Przewodnik po niezwykłych i nieoczywistych miejscach w największych miastach Polski
Wydawnictwo Znak Kraków 2022
PROJEKT OKŁADKI Justyna Chowaniec
ZDJĘCIA NA OKŁADCE Alka Murat Katarzyna Węgrzyn
REDAKCJA I FOTOEDYCJA Adam Gutkowski
OPIEKA REDAKCYJNA Paulina Gwóźdź
ADIUSTACJA Aurelia Hołubowska
KOREKTA Aleksandra Kiełczykowska
OPRACOWANIE GRAFICZNE MAKIETY I ŁAMANIE Adam Gutkowski goodkowskydesign.com
Copyright © by Katarzyna Węgrzyn © Copyright for this edition by SIW Znak sp. z o.o., 2022
ISBN 978-83-240-6424-3
Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl Więcej o naszych autorach i książkach: www.wydawnictwoznak.pl Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 30-105 Kraków, ul. Kościuszki 37 Dział sprzedaży: tel. (12) 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl Wydanie I, 2022. Printed in EU
Spis treści Od redakcji
BIAŁYSTOK
7
13
Plan miasta 14 Historia 16 Nie przegap! 19 Muzea 24 Podziemia 33 Parki 34 Punkty widokowe 35 Jedzenie 36 Noclegi 39 Instaspoty 41 Atrakcje dla dzieci 42 Ciekawostki 43
BYGDOSZCZ
45
Plan miasta 46 Historia 48 Nie przegap! 51 Muzea 53 Podziemia 61 Parki 64 Punkty widokowe 66 Jedzenie 67 Noclegi 71 Instaspoty 73 Atrakcje dla dzieci 74 Ciekawostki 76
GDAŃSK
79
Plan miasta 80 Historia 82
Nie przegap! 85 Muzea 90 Podziemia 102 Plaże 104 Punkty widokowe 107 Jedzenie 109 Noclegi 112 Instaspoty 113 Atrakcje dla dzieci 114 Ciekawostki 115
KRAKÓW
119
LUBLIN
163
Plan miasta 120 Historia 122 Nie przegap! 126 Muzea 134 Podziemia 145 Parki 148 Punkty widokowe 150 Jedzenie 151 Noclegi 155 Instaspoty 156 Atrakcje dla dzieci 157 Ciekawostki 159
Plan miasta 164 Historia 166 Nie przegap! 169 Muzea 173 Podziemia 181 Parki 184 Punkty widokowe 185 Jedzenie 186
5
Noclegi 190 Instaspoty 192 Atrakcje dla dzieci 193 Ciekawostki 194
ŁÓDŹ
197
Plan miasta 198 Historia 200 Nie przegap! 204 Muzea 209 Podziemia 219 Parki 220 Punkty widokowe 222 Jedzenie 223 Noclegi 226 Instaspoty 229 Atrakcje dla dzieci 231 Ciekawostki 233
POZNAŃ
237
Plan miasta 238 Historia 240 Nie przegap! 243 Muzea 250 Podziemia 269 Parki 270 Punkty widokowe 271 Jedzenie 272 Noclegi 275 Instaspoty 276 Atrakcje dla dzieci 277 Ciekawostki 279
SZCZECIN
281
Plan miasta 284 Historia 286 Nie przegap! 288 Muzea 294
6
Podziemia 298 Parki 300 Punkty widokowe 301 Jedzenie 303 Noclegi 307 Instaspoty 308 Atrakcje dla dzieci 309 Ciekawostki 310
WARSZAWA
313
WROCŁAW
385
Plan miasta 316 Historia 320 Nie przegap! 325 Muzea 331 Podziemia 357 Parki 359 Punkty widokowe 363 Jedzenie 366 Noclegi 371 Instaspoty 373 Atrakcje dla dzieci 376 Ciekawostki 379
Plan miasta 386 Historia 388 Nie przegap! 392 Muzea 399 Podziemia 408 Parki 410 Punkty widokowe 412 Jedzenie 414 Noclegi 416 Instaspoty 417 Atrakcje dla dzieci 418 Ciekawostki 420 Podziękowania Spis źródeł fotografii
423 425
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
MUZEA
NIE PRZEGAp!
Historia Cerkiew Świętego Ducha
12
Białystok
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI PUNKTY WIDOKOWE JEDZENIE
BIAŁYSTOK
NOCLEGI
To miasto było dla mnie wyzwaniem, bo chociaż w ostatnich latach wschodnia część Polski zyskuje na popularności, to jednak wciąż zdecydowanie przegrywa z konkurencją. Białystok jest jednym z niewielu miast, w którym drogę z jego centrum do granic można przebyć, poruszając się cały czas po terenach zielonych. Czeka tu na was egzotyka kulturowa i kulinarna, a wszystko w otoczeniu pięknej przyrody.
INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
13
PLAN MIASTA
14
Nie przegap!
Pałac Branickich Opera i Filharmonia Podlaska Cerkiew Mądrości Bożej Cerkiew św. Jerzego Cerkiew św. Ducha Plaża Rynek Kościuszki Kościół św. Rocha Białostocki Teatr Lalek
Muzea
Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku Muzeum Wojska w Białymstoku Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej Muzeum Starej Motoryzacji i Techniki „Moto Retro” Muzeum Historyczne w Białymstoku Muzeum Wnętrz Pałacowych w Choroszczy Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego Piwnica Lalek
Taras na dachu Opery i Filharmonii Podlaskiej
Jedzenie
Restauracja Tatarska Halva Babka Pawilon Towarzyski
Noclegi
Hotel Aristo Hotel Branicki Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej
Instaspoty
Stawy Dojlidzkie Szlak białostockich murali
Atrakcje dla dzieci
Akcent Zoo Park rozrywki w Jurowcach
Parki
Park Planty Park Konstytucji 3 maja
Punkty widokowe Punkt widokowy w kościele św. Rocha
15
Historia
Historia
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
MUZEA
NIE PRZEGAp!
Pierwsi ludzie osiedlali się na terenach obecnego Białegostoku już w epoce kamienia. Groby osadników znaleziono na przykład w dzielnicach Pieczurki i Dojlidy. W epoce żelaza teren Białegostoku zamieszkiwały różne ludy, między innymi Prusowie, Jaćwingowie i związana z obszarem dzisiejszej Białorusi i Ukrainy ludność kultury zarubinieckiej, po której pozostały kurhany w okolicy obecnej wsi Rostołty. Na ziemiach tych od zawsze więc stykały się różne kultury. Właśnie tędy biegł też popularny szlak handlowy łączący Bałtyk z Morzem Czarnym, co dodatkowo potęgowało mieszanie się zwyczajów. Samo miasto nie ma długiej historii. Jego początków należy szukać w XV wieku. Pierwsza pisana wzmianka o nim pochodzi z 1426 roku. Wielki książę litewski Witold nadał wówczas wieś o nazwie Bielszczany Stok niejakiemu Maciejowi z Tykocina. Obszar Białegostoku znajdował się wtedy na styku Litwy, Rusi i Polski. Częścią Korony Polskiej stał się sto lat później, w XVI wieku. Okoliczne dobra ziemskie były w rękach kilku rodów, by ostatecznie trafić do rodziny Branickich. W 1709 roku właścicielem Białegostoku został Jan Klemens II Branicki, późniejszy hetman wielki koronny i kasztelan krakowski, szwagier oraz kontrkandydat Stanisława Augusta Poniatowskiego
16
do tronu Rzeczypospolitej. Potężny magnat wspierał rozwój handlu i instytucji miejskich, przebudował wzniesiony w końcu XVII stulecia pałac i otoczył go zjawiskowymi ogrodami. W rezydencji Branickich gościło wiele znakomitych postaci, między innymi królowie Polski: August II, August III i Stanisław August Poniatowski, syn carycy Katarzyny carewicz Paweł Romanow, późniejszy car i władca Wszechrusi, a także francuski król-uchodźca Ludwik XVIII. W 1749 roku miasto otrzymało prawa miejskie, a w 1753 roku zostało strawione przez pożar, który całkowicie zniszczył jego zabudowę. W 1795 roku, po rozbiorze Polski, miejscowość trafiła do zaboru pruskiego i przez kolejne lata stopniowo popadała w ruinę. W 1807 roku w wyniku ustaleń pokoju w Tylży Białystok znalazł się w granicach Imperium Rosyjskiego. Po upadku powstania listopadowego w 1831 roku w mieście zaostrzono politykę rusyfikacyjną, ale też nastąpiło w nim gospodarcze odrodzenie. W ramach represji popowstaniowych wprowadzono wtedy granicę celną pomiędzy Rosją a Kongresówką, czyli Królestwem Polskim, znanym też jako Królestwo Kongresowe, będącym w unii personalnej z Imperium Rosyjskim w latach 1815–1832. Car Mikołaj I, dążąc do osłabienia przemysłu w Królestwie Polskim, nałożył wysokie cła na towary eksportowane stamtąd do państw zaborczych, przede wszystkim do
Białystok
Historia
mieszkaniowe, rozpoczęto prace nad tworzeniem sieci kanalizacyjnej. Pojawiły się nowe szkoły, szpital, teatr, a nawet stadion. Na początku II wojny światowej miasto zostało zajęte przez Niemców, którzy okupowali je do 22 września 1939 roku, a następnie przekazali Armii Czerwonej. 28 października Białystok został przyłączony do ZSRR jako część Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Sowieccy okupanci rozpoczęli szeroko zakrojone represje skierowane przeciwko ludności zarówno polskiej, jak i żydowskiej. Skutkowało to masową przymusową emigracją – tysiące białostoczan zostało deportowanych do Kazachstanu i na Syberię. 27 czerwca 1941 roku, po ataku Niemiec na ZSRR, do Białegostoku wkroczyły
NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI PUNKTY WIDOKOWE
Fasada pałacu Branickich
JEDZENIE NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Rosji. Jednym z głównych ośrodków włókienniczych w Polsce była wtedy Łódź, a głównym rynkiem zbytu wytwarzanych tam towarów był właśnie rynek rosyjski. Właściciele łódzkich fabryk zaczęli więc masowo przenosić działalność za granice Kongresówki, między innymi do Białegostoku i Supraśla, żeby ograniczyć bardzo wysokie koszty transportu. W 1862 roku przez Białystok poprowadzono linię kolejową łączącą Warszawę z Petersburgiem, co uczyniło z miasta ważny węzeł komunikacyjny i przyczyniło się do przyspieszenia jego rozwoju gospodarczego. Białystok od początku był miastem proletariatu, powodzeniem cieszyły się tu partie lewicowe, między innymi PPS czy żydowski Bund, regularnie wybuchały również strajki robotników. Największe z nich miały miejsce w 1905 roku i zostały krwawo stłumione przez władze. Rok później, w odpowiedzi na rzekome ostrzelanie przez ludność wyznania mojżeszowego prawosławnego pochodu, władze rosyjskie zainicjowały pogrom Żydów, w czasie którego zginęło ponad kilkadziesiąt osób. Najprawdopodobniej pogrom ten był częścią fali pogromów w Imperium Rosyjskim, która miała na celu odwrócenie uwagi obywateli od walki politycznej pomiędzy zwolennikami cara a rewolucjonistami. W okresie międzywojennym, gdy miasto wróciło do Polski, Białystok powoli się rozwijał, wzniesiono nowe gmachy publiczne, osiedla
17
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI PUNKTY WIDOKOWE RESTAURACJE NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
bataliony Einsatzgruppen i Wehrmachtu, które spacyfikowały dzielnicę żydowską, paląc między innymi wybudowaną w 1913 roku Wielką Synagogę, jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w mieście. Żywcem spłonęło w niej wówczas kilkaset osób. Pod koniec lipca 1941 roku w Białymstoku utworzono getto obejmujące obszar dawnej dzielnicy żydowskiej – obecnie są to tereny osiedli: Centrum i Przydworcowego. Zamknięto w nim około 50 tysięcy Żydów z miasta i okolic. Likwidacja getta nastąpiła po spacyfikowaniu trwającego pięć dni powstania, które wybuchło 16 sierpnia 1943 roku. Większość zamieszkujących białostockie getto Żydów zginęła w niemieckich obozach zagłady w Treblince,
Makieta XVII-wiecznej zabudowy miasta znajdująca się w Muzeum Historycznym w Białymstoku
Auschwitz i na Majdanku. Kolejny zwrot w historii Białegostoku nastąpił 27 lipca 1944 roku, kiedy miasto ponownie zajęły oddziały sowieckie. Aresztowano i wywieziono wtedy wielu polskich działaczy patriotycznych i żołnierzy AK. II wojna światowa bezlitośnie potraktowała zarówno samo miasto, jak i jego ludność. W wyniku wyburzeń i nalotów centrum Białegostoku zostało niemal całkowicie zniszczone, a przy życiu została niecała połowa przedwojennych mieszkańców miasta.
Białystok
MUZEA PODZIEMIA
Pałac Branickich
PARKI PUNKTY WIDOKOWE RESTAURACJE
Na co zwrócić uwagę? ① Brama Wielka była pierwszym elementem, jaki witał przyjezdnych. Robiła ogromne wrażenie i była porównywana do łuku triumfalnego. Swoim przepychem miała informować przybyszy, że jest jedynie zapowiedzią tego, co będzie można zobaczyć w środku. Zegar w Bramie Wielkiej to prawdopodobnie najstarszy zegar wieżowy w Polsce, działający od 1758 roku. Branicki zamówił go u szwajcarskiego kowala, a 90 procent elementów zegara to jego oryginalne części. W sezonie istnieje
NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Zjawiskowy pałac – nazywany niegdyś polskim Wersalem – jest jedną z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich epoki saskiej na ziemiach Rzeczypospolitej. Pierwotnie był to zamek obronny wzniesiony w XVI wieku przez rodzinę Wiesiołowskich, którzy byli wtedy właścicielami Białegostoku. Gdy w końcu XVII stulecia miasto trafiło w ręce rodziny Branickich, budowlę przekształcono we wspaniałą barokową rezydencję według projektu Tylmana z Gameren – jednego z najwybitniejszych architektów epoki. Kilka dekad później trwającą kilkadziesiąt lat rozbudowę pałacu zlecił Jan Klemens Branicki, najznakomitszy przedstawiciel swojego rodu i jeden z najznaczniejszych polskich magnatów. Żeby uruchomić wyobraźnię, napiszę, że w XVIII wieku był właścicielem 12 miast, 257 wsi i 17 pałaców. Po jego śmierci tak dla pałacu, jak i dla całego miasta nastały niestety burzliwe czasy. W okresie rozbiorów rezydencja została ograbiona z wyposażenia, zburzono teatr i zasypano stawy leżące na terenie przypałacowych posiadłości, a nawet wywieziono do Rosji drzewa i krzewy z pałacowego ogrodu. Car zlecił otwarcie w pałacu Instytutu Panien Szlacheckich, czyli szkoły dla dobrze urodzonych córek miejscowej elity. W trakcie I wojny
NIE PRZEGAp!
❶ PAŁAC BRANICKICH
światowej mieścił się w nim szpital polowy, a po jej zakończeniu gmach był siedzibą urzędu wojewódzkiego i rezydencją wojewody. W 1944 roku stara siedziba Branickich została w ponad 70 procentach zburzona przez wycofujących się Niemców. Dużą część z tego, co po nich pozostało, jeszcze w tym samym roku zniszczyła Armia Czerwona. Na szczęście po wojnie szybko ruszyła odbudowa pałacu, a dziś znajduje się w nim Uniwersytet Medyczny, który zlokalizowano tu z prozaicznego powodu. Po prostu w tej części kraju brakowało medyków.
Historia
Nie przegap!
19
PODZIEMIA
MUZEA
NIE PRZEGAp!
Historia
pałacu Branickich, został zbudowany w 1748 roku, czyli 17 lat przed otwarciem Teatru Narodowego w Warszawie, i był pierwszym stałym teatrem na ziemiach polskich. ④ Arsenał z oficyną to obiekty wzniesione w połowie XVIII wieku. Obecnie mieszczą się w nich Galeria Sztuki Współczesnej Arsenał oraz restauracja.
Brama Wielka
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
możliwość zwiedzania Bramy Wielkiej. Wstęp jest darmowy – w bramie działa Multimedialne Centrum Informacji Turystycznej. Turyści są w nim obsługiwani od początku maja do końca września. ② We wnętrzu pałacu zobaczyć można oryginalne sztukaterie, płyty kominkowe z herbami Branickich, piękne gabinety z niepowtarzalnym wystrojem. W momencie, w którym pisałam tę książkę, ze względu na restrykcje związane z pandemią koronawirusa, zwiedzanie było chwilowo ograniczone. Trzeba na bieżąco dowiadywać się, jak wygląda sytuacja. ③ Barokowy park pałacowy ma powierzchnię około 10 hektarów, jest podzielony na Ogród Górny i Dolny. Część górna parku ma kształt czworoboku. Jest to typowy ogród francuski, w którym znajdują się liczne fontanny i klomby. Dolna, angielska część parku to promenady i bulwary ozdobione pomnikami, posągami i sadzawkami. Część rzeźb pochodzi jeszcze z XVIII wieku. Nieistniejący już dziś teatr, który znajdował się obok
20
❷ OPERA I FILHARMONIA PODLASKA To budynek, którego na pewno nie można przegapić, zwiedzając Białystok. Minimalistyczny w stylu gmach powstał w 2012 roku. W jego bryle dominują beton i szkło przeplatające się z zielenią i drewnem. We foyer znajdują się liczne elementy dekoracyjne. Co roku odbywają się tutaj setki wydarzeń artystycznych. Przed wizytą w mieście warto sprawdzić kalendarz wydarzeń, bo miłośnicy kultury na pewno znajdą tutaj coś dla siebie. Gmach Opery i Filharmonii Podlaskiej
Białystok
❸ CERKWIE
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI PUNKTY WIDOKOWE
Około 20 procent mieszkańców Białegostoku wyznaje prawosławie, a w mieście można obejrzeć różne cerkwie. Na mnie zrobiły ogromne wrażenie, zwłaszcza że architektonicznie nawiązują do budynków z odległych części świata. Jedną z najciekawszych białostockich świątyń jest tak zwana Hagia Sophia, czyli cerkiew Mądrości Bożej. Wzorowana na konstantynopolitańskiej Hagii Sophii, została wybudowana w 1996 roku. Posadzkę w niej wykonano z granitu o siedmiu kolorach, z centralnie umieszczoną kompozycją przedstawiającą dwugłowego orła, godło Cesarstwa Bizantyńskiego.
Kolejną ciekawą świątynią jest cerkiew św. Jerzego – to również współczesna budowla. Murowany budynek jest wzorowany na tradycyjnej architekturze rosyjsko-bizantyjskiej i zwieńczony pięcioma złoconymi kopułami. Cerkiew św. Ducha jest największą prawosławną świątynią w Polsce. Cała koncepcja architektoniczna tej budowli opiera się na symbolice zesłania Ducha Świętego. Ścianom i kopułom nadano kształt języków ognia. Obok świątyni stoi imponująca dzwonnica o wysokości 70 metrów. Na trzech poziomach znajduje się w niej 10 dzwonów, a największy z nich waży 800 kilogramów. Budowlę zdobią mozaiki o powierzchni 60 metrów kwadratowych. Ściany wewnątrz cerkwi zostały pokryte dekoracją malarską o łącznej powierzchni 6,5 tysięcy metrów kwadratowych;
Cerkiew Mądrości Bożej (Hagia Sophia)
RESTAURACJE NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
21
Historia
warto zobaczyć ją na żywo. Pamiętajcie o stosownym stroju.
NIE PRZEGAp!
❹ PLAŻA
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
MUZEA
Stawy Dojlidzkie to kompleks kilkudziesięciu zbiorników zlokalizowanych na obszarze o powierzchni 140 hektarów. Część z nich nie została w żaden sposób przekształcona, znaleźć tam można dziką przyrodę, a część stanowi kompleks rekreacyjno-sportowy z plażą. Jest tu świetna infrastruktura – ścieżki spacerowe, place zabaw, kładki, pomosty, przebieralnie, toalety, legalnie można też rozpalić ognisko lub grilla. Miłośnicy aktywnego spędzania czasu na pewno skorzystają z wypożyczalni sprzętu wodnego, do dyspozycji są między innymi kajaki, rowery wodne, łodzie i deski surfingowe. Po sezonie to zatłoczone latem miejsce zmienia się w cichy zakątek idealny na romantyczne spacery.
❺ RYNEK KOŚCIUSZKI
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
Rynek jest bardzo kameralny. Część zabudowy pochodzi z XVIII wieku. Kiedyś biło tu handlowe serce miasta, a na placu dominowały żydowskie kramy. W trakcie II wojny światowej większość budynków została zniszczona, włącznie z ratuszem, na miejscu którego chciano postawić pomnik Stalina. Na szczęście te plany nie zostały zrealizowane, a ratusz
22
udało się zrekonstruować – dziś mieści się w nim Muzeum Podlaskie. Nad wschodnią pierzeją rynku góruje zespół archikatedralny złożony z neogotyckiej, wybudowanej na początku XX wieku bazyliki Wniebowzięcia NMP oraz XVII-wiecznego kościółka farnego. Skąd wzięło się takie połączenie? W trakcie zaborów nie można było stawiać nowych świątyń. Mieszkańcy Białegostoku sprytnie wykorzystali przepisy: wystarali się o pozwolenie na rozbudowę zabytkowego kościoła, a następnie w ramach tej „rozbudowy” wznieśli trzynawowy kościół z charakterystycznej czerwonej cegły.
❻ KOŚCIÓŁ ŚW. ROCHA Charakterystyczny biały budynek z ażurową wieżą pełni również symboliczną rolę pomnika historii. W 1925 roku wydano pozwolenie na założenie w Białymstoku drugiej parafii. Na miejsce budowy nowego kościoła wybrano Wzgórze św. Rocha. Kiedyś znajdowały się tam kaplica oraz cmentarz, które zostały sprofanowane przez Rosjan w trakcie powstania styczniowego, ale pozostały w pamięci mieszkańców miasta. W chwili wybuchu II wojny światowej kościół był w stanie surowym. Został na krótko zarekwirowany przez Niemców na koszary, a potem – co niezwykłe – mimo działań wojennych w dalszym ciągu prowadzono prace budowlane. W 1941 roku rozpoczęto odprawianie tu nabożeństw, a budowę kościoła zakończono ostatecznie w 1944 roku. W środku znajdują
Białystok Kościoł św. Rocha
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI
wnętrzu, a do kończyn są przyczepione druty, trzymane przez tego samego aktora w drugiej ręce) i inne lalki. W każdym sezonie odbywa się tu kilka premier, więc każdy znajdzie przedstawienie dla siebie. A jeżeli czas nie pozwala wam zasiąść na widowni, koniecznie odwiedźcie chociaż samą Piwnicę Lalek (zob. s. 32), żeby obejrzeć zebrane w niej eksponaty.
RESTAURACJE NOCLEGI INSTASPOTY
❼ BIAŁOSTOCKI TEATR LALEK
PUNKTY WIDOKOWE
się kryształowe sklepienia okalające centralnie umieszczony witraż. Warto zwrócić uwagę na kopię wileńskiego obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej i tablice pamiątkowe poświęcone żołnierzom z Kresów.
DLA DZIECI
Jest jednym z najstarszych tego typu teatrów w Polsce. Współpracują z nim najwybitniejsi twórcy sztuki lalkarskiej, a na scenie można podziwiać kukiełki, pacynki, marionetki, jawajki (to rodzaj kukiełek, których głową i korpusem porusza ręka aktora umieszczona w ich
CIEKAWOSTKI
23
PODZIEMIA
MUZEA
NIE PRZEGAp!
Historia
Muzea
PARKI
MUZEUM PAMIĘCI SYBIRU W BIAŁYMSTOKU zarezerwować około 2,5 godziny. Trudny, ale ważny kawał historii został tu pokazany w ciekawy i przystępny sposób. Na miejscu można kupić sporo tematycznych książek i zjeść smaczny posiłek.
ul. Węglowa 1, Białystok
PUNKTY WIDOKOWE
przynajmniej 60 minut sybir.bialystok.pl
JEDZENIE
@sybirmemorialmuseum pn
wt
śr
cz
pt
sb
N
9.30 16.30
9.30 16.30
9.30 16.30
9.30 16.30
12.00 19.30
9.30 16.30
$
$
INSTASPOTY
NOCLEGI
$
Zdjęcia – element wystawy poświęconej sybirakom
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
Działa od 17 września 2021 roku. Nowoczesny budynek i bardzo poruszająca, rozbudowana wystawa dotycząca zsyłek na Sybir są niezwykle interesujące. Bardzo brakowało mi takiego miejsca w Polsce; cieszę się, że powstało. Na dokładne zwiedzanie trzeba
24
Białystok
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA
MUZEUM WOJSKA W BIAŁYMSTOKU
mwb.com.pl @muzeumwojskabialystok
*
wt
śr
cz
pt
sb
N
9.30 9.30 9.30 9.30 9.30 9.30 17.00 17.00 17.00 17.00 17.00 17.00 między 13.30 a 14.00 przerwa – muzeum zamknięte
$
$
NOCLEGI
$
JEDZENIE
pn
z wojną i czasami PRL trzeba umieć pokazać, a tutaj zrobiono to konkretnie i ciekawie. Zobaczyć można, jak wyglądały okopy, jak ustawiano broń w czasie ataku albo do czego służyły konkretne elementy uzbrojenia, co o wiele bardziej działa na wyobraźnię niż eksponaty w szklanych gablotach. Umiejętnie zastosowano tu też rozwiązania multimedialne, zwiedzający mogą posłuchać na przykład poruszających wspomnień żołnierzy, które zostają w pamięci na długie miesiące – sama ciągle je pamiętam. W muzeum są też organizowane wystawy czasowe, a sympatyczny pan z obsługi z własnej inicjatywy zasypywał mnie ciekawostkami. Zdecydowanie warto tutaj zajrzeć!
PUNKTY WIDOKOWE
60 minut
PARKI
ul. Jana Kilińskiego 7, Białystok
INSTASPOTY DLA DZIECI
Jadąc do niego, nie spodziewałam się dużej ekspozycji, a jednak okazało się, że w tym kameralnym miejscu można naprawdę sporo zobaczyć. Na gości czekają tu trzy stałe wystawy, pełne eksponatów ilustrujących naszą historię od 1914 do 2010 roku. Tematy związane
CIEKAWOSTKI
25
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI
MUZEUM HISTORII MEDYCYNY I FARMACJI ul. Jana Kilińskiego 1, Białystok
PUNKTY WIDOKOWE
30 minut umb.edu.pl/muzeum
JEDZENIE
pn
śr
cz
pt
sb
N
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
9.00 17.00
9.00 17.00
$
$
NOCLEGI
$
wt 10.00 17.00
między innymi dawne tabletkarki, wyposażenie gabinetów dentystycznych, szpitala polowego, rozwieracze do powiek oraz wiele innych przyrządów, często wywołujących nawet dreszczyk strachu. W jednym z gabinetów znajdują się ludzkie narządy zakonserwowane w formalinie. Przy okazji zwiedzania poznacie też skróconą wersję historii pałacu.
INSTASPOTY
Wnętrze Muzeum Historii Medycyny i Farmacji
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
Muzeum zajmuje kilka pomieszczeń w prawym skrzydle pałacu Branickich, w którym funkcjonuje od 2011 roku. Same eksponaty są jednak dużo starsze, bo pochodzą z XIX i XX wieku, a pozyskano je z okolic Białegostoku. Tutejsza wystawa zaciekawi każdego, bo dotyczy codziennego życia naszych babć i prababć. Obejrzeć można tu
26
Białystok
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA
PODLASKIE MUZEUM KULTURY LUDOWEJ
skansen.bialystok.pl wt
śr
cz
pt
sb
N
9.00 18.00
9.00 18.00
9.00 18.00
9.00 18.00
9.00 18.00
9.00 18.00
$
$
$
NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Co prawda administracyjnie placówka znajduje się w Wasilkowie, ale to zaledwie kilka minut od granicy miasta. Czeka was tam prawdziwa podróż w czasie, choć muszę przyznać, że i bez wizyty w skansenie, przechadzając się po niektórych podlaskich wsiach, miałam nieraz wrażenie, że czas zatrzymał się tam w miejscu wiele lat temu. Skansen
JEDZENIE
pn 9.00 18.00
jest gigantyczny – zajmuje 27 hektarów! W trakcie długiego spaceru można podziwiać ponad 30 obiektów: chałup, dworów, spichlerzy, kapliczek, stodół czy wiatraków. Na terenie kompleksu znajduje się nawet oryginalna bimbrownia. Wszystko otoczone jest zielenią, co nie jest przypadkowe – w ogródkach obok obiektów muzealnych można zobaczyć wypielęgnowane zielniki, warzywniki i niezliczone ilości kwiatów. Wnętrza niektórych obiektów są udostępnione do zwiedzania z przewodnikiem między końcem kwietnia a końcem września (polecam sprawdzić wcześniej tę informację, bo może się ona różnić w kolejnych latach). Można w nich zobaczyć dawne wyposażenie i wyobrazić sobie, jak wyglądało codzienne życie ich mieszkańców. Na zewnątrz budynków skansen można zwiedzać cały rok.
PUNKTY WIDOKOWE
przynajmniej 1,5 godziny
PARKI
ul. Leśna 7, Wasilków
27
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI
MUZEUM STAREJ MOTORYZACJI I TECHNIKI „MOTO RETRO” z dawną komunikacją miejską, kolejnictwem oraz pożarnictwem, zabytkowe radioodbiorniki, a także sprzęt RTV i łącznościowy. W trakcie wydarzeń, które organizuje muzeum, istnieje możliwość przejażdżki wybranymi pojazdami.
ul. Węglowa 8, Białystok
PUNKTY WIDOKOWE
około 60 minut facebook.com/ MotoRetroBialystok/
JEDZENIE
pn
wt
śr
cz
pt
sb
N
NOCLEGI
11.00 15.00 * w tygodniu możliwość zwiedzania w grupie po wcześniejszym umówieniu się
$
$
INSTASPOTY
$
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
Placówka na Węglowej została założona przez członków Stowarzyszenia Starej Motoryzacji i Techniki. Wystawę stanowią zabytkowe rowery i motocykle sprzed ponad stu lat oraz oczywiście samochody i ich prototypy. Fanów techniki przyciągają tu eksponaty związane
28
Eksponaty prezentowane w muzeum
Białystok
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA
MUZEUM HISTORYCZNE W BIAŁYMSTOKU
muzeum.bialystok.pl/ muzeum-historyczne/
pn
śr
cz
pt
sb
N
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
* między 13.00 a 14.00 przerwa – muzeum zamknięte
$
$
INSTASPOTY
$
NOCLEGI
wt 10.00 17.00
JEDZENIE
@muzeum.historyczne. bialystok
się tam jak w muzeum, tylko jak goście w ekskluzywnych wnętrzach. Ekspozycja jest bardzo różnorodna, momentami aż zaskakująca. Na parterze można obejrzeć wnętrza bogatej mieszczańskiej kamienicy z przełomu XIX i XX wieku. W jednym z pomieszczeń znajduje się wielka makieta prezentująca zabudowę miasta z XVIII stulecia, a lektor wspomagany przez efekty multimedialne zapoznaje zwiedzających z historią Białegostoku. Na piętrze są prezentowane dzieje hotelu Ritz, dawnej perły miasta, która nie przetrwała wojny, ale wciąż jest żywa w pamięci mieszkańców. Dostępne są również wystawy czasowe; ja trafiłam na bardzo ciekawą: „Pieniądz w czasie wojny i okupacji”.
PUNKTY WIDOKOWE
około 60 minut
PARKI
ul. Warszawska 37, Białystok
DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Mieści się w pięknej rezydencji w stylu secesyjnym. W trakcie zwiedzania z moją przyjaciółką byłyśmy jedynymi turystkami, dzięki temu nie czułyśmy
29
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI
MUZEUM WNĘTRZ PAŁACOWYCH W CHOROSZCZY ul. Pałacowa 2, Choroszcz
PUNKTY WIDOKOWE
około 45 minut
JEDZENIE
muzeum.bialystok.pl/muzeum-wnetrz-palacowych-w-choroszczy/ pn
wt
śr
cz
pt
sb
N
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
10.00 17.00
NOCLEGI
* między 13.30 a 14.00 przerwa – muzeum zamknięte
$
$
DLA DZIECI
INSTASPOTY
$
wznosi się na sztucznej wyspie otoczonej wodami stawu. Okala go 25-hektarowy park, z kanałami wzorowanymi na wersalskich. Stała ekspozycja muzeum pozwala obejrzeć wnętrza pałacowe z XVIII i XIX wieku. To niezwykła podróż po zwyczajach i kulturze minionych epok. Do zwiedzania jest kilka pomieszczeń – od garderoby po reprezentacyjne salony – dzięki czemu można zobaczyć, jak wyglądała codzienność dawnych elit.
CIEKAWOSTKI
Ten oddział Muzeum Podlaskiego znajduje się 15 minut jazdy autem od granic miasta. Chociaż to kawałek, naprawdę warto się tu wybrać. Muzeum mieści się w dawnym letnim pałacu hetmana Jana Klemensa Branickiego, który
30
Wnętrze muzeum
Białystok
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA
MUZEUM RZEŹBY ALFONSA KARNEGO
muzeum.bialystok.pl/muzeum-rzezby-alfonsa-karnego wt
śr
cz
pt
sb
JEDZENIE
pn
to głównie realistyczne wizerunki sławnych ludzi. Oprócz samych dzieł na wystawie zaprezentowano warunki, w jakich pracował, oraz sprzęt, którego używał. Organizowane są tutaj również wystawy czasowe.
PUNKTY WIDOKOWE
około 45 minut
PARKI
ul. Świętojańska 17, Białystok
N
10.00 10.00 10.00 10.00 10.00 10.00 17.00 17.00 17.00 17.00 17.00 17.00 * między 13.00 a 14.00 przerwa – muzeum zamknięte
$
$
INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Piękna drewniana willa w centrum miasta została zbudowana w XIX wieku i należała do bogatych mieszczan. W jej niezwykłych wnętrzach od 1993 roku można zapoznać się z biografią rzeźbiarza Alfonsa Karnego. Artysta urodził się w Białymstoku, ale większość życia spędził w Warszawie. Jego rzeźby
NOCLEGI
$
Rzeźby Alfonsa Karnego, w tle budynek muzeum
31
Historia NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA PARKI
ul. Konstantego Kalinowskiego 1, Białystok
PUNKTY WIDOKOWE
PIWNICA LALEK
około 30 minut btl.bialystok.pl/piwnica-lalek/
JEDZENIE
pn
wt
śr
cz
pt
sb
8.00 12.00
8.00 12.00
8.00 19.00
8.00 19.00
15.30 19.00
N
* w czwartek i piątek przerwa między 12.00 a 15.30, zwiedzanie możliwe też zawsze przed spektaklem teatralnym
$
$
INSTASPOTY
NOCLEGI
$
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
Zastanawialiście się kiedyś, co się dzieje z lalkami, kukiełkami i maskami po przedstawieniach? Zwykle lądują w magazynach, czekając na drugą szansę lub utylizację. W tej magicznej piwnicy postanowiono jednak zrobić z nimi coś innego, stworzyć z nich wystawę. Najstarsze eksponaty pochodzą z lat 60.
32
XX wieku. Stali bywalcy teatru z pewnością rozpoznają tu wiele rekwizytów, a dla nowicjuszy będzie to też nie lada gratka, bo Piwnica Lalek to prawdziwie magiczny świat. U mnie te lalki wywołują dreszczyk emocji, są piękne, ale jest w nich coś, co mnie przeraża.
Białystok
NIE PRZEGAp! MUZEA PODZIEMIA
Pawilon Pod Orłem w ogrodzie Branickich
PARKI
Istnieje mnóstwo legend dotyczących tuneli pod pałacem Branickich. Podziemne korytarze miały podobno łączyć go nawet z letnią rezydencją w Choroszczy. Niestety, nic nie wskazuje na to, by taki spektakularny chodnik naprawdę mógł istnieć, ale w każdej plotce jest ziarnko prawdy. Kilka lat temu odkryto kanał biegnący pod dziedzińcem pałacu Branickich i wychodzący w parku obok Teatru Dramatycznego. Jego zwiedzanie nie jest możliwe, ale istnieje szansa, że w przyszłości zostanie poddany renowacji i udostępniony turystom.
Historia
Podziemia
PUNKTY WIDOKOWE JEDZENIE NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
33
NIE PRZEGAp!
Historia
Parki ❶ PARK PLANTY
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
MUZEA
Znajduje się w sercu miasta, w pobliżu pałacu Branickich. Założono go na początku XX wieku na miejscu dawnych murów miejskich. Łączy park Konstytucji 3 Maja z parkiem Poniatowskiego. Jest piękny, znajdziecie w nim między innymi rosaria ułożone na czterech poziomach i szpalery z żywopłotów ciągnące się wzdłuż głównej alei. Największymi atrakcjami parku są podświetlona fontanna w romantycznej alei Zakochanych i nowoczesny plac zabaw dla dzieci. W trakcie spaceru warto zwrócić uwagę na rzeźbę psa, noszącego nadane mu przez białostoczan imię Kawelin. To wierna kopia rzeźby, która stała kiedyś przy pałacu Branickich i zaginęła w trakcie wojny. Pochodzenie imienia psa nie jest do końca jasne, ale prawdopodobnie jest to nawiązanie do osiadłego na Białostocczyźnie carskiego pułkownika Mikołaja Kawelina, którego rzeźba zdaniem wielu miała przypominać. Od 2009 roku członkowie
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
Pies Kawelin
34
Rosyjskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego działającego w Białymstoku domagają się zmiany nazwy pomnika z „Pies Kawelin” na „Pies Kawelina”, bo obecna, ich zdaniem, obraża dumę narodową Rosjan. Ich wezwania jak dotąd pozostały bez echa.
❷ PARK KONSTYTUCJI 3 MAJA Modernistyczny park utworzono na przełomie lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Początkowo znany był pod nazwą Zwierzyniec, z uwagi na funkcjonujące
w nim zoo. Oprócz malowniczych alejek i kojącej zieleni można tutaj znaleźć wiele akcentów historycznych, między innymi cmentarz wojenny z 1920 roku. Popularna jest też rzeźba Bellony, rzymskiej bogini wojny, podtrzymującej rannego żołnierza. Upamiętnia ona 42. Pułk Piechoty, który od 1922 roku miał w mieście swoją stałą siedzibę. Oryginał został zniszczony wiosną 1940 roku z rozkazu NKWD przez żołnierzy Armii Czerwonej. Rzeźba, którą można oglądać obecnie, to rekonstrukcja. Na najmłodszych w parku czeka nowoczesny plac zabaw.
Białystok Górująca nad otoczeniem wieża kościoła św. Rocha
Historia
Punkty widokowe
NIE PRZEGAp!
❶ PUNKT WIDOKOWY W KOŚCIELE ŚW. ROCHA ul. Księdza Adama Abramowicza 1, Białystok
MUZEA PODZIEMIA
Punkt widokowy znajduje się w połowie wysokości 80-metrowej wieży kościelnej. Można z niego podziwiać panoramę całego miasta. Wstęp na punkt widokowy jest bezpłatny. Można z niego korzystać przez cały tydzień od wiosny do końca października.
PARKI PUNKTY WIDOKOWE
❷ TARAS NA DACHU OPERY I FILHARMONII PODLASKIEJ ul. Podleśna 2, Białystok
JEDZENIE
W weekendy w sezonie letnim na dachu ośmiopiętrowego budynku kwitnie zachwycający ogród, a ze znajdującego się tam tarasu widokowego można podziwiać miasto. Na szczyt prowadzą kręte schody porośnięte roślinnością. Do dyspozycji osób z niepełnosprawnościami i seniorów jest winda. Cena wstępu to 8 zł. Bezpłatnie na dach mogą wejść dzieci do 13. roku życia za okazaniem legitymacji szkolnej i pod opieką osoby dorosłej.
NOCLEGI INSTASPOTY DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Widok z tarasu na dachu Opery i Filharmonii Podlaskiej
35
NIE PRZEGAp!
Historia
Jedzenie
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
MUZEA
Do Białegostoku warto przyjechać ze względu na jego walory nie tylko turystyczne, ale również kulinarne! Charakterystyczne, niespotykane w innych regionach kraju lokalne dania na pewno was zachwycą. Czego warto spróbować? Babka ziemniaczana to absolutny klasyk. Robi się ją z utartych surowych ziemniaków wymieszanych ze skwarkami. Po doprawieniu całość jest zapiekana. Można ją jeść jako osobną potrawę lub sycący dodatek do dania głównego. Kiszka na pierwszy rzut oka może przypominać kiełbasę. Pozory jednak mylą, bo to ziemniaczany farsz zapiekany w jelitach. Ja uwielbiam kiszkę z sosem grzybowym. Bliny robi się z gotowanych ziemniaków, tradycyjnie nadziewanych mięsem. Kształtem przypominają placki. Kartacze są przyrządzane z surowych i gotowanych ziemniaków, faszerowane mięsem mielonym i podawane z okrasą. O sękaczu można byłoby napisać osobny rozdział. Już samo przygotowywanie go robi wrażenie – drewniany wałek w trakcie obracania go nad ogniskiem jest oblewany ciastem, które powoli ściekając, zastyga w niezwykłe kształty, a cały proces trwa kilka godzin. Gotowy sękacz jest podobny do ściętego pnia drzewa z „sękami”, które tworzą się właśnie dzięki obracaniu ciasta. Do jego wykonania potrzeba około 40 jaj, a gotowy ma średnio 50 centymetrów długości. Można go bardzo długo
36
przechowywać, dlatego w czasie wizyty w Białymstoku polecam kupić sobie ten przysmak na wynos i cieszyć się nim jeszcze w domu. Marcinek to wielowarstwowe ciasto składające się z cieniutkich placków przełożonych kremem śmietankowym. W związku z koniecznością wałkowania i pieczenia, a potem przekładania przynajmniej kilkunastu placków jest bardzo pracochłonny. Smak jednak wynagradza wysiłek. Mrowisko to warstwa płatów ciasta faworkowego ułożona w kształt stożka, obficie polana miodem, posypana rodzynkami i makiem. Buza to napój sprowadzony do Polski ponad sto lat temu przez Macedończyków. Przyrządza się go z rozgotowanej kaszy jaglanej z dodatkiem cukru i drożdży. Gdy zaczyna lekko fermentować, jest gotowy do spożycia. Często bywa doprawiany rodzynkami, a podaje się go z chałwą. Sery korycińskie to duma regionu. Według tradycji na Podlasiu sery produkuje się od XVII wieku, a dokładnie od czasu potopu szwedzkiego, kiedy szwajcarscy żołnierze, którzy walczyli po polskiej stronie i kurowali się w okolicznym folwarku, zdradzili miejscowym swoje receptury. Jako koagulantu początkowo używano proszku z suszonych żołądków cielęcych, dziś w użyciu jest już standardowa mleczarska podpuszczka. Wśród stosowanych dodatków smakowych są różne zioła, orzechy i grzyby. Sery korycińskie zjecie w restauracjach oraz kupicie w lokalnych sklepach. Bimber w ciężkich czasach był popularnym środkiem płatniczym, a i dzisiaj sporo osób pędzi go w domowych
Białystok
ul. Rycerska 1, Białystok $
$
PUNKTY WIDOKOWE
pn.–niedz. – 12.00–21.00 facebook.com/RestauracjaHalva/ @halva_bialystok
PARKI
$
* trzeba się wcześniej skontaktować i ustalić, czy z uwagi na obłożenie restauracji na pewno można przyjść z psem
PODZIEMIA
Ta restauracja jest miejscem stworzonym z sercem, bo to rodzinny biznes tatarskiej rodziny. Tatarzy obecni są na Podlasiu od czasów Jana III Sobieskiego – król pozwolił im się tu osiedlić w podzięce za służbę wojskową, walczyli pod jego rozkazami między innymi w czasie odsieczy wiedeńskiej – i pomimo egzotycznego pochodzenia z czasem stali się współtwórcami podlaskiej kultury, również tej kulinarnej. W Halvie spróbujecie dań przygotowanych według przepisów przekazywanych z pokolenia na pokolenie. W ofercie są dania tradycyjne, ale też nowoczesne, między innymi z wołowiną, cielęciną i baraniną. To mocno mięsna kuchnia, ale wegetarianie też znajdą coś dla siebie.
MUZEA
❶ RESTAURACJA TATARSKA HALVA
NIE PRZEGAp!
dodatkowej rektyfikacji. Można go doprawić na różne sposoby: miodem, ziołami, owocami.
Historia
warunkach. Najczęściej do jego sporządzenia służą łatwo dostępne produkty (zboże, ziemniaki, cukierki, cukier, melasa), a proces produkcji przebiega bez
JEDZENIE
❷ BABKA
NOCLEGI
To restauracja znajdująca się przy rynku. Jej wnętrze wręcz kipi wzorami i charakterystycznymi kolorami. Menu jest bardzo długie i różnorodne, zawiera przysmaki wszystkich kuchni, jakie można kojarzyć z Podlasiem. Jeśli szukacie miejsca, gdzie serwuje się ogromne porcje tradycyjnych dań, to Babka będzie idealna.
INSTASPOTY
$
$
DLA DZIECI
ul. Lipowa 2, Białystok $
CIEKAWOSTKI
pn.–czw. – 12.00–21.00, pt.–sob. – 12.00–22.00, niedz. – 11.00–21.00 facebook.com/Babka.Bialystok
37
NIE PRZEGAp!
Historia
❸ PAWILON TOWARZYSKI
MUZEA
ul. Akademicka 30, Białystok $
$
$
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
pn.–czw., niedz. – 11.00–22.00, pt.–sob. – 12.00–23.00 pawilontowarzyski.pl @pawilon_towarzyski
NOCLEGI
JEDZENIE
❹ MOZAIKA
ul. Węglowa 1, Białystok INSTASPOTY
$
$
$
* zapraszają tylko z małymi psami
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
pn. – zamknięte, wt.–sob. – 10.00–17.00, niedz. – 12.00–19.00 facebook.com/ RestauracjaMozaikaBialystok/
38
Przeszklony półokrągły budynek już z zewnątrz prezentuje design rodem z PRL, oczywiście w nowoczesnym, wysokiej jakości wydaniu. Miłośnicy stylowych wnętrz będą zachwyceni ogromną liczbą roślin, detalami z lat 70., fornirowanymi meblami i boazerią. W restauracji najważniejszy jest jednak nie wystrój, a dania. Zjecie tu posiłki stanowiące unikatowe połączenie kuchni lokalnej i nowoczesnej. Menu jest sezonowe, spory wybór mają również wegetarianie. Na pewno warto skosztować blinów oraz hummusu na smażonym chlebie litewskim, a na amatorów dawnej kuchni czekają takie rarytasy jak móżdżek cielęcy czy pierogi z gęsimi żołądkami. Świetna atmosfera, profesjonalna obsługa i genialne drinki.
Jest zlokalizowana w budynku Muzeum Pamięci Sybiru. Jego zwiedzanie trwa dość długo, więc polecam posilenie się w Mozaice przed wizytą w muzeum lub po niej. Estetyczne wnętrza, zdjęcia dawnego Białegostoku na ścianach i kresowa kuchnia na pewno przypadną wam do gustu. Polecam sycące zupy i dziczyznę, czyli najlepsze lokalne dary natury.
Białystok
Historia
Noclegi
NIE PRZEGAp!
❶ HOTEL ARISTO ul. Jana Kilińskiego 15, Białystok aristohotel.pl
MUZEA PODZIEMIA
$
$
$
$
$
$
PARKI
Znajduje się w kamienicy wybudowanej w 1897 roku. W czasach świetności gościło w niej wielu elitarnych lokatorów, niestety z czasem zaczęła popadać w ruinę. W 2009 roku udało się przeprowadzić jej całkowitą modernizację, zachowując przy tym oryginalną fasadę. To butikowy obiekt w sercu miasta.
PUNKTY WIDOKOWE
❷ HOTEL BRANICKI ul. Zamenhofa 25, Białystok hotelbranicki.com.pl
JEDZENIE NOCLEGI
Znajduje się na uboczu, w lokalizacji zapewniającej ciszę i spokój, a jednocześnie pozwalającej dostać się spacerem do centrum miasta. Wnętrza inspirowane są obiektem Ritz, który był uosobieniem luksusu. Na miejscu znajduje się centrum odnowy biologicznej oraz restauracja.
INSTASPOTY
Zespół pałacowy Branickich
DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
39
Historia
❸ PODLASKIE MUZEUM KULTURY LUDOWEJ
NIE PRZEGAp!
ul. Leśna 7, Wasilków skansen.bialystok.pl/ wynajem-pokoi-w-skansenie
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
NOCLEGI
JEDZENIE
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
MUZEA
Ciekawą opcją, bez luksusów, ale za to w wyjątkowym klimacie, jest nocleg na terenie podlaskiego skansenu. W zabytkowym drewnianym domu znajduje się kuchnia oraz łazienka. Spanie w skansenie z pewnością będzie świetną przygodą.
40
$
$
$
Białystok
NIE PRZEGAp!
❶ STAWY DOJLIDZKIE
Historia
Instaspoty Stawy Dojlidzkie
MUZEA
To prawdziwy raj dla miłośników fotografii. Piaszczysta plaża, zbiorniki, wyspy i pomosty dają ogromne pole do działania, ogranicza was tylko kreatywność.
PODZIEMIA
❷ SZLAK BIAŁOSTOCKICH MURALI
PARKI
Stawy Dojlidzkie jesienią
PUNKTY WIDOKOWE
Liczy około 4 kilometrów, a na jego trasie znajdziecie kilkanaście malowideł. Przejście całej trasy zajmuje mniej więcej 90 minut, a każdy z napotkanych murali jest świetnym tłem do zdjęć.
JEDZENIE NOCLEGI INSTASPOTY
Szlak białostockich murali
DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
41
NIE PRZEGAp!
Historia
Atrakcje dla dzieci ❶ AKCENT ZOO
$
$
$
MUZEA
ul. Podleśna 4, Białystok (w Parku Konstytucji 3 maja) codziennie – 9.00–18.00
PUNKTY WIDOKOWE
PARKI
PODZIEMIA
Białostocki ogród zoologiczny zajmuje teren dawnego „Zwierzyńca”, dzisiaj w granicach parku Konstytucji 3 maja, i jest ogólnodostępny – czynny przez cały rok, a wejście jest bezpłatne. Mieszkają tu głównie zwierzęta parzystokopytne, takie jak kuce, koniki, muflony, żubr, ale też niedźwiedź i trochę ptaków.
❷ PARK ROZRYWKI W JUROWCACH
$
$
$
JEDZENIE
ul. Nadawki, Wasilków od kwietnia do października: pn.–pt. – 10.00–18.00, sob.–niedz. – 10.00–20.00
CIEKAWOSTKI
DLA DZIECI
INSTASPOTY
NOCLEGI
Znajduje się w sąsiedztwie skansenu, w odległości zaledwie kilku minut jazdy od Białegostoku. Na najmłodszych czeka tu mnóstwo atrakcji: od minirollercoastera przez dmuchańce i trampoliny po baseny z łódkami. Starsze dzieci z pewnością skorzystają z parku linowego. Jeśli tu będziecie, koniecznie wstąpcie do Jurajskiego Parku Dinozaurów. Prowadzi przez niego ścieżka z gigantycznymi figurami dinozaurów, a każda z nich jest szczegółowo opisana.
42
Wejście do Akcent Zoo
Zwierzęta w Akcent Zoo
Park Rozrywki w Jurowcach
Białystok
MUZEA PODZIEMIA
Region, w którym styka się tak wiele kultur, musi mieć swoją gwarę. Bazuje ona na językach: polskim, białoruskim, litewskim, rosyjskim, ukraińskim i jidysz. Dziś Podlasie kojarzone jest głównie z tak zwanym zaciąganiem, czyli długim wymawianiem samogłoski akcentowanej. Charakterystyczna jest tu również wymowa głoski „ł”. Podlaski charakter języka polskiego wydaje się dziś mało prestiżowy, ale zaskoczę was – kiedyś było odwrotnie. „Kresowe ł” wymawiane przez poetów, muzyków, aktorów było domeną inteligencji. Czasem w rozmowie można tu usłyszeć zanik końcówek w czasownikach w stronie czynnej czasu przeszłego, na przykład „my dawali” (zamiast „my dawaliśmy”) albo „ja pojechał” (zamiast „ja pojechałem”).
PARKI PUNKTY WIDOKOWE JEDZENIE NOCLEGI INSTASPOTY
W Lesie Bacieczkowskim znajduje się symboliczny cmentarz z pomnikiem upamiętniającym miejsce stracenia 3 tysięcy Białostoczan, rozstrzelanych w latach 1941–1943. W 1944 roku Niemcy, aby zatrzeć ślady swojej zbrodni, wydobyli i spalili zwłoki ofiar. Pomnik odsłonięto w 1980 roku.
NIE PRZEGAp!
Las Pietrasze to popularne miejsce spacerów. Mało kto jednak wie, jaką ma historię. W trakcie pobytu udało mi się odnaleźć w nim ruiny… bazy carskich sterowców z 1914 roku. Ogromne, bo mierzące nawet 77 metrów, zeppeliny były tu napełniane wodorem, a następnie wznosiły się w powietrze, żeby bombardować okolice w trakcie walk z państwami trójprzymierza. Potrafiły rozwinąć prędkość do 68 kilometrów na godzinę. Niestety, miejsce nie jest w żaden sposób opisane ani zabezpieczone, choć wciąż można tu obejrzeć pozostałości po zbiornikach oraz hakach mocujących zeppeliny do ziemi.
w Białymstoku oraz P.W. JARD na terenie Klubu Rozrywki „Krąg” przy ul. Wierzbowej 6 w Białymstoku, w każdą drugą i czwartą niedzielę miesiąca w godzinach 6.00–14.00. Z kolei „Rynek Staroci” jest organizowany przez Stowarzyszenie Kolekcjonerów w Białymstoku w każdą trzecią niedzielę miesiąca na Rynku Kościuszki – obok ratusza.
Historia
Ciekawostki
DLA DZIECI CIEKAWOSTKI
Lubicie grzebać w starociach? Jeśli tak, to polecę wam miejsce, w którym można znaleźć różności z zamierzchłych czasów. Giełdy staroci są organizowane przez Stowarzyszenie Kolekcjonerów
43