van mijn fietsslot kwijt. En ik heb geen reservesleutel. De volgende ochtend zit ik al

rond 7.30 uur met een slijpmachine – dank lieve buurvrouw – te zagen aan mijn slot, voor het raam van een chic hotel. Ik zie de hotelgasten ontbijten. Vonken en slijpsel vliegen in het rond van mijn

Zo’n stop-and-go-beleid is op zich al bedenkelijk. Zijn daar goede argumenten voor?

Eerst luidde het dat de situatie thans anders lag. De lokale burgemeesters argumenteerden dat de tram niet langer interessant zou zijn voor pendelaars omdat hij slechts tot de Heizel zou rijden, niet tot het Noordstation, zoals eerst was voorzien. Dat snijdt geen hout. In de planning was nog altijd voorzien dat de tram tot het Noordstation zou rijden, vanaf de Heizel via Brusselse tramsporen. Het Brussels Gewest diende daartoe wel nog in enkele linken in de spoorinfrastructuur te voorzien, en uiteraard dienden die afspraken ook hard te worden gemaakt. Daar was nog meer dan genoeg tijd voor. Zoals bewezen is met de luchthaventram, waarvan de werken deze maand van start gingen, kunnen Vlaanderen en Brussel de samenwerking concreet op de sporen zetten. Brussel heeft overigens zelf alle belang bij het succes van de sneltram.

“Door de sneltram te schrappen blijven pendelaars uit de gemeenten langs de A12 in de files staan”

gezaag. Een vrouw drinkt koffie, amper enkele meters van mijn geïmproviseerde miniwerf. Ze kijkt niet naar mij. Is ze al bezig met de vergadering die ze straks moet bijwonen of de presentatie die ze moet geven? Waarover zou ze vergaderen, vraag ik me af. Niet over hoe je een fietsslot doorzaagt. Dat lukt me trouwens niet,

Integratieproblemen

De voorbije weken kwam een andere – wellicht de echte – motivering voor de weerstand bovendrijven, met name de vrees voor Brusselse inwijkelingen. Daarom moeten we dan de Vlaamse pendelaars naar Brussel maar verder met file-ellende

had ik maar online gekeken hoe dat werkt. Voetgangers haasten zich naar hun werk. Niemand vraagt of het wel mijn fiets is, wellicht omdat het mij niet lukt om het slot open te breken. Ik moet intussen naar mijn werk … te voet. Vanavond kom ik terug met een vriend die meer ervaring heeft met

slijpers. Benieuwd of die vrouw er nog zal zijn. Misschien zit ze er dan met een glas champagne omdat haar vergadering wél rimpelloos verlopen is.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

opzadelen? Er zijn toch meer passende maatregelen om de potentiële inwijkelingen te integreren en de inwijking te beheersen?

Het is zeer twijfelachtig of met het schrappen van de tram het proces van een toenemende inwijking kan worden gekeerd, of integratieproblemen een oplossing krijgen. De gewezen burgemeester van Opwijk, Inez De Coninck (N-VA), deelt alvast de visie dat je integratieproblemen niet oplost door de tramverbinding te annuleren. Zeker is wel dat pendelaars uit de gemeenten langs de A12 in de files blijven staan. Overigens zullen bedrijven in de zones langs de A12 door het schrappen van de tram minder goed bereikbaar blijven voor Brussels werkvolk, dat ze

nochtans best kunnen gebruiken. De beslissing is politiek ook heel onverstandig. Vlaanderen heeft Brussel nog nodig om de werken aan de Ring tot een goed einde te brengen. De Ring loopt deels over Brussels grondgebied. Door de tram te schrappen krijgen bepaalde Brusselse politici een gedroomd alibi om te blijven dwarsliggen voor het traject van de Ring.

Nu maar hopen dat de mobiliteitsminister, de Antwerpse Annick De Ridder, haar belofte nakomt om alternatieven uit te werken, zoals vrije busbanen. Als die dan maar geen Brusselse stadsmensen naar de Rand trekken?

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

De Brusselse zangeres Camille Yembe wint een prestigieuze Music Moves Europe-award, die eerder ook Stromae, Dua Lipa en Rosalía kregen.

“Het maakt mij enorm trots om in die lijst te staan van grote namen”

BRUZZ.be, 15 januari 2026

In beeld door Ivan Put

In het nieuws

19/01 | Dodelijke aanrijding met politievoertuig in Elsene. In Elsene is maandagochtend een voetganger dodelijk aangereden door een voertuig van de federale politie. Het Comité P is een onderzoek gestart wegens onopzettelijke doding in

het kader van een verkeersongeval. De omstandigheden van het ongeval zijn nog onduidelijk.

18/01 | Politie grijpt in na finale Afrika Cup. Na de finale van de Afrika Cup, waarin Marokko verloor

van Senegal, is het zondag rond 22.45 uur onrustig geworden in Molenbeek, aan de metrohalte Zwarte Vijvers. Honderden jongeren gingen de straat op en gooiden met vuurwerk en dranghekken. Een team van meer dan tachtig vrijwilligers, onder wie de schepenen Dirk De Block (PVDA/PTB) en Saliha Raïss (vooruit.

brussels), probeerde de jongeren tot bedaren te brengen.

18/01 | Laatste opvanghotel voor asielzoekers gesloten. Afgelopen woensdag heeft het laatste opvanghotel voor asielzoekers in Brussel officieel de deuren gesloten. Dat laat minister van Asiel en Migratie

Anneleen Van Bossuyt (N-VA) weten. De sluiting was voorzien voor eind januari, maar de overplaatsing van de laatste bewoners is onverwacht sneller gegaan dan voorzien, klinkt het.

17/01 | Nina Pinzarrone valt net naast podium op EK kunstschaatsen. De Brusselse Nina Pinzarrone

Senegal wint Africa Cup tegen Marokko

In Brussel verzamelden zondagavond honderden Marokkaanse supporters om de finale van de Africa Cup te volgen. De hoop op een historische overwinning was groot, maar na het laatste fluitsignaal sloeg de euforie om in ontgoocheling. Niet gastland Marokko, maar Senegal heeft de Africa Cup gewonnen. Na een nerveuze finale trokken de Senegalezen met het kleinste verschil aan het langste eind. Pape Gueye werd de held van de natie door te scoren in de verlengingen. “We zijn heel teleurgesteld, maar we moeten sportief blijven”, klinkt het bij de Marokkaanse fans. “Gefeliciteerd aan onze broeders uit Senegal.”

haalde een vierde plaats op het EK kunstschaatsen. Pinzarrone opende met de combinatie van twee drievoudige sprongen, maar viel bij een nieuwe triple. Loena Hendrickx behaalde een zilveren medaille. Binnen een maand zullen de Belgische vrouwen starten aan het korte programma op de Winterspelen in Milaan.

17/01 | Koekelbergse striptekenaar Dino Attanasio overleden op 100-jarige leeftijd. Attanasio werd in Milaan geboren, maar kwam na de Tweede Wereldoorlog naar België. Hij trad toe tot het stripweekblad Journal de Tintin – waarvan het stripweekblad Kuifje de Nederlandstalige tegenhanger was – en

creëerde daar samen met René Goscinny het personage ‘Signor Spaghetti’, een humoristische serie over Italiaanse immigratie.

16/01 | Verdachten aangehouden na ontvoering in Ukkel. Vorige week dinsdag ontvoerden vier mannen, gewapend met machetes,

een man in de Meelbessenlaan. Het slachtoffer werd geslagen en in de koffer van een auto geduwd. De vier verdachten werden opgepakt en aangehouden door de onderzoeksrechter.

15/01 | Recordaantal pendelaars in Brussel fietst naar het werk. Een vijfde van de pendelaars

die in Brussel werken, fietst naar het werk. Dat is een nieuw record en een toename van meer dan 40 procent in vergelijking met vier jaar geleden. Openbaar vervoer blijft het populairste vervoermiddel in de hoofdstad. In de rest van het land staat de auto op één. Dat blijkt uit de mobiliteitsbarometer van Acerta.

‘Ik wil veel anders doen’

Frédéric De Gucht, voorzitter van Anders, de nieuwe Open VLD

De partijen uit de regering in lopende zaken sleutelen deze week verder aan een begroting voor 2026, in de hoop ook de liberalen warm te maken voor een volwaardige regering. Frédéric De Gucht, niet langer Open VLD-voorzitter maar wel voorzitter van de partij Anders, laat zich niet opjagen. “Vanuit de ontslagnemende regering kunnen we ook saneren en hervormen.”

door Johan Baeten en Steven Van Garsse foto’s Bart Dewaele

Zonder Anders, de gewezen Open VLD, blijft de Guinness-coalitie waar formateur Yvan Verougstraete (Les Engagés) nog altijd op mikt verre toekomstmuziek. Maar dat houdt partijvoorzitter Frédéric De Gucht niet tegen in zijn kruistocht om –jawel – anders aan politiek te doen.

“Ik kreeg onlangs een bericht van iemand op Instagram”, zegt hij in de Walvis op Blue Monday, zogezegd de meest deprimerende dag van het jaar. ‘Aanvaard het voorstel van Yvan Verougstraete of ik steek u neer.’

Weet je wat ik ga doen? Met die persoon afspreken. Het is aan mij om mensen te overtuigen. Ja, ik heb klacht tegen hem ingediend, maar het is mijn rol om mensen te overtuigen. Ik zal hem mijn positie uitleggen.”

Dat is de job van politici, maar zeker in Vlaanderen blijft het gebrek aan geloofwaardigheid een doorn in het oog van uw partij. Blijft u daarom ook weg van Brusselse

regeringsonderhandelingen met de Guinnesspartijen (PS, Les Engagés, Ecolo, Défi, Groen en Vooruit)?

FRÉDÉRIC DE GUCHT: Ik heb geleerd om niet tegen alles te blijven vechten in het leven. Dat ik Brussel zou gebruiken om mij politiek te profileren: die perceptie krijg ik niet meer weg. Maar onze houding is consequent: Brussel staat op een kruispunt en rechtdoor blijven rijden is niet de oplossing.

Dat betekent: niet rond de tafel gaan zitten voor een regering met alle partijen die Brussel de voorbije zes jaar, en sommige veel langer, besturen.

DE GUCHT: Daar is vandaag geen basis voor.

En kan die er komen?

DE GUCHT: Als mensen over hun schaduw stappen. Dat kan nog na zeshonderd dagen. Alleen stel ik vast dat de show voortduurt. CD&V wil nu een regering helpen installeren met aan Vlaamse kant Groen, Open VLD en Vooruit. Mocht Benjamin Dalle (CD&V) dat

standpunt in de zomer van 2024 vertolkt hebben, dan hadden we al lang een regering.

De startnota van formateur Yvan Verougstraete (Les Engagés) las nochtans niet bepaald als een links pamflet.

DE GUCHT: Die nota is niet ambitieus genoeg. We willen de openbare financiën op orde zetten en in de juiste richting duwen door een begroting in evenwicht te hebben in 2029, en we willen iets doen aan de institutionele lasagne. Wat staat er in die nota? We gaan wat werkgroepen oprichten. Ik zit nu al te lang in de politiek om te weten dat als je iets wilt begraven, je een werkgroep moet oprichten.

U kiest dus voor een begroting binnen de regering in lopende zaken.

DE GUCHT: Sinds Dirk De Smedt (Open VLD) minister van Begroting is, besparen we meer dan in eender welke begrotingstabel die al de revue gepasseerd is tijdens de onderhandelingen.

In die regering zitten, op Les Engagés na, dezelfde partijen als aan de Guinness-tafel.

DE GUCHT: Zoals Dirk De Smedt al eens gezegd heeft: laten we stukje per stukje de olifant opeten. Want er is geen vuur groot genoeg om die hele olifant te bakken. Daarbij: wat houdt een regering in lopende zaken tegen om hervormingen in gang te zetten, of om Brussel properder en veiliger te krijgen? Bij safe.brussels (de gewestelijke veiligheidsinstantie, red.) werken 180 mensen. Wat doen die daar? En wat houdt minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) tegen om het aantal MIVB-ritten te verhogen?

Een nieuwe regering lukt niet, dus moet de regering in lopende zaken het onderste uit de kan halen?

DE GUCHT: Ik stel vast dat we geen meerderheid vinden om het beleid voor de rest van de legislatuur uit te stippelen.

En binnen de huidige regering-Vervoort lukt dat voor de begroting wel?

DE GUCHT: Voorlopig alleszins wel. Dirk doet zijn job. Vergeet niet dat we bijna virtueel failliet waren. De banken trokken hun handen eind vorig jaar van Brussel af.

Maar tegen regeringsonderhandelingen met dezelfde partijen en Les Engagés zegt u neen.

DE GUCHT: Ecolo wil niet verdergaan dan een begrotingstekort van 400 miljoen euro aan het einde van de legislatuur en wil dat er nergens nog gebouwd wordt. Voor de PS moeten we op een tekort van 240 miljoen euro landen, maar mag er niet bespaard worden op de gemeenten. Het is heel gemakkelijk om ons de schuld in de schoenen te schuiven, alsof wij alles blokkeren. Natuurlijk wil ik een regering met volheid van bevoegdheid om grote hervormingen door te voeren. Maar we kunnen ook vandaag al snijden in de overheidsdiensten. Waarom zouden we dat dan niet doen? Of moeten we wachten tot aan de onderhandelingstafel? Moet alles een pasmunt zijn in één groot akkoord? Waarom zou ik moeten plooien als we meer kunnen doen in een regering in lopende zaken?

Omdat jullie met Dirk De Smedt een begroting voor 2026 willen opstellen. Als dat lukt, liggen de krijtlijnen dan niet vast om met de partijen die daarin slagen een regering te vormen?

DE GUCHT: Dan heb je een regering voor dit jaar. Nee, de bedoeling is nu om binnen de huidige regering en met de nodige steun in het parlement een compromis te vinden om dit jaar onder 1 miljard euro deficit af te sluiten. We zullen daarvoor samenzitten met Les Engagés, maar ook met de MR en de N-VA. En ofwel vinden we dat akkoord, ofwel

moet Dirk de geldkraan maar dichtdraaien. Met de Guinness-partijen raken we het simpelweg niet eens over een meerjarenproject. Bovendien: ik doe niet mee aan een regering met een minderheid aan Nederlandstalige kant. CD&V zou dus die regering mee helpen installeren en tien minuten later oppositie voeren? Hoe ziet de meerderheid in de Vlaamse Gemeenschapscommissie er dan uit? En overal waar een dubbele meerderheid voor nodig is, moeten we dan met Benjamin Dalle gaan onderhandelen? Zie ik eruit als een onnozelaar?

Dan is de conclusie: er komt geen Guinnessregering.

DE GUCHT: Ik vind dat Yvan Verougstraete het hart op de juiste plaats heeft voor Brussel. Maar we moeten vaststellen dat de poging die hij nu onderneemt niet aan het lukken is.

En dus blijft u vasthouden aan de N-VA.

DE GUCHT: De N-VA maakt deel uit van de enige werkbare Nederlandstalige meerderheid. De kapitale fout die Elke Van den Brandt (Groen) en Ans Persoons (Vooruit) gemaakt hebben is niet aan die meerderheid vasthouden, al was het maar uit respect voor de institutionele regels.

Van den Brandt heeft die meerderheid drie maanden verdedigd, benadrukt ze steeds.

DE GUCHT: Bravo. Misschien moet ze naar

Maria Corina Machado bellen of ze haar Nobelprijs voor de Vrede mag hebben.

Geen volwaardige regering: valt dat vol te houden tot de volgende verkiezingen?

DE GUCHT: Jullie hadden het over geloofwaardigheid. Ik moet in 2029 aan de kiezer uitleggen dat wij ideeën hebben om Brussel te veranderen en dat we daarvoor zullen strijden. Dat is ook onze houding op andere niveaus. Het wordt een werk van lange adem, maar alleen zo zullen we onze geloofwaardigheid opkrikken.

Veel Brusselaars lijken niet wakker te liggen van het uitblijven van een regering.

DE GUCHT: Er zijn meer mensen bezig met een kerststal op de Grote Markt omdat Maria en Jozef geen ogen hebben. Jongens toch. We polariseren en durven niet meer in discussie te gaan met mensen om ze te overtuigen waarom dingen anders kunnen.

Uw taak is niet langer om mee te helpen aan een regering, maar om mensen te overtuigen?

DE GUCHT: Het is beschamend dat we nog altijd geen regering hebben. Ik ben daar niet trots op. Maar de hele situatie toont ook aan met wat voor democratisch deficit we zitten. Ga eens op straat vragen wie Rudi Vervoort kent. In de Wetstraat of de Brussel-bubbel zijn wij bezig met het uitblijven van een regering, maar ik heb niet de indruk dat mensen op straat rondlopen met het idee: Holy shit, wat is er hier aan het gebeuren?

Kan het nog lukken met de MR en de PS?

DE GUCHT: Het kan lukken met liberalen en socialisten. Niet met bepaalde tenoren.

Georges-Louis Bouchez (MR) en Ahmed Laaouej (PS), dus?

DE GUCHT: Het is in ieder geval misgelopen door ego’s. Wellicht ook door mijn ego, maar ook omdat anderen geen ego hebben. Ik heb mij ook soms afgevraagd wat sommige onderhandelaars aan tafel zaten te doen, omdat ze vier dagen lang niets zeiden, terwijl anderen monologen van twee uur afstaken over van alles en nog wat. Beeld u dat eens in. Ik heb nog nooit zoveel nutteloze vergaderingen meegemaakt. Het was infantiel. Hallucinant.

Toen u in oktober voorzitter werd, zei u dat de staatshervorming de inzet van de verkiezingen in 2029 wordt.

DE GUCHT: Het gaat vooral over staatsvereenvoudiging op basis van efficiëntie. Dat moet de leidraad zijn: een overheid die functio-

“De N-VA maakt deel uit van de enige werkbare

Nederlandstalige meerderheid”

neert. Op welk niveau een bevoegdheid dan juist zit, daar liggen mensen niet wakker van. De vraag is: waar moet welke bevoegdheid zitten om onze burgers en ondernemingen het beste van dienst te zijn? Bij activering van werklozen moet je als overheid wat mij betreft zo dicht mogelijk bij de bevolking staan, want je activering moet zo laag mogelijk zijn. Bij de controle op activeren, moet de afstand met de overheid dan weer zo groot mogelijk zijn.

Als we met bevoegdheden beginnen te schuiven, zitten we onvermijdelijk in een staatshervorming. Dan komt het communautaire er automatisch bij kijken.

DE GUCHT: Akkoord. Maar neem nu Brussel: we kunnen zelf ook al beginnen met gemeenten te fuseren, daar hoeft helemaal geen staatshervorming aan gelinkt te zijn. Kijk nu naar Sint-Joost-ten-Node: een scheet groot, bestuurd door een partij met de absolute meerderheid, maar ondertussen kunnen ze de lonen niet meer betalen. Er woont niet eens 30.000 man. Moeten we daar nog over discussiëren? Elke gemeente die haar eigen schepen van Mobiliteit en Netheid heeft? Is dat logisch? Negentien OCMW’s, Samusocial, en nog eens elf vzw’s voor daklozen.

Geen enkele Franstalige partij zal instemmen met zulke fusies.

DE GUCHT: Opnieuw: het is aan mij om mensen te overtuigen. Proximité, halen de

Franstaligen dan aan als argument om geen gemeenten of politiezones te fuseren. Ik heb in New York gewoond. Daar was ook nabijheid, hoor.

U verandert na drie maanden voorzitterschap de partijnaam al. Wat is er al allemaal ‘Anders’ aan de vroegere Open VLD?

DE GUCHT: We trekken weer aan hetzelfde zeel en werken ook veel meer in groep. We beginnen stilaan nieuws te maken in plaats van erop te reageren, op lange termijn na te denken om weer een ideeën- en aanbodpartij te worden. Een paar voorbeelden. Als het gaat over fiscaliteit moet het veel simpeler. Vandaag fnuiken systemen mensen in hun ambitie. Huisvesting: het probleem is niet dat er te weinig sociale woningen zijn, maar dat te weinig mensen een eigen woning kunnen kopen. Onderwijs: we financieren koepels, niet leerlingen. Kortom: we ontplooien mensen veel te weinig.

Het is daaruit moeilijk op te maken of ‘Anders’ nu meer naar links of rechts helt.

DE GUCHT: Links of rechts, progressief of conservatief: dat is passé. De assen zijn die tussen hoop of angst, geloven of opgeven. We willen daarin de andere stem zijn. De polarisering zullen we niet oplossen door mee te huilen met de wolven uit electorale motieven.

Toch zal u in 2029 zieltjes moeten winnen om opnieuw relevant te worden.

DE GUCHT: Dat is de bedoeling. Ik wil alleszins veel anders doen. Het is niet mijn stijl om hetzelfde te doen en te hopen dat we zo een probleem oplossen. De weg die we twintig jaar geleden hebben ingeslagen, moeten we in vraag stellen. We blijven in systemen functioneren waarvan we weten dat ze niet werken. Door te morrelen in de marge krijg je het hele raderwerk niet in de juiste richting. Er is meer durf nodig om van een wit blad te vertrekken in de Belgische politiek. Te beginnen in Brussel.

AFFAIRES COURANTES : DE GUCHT REFUSE LA PRESSION

FR/ Les partis du gouvernement en affaires courantes poursuivent cette semaine les ajustements du budget 2026 pour tenter de convaincre les libéraux de rejoindre une coalition de plein exercice. Frédéric De Gucht, ex-président de l’Open VLD et désormais à la tête d’Anders, refuse la pression : « Même depuis un gouvernement démissionnaire, on peut assainir les finances et réformer. »

CARETAKER GOVERNMENT: DE GUCHT WON’T BE RUSHED

EN/ The parties in the caretaker government are continuing this week to fine-tune the 2026 budget, hoping to persuade the liberals to join a full-fledged governing coalition. Frédéric De Gucht, former chair of Open VLD and now leader of the Anders party, says he won’t be rushed: “Even with a caretaker government, we can still restore the public finances and push through reforms.”

Illegale ‘erectiehoning’ duikt op in Brussel, maar is niet zonder gevaar

In de buurlanden is illegale, libidoverhogende honing aan een opmars bezig. Sinds kort duikt het product ook in Brussel op. Het is zelfs erg makkelijk op de kop te tikken, zo blijkt uit een steekproef van BRUZZ. Maar de ‘zoete zonde’ is niet zonder risico, waarschuwen de ordediensten.

door Matisse Van der Haegen

Hoe het zit met de bloemetjes en de bijtjes weet u vast al, maar hoorde u ook al van ‘erectiehoning’? Dat is honing die belooft op natuurlijke wijze het libido en de seksuele prestaties te boosten. De producten zien er blits uit en dragen veelbelovende namen als Black Horse, Jaguar Power en Gouttes d’Amour, maar zitten vaak tjokvol gevaarlijke stoffen zoals sildenafil of tadalafil, die ook in het bekende middel Viagra zitten. Ze vergroten de bloedtoevoer naar de penis om een erectie te krijgen én langer te behouden. In de meeste Europese landen – waaronder België – zijn ze enkel verkrijgbaar op voorschrift en mogen ze niet zomaar aan voeding worden toegevoegd. Vaak worden ze

medicijnen of andere stoffen te koop aanbieden, moet beschouwd worden als een zware misdaad”, zegt het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) aan BRUZZ. “Ze kunnen giftig, carcinogeen of verslavend zijn.”

Lucratieve handel

verpakking om de strenge regelgeving rond medicijnen te omzeilen.

Die fraude is illegaal, maar ook ronduit gevaarlijk voor consumenten. Sildenafil of tadalafil kunnen een risico vormen voor hartpatiënten en bijwerkingen veroorzaken. “Voedingssupplementen met verborgen

Die waarschuwingen ten spijt, bloeit de zwarte handel in die producten welig. In Frankrijk liet de douane vorig jaar weten “een sterke stijging” te zien in de illegale import. Zo werd in Marseille 13 ton miel érectile in beslag genomen bij één vangst en in Lyon trof de politie 238 kilo aan in een opslagruimte. In Nederland liet de overheid in 2024 weten 21 producten van 9 bedrijven te hebben onderzocht: in 20 daarvan werden libidoverhogende stoffen aangetroffen.

En als het regent in Marseille druppelt het in Brussel. Vorige week nog controleerde de politiezone Brussel-Noord in Schaarbeek een voedingswinkel. De agenten troffen behalve pruimtabak en elektronische sigaretten ook negentien zakjes en vier potten ‘lustopwekkende’ honing aan. De zaakvoerder kreeg voor de illegale verkoop een boete. De zone Noord liet weten ‘regelmatig’ gelijkaardige producten te

vinden, maar gaf daarover geen verdere details.

In de zomer ontdekte de politie van de zone Brussel-Hoofstad/Elsene illegale honing – samen met andere ‘stimulerende producten’ – tijdens een controleactie bij zeven seksshops in het centrum van Brussel. Zes personen werden van hun vrijheid beroofd en evenveel handelszaken moesten op gerechtelijk bevel sluiten.

Niettemin is het goedje nog makkelijk te vinden, blijkt uit een lukrake steekproef van BRUZZ in zes seksshops. Een aantal keren was verontschuldigend te horen dat het product verboden is, maar in de zes seksshops waar BRUZZ vroeg naar miel aphrodisiaque was het twee keer raak. Eén verkoper zei het product nog te moeten bestellen, maar in de tweede winkel verschenen prompt twee zakjes van achter de toonbank: Royal Honey uit Maleisië en een Turks merk met uitsluitend Turks opschrift. Kostprijs: 10 en 7 euro, al gaf de gretige verkoper aan dat ook volledige dozen te koop waren.

Bekende problematiek

Sex sells dus. De honing is meestal te koop in kleine zakjes voor slechts enkele euro’s wat – behalve het feit dat het makkelijker te verkrijgen is dan een medicijn op voorschrift – een deel van de aantrekkingskracht

“Voedingssupplementen met verborgen medicijnen verkopen is een zware misdaad”

Liesbeth Van de Voorde Woordvoerder FAVV

vormt. Behalve in seksshops zijn ze veelal te vinden in nachtwinkels en kleinere voedingszaken. De producten komen hoofdzakelijk uit niet-Europese landen als Thailand, Maleisië en Tunesië, en Turkije. Het FAVV kan geen recente cijfers geven, maar laat aan BRUZZ weten dat het probleem al langer op de radar staat. Zo analyseerde het in 2024 28 voedingssupplementen op de aanwezigheid van medicijnen. In tien voedingssupplementen werd sildenafil en tadalafil gevonden. Uit dat jaar heeft de dienst nog elf administratieve en twee gerechtelijke dossiers rond de zogenoemde libidoverhogende producten lopen.

Ook het Brusselse parket noemt de verkoop van lustopwekkende honing een bekende problematiek in Brussel. Bij kleine hoeveelheden wordt meestal overgegaan tot een formele waarschuwing of minnelijke schikking, maar bij grote hoeveelheden kan een dagvaarding voor de correctionele rechtbank volgen. In oktober vorig jaar kreeg een verkoper nog een geldboete van 40.000 euro opgelegd.

“Voedingssupplementen met verborgen medicijnen of andere stoffen verkopen is niet alleen een zware misdaad”, zegt FAVV-woordvoerder Liesbeth Van de Voorde, “het is tevens een lucratieve handel die enkel steunt op economisch winstbejag en speelt met de gezondheid van mensen.”

Beestig Brussel

Veeweyde Adopteer eens een schaap

Strikte voorwaarden bemoeilijken de adoptie van schapen binnen Brussel, waardoor het asielcentrum in Anderlecht exemplaren lopen heeft die er al meer dan tien jaar verblijven.

door Andy Furniere

Momenteel verblijven er 27 schapen in het opvangcentrum van Veeweyde in Anderlecht, op verschillende weiden die in 2021 speciaal voor de dieren werd heringericht. Het asiel investeerde toen in twee nieuwe schuren.

Die rustige omgeving staat in schril contrast met de soms schrijnende omstandigheden waarin de schapen werden aangetroffen. “Een groot aantal was in het algemeen slachtoffer van verwaarlozing of mishandeling, een deel werd specifiek gered van illegale thuisslachtingen in het kader van het Offerfeest”, zegt Ludivine Nolf, communicatieverantwoordelijke bij Veeweyde. “Tijdens controles vond de politie bijvoorbeeld meerdere exemplaren in een kofferbak gepropt of in een kelder.”

Wat ook hun achtergrondgeschiedenis is, de schapen komen gewoonlijk in ellendige toestand binnen. “Ze zijn vaak bijzonder mager, ziek, hun wol zit vol knopen, ze zitten vol parasieten… Het duurt minstens twee maanden voordat ze er bovenop komen.”

Veel van de schapen blijven erg lang in het Brusselse asiel, sommige verblijven er zelfs al meer dan tien jaar. “De oudste zitten er al sinds 2015 en zijn ondertussen twaalf jaar oud. Dat zijn de papy’s van de groep.” Het aantal adopties ligt erg laag. Slechts drie à vier schapen per jaar verlaten Veeweyde voor een nieuwe thuis.

Eigenschappen

De voorwaarden voor een adoptie zijn dan ook niet mis. Een schaap moet gehuisvest worden op een weide van minstens tien are, of 1.000 vierkante meter, per dier. Omdat het ook om sociale dieren gaat, moeten ze aansluiten bij een bestaand dier of kudde, of minstens per twee geadopteerd worden. En geïnteresseerden moet zorgen voor geschikte schuilplaatsen, omheiningen,

• 27 schapen verblijven momenteel in het opvangcentrum van Veeweyde in Anderlecht

• Ze hebben grote weiden nodig, wat adopties binnen Brussel bemoeilijkt

• De schapen Benny en Timmy vonden onlangs een nieuwe thuis op boerderij Pie Konijn in Sint-Agatha-Berchem

permanent drinkwater, juiste voeding, verzorging en scheerbeurten.

Vooral adopties in stedelijk gebied blijken bijzonder complex, door het gebrek aan grote weiden, zodat de schapen normaal gezien enkel nieuwe baasjes vinden in de Vlaamse of Waalse rand rond Brussel. Al vond er onlangs een uitzondering op die regel plaats.

“Eind vorig jaar heeft de gemeente Sint-Agatha-Berchem twee van onze schapen, Benny en Timmy, geadopteerd voor het boerderijproject Pie Konijn”, zegt Nolf. Ze verblijven er in het gezelschap van vijf konijnen en acht kippen, ook allemaal afkomstig uit het asiel van Anderlecht. “Een heel mooi bewustmakingsproject waarvoor een van de oudste Brusselse hoeves is opgeknapt.”

Of er nog misverstanden bestaan over schapen, die nodig de wereld uit moeten worden geholpen? “Dat het domme dieren zijn. Uit onderzoek blijkt dat schapen veel gevoeliger zijn dan vaak wordt gedacht, ze hebben een emotioneel leven, kunnen optimistisch en pessimistisch reageren. En ze hebben een goed geheugen, herkennen bijvoorbeeld gemakkelijk hun verzorgers.”

Meer info over de schapen ter adoptie bij Veeweyde: veeweyde.be/nl/ onze-te-adopteren-schapen/

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/dossier/beestig-brussel

‘Een nieuwe vogel spotten, voelt als het Kinder Surprise-effect’

Jaarlijks vogeltelweekend mikt op recordaantal Brusselaars

Op de campus Etterbeek van de VUB zijn onlangs in twee dagen tijd twee zeldzame Siberische vogeltjes gespot. Prompt vonden heel wat vogelliefhebbers de weg naar de universitaire campus. Dat enthousiasme past in een bredere trend: vogelspotten wint aan populariteit in Brussel.

door Michiel Leen foto’s Emiel Viellefont

Een oneffen pad van grijze betontegels, afgeboord met morsige bermen van struikgewas. Banaler dan dit straatje op de campus van de VUB in Elsene wordt het urbane niemandsland niet. En toch is het hier, en niet in een of ander natuurgebied, dat vogelspotters twee zeldzame exemplaren opmerkten: de Pallas’ boszanger, een zangvogeltje dat zich normaal in Siberië, Mongolië en China ophoudt, en de Humes bladkoning, eveneens een soort die je eerder in Siberië en Kirgizië zou verwachten.

koning was het de eerste bevestigde waarneming in Brussel. En, opvallend, de waarneming van de Pallas’ boszanger was het werk van psychologiestudente Janne Denecker, toen ze even een blokpauze nam. “Ik ben nog maar sinds enkele maanden bezig met vogels spotten. Toen ik het beestje filmde, wist ik nog niet dat het een zeldzame vogel was”, vertelde Denecker eerder aan BRUZZ. “Uiteindelijk kon ik het identificeren met de hulp van opzoekwerk en echte vogelkenners.” Het zeldzame vogeltje triggerde een twintigtal vogelfanaten om een kijkje te gaan nemen op de campus. Tijdens hun zoektocht naar de Pallas’ boszanger, stuitte vogelspotter Olivier Dupont op een nog zeldzamer exemplaar: de Humes bladkoning. “Het is de eerste keer dat die in Brussel wordt waargenomen”, zegt Denecker enthousiast. Het bleef niet bij die ene keer, ook de dagen na de eerste vondst, trokken vogelliefhebDe Pallas’ boszanger.

bers met succes naar de campus. Verschillende spotters konden opnieuw foto’s nemen van de Humes bladkoning.

Mario Ninanne (64), zowat de godfather van de Brusselse vogelspotters, staat BRUZZ te woord op de VUB-campus. Oud-politieman Ninanne – verrekijker op de borst, outfit in aardetinten, vriendelijke oogopslag – is al vijftig jaar gepassioneerd door de ornithologie.

De interesse in de vogelarij neemt toe, merkt ook hij. “We zien steeds meer kandidaten tijdens onze natuurvormingen. Een divers publiek, van jong tot oud. Soms ook mensen die als kind met ornithologie bezig waren en nu, als dertigers of veertigers, de hobby weer opnemen. De covidperiode heeft velen de ogen geopend voor de natuur in hun achtertuin. Mensen voelen de nood om eindelijk meer te weten te komen over de natuur. Vaak staan ze hermetisch tegenover hun omgeving. Als je hier gewoon

voorbijloopt, heb je niets gezien of gehoord, maar wie even blijft staan, ontdekt een hele wereld.”

Als bestuurslid van verschillende natuurverenigingen op gemeentelijk, gewestelijk en nationaal niveau zet hij zich in voor de bescherming van zeldzame en bedreigde vogelsoorten. Het liefst van al trekt hij eropuit om vogels te observeren in de open lucht. “Voor mij is het een vorm van herbronning”, zegt de zestiger enthousiast. “We zijn altijd en éveil, de oren gespitst om vogels te ontdekken.”

Niet bang van de mens

De groene specht.

interessante exemplaren. De vijftienjarige student wetenschappen-wiskunde leerde de ornithologie kennen via een vriendin van de familie en beet zich vast in het onderwerp. “De eerste keer dat we eropuit trokken, was het al raak: ik kon een grote bonte specht spotten. Het was voor mij meteen de leukste waarneming. Dat trekt me zo aan in deze hobby: het Kinder Surprise-effect. Je gaat naar buiten en wat je te zien zal krijgen, is altijd weer een verrassing.”

Voor het ongetrainde oog lijkt het anders onbegonnen werk om in het drabbige grijs van deze ochtend vogels te betrappen. Laat staan vogeltjes van zes centimeter lang met een gewicht van zes gram, zoals het goudhaantje, de kleinste vogel van Europa. Geen punt voor Ninanne, die tijdens het gesprek moeiteloos de pimpelmezen, merels, winterkoninkjes en vinken identificeert. Hij hoeft daartoe niet eens door zijn

“De covidperiode heeft velen de ogen geopend voor de natuur in hun achtertuin”

Mario Ninanne Ervaren vogelspotter

verrekijker te turen, een kroonjuweel van een paar duizend euro. “Je hoort ze voordat je ze ziet”, blijkt het geheim te zijn. Geen trucjes, geen hulpmiddeltjes: hier spreekt een halve eeuw ervaring. “Er bestaan tegenwoordig hulpmiddelen die de vogels voor jou identificeren, apps en opnameapparatuur. Ik hou het liever op de observatie in het veld.”

Of in de stad, want Brussel heeft potentieel voor de vogeltjes. “We hebben een zeer groene hoofdstad, en zelfs een klein stukje natuur biedt plaats voor diverse levensvormen. We moeten wel vechten voor het behoud van die gebieden, want de inbreiding van de stad vormt een bedreiging. Het verdwijnen van de friche Josaphat zou bijvoorbeeld een slechte zaak zijn.”

“Ik ben nog elke dag verbaasd. Vorige week, pas na vijftig jaar, heb ik de Pallas’ boszanger op mijn lijstje kunnen afvinken. Dat de vogeltjes hier zo dichtbij komen, heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat ze uit noordelijke gebieden afkomstig zijn. Ze kennen de mens niet en zijn dus niet bang. Ze moeten het nog leren”, glimlacht hij.

Bonte specht gespot

In het park en de abdij van Rood Klooster in Oudergem, omringd door bos en glooiend weiland, zoekt Basile d’Ursel, een van de jongste vogelspotters in het Brusselse, naar

Vogelspotten doet hij in heel België, op het ritme van de schoolvakanties. Vrije schoolnamiddagen zijn voor hem de uitgelezen momenten om in Brussel te gaan vogelen. “Rood Klooster is een interessante plaats door de vijvers, maar al snel ontdekte ik dat de gedeelde moestuin in de buurt een enorme diversiteit aan vogels aantrekt. Daar heb ik vorige herfst bijvoorbeeld een zeldzame bladkoning gespot.”

Ook D’Ursel is te herkennen aan zijn verrekijker. “Ik ben niet zo getraind in vogelgeluiden en zelfs de apps die daarbij helpen, zijn niet foutloos. Dan komt een kijker wel van pas. Ik heb ook een telescoop en een fototoestel, maar die zijn niet echt nodig. Iedereen doet dit op zijn eigen manier.”

D’Ursel is lid van Young Birders Belgium, een community die vogelspotters van jonger dan 25 bij elkaar brengt. “En ik zit in verschillende whatsapp-groepen waarin we elkaar op de hoogte houden. Af en toe zoek ik op Google Maps naar goede plekken: bouwterreinen of verlaten industriegebieden. Soms zijn die niet toegankelijk, maar daar vallen vaak de interessantste vogels te spotten.”

Zijn klasgenoten zijn nog niet helemaal mee met D’Ursels passie. “Het klopt dat ik er véél over praat”, lacht hij. “Ik heb weleens schoolvrienden mee op pad genomen, maar voorlopig ben ik de enige ornitholoog op mijn school.” Dat hij in Brusselse vogelspotterskringen een van de jongere aanwinsten

van Rood Klooster een zeldzame bladkoning gezien.”

is, deert hem niet. “We delen een passie, en die staat los van de leeftijd of afkomst. Oudere en jongere leden trekken er vaak samen op uit.”

Vogels tellen

In de aanloop naar de vogeltelweekends eind van deze maand vond in Jette onlangs voor het eerst een Vogelfestival plaats, georganiseerd door de gemeente en de Vogelclub van Jette, Natagora, Natuurpunt, de Vogelbescherming, Moineaux de Jette en de plaatselijke bibliotheken. Laura Vossen, schepen van Leefmilieu (LBJette), blikt enthousiast terug. “De events, waaronder een uitverkochte lezing over zeldzame vogels, brachten een heel gevarieerd publiek op de been, van kenners over amateurs, van jong tot oud. Jette heeft veel groen, dat maakt van de gemeente een enorme speeltuin voor natuurliefhebbers. Vogelspotten is een toegankelijke bezigheid, je kunt als het ware vogeltjes kijken op weg naar de bakker. Het houdt je weg van je schermen, je bent buiten en het heeft een enorme impact op je welzijn. Ik ben blij dat jonge gezinnen aan de activiteiten deelnemen. Ook mijn jonge kinderen zijn verkocht. In de toekomst willen we nog meer de aandacht richten op de vogels en de natuur in Jette.”

Intussen breekt een belangrijke jaarlijkse afspraak voor vogelspotters aan: de vogeltelweekends. Het Vogeltelweekend van Natuurpunt vindt plaats op 24 en 25 januari, Le Grand Récensement van de WaalsBrusselse natuurvereniging Natagora in het daaropvolgende weekend van 31 januari en 1 februari.

“Op onze website staat een telformulier, waar je je bevindingen kunt uploaden”, zegt Bastiaan De Ketelaere van Natuurpunt. “Deelnemers kunnen doorgeven welke vogels ze aantreffen in hun tuin. Je hoeft daarvoor niet naar buiten, je kunt het doen achter het raam, met een kopje koffie. Het gaat niet alleen om zeldzame exemplaren: ook de aantallen van schijnbaar ‘gewone’

vogels als merels of huismussen leveren waardevolle info op over de conditie van de vogelpopulaties in onze gebieden.”

Uit de cijfers van Natuurpunt blijkt dat vogeltellen inderdaad een piek in populariteit kende tijdens het covidjaar 2021, met 317 geregistreerde vogeltellers in Brussel. In de periode 2022-2024 liep het aantal wat terug, maar in 2025 klom het weer naar 309. Bij Natuurpunt hopen ze voor de editie van 2026 alvast op een record.

Alle info over de vogeltelweekends via natuurpunt.be/het-grote-vogelweekend of oiseaux.natagora.be

De taal waarin de vogels in uw Brusselse tuin tjilpen, hoeft niet geregistreerd te worden

DES OISEAUX RARES ATTIRENT UNE NUÉE D’OBSERVATEURS

FR/ Sur le campus d’Etterbeek de la VUB, deux oiseaux rares sibériens ont été aperçus en deux jours. L’info a vite attiré une nuée de passionnés. Un engouement révélateur : à Bruxelles, l’observation des oiseaux séduit de plus en plus, tous âges confondus. Et l’un des temps forts de l’année approche, avec les week-ends de comptage : le Vogeltelweekend de Natuurpunt (24 & 25/1), puis le Grand Recensement de Natagora (31 & 1/2).

RARE BIRDS DRAW CROWDS OF BIRDWATCHERS

EN/ Two rare Siberian birds were recently spotted on the VUB’s Etterbeek campus, drawing large numbers of birdwatchers. The excitement reflects a broader trend: birdwatching is becoming increasingly popular in Brussels, appealing to both young and old. Two important annual bird count weekends are coming up: Natuurpunt’s Grote Vogelweekend on 24–25 January, Natagora’s Grand Recensement on 31 January–1 February.

City jobs

Column Lies Van Overschée

Lies Van Overschée is centrumverantwoordelijke van De Platoo. In haar column onderzoekt ze de spanning tussen Brussel als publieke ruimte en het leven achter gesloten gordijnen.

Gordijn

Het is donderdagochtend en op het gasvuur staat de koffie langzaam koffie te worden. In de verte hoor ik het geluid van een tram, de buitenwereld komt ongevraagd het huis binnen. Terwijl ik wacht, kijk ik uit het raam aan de straatkant. Het is een groot raam, zonder gordijn, en wanneer je op de stoep voorbijwandelt, zie je me zomaar staan. Als je de bus naar het Noordstation neemt en het stoplicht toevallig op rood springt, kunnen we kort glimlachen naar elkaar. Ook jij komt, lijkt het wel, heel even binnen.

Veel mensen vinden dat een beetje ongemakkelijk. Ze kijken weg of ze stellen me voor om van die halfhoge gordijntjes te installeren, “zodat je wat minder gezien wordt, in je eigen keuken wil je je toch niet bekeken voelen?” De opmerking dat iedereen – in zijn eigen keuken – maar meningen en foto’s in het uitstalraam van het internet zet, slik ik stilzwijgend in. Hoe gaat het bovendien als je geen eigen huis hebt? Als je op straat woont en niemand wil kijken naar wat er werkelijk te zien is?

Als ik door Brussel wandel, kijk ik graag naar andere mensen. Niet om ze te bespioneren, of om ze ongemerkt hun geheimen te ontfutselen. Het kan misschien contradictorisch klinken, maar je mogen verbergen lijkt me inderdaad best belangrijk. Ik kijk graag om mezelf telkens opnieuw af te vragen wat ik écht zie. Want hoe snel oordeel ik over wat ik zie? En kloppen die vooronderstellingen wel? Als iemand een snelle auto voor de deur heeft staan, hoeft die helemaal niet asociaal te zijn. Als iemand porseleinen beeldjes voor het raam zet, hoeft dat geen kneuterige oma te zijn, ook mijn nichtje van vier vindt het fijn dat ze haar huis uit alle andere huizen herkent. Andersom geldt hetzelfde: als een groepje mensen luidruchtig de hoek van mijn straat inneemt, betekent dat niet dat die niet langer van iedereen is. Ook dat is een vooronderstelling, want als ik vraag of ze even plaats willen maken voor mijn kreng van een caddy, blijkt dat geen moeite.

Om het met de woorden van een dichter te zeggen: misschien moet ik dringend uit (mijn) manieren van kijken. Moet ik wat ik zie vaker als uitnodiging zien, niet als fait accompli. Want mijn manier van de stad lezen wordt in hoge mate bepaald door wat ik ooit in mijn keuken, wachtend op verse koffie, zag. Dat voelde veilig, daar helemaal alleen. Maar die blik geldt voor mij en past niet per se bij de ander. Als ik er te strak aan vasthou, verlies ik contradictorisch genoeg misschien net dat veilige gevoel.

Ik kijk de komende tijd met extra aandacht naar de buitenwereld, om dingen te zien zonder er betekenis aan te geven. En als je voorbij mijn raam wandelt, kijk dan ook maar binnen. Er hangt toch geen gordijn.

‘Ik kreeg een mooi compliment van Lionel Richie’

Het heropende Astoria is niet zomaar een vijfsterrenhotel. Vipklanten zoals Rihanna, presidenten of bedrijfsleiders krijgen er ook een exclusieve butlerservice, onder anderen van Tanguy Gisabo. “Hoe extravaganter hun vragen, hoe liever ik het heb.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

Zeventien jaar lang stond hotel Astoria in de Koningsstraat leeg. Toen het eind 2024 eindelijk opnieuw opende, trok eigenaar Corinthia Hotels resoluut de kaart van de luxe. Behalve de ruim 120 kamers telt het etablissement ook vier penthouses, tot 330 vierkante meter groot en in een enkel geval met eigen gymzaal en massageruimte. Prijs? Tot 22.000 euro per nacht. Het is een vorm van luxe die het Brusselse hotelaanbod tot dan miste.

Klanten die zo diep in de buidel tasten, verwachten naast een gerieflijk appartement ook een vijfsterrenservice. Enter Tanguy Gisabo, tijdens het verblijf van vipgasten hun persoonlijke assistent.

“Eigenlijk wou ik altijd al mensen ten dienste zijn. In de Centraal-Afrikaanse Republiek had ons gezin huispersoneel. Als kind fascineerde me dat al, hoe al die verschillende diensten harmonisch kunnen samenspelen.”

Zwitsers zakmes

Na een staatsgreep in zijn thuisland verzeilt Tanguy op achtjarige leeftijd in België, waar hij opgroeit in een internaat in de Hoge Venen. “Op aandringen van mijn moeder proefde ik vervolgens van verschillende studies, die me niet overtuigden. Uiteindelijk maakte ik mijn eigen keuze: een butleropleiding in Nederland.”

Tussen de lessen door moeten de aspirant-butlers er een groot landhuis met 130 kamers onderhouden, zelf koken … “Een goede butler is als een Zwitsers zakmes, dat je voor alles kan gebruiken: als chauffeur, bagagist, huishoudmanager of concierge. Een privébutler verschilt daarbij van een hotelfunctie. In dat eerste

scenario leid je iemands huishouden en ben je voor alles verantwoordelijk: het personeel, de kredietkaart, de luxeauto’s die hij of zij wil exporteren …”

Bij Astoria richt Tanguy zich op de meest prominente gasten, die de duurste kamers boeken.

“Vanavond komt er bijvoorbeeld een erg belangrijke gast uit de zakenwereld. We informeren dan vooraf naar zijn wensen. Zijn sport- en massageprogramma voor morgen zijn al geregeld. En hoewel hij dat niet gevraagd heeft, hebben we in elk van onze drie restaurants toch een tafel gereserveerd, uit voorzorg.”

Nachtelijke manicure

Wat als een gast illegale wensen heeft, zoals toegang tot drugs?

Tanguy glimlacht. “Wij geven onze klanten raad, maar zullen nooit de wet overtreden. En Brussel is natuurlijk niet de moeilijkste stad om aan dat

“Ik ben echt niet starstruck, maar een voet in het leven van die vips zetten, geeft me echt voldoening”

Tanguy Gisabo

soort producten te raken of ze te laten leveren.”

Een butler moet soms snel kunnen schakelen, ondervond de majordome, zoals zijn titel in het Frans luidt. “Een dame die hier al een tijdje verbleef, vertelde me om 18 uur dat ze dringend nog een manicure nodig had. Ik heb iemand gevonden die diezelfde avond nog van 22 uur tot 2.30 uur ‘s nachts is langsgekomen.”

Onder de vips zitten geregeld bekende showbizznamen. Rihanna, de leden van Coldplay

of Lionel Richie, het afgelopen jaar leerde Tanguy hen allemaal persoonlijk kennen. “Lionel Richie had een grote suite gehuurd die zeventien dagen lang zijn uitvalbasis was voor een Europese tour. Van hieruit vertrok hij naar concerten, vaak met zijn privéjet. Mijnheer Richie bleef die hele periode in de tijdzone van de VS leven en was dus vooral s’avonds en ‘s nachts wakker. Als butler pas je dan je uurschema aan.”

Toen de zanger een bepaalde piano wou, stond Tanguy ervoor

in dat die overkwam naar het appartement. “Een collega had het geluk dat Richie hem vervolgens een nummer heeft voorgespeeld.”

Tanguy herinnert zich de zanger en zijn vrouw als beminnelijke gasten, die niet te beroerd waren om hem persoonlijk te bedanken. “Ze zeiden dat ze zich echt thuis hadden gevoeld en dat het zonder mijn rol nooit zo goed was verlopen. Zulke complimenten raken me veel meer dan een fooi. Die mensen leiden levens die zodanig hors norme zijn, dat ze iemand nodig hebben die hen helpt bij hun persoonlijke noden. Ik ben echt niet starstruck, maar een voet in dat leven zetten, geeft me echt voldoening.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

‘Een begraafplaats zegt iets over de staat van de wereld’

Filmmaakster Karima Saïdi dook met ‘Ceux qui veillent’ in de dood

In Ceux qui veillent, de nieuwe documentaire van Karima Saïdi, toont de Marokkaans-Brusselse filmmaakster het succes achter de multiconfessionele begraafplaats in Evere. “Het moslimperk zit bijna aan zijn limiet.” door Benthe Vermeulen foto’s Tiene Carlier

Karima Saïdi woont in een gezellig appartement in Vorst. Aan haar voeten draagt ze rode babouches, makkelijk zittende muiltjes. De zon stroomt langs de grote ramen de woonkamer binnen, terwijl op de achtergrond twee katten rustig kronkelen. Als filmmonteur heeft Saïdi al een lange carrière achter de rug. Als documentaireregisseur is ze op haar 57e pas aan haar tweede exploot toe. Op 21 januari verschijnt Ceux qui veillent in de Brusselse cinemazalen.

De documentaire werd gefilmd over een periode van anderhalf jaar en volgt, met het verstrijken van de seizoenen, het dagelijkse komen en gaan op de begraafplaats van Evere. Het is een multiconfessionele omgeving waar alle religies welkom zijn, de enige in haar soort in België. Dat maakt het ook zo interessant.

Waarom trok de begraafplaats in Evere jou zo aan als onderwerp voor een film?

KARIMA SAÏDI: Voor mij is de begraafplaats niet enkel interessant omdat er doden begraven liggen. Ze is interessant omdat die plek iets vertelt over de mondiale situatie vandaag. Oorlog, geweld, de terugkeer van extreemrechts, racisme, allemaal zaken die mijn generatie nooit voor mogelijk had gehouden. Wanneer ik op de begraafplaats rondwandel en ik al die nationaliteiten en religies samen zie, dan toont het me dat samenleven wel mogelijk is. Dat we menselijkheid kunnen creëren. De dood is daarbij slechts een pretext. Het is tenslotte waar iedereen zal eindigen.

Je moeder neemt, net zoals in Dans la maison, opnieuw een centrale rol in. Haar wens om in Brussel begraven te worden vormt het vertrekpunt van Ceux qui veillent. Zou je ooit een film willen maken die niet persoonlijk is?

SAÏDI: Dans la maison ging over het persoonlijke verhaal tussen mij en mijn moeder. In Ceux qui veillent gooi ik dat open. Ik verlaat haar graf en heb intieme gesprekken met mensen met een migratieachtergrond die rouwen om iemand.

We delen onze verhalen, en ik denk dat de film daarom zoveel mensen raakt: omdat hij een alomvattende dimensie bezit. Er zit iets herkenbaars verscholen in intimiteit. Daar geloof ik sterk in: wanneer je je eigen ervaring deelt, open je het universele.

Intimiteit laat dat toe, omdat je vertrekt vanuit een ervaring. Voor mij was dat het verlies van mijn moeder.

Waarom koos zij er, als eerste generatie van Marokkaanse afkomst, voor om begraven te worden op de begraafplaats van Evere, en niet, zoals de traditie voorschrijft, om in haar land van herkomst haar laatste rustplaats te zoeken?

SAÏDI: Heel eenvoudig: om dicht bij haar kinderen te zijn, en omdat ze wist dat ik niet altijd naar Marokko kan gaan. Zo heeft ze ons, door te blijven, wortels gegeven. Zeg me nu nog maar eens dat ik in België niet thuishoor, omdat ik Marokkaans ben of omdat ik cultureel moslim ben. Mijn moeder heeft ons, door voor Evere te kiezen, verankerd.

Moslimperk

Dat Saïdi’s moeder zich in Brussel kon laten begraven, was lang niet vanzelfsprekend. Pas met de opening van de multiconfessionele begraafplaats in Evere in 2002 werd het mogelijk om iemand te begraven volgens islamitische voorschriften. De islam schrijft bijvoorbeeld een specifieke oriëntatie van zowel de overledene als het graf voor: de dode wordt op de rechterzij begraven, met het gezicht naar het zuidoosten, in de richting van Mekka. Bij de aanleg van begraafplaatsen in België is daar lange tijd geen rekening mee gehouden. Voor de eerste generatie moslims die zich in Brussel vestigde was repatriëring bij een overlijden daarom vaak de enige optie.

Steeds meer moslims kiezen ervoor om zich in België te laten begraven. Wat steekt er achter die evolutie?

SAÏDI: Dat ging heel geleidelijk, petit à petit Het begon bij jongeren, die meestal niet over een repatriëringsverzekering beschikten en daarom, uit praktische overwegingen, hier werden begraven. Ongeveer vijftien jaar na de oprichting van de multiconfessionele begraafplek in Evere begonnen steeds meer ouderen, zoals mijn moeder, te vragen om in

Brussel begraven te worden. Ze wilden dicht bij hun familie blijven, op de plek waar hun leven zich had afgespeeld.

En toen kwam natuurlijk covid. Repatriëringen waren verboden, om het virus niet verder te verspreiden, en in die periode ontdekten veel mensen de begraafplaats. Vandaag zit het moslimperk in Evere bijna aan zijn limiet. Moslims hebben veertig jaar moeten wachten vooraleer ze zich konden laten begraven volgens hun tradities.

Dat is lang. Hoe kan dat?

SAÏDI: De discussie kwam pas echt op gang na de nationale begrafenis van de negenjarige Loubna Benaïssa, in 1992 in Elsene ontvoerd, en pas in 1997 vermoord teruggevonden. Voor het eerst vond een nationale begrafenis plaats in een moskee en werd die uitgezonden. De hele Belgische samenleving deelde het verdriet om het vermoorde meisje. En toch werd Loubna gerepatrieerd. Toen kwamen de vragen: hoe kan het dat dat kleine meisje niet in België begraven kon worden? Dat vormde het keerpunt. Er werd een intercommunale opgericht en daarna volgde de multiconfessionele begraafplaats in Evere.

Orthodoxe gelovigen

Evere is een plek van compromis. Eeuwigdurende concessies, zoals de islam die voorschrijft, zijn in België niet toegelaten. In Evere verwijdert de directie bij het aflopen van een concessie daarom enkel het grafteken; de stoffelijke resten blijven in de grond. Ook met de timing wordt rekening gehouden: omdat een islamitische begrafenis pas in de namiddag, na het tweede gebed van de dag, mag plaatsvinden, past de directie op die dagen haar sluitingsuur aan.

De begraafplaats lijkt in Ceux qui veillent voortdurend in uitbreiding.

“Mijn moeder ligt begraven in Evere. Omdat ze wist dat ik niet altijd naar Marokko kan gaan”

SAÏDI: Dat is de realiteit. De begraafplaats is van bij de start ontworpen als een plek voor iedereen. Als er een voorziening kwam voor moslims, dan moest die er ook komen voor joden, voor wie de oriëntatie van het graf eveneens belangrijk is. En als dat mogelijk werd gemaakt, dan moesten ook orthodoxe gelovigen worden toegelaten.

Het was van bij het begin de bedoeling om iedereen te accommoderen. Daardoor heeft de begraafplaats een grote aantrekkingskracht. Steeds meer Congolezen vragen bijvoorbeeld om er begraven te worden, terwijl ze ook terechtkunnen op andere plekken. Zo ontstaat er een soort wereldkaart in

Evere. Maar ik wilde de begraafplaats ook tonen als een ecosysteem: een plek die leeft op meerdere niveaus, door wie er de overledenen komt groeten, maar ook door wie er werkt.

Mensen gaan het graf van een familielid bezoeken en bellen me achteraf: “Je moeder doet je de groeten.” Ze groeten niet alleen het graf van hun broer of zus, maar ook dat van mijn moeder. Het is zoals je het leven in de wijken terugvindt. Net zoals in een wijk ga je dag zeggen tegen je buren.

Defilm toont erg intiememomententussen nabestaandenenhunoverledenen.Hoecreëer jeeenvertrouwensband?

SAÏDI: Daar heb je tijd voor nodig. Tijd om mensen te ontmoeten en uit te leggen: dit is een project dat ons migratieverhaal vertelt,

maar op een andere manier. De film brengt een eerbetoon aan wie overleden is.

Ik noem ook geen namen van levenden. Enkel de namen op de graven zijn zichtbaar. Dat geeft ruimte. Denk aan de man die elke dag het graf van zijn zoon schoonmaakt. De kijker hoort hem niet spreken, maar

“De doodiseen momentwaarop iedereengelijk wordt”

dat hoeft ook niet. Het beeld spreekt voor zich.

Intiemeemotionelemomentenworden afgewisseld met grappigescènes. Was het moeilijkomopzoek te gaannaarhumorin het midden van eenbegraafplaats?

SAÏDI: De humor kwam naar ons toe als cadeaus van de realiteit. Hij vormt het perfecte antwoord op tragedie. Die momenten van lichtheid zijn nodig om het ondraaglijke verdriet te compenseren dat de dood met zich meebrengt.

Wat verteltjefilm ten diepste over Brussel?

SAÏDI: Brussel is misschien geen mooie stad. We zijn niet Parijs, Londen of Berlijn, maar we hebben iets dat andere steden niet hebben. Je loopt rond in de stad en hoort de hele wereld. We zijn een stad die mensen samenbrengt. Ook de begraafplaats verenigt verschillende nationaliteiten, religies en culturen. Daardoor heerst er een zekere vrijheid, ook al zijn er bepaalde regels. Elke gemeenschap kan de ruimte indelen volgens haar eigen voorschriften en rituelen. Het is een ruimte waar regels gelden, maar wat ermee gebeurt zien we wel. We passen ons aan en leven samen. Ceux qui veillent is eigenlijk mijn liefdesverklaring aan Brussel.

Wat zou jewillen dat deBrusselaarsonthoudenna het zien van jefilm?

SAÏDI: (Denkt na) In een stad die geconfronteerd wordt met falend bestuur, racisme en verdeeldheid, ligt de echte uitdaging in samenleven. Uiteindelijk komt er een moment waarop we allemaal gelijk zijn.

‘UN CIMETIÈRE EN DIT LONG SUR L’ÉTAT DU MONDE’

FR/ Dans Ceux qui veillent, Karima Saïdi filme pendant un an et demi le quotidien du cimetière multiconfessionnel d’Evere, où se croisent religions et cultures. Elle y explore la migration, le deuil et le vivreensemble, dans un lieu intime : sa mère y repose. « Ce cimetière dit quelque chose du monde d’aujourd’hui. »

‘A CEMETERY SAYS SOMETHING ABOUT THE STATE OF THE WORLD’

EN/ In Ceux qui veillent, Karima Saïdi films daily life for a year and a half at Evere’s multiconfessional cemetery, where religions and cultures intersect. She explores migration, mourning, and coexistence in an intimate setting: her mother is buried there. “This cemetery says something about the world today.”

Cultuurgids Shop Made in Brussels

KAARTENKUNST

Google Maps, je moet er bij professor geografie Bram Vannieuwenhuyze niet mee komen aanzetten. Er gaat immers niets boven een echte landkaart en als professor historische geografie zijn die voor Vannieuwenhuyze een job, maar ook een hobby. Voor zijn nieuwste boek dook hij diep in de geschiedenis van Brussel en gidst hij je langs tientallen prachtig geïllustreerde, oude kaarten: van de middeleeuwse Zenne tot de Noord-Zuidverbinding. (MVDH)

DE GESCHIEDENIS VAN BRUSSEL IN OUDE KAARTEN 49,99 euro, lannoo.be

Exotische spread

Een knolselder met een hoek af of een pompoen met een bluts: voor boeren zouden ze onverkoopbaar zijn als het niet aan Sophie Jacquemin lag. Met haar merk Dalf zet ze ‘wegwerpgroenten’ om in seizoensgebonden spreads die uw boterham een exotische boost geven. Culinaire curieuzeneuzen kunnen zich zo wagen aan wortelkomijnspread; een bitterzoete combo van appel, koffie en groene anijs; sinaasappel met pompoen of Thaise zoete aardappel. (MVDH)

DALF 4,99 euro voor een potje, dalf.be

Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

Trage start

Wie deze januarimaand het liefst onder een deken kruipt, kiest best voor de Brusselse quilts van Atelier Sieste. Ontwerpster Raphaëlle Doineau wil naar eigen zeggen “militant vertragen”. De Parisienne studeerde grafisch ontwerp aan het ERG, bleef in Brussel plakken als mentor voor jonge vluchtelingen en maakt kleurrijke spreien, plaids en kussens “als hulde aan de luiheid”. Wij blijven lekker liggen. (EC)

PATCHWORKDEKEN op bestelling vanaf 250 euro via ateliersieste.com

Addis Stories

KWALITEIT

Restaurant

3 x koffie en thee uit de wereld

AUTHENTICITEIT

INFO

Oude Graanmarkt 48, 1000 Brussel, . instagram.com/addis_stories

Adressen waar koffie de hoofdrol speelt, schieten als paddenstoelen uit de grond, maar gelukkig lijken ze niet allemaal op elkaar. Dat bewijst Addis Stories, dat onlangs werd geopend.

Ethiopië is het land dat het vaakst wordt geassocieerd met koffie. Arabica groeit er in het wild, koffie wordt er thuis gebrand en de koffieceremonie bepaalt er mee het ritme van het sociale leven. Dat koffie er zo diep verankerd is, geeft een extra dimensie aan de opening van Addis Stories, een plek waar het meer om echte koffie draait dan om modetrends en hippe specialiteiten. De drankenkaart past op één pagina. Een americano en een flat white worden geserveerd tussen 3,50 en 5 euro, de lattes halen 5 tot 5,50 euro. Die laatste zijn verkrijgbaar met klassieke melk of plantaardige alternatieven (haver, erwt of kokos). De liefhebber krijgt het waarschijnlijk al warm van één soort op de kaart: “Ethiopian Coffee – single origin beans”.

De branding van die koffie uit de Guji-regio (gesigneerd Shakisso Farm), geserveerd als espresso (3,50 euro), krijgt een verfijnde uitvoering door brander Mok, die heldere aroma’s naar voren brengt: een discreet fruitige toets, een vleugje cacao en een diepte die blijft hangen zonder zwaar te worden.

Ook de Golden Latte (5 euro) trekt de aandacht. De goudgele kleur, verkregen door een kruidenmengsel, krijgt een verlengstuk in een fluweelzachte textuur. In het kopje overheerst zachtheid, getemperd door een warme noot die aan gember of kurkuma doet denken.

De hongerigen kunnen er een hapje eten, al was er toen BRUZZ langsging geen injera meer. Die grote gefermenteerde pannenkoek van teffmeel, een traditioneel gerecht in Ethiopië, is meer dan een bijgerecht. De sponsachtige textuur en lichte zuurtegraad zijn ideaal om te dippen. Het baksel fungeert tegelijk als brood, bestek en bord, en is zo een echte spil van de lokale keuken.

De kaneelbabka dan maar, voor 4,20 euro. Compact, goed beboterd en aan de randen gekaramelliseerd: dankzij het stevige, zachte kruim past het brood perfect bij een warme drank. In de zaal is er nog een kleine winkelhoek met ambachtelijke objecten –servies, textiel en gebruiksvoorwerpen meegebracht uit Addis Abeba – voor een extra exotisch tintje. MICHEL VERLINDEN

Kookoo

Kookoo is opgericht door een koppel uit Teheran, en combineert zorgvuldig bereide espresso met de Perzische cultuur, die terug te vinden is in het interieur en de verwijzingen naar het mystieke gedicht ‘De samenspraak der vogels’. De sandwich met kuku sabzi, een typische omelet met kruiden, vormt het hart van een uniek, hartig aanbod, naar wens aangevuld met saffraanthee of limonade met rozenwater. Overwinningsstraat 232, Sint-Gillis

Darjeeling Garden

In plaats van koffie staat hier thee centraal. Geen gestandaardiseerde industriële thee, maar een huisgemaakte chai die volgens de regels van de kunst wordt bereid, met een mix van zwarte thee, melk en kruiden. De inrichting met bankjes, licht hout, hangende planten en gedempt licht zorgt voor een rustgevende sfeer. Dit alles wordt aangevuld met enkele vegetarische lekkernijen, in de geest van Indiase theehuizen. Livornostraat 109, Elsene

Klassiek Pop & Jazz

F*CK OFF-50 Years of Dissent

Stadskanker wroet al bijna een decennium in de hoofdstedelijke ondergrond. In de AB zet het Brusselse platform vijftig jaar punk in de kijker met een avond vol gruizige gitaren, mokerende drums en ongebreidelde ongehoorzaamheid. Voor de gebalde vuisten zorgen onder meer Angry Bodies, Joeri Chipsvingers en Piss Rules. De opbrengst gaat naar de Soedanese vluchtelingen van het Warm Bed-collectief.

→24/1, Ancienne Belgique

Orson Claeys

Het Brussels Jazz Festival plaatst traditiegetrouw grote namen zij aan zij met jong talent. Orson Claeys, die vorig jaar de eerste Brussels Jazz Vanguard Award op zijn schouw mocht bijzetten, behoort tot die tweede categorie. De Gentse pianist bracht al twee ep’s uit, later dit jaar volgt zijn debuut, waarop hij naar verluidt de gemene deler zoekt tussen jazz, hiphop, r&b, skateboarden en boksen.

→23/1, Flagey

Burna Boy

Burna Boy groeide voorbije jaren uit tot een van de grootste supersterren van de almaar nadrukkelijker openbloeiende afrobeatsscene. Op zijn achtste album waagt de Nigeriaanse gigant zich aan uitstapjes richting country, rock en reggae, met de hulp van onder meer Shaboozey, Mick Jagger en onze eigen Stromae. Benieuwd of die laatste in Brussel zijn rentree zal maken op de bühne.

→23/1, ING Arena

En ook

Meer Frans chanson dan Thomas Dutronc vind je niet (23/1, Koninklijk Circus)

De postrockers van Tortoise kruipen uit hun schulp met heerlijk jazzy noise (24/1, Flagey)

Parijzenaar Georgio doopt de Franse rap in weemoed (27 & 28/1, Botanique)

Brecht Valckenaers

Ooit was het de normaalste zaak dat componisten hun eigen muziek uitvoerden en dat pianisten zelf de stukken schreven die ze speelden. De jonge Leuvenaar Brecht Valckenaers knoopt op zijn album Ex nihilo aan met die traditie en plaatst zijn eigen Rhythm studies naast muziek van Ligeti, Lachenmann en Bartók.

→25/1, Bozar

Benvenuto Cellini

Hector Berlioz

Na een halfjaar erfenissen van haar voorganger kan nieuwe intendant van De Munt Christina Scheppelmann voor het eerst haar eigen stempel drukken. Dat doet ze met Benvenuto Cellini, een zeldzame Berlioz-opera die nog nooit eerder in het huis vertoond is. En ook voor regisseur Thaddeus Strassberger is het zijn Brusselse debuut.

→28/1 > 17/2, De Munt

Hagen Quartett

Decennialang scheerde het Hagen Quartett de allerhoogste toppen van de kamermuziek. Nu de instrumenten finaal aan de haak gaan, neemt het viertal afscheid van het publiek zoals dat alleen de allergrootsten gegund is: met een heuse Farewell Tour. Mozart, Webern en vooral Schuberts Der Tod und das Mädchen komen de snaren strijkende siblings uit Salzburg uitzwaaien.

→28/1, Flagey

En ook

Twee nieuwe concertante kansen voor wie À l’extrême bord du monde eerder miste (23/1, De Munt)

Een heroïsch en hartelijk huzarenstuk met hemelbestormer Hilary Hahn (24/1, Bozar)

Honderdjarige György Kurtág is het componeren nog niet verleerd: een jubileumfeest! (24/1, Le Senghor)

Earth not a globe

Philippe Braquenier

Nog voor we spraken van fake news, waren er al flat earthers, mensen die geloven dat de aarde plat is. Vandaag verspreiden ze hun complottheorieën met beelden die echte foto’s van de aardbol als vervalsingen wegzetten. De Brusselse fotograaf Philippe Braquenier presenteert dit als een ogenschijnlijk documentair verslag, terwijl alles in scène is gezet.

→15/1 > 22/3, Contretype

Maman est là

Julie Scheurweghs

De nieuwe VUE Gallery, die focust op feministische perspectieven, opent de deuren met een expo over moederschap. Scheurweghs, die put uit haar persoonlijke ervaring als alleenstaande ouder, onderzoekt hoe moeders worden gewist uit culturele verhalen en onthult hoe ogenschijnlijk banale huiselijke momenten een diepe betekenis in zich dragen.

→ > 28/3, VUE Gallery

Brafa Art Fair

De nieuwe editie van Belgiës oudste kunstbeurs telt bijna 150 galeries uit negentien landen. Je verdwaalt er tussen onder meer schilder- en beeldhouwkunst, design, juwelen en wandtapijten uit alle windstreken. Terwijl de oude meesters weer een sleutelrol spelen, staan ditmaal meubels centraal. Onder de blikvangers zijn een werk van Keith Haring en Afrikaanse Kota-relieken.

→25/1 > 1/2, Brussels Expo

En ook

Jeunesse et Arts Plastiques (JAP) biedt uitgelezen kunstenaarsboeken (24 & 25/1, La Maison des Arts)

Artistieke wandelaars Francis Alÿs en stanley brouwn gaan samen op zwier (27/1 > 4/4, Jan Mot)

Tarrah Krajnak onderzoekt de relatie tussen het intieme en politieke (22/1 > 17/5, Fondation A Stichting)

Film

Hamnet

Regie: Chloé Zhao, met: Jessie Buckley, Paul Mescal

In dit hartverscheurende en prachtig gefilmde kostuumdrama beleven William Shakespeare en zijn in natuurgeneeskunde gespecialiseerde echtgenote Agnes Hathaway de ergste nachtmerrie van elke ouder: de dood van hun elfjarige zoon, Hamnet. Paul Mescal is een uitstekende Shakespeare, maar het is Jessie Buckley die je hart breekt en lijmt.

→In de bioscoop

Groenlandse omzwervingen

Jean Harlez

Redelijk laat kwamen Brussel en de rest van de wereld erachter dat Jean Harlez met Le chantier des gosses een onmisbare stadsfilm had gedraaid. Cinema Nova achterhaalde dat hij niet alleen in de Marollen maar ook in het zo begeerde Groenland filmde. Harlez, die net 101 is geworden, komt Groenlandse omzwervingen persoonlijk voorstellen.

→Cinema Nova

Primate

Regie: Johannes Roberts, met: Johnny Sequoyah

King Kong, Koba, Gordy: de traditie van (al dan niet terecht) boosaardige apen wordt verdergezet door een gemene, soms wat simpele horrorfilm. Decor: een paradijselijke droomvilla op een steile rotskust in Hawaii. Slachtoffers: Amerikaanse jongelui. Booswicht: een gedomesticeerde chimpansee die via een tablet communiceert. Schattig, tot hij hondsdol wordt.

→In de bioscoop

En ook

In de scifi-thriller Mercy mag Chris Pratt van een AI-rechter bewijzen dat niet hij zijn vrouw vermoordde L’affaire Bojarski vertelt het verhaal van een van de grootste valsmunters uit het naoorlogse Frankrijk

In Bozar toont Evi Cats Forêt, een film die vertrekt bij de dans van Anne Teresa De Keersmaeker en Némo Flouret

Klein onderhoud Componist Walter Hus

Een film over zijn carrière, een concerto voor het Zenne Quartet én een geluidsinstallatie die wind omzet in orgelmuziek: Walter Hus is bepaald gul tijdens Son.Oor.

Son.Oor (voorheen Week van de Klank) gaf de hedendaagse componist en pianist Walter Hus zo goed als carte blanche. De docu die Astrid Mertens enkele jaren geleden draaide mocht er zeker bij. “Niet omdat ik zelf de hoofdrol speel”, klinkt het in zijn studio in Sint-Joost. “Maar omdat het een erg ongebruikelijke film is over een kunstenaar.” De focus ligt op het maakproces van een creatieve duizendpoot die zijn eigen weg wist te banen, waarbij zijn muziek altijd wel ergens een compagnon de route vond, van Anne Teresa De Keersmaeker tot de Kempense orgelbouwer Tony Decap.

De laatste kwarteeuw vond Hus een uitlaatklep in het orchestrion, een gigantische computergestuurde installatie van orgels, accordeons en percussie-instrumenten, die hij van achter zijn computer tot leven wekt. Tijdens Son.Oor koppelt hij die kolos aan het Zenne Quartet. “De Brusselse strijkers hebben de ambitie om al mijn strijkkwartetten uit te voeren. Als cadeau aan mezelf heb ik muziek gecomponeerd voor strijkorkest én orchestrion. Het doel is een concert dat wat minder doorwrocht oogt dan ik gewoon ben, en zelfs dansbaar is.”

Dat hij met zijn geautomatiseerde orgel net in Flagey opduikt, is ook op een andere manier betekenisvol.

“Iedereen kent het orgel van Studio 4, maar ziet alleen de voorkant; de rest zit

elders opgeslagen. Ik heb lang gepleit voor een restauratie met moderne technologie, in samenwerking met Decap, om iets unieks te creëren. In plaats daarvan koos men opnieuw voor een historische reconstructie. Op die manier zet ik hen alsnog een neus.”

Hus richt zijn blik ook op de toekomst. Daarin is hoe langer hoe meer plaats voor jongere generaties, getuige Meteorgan. Die state-of-the-artgeluidsinstallatie, die haar wereldpre-

“Hoe magisch zou het niet zijn om wind in een eindeloze compositie te gieten?”

mière kent op Son.Oor, is het resultaat van zijn jarenlange vriendschap met buurman Geert Palmers, een expert in hernieuwbare windenergie, en een intense samenwerking met zoon Jacob, die hoogtemetingen van windsnelheid en -richting via een ingenieus softwareprogramma omzet in orgelmuziek.

“Het door Decap op maat gemaakte pijporgeltje staat nu ongeveer een maand in de studio, het is nog wat zoeken, maar hoe magisch zou het niet zijn om ergens ter wereld een soort van Rothko Chapel te hebben waarin ons Meteorgan wind ter plekke in een eindeloze compositie giet?”

TOM PEETERS

Son.Oor vindt plaats van 26/1 tot 8/2, Walter Hus is te zien en te horen op 31/1 en 1/2, lasemaineduson.be

20 DANCERS,

5 GENERATIONS DANCING

ROSAS DANST ROSAS

MULTICAST

ROSAS DANST ROSAS

30 & 31-01 > 1-02-26

Rosas Performance Space

Van Volxemlaan 164 1190 Vorst

Een uitzonderlijke, multigenerationele versie van Rosas danst Rosas , speciaal gecreëerd voor het Opening Festival 164VANVOLXEM

Info & tickets www.164vanvolxem.be

In mijn wijk Podium

Peekaboo

Maxime Dreesen

De Beursschouwburg begint het jaar met een focus op Brussel, zijn mensen en wijken. Bij dat programma over de publieke ruimte hoort een luik met screenings van filmpjes over het stadsleven, van onder meer Bas Devos, Sarah Vanagt en Thierry De Mey, maar ook een vrijpostige performance waarin Maxime Dreesen van het podium een seksspeelplaats maakt. →23 & 24/1, Beursschouwburg

Antes de…

BRONKS & Compagnie Tea Tree

Voor de eerste keer in hun 34-jarige bestaan maakt BRONKS een voorstelling voor tweeplussers. Antes de… gaat over de twijfel op het moment waarop je de eerste stap nog moet zetten of je eerste woord nog moet spreken. Dan is wat steun voor elkaar en vertrouwen in elkaar wel welkom. En kan de kleinste ook de grootste dragen.

→24> 30/1, BRONKS, 2+

Figures of Fascism and Antifascist Solidarity

Het Kaaitheater voorziet dit en volgend jaar drie momenten om het te hebben over fascisme en antifascistisch verzet. Met dit keer behalve debatten ook een video-installatie van Nikhil Vettukattil, een film over de Olympische Spelen van 1936 van Eszter Salamon, en lecture-performances van Olga de Soto en Isabel de Naverán over de Spaanse burgeroorlog.

→27 > 29/1, Kaaitheater

En ook

Met Nen druum in de zoumernacht verbrusselt het Brussels Volkstejoêter Shakespeare (> 8/2, Zinnema)

Ras El Hanout bewerkt en verhaspelt op één avond hun archief (24/2, Auditorium Jacques Brel)

Nog meer drama is er met de klassieker Carmina Burana van Carl Orff (24/2, Koninklijk Circus)

Planet B

Pieter Van Eecke

Eén keer per maand programmeert De Maalbeek een docu. Planet B focust op twee jongeren die opgroeien in een wereld die zichzelf vernietigt. Ze zoeken elk hun eigen weg en tasten af hoe ver ze willen gaan in hun acties. Met zijn coming-of-ageverhaal toont regisseur Pieter Van Eecke hoe verscheurd jongeren vandaag zijn in hun omgang met een gehavende planeet.

→23/1, De Maalbeek Superette

Razen

Razen is het artistieke alias waaronder kernleden Brecht Ameel en Kim Delcour de grenzen van oude muziek aftasten, al dan niet met muzikale trawanten. Strijkinstrumenten en blazers uit alle hoeken van de wereld koppelen ze aan elektronica of aan stilte. Experimenteerdrift die altijd verrassende en verdiepende klanklandschappen oplevert.

→25/1, Atelier Brunswyck/Wathelet

Buurtkeuken

Je weet na de feestdagen even niet meer wat te koken, je bent het boodschappen doen beu of je maag heeft nood aan een gezonde, veggie maaltijd? De vrijwilligers van buurtkeuken Nekkersdal etaleren met graagte hun keukenkunsten om je honger te stillen. De focus ligt op koken met overschotten, en op gezelligheid, samenkomen en babbelen. Voedsel voor de maag én de geest, dus.

→27/1, NoordOuest

En ook

Adele Raes en Jutta Daems zoeken met Papegaai is ziek de magie in herhaling (28/1, De Kroon)

In Ana + yek onderzoekt Zohra Benhammou haar relatie met haar tweelingzus Sanaa (29/1, Nekkersdal)

Kadriye leert je hoe je een authentieke Turkse pizza moet maken (29/1, Essegem)

Uitgelicht

Bouwvakkers verstoppen boodschappen voor de toekomst

De verborgen wensen van zij die de stad bouwen

In de documentaire Wishful filming spoort de Brusselse regisseur Sarah Vanagt bouwvakkers aan om een duizend jaar oud gebruik verder te zetten en briefjes met een boodschap te verstoppen voor de toekomst.

door Niels Ruëll

We hebben hier hard gewerkt. We hopen dat je dat waardeert.” “Dit bedrijf heeft mij genaaid.” “Ik ben blij dat België me kansen gaf.” Het zijn slechts enkele voorbeelden van de berichtjes die we bouwvakkers zien verstoppen in Wishful filming, een speelse en reflecterende documentaire van de Brusselse Sarah Vanagt. Het idee is dat ze door de toekomst gevonden worden. Het doet de 42-jarige Bilal kamerbreed glimlachen. Hij wenst de toekomst afwezigheid van oorlog en discriminatie toe. Hopelijk komt de wens ook uit zonder dat hij ooit wordt gevonden. Bilal wikkelt zijn bericht rond een van de vele nutskabels die verdwijnen in de meterslange flexibele buizen die een museum, huis of kantoor onzichtbaar dooraderen. De kans dat zijn boodschap ooit gevonden wordt, is miniem.

Het gebruik is duizenden jaren oud. Dankzij een teruggevonden drieduizend jaar oud bericht weten we dat er in de Vallei der Koningen in Egypte gestaakt is omdat de arbeiders te weinig te eten kregen. “Zodra de mensen begonnen te bouwen, was er de drang om met de toekomst te communiceren en om een teken van leven te geven aan degenen die na ons komen”, vertelt Sarah Vanagt. “Ik leerde het gebruik kennen toen ik in Engeland studeerde en in het gratis buurtkrantje op foto’s botste van een jong koppel dat poseerde met zo’n briefje dat ze tijdens hun verbouwingen hadden teruggevonden. Ongeacht wat daar op staat, ik vind het ontroerend dat mensen dat doen. Het is zo’n poëtische geste.” Het idee om daar een film rond te maken, bleef twintig jaar sluimeren. “Het leek me mooi om die film in Brussel te draaien. Grote werven genoeg. De stad is één grote verstopplaats voor berichten voor de toekomst. Werkelijk overal kun je er potentieel eentje vinden. Zelfs in de muur achter je bed. Dat vind ik leuk.”

Toren van Babel

Met een kleine camera zwierf de internationaal gereputeerde documaakster door Brussel en vroeg bouwvakkers om hun wensen aan de volgende generatie neer te schrijven en op de werf te verstoppen. Ze kwamen aangewaaid uit Brazilië, Polen, Iran, Marokko, Antwerpen en andere streken. “Ik hoorde alle mogelijke talen”, zegt Vanagt. “De torens van Brussel lijken wel de Toren van Babel.” De helft kende de traditie. “Ongeacht van waar ze vandaan kwamen. Sommigen hebben zelf al briefjes gevonden, sommigen hebben er zelf al geschreven. Vaak zeiden ze dat ze het zullen blijven doen.”

Het is niet mogelijk om terug te schrijven. “Het is een beetje dezelfde geste als bij een fles die je in de oceaan gooit. Je weet niet wie ze wanneer gaat vinden. Maar dat vind ik er ook juist heel mooi aan. Misschien wordt het bericht nooit gevonden. Maar misschien is het gebaar belangrijker dan de wens zelf.”

Vanagts film draait het om en toont niet het ontdekken, maar het verstoppen van de boodschap. “Ook dat moment is ontzettend ontroerend. Zeker omdat die stoere werkmannen dag in dag uit bezig zijn met zéér

De creativiteit in het verstoppen is groot. “Ik wist nooit waar en hoe ze het zouden verstoppen. Het was altijd een verrassing. Vandaar de wat gekke vorm. Met mijn pocketcamera op autofocus en autobelichting klim ik mee op ladders en probeer het moment vast te leggen. Ik heb niemand gevraagd om het nog eens te doen.”

Lees eens een paal

Bouwvakkers die berichten voor de toekomst verstoppen, vormen de kern van de

“Ongeacht wat er in de boodschap staat, ik vind het ontroerend dat mensen dat doen. Het is zo’n poëtische geste”

functionele dingen. Muren bouwen en zo. Het contrast met zo’n schijnbaar nutteloos en vaak opvallend zacht briefje voor de toekomst, vind ik mooi. Wishful filming is een hommage aan hun werk, maar ook aan hun creativiteit én aan hun tederheid.”

Hun boodschappen gaan veel kanten uit maar courant is het verzoek om respect voor het werk, het verlangen naar een betere wereld en goedmenende boodschappen als “Goeie dingen vergen tijd” of “Geef het beste van jezelf aan zij die je lief hebt.”

film. Maar Vanagt filmt ook de duizenden boodschappen die hier en nu schreeuwen om de aandacht van de stedeling. Denk aan de stickers die je op bijna elke stadspaal aantreft. “Klet.” “J’existe.” “Schijt aan de staat en het patriarchaat.” “Un bébé est mort ici.” “Free Gaza.” “Mijn film gaat over het wensende vermogen van de stedeling. Die stickers op palen zijn niet aan de toekomst gericht, maar aan de huidige stedelingen. Sommige zijn poëtisch of humoristisch. Sommige zijn heel heftig en boos. Klimaatstickers

In ‘Wishful filming’ laat Sarah Vanagt bouwvakkers boodschappen verstoppen voor de toekomst: “Zodra de mensen begonnen te bouwen, was er de drang om met de toekomst te communiceren.”

bijvoorbeeld. Maar je kunt die boosheid wel plaatsen. Van die palen kun je alle belangrijke thema’s aflezen die vandaag de maatschappij beroeren.”

Een geval apart is het ruiterstandbeeld van Koning Leopold II op het Troonplein dat om de haverklap beschreven, beklad en bestickerd wordt met boodschappen als “Moordenaar” of subtieler geformuleerde afkeer van kolonialisme. “De aanwezigheid van de koloniale geschiedenis in onze stad is een thema dat me al jaren bezighoudt. In een film over bouwen in Brussel kun je volgens mij niet om Leopold heen. Urbanistisch heeft hij zijn stempel gedrukt op deze stad. En dat is verbonden met zijn rol in Congo. Bijna elke week staat er iets nieuws op dat standbeeld. Het is bijna een schoolbord. Ik documenteer dat al een tijdje.” In de montage was het wel zwoegen om Leopold II de juiste plaats te bezorgen. “In een van de versies leek het alsof de bouwvakkers van nu de Congolezen van toen zijn. Dat was niet de bedoeling. Ook al zitten we nog altijd in een systeem waarin mensen voor heel lage lonen onze scholen, straten, gebouwen, musea enzovoort bouwen.”

Die mensen kunnen gniffelen bij de gedachte dat we dagelijks nietsvermoedend over hun verborgen wens lopen. Tot de stad weer eens opengebroken wordt.

Wishful filming gaat in première tijdens het documentairefestival En Ville (26/1 > 1/2) en wordt vertoond in de Beursschouwburg op 28/1, festivalenville.be

Inzichten

Wat weet kunstenaar Marcin Dudek van het leven?

Welke misvatting bestaat over jou?

Ik denk dat mensen soms zo gefixeerd zijn op de rol van geweld en hooliganisme in mijn verleden, dat ze mijn werk op een te beperkte manier interpreteren. Er is zoveel meer te zien.

In welk ander vak zou je ook top zijn?

Ooit zag ik mezelf als kapper, maar ik denk dat ik een goede architect of tuinarchitect zou zijn.

Doe je iets speciaals op je verjaardag?

Meestal verstop ik me in mijn nest en wacht ik tot de dag voorbij is...

Waar trakteer je jezelf af en toe op?

Ik trek de natuur in. Ik ga vaak naar mijn huis in het IIzergebergte in Polen voor lange wandelingen.

Wat geef je anderen graag cadeau?

Ik geef anderen graag de tijd en aandacht om zichzelf te uiten.

Welke lifehack heeft je leven verbeterd?

Ik spijbelde al op jonge leeftijd. Dat heeft me geleerd mijn instinct te volgen.

Kinderen: volg mijn advies niet op!

Welk vreemd voorwerp ligt er bij jou thuis?

Veel restanten van projecten. Op dit moment verroeste stukken draad uit de Tweede Wereldoorlog, handgemaakte voorwerpen van gevangenen, en enkele opgezette vogels.

Welke fout maak je keer op keer tijdens het creatieve proces?

Ik heb de neiging om de tijd die ik heb om een project af te ronden te overschatten. Gelukkig leidt tijdsdruk juist tot oplossingen.

Naar waar zou je willen verhuizen?

De lijst bestemmingen is te lang om in één mensenleven te bezoeken, maar ik probeer zoveel mogelijk te reizen. Al ben ik ergens maar kort, ik krijg telkens het gevoel dat ik bij die plek hoor.

Bij welke historische gebeurtenis was je graag aanwezig geweest?

Ik had graag 20 miljoen jaar geleden aan de kust van de prehistorische zee gestaan om de compleet vervuilingsvrije lucht op te snuiven.

Doe eens een toekomstvoorspelling?

Ik denk dat we op een donker moment afstevenen. Hopelijk leren we de moeilijkheden die voor ons liggen het hoofd te bieden, en vinden we een gemeenschappelijke basis.

Wat was er vroeger beter?

Mensen waren meer met elkaar verbonden. Ik bekeek onlangs foto’s en

• Marcin Dudek (1979) werd geboren in Polen, en hield daar een verleden als hooligan aan over. Uiteindelijk werd hij verleid door de kunsten en ging hij studeren in Salzburg en Londen, waarna hij zich vestigde in Brussel

• Thema’s als massapsychologie, spektakel, veiligheid, geweld, sport en familiale omstandigheden zijn prominent in zijn werk

•Voor Nest in galerie Harlan Levey bouwde Dudek zijn ouderlijke appartement en een berucht wijkcafé in Krakau na

video’s uit de jaren 1990 en miste dat gevoel van samenzijn in het moment. Wat is kunst?

Een schuilplaats. Welke wijsheid hebben je ouders je meegegeven?

Van mijn moeder kreeg ik een gevoel van optimisme en de kracht om vooruit te blijven gaan. Door naar mijn vader te kijken, heb ik geleerd een stap terug te zetten en na te denken over wat er zich rondom mij afspeelt. Uit die dualiteit kom ik voort.

Beschrijf Brussel in drie woorden. Orde, chaos en alles daartussenin.

Wanneer heeft Brussel je verrast?

Het duurde zes maanden voordat de stad zich voor me opende en me verraste. Het ging dus langzaam, maar nu verrast ze me al veertien jaar geregeld.

MICHAËL BELLON

Nest van Marcin Dudek is van 24/1 tot 15/3 te zien bij Harlan Levey Projects, hl-projects.com

The hang-out

‘Ik vind in het rond springen veel leuker dan voetbal’

Elke week toont een Brusselse ket zijn of haar favoriete plek. Deze week is dat Simon (10), die zich het liefst uitleeft in de parkourhal van Circus Zonder Handen in LionCity, Molenbeek.

Waarom is LionCity je lievelingsplek?

Ik volg er les: twee keer per week anderhalf uur. Ik spring daar veel liever rond dan dat ik voetbal speel.

Hoe ziet de plek eruit?

Overal staan blokken en er zijn ronde barres waaraan je kan hangen. Je kunt van de ene barre naar de andere swingen, heen en weer slingeren en zelfs salto’s maken.

Wat doe je tijdens zo’n les?

We beginnen vaak met een opwarmingsspel. Soms lopen en springen we door de hal, terwijl we een bal moeten vangen en teruggooien. Of de coach roept: “Lava”, dan is de grond lava en moet je op een blok gaan staan of ergens hangen.

Is het soms gevaarlijk?

Dat kan. Op echte gebouwen is het wel veel gevaarlijker. In de zaal kun je niet doodgaan, maar je kunt wel iets breken. De coach is voorzichtig en houdt je goed vast. Soms ben je eerst bang en durf je niet, maar dan doe je het toch. Dat is net leuk. Je doet het nu al twee jaar. Wat heb je in die tijd bijgeleerd?

Ik kan nu een palmspin, dat is rond een bank of een handvat draaien. En ik kan veel beter swingen aan de barres, iets wat ik vroeger niet kon. Op welke plekken zou je het nog willen doen?

Mijn coach zegt dat Londen een heel goede stad is voor parkour op straat. Heb je een idool?

Mijn coach. Hij is al Europees kampioen geweest, dat is wel cool. Wat wil je later worden?

Misschien een professionele parkourder, maar ik zou ook graag tramchauffeur zijn. Ik ken het hele Brusselse netwerk en heb er zelfs een plan van in mijn kamer hangen. EMILIA DE FEYTER

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

Official Sponsor:

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals dit bouwmateriaal. Waar is deze foto genomen? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ. Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

Oplossingen

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

▢ Punk

▢ Stadspoort

▢ Religie

▢ Bouwvakker

▢ Rafelrand

▢ Schapen

▢ Begraafplaats

▢ Verrekijker

▢ Vogelen

▢ Boetes

▢ Hotel

▢ Butler

in the mood

for lifelong learning

Taalcursussen in Brussel en online

NL | FR | EN | DE | IT | ES

Nederlands: Inschrijven is gratis voor beginners A1 en halfgevorderden B1, als je in Brussel woont.

Cours de langues à Bruxelles & en ligne

NL | FR | EN | DE | IT | ES

Néerlandais: L’inscription est gratuite pour les niveaux débutants A1 et intermédiaires B1, si vous habitez Bruxelles

Language courses in Brussels en online

NL | FR | EN | DE | IT | ES

Dutch: Registration is free for beginners A1 and intermediate B1 levels, if you live in Brussels.

cvosemper.be

02 882 50 70 info@cvosemper.be

Paspartoe: dé cultuur- en vrijetijdspas voor Brussel

Spaar punten en ruil ze om voor cadeaus, gratis tickets of allerlei andere voordelen.

Recht op verhoogde tegemoetkoming?

Dan krijg je nog meer korting!

Nieuw: nu ook online beschikbaar!

Haal je Paspartoe nu in huis via uitpas.be en ga meteen op stap met de UiTPAS-app

Toch liever een fysieke kaart?

Ga langs bij een gemeenschapscentrum in de buurt, Muntpunt of het Brussels Ouderenplatform. Meer info op www.paspartoebrussel.be

Ready to create MEDIA WITH IMPACT?

VACATURE SOLUTION ARCHITECT

Bij Roularta Media Group werk je mee aan de digitale transformatie van een toonaangevend mediabedrijf. Ons IT-landschap is veelzijdig: een mix van historisch gegroeide toepassingen, interne maatwerkapplicaties en moderne platformen. Stabiliteit en continuïteit gaan daarbij hand in hand met vernieuwing en innovatie. Create it, Elevate it! Als Medior Solution Architect combineer je jouw technische ervaring met je eerste stappen in architectuur. Je helpt mee om ons solutionlandschap stap voor stap te vereenvoudigen, moderniseren en toekomstgericht te maken.

SCAN TO SWITCH mijntoekomstbijroularta.be

Maak

Buurt mee. In de 22 gemeenschapscentra kan je ontdekken, ontmoeten én zelf mee vorm geven. Ontdek hoe jij kan meedoen op N22.brussels/doemee