Londyn. Mały atlas hedonistyczny

MAŁY ATLAS HEDONISTYCZNY

LONDYN

VALENTINE BENOIST | LAURA JALBERT

Tłumaczenie Agnieszka Dywan

Kraków 2026

CENTRAL EAST CENTRAL WEST RIVER BANKS

NORTH S.101

SOUTH

EAST

WEST

S.195

GREATER LONDON S.225

If you are tired of London, you are tired of life („Kto jest zmęczony Londynem, ten jest zmęczony życiem”). Te słowa Samuela Johnsona, osiemnastowiecznego myśliciela, nie straciły na aktualności. Londyn, hedonistyczne, tętniące życiem miasto, oferuje odkrywcom z powołania nieograniczone możliwości.

Londyn zawsze cechowała odporność w obliczu trudności, które naznaczyły jego historię – spustoszony przez wielki pożar w 1666 roku, został odbudowany pod kierownictwem architekta Christophera Wrena. Zniszczony bombardowaniami w czasie drugiej wojny światowej, odkrył nowe sposoby funkcjonowania miasta. W tej prawdziwej historycznej mozaice średniowieczne relikty przeplatają się z futurystycznymi drapaczami chmur, okazałe rezydencje w stylu georgiańskim z odrestaurowanymi magazynami, zabytkowe wiktoriańskie puby z lśniącymi tarasami na dachach.

Założenie osady Londinium w I wieku w miejscu, gdzie obecnie znajduje się City, zawdzięczamy Rzymianom. Potem miasto było kształtowane kolejno przez Sasów i Normanów. Od średniowiecza Londyn był ośrodkiem handlu, za panowania dynastii Tudorów (1485–1603), dzięki rozwojowi żeglugi morskiej, wszedł w okres gospodarczej prosperity. Obecnie miasto nadal jest ważnym międzynarodowym centrum handlowym, politycznym i kulturalnym.

W wyniku kolejnych zmian Wielki Londyn zajmuje obecnie powierzchnię 1572 kilometrów kwadratowych, czyli około piętnastu razy więcej niż Paryż! Liczący prawie 9 milionów mieszkańców Londyn jest jednym z najbardziej zaludnionych miast europejskich, ale mieszkańców na kilometr kwadratowy nie jest aż tak wielu, jak by się mogło wydawać. W jego trzydziestu dwóch dzielnicach* (okręgach administracyjnych) często panuje wiejska atmosfera. Kilka kroków od Hampstead Heath nierzadko można się poczuć jak na angielskiej wsi, na ulicach Mayfair dotknąć brytyjskiej elegancji, a w Hackney zanurzyć się w epoce przemysłowej. City zaś cieszy się administracyjną niezależnością.

Jednakże ta różnorodność ma przede wszystkim charakter kulturowy. Pomimo brexitu o duchu miasta wciąż stanowi kosmopolityzm, dzięki ponad 300 językom, których się tu używa. Od sceny undergroundowej po awangardowe galerie, od Camden poprzez Brixton po Notting Hill, Londyn to istna mieszanka kultur, czerpiąca z bogatego dziedzictwa mieszkańców pochodzących z niezliczonych zakątków świata. Miasto – raj dla miłośników sztuki, muzyki, architektury, mody, dizajnu i gastronomii – nie od razu odkrywa wszystkie swoje atuty, okazując typowo brytyjską rezerwę. Eklektyzm i dynamizm są jego nieodłącznymi cechami.

Last but not least, natura jest tu wszechobecna. W (bardzo) Wielkim Londynie 3 tysiące parków i ogrodów zajmują 47 procent powierzchni. Łatwo dostępne zielone oazy są mile widzianą odskocznią od zgiełku angielskiej stolicy.

* Administracyjnie Greater London (Wielki Londyn) jest podzielony na trzydzieści dwie gminy (London boroughs) oraz autonomiczne City. Dwanaście z nich wraz z City tworzy Londyn Wewnętrzny, a pozostałe Londyn Zewnętrzny. W tekście będziemy posługiwać się terminem „dzielnice” (jeśli nie zaznaczono inaczej, przypisy pochodzą od tłumaczki).

BLOOMSBURY, CHINATOWN, CLERKENWELL, CITY, COVENT GARDEN, HOLBORN, SOHO

CENTRAL EAST

Od literackiej przeszłości Bloomsbury poprzez teatry Covent Garden, gorące noce Soho, dizajnerską scenę Clerkenwell po drapacze chmur City… Dzielnice na wschód od Regent Street stanowią serce londyńskiego życia.

Londyn

S. 

Na północ od Regent Street znajduje się zabytkowy Kościół All Souls, skąd też regularnie transmituje sąsiednia rozgłośnia BBC

PO PRAWEJ

Monomaniakalny sklep z używaną odzieżą obok Neal’s Yard sprzedaje wyłącznie ubrania i akcesoria vintage marki Burberry. So British!

City, rozciągające się na północno-wschodnim brzegu Tamizy, jest historycznym i  nansowym centrum miasta. Ta niewielka, lecz niezwykle wpływowa dzielnica, znana również pod nazwą „Square Mile” ze względu na powierzchnię wynoszącą około 1 mili kwadratowej (2,9 km²), ma tę szczególną cechę, że jest niezależna. Zarządzana przez City of London Corporation, posiada nawet własnego lorda majora. Obecnie roi się w tym miejscu od drapaczy chmur i  nansistów, ale to właśnie tutaj Rzymianie założyli podwaliny Londinium. Międzynarodowa i kosmopolityczna energia City znika z nastaniem wieczora.

Muzeum Londynu, leżące na północnym zachodzie City, prezentuje historię miasta od czasów rzymskich do współczesnej metropolii. Pozostałości London Wall, rzymskiego muru obronnego, zachowały się między Tower of London a Barbican, brutalistyczną ikoną u wrót dzielnicy Clerkenwell.

Na obrzeżach tej dawnej dzielnicy zegarmistrzów i drukarzy stoi także Smith eld Market, historyczny targ mięsny, działający aż do 2023 roku. W 2026 roku metalowa konstrukcja tego charakterystycznego dla dzielnicy budynku z epoki wiktoriańskiej pomieści Muzeum Londynu. W Clerkenwell, przechodzącym obecnie gruntowną przemianę, znajdują się również dawne magazyny, salony wystawowe oraz restauracje, których nie można pominąć, jak te w okolicy Exmouth Market.

Nieprzebrane tłumy, neony oraz niekończący się balet piętrowych autobusów i czarnych taksówek… Oto epicentrum kulturalnego, handlowego i turystycznego mrowiska. W tej części West Endu, aż po Piccadilly Circus, panuje atmosfera wzmożonej aktywności. Nocne życie Soho wydaje się trwać bez końca, podobnie jak komedie muzyczne eatrelandu wokół Covent Garden.

Dzielnice Holborn i Bloomsbury, rozciągające się na obrzeżach tętniącego życiem centrum Londynu, administracyjnie wchodzą w skład okręgu Camden. Pierwsza ma charakter historyczny i jest związana z sądownictwem i światem prawniczym, podczas gdy druga stanowi intelektualne i akademickie serce miasta. Na początku XX wieku Bloomsbury Group uczyniła z niej swoją londyńską siedzibę. Społeczno-estetyczne idee tego postępowego kręgu brytyjskich pisarzy, intelektualistów, lozofów i artystów – jak Virginia Woolf oraz John Maynard Keynes – wywarły ogromny wpływ na kulturę kraju. Pełne zieleni ulice, eleganckie fasady budynków i georgiańskie place, jak Russell Square, sprawiają, że jest to oaza spokoju z dala od miejskiego zgiełku.

CENTRAL EAST

NAJWAŻNIEJSZE MIEJSCA

BRITISH MUSEUM

Pierwsze muzeum narodowe na świecie jest najczęściej odwiedzaną atrakcją turystyczną w kraju. Zgromadzono tu wiele skarbów kultury, na przykład kamień z Rosetty.

BLOOMSBURY SQUARE

Oaza zieleni w sercu dzielnicy

Bloomsbury; ogród otaczają wiktoriańskie kamienice, w których mieszkały takie osobistości jak Gertrude Stein czy Benjamin Disraeli.

COVENT GARDEN

Na deptaku Covent Garden w dzielnicy West End znajdują się butiki i restauracje cieszące się popularnością wśród turystów.

Wzniesiony przez Rzymian około 200 roku mur obronny okalał osadę Londinium. Do czasów obecnych przetrwało jeszcze kilka jego fragmentów.

OXFORD STREET

Ta słynna aleja w sercu Londynu o długości 2,4 kilometra, przy której mieści się ponad 300 sklepów, to raj dla miłośników shoppingu.

LEICESTER SQUARE

Z centralnie ustawionego pomnika, otoczonego posągami misia Paddingtona oraz Laurela i Hardy’ego, spogląda na turystów, którzy tłumnie ciągną na słynny plac West Endu, sam William Szekspir.

LIBERTY

Siedziba kultowego domu towarowego, funkcjonująca od 1875 roku, mieści się w trzech atriach. Architektura i printy Liberty są znane na całym świecie.

Wielokrotnie nagradzany Bridge of Aspiration, sygnowany przez pracownię WilkinsonEyre, wznosi się nad Floral Street. Łączy on Royal Opera House z Royal Ballet School.

NATIONAL GALLERY

National Gallery, założona w 1824 roku, mieści się na Trafalgar Square. Jej zbiory obejmują malarstwo europejskie od XIII do początku XX wieku.

Ta dzielnica to prawdziwy tygiel kulturalny, festiwalowy, muzyczny i gastronomiczny, w którym o każdej porze dnia i nocy Londyńczycy mieszają się z turystami.

FORTNUM & MASON

Firma Fortnum, specjalizująca się w herbacie od 1707 roku, zachwyca podniebienia londyńskiej elity. Jej delikatesy stanowią punkt odniesienia dla innych tego typu miejsc.

TRAFALGAR SQUARE

Ten słynny plac został nazwany na cześć brytyjskiego zwycięstwa nad imperium Napoleona I  w bitwie pod Trafalgarem w 1805 roku.

Uroczy plac Neal’s Yard, ukryty w samym sercu Seven Dials, umyka uwadze większości turystów.

PO LEWEJ

Charterhouse Street w dzielnicy Farringdon słynie przede wszystkim z legendarnego londyńskiego klubu nocnego Fabric.

BARBICAN

IKONA BRUTALIZMU

Ten symbol powojennej architektury brutalistycznej to prawdziwe miasto w mieście – hybrydowy kompleks, w którym codzienne życie współgra z instytucjami artystycznymi.

W latach 50. XX wieku trzeba było zaplanować Londyn, poważnie zniszczony w wyniku działań wojennych, na nowo. Projekt architektów z pracowni Chamberlin, Powell and Bon, łączący przestrzeń mieszkalną, kulturę i naturę, tchnął nowe życie w 16 hektarów dawnej tekstylnej enklawy City, zrównanej z ziemią podczas bombardowań.

Działając na pozostałościach Londinium – z których kilka zostało umiejętnie wkomponowanych w architekturę – architekci Barbican Estate chcieli przyciągnąć „młodych aktywnych ludzi, miłośników śródziemnomorskich wakacji, francuskiej kuchni i skandynawskiego dizajnu” do wówczas wyludnionego Square Mile. Bary i restauracje, esplanada, wiszące ogrody, puby oraz wyjątkowe centrum artystyczne i kulturalne (Barbican Centre) stanowiły dopełnienie ich ambitnego planu. Rewitalizacja dzielnicy rozpoczęła się w 1965 roku, a jej otwarcie przez królową Elżbietę II nastąpiło w roku 1982, prawie dwadzieścia lat i 130 tysięcy metrów sześciennych betonu później.

Od tego czasu śmiała betonowa wyspa, symbol brutalizmu, zdaje się wznosić nad ruchem samochodowym dzięki pomysłowemu systemowi kładek dla pieszych, popularnemu wśród urbanistów w latach 60. Od sztucznego jeziora utworzonego nad linią Circle Line po kino wydrążone na głębokości 5 metrów pod poziomem morza – każdy szczegół tego skomplikowanego przedsięwzięcia został drobiazgowo przemyślany. Słynne

wieże Szekspira, Cromwella i hrabiego Lauderdale stanowią integralną część najwyższych budynków w Londynie!

Barbican, wpisany w 2001 roku na listę zabytków, skupia ponad cztery tysiące mieszkańców wrażliwych na jego estetykę. Najlepsze sposoby na poznanie tego miejsca to odkrywanie sekretów labiryntu uliczek podczas wycieczki z przewodnikiem, odpoczynek w kawiarni na esplanadzie, zagłębienie się w kolekcję dzieł sztuki i muzyki w bibliotece lub spacer po zaskakującym ogrodzie zimowym. Nie ma nic lepszego niż Barbican Conservatory, jeśli się chce spędzić niedzielę poza czasem! Ta spektakularna szklarnia, zaprojektowana, by ukryć mechanizmy teatru przed wzrokiem mieszkańców Cromwell Tower, wydaje się zawieszona między mieszkaniami a centrum artystycznym. Zielone płuca tej betonowej dżungli są schronieniem dla ponad 1800 gatunków roślin z całego świata, ryb i żółwi słodkowodnych.

Jeśli chodzi o Barbican Centre, największe centrum sztuk wizualnych w Europie, bardzo szybko zyskało ono międzynarodową renomę. Sala koncertowa jest stałą siedzibą Londyńskiej Orkiestry Symfonicznej. Centrum organizuje również spektakle teatralne Royal Shakespeare Company, spektakle eksperymentalne, pokazy lmowe oraz wystawy sztuki współczesnej, często chwalone przez krytyków. To prawdziwy lar londyńskiej sceny kulturalnej.

MIEJSKA DŻUNGLA

Roślinność Barbican Conservatory, w samym sercu betonowej dżungli, zapewnia niepowtarzalną zieloną przystań.

STYLOWE REZYDENCJE

W dwudziestu budynkach kompleksu urządzono około 2 tysięcy mieszkań, bardzo cenionych przez estetów.

Royal Academy of Arts, mieszcząca się za arkadami jednego z wejść przy Piccadilly, od 1768 roku promuje sztuki wizualne.

PO LEWEJ

Galerie sztuki przy Museum Street w dzielnicy Bloomsbury sąsiadują z kawiarniami i księgarniami.

NED LONDON SZTUKA ŻYCIA

MILLIE’S LOUNGE

W przestronnej głównej sali restauracyjnej od świtu do nocy serwowane są klasyczne dania kuchni brytyjskiej.

NOWE ŻYCIE

Nick Jones, założyciel Soho House & Co., przywrócił do życia budynek mieszczący się w sercu City, zaprojektowany w 1924 roku przez sir Edwina „Neda” Lutyensa.

ODNOWA BIOLOGICZNA

Zarezerwowane dla członków klubu pomieszczenia strefy wellness zajmują trzy piętra zabytkowego budynku. Barber, manicure, spa, gabinet zjoterapeuty, salon fryzjerski, siłownia… Niczego tu nie brakuje.

WYJĄTKOWY BAR

Dzięki rozsuwanemu dachowi bar dla członków klubu, znajdujący się na ostatniej kondygnacji budynku, oferuje spektakularny widok na Katedrę Świętego Pawła.

Dziesięć lokali tego mikromiasta, dostępnych po uprzedniej rezerwacji, oferuje kulinarne specjały z całego świata.

DACH NA WYŁĄCZNOŚĆ

Sygnowany przez Soho House podgrzewany basen z widokiem na City czeka na gości.

SZALONE POKOJE

Wystrój 250 pokoi hotelowych nawiązuje do estetyki lat 20. XX wieku.

NIEZWYKŁE OTOCZENIE

W dawnej siedzibie Midland Bank pracownicy banku zostali zastąpieni przez eleganckich barmanów Ned, luksusowego hotelu i prywatnego klubu.

Dziennikarka i ceramiczka Valentine Benoist od prawie piętnastu lat przemierza Londyn w poszukiwaniu piękna i dobra swojego przybranego miasta. Obecnie swój czas dzieli między brytyjską stolicę a Bretanię. Niniejsza książka afirmuje sztukę życia w stylu londyńskim, inspirowaną niezwykłymi spotkaniami poza utartymi szlakami. myhungryvalentine.com / @myhungryvalentine

Podziękowania: Moim ulubionym Londyńczykom, Chach, Cecilowi i Camille, a także Ale i Charliemu za ich niezawodne wsparcie. Dziękuję Laurze za jej zdjęcia, które stanowią najcenniejszy element tego wspólnego projektu, oraz Farisowi za umożliwienie nam opowiedzenia o naszym Londynie.

Fotografka kulinarna i lajfstajlowa Laura Jalbert mieszka i pracuje na zmianę w Londynie i Sète. Pochodzi z Nîmes, ale w 2018 roku z powodów miłosnych przeniosła się do Londynu i ostatecznie zakochała się w tym mieście. Za sprawą swoich zdjęć na własny sposób walczy ze stereotypami dotyczącymi brytyjskiej kuchni, jednej z najbogatszych na świecie. jajafoodstudio.com / @jajafoodstudio

Podziękowania: Hugo za to, że pokazał mi Londyn i wiele więcej, moim rodzicom Dominique i Jeanowi za bezwarunkowe wsparcie, Valentine – mojej partnerce i przyjaciółce o wielu talentach, a także Farisowi, Sabine oraz zespołowi wydawnictwa Chêne za ten drugi piękny projekt.

ZDJĘCIA

Wszystkie zdjęcia w niniejszej książce są autorstwa Laury Jalbert, z wyjątkiem: © Barbara Muller / Alamy Banque D’Images: s. 119; © Better.org: s. 95; © Charlie Harris / Unsplash: s. 189; © House of Hackney: s. 181; © Jack Hobhouse / Alamy: s. 119; © The Ned, Morris: s. 22–23; © Tj Holowaychuk / Unsplash: s. 189; © The City of London Corporation: s. 95; © UrbanImages / Alamy: s. 118; © Young Jeffrey / Unsplash: s. 189.

Tytuł oryginału LONDRES Petit Atlas Hédoniste

Copyright © Hachette Livre (Editions du Chêne), 2025

Published by agreement with Book/lab Literary Agency.

Copyright © for the translation by Agnieszka Dywan

Dyrektorka artystyczna Sabine Houplain

Kreacja artystyczna Bureau Berger

Redaktorka nabywająca Eliza Kasprzak-Kozikowska

Redaktorka prowadząca Katarzyna Kolowca

Adiustacja Magdalena Wołoszyn-Cępa

Korekta Magdalena Matyja-Pietrzyk, Katarzyna Kierejsza

Łamanie DAKA – Studio Gra czne Dawid Kwoka

Adaptacja okładki oryginalnej Karolina Korbut

Opieka redakcyjna Natalia Hipnarowicz-Kostyrka

Opieka promocyjna Aleksandra Kosman

ISBN 978-83-8367-941-9

Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl

Więcej o naszych autorach i książkach: www.wydawnictwoznak.pl

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

ul. Kościuszki 37, 30-105 Kraków

Dział sprzedaży: tel. 12 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl

Wydanie I, Kraków 2026

Printed in EU