AGNiESZKA
MACiĄG SMA K Ś W I ĄT
zdjęcia Robert Wolański i Agnieszka Maciąg
KRAKÓW 2015
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 3
2015-09-15 13:09:51
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 6
2015-09-15 13:10:00
SPIS TREŚCI
DAR ŻYCIA
13
PIĘKNO UKRYTE W SYMBOLACH
15
PRZYGOTOWANIE DOMU NA ŚWIĘTA URODA I RELAKS NA ŚWIĘTA ZDROWIE NA ŚWIĘTA
23
37
67
PYSZNA ZIMOWA KUCHNIA
103
PRZYSTAWKI NA SZCZĘŚLIWĄ ZIMĘ I ŚWIĘTA AROMATYCZNE, ROZGRZEWAJĄCE ZUPY
139
161 7
DANIA GŁÓWNE NA OGRZANIE ZIMY
195
PYSZNE DODATKI DO ZIMOWYCH POTRAW MAGICZNA ZIMA NA SŁODKO
225
245
CIEPŁE, OTULAJĄCE NAPOJE NA ZIMOWE DNI SMAKOWITE PREZENTY OD SERCA
293
313
MODLITWA PRZED ŁAMANIEM SIĘ OPŁATKIEM
339
ZAKOŃCZENIE, KTÓRE JAK ZWYKLE JEST NOWYM POCZĄTKIEM
341
SPIS POTRAW
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 7
347
2015-09-15 13:10:05
9
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 9
2015-09-15 13:10:13
DAR ŻYCIA Podczas ciemnych grudniowych dni przychodzi do nas najpiękniejsze ze świąt – Boże Narodzenie. Gdy dzień staje się najkrótszy w roku, a noc zapada wcześnie i trwa długo, w naszych sercach rodzi się nowe życie. Otwieramy się na innych, zdobywamy się na wybaczenie wrogom, jesteśmy gotowi zapomnieć dawne żale i zaprosić do domu nieznajomego. Stajemy się współczujący, łagodni i pełni wdzięczności za wszystko, co mamy. Naprawdę rodzi się w nas nowe życie. Boże Narodzenie odbywa się bowiem w naszych sercach – każdego roku. Możemy świętować na wiele różnych sposobów, ale najważniejsze jest, aby wszystkie te piękne wydarzenia, które staną się naszym udziałem, miały swój początek w naszym wnętrzu. Dopiero wtedy w pełni można doświadczyć magii świąt Bożego Narodzenia. Robimy świątecznie porządki na znak oczyszczenia naszych dusz, w których ma się narodzić nowe, lepsze życie. Ozdabiamy domy na znak czystego piękna, które rozkwitnie wewnątrz nas. Przygotowujemy pyszne potrawy na znak wdzięczności za wszystkie dary, które otrzymujemy w ciągu całego roku. Dzielimy się opłatkiem i posiłkiem na znak zjednoczenia z bliskimi i wzajemnej troski. Jesteśmy razem. Pomimo trudów i wyzwań kochamy się i wspieramy. Możemy na siebie liczyć, również w tę najciemniejszą noc w roku. Po niej nastaje nowy dzień, nowe narodzenie, nowa nadzieja. Miłość.
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 13
13
2015-09-15 13:10:31
PRZYGOTOWANIE DOMU NA ŚWIĘTA
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 23
2015-09-15 13:10:53
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 24
2015-09-15 13:10:55
ZIMOWE PORZĄDKI Sprzątanie domu jest moją modlitwą, a kiedy kończę modlitwę, ona zostaje wysłuchana. Pochylając się, klęcząc i szorując, oczyszczam swój umysł i swoje ciało, tak samo jak w modlitwie… Jessamyn West
Zima jak żadna inna pora roku sprzyja temu, by dni, które są wtedy krótkie i mroźne, oraz wieczory, długie i ciemne, spędzać w przytulnym, czystym domu – azylu i przystani. Kocham nasze polskie cztery pory roku – doceniłam je, podróżując po świecie. Byłam w miejscach, gdzie nie ma drzew, a potworny upał i susza zmuszają ludzi do ukrywania się w pomieszczeniach. Odwiedziłam też takie, w których są tylko dwie pory roku – sucha i deszczowa. Widziałam kraje, których mieszkańcy boją się trzęsień ziemi, tsunami, tornado czy plag owadów. Spotykałam ludzi, których marzeniem było poczuć śnieg pod stopami. Nauczyłam się więc kochać zmienność pogody i przestałam narzekać na nasz klimat. Oswoiłam polską zimę i cieszę się, gdy przychodzi. Zimowe powietrze jest rzadkie i rześkie. Zamykamy za sobą drzwi domu, w którym jest ciepło i przytulnie. Właśnie teraz nasza kobieca mistyka może wyrazić się najpełniej. Surowość świata na zewnątrz wydobywa i podkreśla nasz talent do czarowania przestrzeni. Przedświąteczne porządki są moim corocznym rytuałem. Reorganizuję, upiększam, umilam, otulam i ogrzewam. Gdy nie ma światła na zewnątrz, szukam go w sobie i ofiarowuję je bliskim. Właśnie zimą świecę najjaśniej.
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 25
25
2015-09-15 13:11:00
BĄDŹ ARTYSTKĄ SWOJEGO ŻYCIA!
26
Organizowanie życiowej przestrzeni to najbardziej kreatywne zajęcie, jakie można sobie wyobrazić. Nie sposób tego porównać z namalowaniem obrazu czy stworzeniem innego dzieła. To autentyczne dzieło sztuki, które istnieje, spełnia się, nieustannie przemienia, tętni energią i daje życie. Nasza codzienność najwspanialej uczy nas, jak pielęgnować swoje artystyczne ja. Nieustannie i świadomie musimy odnawiać swoje zasoby twórcze. Język artystyczny jest mową zmysłów. Pracując nad dziełem sztuki, jakim jest życie, możemy się zanurzyć w oceanie swych doświadczeń i marzeń, połączyć to, co praktyczne i przyziemne, z tym, co poetyckie i ulotne. Smaki, zapachy, dźwięki, obrazy – wszystko jest tworzywem magii, a właśnie magia jest żywiołem sztuki. Myśl zachwytem. Myśl zabawą. Myśl radością. Nie myśl wyłącznie obowiązkiem – że musisz, że nie masz, że powinnaś. Życie to nie próba generalna ani poczekalnia, w której wypatrujemy lepszych czasów – ono jest tu i teraz. Twórzmy więc, używając tego, co mamy. Piękno można odnaleźć we wszystkim, nawet w deszczu i mgle, w śniegu i szarości za oknem. Stwórz swój świat. Rób to, co intryguje Cię i bawi, co Cię zachwyca i podnieca. Przełam rutynę. Daj się unieść i prowadzić życiu. Tworząc dom, tworzysz dzieło sztuki, obdarzasz dobrem siebie i swoich bliskich. Zapach Bożego Narodzenia, podobnie jak zapach świeżo upieczonego chleba, niezależnie od pory roku, czasu i miejsca potrafi pokrzepić wygłodzoną duszę. Wszystko jest magią. Istnieją dźwięki, które nas usypiają, oraz takie, które pobudzają. Możemy znaleźć również takie, które nas ukoją. Poszukujmy maestrii – bo kilka minut obcowania z doskonałością potrafi być najcenniejszą medytacją i wnieść w życie radość i lekkość, uzdrowić nas, zapewnić dostęp do drzemiącej w nas twórczej energii. Możesz to robić choćby poprzez gotowanie. Przyrządzanie potraw, siekanie warzyw, dodawanie przypraw i ziół, mieszanie i wąchanie – to wszystko jest naszą strawą duchową. Zanurzamy się w życiu i stajemy się obecne w teraźniejszości. Naprawdę istniejemy i prawdziwie tworzymy – swoje życie, swój dom, swoje dzieło sztuki. I same siebie.
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 26
2015-09-15 13:11:00
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 27
2015-09-15 13:11:00
KUCHNIA – SERCE DOMU To właśnie tu wszyscy najchętniej przesiadują – zwłaszcza zimą. Ogrzewają ciała i dusze, gdy pieczesz ciastka lub gotujesz rozgrzewającą zupę. Większość zimowych miesięcy spędzimy w kuchni, warto więc dobrze ją na to przygotować i uczynić z niej warsztat twórczy z prawdziwego zdarzenia. Najlepiej zacząć już w listopadzie albo na samym początku grudnia, aby nie zostawiać porządków i organizacji na ostatnią chwilę. Święta powinny być czasem magicznym i przyjemnym, dlatego ważne jest, by wcześniej zgromadzić wszystko, co możne nam pomóc w przygotowaniach. Zależy nam przecież, aby później mieć czas na to, co tak cenimy i uwielbiamy – chwile spędzone z rodziną i przyjaciółmi. Zanim wyruszysz do sklepu, aby kupić produkty, z których wyczarujesz świąteczne przysmaki, zacznij od sprawy absolutnie podstawowej – zaprowadź porządek w kuchni. Wiesz, jak wyglądają zaplecza kuchenne w dobrych restauracjach? Lśnią czystością. Każde narzędzie i każda przyprawa mają swoje miejsce. To bardzo ważne, bo podczas przyrządzania potraw nie ma gorączkowego poszukiwania na przykład listków ziela angielskiego i zastanawiania się, gdzie ono tym razem może być… W jednym z przedwojennych amerykańskich magazynów dla pań domu pisano: „Chaotyczny umysł nie potrafi kierować zręcznymi dłońmi, a czy istnieje coś bardziej chaotycznego ponad nieporządne, zabałaganione miejsce do pracy? Czy istnieje coś równie zniechęcającego? Każda dobra gospodyni wie, że wśród wszystkich pomieszczeń w domu porządek najbardziej liczy się w kuchni”. Nic się w tej kwestii nie zmieniło i nie zmieni. Czystość i ład wokół nas prowadzą do czystości i ładu w naszych głowach. A bez tego nie ma mowy o prawdziwej radości i cieszeniu się świętami. Zimą porządki w kuchni zaczynam od wyrzucenia wszystkiego, co nie jest mi już potrzebne lub straciło okres przydatności od spożycia. Warto taki gruntowny przegląd robić systematycznie, przynajmniej raz na kwartał. Dopiero gdy już pozbędziesz się tego, co zbędne, możesz ruszyć na świąteczne zakupy. Zestaw produktów, których będziesz potrzebować, zaproponuję Ci nieco później, w rozdziale Pyszna zimowa kuchnia, jednak już teraz pamiętaj, by do swojej listy dopisać świeczki. Zawsze gdy zaczynam gotować, zapalam jedną, prosząc anioły o pomoc, wsparcie i opiekę. To naprawdę pomaga – ugotowane z pomocą aniołów potrawy smakują niebiańsko i wypełnione są boską energią! Oprócz tego już jesienią głębiej na półkach ustawiam szklanki, a pod ręką mam kubki. Te duże, grube, ceramiczne, najlepiej robione ręcznie, które ogrzewają dłonie i serce. Uwielbiam ręcznie robioną ceramikę, przywożę ją z różnych części świata i nieustannie marzę, że pewnego dnia będę miała wystarczająco dużo czasu, by samej tworzyć takie wypalane w piecu małe dzieła sztuki…
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 29
29
2015-09-15 13:11:09
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 138
2015-09-15 13:14:26
PRZYSTAWKI NA SZCZĘŚLIWĄ ZIMĘ I ŚWIĘTA
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 139
2015-09-15 13:14:32
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 146
2015-09-15 13:14:40
Moje rewelacyjne śledzie z imbirem, suszonymi śliwkami i pomarańczą Ten przepis musiały mi podpowiedzieć chyba same anioły, bo śledzie wyszły wprost genialnie. Są rewelacją na moim wigilijnym stole, ale smakują tak genialnie, że towarzyszą nam przez cały rok. S K Ł A D N I K I (porcja dla 4–5 osób)
½ kg solonych filetów śledziowych (matiasów) 500 ml mleka 3–4 cm świeżo startego korzenia imbiru 10–12 pokrojonych suszonych śliwek sok wyciśnięty z ½ średniej wielkości pomarańczy 1 łyżeczka drobno startej skórki ze sparzonej i wyszorowanej pomarańczy 6 drobno posiekanych ząbków czosnku 3 drobno posiekane cebule 1 szklanka gęstego przecieru pomidorowego (może być z kartonika) 1 łyżka koncentratu pomidorowego dobry olej do smażenia (na przykład rzepakowy) 1 pełna garść rodzynek 2 łyżki jasnego miodu lub syropu z agawy (jeśli będzie trzeba, dodaj trochę więcej) 3–4 listki laurowe 5–6 ziaren ziela angielskiego sól i świeżo i grubo mielony czarny pieprz do smaku
147
W Y KO NA N I E
Matiasy umyj i mocz mleku przez przynajmniej 30 minut, aż przestaną być słone. Następnie wyłóż je na sito i dokładnie umyj zimną wodą. Osusz i pokrój na kawałki. Cebulę i czosnek zeszklij na oleju z dodatkiem pieprzu. Dodaj ziele angielskie, listki laurowe, śliwki i rodzynki. Mieszając, duś przez mniej więcej 5 minut. Następnie dodaj przecier pomidorowy, koncentrat, sok z pomarańczy i imbir. Mieszaj i duś na ogniu, aby zredukować płyny do konsystencji dosyć gęstego sosu. Na koniec dodaj skórkę z pomarańczy i miód. Dopraw solą. Całość wymieszaj i odstaw, by smaki się przegryzły. Sos powinien być ostrawy, słodki i lekko słony. Gdy ostygnie, dodaj śledzie i całość delikatnie wymieszaj. Przełóż do słoika i wstaw do lodówki na całą noc.
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 147
2015-09-15 13:14:46
Nasz ulubiony karp „faszerowany” Tak przygotowany karp był obecny w moim rodzinnym domu, odkąd pamiętam. Teraz ja robię go w swoim. Jest obowiązkowym punktem bożonarodzeniowego przyjęcia. Grono jego wielbicieli się powiększa, bo każda osoba, która tej potrawy skosztuje, zakochuje się w niej od pierwszego kęsa! S K Ł A D N I K I (porcja dla 6–8 osób)
Karp 1 kg filetów z karpia bez ości i bez skóry (zamiast karpia może być pstrąg, tołpyga lub mintaj) 2 i ½ litra bulionu warzywnego lub wody, 1 posiekana cebula 3 drobno posiekane ząbki czosnku, 2 jajka, 1 łyżka gęstej śmietany 1 garść chałki (lub 2 łyżki bułki tartej) namoczonej w mleku i dobrze odciśniętej 1 łyżka masła klarowanego, 1 łyżeczka soku z cytryny, 1 garść rodzynek 3–4 listki laurowe, 5–6 ziaren ziela angielskiego szczypta cukru, sól i świeżo mielony biały lub czarny pieprz do smaku kawałek gazy o wymiarach 1 × 1 m podzielony na pół Sos majonezowy 350 g dobrego majonezu, 2 łyżki soku z cytryny, 1–2 łyżeczki cukru pudru 1–2 wyciśnięte przez praskę ząbki czosnku, 2 czubate łyżki drobno posiekanego koperku
151
W Y KO NA N I E
Filety umyj, osusz i 2 lub 3 razy przepuść przez maszynkę do mielenia razem z cebulą, czosnkiem i chałką. Do masy dodaj sól, pieprz, sok z cytryny, cukier i śmietanę. Dobrze wymieszaj, najlepiej czystą ręką. Skosztuj, by sprawdzić, czy masa jest dobrze doprawiona. Powinna być wyraźnie (ale nie za bardzo) słona. Następnie dodaj jajka i rodzynki. Całość dokładnie wymieszaj. Masę rybną podziel na dwie części i każdą zawiń w gazę, formując rulon. Oba końce gazy mocno zawiąż, aby zawartość nie wypłynęła podczas gotowania. W głębokim, podłużnym rondlu zagotuj bulion lub wodę. Do wody dodaj sól, pieprz, listki laurowe i ziele angielskie. Uwaga – woda ma być dobrze osolona (ale oczywiście nie za mocno). Do gotującego się płynu włóż oba rulony z farszem rybnym. Muszą być całkowicie zanurzone. Gotuj na średnim ogniu 50–60 minut. Po upływie tego czasu ostrożnie wyjmij je z płynu i przełóż na półmisek. Gdy lekko przestygną, bardzo delikatnie odwiń z gazy. Przygotuj sos majonezowy: dokładnie wymieszaj wszystkie składniki. Zimną rybę pokrój na kawałki i każdy z nich polej sosem majonezowym.
AM_Smak swiat-SKLAD.indd 151
2015-09-15 13:14:56