Kraków 2026
Copyright © by Maciej Czarnecki Projekt okładki Magda Kuc Fotografia na okładce © Maciej Czarnecki Fotografia na wyklejce © Maciej Czarnecki Fotografie w książce © Maciej Czarnecki Redaktorka nabywająca Dominika Kardaś Redaktorka prowadząca Izabela Marszał Redakcja Dominika Ziemba Adiustacja Jakub Kornacki Korekta Justyna Ostafin, Ewa Osińska Projekt typograficzny, łamanie i przygotowanie do druku Karolina Korbut Opieka promocyjna Zuzanna Macikowska ISBN 978-83-8427-263-3 Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl Więcej o naszych autorach i książkach: www.wydawnictwoznak.pl Społeczny Instytut Wydawniczy Znak ul. Kościuszki 37, 30-105 Kraków Dział sprzedaży: tel. 12 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl Wydanie I, Kraków 2026 Printed in EU
SPIS TREŚCI 9
Wstęp
16
Architektura w trzech stanach skupienia
26
W czym tkwi piękno modernizmu
34 36 37 38 39
Nauka patrzenia
50 51 52 53 54 55 56 57
Osiedle Grunwaldzkie, Wrocław Karowa 18a, Warszawa Służew nad Dolinką, Warszawa Dom Handlowy „Rolnik”, Ząbkowice Śląskie Kolegium Polonijne UJ, Kraków Dom Technika, Opole Dom Handlowy „Skarbek”, Katowice ZETO, Wrocław Wydział Architektury, Gliwice Kompleks uzdrowiskowy Zawodzie, Ustroń Hotel Forum, Kraków Śródmiejska Dzielnica Mieszkaniowa, Łódź Dworzec kolejowy, Grudziądz Dom Książków, Tarnów Dom Technika, Bydgoszcz Hotel Cracovia, Kraków Sanatorium Patria, Krynica‑Zdrój Kamienica Feliksów, Katowice Wydział Architektury, Łódź Bar Mleczny Żaczek, Kraków
58
Narodziny nowoczesności (1850–1920)
68 70 74 75 76 77 78 79 80 82 84 85 86
Sanatorium Patria, Krynica‑Zdrój Dom Bohdana Pniewskiego, Warszawa Nowy Dom Zdrojowy, Krynica‑Zdrój Inhalatorium, Szczawnica Dom Turysty, Augustów Dom Ludowy, Supraśl Kościół Świętego Rocha, Białystok Powiatowa Kasa Chorych, Cieszyn Miejska Kasa Chorych, Toruń Siedziba Lasów Państwowych, Toruń Harmonijka, Toruń Poczta Główna, Częstochowa
40 41 42 43 44 45 46 47
Narodziny modernizmu
87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 102 109 118 124 125 126 128 134 136
Akademia Wychowania Fizycznego, Warszawa Basen YMCA, Łódź Tor wyścigów konnych na Służewcu, Warszawa Biblioteka SGH, Warszawa Prudential, Warszawa Kamienica Judy Salomonowicza, Łódź Dom profesorów, Kraków Dom Szustrów, Warszawa Dom Wedla, Warszawa Willa Gomułkówka, Otwock Szklany Dom, Podkowa Leśna Dom Kuncewiczów, Kazimierz Dolny Willa Kujawskich, Kazimierz Dolny Wielkie projekty II RP
Gdynia – miasto z morza i marzeń Modernistyczne Katowice Centralny Okręg Przemysłowy Kościół Świętego Stanisława, Pustków‑Osiedle Osiedle Dyrekcji Kolejowej, Chełm Osiedle Montwiłła‑Mireckiego, Łódź Nowy ład (1945–1956)
148 150 152
Pałac Kultury i Nauki, Warszawa Pałac Kultury Zagłębia, Dąbrowa Górnicza Pałac Młodzieży, Katowice Dom Górnika, Sosnowiec Dom Marynarza, Gdynia Teatr Wielki, Warszawa Zakładowy Dom Kultury, Stalowa Wola Powiatowy Dom Kultury, Złotoryja Dworzec kolejowy, Skierniewice Szkoła Główna Handlowa, Warszawa Collegium Chemicum, Kraków Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa, Warszawa Nowa Huta, Kraków Osiedle A, Tychy Osiedle Przyjaźń, Warszawa
154 156 158
Okrąglak, Poznań WSM Koło II, Warszawa
138 139 140 141 142 143 144 145 146 147
My chcemy modernizm!
161 162 164 165
Dom dla samotnych, Warszawa Instytut Chemii Przemysłowej, Warszawa Planetarium Śląskie, Chorzów Bipronaft, Kraków
166
Architektura ery kosmicznej (1956–1970)
174 175
W kierunku kosmosu
Wysokogórskie Obserwatorium Meteo rologiczne na Śnieżce 176 Dom Igloo, Wrocław 177 Dom MiR, Wrocław 178 Ośrodek wypoczynku świątecznego Huty Miedzi Legnica, Rokitki 179 Domek letniskowy typu Diogenes, Jarosławki 180 Dom Igloo, Chodzież 181 Dom Igloo, Dąbrówka Łubniańska 182 Hala Spodek, Katowice 183 Hala wystawowa Kapelusz, Chorzów 184 Pawilon C‑G, Chorzów 185 Kawiarnia Arizona, Dąbrowa Górnicza 186 Grzybek Baltony, Szczecin 187 Hala Urania, Olsztyn 188 Spodki, Białystok 189 Dom Handlowy Central, Białystok 190 Dworzec autobusowy, Kielce 192 Dworzec autobusowy, Sulechów 194 Stacja kolejowa Powiśle, Warszawa 195 Stacja kolejowa Ochota, Warszawa 196 Stacja kolejowa Stadion, Warszawa 197 Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, Kalisz 198 Wieża ciśnień Torus, Ciechanów 199 Wieża ciśnień Grzybek, Świdnica 200 Mozaika Gagarin, Zielona Góra 201 Kompozycja emaliowana, Toruń 202 Kompozycja emaliowana, Olsztyn 203 Zjeżdżalnia Rakieta, Lublin 204 206 207 208 209
Brutalny beton
Rotunda Panoramy Racławickiej, Wrocław Bunkier Sztuki, Kraków Hala Olivia, Gdańsk Dom Handlowy Central, Łódź
210 211 212 213 214 216 218
Aula Kopernikańska, Szczecin Hotel Forum, Kraków Kościół Świętego Józefa, Gdynia Mauzoleum na Majdanku, Lublin Hutmen, Wrocław Śródmiejska Dzielnica Mieszkaniowa, Łódź Osiedle Grunwaldzkie, Wrocław
220
Architektura codzienności w PRL (1960–1980)
228 231 234 235 236 237 238 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 252 253 254 255 256 258 260 262 263 264 265 266 267 268 269 270
Mieszkanie
Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa, Lublin Przyczółek Grochowski, Warszawa Sady Żoliborskie, Warszawa Iksy, Warszawa Służew nad Dolinką, Warszawa Osiedle Przyjaźni, Wrocław Osiedle Tysiąclecia, Katowice Osiedle Kalinowe, Kraków Dom Stu Balkonów, Kraków Meander, Opole Superjednostka, Katowice Falowiec, Gdańsk Trzonolinowiec, Wrocław Młotek, Warszawa Kozia 9, Warszawa Osiedle Ptasie, Katowice Dom Książków, Tarnów Dom jednorodzinny, Kraków Dom jednorodzinny, Kraków Dom Wojciecha Zabłockiego, Warszawa Kopulaki, Warszawa Dom Hansenów, Szumin Życie codzienne
Kawiarnia Delicje, Gdynia Restauracja Czartak, Gorzeń Górny Bar Pasztecik, Szczecin Bar mleczny Express, Płock Dom Rzemiosła, Gdynia Dom Technika, Gdańsk Dom Technika, Radom Dom Technika, Bydgoszcz Dom działkowca, Nowa Ruda Dom nauczyciela, Piotrków Trybunalski
271 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 306 307 308 309 310 311
Kieleckie Centrum Kultury, Kielce Powiatowy Dom Kultury, Dzierżoniów Dom kultury, Gorzów Wielkopolski Dom Kultury, Ruda Śląska Kino Kijów, Kraków Dworzec autobusowy, Śrem Dworzec kolejowy, Kudowa‑Zdrój Dworzec kolejowy, Sucha Beskidzka Dworzec autobusowy, Oleśnica Dom handlowy Merkury, Piła Dom towarowy PDT, Mława Dom handlowy Wodnik, Serock Zespół biurowo‑handlowy Alfa, Poznań Dom handlowy Trzy Korony, Pabianice Kombinat Gastronomiczny Kaskada, Łódź Fabryka dywanów, Kowary Fabryka nici, Nowa Sól Urząd Wojewódzki, Kielce Urząd Wojewódzki, Sieradz Ratusz, Koszalin Urząd Miasta, Zakopane Arka Pana, Kraków Kościół Najświętszej Marii Panny, Świdnik Kościół Najświętszej Marii Panny, Gdańsk Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, Gdynia Kościół Świętego Antoniego, Jedzbark Audytorium Chemii, Wrocław Uniwersytet Szczeciński, Szczecin Instytut Północny, Olsztyn Uniwersytet Warmińsko‑Mazurski, Olsztyn Wydziały Architektury i Budownictwa, Gliwice Akademiki UW, Wrocław Biblioteka UŁ, Łódź Wypoczynek
Drogowiec, Wyspa Sobieszewska, Gdańsk Kryta pływalnia, Rabka‑Zdrój Kryta pływalnia, Świdnica Ośrodek sportowy Golęcin, Poznań Harcerska Stanica Wodna, Turawa
312 313 314 318 319 320 321 322 323 326 327 328 329 330 333 334 336 337 338 339 340 341 342 343
Hala Arena, Poznań Centrum Szybowcowe, Leszno Ośrodek Wypoczynkowy Wilga, Rudno Ośrodek Wypoczynkowy Posejdon, Jastarnia Ośrodek Szkoleniowo‑Wypoczynkowy Policji, Kiekrz Ośrodek Wypoczynkowy Stawiska, Stawiska Ośrodek Wypoczynkowy, Wąglikowice Ośrodek Wypoczynkowy Łucznik, Przesieka Dom Wczasowy Orlen, Karpacz Ośrodek Wypoczynkowy Dworek, Nowy Gierałtów Dom Wczasowy Halny, Wisła Hotel Granit, Szklarska Poręba Hotel Sudety, Wałbrzych Hotel Tatry, Małe Ciche Hotel Cracovia, Kraków Ośrodek Leczniczo‑Wypoczynkowy Smrek, Piwniczna‑Zdrój Sanatorium Dzwonkówka, Szczawnica Sanatorium Korona, Muszyna Sanatorium Cegielski, Rabka‑Zdrój Sanatorium Perełka, Ciechocinek Sanatorium Metalowiec, Inowrocław Sanatorium Jubilat, Lądek‑Zdrój Sanatorium ZZPGKiT, Nałęczów Dzielnica uzdrowiskowa Ustroń-Zawodzie
346
Schyłek modernizmu i postmodernizm (1975–1990)
352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362
Schyłek PRL
Kukurydze, Katowice Dzielnica Piotrowice, Katowice Blok mieszkalny, Czerwionka‑Leszczyny Osiedle Reta, Mikołów Osiedle nad Jamną, Mikołów Osiedle Korfantego, Rybnik Osiedle Parkitka, Częstochowa Osiedle Zawiszów, Świdnica Osiedle Krzeszowskie, Kamienna Góra Osiedle Związku Walki Młodych, Opole
365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 379 380 382 384 385 386
Osiedle Słowiki, Olkusz Osiedle Zamoyskiego, Zamość Osiedle Zielone Wzgórza, Murowana Goślina Tarasowiec, Rzeszów Blok mieszkalny Exbud, Kielce Blok mieszkalny, Bolesławiec Hotele Pielęgniarskie, Wrocław Galeriowiec, Wrocław Bloki mieszkalne, Gdańsk Brama Słońca, Tychy Kompleks Kapelanka, Kraków Osiedle domów jednorodzinnych, Bielawa Dom Bioklimatyczny, Łask-Kolumna Fonoteka, Koszalin Klub 89, Kraków Dom Towarowy Rzemieślnik, Opole Dom Rzemiosła, Radom Wydział Fizyki i Akustyki UAM, Poznań
Przychodnia, Słupsk Szpital Akademicki, Bydgoszcz Szpital Matki Polki, Łódź Dom Parafialny, Bielawa Kościół Świętego Wawrzyńca, Wrocław Kościół Najświętszej Marii Panny, Zabrze 393 Kościół Matki Bożej Królowej Świata, Radom 394 Kościół Świętego Bogumiła, Gniezno 395 Kościół Pierwszych Polskich Męczenników, Poznań 387 388 389 390 391 392
396
Co po modernizmie?
401
Słownik stylów architektonicznych
404 Biblioteczka 407
Przypisy
413
Bibliografia
WSTĘP Popołudniowe zachodnie słońce wpada ostro do środka. Szyby w szerokich przeszkleniach są matowe od kurzu i smug po dawnych deszczach. Rozproszona pomarańczowa łuna osiada na boazerii i wyciąga z drewna głęboki, ciepły ton. Na sąsiedniej ścianie światło ślizga się po czarno ‑białej ceramicznej mozaice, która układa się w szachownicę. Nie mam żadnych złudzeń co do dekady, w której powstało to miejsce. Patrzę na socmodernizm z lat 60. Tak czysty, że jego miniaturka powinna leżeć w Sèvres zaraz obok wzorca metra i kilograma. Pod stopami mam chropowaty kamień. Płytki zmatowiały w miejscu, w którym kiedyś codziennie przechodziły setki studentów. Schodzące coraz niżej światło wydobywa z nich już tylko subtelny połysk. Promienie słońca podkreślają za to wieloletnie ubytki. Stoję w drzwiach, ale już za chwilę i ja wkroczę na tę wydeptaną ścieżkę. Na pierwsze piętro prowadzi mnie długa pochylnia. Dłoń prowadzę po prostej drewnianej balustradzie. Cały bok ciągu komunikacyjnego to ściana ze szkła. Nad głową mam gładki sufit naszpikowany plejadą małych, okrągłych punktów świetlnych. W czasach pierwszych lotów w kosmos ten efekt gwieździstego nieba pozwalał poczuć namiastkę tego, co pokazywały czarno‑białe telewizory. Wieczorami ten przeszklony pawilon musiał działać jak latarnia morska dla barek i statków przepływających pobliską rzeką, którą dostrzegam z wysokości piętra. Tutaj podłoga znów gra motywem szachownicy, a kafelki przechodzą na fragmenty ścian. Zachód słońca wydobywa długie cienie drewnianych ławek, smugi pełzną po posadzce i dotykają przeciwległej ściany. Nad drzwiami wisi podświetlana tabliczka z wiekową typografią, która oznajmia: WYKŁAD – NIE WCHODZIĆ. Ostatni wykład odbył się tutaj jakieś 15 lat temu, więc otwieram drzwi bez obaw, że przerwę zajęcia. Wpuszczam do środka sali szeroki, ostry snop światła. Ciemność po woli ustępuje. Na ścianie zamiast klasycznych kontaktów wyrasta przemysłowa tablica rozdzielcza z ciężkimi, obrotowymi przełącznikami. Przekręcam jeden po drugim. Świetlówki startują z opóźnieniem i głośnym, magnetycznym brzękiem. Niektóre migają spazmatycznie, zanim złapią stały rytm, inne pozostają martwe. Zimne, laboratoryjne światło miesza się z pomarańczowym blaskiem z zewnątrz.Te skrajne temperatury natychmiast łapią aluminiowe panele sufitowe, na których powstają pomarańczowo‑szare trójwymiarowe gradienty. Na dole pomieszczenia stoi stół profesorski. Monumentalny, mono lityczny blok z blatem pokrytym mozaiką, wymurowany tak, by przetrwać każdy nieudany eksperyment chemiczny. I wreszcie detal 9
NAUKA PATRZENIA
Nauka patrzenia to bolesny proces, bo wymaga zerwania ochronnej warstwy przyzwyczajenia. Odkrywamy obiekty na nowo nie dlatego że one się zmieniły, ale dlatego że zmienił się świat wokół nich. W dobie social mediów i nienasyconego apetytu blogerów podróżniczych tradycyjne ikony architektury zostały skonsumowane przez nieskończony strumień przewijających się obrazów. Rzymskie kolumny czy gotyckie katedry, powielone w milionach identycznych kadrów podczas milionów city breaków, przestały na nas działać. Potrzebujemy nowych bodźców, niekoniecznie wśród tłumów turystów, a wśród lokalsów. I jak się okazuje, te nowe, surowe doznania skrywają się właśnie w architekturze XX wieku. Coraz częściej zauważam, że w wielu miejscach przestałem być jedynym turystą, który postanowił wybrać się na przedmieście obejrzeć kompleks mieszkaniowy z lat 80. Ten album nie jest jedynie katalogiem budynków, które akurat udało mi się sfotografować. To zapis ponad 70 lat wielkiego, cywilizacyjnego eksperymentu, który rozciąga się między dwoma skrajnymi biegunami: utopią a rzeczywistością. Prezentowane tu obiekty nie zostały wybrane wyłącznie ze względu na ich architektoniczną wyjątkowość. Są to budynki świadkowie, w których murach zapisana jest historia minionych ustrojów, ambicji i błędów. Nie szukałem „ikon” w skansenowym tego słowa znaczeniu. Szukałem miejsc, które wciąż emanują swoją pierwotną energią. Niech jednak to, że nie odsłaniam wszystkich kart, będzie zachętą do odkrywania innych zakamarków tych budynków. Skupiłem się przede wszystkim na architekturze polskiej – stąd brak w albumie przedwojennej architektury Dolnego Śląska i Pomorza. Zdjęcia powstały w latach 2017–2026, dlatego też nie zawsze mam pewność, jaki jest aktualny stan budynków. Sytuacja niestety zmienia się dość szybko – termomodernizacje, wyburzenia i remonty to chleb powszedni dla masowo niszczonej architektury PRL. To, co trzymasz w rękach, to też próba przywrócenia architektury człowiekowi. Chcę, aby patrząc na te fotografie, można było zobaczyć nie tylko materiał budowlany, ale cały zapis zdarzeń, który się za nim kryje. Za każdym szklanym pasem okien i każdą żelbetową ścianą kryje się człowiek – z jego marzeniem o lepszym jutrze i trudami codzienności.
35
OSIEDLE GRUNWALDZKIE, WROCŁAW Ideę tzw. wrocławskiego Manhattanu najwyraźniej widać w ciasnym kadrze. Ten zespół budynków operuje powtarzalnym, betonowym modułem o obłych kształtach, który wyraźnie podkreśla tektonikę elewacji. Architekci z japońskiego nurtu metabolizmu poszukiwali w latach 60. struktur, które zerwałyby ze stałą formą i pozwoliły spojrzeć na architekturę jak na żywy, podlegający ewolucji organizm. Dążyli do stworzenia megastruktur łatwych do rozbudowy, możliwych do niemal biologicznej ewolucji. Prefabrykat przestaje być tu tylko technicznym elementem, a staje się surowym składnikiem, z którego wyrasta trójwymiarowa struktura. Powtarzalność ujęta w kadrze podkreśla użycie modułu tworzącego skalowalne efekty wizualne. Całość zaczyna przypominać multiplikowane tkanki, które składają się w organiczne wzory.
36
KAROWA 18A, WARSZAWA Wciśnięty w warszawską skarpę blok charakteryzuje się powtarzalnym modułem kubika. Zmultiplikowany kształt wydobywa z elewacji głęboki światłocień, wprowadzając w betonowej strukturze gęsty, trójwymiarowy wzór. Wysunięte przed lico fasady bryły nakładają się na siebie, a jasność wystających płaszczyzn zestawiona z głęboką czernią wnęk tworzą rytm, dzięki któremu powstaje surowy, czysto graficzny obraz. Oprócz tego, że wprowadza niecodzienny efekt wizualny, to rozwiązanie pozwala także doświetlić mieszkania w godzinach porannych i jednocześnie chronić je od mocnego słońca w południe. Mieszkańcy otrzymali także kameralne i osłonięte balkony w ruchliwym centrum stolicy. To właśnie sedno modernizmu – kształt rozwiązania wynika z konkretnej potrzeby życiowej, a przy okazji sam staje się ozdobą budynku. 37
SŁUŻEW NAD DOLINKĄ, WARSZAWA Rzeźbiarski potencjał prefabrykacji wybrzmiewa na osiedlu Służew nad Dolinką. Fotografia wydobywa tu głęboką strukturę elewacji, w której rytmicznie wysunięte balkony układają się w graficzny wzór. Jasna fasada staje się płótnem dla gry kontrastów – w mocnym świetle wnęki zamieniają się w czarne, geometryczne szczeliny. Pionowe linie podpór dodatkowo porządkują ten układ i dodają trzecią oś kompozycyjną. Materiał traci swą ciężkość, a blok jawi się jako trójwymiarowa kompozycja. 38
DOM HANDLOWY ROLNIK, ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE W tym ujęciu wzniesiony w 1972 roku dom handlowy traci użytkowy charakter na rzecz czystej abstrakcji. Południowe światło ostro przecina elewację, eksponując logikę konstrukcji fasady. Każdy powtarzalny element staje się rzeźbiarską ramą dla cienia, który dzięki głębi tworzy dynamiczne trójkąty i trapezy. Ta geometryczna powtarzalność buduje silną plastyczność obrazu; jasne krawędzie betonu niemal lewitują na tle czarnych, romboidalnych wnęk. Ściana nabiera graficznej formy. 39
WYPOCZYNEK
DROGOWIEC, WYSPA SOBIESZEWSKA, GDAŃSK Na zdjęciu widać opuszczoną salę jadalniano-rozrywkową w Ośrodku Wczasowym Drogowiec, który powstał w połowie lat 60. według projektu Henryka Krukowicza. Na ośrodek składają się wyraźnie geometryczne bryły z niemal pełnymi przeszkleniami bocznych ścian. Architekt wykorzystał naturalną rzeźbę terenu i gęste zadrzewienie, aby wtopić budynki ośrodka w nadmorski krajobraz174. 307
KRYTA PŁYWALNIA, RABKA‑ZDRÓJ Oddany do użytku w 1973 roku kompleks budynków w Rabce to ośrodek rehabilitacyjny zaprojektowany przez Tadeusza Reslera. Ścianę zewnętrzną oraz wnętrze basenu zdobią mozaiki Franciszka Wyleżucha i Stanisława Kluski175. Wielkopowierzchniowe okna zapewniają dostęp do naturalnego światła, które odbija się w wypełnionym wodą basenie. 308
KRYTA PŁYWALNIA, ŚWIDNICA Basen w Szkole Podstawowej nr 4 w Świdnicy powstał w 1984 roku, ale jego myśl projektowa jest owocem wcześniejszej dekady. Kompleks szkolny można nazwać „późną tysiąclatką”, ale jego architektura wyraźnie czerpie z funkcjonalizmu. Wnętrze basenu jest bardzo ciepłe wizualnie dzięki płytkom ceramicznym w pastelowych kolorach oraz plastycznej tektonice drewnianego sufitu. Jedna ze ścian pływalni jest całkowicie przeszklona, natomiast boczne ściany mają kaskadowy układ z wąskimi oknami, które wieczorami wpuszczają promienie zachodzącego słońca.
Szkoły tysiąclatki – potoczna nazwa szkół podstawowych wznoszonych w Polsce na przełomie lat 50. i 60. XX wieku w ramach programu oświatowego w czasie obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Powstały 1423 takie placówki. Budowano je według nowoczesnych, powtarzalnych projektów modernistycznych, charakteryzują się płaskimi dachami, dużymi oknami i przeszklonymi salami gimnastycznymi. Program miał przygotować szkoły na przyjęcie uczniów urodzonych w trakcie powojennego wyżu demograficznego, a same budynki projektowano tak, by w razie wojny można je było szybko przekształcić w szpitale polowe. 309
OŚRODEK SPORTOWY GOLĘCIN, POZNAŃ Golęciński kompleks sportowy wznoszony był sukcesywnie od 1949 roku. Jego najbardziej charakterystyczny element – modernistyczna wieża sędziowska o lekkiej, przeszklonej konstrukcji – niszczeje obecnie pod płachtą i grozi mu wyburzenie. Surowość szarych tynków administracyjnych pawilonów z lat 70. skutecznie przełamują nasycone barwą, szkliwione mozaiki ceramiczne. Te barwne akcenty plastyczne nadają całości wyrazisty charakter i stanowią cenny dowód dbałości o detal w powojennym budownictwie sportowym. 310
HARCERSKA STANICA WODNA, TURAWA Harcerski ośrodek w Turawie, uroczyście zainaugurowany w 1962 roku, stanowił jedną z najbardziej malowniczych metafor modernizmu na Opolszczyźnie. Andrzej Dobrzyński zaprojekotwał budynek bazy hotelowej176 jako okręt lądowy, którego znakiem rozpoznawczym stała się lekka, całkowicie przeszklona wieża stylizowana na mostek kapitański. Ta odważna konstrukcja oferowała nocleg 65 osobom. Niestety współczesność nie obeszła się z tym „statkiem” łaskawie – w wyniku niefortunnych przebudów wieżę zamurowano, a budynek bezpowrotnie zatracił marynistyczny sznyt i lekkość. 311