Lektura
z opracowaniem
Ilustrował Quentin Blake
CHARL IE A KA Y B f R i C Z EKO LA DY
z opracowaniem
Lektura
CHARL IE i fABRY K A C Z EKO LA DY
Ilustrował Quentin Blake Przełożyła Magda Heydel Współpraca Wanda Heydel
Opracowanie Agnieszka Kania
Kraków 2017
Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku!
W jaki sposób powieść pt. Charlie i fabryka czekolady znalazła się w Twoich rękach? Był to Twój samodzielny wybór czy otwierasz tę książkę dlatego, że jest szkolną lekturą? A może to koleżanki lub koledzy polecili Ci tę opowieść, bo sami czytali ją z przyjemnością i zainteresowaniem? Niezależnie od okoliczności, którymi mogły być przecież także prezent pod choinkę lub na urodziny czy przypadkowy wybór w stacjonarnej lub internetowej księgarni, dobrze się stało, że przed Tobą spotkanie z tym niezwykłym utworem. Roald Dahl napisał Charliego i fabrykę czekolady już ponad pięćdziesiąt lat temu, ale trudno w to uwierzyć, bo wydarzenia ukazane w książce mają charakter ponadczasowy. Dlaczego? Wkrótce się o tym przekonasz. Świat przedstawiony w utworze literackim, czyli na przykład osoby, miejsca i wydarzenia, może być realistyczny. Wówczas opisane w książce wypadki i ich tło 5
są prawdopodobne – mogłyby się zdarzyć w rzeczywistości. Czasem jednak autor wymyśla takich bohaterów i przestrzeń, które, choć mogą przypominać znany nam świat, są dalekie od naszych doświadczeń i dzieje się tam coś, co nie mogłoby się wydarzyć w rzeczywistości. Mówimy wtedy, że świat przedstawiony ma charakter fantastyczny. Takie fantastyczne postacie, zdarzenia, przedmioty lub miejsca znasz na pewno z baśni. Kiedy czytamy dłuższy utwór, zwykle przywiązujemy się do bohaterów, a czasem nawet się z nimi zaprzyjaźniamy. Razem z postaciami stworzonymi przez pisarza przeżywamy różne sytuacje, śmiejemy się i smucimy. Wyobrażamy sobie, co bohater czuje, jak na niego wpływają spotkania z różnymi osobami i różne sytuacje, w których uczestniczy. Czasem zastanawiamy się, co my byśmy zrobili na miejscu bohaterów. Daj sobie szansę na to, by wczuć się w wydarzenia, które miały miejsce w życiu Charliego. Zastanów się, w jakich kolorach można by opisać jego świat na początku, a jakich barw trzeba by użyć, by oddać nastrój chłopca na końcu powieści. Walorem wydania, które trzymasz w ręku, są dodatkowe informacje o autorze, ciekawej osobowości. Suche fakty biograficzne nie mówią nam wiele. Ale kiedy dowiadujemy się, jak wyglądało miejsce pracy pisarza, 6
jakie miał przyzwyczajenia albo cechy charakteru, możemy lepiej zrozumieć jego twórczość i wyobrazić sobie okoliczności, w których napisał swoją książkę. Podczas czytania zastanów się, co Cię dziwi, co wzrusza, co śmieszy w opisanych przez Roalda Dahla zdarzeniach. Oceniając książkę, zawsze warto mieć własne zdanie i potrafić je uzasadnić. Łatwo powiedzieć: „To głupia książka, nie podoba mi się”, ale dużo trudniej jest podać rzeczowe, konkretne argumenty, które sprawiły, że utwór nie przypadł nam do gustu. Podobnie można wydać opinię pozytywną: „To świetna książka! Trudno mi było się od niej oderwać!”. Ale czy wiemy, co powiedzieć, kiedy ktoś zapyta: „A co ci się szczególnie podobało? Dlaczego to taka znakomita książka?”. Właśnie. Co sprawia, że książka nam się podoba lub nie? Przemawia do nas bohater, którego losy rozumiemy? A może sytuacje, które mówią nam coś także o naszym życiu? Działa na nas prosty, zrozumiały język? Czy szybka akcja, dzięki której z zapartym tchem śledzimy rozwój wypadków i podążamy za bohaterami? A może na nasz odbiór wpływają plastyczne opisy miejsc i przedmiotów, dzięki czemu łatwiej jest nam sobie wyobrazić przestrzeń, w której toczą się dialogi i rozgrywają różne zdarzenia? Warto obserwować swoje reakcje na różne utwory, by wiedzieć, 7
co wybierać do czytania i by tym samym sprawiać sobie przyjemność. Pomyśl, jakie utwory czytasz najchętniej. Powieści przygodowe? Historyczne? Obyczajowe? Fantastyczne (baśniowe, science-fiction, fantasy)? W szkole uczymy się rozumieć utwory literackie i rozmawiać o ich treści oraz budowie. Nauczyciele języka polskiego na ogół wymyślają ciekawe zadania, by uczniowie mogli doskonalić pisanie i ćwiczyli swoją wyobraźnię. Naucz się rozpoznawać swój styl czytania. Pomyśl, czy wolisz wiedzieć, na co zwrócić uwagę podczas poznawania treści, czy też raczej preferujesz zagłębienie się w fabułę i nie potrzebujesz żadnych wskazówek. Spróbuj zauważyć, jak dużo zapamiętujesz po zapoznaniu się z treścią utworu. Jeśli w pamięci nie utrwalają Ci się szczegóły, dobrze jest robić notatki w trakcie czytania. Na końcu tego wydania Charliego i fabryki czekolady znajdziesz duży wybór zadań i ćwiczeń. Niektóre z nich służą wprowadzeniu Cię w tematykę powieści i pozwolą Ci zwrócić uwagę na ważne aspekty opowiedzianej przez Roalda Dahla historii. Zagadnienia sugerowane na czas czytania pomogą Ci utrwalić te szczegóły, które z pewnością przydadzą się w szkole lub w rozmowach z innymi czytelnikami. A może nawet wykorzystasz je do tego, aby napisać własną 8
recenzję powieści? I opublikować ją w szkolnej gazetce lub na stronie internetowej? Różnorodne ćwiczenia zaproponowane po tym, kiedy skończysz czytanie i będziesz chciała/chciał sprawdzić, czy wszystko jest dla Ciebie zrozumiałe, nie tylko utrwalą Twoją znajomość Charliego i pana Wonki, dzięki nim przypomnisz sobie także i poćwiczysz różne umiejętności znane z lekcji języka polskiego. Przyjemnego czytania! I wielu cudownych wrażeń! dr Agnieszka Kania
Przed przeczytaniem książki
I.
Na pewno wiele razy zdarzyło Ci się zobaczyć
wnętrze jakiejś fabryki lub zakładu, w którym coś się produkuje. Czy wiesz, jak wygląda fabryka, w której
powstaje czekolada? A może potrafisz ją sobie wyobrazić? Uporządkuj swoją wiedzę lub przypuszczenia. • Jak wygląda budynek z zewnątrz?
• Jakie pomieszczenia znajdują się wewnątrz i co się w nich dzieje?
• Kto pracuje w fabryce?
• Jak ubrani są pracownicy? • Jakie kolory dominują?
• Jakie zapachy roznoszą się w fabryce? II. Zastanów się, co możesz powiedzieć o swojej najbliższej rodzinie:
11
• Jakie osoby ją tworzą?
• Czy wśród nich są babcie i dziadkowie, czyli rodzice rodziców? Jeśli tak, czy są to ważne osoby w Twoim życiu? III. Wymień nazwy swoich ulubionych słodyczy, a następnie nazwij ich smaki lub kolory, np. różowe landrynki, lody pistacjowe. IV. Poszukaj informacji o najsłynniejszych w historii wytwórniach czekoladowych przysmaków. Możesz też zapytać o to kogoś dorosłego. V. Poszukaj w internecie filmów reklamujących czekoladę. Zwróć uwagę na to, jakie cechy czekolady są w nich podkreślane. VI. Poproś kogoś, kto przygotowuje pyszne desery, o przepis na coś słodkiego z wykorzystaniem czekolady.
W trakcie czytania
I. Zanotuj, kto mieszka razem z Charliem i jego rodzicami. Co możesz powiedzieć o tych osobach? II. Zwróć uwagę na to, jak wygląda życie rodziny Charliego (dom, zajęcia domowników, ich status majątkowy). III. Zastanów się, która z okoliczności odnalezienia Złotych Kuponów była dla Ciebie najbardziej niezwykła. IV. Sporządź schemat fabryki czekolady pana Wonki i wynotuj informacje na jej temat. Wykorzystaj podpowiedzi z zadania wstępnego. V. Zanotuj nazwy niesamowitych słodyczy, które produkuje się w fabryce pana Wonki. 13
VI. Sporządź notatki na temat bohaterów, którzy znaleźli Złote Kupony. Skorzystaj z tabeli.
Imię i nazwisko bohatera
Tryb życia przed wizytą w fabryce
Okoliczności znalezienia Złotego Kuponu
Rezultat wizyty w fabryce
14
VII. Określ swoje odczucia po przeczytaniu książki. Czy potrafisz je uzasadnić? Wybierz bliższą Ci opinię i dokończ zdanie. 1) Książka Charlie i fabryka czekolady bardzo mi się podobała, ponieważ… 2) Nie sądzę, że kiedyś wrócę jeszcze do Charliego i fabryki czekolady. Nie przypadło mi do gustu to, że…
W tej książce występuje piątka dzieci: Augustus Gloop, który jest łakomczuchem, Veruca Salt, która jest rozpieszczana przez rodziców, Violet Beauregarde, która bezustannie żuje gumę, Mike Teavee, który nie odrywa się od telewizora, oraz Charlie Bucket, który jest bohaterem.
1
Oto Charlie
Ta oto para staruszków to mama i tato pana Bucketa. Nazywają się dziadek Joe i babcia Josephine. 19
A ta para staruszków to mama i tato pani Bucket. Oni nazywają się dziadek George i babcia Georgina.
To jest pan Bucket. A to pani Bucket. Państwo Bucketowie mają synka, który nazywa się Charlie Bucket. 20
Oto i on. Bardzo mi miło. To nam jest bardzo miło. Ależ to mnie jest bardzo miło. Charlie cieszy się, że może was poznać. 21
U LUBIO nA s ZK OL nA L EK tU RA W noWym PRZeKŁAdZie mAgdy Heydel Charlie znajduje Złoty Kupon do fabryki czekolady szalonego pana Wonki. Chłopiec nie spodziewa się, że trafi do tak fantastycznego świata. Pracują tam małe tajemnicze stworzenia, które uwielbiają kakao. Rzeką płynie czekolada, a wszystkie rośliny są zrobione ze słodyczy. Czy ty też masz ochotę popłynąć landrynkową łodzią i spróbować gumy o smaku trzydaniowego obiadu? Albo dostać telewizor, z którego można wyciągać prawdziwe czekoladowe batoniki? Łakomczuchy, przed wami idealna książka na deser!
Lektura
z opracowaniem polecana dla klas ★ 4-6 ★
Zobacz, co jeszcze kryje biblioteczka fantastycznego pana dahla.
Cena 32,90 zł Tak trzymać! Kupując tę książkę, właśnie pomagasz konkretnemu dziecku. 10% honorarium autorskiego wspiera działanie instytucji charytatywnych Roalda Dahla. Zajrzyj do środka po więcej szczegółów. roalddahl.com