VISIE 01 - 15 januari 2026

Vleugels

D¬ Foto ID/Ivan Put

orre kerstbomen prijken ondertussen op stoepen en opritten, maar toch moesten we tot het begin van het nieuwe jaar wachten voor hét ultieme kersttafereel. De meest bevreemdende allusie op de kerststal lag dit jaar in het Brussels park van Thurn en Taxis, midden in de hoofdstad. Op een braakliggend terrein staat een uit gerecupereerde materialen gebricoleerde woning, die wat weg heeft van een chalet. Het huisje heeft zelfs elektriciteit, verwarming én een zonnepaneel op het dak. De keurige en creatieve afwerking valt op, tot en met bloempotten en een kerstboom op het aangelegde terras, waarop ook een driewieler prijkt.

De bewoners zijn de Chinese vluchteling Ma, zijn vrouw en kinderen. Ze zeggen in de media een aantal maanden in ons land te wonen, na omzwervingen over de Balkan. Hun asielaanvragen in Noorwegen en in ons land werden geweigerd. Toch zijn ze niet van plan te vertrekken en hopen op een ‘mirakel’, om in de kerstterminologie te blijven.

2026 lijkt helaas geen goed jaar te worden voor wie op de vlucht is, ziek is of in armoede leeft. De wereld kijkt met weinig empathie naar wie aan het kortste eind trekt en haalt de loftrompet boven voor wie het helemaal zelf maakt en zijn eigen wil doordrijft, zelfs als je daarvoor op oorlogspad moet. Toch is er

hoop. Dat blijkt uit de mooie beschrijving die De Standaard gaf van Ma’s huisje: in de houten nok van het dak kerfde de man twee vogels. ‘Vogels kunnen vliegen en zingen. Ik heb ook vleugels nodig en een eigen stem’, liet hij optekenen.

Ik wens u allen de moed om te vliegen en de durf om uw stem te laten horen, in al wat u onderneemt.

Luc Van Gorp,

Voorzitter CM

UITBREIDING MOBILITEITSBUDGET

‘Beter inzetten op duurzaam vervoer’

Bedrijven met minstens 50 werknemers zullen vanaf 2027 verplicht worden om een mobiliteitsbudget aan te bieden als alternatief voor een bedrijfswagen. Vanaf 2028 volgen ook de bedrijven met vijftien tot 50 werknemers.

Werknemers die recht hebben op een bedrijfswagen kunnen zelf kiezen om hun gelijkwaardig mobiliteitsbudget in te zetten voor een elektrische fiets, elektrische auto of openbaar vervoer. Onder bepaalde voorwaarden kunnen ze ook hun huishuur of woonkrediet betalen of kiezen voor extra loon.

Het systeem bestaat al sinds 2019, maar werd tot op heden niet veel gebruikt. In

2024 maakten er 18.516 werknemers gebruik van, terwijl er meer dan 600.000 bedrijfswagens zijn.

De uitbreiding is een goede zaak volgens Piet Van den Bergh, expert arbeidsrecht bij het ACV. ‘Maar werknemers moeten nog meer gestimuleerd worden om verplaatsingen duurzaam te doen. Een werknemer die het mobiliteitsbudget volledig gebruikt om zijn woning te betalen, krijgt geen financiële stimulans om de wagen minstens deels te vervangen door bijvoorbeeld een elektrische fiets of verplaatsingen met de trein. Het mobiliteitsbudget kan beter worden ingezet waarvoor het bedoeld is: duurzame mobiliteit.’

Redactieadres Visie, PB 20, 1031 Brussel ¬ e-mail: info@visieredactie.be ¬ Lezersbrieven lezers@visieredactie.be ¬ Abonnementen www.visie.net/contact ¬ Verantwoordelijke uitgever Liesbeth De Winter ¬ Redactie Djorven Ariën, Simon Bellens, Nils De Neubourg, Dominic Zehnder, Lies Van der Auwera, Lieven Bax, Tinne Van Woensel, Rooni Theeboom, An-Sofie Bessemans, Rachel Michel, Hannah Wellens, Tom Vrancken ¬ Hoofdredactie Wim Troch ¬ Vormgeving Gevaert Graphics ¬ Druk Coldset Printing Partners ¬ Visie verschijnt maandelijks en is inbegrepen in het lidmaatschap van CM, ACV bouw - industrie & energie, ACV-CSC METEA, ACV-Transcom en ACV Voeding en Diensten ¬ De beschrijving van de CM-diensten en -voordelen in deze publicatie heeft enkel een informatieve waarde. Bij twijfel of betwisting gelden enkel de statuten van het ziekenfonds. Meer info: www.cm.be/statuten ¬

Tweedaagse contracten zijn de nieuwe dagcontracten

De nieuwe regels tegen dagcontracten misten hun effect niet. Sinds 2023 is het aantal opeenvolgende dagcontracten in de uitzendsector met meer dan de helft gedaald. Maar de onzekerheid voor werknemers is daarmee niet verdwenen. Nieuwe cijfers tonen hoe werkgevers steeds vaker uitwijken naar tweedaagse contracten en naar kortdurend werk buiten de uitzendsector. ACV blijft hameren op meer zekerheid.

¬ Tekst Nils De Neubourg ¬ Foto Belga

Sinds de invoering van strengere regels tegen dagcontracten in 2023 is het gebruik ervan sterk teruggedrongen. Tegelijk winnen tweedaagse contracten opvallend terrein. Voor werknemers betekent dat nog altijd leven in onzekerheid, met nauwelijks meer perspectief op stabiliteit dan met de dagcontracten.

Dagcontracten waren jarenlang een ingeburgerde praktijk in de uitzendsector. Werkgevers konden hun personeelsbezetting dag per dag aanpassen. Voor werknemers was de prijs hoog. Na iedere werkdag volgde onzekerheid over werk of inkomen voor de volgende dag. Sociale

partners kwamen daarom enkele jaren geleden overeen structureel misbruik ervan aan te pakken. Sinds 2023 geldt daarom een responsabiliseringsbijdrage – een soort boete – voor werkgevers die meer dan 39 opeenvolgende dagcontracten geven aan dezelfde uitzendkracht binnen een semester.

Effect zichtbaar

Uit de nieuwe evaluatie van de Nationale Arbeidsraad blijkt dat die maatregel effect heeft. In 2022 ging het nog om 4,7 miljoen opeenvolgende dagcontracten in de uitzendsector. In 2023 halveerde dat aantal tot 2,2 miljoen. In 2024 daalde het

verder tot 2,1 miljoen. Over twee jaar tijd betekent dat een afname met meer dan 55 procent. De Raad besluit dan ook dat de responsabiliseringsbijdrage doeltreffend is in de strijd tegen het oneigenlijk gebruik van dagcontracten.

Maar die stap vooruit is onvoldoende, vindt het ACV. Parallel met de daling van dagcontracten stijgt immers het aantal tweedaagse uitzendcontracten fors. In 2022 waren dat er 1,5 miljoen. In 2024 liep dat op tot bijna 2 miljoen, een stijging van bijna 30 procent. ‘De week wordt tegenwoordig opgesplitst in één dagcontract en twee contracten van twee dagen’, zegt Eva Van Laere van ACV­Interim United. ‘Die georganiseerde omzeiling van de regels kan niet de bedoeling zijn.’ Buiten de uitzendsector is er ook nog steeds een duidelijke toename zichtbaar van opeenvolgende dagcontracten.

Ongewenste verschuiving

De Nationale Arbeidsraad spreekt in dat verband expliciet over mogelijke ‘ongewenste verschuivingen’. Wat formeel binnen het wettelijk kader blijft, kan in

UITZENDKRACHT

ELS *

‘Geen loon bij ziekte’

‘Al vier jaar werk ik via hetzelfde interimkantoor bij dezelfde werkgever. Tegenwoordig gebeurt dat met tweedaagse contracten na een periode met alleen dagcontracten. Als ik ziek ben, krijg ik één of twee dagen loon uitbetaald. Dus maar tot het einde van het contract, ook al ben je langer ziek. Een tijd geleden hebben ze zelfs gedreigd om ons tijdens vakantieperiodes geen contract te geven. We moesten maar een werkloosheidsuitkering aanvragen ...’

*Naam bekend bij de redactie

de praktijk dezelfde gevolgen hebben voor werknemers. Een contract van twee dagen biedt nauwelijks meer werkzekerheid dan een contract voor één dag.

Voor ACV moet dat anders. Nationaal secretaris van ACV Bart Vannetelbosch benadrukt dat kortdurende contracten niet mogen dienen als structureel instrument om werknemers in een precaire situatie te houden. ‘We kunnen niet aanvaarden dat tweedaagse contracten de norm worden’, stelt hij.

Het ACV en de Nationale Arbeidsraad roepen daarom op tot bijkomende maatregelen. Zo moet het responsabiliseringsmechanisme ook gelden voor werkgevers die dezelfde werknemer via verschillende uitzendkantoren inschakelen. Vandaag ontsnappen zij soms aan de bijdrage. Daarnaast vraagt de Raad gerichte controles op het gebruik van opeenvolgende dagcontracten buiten de uitzendsector, om de regels af te dwingen.

De nacht waarin de norm brak

Hij had het ons beloofd, Donald Trump. Hij had ons beloofd dat zijn tweede ambtstermijn straffer zou zijn dan de grenzen van onze verbeelding. Inderdaad, in de nacht van 2 op 3 januari – we hadden nog maar net het drama van Crans­Montana voorbij zien komen – werd de werkelijkheid verbluffender dan de fictie.

De VS ontvoerde die nacht Nicolas Maduro, de zittende president van Venezuela en zijn vrouw, op verdenking van narco­terrorisme.

Zet ramen en deuren open, de indringende geopolitieke geur van dit tafereel zal niet snel vervliegen. Hoe de VS dit ook uitlegt, dit raakt de kern van het VN­Handvest dat een duidelijke rode lijn neerzet tegen dit soort manoeuvres. Maduro mag in de logica van Washington dan wel een criminele verdachte zijn, maar immuniteit en soevereiniteit zijn exact bedoeld om te voorkomen dat landen elkaars leiders uit het zadel slepen zonder internationaal aanhoudingsmandaat.

De zorg is overigens niet alleen dat één land de norm oprekt, het is dat meer landen hieruit leren hoe je normschending verpakt in ogenschijnlijke legaliteit, zoals door een strafzaak te benadrukken, termen als zelfverdediging uit te hollen, of civielrechtelijke procedures te overstemmen met snel geweld.

In de nacht van de ontvoering van Maduro mag in Amerika dan wel echt een norm gebroken zijn, dit is voor Europa en de VN hét momentum om zelf niet te breken. Zeker nu Groenland alsmaar explicieter doelwit wordt van de expansiedrang van Donald Trump en de internationale rechtsorde zowat op apegapen ligt, hebben we meer dan ooit nood aan inspirerende leiders die ons herinneren aan onze eigen diepe wortels in (internationale) solidariteit en ons respect voor recht en rechtvaardigheid als hefboom naar duurzame vrede. Om het met de woorden van een andere – voormalige – Amerikaanse president te zeggen: Yes, we can. Wij kunnen dit!

Julie Hendrickx Devos Algemeen voorzitter beweging.net

1.

STREAMING

Documania

Januari is documentairemaand op VRT Canvas en VRT MAX. Je kunt deze maand meer dan 50 docu’s bekijken wanneer jij het wilt. Van ongefilterde portretten tot verhalen die je tonen wat er in de wereld gebeurt. Van muzikale iconen tot maatschappelijke thema’s. Van bekroonde buitenlandse parels tot grote en kleine verhalen van bij ons.

~ www.vrtmax.be

2.

TENTOONSTELLING

David Hockney

The song of the earth

Hockney is wellicht de bekendste nog levende vertegenwoordiger van de Pop Art, maar zijn stijl is meer dan dat. Een bijzondere fascinatie voor zwembaden en een unieke kijk op ruimte en perspectief zijn kenmerkend voor zijn werk. Deze tentoonstelling combineert schilderkunst, muziek en poëzie en toont nog werken van onder andere Vincent van Gogh en Edvard Munch.

~ Tot 25 januari in Museum voor Schone Kunsten in Bergen Gratis met de Museumpas

BESPARING FEDERALE AMBTENAREN

‘Hypotheek op kerntaken van overheid’

De regering­De Wever legt elke overheidsinstelling een bedrag op om te besparen. Als dat bedrag niet gehaald wordt, mogen maar twee op de vijf vertrekkende ambtenaren worden vervangen. Veiligheidsdepartementen Justitie, Defensie, Politie, Binnenlandse Zaken en de Dienst Vreemdelingenzaken zijn vrijgesteld van deze maatregel.

‘Deze besparingen hypothekeren de kerntaken van de staat’, zegt Johan Lippens van ACV Openbare Diensten. In de vorige legislatuur bespaarde de Vlaamse overheid al fel op ambtenaren. Maar die besparing werd helemaal tenietgedaan door uitbestedingen en dure consultants, bleek uit een doorlichting van het Rekenhof.

‘Hetzelfde risico dreigt ook hier’, volgens Lippens. ‘Maar het wordt misschien minder makkelijk te achterhalen, want deze regering wil de interne consultancy uitbouwen.’

‘Wie beweert dat minder ambtenaren automatisch een betere overheid geven, is blind voor de realiteit. Het is makkelijk om te zeggen dat de overheid te groot is. Moeilijker is om te zeggen welke taken je dan bewust opgeeft en vooral wat de gevolgen voor de bevolking zijn. Als we blijven besparen op mensen die wetten uitvoeren, rechten beschermen en inkomsten innen, besparen we uiteindelijk op rechtsstaat en dienstverlening. Dat is geen sanering, dat is afbraak.’

JONGE STARTERS

Jeugdvakantie te weinig bekend

Starters op de arbeidsmarkt hebben nog geen vakantiedagen kunnen opbouwen. Maar als je recht hebt op jeugdvakantie kun je toch betaald verlof opnemen.

Het systeem is nog steeds weinig bekend, merkt Joke Vrijs, nationaal verantwoordelijk bij Jong ACV. ‘We zetten daar elk jaar sterk op in. Bovendien vallen veel jongeren uit de boot omdat ze op latere leeftijd studeren. De leeftijdsgrens moet daarom worden verhoogd naar 30 jaar.’

Je hebt recht op jeugdvakantie in het jaar nadat je je studies hebt beëindigd. Als je vorig jaar afstudeerde, dan heb je dit jaar recht op jeugdva­

kantie als je op 31 december 2025 jonger was dan 25 jaar, minstens een maand een contract als werknemer hebt gehad (niet als jobstudent) en dertien dagen effectief hebt gewerkt.

Als je daaraan voldoet heb je recht op vier weken betaalde vakantie. Gewone vakantiedagen die je opbouwde worden afgetrokken van het maximaal aantal jeugdvakantiedagen. Jeugdvakantie geldt enkel als je in de privésector werkt.

https://www.hetacv.be/je-rechten/ jong-acv/starters/jeugdvakantie

In de modewereld, waar ze meestal voor zijn op hun tijd, was het drie jaar geleden één en al body positivity op de catwalks. Nu valt daar niks meer van te merken en zijn de dikkere modellen verdwenen.

¬ Actrice JOKE EMMERS in Humo

CM wijst op belang therapietrouw

Uit een nieuwe studie van CM blijkt dat 400.000 Belgen bloedverdunners nemen. Patiënten met voorkamerfibrillatie (een hartritmestoornis) krijgen vaak orale bloedverdunners voorgeschreven om bloedklonter vorming te voorkomen.

De meest gebruikte zijn de directe orale anticoagulantia of DOAC’s, een relatief nieuw type medicatie. In 2023 gebruikte 91 procent van de patiënten dit type orale antistollingsmiddelen, goed voor 243 miljoen euro per jaar. ‘Er zijn al generieke middelen op de markt, maar we hebben nog meer nood aan alternatieven’, aldus CM­voorzitter Luc Van Gorp. Nauwkeurige inname en therapietrouw zijn erg belangrijk. Een gemiste dosis

HET CIJFER

OPENBAAR VERVOER

De Lijn verhoogt tarieven

De Lijn past in februari zijn tarieven aan met een gemiddelde stijging van 4,2 procent. Vooral abonnementen worden duurder. De Omnipas kent de opvallendste verhoging: een jaarformule gaat van 416 naar 499 euro. Een uitzondering is de Buzzy Pazz voor 18­ tot 24­jarigen, waarvan de prijs vermindert tot 165 euro. Bij losse vervoersbewijzen blijven de meeste tarieven gelijk. Enkel de tienrittenkaart, de vijftigrittenkaart en het groepsticket worden iets duurder. Vorig jaar trok De Lijn de prijzen al op met gemiddeld achttien procent, na drie jaar zonder aanpassingen.

Tegelijkertijd wordt er stevig bespaard op De Lijn (35 miljoen dit jaar), waardoor men zal moeten knippen in het aanbod.

kan al snel ernstige gevolgen hebben, zoals een verhoogd risico op trombosevorming. ‘Toch moeten we in onze cijfers vaststellen dat de therapietrouw niet optimaal is’, zegt Van Gorp. ‘Het is cruciaal dat patiënten de nodige voorlichting krijgen over de behandeling en de noodzaak van therapietrouw, zodat ze bloedingen en trombosen kunnen vermijden. Daarvoor zien we een speciale rol weggelegd voor de huisarts en apotheker, die beiden vaak een nauwere band hebben met de patiënt dan de cardioloog die de behandeling heeft opgestart.’

1,4 miljoen

Zoveel Belgen slikken antidepressiva. Nochtans zouden ongeveer slechts 400.000 mensen die medicatie echt nodig hebben, volgens Stephan Claes, professor psychiatrie KU Leuven. Overige gebruikers zoeken beter hun heil in therapie, aldus Claes.

‘Investeren in welzijn is goed voor de welvaart, maar dat lijkt rechts niet te begrijpen’

In onze hypernerveuze samenleving staan we onder collectieve stress. Toch leggen we telkens het probleem bij individuen, ziet spoedarts Alain Mahjoub.

‘Onze samenleving is uit balans. En dat maakt ons ziek.’

Al jaar en dag werkt Alain Mahjoub op de spoedafdeling van AZ Diest. ‘In die chaos word ik zelf kalm, gek genoeg’, vertelt hij. ‘Maar de spoedgevallendienst is eigenlijk ook een afspiegeling van de samenleving. Wat daar leeft, zie je terug op spoed.’

Wat zijn de signalen die u opvangt op spoed?

MAHJOUB ¬ ‘Ik zie mensen die uitgeput zijn, psychosomatische klachten vertonen (lichamelijke klachten door bijvoorbeeld stress of angst, red.), bezwijken onder de druk of eenzaam zijn. Die haal ik er dan uit, om er een babbel mee te doen.’

‘Een heel sprekend voorbeeld was een man die aan een hartinfarct leek te bezwijken. Bij aankomst was zijn situatie heel ernstig. Maar op het EKG (elektrocardiogram, red.) was niets te zien. Ik was stomverbaasd. Bij verder onderzoek bleek er niets mis met zijn hart. De man was totaal overwerkt en zat op het randje van een stevige burn­ out. Dat is helaas geen uitzondering. Als het psychisch niet goed gaat, komt je lichaam in opstand.’

Houdt de klassieke geneeskunde genoeg rekening met de impact van mentale gezondheid op ons lichaam?

MAHJOUB ¬ ‘Die verbinding wordt

ALAIN MAHJOUB

• Werkt als spoedarts bij het AZ Diest

• Werkt daarnaast als psychotherapeut

• Medeoprichter van Safe Space / Overkop-Huis

• Auteur van De hogedrukmaatschappij

nog al te vaak vergeten. In de klassieke geneeskunde gaat het vooral over lichamelijke klachten die leiden tot diagnoses. We kijken enkel vanuit een medische bril en zien daardoor heel wat zaken over het hoofd. Ik geloof dat we moeten evolueren naar een bredere kijk op gezondheid, waarbij factoren als mentaal welzijn, relaties of omgeving ook meespelen in onze kijk op iemands gezondheid.’

U schreef een boek waarin u pleit voor meer vrouwelijke waarden in onze samenleving. Wat bedoelt u daarmee?

MAHJOUB ¬ ‘De manier waarop culturen naar werk kijken, verschilt sterk. De zogenaamde MAS ­score (Masculinity Femininity Score, red.) meet als het ware de mannelijk­ of vrouwelijkheid van een cultuur. In een land met een hoge MAS ­score – dus meer mannelijkheid – is de samenleving gedreven door competitie, prestaties en succes. Leven om te werken is het mantra. Falen is een ramp. Vrouwelijke culturen zetten daarentegen meer in op relaties, zorg, duurzaamheid en verbondenheid. Werken om te leven als het ware.’

‘Zo wil een mannelijke cultuur een stijging in productiviteit omzetten in meer inkomsten, terwijl een vrouwelijke cultuur dat juist wil omzetten in meer tijd. Het is bewezen dat naarmate dat de MAS ­score lager of de cultuur meer vrouwelijk is, het welzijnsniveau hoger is. Of omgekeerd: hoe mannelijker een cultuur, hoe lager het welzijnspeil.’

Kan u een voorbeeld geven?

MAHJOUB ¬ ‘Zweden heeft een sterke vrouwelijke cultuur. De Zweedse cultuur houdt veel meer

rekening met wat wij nodig hebben als mensen. Zo hebben Zweedse ouders maar liefst 480 dagen ouderschapsverlof, die ze vrij onder elkaar mogen verdelen. Aan het andere uiterste staat Japan. Stedelingen werken er soms 16 tot 18 uur per dag. De gevolgen zijn niet min: hartinfarcten op jonge leeftijd, beroertes, een hoog zelfmoordpercentage … België zit ergens in het midden, wat betekent dat we toch nog vrij prestatiegericht zijn.’

‘Uitvallen zien we als een teken van zwakte. Wie presteert, lijkt meer waard te zijn. Ik presteer, dus ik ben.’

Jongeren zijn kanaries in de koolmijn. Hoe jongeren zich voelen, vertelt heel wat over onze samenleving

¬ ALAIN MAHJOUB

De arizonaregering lijkt ons net nog meer richting werk en presteren te duwen. Hoe kijkt u daarnaar?

MAHJOUB ¬ ‘Factoren als werkcultuur en prestatiedruk leiden tot overdruk, waardoor mensen uitvallen, gezinnen buigen tot ze barsten. Rechtse beleidsmakers lijken zich niet genoeg bewust te zijn wat ze doen met het hart van de samenleving. Terwijl ze ervoor kiezen om miljarden uit te geven aan wapens, verliezen kwetsbare mensen hun uitkering. En er wordt massaal bespaard op vzw’s die het sociale weefsel ondersteunen. Alles is economisch, lijkt het. Maar zorg dan ook voor een eerlijke en rechtvaardige fiscaliteit. Dat ontbreekt vandaag volkomen.’

Ook jongeren bezwijken massaal. Dubbel zoveel jongeren vallen uit met een burn-out. Een op de vijf is langdurig ziek.

MAHJOUB ¬ ‘We zetten jongeren al te gauw weg als sneeuwvlokjes. Dat is onterecht. Ik denk dat jongeren hebben gezien en ervaren wat het effect is van prestatiecultuur op hun ouders, die uitvallen in burn­ out of depressie, echtscheidingen, alcohol, enzovoort. In die jongerencultuur zit de kiem van een streven naar een evenwichtigere balans tussen werk en privé.’

‘Anderzijds zijn jongeren de kanaries in de koolmijn. Hoe jongeren zich voelen, vertelt heel wat over onze samenleving. Het zogenaamd zelfkritisch perfectionisme neemt toe bij jongeren. Ze

De spoeddienst is een afspiegeling van de samenleving. Wat daar leeft, zie je terug op spoed

¬ ALAIN MAHJOUB

leggen de lat voor zichzelf alsmaar hoger.’

U legt ook het zorginfarct dat op ons afkomt, onder de loep. Een klassiek verhaal van onderwaardering, volgens u.

MAHJOUB ¬ ‘Denk aan de heisa rond de crèches de afgelopen jaren. Terwijl het werk van kinderbegeleiders met argusogen wordt bekeken, krijgen ze een relatief laag loon. Intussen is het haast onmogelijk om per begeleider de juiste zorg te bieden voor acht kindjes tegelijk. Wie houdt dat vol? Dat is een klassiek voorbeeld van hoe we naar zorg kijken. Om even terug naar Zweden te keren: kinderbegeleiders worden er beter betaald en hebben minder kindjes per verzorger. Er zijn geen wachtlijsten in de crèches en het is veel goedkoper voor de ouders. Dat is echt een kwestie van prioriteiten, waar besteden we aandacht aan? Onze blik is zo gericht op werk dat we vergeten wat kinderen nodig hebben.’

‘Investeren in welzijn is goed voor de welvaart, maar dat lijkt het rechtse

beleid niet te begrijpen. Het huidige beleid stelt andere prioriteiten. Daarvan zullen we over twintig jaar de gevolgen voelen. Dat zal ons nog veel meer kosten.’

Gezinnen staan onder immense druk en het gemeenschapsgevoel brokkelt verder af. Hoe kunnen we het tij keren?

MAHJOUB ¬ ‘Om de hogedrukmaatschappij te temperen, is een fundamentele cultuurshift nodig. Dat vraagt structurele maatregelen, zoals onder meer een kortere werkweek om tijdsdruk te verlagen. Als beide ouders gemiddeld dertig uur per week zouden werken, levert dat zo’n twaalf uur extra gezinstijd op, ruim twee uur per dag. Die tijd ontbreekt vandaag, waardoor gezinnen vastlopen.’

‘Verder moeten we beseffen dat opvoeden een collectieve verantwoordelijkheid is. Pas dan gaan we meer ondersteuning bieden: uitgebreide kraamzorg en ouderschapsverlof, meer waardering voor zorg en sterke financiële ondersteuning.’

‘Daarnaast moeten we echt inzetten op gemeenschapszin. Dat zijn we verleerd. In mijn boek lanceer ik het idee van de Hallo-app, waarbij buurtbewoners ontmoetingsmomenten kunnen organiseren en uitzoeken hoe ze elkaar kunnen steunen. Maar we moeten ook investeren in fysieke ontmoetingsruimtes.’

Om ten slotte terug te keren naar de spoedafdeling: welk verhaal stemde u daar het meest hoopvol?

MAHJOUB ¬ ‘De man, die een zogenaamde hartaanval kreeg, is momenteel aan de slag als timmerman en houdt zich bezig met kantoren inrichten op een duurzame en ergonomische manier. Hij wist te ontsnappen uit een ongezonde werksituatie en heeft zich helemaal heruitgevonden. Zo zie je maar hoe een dieptepunt in je leven tot een heel mooi nieuw verhaal kan leiden.’

Het ultieme jobaanbod is een lege doos

Sinds begin dit jaar is de werkloosheidsuitkering beperkt in de tijd. In Vlaanderen zullen daardoor stapsgewijs ruim 62.000 mensen hun uitkering verliezen. Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) beloofde dat de VDAB die mensen versneld zal uitnodigen voor een gesprek. Daar zullen werkzoekenden nog ‘een ultieme jobaanbieding’ krijgen. De term wekt de indruk van een concreet aanbod richting werk. Maar schijn bedriegt.

Het ultieme jobaanbod kan in de praktijk van alles zijn: een sollicitatieopdracht, een jobbeurs, informatie over zelfstandig worden, een leerjob of een (knelpunt) opleiding. Zelfs louter informatie geven volstaat. Een concrete opleiding of vacature op maat en met een volwaardig contract is niet vereist.

Dat maakt het ultieme jobaanbod vooral een sterk klinkende naam voor een erg vrij blijvend advies. ‘Politieke hocus pocus’, noemt nationaal secretaris van het ACV Stijn Gryp het. ‘De indruk wordt gewekt dat mensen richting een specifieke baan of opleiding geholpen worden, terwijl ze in de praktijk kunnen achterblijven zonder garantie op werk en een inkomen of een bij hun situatie passende uitkering.’

Vooral voor kwetsbare groepen is dat problematisch. ‘Voor de meer dan 10.000 werkzoeken­

den met een zogenaamd advies welzijn, voor wie stappen richting werk volgens de VDAB niet haalbaar zijn, zal het ultieme aanbod vaak bestaan uit louter informatie en een doorverwijzing naar het OCMW of een gespecialiseerde begeleiding’, zegt Gryp.

Zelfs voor wie wel inzetbaar is, blijkt de match dikwijls moeilijk. Zo hebben 9.000 mensen recht op maatwerk, maar zijn er daarvoor slechts 1.600 extra banen gecreëerd. Wie een opleiding volgt of wil volgen met zicht op werk, dreigt dan weer een deel van die opleiding zonder inkomen te vallen als de opleiding langer doorloopt dan de uitkering zelf.

Dat betekent niet dat VDAB­medewerkers geen inspanningen leveren, benadrukt Gryp. ‘Er zijn extra gesprekken, jobbeurzen en samenwerkingen, ook met het ACV op het terrein.’

In recente aanbevelingen stelt de Europese Commissie dat België, ondanks een hoog aantal vacatures, blijft vastzitten in een structurele mismatch tussen jobs en werkzoekenden. De oplossing ligt ook volgens Europa niet in strengere activering, maar in sterkere en beter gerichte publieke arbeidsbemiddeling, met maatwerk voor kwetsbare groepen.

Ook Gryp pleit voor een aanpak op maat van verschillende doelgroepen. ‘Jongeren botsen op andere drempels dan oudere werkzoekenden of mensen met een arbeidshandicap. Activering werkt alleen als je daarmee rekening houdt, en als inkomen uit arbeid en uitkeringen flexibeler gecombineerd kunnen worden. Daar zijn onze regels en onze werkvloeren vandaag nog niet op voorzien.’

Piet Van den Bergh, ACV-expert arbeidsrecht © JAN AGTEN

Wat zijn de rechten van deeltijdse werknemers?

Wie deeltijds werkt heeft dezelfde rechten als een voltijdse werknemer, zoals hetzelfde uurloon en vier weken wettelijke vakantie. Daarvoor krijg je vakantiedagen die in verhouding staan tot je arbeidsduur. Wanneer je bijvoorbeeld vier vijfde werkt op vier dagen in een werkweek, dan heb je recht op zestien vakantiedagen. Dat geldt ook voor ADV­dagen.

Voor feestdagen geldt dat je ook recht hebt op wettelijke feestdagen als die op een dag vallen waarop je normaal werkt. Op inhaalfeestdagen – voor feestdagen die in het weekend vallen – heb je recht, als je op die dag normaliter werkt. Allerheiligen valt dit jaar bijvoorbeeld op een zondag. Besluit je werkgever om die vast in te plannen op maandag 2 november, dan heb je als je doorgaans werkt op maandag daar ook recht op.

Bij de toekenning van maaltijdcheques zit het enigszins anders. Je hebt volgens de algemene regels recht op één maaltijdcheque per gewerkte dag, ongeacht het aantal uur dat je gewerkt hebt. Werk je dus halftijds, maar presteer je vijf halve dagen per week, dan ontvang je vijf maaltijdcheques. Er bestaat wel een alternatieve berekeningswijze, waarbij je maaltijdcheques in verhouding berekend worden, maar die is alleen toegelaten wanneer die opgenomen is in je arbeidsreglement of cao.

~ www.hetacv.be/je-rechten

Achtergrond. Klimaatangst bij jongeren is een maatschappelijk alarmsignaal

Jongeren voelen angst voor de klimaatcrisis. Maar ze zijn vooral boos’

Jongeren worstelen met klimaatangst en vooral met woede over het uitblijven van sterk klimaatbeleid, blijkt uit een nieuwe CM­studie. ‘De politiek moet hun ervaring ernstig nemen.’

Wanneer wetenschappers 10.000 jongeren ondervroegen naar hun gevoelens over de klimaatopwarming, bleek dat bijna twee derde van hen zich uiterst grote zorgen maakt. 83 procent vindt dat de wereld faalt om de planeet te beschermen. Gevoelens van angst en machteloosheid steken de kop op. Bij een vijfde van de jongeren, zo toonde een andere internationale studie, leidt dat tot dagelijkse moeilijkheden zoals depressie en sociale isolatie.

De CM­studiedienst besloot die gevoelens van klimaatangst te onderzoeken door een reeks gesprekken met jongeren tussen 18 en 24 jaar. ‘De generatie die opgroeide tijdens de klimaatmarsen’, legt Ann Morissens van CM uit. ‘Het is jammer om te zien hoe gedesillusioneerd ze zijn. Hun generatie gaf een krachtig signaal, maar ze werden weggezet als klimaatspij belaars. Vooral tieners voelen zich in de steek gelaten door de oudere generaties.’

Jongeren maken ecologische aanpassingen aan hun persoonlijke levensstijl, maar beseffen dat zoiets niet genoeg is

¬ ANN MORISSENS

Klimaatkwaad

Meer nog dan angstig zijn die jongeren boos en teleurgesteld omdat krachtige politieke maatregelen grotendeels uitbleven. ‘Ze maken ecologische aanpassingen aan hun persoonlijke levensstijl, maar beseffen dat zoiets niet genoeg is’, aldus Morissens.

De Europese Green Deal zette een ambitieus programma op poten om de CO2­uitstoot in Europa met 55 procent te verminderen tegen 2030. Toenmalig Nederlands EU­commissaris Frans Timmermans bedankte daarvoor zelfs uitdrukkelijk de klimaatjongeren. Maar maatregelen uit die Green Deal worden vandaag ingeperkt en vertraagd. Bovendien neemt de uitstoot van fossiele brandstoffen wereldwijd nog steeds toe. Volgens de laatste projecties stevent de aarde af op een klimaatopwarming van 2,3 tot 2,8 graden Celsius tegen 2100, hoewel het Klimaatakkoord van Parijs mikte op een opwarming van 1,5 graden ten opzichte van het pre­industriële tijdperk. Daardoor worden extreem weer en natuurrampen veel waarschijnlijker.

Vooral in de Belgische en Vlaamse politiek zijn de jongeren ontgoocheld, zag Ann Morissens. De gesprekken die ze afnam, vonden plaats omstreeks de verkiezingen van 2024 en tijdens de regeringsonderhandelingen daarna. ‘Er was veel frustratie dat de klimaatverandering nauwelijks een verkiezingsthema was of aandacht krijgt in het regeerakkoord.’

Dat zorgt bij jongeren voor een breed gedragen indruk dat naar hen niet geluisterd wordt, hoewel zij de grootste gevolgen van de klimaatcrisis zullen ervaren. Kinderen geboren in 2020 zullen bijvoorbeeld bijna dubbel zoveel hittegolven meemaken dan wie in 1960 geboren werd.

‘Intergenerationele solidariteit kan niet één kant opgaan’, benadrukt Morissens. ‘Het houdt in dat ouderen ook naar jongeren willen luisteren, en rekening houden met hun zorgen.’

Alarmsignaal

Misschien schepten de klimaatmarsen van 2019 verwachtingen die zo hoog lagen, dat ze maar moeilijk ingelost konden worden? ‘Politieke besluitvorming gaat nu eenmaal in kleine stappen’, geeft Morissens toe. ‘Maar het maakt me wel bezorgd over de gevolgen voor onze democratie. We zien nu al jongeren die afhaken en niet meer of blanco stemmen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen, waar de opkomstplicht werd afgeschaft, zagen we een daling in de opkomst van jongeren.’

Daarom nemen politici dit signaal volgens Morissens maar beter ernstig. ‘Hun gevoelens van angst en woede vergen niet zozeer een psychologische aanpak. Ze zijn breed verspreid en moeten gezien worden als een collectief alarmsignaal. Angst kan verlammend werken, maar het kan ook een drijvende kracht zijn om de klimaatcrisis met hernieuwde prioriteit op de politieke agenda te zetten. We mogen niet zomaar toekijken hoe rechtse partijen de Europese Green Deal afbreken. In eigen land hebben jongeren nood aan een hoopvol verhaal over de toekomst.’

ROOS (21) STUDEERT BIOMEDISCHE WETENSCHAPPEN AAN DE KU LEUVEN

‘De hoop die ik

tijdens de klimaatmarsen had, is verdwenen’

‘Toen ik vijftien was, heb ik de klimaatopwarming ontdekt. Dat kwam echt binnen bij mij. Ik zag Greta Thunberg (aanstichter van het Fridays For Futureprotest in 2018, red.) op televisie en vanaf toen ging ik samen met mijn zus naar de schoolstakingen voor het klimaat. We gingen vegetarisch eten, ik richtte op school een klimaatraad op en sleurde mijn vrienden daarin mee. Leerkrachten stonden aan onze kant.’

‘In die periode voelde ik veel hoop. Iedereen zou volgen, dacht ik, en politici zouden in actie komen. Maar gaandeweg merkte ik dat de steun afnam. We werden weggezet als spijbelaars. De reactie die me het meest pijn deed, was: Dit heeft toch geen zin. Ik zag hoe bedrijven, maar ook België en Europa beloftes niet nakwamen. Na de COVID-19-pandemie lijkt het activisme platgeslagen. De hoop die ik had, is daardoor deels verdwenen. Soms blijf ik erover piekeren, soms overvalt mij echte angst. Toen de grens van 1,5 graden opwarming voor het eerst overschreden werd (in 2024, red.), heb ik geweend.’

‘Met mijn studie wil ik ziektes zoals Parkinson onderzoeken, medische oplossingen vinden. Maar heeft studeren nog zin in een wereld die afglijdt naar ellende en rampen?’

JEF (22) IS MONITOR BIJ KAZOU EN ZIT IN ZIJN TWEEDE MASTERJAAR HANDELSINGENIEUR

‘Men

neemt beslissingen die vooral impact hebben op onze generatie. Tegelijk worden wij amper gehoord’

‘Van jongs af aan trok ik er veel op uit in de natuur, samen met mijn ouders. Op school schenken gepassioneerde leerkrachten biologie ook heel wat aandacht aan de klimaatcrisis. Hoewel ik nooit deelnam aan een schoolstaking, ben ik wel voortdurend bezig met het klimaat. Ik voel een grote bezorgdheid over de toekomst en wil echt een bijdrage kunnen leveren. Voor mijn masterproef onderzoek ik bijvoorbeeld duurzame afvalophaling. Ik wil werken voor een bedrijf dat klimaat vooropstelt in plaats van het kapotmaakt.’

‘In Europa nemen we al goede stappen, al betreur ik het dat we nu sommige maatregelen terugschroeven. De CO2 die we vandaag uitstoten, hangt nog 100 jaar in de lucht. Politici nemen beslissingen die vooral impact hebben op onze generatie. Tegelijk worden wij amper gehoord, dat maakt me kwaad. Bovendien is er nu zoveel gaande in de wereld dat het klimaat snel op de achtergrond verdwijnt. Onterecht.’

De wolf van Zinneke

Terwijl een medewerker nog wat losse eindjes vastmaakt in het depot van de Zinneke Parade, kijkt de stalen wolf – de mascotte van Zinneke – streng en oplettend toe. In het atelier heerst nu nog stilte voor de storm. Later dit jaar, op 30 mei, zal de bruisende Zinneke Parade weer door de Brusselse straten trekken. Al leek dat even onzeker. Het uitblijven van een nieuwe Brusselse regering stortte de parade in budgettaire onzekerheid. Na wikken en wegen koos Zinneke voor een fel afgeslankte versie.

De aanslepende Brusselse regeringsvorming – al 600 dagen, een triest record – berokkent steeds meer schade, vaak onzichtbaar maar des te pijnlijker voor de betrokkenen. Armoedeorganisaties verliezen subsidies en moeten mensen ontslaan, terwijl de hulpvragen toenemen. Omdat het Woningfonds tijdelijk geen lening kan geven, worden woonnoden niet vervuld. Het geduld raakt op, al blijven vrijwilligers zich inspannen.

Heel wat sociale en culturele organisaties riepen het Brussels parlement al op om hun verantwoordelijkheid niet langer te ontlopen. Wanneer de lang verhoopte regering er komt, blijft vooralsnog onzeker.

¬ Foto

Anneleen van Kuyck

‘Er zit een ramptoerist in iedereen’

Op televisie en in films worden ze haast verafgood. En hoeveel kinderen dromen er niet van om zelf in een knalrode pompwagen branden te blussen en mensen van hun noodlot te redden? De brandweer spreekt duidelijk tot de verbeelding. Enzo* is een van de brandweermannen die zijn jeugddroom liet uitkomen.

¬ Tekst Dominic Zehnder ¬ Illustratie Peter Goes

Afgelopen nieuwjaarsnacht zagen we naast beelden van feestvreugde ook de grote brand in het Zwitserse Crans­Montana de wereld rondgaan. Daarbij lieten tientallen mensen het leven. ‘Dat is natuurlijk verschrikkelijk, maar het raakt mij niet meer dan een ander. Wat ik wel opvallend vind, is dat er meteen kritiek kwam op de mensen die in die bar aanwezig waren. Hun eerste reactie was niet vluchten, maar hun gsm bovenhalen om te filmen. Natuurlijk is dat objectief gezien een bizarre reactie, maar 40 jaar in het vak hebben mij geleerd dat veel mensen in noodsituaties niet logisch reageren. Het gebeurt regelmatig dat mensen die je wil helpen actief tegenwerken in hun blinde paniek.’

Al blijft de reflex om elke situatie te filmen een opvallend fenomeen, zegt Enzo. ‘Tijdens een interventie let je daar totaal niet op, omdat je gefocust

We krijgen steeds vaker te maken met agressie

¬ BRANDWEERMAN ENZO ELKE

bezig bent. Maar als je daarna wat rondkijkt, dan zie je in bijna alle auto’s die voorbijrijden een gsm verschijnen om dat vast te leggen. Er zit een ramptoerist in ieder van ons, zelfs zonder smartphone. Het schrijnendste voorbeeld daarvan zag ik na een zwaar verkeersongeval, waar ouders hun jonge kinderen op hun schouder zetten zodat die zeker konden zien hoe we een overleden persoon uit een voertuig haalden.’

Weekendeffect

Hoewel de hulpdiensten ook bij ons druk in de weer waren met oudjaar, is dat zeker niet het enige drukke moment in het jaar, weet Enzo. ‘Elk weekend zie je een piek in het aantal oproepen, wanneer mensen uitgaan of thuis bij elkaar komen. Vroeger kon je erop rekenen dat je elk weekend minstens een verkeersslachtoffer moest bergen, nu gebeurt dat gelukkig iets minder.’

Hij ziet daarin een trage maar gestage mentaliteitsverandering: drinken achter het stuur kan niet meer.

‘Het gebeurt nog steeds te vaak helaas. Een ongeval is heel snel gebeurd, daar staan veel mensen nog steeds onvoldoende bij stil. Dat er minder mensen overlijden hebben we voor een groot stuk te danken aan de veel veiligere moderne auto’s. Al heeft dat ons werk niet makkelijker gemaakt, want waar je vroeger iemand die vast zat relatief eenvoudig kon bevrijden is dat tegenwoordig puzzelen.’

Hoewel we bij de brandweer vooral denken aan hun heldhaftige inzet tijdens grote branden, komen die steeds minder vaak voor, stelt Enzo. ‘In

Met iemand die de held wil uithangen kun je niet veel aanvangen

¬ BRANDWEERMAN ENZO

mijn beginjaren moesten we vaker uitrukken voor grote branden. Destijds waren er nog een pak meer boeren, waardoor we regelmatig schuren moesten gaan blussen. Wanneer de oogst was binnengehaald, kon die vaak door de minste vonk vuur vatten. We zagen in onze zone ook het aantal woningbranden dalen. Preventie en een strengere wetgeving op vlak van brandveiligheid werpen zeker hun vruchten af. Mensen zijn daar bewuster mee bezig en gaan minder roekeloos om met hun eigendom. Al blijft het belangrijk dat mensen regelmatig de batterijen van hun brandmelders vervangen.’

Enzo is opvallend mild en begripvol wanneer hij spreekt over situaties die hij meegemaakt heeft tijdens zijn carrière.

‘Eigenlijk ben je in mijn baan altijd te laat ter plaatse. Idealiter zou je op het moment aanwezig moeten zijn wanneer mensen de 112 bellen, maar daar zit uiteraard altijd een beetje tijd tussen. Je probeert dus te helpen waar het kan en te redden wat te redden valt, maar je zal mensen vaak nooit helemaal tevreden kunnen stellen. Vroeger waren mensen desondanks dankbaar voor onze inzet, maar vandaag krijg je al sneller te maken met onverschilligheid of zelfs agressie.’

Teamwerk

Doorheen het gesprek wijst Enzo regelmatig naar het belang van zijn collega’s. ‘Omdat je zoveel heftige dingen samen meemaakt, krijg je een enorm hechte band. Dat is als een tweede familie. Daarom is een goede brandweerman vooral een uitstekende teamspeler. Met iemand die zelf alsmaar de grote held wil uithangen kun je niet veel doen. Wanneer je samen een brandend gebouw binnengaat moet je blind kunnen vertrouwen op elkaar en er alles aan doen om elkaar te beschermen.’

‘Veel mensen denken dat alle brandweerlui macho’s pur sang zijn. Langs de ene kant klopt dat wel een beetje. Maar hoewel velen zich heel stoer en sterk voordoen, hebben we diep vanbinnen allemaal een peperkoeken hartje. We zien veel gruwelijke taferelen die onder je huid kunnen kruipen. Gelukkig is er vandaag meer aandacht voor het mentaal welzijn van brandweermannen en is er een gespecialiseerd team voor wie het mentaal moeilijk krijgt.’

*Enzo is een schuilnaam.

ENQUÊTE

Deelnemers gezocht voor enquête rond atypisch werk

KU Leuven lanceert een oproep voor een enquête rond ‘niet­standaardbanen’. Met het CHANGEproject, waarin het ACV ook een betrokken partner is, peilen ze onder andere naar hoe mensen in zulke banen omgaan met inkomensschommelingen. Denk daarbij aan tijdelijk werk, zoals werknemers die met dagcontracten of uitzendcontracten werken. Maar net zo goed gaat het om deeltijds werk, flexi­jobs, het combineren van meerdere banen en andere vormen van niet­standaard werk.

Atypisch werk en niet­standaardbanen nemen toe in aantal, maar beleid en sociale bescherming hinken achterop. De onderzoekers hopen met deze enquête zoveel mogelijk input te verzamelen voor betere oplossingen. De enquête invullen duurt een 15­tal minuten. De vragenlijst is beschikbaar in het Nederlands, Frans en Engels.

De enquête vind je op https://survey.kuleuven.cloud/378668

Vacatures

ACV zoekt

• Administratief medewerker ACVBIE – Antwerpen

• Business analist – Schaarbeek

• Functioneel analist – Schaarbeek

• Directieassistent – Schaarbeek

• Payroll officer – Schaarbeek

~ www.hetacv.be/jobs

CM zoekt

• Technical Lead / JAVA Software Engineer – Schaarbeek

• Cloud native Software Engineer – Schaarbeek

• Field Support Engineer – Schaarbeek

• Senior Functioneel Analist / Scrum Master – Schaarbeek

• Functioneel Analist – Schaarbeek

~ www.cm.be/jobs

Beweging.net zoekt

• Beleidsadviseur woonbeleid, sociale economie en migratie­ en integratiebeleid – Schaarbeek

~ www.beweging.net/vacatures

BOUWEN AAN EEN GEMEENSCHAP VOOR ELKE LEEFTIJD

Cantine Mobile brengt jong en oud samen rond eten

Wat gebeurt er wanneer je mensen samenbrengt rond iets eenvoudigs als eten? In Burundi toont Cantine Mobile hoe een warme maaltijd kan uitgroeien tot een plek van ontmoeting, zorg en verbondenheid tussen generaties. Wat startte als een antwoord op ondervoeding bij ouderen en kinderen, wordt stilaan gedragen door de hele gemeenschap. ‘Ook hier kunnen we daar veel van leren’, zegt Christine Maeseele uit Roeselare, voorzitter van OKRA streekpunt Roeselare-Tielt.

¬ Tekst Dominique Coopman & Mia Vandenberghe

¬ Foto CBY © Fulgence Ndayisasiriye

In Cantine Mobile komen bijna 400 mensen - meer dan 300 ouderen en een 50-tal kinderen - drie keer per week samen rond de traditionele bouillie, bereid met maïs, soja en andere gewassen. ‘Die voedzame pap sterkt de mensen aan’, vertelt Félix Ntirampaba, coördinator van Cantine Mobile bij CBY, de Congregatie van de Broeders BeneYozefu in Burundi. ‘Maar minstens even belangrijk is het sociale. Mensen komen niet alleen voor de pap, ze komen om samen te zijn. Dat maakt het verschil.’

Jong en oud verenigd

Cantine Mobile wordt gedragen door een brede groep vrijwilligers, vooral jonge vrouwen. Félix: ‘Zij bereiden de maaltijden, organiseren de verdeling en houden contact met de deelnemers. Als waardering mogen zij ook zelf mee-eten. Zo ontstaat een netwerk waarin mensen naar

elkaar omkijken en verantwoordelijkheid opnemen.’ CBY ondersteunt dit engagement met vormingen in voeding, koken en ouderenzorg. Kennis doet vertrouwen groeien, met een stevige verankering in de gemeenschap tot gevolg.

CANTINE MOBILE

Er wordt ook vooruitgekeken. Door zelf gewassen te telen en materiaal zoals de graanmolen en de motorfiets te verhuren wanneer die vrij zijn, zet Cantine Mobile stappen richting financiële zelfstandigheid. Zo wordt ook aan de toekomst van het initiatief gedacht.

Internationale uitwisseling als verrijking

Via WSM kwam OKRA West-Vlaanderen in contact met Cantine Mobile van CBY. Voor Christine Maeseele was de herkenning groot. ‘Ook hier werken we rond verbondenheid en doorbreken we eenzaamheid bij ouderen. Cantine Mobile toont hoe sterk een gemeenschap kan zijn wanneer generaties elkaar blijven ontmoeten.’

Met Cantine Mobile brengen CBY-vrijwilligers in Burundi warme maaltijden, gekookt met lokale en duurzaam geteelde grondsto en, naar ouderen en jonge kinderen in kwetsbare gemeenschappen in afgelegen gebieden. Het project steunt op samenwerking tussen verschillende partners:

¬ CBY (Congregatie van de Broeders Bene-Yozefu in Burundi) ondersteunt de dagelijkse werking.

¬ WSM vormt als ngo de brug tussen CBY in Burundi en OKRA in West-Vlaanderen.

¬ OKRA West-Vlaanderen en CBY Burundi delen hun ervaringen om te leren van elkaar. OKRA zet ook in op solidariteit met ouderen in Burundi.

¬ De Provincie West-Vlaanderen draagt financieel bij voor de opstart gedurende drie jaar.

Het project steunen kan door een gift over te schrijven op rekeningnummer BE41 8900 1404 3510 van WSM met vermelding ‘Cantine Mobile Burundi – Visie’.

Mensen komen niet

alleen voor de pap, ze komen ook om samen te zijn. Cantine Mobile verenigt bewust jong en oud. Zo wordt zorg iets wat we samen dragen.

¬ FÉLIX NTIRAMPABA

Burgerpanel.

ELKE MAAND LATEN DRIE LEZERS HUN LICHT SCHIJNEN OVER EEN NETELIGE KWESTIE

Wat maakt jou hoopvol voor het nieuwe jaar?

OKRA engageert zich daarom niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk. Christine: ‘Heel concreet: tijdens Toeren in de Moeren ging één euro van het deelnamegeld of samen 2.500 euro naar Cantine Mobile, een zeer goede start. Verder sensibiliseren we vrijwilligers en trefpunten rond ouderenzorg wereldwijd. In het voorjaar komt Félix van CBY naar België, later op het jaar trekt een groep OKRA-vrijwilligers naar Burundi. Want solidariteit is geen eenrichtingsverkeer. Bij de uitwisselingen staat dialoog centraal. Zo willen we van elkaars aanpak leren.’

Aandacht, zorg en eten

Eén van die vrijwilligers is An Casteleyn uit Oostende, directeur Netwerk bij CM en betrokken bij internationale samenwerking. ‘Via Cantine Mobile werd ik vrijwilliger bij OKRA’, lacht An. ‘Tijdens een vormingsreis vanuit CM zag ik hoe vrijwilligers van CBY en het ziekenhuis samen bouwen aan oplossingen voor zorgbehoevende ouderen. In Burundi heeft 93 procent van de ouderen geen pensioen. De gezellige Afrikaanse familie die voor de grootouders zorgt, bestaat bijna niet meer. Jongeren trekken naar de hoofdstad Bujumbura omdat daar werk is. Ouderen blijven achter in de heuvels. Wanneer ze minder mobiel worden, hun moestuin niet meer kunnen bewerken, vallen ze terug op de buurt om voor hen te zorgen. CBY organiseert die zorg en Cantine Mobile is een uitbreiding van hun werking. Vrijwilligers brengen aandacht en zorg en nu dus ook eten tot bij wie het nodig heeft. Samen eten verbindt mensen en brengt generaties samen. Dat maakt het zo waardevol.’ Christine besluit: ‘Het is prachtig hoe lokale en internationale solidariteit elkaar hier versterken. Zo werken we aan een wereld waarin elke leeftijd telt. Vanuit openheid, betrokkenheid en wederzijds respect.’

Ward (33)

Ward Logghe is adjunctdirecteur in Domitys

Het Reihof Brugge

Isabelle (54)

Isabelle Ollevier is consultant en voorzitter CM Sociaal Ondernemen West-Vlaanderen

Jos (72)

Jos Demarest is voorzitter van de provinciale netwerkraad van CM

CM in West-Vlaanderen

Sociaal engagement

‘Ondanks het feit dat er een paar harde noten zullen gekraakt worden en we met z’n allen op onze tanden zullen moeten bijten, zie ik dit allemaal nog zeer hoopvol in. Zowel in de betere tijden van weleer als in tijden van nu, waar een extra effort nodig is, merk ik dat mensen zich nog steeds vasthouden aan datgene wat niet weg te krijgen is, namelijk het samenkomen, verenigen, ontmoeten ... en dat zowel in een dorpje met 1.200 inwoners als in een stad met 120.000 inwoners. Het sociaal engagement blijft een baken van hoop, zeker in 2026!’

Betere toekomst

‘Ik kreeg voor kerst het boek ‘Ronduit’ van Caroline Pauwels (voormalig rector VUB, overleden in 2022). Zij geloofde steeds in de mogelijkheid van een betere toekomst. Bij de start van dit nieuwe jaar neem ik de tijd om dit boek te lezen en mee te denken over die betere toekomst. Vooral dan over de toekomst van de ouderenzorg. Een sector die onder druk staat door besparingen maar nood heeft aan een toekomstplan voor het garanderen van een warme en menswaardige zorg.’

Solidariteit brengt optimisme

‘Diverse ervaringen en ontmoetingen uit 2025 stemmen mij optimistisch voor de toekomst. Ontmoetingen met mensen die zacht radicaal kiezen om te blijven geloven in het positieve van de medemens. Dat is misschien eigenaardig in deze tijdsgeest, maar ik ben - samen met hen - graag eigen-aardig. Ook in 2026 zal solidariteit verder vorm geven aan optimisme, daarvan ben ik overtuigd.’

Contacteer ons via 02 204 32 10 of surf naar www.cm.be/contact om ons makkelijk te bereiken. ACV in West-Vlaanderen

Contacteer ons via www.hetacv.be/stel-je-vraag of 02 244 30 00. Boek een gesprek via www.hetacv.be/plan-je-contact. Regioredactie Beweging.net West-Vlaanderen, westvlaanderen@beweging.net

WARMSTE WEEK STUNT IN PULDERBOS

speelboerderij in één week klaar

Begin december lag er in Revalidatiecentrum Pulderbos vooral gras.

Amper een week later stond er een speelboerderij waar kinderen spelen, jongeren chillen en therapie mee naar buiten verplaatst. Tijdens De Warmste Week werd ‘Project 1’ er in amper zeven dagen tijd gerealiseerd: een inclusieve speelweide voor kinderen en jongeren in revalidatie.

¬ Tekst Cynthia Bulteel ¬ Foto’s Lien Van Dun

Pulderbos, opgericht met steun van CM en vandaag samen met UZ Leuven beheerd door CM

Vlaanderen, richt zich op kinderen en jongeren tot 21 jaar met complexe medische noden, zoals epilepsie, ademhalings- en voedingsproblemen, hersenletsels, enzovoort. De speelboerderij past daar perfect in. ‘Voor ons voelt dit als het mooiste cadeau dat we konden krijgen’, zegt Beni. ‘Alleen hadden we dit nooit voor elkaar gekregen.’

Een idee met voeten in de aarde Het idee voor het project kwam niet uit het niets. ‘Onze kinderboerderij bestaat

hier al dertig jaar’, zegt Beni, directeur zorg. ‘Het was altijd een plek waar kinderen graag kwamen, maar was toe aan een upgrade. We wilden er een inclusieve speeltuin aan koppelen, een moestuin met serre, en alles verbinden tot één plek.’

Eind september volgde het bericht dat Pulderbos geselecteerd was als één van de 220 projecten.

Een sterke samenwerking

Pulderbos nam de praktische kant grotendeels zelf in handen. Een intern projectteam met mensen van de technische dienst, de kinderboerderij en het groenbeheer ging meteen aan de slag. Externe hulp kwam er ook. Een tuinarchitect werkte vrijwillig een plan uit dat in fases uitgevoerd kon worden.

De VRT zorgde met de Warmste Week dan weer voor de zichtbaarheid en de vrijwilligers. En dankzij een voorschot van de Koning Boudewijnstichting konden de

eerste inclusieve speeltoestellen snel besteld worden.

Eén grasveld, 870 vrijwilligers

Tijdens de week zelf kwamen in totaal 870 vrijwilligers helpen. Elke dag zo’n honderd, telkens ingezet per taak. ‘We wilden dat iedereen hier echt iets kon doen’, zegt Beni. ‘En dat wilden de vrijwilligers zelf ook. Iedereen had zin om de handen uit de mouwen te steken.’

‘Veel mensen hadden wel een link met Pulderbos’, zegt Beni. ‘Ouders van kinderen die hier ooit revalideerden, families die hier al jaren over de vloer komen, collega’s … Elke ochtend heette ik ze persoonlijk welkom, en vaak komen daar onverwachte verhalen los.’

‘Zo had de vader en grootvader van een vrijwilliger veertig jaar geleden mee aan de wieg gestaan van de kinderboerderij. Na zijn overlijden wilden ze iets terugdoen voor de plek die voor hem zoveel betekende. “Het voelt alsof de cirkel rond is,” zeiden ze, terwijl ze planten in de grond zetten.’

Van droom tot realiteit

Op het terrein groeide intussen een plek die meteen gebruikt wordt. Er is een inclusieve speeltuin waar ook kinderen met motorische beperkingen kunnen meespelen. Een afgebakend domein laat kinderen die voortdurend toezicht nodig hebben vrij bewegen. Er kwam een chillplek voor adolescenten, zitplaatsen rond een vuurput en een stretchtent voor verkoeling.

Daarnaast is er een toegankelijke moestuin met serre en een therapieplek in het groen, waar therapeuten met revalidanten kunnen werken of gewoon even buiten kunnen zijn. ‘Zelfs nu de weersomstandigheden niet ideaal zijn, ziet het secretariaat al groepen in de speeltuin zitten’, zegt Beni. ‘Dan weet je: dit werkt.’

Aan het einde van de week overheerst bij Beni vooral dankbaarheid. ‘Zonder al die mensen was dit nooit gelukt’, zegt hij. ‘Vrijwilligers, collega’s die na de uren zijn gebleven, de VRT, de Koning Boudewijnstichting, de gemeente Zandhoven en zoveel anderen. Iedereen heeft hier iets achtergelaten. Wat hier nu staat, is het resultaat van veel handen en één gedeelde ambitie.’

Maatwerkbedrijven op maat van langdurige werklozen?

Gert Paulussen

Als gevolg van de beperking van de werkloosheid in tijd, zullen tienduizenden mensen hun uitkering verliezen. Velen van hen zullen aankloppen bij de OCMW’s, maar sommige maatwerkbedrijven stelden de afgelopen maanden vast dat ze meer sollicitaties kregen van langdurig werklozen. Visie legde zijn oor te luister bij Gert Paulussen van Enter vzw, een maatwerkbedrijf met kringwinkels in het noorden van de provincie Antwerpen.

‘De Enter vzw is een erkend maatwerkbedrijf. We baten sinds 25 jaar kringwinkels uit in de regio Noord-Oost-Antwerpen. We hebben een 120-tal medewerkers in dienst, die actief zijn in zes kringwinkels en twee webshops. Bij ons werken mensen die niet gemakkelijk werk vinden op de gewone arbeidsmarkt, maar wel het beste van zichzelf kunnen geven binnen de sector van de sociale-economiebedrijven. Onze kernopdracht is niet winst maken, maar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tewerkstellen, via duurzame en aangepaste jobs.’ ‘Niet elke ‘langdurig werkloze’ kan terecht bij een maatwerkbedrijf. Hij of zij moet eerst van de VDAB of het OCMW een ticket ‘maatwerk’ krijgen. Ik ben wel bezorgd om de groep mensen die in een niet-toeleidbaar statuut zitten: zij worden extra hard getroffen. Als maatwerkbedrijven willen we graag een rol spelen om deze mensen te helpen, maar dan moet de overheid ons wel de middelen en de tools aanreiken. Dit gaat niet enkel over financiële middelen, maar ook over concrete wetgeving. Als bedrijf in de sociale economie mogen we maar een beperkt aantal voltijds equivalenten aanwerven; er bestaat immers een vastgelegd plafond waar we niet boven mogen. Ik zou graag meer mensen willen aanwerven, maar voorlopig is dit niet toegelaten. Minister Crevits heeft al goede stappen gezet, maar er zou nog wel meer kunnen gebeuren.’

Maatwerkbedrijven hangen ook af van de opdrachten die ze krijgen van andere bedrijven. Als men wil groeien in de maatwerkeconomie zal ook die vraag moeten stijgen. ‘Dat klopt’, vervolgt Gert. ‘Als kringwinkel hebben we hier iets minder last van, omdat we particuliere klanten hebben, maar andere maatwerkbedrijven zijn enorm afhankelijk van de opdrachten die ze krijgen van lokale overheden en bedrijven. Door allerlei besparingen maak ik mijn daar zorgen over. Gelukkig zijn er heel wat klanten die merken dat onze maatwerkbedrijven zeer kwalitatief werk afleveren. Dat overtuigt hen wel om ons de opdrachten opnieuw toe te vertrouwen.’

‘Dat zal ook nodig zijn, want bij de langdurig werklozen heb je hoe dan ook een grote groep die het heel moeilijk heeft om een baan te vinden. Ze zijn laaggeschoold, hebben medische of psychische problemen, zorgen voor zorgbehoevende familieleden of zitten in andere situaties waardoor ze heel moeilijk passen in een reguliere baan. Bij ons krijgen ze wel de juiste en persoonlijke begeleiding en staat er altijd wel iemand klaar om hen te ondersteunen of te motiveren. We proberen ook rekening te houden met hun talenten en noden, zodat ze kunnen groeien in hun dagdagelijkse job.’

CONTACTEER JOUW REGIO

ACV provincie Antwerpen ¬ 02 244 30 00 ¬ CM provincie Antwerpen ¬ 03 221 93 39 ¬ beweging.net provincie Antwerpen ¬ 015 29 25 50

‘Wij

Vlaams-Brabant en Brussel

DUBBELINTERVIEW MET KAAT WOUTERS EN CHRIS VANMOL

willen verbinden in plaats van afbreken’

Kaat Wouters (30) is sinds oktober 2025 provinciaal directeur van beweging.net

Vlaams-Brabant en Brussel, Chris Vanmol (68) is al meer dan twee jaar provinciaal voorzitter van beweging.net. Samen kijken ze terug en blikken ze vooruit.

¬ Foto Bart Dewaele

Hoe kwam je bij de beweging terecht?

CHRIS ¬ ‘Ik werd ooit gevraagd om muziek te verzorgen op een kerstfeestje van KAJ en VKAJ. Na een job bij Bell Telephone en legerdienst werd ik aangesproken om tijdelijk vrijgestelde te worden van de KAJ. Drie jaar later ben ik bij het ACV begonnen, om uiteindelijk als voorzitter van ACV Brussel en Vlaams-Brabant op pensioen te gaan. Toen werd ik gevraagd om provinciaal voorzitter van beweging.net te worden. Ik had er goesting in om mee dat netwerk van al onze partners en verbonden organisaties uit te bouwen.’

En jij, Kaat? Hoe kwam jij bij de beweging terecht?

KAAT ¬ ‘Ik ben bijna geboren in de beweging. (lacht) Ik was jaren vrijwilliger in de stuurgroep van beweging.net regio Leuven. De voorbije drie jaar mocht ik bij OKRA aan de slag waar ik heel veel heb

mogen bijleren en groeien, ook over de beweging en het belang van ons netwerk.’

‘Als vrijwilliger mocht ik al aan heel wat meewerken maar het kriebelde om meer te doen. Ik geloof enorm in de kracht van mensen en wil me dan ook 100% inzetten om mee beweging te maken. Nu mag ik dus met heel veel plezier in onze prachtige provincie duiken.

Wie is jouw inspiratiebron?

CHRIS ¬ ‘Zonder twijfel is dat kardinaal Jozef Cardijn. Zijn methode “Zien, Oordelen, Handelen” en zijn opdracht om “mensen aan te spreken” om samen beweging te maken, dat is de grootste inspiratie die je kan krijgen.’

KAAT ¬ ‘Ik heb niet één inspiratiebron. Ik kijk op naar zoveel mensen en ben door hen geïnspireerd. Zo heb je inderdaad Car-

Ik geloof dat onze rol ligt in het samenbrengen van mensen, op alle mogelijke manieren.

¬ KAAT WOUTERS

dijn, maar ook Zuster Jeanne Devos, Pater Damiaan, … Ik ben áltijd geïnspireerd door mensen die binnen hun kunnen handelen. Mensen die, ondanks tegenslagen, gaan voor wat ze geloven. Elke dag zijn er mensen rondom ons die zich inzetten om van de wereld een betere plek te maken. Dat is voor mij de grootste inspiratiebron.’

Wat zijn de grootste uitdagingen vandaag? Hoe kunnen we daarmee aan de slag?

CHRIS ¬ ‘Ik zie twee grote uitdagingen. De eerste is mensen samenbrengen om gezamenlijk te bouwen aan onze maatschappij, om het individuele te overstijgen. Daarin zit dan ook meteen wat de beweging eraan kan doen. De tweede uitdaging is verdraagzaamheid en het “verstaan van anderen” versterken. Op die manier kunnen we een alternatief bieden aan polarisatie en eigenbelang. Ook in 2026 moeten we er actief zijn voor zij die ons nodig hebben.’

KAAT ¬ ‘Ik ga akkoord. Ik denk dat de grootste uitdaging vandaag is dat we altijd meegaan in het doemdenken en in de scenario’s waarin er maar één antwoord is. Waarbij dat antwoord dan ook nog eens een wij-zij oplossing is. De ene moet iets

Kaat Wouters en Chris Vanmol poseren enthousiast samen in Brussel.

afgeven want de ander heeft tekort. De ene moet het slechter hebben want de ander heeft het niet goed. Ik denk dat de grootste uitdaging is dat mensen vaak geloven in de polariserende verhalen die ze binnenkrijgen. Beweging.net kan hiermee aan de slag: we bieden antwoorden die verbindend zijn in plaats van afbrekend. We kijken na wat juist is en waar er verhalen gesponnen worden. Ik geloof dat onze rol ligt in het samenbrengen van mensen, op alle mogelijke manieren.’

Heb je een favoriete quote of gezegde?

CHRIS ¬ ‘Samen bouwen we bruggen van begrip, zodat morgen lichter wordt en onze verschillen de kracht vormen om een betere wereld te creëren.’

KAAT ¬ ‘Ik las ooit een quote van oud-president Obama, ik denk dat dat vandaag mijn favoriete quote is: Change will not come if we wait for some other person or some other time. We are the ones we’ve been waiting for. We are the change that we seek. (vrij vertaald: Er zal niets veranderen als we wachten op de ander of op een ander moment. We zijn zélf hetgeen waar we op wachten. Wij zijn zélf de verandering waar we naar zoeken.)’

Burgerpanel.

ELKE

MAAND LATEN DRIE LEZERS HUN LICHT SCHIJNEN

OVER EEN NETELIGE KWESTIE

DE STELLING

Gezonde voeding kopen moet aantrekkelijker worden

Ingrid (75)

Ingrid Verdonck woont in Heverlee en houdt van wandelen, reizen, lezen en vrijwilligerswerk.

Leni (34)

Leni Reyniers woont in Londerzeel en en stapt regelmatig op de yogamat.

Gwen

Gwen Dubois woont in Jette en is interieur architecte en lector.

‘Moeder waarom eten wij?’

Eén van de belangrijkste eettijden is weer voorbij: Kerst- en Nieuwjaarsvieringen staan gelijk met overvloed en zoetigheden. Daar kijken we naar uit en we genieten ervan. Gevolgd door goede voornemens om minder en gezonder te eten. We hebben onze eigen verantwoordelijkheid. Maar die moet opboksen tegen een voedselindustrie die onze lust naar vet en suiker bevestigt en zelfs aanmoedigt in geraffineerde reclame. Het kan ook anders. Gezonde keuzes moeten aangemoedigd blijven worden, op school, thuis en door de overheid. Beter dan bestraffing of vermaning, regels zijn er al genoeg.

‘Gezonde snacks in automaten’

Ja, ik vind het zeker nodig dat gezonde voeding kopen aantrekkelijker wordt. Ik draag persoonlijk een goede gezondheid hoog in het vaandel. Gezonde voeding kopen is hierin een belangrijke factor waar we zelf een invloed op hebben. Het zou dan ook heel fijn zijn om hierin meer ondersteund te worden vanuit de maatschappij. Ik zou er heel blij van worden mochten er op openbare plaatsen meer automaten te vinden zijn met gezonde snacks.

‘Eten met zorg voor mens én keten’

Ik spreek liever over vriendelijk eten dan gezond eten, omdat het een stapje verder gaat. Vriendelijk eten kopen gaat ook niet enkel over jezelf maar ook over de mensen die in vriendelijke omstandigheden het eten kweken of klaarmaken. Het gaat over de hele keten van A tot Z herbekijken.

Nog meer nieuws uit

Vlaams-Brabant en Brussel?

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrief en krijg elke week extra Visie-artikels in jouw mailbox. w ww.visie net/nieuwsbrief

Werken in Limburg,

wonen in onzekerheid

Onze economie kan niet zonder arbeidsmigratie. In sectoren als de bouw, zorg, horeca en schoonmaak is het bijzonder moeilijk om voldoende arbeidskrachten te vinden zonder over onze grenzen te gaan zoeken. Deze krapte wordt steeds nijpender. Een sterke toename van het aantal buitenlandse arbeidskrachten leidt tot een grote druk op de woningmarkt. De stad Genk werkt samen met bedrijven om arbeidsmigranten op een goede manier te huisvesten.

¬ Tekst Carien Neven ¬ Foto Johan Nelissen

Arbeidsmigranten komen vaak in ondermaatse huisvesting terecht.

Arbeidsmigratie is niet nieuw voor Limburg: de ontdekking van steenkool begin vorige eeuw leidde tot een zoektocht naar buitenlandse arbeiders. Toen namen de mijndirecties het initiatief om niet alleen cités te bouwen, maar ook scholen, kerken, sportinfrastructuur en theaterzalen te voorzien. Het was evident om werkkrachten te zoeken én tegelijk voor hen te zorgen op alle levensdomeinen, ook voor wonen.

Betaalbare huurwoningen zijn schaars

De nieuwe arbeidsmigranten daarentegen worden geconfronteerd met een Limburgse woonmarkt die verzadigd is. Betaalbare huurwoningen zijn schaars, net zoals de lonen van de arbeidsmigranten. En wie weinig verdient, heeft weinig keuze. Zo komen ze vaak in ondermaatse huisvesting terecht en zijn er gevallen waarbij werkgevers soms ook nog buitensporige bedragen inhouden op het loon om huur en nutsvoorzieningen te dekken.

Gemeenten, werkgevers en huisvesters zoeken naar goede oplossingen voor dit huisvestingsprobleem. Zo werkt de stad Genk aan een duidelijk kader rond de huisvesting van internationale medewerkers.

Druk op de lokale woonmarkt

‘Sommige bedrijven gaven aan dat ze nood hadden aan duidelijke regels. Als industriestad willen we een regierol spelen in dit complexe verhaal. We zijn meteen aan de slag gegaan’, aldus schepen van werk en wonen Mustafa Harraq. In dat beleidskader spreekt het

stadsbestuur zich uit over gewenste locaties voor huisvesting, de juiste schaal en minimale kwaliteitsnormen. Hierdoor wordt het verspreid opkopen of inhuren van gezinswoningen afgeremd. Dat zet immers druk op de lokale woonmarkt.

De stad Genk sluit met lokale bedrijven ook een convenant af. Hierin engageren alle partijen zich tot de correcte toepassing van de regelgeving en een duurzame samenwerking. De stad Genk vraagt bedrijven om eerst de lokale werkzoekenden voldoende te bevragen, voor er buitenlandse arbeidskrachten worden aangeworven. ‘We stemmen ons kader af met VOKA en de VIG, een werkgroep van Genkse bedrijven. Zij zijn cruciaal in dit verhaal. Daarom lanceren we ook een webpagina met basisinformatie rond dit thema, zodat werkgevers en werknemers goed geïnformeerd worden’, zo besluit schepen Harraq.

Nood aan een gecoördineerde aanpak

Carien Neven, provinciaal directeur beweging.net Limburg: ‘Vandaag ontbreekt een duidelijk, overkoepelend kader. De huisvesting van tijdelijke arbeidskrachten doet zich voor in zo goed als alle Limburgse gemeenten. Maar gemeenten hebben nauwelijks zicht op de omvang ervan. Daarnaast blijkt dat er heel wat regelgeving op verschillende beleidsniveaus en -domeinen van toepassing is voor deze woonvorm zoals ruimtelijke ordening en bevolkingsregisters. Als we willen vermijden dat tijdelijke arbeidsmigratie de druk op de woonmarkt nog vergroot, moet er nu ingegrepen worden.’

‘Een gecoördineerde en daadkrachtige aanpak door zowel de lokale, de provinciale en de Vlaamse overheid is noodzakelijk. Daarom pleiten we voor regionaal uniforme eisen voor alle vormen van kamerwonen, die voldoende strikt zijn en niet gericht op een specifieke doelgroep. Dit laat flexibel gebruik in wijzigende omstandigheden toe en zorgt ervoor dat het aanbod in elke gemeente hetzelfde is waardoor we het waterbed-effect van een ongecoördineerd woonbeleid kunnen vermijden.’

~ Meer info: www.workingenk.be

ELKE MAAND LATEN DRIE LEZERS HUN LICHT SCHIJNEN

OVER EEN NETELIGE KWESTIE

¬ Tekst Bart Bynens Burgerpanel.

DE STELLING

Dit zijn mijn prioriteiten voor de

politiek in 2026

Philip (38) woont in Borgloon en is dossierbeheerder bij CM.

Wim (48) is hoofdafgevaardigde bij ZF Wind Power in Lommel.

Positieve verhalen versterken het vertrouwen

Het openbaar vervoer wordt steeds duurder, terwijl de noodzakelijke investeringen uitblijven. Vandaag duurt een treinreis van Genk naar Oostende soms langer dan een rit naar Parijs. Een duidelijk teken dat ons openbaar vervoer achteropgeraakt. Een investering is dus nodig, het zorgt voor minder files en een duurzamere toekomst. Ik zou willen meegeven aan de politici dat positieve verhalen het vertrouwen en de betrokkenheid versterken in plaats van een klaagzang in de media. Dat komt alleen maar de samenleving ten goede.

Duidelijke doelen op lange termijn

Burgers hebben dringend nood aan meer consistentie. Een regering moet een duidelijk doel op langere termijn voor ogen hebben en niet de spelregels tijdens het spel in hun voordeel veranderen. Denk aan de subsidies voor zonnepanelen en de terugdraaiende elektriciteitsmeter.

Ik zie dat de flexi-jobs de vaste jobs steeds meer aan het verdringen zijn, dat is niet goed. Het statuut schept zoveel onzekerheid, ook op vlak van ziekte of arbeidsongevallen. De regering zou beter eerst werk maken aan de verbetering van het statuut voor ze het verder uitbreidt.

Els (55) is zaakvoerster bij

Tiri HR Consulting, rolstoelgebruiker en woont in HouthalenHelchteren.

Luister, ga in overleg en werk samen

Ik wens ons een verdraagzame samenleving die sterker wordt in solidariteit. Vandaag zijn er 500.000 langdurig zieken. Dat vraagt geen schuldspel, maar zorg, begeleiding en reintegratie op maat.

Ik droom van betaalbaar wonen voor iedereen, zonder discriminatie of uitsluiting. Van werk op maat voor wie wil werken, ook voor wie vandaag uit de boot valt en zijn uitkering verliest. En van universal design for all, zodat toegankelijkheid vanzelfsprekend is. Politici: luister, ga in overleg en werk samen.

CONTACTEER JOUW REGIO limburg@beweging.net

Waar kan ik vanavond slapen?

Sofasurfers worden ze wel eens genoemd, jongvolwassenen die geen eigen thuis hebben. Die term klinkt wat omfloerst voor de complexe problematiek die er vaak achter schuilt. Minder zichtbaar dan dakloosheid misschien, maar zo bepalend voor de toekomst van een jongere. Islay van Remmen (Opgroeien Oost-Vlaanderen), Tom Fruytier (vzw Lia) en Dirk Bamelis (CAW Oost-Vlaanderen) werken samen in A Way Home Waas en Dender. Bevlogen delen ze hun ervaringen met thuisloosheid bij jongvolwassenen. ‘Net op die leeftijd moet een jongere aan de toekomst kunnen bouwen.’

¬ Tekst Johan Vyverman ¬ Foto Shutterstock

Blijvende stress

DIRK ¬ ‘De voorbije jaren vonden dak- en thuislozentellingen plaats in o.a. Gent en het Waasland. Voor volgend jaar gaf Lokeren zich op. De resultaten lijken aan te geven dat de problematiek toeneemt en dat zien we ook in de druk op de hulpverlening. Daarbij kan je ervan uitgaan dat één op de vier of vijf van de dak- en thuislozen jongvolwassen is. We spreken van 18- tot 25-jarigen. Een hele groep van hen slaagt erin om van sofa naar sofa te surfen en belandt daardoor nooit of maar kort op straat. Zij vallen onder de noemer thuisloosheid.’

ISLAY ¬ ‘Toch blijft er altijd de dreigende dakloosheid. Deze oplossingen zijn vaak heel tijdelijk en hierdoor heel fragiel. Het zijn niet altijd vaste vrienden waar ze kunnen blijven slapen maar mensen die ze pas de week zelf op straat hebben ontmoet. Dat is geen stabiel netwerk. Er gebeurt al snel iets in de relatie. Dat leidt tot blijvende stress van “Waar ga ik vanavond slapen?”.’

TOM ¬ ‘En zo hebben jongeren geen eigen plek waar ze tot rust kunnen komen om aan zichzelf te werken. Wat je daarvoor nodig hebt is verbondenheid, een veilig een vertrouwd netwerk. Al zijn dat één of twee personen, je hebt die ankerpunten wel nodig. Anders vervreemd je van jezelf en dreig je harder te worden en dakloosheid later minder erg te vinden.’

Net in die leeftijdscategorie waar je ruimte zou moeten hebben om dingen uit te proberen en eens tegen een muur te botsen, sta je er alleen voor. Voor hen moet het dus van de eerste keer goed zijn terwijl hun emotionele en cognitieve ontwikkeling nog niet voltooid is. Het is in dat spanningsveld dat chronische dak- en thuisloosheid kan ontstaan.’

A Way Home is een wereldwijde beweging die organisaties samenbrengt om coalitie te vormen en zo dak- en thuisloosheid bij jongeren uit te roeien. In heel Vlaanderen zijn A Way Home-netwerken actief, o.a. in Waas en Dender, Zuid-Oost-Vlaanderen en Gent.

Aan de toekomst bouwen

DIRK ‘Maatschappelijk gezien is de leeftijd van 18 tot 26 de periode waarop je begint je eigen toekomst te ontplooien. Je gaat studeren, bouwt weer andere netwerken uit, je komt misschien een lief tegen.

ISLAY ¬ ‘Jongeren kijken bij de start van hun volwassen leven met heel veel dromen naar de toekomst. Maar doordat ze de hele tijd in overleving zitten en van dag tot dag moeten plannen waar ze kunnen slapen, kunnen ze daar niet aan beginnen werken. Je kan niet goed nadenken over je toekomst als je basisbehoeften, stabiele huisvesting en verbondenheid, niet verzekerd zijn.’

DIRK ‘Dat is net waarom wij het zo belangrijk vinden om te focussen op die leeftijd. Als je daar een steentje kan verleggen, kan je op termijn het grootste verschil maken.’

Als het alleen niet lukt

TOM ¬ ‘Vaak zien wij dat er een probleem van intergenerationele armoede is. Daarnaast kunnen jongeren in een kwetsbare thuissituatie zitten en beslissen “Ik ben hier weg”. Of de ouders vinden dat het genoeg geweest is. Dan heb je ook nog de jongeren met een instellingsverleden. Ze zijn de jeugdhulp moe en zetten de stap naar zelfstandig leven. Vaak kampen zij met complexe problematieken: trauma’s, psychische problemen, … Daardoor vinden zij moeilijker hun plek in de maatschappij en moeten ze vaststellen dat het alleen toch niet lukt.’

DIRK ¬ ‘Een derde groep zijn de jonge migranten die hier voor hun 18e terechtkomen en plots op eigen benen komen te staan. Dat brengt nog extra uitdagingen met zich mee, zeker als blijkt dat ze ook geen recht op wettelijk verblijf hebben.’

Over het muurtje

TOM ¬ ‘De signalen dat het niet goed gaat met een jongere komen van heel veel instanties zoals OCMW, CAW of jeugdwerk. Het werkt dan niet om gewoon eens te bellen: “Kom morgen eens bij mij.” Wij gaan letterlijk naar de jongere toe. We verplaatsen ons in zijn of haar leefwereld en werken aan de relatie en het vertrouwen. Dat is nodig want ze hebben vaak al veel negatieve ervaringen opgelopen. Dat vraagt intensieve begeleiding van soms 6 tot 9 uur per week. Gelukkig kunnen wij dat bieden.’

DIRK ‘Dat is inderdaad nodig voor die jongeren die al het diepst zitten. Maar soms volstaat een kleine ondersteuning om een jongere weer op weg te helpen.’

ISLAY ¬ ‘Daarom is het netwerk van A Way Home zo belangrijk. De partners hebben allemaal een andere expertise en een andere intensiteit van werken. In veel trajecten hebben we elkaar nodig en moeten we snel kunnen schakelen. Of snel doorverwijzen als er een andere problematiek naar boven komt.’

DIRK ¬ ‘In de zorg is elke sector overbevraagd en is er druk op de middelen. Daarom moet er samengewerkt worden. Met A Way Home kijken we over de muurtjes, werken we samen en kunnen we zo meer resultaat bereiken.’

Burgerpanel.

Het gedacht van

ELKE MAAND LATEN DRIE LEZERS HUN LICHT SCHIJNEN OVER EEN NETELIGE KWESTIE

DE STELLING

Vrijwillige legerdienst maakt jongeren sterker voor het leven

Sofie (48)

Sofie Devogelaere is teamcoach, mama en sociale duizendpoot.

Bernard (77)

Bernard Casteels is grafisch vormgever uit Mariakerke, actief in pensioen en grootvader.

Steffi (36)

Steffi Beyaert is single ‘catmom’ met een hart voor theater, gelijke kansen en vrouwenrechten.

Moederhart twijfelt

Ik heb twee zonen. We hadden het er, nog voor de oproep, al eens over. Het leger is een goeie werkgever. Maar er is veel aan het bewegen in de wereld. De kans op een interventie in een conflict wordt groter. Dat houdt risico’s in, al sta je met een technisch beroep buiten het leger ook bloot aan gevaren. Het moet een bewuste, weloverwogen keuze zijn. Of ik er blij zou mee zijn dat één van mijn zonen ervoor kiest, daar twijfel ik over. Ze zullen er waarden en normen leren die ze elders niet meekrijgen. Maar weegt dit op?

‘Preservisten’

Jarenlang konden we steunen op de sterke schouders van ‘Uncle Sam’. Het wordt steeds duidelijker dat die vanzelfsprekendheid niet langer geldt. Samen met andere Europese NAVO-landen moeten we nadenken hoe we ons op een geloofwaardige en solidaire manier gaan organiseren. Ik pleit voor een sterk beroepsleger, aangevuld met goed opgeleide reservisten. Een vrijwillige legerdienst voor jongeren kan een zinvolle rol spelen, mits ze echt vrijwillig is en inzet op vorming, opleiding en maatschappelijke betrokkenheid, eerder dan op louter militaire logica.

Doordachte keuze?

Het promoten van de legerdienst kan helpen om een beroep met groot maatschappelijk belang te herwaarderen, net zoals politie, zorg of onderwijs. Tegelijk roept dit vragen bij mij op over de motivatie van jongeren die hiervoor kiezen. Maken zij een doordachte keuze of grijpen ze deze kans bij gebrek aan andere alternatieven?

Riskeren we niet dat talenten hierdoor niet terechtkomen in andere knelpuntberoepen, zoals technische en ambachtelijke beroepen, die vandaag al kampen met tekorten?

Ben Segers

Troost

‘Binnenkort speel ik voor Te Gek?! een muzikale voorstelling in psychiatrische voorzieningen. Spelen voor zalen met heel wat mensen die kampen met een psychische kwetsbaarheid vind ik heel spannend. Maar het heeft me over de streep getrokken om er een voorstelling rond te bouwen. Mentale kwetsbaarheid is me niet vreemd. Ik heb geleerd, mede dankzij de nodige zelfzorg, om daarmee om te gaan. Hopelijk kan de voorstelling troost en misschien zelfs hoop bieden.’

Tijd

‘Ik stel niet graag mensen teleur, maar door soms nee te zeggen zorg ik beter voor mezelf. Vroeger was ik daar te bang voor en dan werd het soms zo druk dat ik dreigde onderuit te gaan. Nu maak ik tijd voor mijn gezin en mezelf. Door ouder te worden gaat dat steeds makkelijker. Ik hoef niet meer altijd overal bij te zijn.’

Haatspraak

Stilte

‘Ik kan gelukkig worden van stilte en zoek die regelmatig bewust op. Dan zet ik geen muziek op en luister ik naar de stilte. De stilte in een kerk kan me ook ontroeren. Ik ben gelovig opgevoed en hoewel ik het geloof lange tijd de rug toekeerde, stap ik de laatste jaren opnieuw de kerk binnen en durf ik al eens opnieuw te bidden.’

‘De manier waarop tegenwoordig gecommuniceerd wordt, vind ik heel verontrustend. De toon is steeds harder, verschillen worden uitvergroot en op de spits gedreven. Op sociale media is het sowieso moeilijk om door alle bagger heen te kijken, maar zelfs op het politieke wereldtoneel wordt steeds meer haatspraak gebruikt en lijkt het normaal te worden.’

Verwachtingen

‘Bij ongemak ben ik snel geneigd om een grapje te maken. Ik denk altijd dat van mij verwacht wordt dat ik grappig ben, dus wil ik aan die verwachting voldoen. Humor is soms een masker. Ik zou graag zorgeloos door het leven huppelen en kan wel eens opkijken naar mensen die dat kunnen. Al vraag ik me dan ook af of dat misschien hun masker is.’