33 PLANY TRENINGOWE
DLA KONI
Praktyczne plany treningowe z użyciem pracy z ziemi, jazdy wierzchem, drągów, pagórków i wyjazdów w teren
33 PLANY TRENINGOWE DLA KONI
Praktyczne plany treningowe z użyciem pracy z ziemi, jazdy wierzchem, drągów, pagórków i wyjazdów w teren
JEC ARISTOTLE BALLOU
Przekład: Barbara Wołk
Tytuł wydania oryginalnego:
33 Strength and Fitness Workouts for Horses
Practical Conditioning Plans Using Groundwork, Ridden Work, Poles, Hills, and Terrain
Copyright © 2024 Jec Aristotle Ballou
All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Wydanie oryginalne opublikowało w 2024 wydawnictwo Trafalgar Square Books
Wydanie polskie © 2026 Galaktyka sp. z o.o.
90-644 Łódź, ul. Żeligowskiego 35/37 tel. +42 639 50 18, 639 50 19, tel./fax 639 50 17 e-mail: info@galaktyka.com.pl; sekretariat@galaktyka.com.pl www.galaktyka.com.pl
ISBN: 978-83-8436-017-0
Konsultacja: Wacław Pruchniewicz
Redakcja: Agnieszka Arciszewska
Korekta: Monika Ulatowska
Redakcja techniczna: Renata Kozłowska
Redaktor prowadzący: Marek Janiak
Fotografie: Donna Stidolph za wyjątkiem: cofanie i ciasna serpentyna (w całej książce) oraz 4.14 D: Tiny Dark Room
Diagramy: Shawn Darling
Oryginalny projekt książki: Lauryl Eddlemon
Oryginalny projekt okładki: RM Didier
Adaptacja oryginalnego projektu okładki: Master Skład na podstawie layoutu oryginalnego: Master Druk i oprawa: Drukarnia im. A. Półtawskiego
Autor i wydawca doradzają czytelnikowi wzięcie pełnej odpowiedzialności za swoje bezpieczeństwo i ćwiczenie jazdy konnej ze świadomością własnych ograniczeń, najlepiej pod okiem wykwalifikowanego trenera. Zanim rozpoczniesz trening, upewnij się, że sprzęt, którego będziesz używał, jest sprawny, i nie podejmuj ryzyka przekraczającego twoje doświadczenie, umiejętności oraz sprawność fizyczną, a także uwzględnij swój aktualny stan zdrowia. Pamiętaj również, że zachowania zwierząt nie da się przewidzieć, dlatego zawsze zalecane jest zastosowanie odpowiednich środków ostrożności.
Choć autor i wydawca dołożyli wszelkich starań, aby zawarte w tej książce informacje były rzetelne i kompletne, nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za mogące pojawić się błędy, nieścisłości, przeoczenia lub niezgodności. Wydawca nie odpowiada za niekorzystne skutki oraz szkody, jakie mogą się pojawić w konsekwencji korzystania z rad czy informacji zawartych w niniejszej książce.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez pisemnej zgody wydawcy książka ta nie może być powielana ani w częściach, ani w całości. Nie może też być reprodukowana, przechowywana i przetwarzana z zastosowaniem jakichkolwiek środków elektronicznych, mechanicznych, fotokopiarskich, nagrywających i innych.
ROZPOCZNIESZ
1.
5. Treningi siłowe (krótkie,
6. Jazda po wzgórzach i inne ćwiczenia w terenie (dłuższe i łagodniejsze trasy, mniejsze wzniesienia)
REFLEKSJE KOŃCOWE
8. Uwagi dotyczące kondycjonowania (wnioski i porady)
Znaczenie podłoża dla kondycji fizycznej
Kondycjonowanie młodych koni
Przedmowa
Od najmłodszych lat spędzonych z końmi intrygowała mnie rola kondycji fizycznej w ich zdrowiu i sprawności. Jako nastolatka brałam udział w długodystansowych rajdach konnych na grzbiecie energicznej klaczy rasy welsh cob, niosła mnie do zwycięstw przez trzy niepokonane sezony. Ta dzielna klacz zasiała we mnie ziarno przekonania, że dobrze przygotowane ciało może dokonać rzeczy niesamowitych!
To ziarno przekształciło się później w pełnoprawny zawód. Zarabiam na życie, pomagając koniom osiągnąć ich pełen potencjał sportowy. Jako autorka wielu książek związanych z ćwiczeniami i kondycjonowaniem koni, słyszę pozytywne opinie od jeźdźców, którzy byli w stanie poprawić samopoczucie swoich koni dzięki wskazanym przeze mnie strategiom.
Po drodze praca z końmi zainspirowała mnie do podjęcia własnej przygody z fitnessem. Zakochałam się w biegach ultramaratońskich, wyścigach rowerów górskich i zdobywaniu szczytów górskich. Stałam się swoją najlepszą uczennicą i udało mi się ustanowić rekordy tras, przekraczać granice oraz podziwiać to, co stało się możliwe do osiągnięcia. Po raz kolejny utwierdziłam się w przekonaniu, że dobrze przygotowane ciało może dokonywać niesamowitych rzeczy.
Na kolejnych stronach tej książki dzielę się częścią mojej wiedzy, aby pomóc tobie i twojemu koniowi w osiągnięciu możliwie zdrowego i długiego, pełnego sukcesów życia.
Jec Aristotle Ballou Soquel, Kalifornia
KILKA SŁÓW O DRĄGACH
Nie ma czegoś takiego jak „idealne” drągi� Do celów treningowych można używać różnych materiałów i długości, od drewnianych drążków po naturalne kłody, drewniane elementy ogrodowe, słupki ogrodzeniowe lub gałęzie� Moja rada jest taka, aby zawsze korzystać z najprostszej dostępnej opcji� Jeśli na swojej posesji masz przypadkowe słupki o różnej długości, mogą one świetnie się sprawdzić Wielu jeźdźców nie korzysta z wartościowych ćwiczeń, które opisuję w tej książce, ponieważ nie mają dostępu do „wypasionych” drągów przedstawianych w magazynach jeździeckich Nie potrzebujesz długich ani pomalowanych drągów Znajdź alternatywę: najlepiej, aby drąg był z drewna, które nie pęka w niskich temperaturach jak plastik, nie wymagał wysiłku przy przenoszeniu i był taki, którego prawdopodobnie będziesz regularnie używać
Cofanie
Z ZIEMI
3.1. Proszę Corazona o cofanie prostymi, rytmicznymi krokami i z lekko opuszczoną szyją. Za pomocą liny i kawecanu delikatnie wyciągam jego szyję do przodu i w dół, a moja mowa ciała – gdy idę frontalnie do niego – nakazuje mu się cofnąć. Jeśli podczas cofania koń się wygina, proszę go, aby zwolnił lub zatrzymał się, zanim będziemy kontynuować
1. Wiele planów treningowych wymaga cofnięcia konia z ziemi o określoną liczbę kroków. Każde przesunięcie przedniej kończyny liczy się jako jeden krok.
2. Prosząc konia o cofnięcie się, staraj się utrzymywać jego szyję na równi z kłębem, ani zbyt wysoko, ani zbyt nisko.
Z SIODŁA
1. Istnieje wiele różnych sygnałów i preferencji wśród jeźdźców dotyczących cofania konia z siodła. Jeśli jednak nie masz wypracowanych własnych pomocy, zacznij od spokojnego
zatrzymania się, regulując wodze tak, aby uzyskać lekkie uczucie oparcia w obu kącikach pyska konia.
2. Delikatnie utrzymuj łydki przyłożone do boków konia, aby dać mu do zrozumienia, że zamierzasz poprosić go o ruch.
3. Odchyl lekko tułów do tyłu*, jednocześnie zaciskając palce na wodzy, ale nie pociągając jej do siebie. Koń podąży za twoją mową ciała i energią, cofając się o krok.
RADA: Dąż do płynnego cofania w linii prostej, uważając, aby koń nie zbaczał.
Wchodzenie
AB
3.2 A i B. Corazon przygotowuje się do postawienia przednich kończyn na platformie (A). Po tym, jak stanie na niej obiema przednimi kończynami, proszę go o zejście (B), zazwyczaj po jedno- lub dwusekundowym utrzymaniu tej pozycji, chyba że koń pokazuje wyraźne sygnały uwolnienia napięć (ziewanie, przymykanie powiek, przeżuwanie), wtedy utrzymuję tę pozycję około 10 lub więcej sekund, zanim poproszę go o zejście
1. Stań z koniem skierowanym w stronę bloku lub platformy o wysokości co najmniej 20 centymetrów. W większości przypadków pomocne jest, gdy osoba prowadząca staje na platformie i kieruje konia prosto na siebie. Jeśli wydaje się on niespokojny, lepiej stanąć obok jego łopatki i wejść na platformę, zachęcając konia do naśladowania.
2. Poproś konia o wejście przednimi kończynami na platformę.
* Większość szkół jeździeckich do prawidłowego cofania (kroczącego i z pracującym grzbietem) wymaga lekkiego odciążenia kręgosłupa konia poprzez pochylenie miednicy (na młodych koniach – również niewielkie pochylenie tułowia) do przodu, (patrz np. amerykański The USDF Guide to Dressage czy niemiecki Richtlinien für Reiten und Fahren) (przyp. kons.).
TRENING
6
Koła
w lonżowniku
CZAS TRWANIA: około 35 minut
ZALETY: Częste zmiany kierunku i różnice w wielkości kół sprawiają, że trening ten pozwala bardzo efektywnie wykorzystać czas i niewielką przestrzeń. Efekty kondycyjne wynikające z różnorodności znacznie przewyższają te osiągane podczas wykonywania zwykłego lonżowania.
INSTRUKCJA:
1. Aktywny stęp po śladzie lonżownika. Zmień kierunek co 3 okrążenia: 10 minut.
4.8 A i B. Częste zmiany kierunku (A) i średnicy koła (B) zamieniają codzienne lonżowanie w wartościowy trening
2. Aktywny kłus po śladzie. Zmień kierunek w połowie czasu ćwiczenia. Utrzymuj impuls i energię konia: 5 minut.
3. Wykonuj małe koła o średnicy 8–10 metrów w wolnym kłusie (w obu kierunkach): 2 minuty.
4. Galop po śladzie lonżownika (w obu kierunkach): 1 minuta.
5. Powtórz krok 3.
6. Powtórz krok 4.
7. Małe koła w stępie (w obu kierunkach): 2 minuty.
8. Zakończ co najmniej 2 minutami aktywnego kłusa po śladzie.
RADA: Ze względu na czas trwania tego treningu oraz ciągłe poruszanie się konia po kołach, najlepiej sprawdzi się duży (18-metrowy) lonżownik. Należy koniecznie używać liny, która pozwala szybko i płynnie zmniejszać oraz powiększać średnicę koła. Jeśli lina będzie zbyt długa lub zbyt gruba, możesz łatwo stracić kontrolę nad sytuacją ze względu na potrzebę regulacji liny w rękach.
TRENING 7
Drągi w kłusie (wersja z ziemi)
4.9 A–D. Ciasna serpentyna (A), zwrot na przodzie (B), zegar (C) i zwrot na zadzie (D)
CZAS TRWANIA: około 35 minut
GŁÓWNE ĆWICZENIA: ciasna serpentyna (str. 49), zwrot na przodzie (str. 47), zegar (str. 52) i zwrot na zadzie (str. 48).
ZALETY: Głównym celem tego treningu jest precyzyjne i dynamiczne pokonywanie drągów w kłusie, uzupełnione rozgrzewką i ćwiczeniami rozluźniającymi. Należy dążyć do rytmicznego i energicznego kłusa, unikając pośpiechu przez cały czas trwania ćwiczenia na drągach w obu kierunkach. Trzeba pamiętać o wcześniejszym ustawieniu drągów w układzie ćwiczenia „zegar”.
INSTRUKCJA:
1. Aktywny stęp z włączeniem kilku powtórzeń ciasnej serpentyny 10 minut.
2. Zwroty na przodzie w obu kierunkach: 3 razy.
3. Okrążenia w kłusie ćwiczenia „zegar” w obu kierunkach: 10 powtórzeń.
4. Zwroty na zadzie w obu kierunkach: 10 powtórzeń.
KPlany treningowe przygotowane przez
Jec Aristotle Ballou zawierają m.in.:
• proste sposoby oceny aktualnej kondycji i gotowości konia do pracy,
• praktyczne wskazówki dotyczące odpoczynku aktywnego i pasywnego, wspierającego regenerację,
• podstawy rozciągania, rozgrzewki i ćwiczeń poprawiających mobilność,
• pomysłowe ćwiczenia z ziemi, które angażują ciało i uwagę konia, a jednocześnie wzmacniają współpracę z człowiekiem,
• marsze pod górę i zadania terenowe rozwijające siłę, równowagę, koordynację i pewność ruchu,
• przykładowe plany treningowe dla budowania podstawowej sprawności, z osobnymi wskazówkami dla młodych koni oraz par jeżdżących głównie w terenie.
siążka 33 plany treningowe dla koni przypomina o rzeczy podstawowej, a często zapominanej: sprawność konia nie rodzi się z ambicji jeźdźca, lecz z mądrego, systematycznego i uważnego prowadzenia treningu. Autorka bardzo trafnie pokazuje, że koń potrzebuje nie tylko ćwiczeń, ale właściwej dawki ruchu, odpoczynku, różnorodności i czasu na adaptację. Szczególnie cenne jest odejście od myślenia wyłącznie „sportowego” na rzecz patrzenia na konia jak na żywy organizm, którego dobrostan, psychika i ciało pozostają ze sobą nierozerwalnie związane. Znajdziemy tu konkretne propozycje pracy z ziemi, ćwiczeń pod siodłem, wykorzystywania drągów, wzniesień i terenu, ale najważniejsze jest przesłanie: trening ma koniowi pomagać, a nie go zużywać. Podkreślenie roli relacji człowieka z koniem jest mi bardzo bliskie –bo bez zaufania, cierpliwości i szacunku nawet najlepszy plan ćwiczeń pozostanie tylko techniką. Ta książka może być wartościowa zarówno dla zawodnika, jak i dla amatora, ponieważ uczy patrzeć na konia uważniej i zadawać sobie pytanie: czego on dziś naprawdę potrzebuje? To praktyczny i rozsądny poradnik dla tych, którzy chcą budować siłę, równowagę oraz sprawność konia bez pośpiechu, przemocy i schematów. Właśnie takie podejście jest podstawą prawdziwego jeździectwa – niezależnie od sportowego celu.
WOJCIECH MICKUNAS
www.galaktyka.com.pl