Issuu

NAGRANIA DOSTĘPNE NA

www.portalromanisty.pl

Jak pracować z podręcznikiem? 50

4–9

Ćwiczenia w rozumieniu ze słuchu. Cyfra oznacza numer nagrania. Przejdź do ćwiczeń 4-9 w tej samej lekcji

Nowatorska czterotomowa seria podręczników do nauki języka włoskiego od podstaw, opracowana przez polskie autorki z myślą o polskich uczniach szkół ponadpodstawowych.

Przejdź do ćwiczenia 12. w tej samej lekcji

Kolejny blok ćwiczeń, np. Posłuchaj dialogu, Skojarzenia, Zdania do tłumaczenia, Ach, te przyimki!

Poznaj mój kraj

Kultura Włoch.

Pora na zabawę w parach

Praca w parach.

Praca w parach – Pora na zabawę w parach

„niebieską część”, część”.

Pora na pracę w grupach

Praca w grupach.

Wykorzystanie folii – połóż na tekście dialogu lub ćwiczenia niebieską lub czerwoną folię i wykonaj trudniejszy wariant ćwiczenia.

Joanna Jarczyńska Katarzyna Święcicka Księgarnia internetowa

www.nowela.pl

/WydawnictwoNowela

Wydawnictwo Nowela

Perfettamente! 1a Podręcznik do nauki języka włoskiego dla szkół ponadpodstawowych

Joanna Jarczyńska Katarzyna Święcicka

Autorki: Joanna Jarczyńska, Katarzyna Święcicka Redakcja naukowa: prof. UW dr hab. Elżbieta Jamrozik Redakcja: Izabela Majcher Korekta językowa: Dario Prola Projekt okładki: Aleksandra Krzanowska Projekt typograficzny i skład: Trevo – Martins Rysunki: Elżbieta Kidacka, Sarah Jarmulak Ilustracje i zdjęcia

okładka © Yulia Mayorova / shutterstock; s. 2 © Bernd Jürgens – Fotolia.com, © grafikplusfoto – Fotolia.com, © Jacek Chabraszewski – Fotolia.com, © magone – 123rf.com, © Maksim Toome – 123rf.com, © Morgan Fouqueau – Fotolia.com, © Oleksandr Prykhodko – 123rf.com, © rcx – Fotolia.com; s. 3 © chbaum – Fotolia.com, © djdarkflower – Fotolia.com, © Henrik Larsson – Fotolia.com, © Kurhan – Fotolia.com, © ninell – Fotolia.com, © Robert Kneschke – Fotolia.com, © sorcerer11 – Fotolia.com, © Tiberius Gracchus – Fotolia.com, © viperagp – Fotolia.com; s. 4 © Alberto Masnovo – Fotolia.com, © Digital Cam – Fotolia.com, © Fedor Selivanov – Fotolia.com, © foodandmore – 123rf.com, © Jenifoto – Fotolia.com, © Marco Carbonini – 123rf.com, © MasterLu – Fotolia.com, © Natalia Lukiyanova – Fotolia.com, © Rick Henzel – Fotolia.com, © Zvonimir Atletic – 123rf.com; s. 6 © apops – Fotolia.com, © B. Wylezich – Fotolia.com, © Diana Taliun – Fotolia.com, © dima266f – Fotolia.com, © ericcote – Fotolia.com, © hues – Fotolia.com, © marcin_kober – Fotolia.com, © Natika – Fotolia.com, © Quanthem – Fotolia.com, © David Hughes – Fotolia.com, © Elena Schweitzer – Fotolia.com, © Fernando Cortés – Fotolia.com, © kebay – Fotolia.com, © magann – Fotolia.com, © oxilixo – Fotolia.com, © photka – Fotolia.com, © Ruud Morijn – Fotolia.com, © Smileus – Fotolia.com, © Vladimir Kolobov – Fotolia.com; s. 9 © alexandre zveiger – Fotolia.com, © Amir Kaljikovic – Fotolia.com, © Dan Race – Fotolia.com, © goodluz – Fotolia.com, © hyunsuss – Fotolia.com, © Rui Vale de Sousa – Fotolia.com; s. 10 © alexandre zveiger – Fotolia.com, © goodluz – Fotolia.com, © hyunsuss – Fotolia.com; s. 11 © goodluz – Fotolia.com; © hyunsuss – Fotolia.com; © Rui Vale de Sousa – Fotolia.com; © Sergey Furtaev – Fotolia.com; © tonic – Fotolia.com; s. 14 © Hana Schwarzova – 123rf.com, © Irina Onufrieva – 123rf.com, © James Thew – Fotolia.com, © adamgolabek – 123rf.com, © Aleksey Telnov – 123rf.com, © Anna Filitova – 123rf.com, © Donggu CHO – 123rf.com, © Donggu CHO – 123rf.com, © Donggu CHO – 123rf.com; s. 23 © alexandre zveiger – Fotolia.com, © Amir Kaljikovic- Fotolia.com, © Dan Race – Fotolia.com, © hyunsuss – Fotolia.com, © Rui Vale de Sousa – Fotolia.com, © Tatiana Gladskikh – 123rf.com; s. 24 © Alex Antonio Luengo Ramirez – 123rf.com, © belchonock – 123rf.com, © buchachon – Fotolia.com, © chagin – Fotolia.com, © handmadepictures – 123rf.com, © handmadepictures – 123rf.com, © Jacek Chabraszewski – Fotolia.com, © Marek Uliasz – 123rf.com, © Marek Uliasz – 123rf.com, © Marek Uliasz – 123rf.com, © puckillustrations – Fotolia.com, © rangizzz – Fotolia.com, © Robert Kneschke – Fotolia.com, © Sergii Figurnyi – Fotolia.com, © Smileus – Fotolia.com, © Stefanos Kyriazis – 123rf.com, © Tatiana Gladskikh – 123rf.com, © Vedran Vukoja – 123rf.com, © yanlev – 123rf.com; s. 28 © alexandre zveiger – Fotolia.com, © Elena Elisseeva – Fotolia.com, © ligedbor@gmail.com – Fotolia.com, © NataliTerr – Fotolia.com, © nito – Fotolia.com; s. 29 © Jacek Chabraszewski – Fotolia.com, © JoannaTkaczuk – Fotolia.com, © okinawakasawa – Fotolia.com, © RUZANNA ARUTYUNYA... – Fotolia.com, © vitra123 – 123rf.com; s. 31 © alphaspirit – 123rf.com, © Andres Rodriguez – 123rf.com, © Gennadiy Poznyakov – Fotolia.com, © Luna 123 – 123rf.com, © Masson – Fotolia.com, © szefei – 123rf.com; s. 32 © ostill – 123rf.com, © Ricardo Reitmeyer – 123rf.com, © Robert Wilson – 123rf.com, © szefei – 123rf.com, © szefei – 123rf.com, © Timothy Gillis – 123rf.com, © wenani – Fotolia.com; s. 33 © chagin – Fotolia.com, © David Hughes – Fotolia.com; s. 37 © Amir Kaljikovic – Fotolia.com, © Dan Race – Fotolia.com, © hyunsuss – Fotolia.com, © Rui Vale de Sousa – Fotolia.com; s. 45 © Yael Weiss – Fotolia.com; s. 52 © Andrey Omelyanchuk – 123rf.com, © Kirill Makarov – 123rf.com, © Knud Nielsen – 123rf.com; s. 54 © Cosmin-Constantin Sava – 123rf.com, © Kirill Makarov – 123rf.com; s. 55 © Brenda Kean – 123rf.com, © Galina Khaydukova – 123rf.com, © mahroch – 123rf.com, © marcincom – 123rf.com, © vesta48 – Fotolia.com, © whitelook – Fotolia.com, © Yael Weiss – Fotolia.com; © Piotr Drabik, © Centrum Nauki Kopernik, © Park Linowy Korzonkowo; s. 56 © Artur Bogacki – Fotolia.com, © gajus – 123rf.com, © jacek_kadaj – Fotolia.com, © kho – 123rf.com, © whitelook – Fotolia.com; s. 58 © sborisov – Fotolia.com, © Yael Weiss – Fotolia.com; s. 59 © AM Design – Fotolia.com, © fotogrammi3 – Fotolia.com, © LianeM – Fotolia.com, © sborisov – Fotolia.com; s. 60 © alexandre zveiger – Fotolia.com, © Amir Kaljikovic – Fotolia.com, © hyunsuss – Fotolia.com, © Ilya Andriyanov – Fotolia.com, © Rui Vale de Sousa – Fotolia.com, © Smileus – Fotolia.com, © venusangel – Fotolia.com; s. 64 © Andrii IURLOV – 123rf.com, © Cosmin-Constantin Sava – Fotolia.com; s. 65 © Amir Kaljikovic – Fotolia.com, © Dan Race – Fotolia.com, © Rui Vale de Sousa – Fotolia.com; s. 66 © Andriy Popov – 123rf.com, © Gennadiy Poznyakov – Fotolia.com, © hxdbzxy – Fotolia.com, © nyul – 123rf.com, © Olena Zaskochenko – 123rf.com, © Wavebreak Media Ltd – F123rf.com; s. 68 © Dan Race – Fotolia.com, © fabianaponzi – Fotolia.com, © ihmb – Fotolia.com; s. 74 © Alexander Raths – 123rf.com, © Andrzej Wilusz – Fotolia.com, © Andy Dean – Fotolia.com, © dalaprod – Fotolia.com, © drubig-photo – Fotolia.com, © Evgenia Tiplyashina – Fotolia.com, © ginasanders – 123rf.com, © Piotr Marcinski – Fotolia.com; s. 77 © drubig-photo – Fotolia.com, © sjenner13 – 123rf.com

Wydawca dołożył wszelkich starań, by ustalić autorstwo wszystkich ilustracji, zdjęć i tekstów użytych w publikacji. Jeśli doszło do niezamierzonego pominięcia, uprzejmie prosimy o kontakt i zapewniamy, że uzupełnimy informacje w kolejnym wydaniu podręcznika. Copyright © by Wydawnictwo Nowela, Poznań 2019 Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości bądź części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (drukarskiej, fotograficznej, komputerowej i in.), wymaga pisemnej zgody wydawcy.

ISBN: 978-83-65283-55-9

Nowela sp. z o. o. ul. Żmigrodzka 41/49 60-171 Poznań Księgarnia: www.nowela.pl www.portalromanisty.pl

Wstęp do podręcznika Perfettamente! to nowatorska seria podręczników, owoc wieloletnich doświadczeń i wspólnej pracy autorek, które kochają język włoski i rozpowszechniają go w Polsce z pasją i zaangażowaniem. Zajęcia dydaktyczne z młodymi ludźmi stały się inspiracją do napisania podręcznika dla polskich uczniów rozpoczynających naukę języka włoskiego. Bohaterowie książki rozpoczynają naukę w polskim liceum, a towarzyszy im wychowawca – Włoch. W klasie są nie tylko Polki i Polacy, ale także Japonka, pół-Włoszka i pół-Senegalczyk. Wspólnie uczą się języka włoskiego i z entuzjazmem odkrywają włoską kulturę. Podpowiadają uczniom korzystającym z podręcznika, co warto zapamiętać i na co zwrócić uwagę, by nauka przychodziła łatwo i była skuteczna. Na szczególną uwagę zasługuje: bogactwo podstawowych i dodatkowych materiałów, jednoczesne rozwijanie umiejętności słuchania, czytania ze zrozumieniem, pisania i mówienia, indukcyjne podejście do gramatyki, ciągłe spiralne powtarzanie już nabytej wiedzy i umiejętności, a także ćwiczenia sprawdzające jednocześnie leksykę i gramatykę oraz łączące różne kompetencje językowe. Mamy nadzieję, że odtąd język włoski i kultura Italii staną się Waszą pasją… Wydawnictwo Nowela

Spis treści

Unità 0 Nawet nie wiesz, ile wiesz Umiejętności

Kompetencje

• Proste formy grzecznościowe: powitania i pożegnania • Literowanie włoskich wyrazów i polskich nazwisk

Wiedza

Słownictwo i sytuacje komunikacyjne

• Podstawowe wyrażenia grzecznościowe • Liczebniki główne od 0 do 10

Gramatyka, fonetyka i ortografia

• Wymowa włoskich dźwięków • Włoski alfabet

Kraj, kultura, geografia

• Mapa Włoch • Miasta i regiony Włoch • Inne nazwy geograficzne po włosku

Unità 1 Il primo giorno di scuola

str. 1–8

str. 9–22

Umiejętności

Kompetencje

• Nawiązywanie kontaktów towarzyskich: przedstawianie siebie i innych osób, pytanie o dane personalne i adres zamieszkania rozmówcy i innych osób, podawanie własnych danych

Wiedza

Słownictwo i sytuacje komunikacyjne

• • • • •

Geografia: nazwy kontynentów, narodowości i języków Człowiek: dane personalne (1) Życie rodzinne i towarzyskie: nazwy członków rodziny (1) Świat przyrody: nazwy miesięcy Życie szkoły: nazwy typów szkół włoskich

Gramatyka, fonetyka i ortografia

• • • • • • • •

Czasowniki koniugacji -are Czasowniki zwrotne koniugacji -are Czasownik essere Czasownik avere Przyimki (1): a, da, in Rzeczowniki i przymiotniki: liczba mnoga Rodzajniki określone i nieokreślone Liczebniki główne od 11 do 20

Kraj, kultura, geografia

• Szkoła w Polsce i we Włoszech

Unità 2 A che ora iniziamo? Umiejętności

Kompetencje

Wiedza

Słownictwo i sytuacje komunikacyjne

Gramatyka, fonetyka i ortografia

Kraj, kultura, geografia

str. 23–36

• Uzyskiwanie i przekazywanie prostych informacji i wyjaśnień: godziny, plan lekcji, kształcenie pozaszkolne, organizacja dnia • Proponowanie spotkania, zapraszanie, przyjmowanie i odrzucanie zaproszeń i propozycji • Prowadzenie prostych negocjacji: ustalanie terminu spotkania i planów • Tworzenie krótkich wypowiedzi pisemnych (SMS, zaproszenie, plan lekcji) • Nazwy kilku dyscyplin sportu • Żywienie: nazwy posiłków i ich skład • Życie szkoły: nazwy przedmiotów szkolnych, zajęć pozalekcyjnych • Życie rodzinne i towarzyskie: czynności życia codziennego, formy spędzania czasu wolnego, styl życia, nazwy godzin, dni tygodnia • Odmiana czasowników koniugacji -ere, również zwrotnych, i ich użycie • Odmiana czasownika fare i jego użycie • Stosowanie przyimków a, da, in, di • Łączenie przyimków a i da z rodzajnikami określonymi • Użycie rodzajnika określonego przed nazwami dni tygodnia • Użycie rodzajnika przed nazwami godzin • Odmiana czasowników modalnych dovere, potere, volere i ich użycie • Liczebniki główne od 21 do 99 • Przedmioty we włoskiej szkole • Włoskie posiłki

Unità 3 Mamma mia, che disastro! Umiejętności

Kompetencje

Wiedza

Słownictwo i sytuacje komunikacyjne Gramatyka, fonetyka i ortografia

Kraj, kultura, geografia

• • • • •

Relacjonowanie wydarzeń Opisywanie miejsc i przedmiotów: opis domu, jego pomieszczeń i wyposażenia Wyrażanie prośby Nazwy kolorów Dom: słownictwo związane z pomieszczeniami w domu i jego wyposażeniem

• • • • • • • • •

Odmiana czasowników zakończonych na -ire Odmiana czasowników zakończonych na -care, -gare, -ciare, -giare i ich wymowa Odmiana czasowników zwrotnych III koniugacji Odmiana przymiotników zakończonych na -co, -go Użycie czasowników: essere, esserci, mancare Uzgadnianie przymiotników z rzeczownikami na przykładzie nazw kolorów Łączenie przyimków a, da, in, su z rodzajnikami określonymi Użycie przyimków miejsca: vicino a, lontano da, sotto, sopra, su Włoskie dzieła sztuki i ich twórcy (1)

Unità 4 Andiamo in gita! Umiejętności

Kompetencje

Wiedza

Słownictwo i sytuacje komunikacyjne Gramatyka, fonetyka i ortografia

Kraj, kultura, geografia

str. 51–64

• • • • •

Opisywanie miejsc: atrakcje turystyczne w Polsce Prowadzenie prostych negocjacji: planowanie podróży i ustalanie szczegółów wyjazdu Tworzenie krótkich wypowiedzi pisemnych (e-mail, rezerwacja hotelu) Zapraszanie i odrzucanie zaproszenia Podróżowanie i turystyka: baza noclegowa, środki transportu, wycieczki, zwiedzanie, podstawowe słownictwo dotyczące zabytków oraz atrakcji turystycznych

• • • • • • • • •

Czasowniki: andare, venire, rimanere Zaimek ci Przyimki (2) Rzeczowniki nieodmienne oraz rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -ma Przyimki da, a, in z czasownikami ruchu i przebywania Miejsce zaimka w konstrukcjach z czasownikami modalnymi Włoskie święta Ciekawe miejsca we Włoszech Wycieczki szkolne włoskiej młodzieży

Unità 5 Mi fa male tutto! Umiejętności

Kompetencje

Wiedza

Słownictwo i sytuacje komunikacyjne

Gramatyka, fonetyka i ortografia

Kraj, kultura, geografia

str. 37–50

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

str. 65–78

Formułowanie komplementów i reagowanie na nie (1) Prośba o radę i udzielanie rady Udzielanie i uzyskiwanie podstawowych informacji na temat zdrowia i samopoczucia Protestowanie Opisywanie i komentowanie wydarzeń życia codziennego i życia szkoły Tworzenie krótkich wypowiedzi pisemnych (notatka, wiadomość) Różnice między czasownikami dire i parlare Konstrukcje z czasownikami lasciare i fare Zwroty z czasownikami stare i avere Nazwy niektórych części ciała Zdrowie: samopoczucie, nazwy chorób, dolegliwości i ich objawów, leczenie Życie szkoły: rozwiązywanie problemów Sport Odmiana czasowników: dire, sapere, stare Kilka nieregularnych rzeczowników będących nazwami części ciała Wyrażenia z czasownikiem avere Pronomi indiretti (zaimki w funkcji dopełnienia dalszego) i ich użycie z czasownikami typu: piacere, bastare, mancare Łączenie przyimka di z rodzajnikiem określonym Zaimki pytajne: quanto, quale, dove itp. Włoskie dzieła sztuki (2) Klimat Polski

Aneks gramatyczny

str. 79–86

Słowniczek

str. 87–92

Opis podręcznika O podręczniku Każdy tom składa się z dwóch zespolonych części: niebieskiej – ogólnej oraz czerwonej – analitycznej, przeznaczonych do równoległej realizacji, i podzielony jest na jednostki dydaktyczne składające się z sześciu lekcji, zajmujących odpowiednio dwie strony w niebieskiej i dwie w czerwonej części podręcznika. Podział ten wykorzystuje rezultaty badań nad pracą ludzkiego mózgu w czasie nauki, z których wynika, że prawa półkula odpowiada za globalne przetwarzanie nowych wiadomości, a lewa za logikę i myślenie analityczne. Praca poznawcza mózgu angażuje obie półkule mózgowe, które przetwarzają informacje od ogółu do szczegółu, a następnie syntetyzują materiał. W trakcie pracy z podręcznikiem przenosimy się z części niebieskiej do czerwonej i na odwrót, w zależności od typu operacji, które musi wykonać nasz mózg. Wyjątkiem od tego układu są ćwiczenia rozwijające sprawność mówienia, w których uczniowie wzajemnie sprawdzają poprawność swoich wypowiedzi, używając jednocześnie obu części. Numeracja ćwiczeń jest ciągła w obydwu częściach, a każda lekcja ma taką samą numerację stron w części niebieskiej i czerwonej. Na końcu podręcznika umieszczono aneks gramatyczny oraz słowniczek włosko-polski. O części niebieskiej Część niebieska zawiera następujące elementy stałe: • dialog wprowadzający w pierwszej lekcji rozdziału wraz z ćwiczeniami ułatwiającymi zrozumienie kontekstu, treści i wartości emocjonalnej wypowiedzi (rozumienie globalne); • trzy dialogi w kolejnych lekcjach stopniowo poszerzające treści leksykalno-gramatyczne z pierwszego dialogu; • ćwiczenia rozwijające słownictwo oraz kompetencje słuchania i czytania ze zrozumieniem, pisania i mówienia; • specjalnie opracowany tekst oryginalny – tak, by uczniowie mogli przyzwyczaić się do samodzielnego czytania w języku włoskim; • stronę poświęconą na samoocenę w zakresie rozumienia ze słuchu i rozumienia tekstu pisanego. A ponadto: • minisłowniczki po każdej lekcji – słowa i wyrażenia, które mogłyby sprawiać trudności uczącym się; • rubrykę: Poznaj mój kraj – poznawanie elementów kultury włoskiej z Anią i profesorem Pasquino; • rubrykę: Odrobina emocji – wykrzyknienia i partykuły służące wyrażaniu emocji; • Ćwiczenie dla szperaczy – zachętę do samodzielnego poszerzenia wiedzy o języku włoskim i elementach włoskiej kultury. O części czerwonej Część czerwona zawiera następujące elementy stałe: • odpowiednio dobrane fragmenty dialogów przedstawiające wybrane zagadnienia językowe; • reguły gramatyczne do samodzielnego uzupełniania; • ćwiczenia utrwalające poznane struktury językowe, o rosnącym stopniu trudności; • stronę poświęconą na samoocenę opanowania nowego słownictwa i struktur gramatycznych. A ponadto: • rubrykę: Ach, te przyimki! – ćwiczenia podsumowujące użycie przyimków; • zdania do tłumaczenia z języka polskiego na włoski oraz z włoskiego na polski. O rozdziałach • Każdy kolejny rozdział składa się z sześciu lekcji oraz części przeznaczonej do samooceny: –– lekcja 1 – wprowadzenie tematu, sytuacji komunikacyjnej oraz związanych z nią struktur językowych; –– lekcje 2, 3, 4 – stopniowe omówienie wprowadzanego materiału, jego rozszerzenie i ugruntowanie; –– lekcja 5 – powtórzenie i zebranie całego materiału; –– lekcja 6 – dodatkowa lekcja dla chętnych oparta na tekstach oryginalnych; –– samoocena w części niebieskiej i czerwonej – może służyć pracy własnej, przygotowaniu do sprawdzianu lub powtórce na lekcji. O kolorach Kolory w serii Perfettamente! mają szczególne znaczenie. Dźwiękom charakterystycznym dla języka włoskiego oraz najważniejszym częściom mowy zostały przypisane stałe kolory, które są dodatkowym bodźcem ułatwiającym zapamiętywanie ważnych treści gramatycznych oraz istotną podpowiedzią dla uczniów. W trudniejszych ćwiczeniach kolory zostały celowo pominięte. W dialogach i niektórych ćwiczeniach fragmenty tekstów zostały zapisane czerwoną czcionką lub na czerwonym tle. Dzięki nałożeniu na takie teksty niebieskiej lub czerwonej folii dołączonej do podręcznika można uzyskać dodatkowe warianty ćwiczeń. Jak pracować z podręcznikiem? – patrz skrzydełko okładki

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 1

UNITÀ 0

Nawet nie wiesz, ile wiesz!

Mapa Włoch

Włochy, które znam

Świat po włosku

Liczby 0–10

Wymowa

Włoski alfabet Pierwsze wyrażenia grzecznościowe uno

Lezione 1 Na początek zobaczmy, ile włoskich słów już znasz 1

Spróbuj odgadnąć włoskie słowa, którymi podpisane są ilustracje. Zapisz je w zeszycie. Każdy kwadrat odpowiada jednej literze.

Przykład:

ffè

s c i aluppa

lasa e

tta

n e nto

Football.ua

aluppa

Gu elmo Mar ni

Vene a 2

spa tti

Posłuchaj nagrania i porównaj z nim zapisane w zeszycie słowa.

due

anlui

Buffon

Berlus ni

Nawet nie wiesz, ile wiesz!

3 4

UNITÀ 0

Odkryj, jak to działa

Dopasuj dialogi do ilustracji, a następnie posłuchaj nagrania i sprawdź swoje rozwiązania.

b) 1. – Buongiorno, signora! – Ciao, Gianni!

2. – Arrivederci, professore! – Ciao, Guglielmo!

3. – Grazie, professore! – Prego.

4. – Scusa, un’informazione… – Non capisco l’italiano.

6–12 13

Zastanów się, co znaczą zwroty grzecznościowe zaznaczone w dialogach. Podaj ich polskie odpowiedniki.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Ułóż z podanych wypowiedzi trzy dialogi. – Arrivederci, signora! – Buongiorno, professore!

– Ciao ragazzi! – Prego.

– Buonasera, signore! – Grazie delle informazioni.

tre

Lezione 2 Poznaj mój kraj 1

Do literowania nazw własnych, nazwisk itp. używamy liter alfabetu, które rozpoczynają nazwy różnych miast włoskich. Jeśli nazwy tych miast mają polskie odpowiedniki, podaj je. A B C D E F G H I J K L M

/a/ Ancona /bi/ Bologna /ci/ Catania /di/ Domodo. ssola /e/ E.mpoli /effe/ Firenze /gi/ Genova /acca/ /i/ I.mola /i lunga/ Je. solo /kappa/ /elle/ Livorno /emme/ Milano

// Assisi // Bari

// Ivrea

// Monza

/enne/ Na.poli /o/ O. tranto /pi/ Palermo /ku/ /erre/ Roma /esse/ Siena /ti/ Torino /u/ U.dine /vu/ Venezia /vu doppia/ /iks/ /ipsilon/ /zeta/

// Pisa

// Verona

Posłuchaj nagrania i powtórz nazwy miast z ćwiczenia 1. Zwróć uwagę na to, jak są akcentowane.

N O P Q R S T U V W X Y Z

1. M… 2. M…

Podaj nazwy miast zaznaczonych na mapie.

16. U…

3. D…

17. J…

4. I…

18. V…

5. T…

19. V…

6. G…

20. B… 7. P…

21. I…

8. L…

22. A…

9. E…

A COME ANCONA

23. B…

10. F… 11. S…

24. O… 12. R… 13. N…

14. P…

15. C…

quattro

Nawet nie wiesz, ile wiesz!

4–5 6

UNITÀ 0

Zbierzmy i przećwiczmy materiał Posłuchaj nagrania i zapisz w zeszycie nazwiska znanych Włochów.

7 8 7

Odkryj, jak to działa Umiesz już przeliterować włoskie nazwiska. A jak literuje się polskie nazwiska? Posłuchaj, jak kilkoro Polaków literuje po włosku swoje nazwiska. Zapisz w zeszycie, jak czytają polskie litery. ą

Posłuchaj ponownie nagrania i zapisz te nazwiska w zeszycie.

Pora na zabawę w parach

Przeliteruj koleżance lub koledze swoje imię i nazwisko oraz zapisz w zeszycie imię i nazwisko koleżanki lub kolegi.

Przeliteruj nauczycielowi nazwisko koleżanki lub kolegi z ławki.

Posłuchaj nagrania i zapisz w zeszycie wymienione liczebniki.

13–14

cinque

Lezione 3 Nauczmy się rozpoznawać brzmienie języka włoskiego 1

Rozpoznaj i policz włoskie wyrażenia.

Posłuchaj nagrania jeszcze raz i zapisz w zeszycie włoskie wyrażenia.

3–4 5

Odkryj, jak to działa Powiedz, które z tych polskich słów mogą pochodzić z języka włoskiego. a) por

e) blejtram

i) bilet

m) pas

b) pomidor

f) bank

j) obraz

n) akwarela

c) czek

g) kartofel

k) moda

o) sport

d) opera

h) konto

l) muzyka

p) festiwal

Oto słowa, które Włosi zapożyczyli z innych języków. Wskaż ilustracje pasujące do podanych wyrazów. 1.

a) yogurt

f) box

b) speck 4.

g) windsurfing

c) würstel h) hockey d) kiwi 7.

9. i) taxi

e) karate

Posłuchaj i powiedz, czym różnią się nagrane wypowiedzi Włochów.

8–10 6

sei

UNITÀ 0

Nawet nie wiesz, ile wiesz!

Pora na zabawę w parach

1. T…-A… A… 2. L…

3. V… D’… Odgadnijcie i zapiszcie w zeszycie, a następnie przeliterujcie głośno w parach nazwy regionów. Jeśli nie pamiętacie, 4. P… spójrzcie na mapę zamieszczoną na wewnętrznej stronie okładki.

13. F…-V… G… 14. V… 15. E…-R… 5. L… 16. M… 6. T…

17. A… 18. M…

7. U…

19. P…

8. L… 9. C… 10. B…

20. C…

11. S… 12. S…

Pora na zabawę w parach

12 a

Czy pamiętacie, w których regionach znajdują się wymienione w tabeli miasta? Przeprowadźcie rozmowy według przykładu. Symbol ? odpowiada jednemu wyrazowi.

Przykład:

– (Torino) In quale regione è Torino? – Torino è in Piemonte. / Liguria – Giusto! Bravo! / – Sbagliato! Riprova! – Torino è in Piemonte. – Giusto!

Twoje pytania lub odpowiedzi

Pytania lub odpowiedzi koleżanki lub kolegi

1. Firenze è in ? .

1. In quale regione è Firenze?

2. Bologna

2. Bologna è in Emilia-Romagna.

3. Venezia è in ? .

3. In quale regione è Venezia?

4 . Palermo

4. Palermo è in Sicilia.

5. Napoli è in ? .

5. In quale regione è Napoli?

6 . Cagliari

6. Cagliari è in Sardegna.

sette

Zabawy językowe dla chętnych Każde z was rzuca kostką, aby przejść do kolejnych słów.

start

Scusa...

polacchi

Arrivederci!

moglie

sette

notte

insegnante

Londra

Buongiorno!

Non capisco.

Tevere

meta

Ciao!

Grazie!

Buonasera!

Scusa...

Firenze

notte

angelo

moglie

Przetłumacz słowo. Jeśli się pomylisz, cofnij się o liczbę wyrzuconych oczek. Przetłumacz słowo. Jeśli zrobisz to dobrze, przesuń się o dwa pola do przodu.

Przetłumacz słowo. Jeśli zrobisz to dobrze, możesz rzucić kostką jeszcze raz i przesunąć się o liczbę wyrzuconych oczek.

otto

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola Questa è Hela Prądzyńska. Ama le lingue straniere e come Matteo ama anche lo sport.

Questo è Filip N’Diaje. È polacco, ama la Polonia e la cultura polacca.

Salvatore Pasquino. Italiano. Abita e lavora in Polonia. Insegna al liceo.

Questa è Marysia Łęcka. Ama la grammatica e la danza.

Questa è Klara Ito. Ama la cultura italiana, l’arte e la musica. È di origine giapponese.

Questa è Ania Capperucci. È italopolacca, ora abita in Polonia!

Questo è Mateusz Szczęsny. Ama lo sport.

Questo è Piotr Śmigielski. Ha paura di tutti gli esami.

Pomogę ci dostrzec podobieństwa i różnice między różnymi językami. Zaczynamy od nazw kontynentów, narodowości i języków.

A ja zwrócę twoją uwagę na podobieństwa i różnice między językiem polskim a językiem włoskim.

Pomogę ci zrozumieć lekcje. Ti aiuto a capire le lezioni.

Kocham gramatykę, więc moje komentarze znajdziesz przede wszystkim w gramatycznej części podręcznika.

Dorzucę ciekawe informacje o włoskiej muzyce i sztuce.

Będę ci opowiadać o życiu we Włoszech. W tym rozdziale: szkoła w Polsce i we Włoszech.

Wiem wszystko o sporcie . Opowiem ci o mojej pasji.

Wskażę ci, co przede wszystkim warto zapamiętać. Najpierw: przedstawianie się – adres, dane osobowe. nove

Lezione 1 Posłuchaj dialogu 1 11

Wskaż ilustrację, która pokazuje, gdzie toczy się akcja dialogu. a)

Posłuchaj ponownie dialogu i dokończ zdania zgodnie z nim.

1. Filip è a) italiano. b) polacco. c) giapponese.

2. Salvatore è a) professore. b) studente. c) preside.

a) giapponese. b) italiano. c) polacco.

3. Anna è

4. Klara è

a) senegalese. b) italiana. c) polacca.

a) giapponese. b) polacca. c) senegalese.

Jeszcze raz posłuchaj dialogu 3 12

Posłuchaj poszczególnych zdań, zapisz je w zeszycie i uzupełnij. Symbol ? odpowiada jednemu wyrazowi. 1. Mi chiamo ? , sono insegnante d’italiano e anche... il ?

Coordinatore! „Wychowawca” to po włosku „koordynator klasy”. Łatwe i logiczne!

di questa classe. Sono ? , ma sono in ? da cinque mesi. 2. Sono ? ! Mio padre è ? , ma io sono ? . Mi chiamo ? e amo la ? ! 3. Klara non è ? , è ? ! 4. Sono mezza ? , mezza ? . Mia madre è ? , mio padre è ? .

4 13

Posłuchaj wymowy imion i nazwisk, zapisz je w zeszycie, a potem przeliteruj. 1. L’insegnante si chiama… .

3. La nuova studentessa si chiama… .

2. La ragazza giapponese si chiama… .

4. Il ragazzo di colore si chiama… .

5–8 10

Odkryj, jak to działa dieci

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola 9

Jak nazywają się po włosku te państwa i kontynenty? a)

Pora na zabawę w parach

10 a

Poniższa tabelka jest podpowiedzią. Na jej podstawie sprawdź, czy twoja koleżanka albo twój kolega potrafią samodzielnie utworzyć prawidłowe nazwy mieszkańców państw podanych w tabeli.

Przykład: Kraj

Mieszkaniec

Kraj

Mieszkaniec

Spagna

spagnolo

Portogallo

portoghese

Italia

italiano

Francia

francese

Senegal

senegalese

Russia

russo

11 12

– Come si chiama una persona che abita in Spagna? – Una persona che abita in Spagna si chiama spagnolo.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał Uzupełnij zdania nazwami języków, którymi mówi się w państwach pokazanych na rysunkach. Przepisz je do zeszytu. I polacchi parlano in

o o.

I giapponesi parlano in

13–14

Po włosku – inaczej niż po polsku – nazwy mieszkańców państw piszemy małą literą.

o e.

Gli italiani parlano

Gli americani parlano

a o.

Gli irlandesi parlano

I tedeschi e gli austriaci parlano

e e.

s o.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

studente (m) – uczeń studentessa (f) – uczennica insegnante (f/m) – nauczyciel, nauczycielka

mese (m) – miesiąc mezzo – pół persona (f) – osoba

abita – mieszka parlano – mówią

undici

Lezione 2 Posłuchaj pierwszej części dialogu 15

Prof: Buongiorno ragazzi. Io mi chiamo Salvatore, sono il vostro insegnante d’italiano e anche... il coordinatore di questa classe. Sono italiano, ma abito in Polonia da cinque mesi, cioè da aprile. /No to jak będziemy rozmawiać??/ Prof: In italiano! Non è difficile. Dai! Io sono Salvatore, sono insegnante. Tu come ti chiami? Piotr: Io mi chiamo Piotr. Prof: Bravo! E chi sei? Piotr: Ehhh? Prof: Io sono insegnante d’italiano. E tu? Sei insegnante o studente? Piotr: Io??? Studente! Prof: E lei? La ragazza bionda? Anche lei è studentessa? Come si chiama? Piotr: Sì! Anche lei è studentessa! Si chiama Maria! Prof: E lo studente bruno accanto a Maria? Come si chiama? Piotr: Si chiama Mateusz! Prof: Vedi? È facile! Allora, andiamo avanti: io sono insegnante e sono italiano e voi siete studenti. Studenti e studentesse. Ma vedo che non tutti siete polacchi! Tu, per esempio, sei straniero, sei africano, vero? Filip: No! Sono polacco! Mio padre è senegalese, ma io sono polacco. Mi chiamo Filip e amo la Polonia! Ma non tutti siamo polacchi! Klara non è polacca, è giapponese! Prof: È vero? Chi è Klara? Klara: Sono io! Ma non solo io sono straniera in questa scuola! Maria: Vero! Non tutti gli insegnanti sono polacchi. Anche le professoresse d’inglese sono straniere. Prof: Ah, sì? E di che nazionalità sono? Maria: L’insegnante della prima B è americana! Klara: Invece la professoressa della prima C è irlandese.

Odpowiedz na pytania. a. Quanti studenti stranieri ci sono adesso nella prima A? b. Di che nazionalità è la professoressa d’inglese della prima B? c. Come si chiama la studentessa bionda? d. In che lingua parlano il professore e gli studenti polacchi? e. Di che nazionalità è l’insegnante d’inglese della prima C?

2–4 5

Odkryj, jak to działa Do każdego zdania dobierz odpowiedni rysunek. Następnie dopasuj zdania A-D tak, aby powstały 3 minidialogi zgodne z treścią rysunków. 1. Chi sono questi ragazzi?

2. Di che nazionalità sono queste signore? 3. Ciao, è vero che sei senegalese?

A. Io sono italiana. B. Sì, e tu di che nazionalità sei? C. La signora bionda è tedesca, la signora bruna è irlandese. D. Questi quattro? Sono giapponesi.

dodici

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola 6

Posłuchaj nagrania i sprawdź, czy twoje dialogi są poprawne.

Ułóż w zeszycie minidialog do czwartego rysunku z ćwiczenia 5.

Posłuchaj jeszcze raz pięciu fragmentów dialogu i uzupełnij brakujące elementy.

1. Mi chiamo Salvatore, sono ? vostro insegnante d’italiano e anche... ? coordinatore di questa classe. 2. E lei? ? ragazza bionda? Anche lei è studentessa? 3. E ? studente bruno accanto a Maria? Come si chiama? 4. ? insegnante della prima B è americana! 5. Invece ? professoressa della prima C è irlandese!

9–12 13

Odkryj, jak to działa Uzupełnij rozmowę naszych bohaterów o nauczycielach obcokrajowcach, wstawiając nazwy państw, narodowości i języków w miejsca zaznaczone flagami, oraz brakujące rzeczowniki i czasowniki. la Francia la Polonia la Germania la Russia gli Stati Uniti

Piotr: La ? della prima C è invece Filip: Vero! Poi, anche l’ ? di

è straniera! È

Filip: Anche il ? di russo è

Piotr: No, non è

,è

Hela: E la ? di

? Di che nazionalità è?

Piotr: Sicuramente non è

Filip: No! ? molto bene il

, perché ? da molti anni in

, ma è

. ? ? Marie Brizard!

Przedstaw swoich nauczycieli obcokrajowców, a jeśli takich nie znasz, skorzystaj z nazwisk podanych poniżej. Hans Vermer, Philippe Dominique, Steve Pearson, Larysa Cwietajewa, Juan Pansa, Francesco Ferlini

Przykład: 15

La professoressa di francese della classe C è francese. Si chiama… .

Te pytania musisz koniecznie zapamiętać.

Opowiedz o sobie, odpowiadając na poniższe pytania. 1. Come ti chiami? 2. Di che nazionalità sei?

3. Dove abiti? 4. Quante lingue straniere parli? Quali?

aprile (m) – kwiecień non è difficile – to nie jest trudne ragazza (f) – dziewczyna certo – oczywiście

bruno – ciemnowłosy accanto a – obok andiamo avanti – idźmy dalej vedi – widzisz

per esempio – na przykład straniero (m) – cudzoziemiec nazionalità (f) – narodowość vero! – prawda!

tredici

Lezione 3 Posłuchaj drugiej części dialogu 18

Anna: Prof: Anna: Prof: Anna:

Permesso, è la classe prima A? Sì, prego, ma tu chi sei? Sono una nuova studentessa, mi chiamo Anna. E come mai parli italiano? Sei italiana? Sì, sono mezza italiana, mezza polacca. Mia madre è italiana, mio padre è polacco. Sono nata in Italia, a Viterbo, ma ora, da un mese, cioè da agosto, abito a Varsavia... Piotr: Che bello! Abbiamo un’amica che parla italiano! Prof: Sì... ma io non ho il tuo cognome sulla lista! Sicuramente è uno sbaglio del preside... Va bene, non fa niente, controllo dopo. Ripeti per favore come ti chiami. Anna: Anna Capperucci Prof: Ok. E dove abiti? Ho bisogno del tuo indirizzo! Anna: Abito a Varsavia, in via Świętokrzyska, numero civico 14, interno 19. Prof: Via come?! Come si scrive? Anna: S come come Siena, vu doppia, I come Imola, E come Empoli, T come Torino, O come Otranto, Kappa, R come Roma, Zeta, ipsilon, S come Siena, Kappa, A come Ancona. Prof: Quando e dove sei nata? Anna: Il 20 gennaio duemila a Viterbo. Prof: Quindi hai 15 anni? Anna: Esatto. Prof: Sì, ovvio... 15 anni come tutti... Hela: No! Prof: Come no? Quanti anni avete? Piotr: Abbiamo tutti 16 anni! Klara: Non tutti! Anche Mateusz ha un anno di meno, cioè ha 15 anni. Filip: E io sono il più grande di tutti! Ho 17 anni, perché sono nato in dicembre!

Odpowiedz na pytania, wskazując właściwy rysunek. 1. Chi entra in classe? a)

2. I ragazzi sono contenti? a)

3. Quando è nata Anna? a)

quattordici

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola 2

W dialogach z lekcji 2. i 3. pojawiły się nazwy czterech miesięcy – powiedz, jakich. Przepisz do zeszytu podaną obok listę i dopisz te nazwy.

febbraio marzo

ottobre

maggio

luglio

Posłuchaj nagrania, sprawdź nazwy miesięcy i dopisz pozostałe.

4–8 9

Odkryj, jak to działa Uzupełnij tekst swoimi danymi, a następnie zapisz go w zeszycie. Mi chiamo 1 . Ho 2 anni. Sono nato/a in 3 , a 4 , e abito a 5 , in via 6 .

Pora na zabawę w parach 10

Znajdź w dialogu odpowiednie zwroty i zapytaj koleżankę lub kolegę z ławki o dane osobowe. 1. Zapytaj, jak się nazywa. Come…?

3. Zapytaj o adres. Dove…?

5. Zapytaj o miejsce urodzenia. Dove…?

2. Poproś o przeliterowanie nazwiska. 4. Zapytaj, ile ma lat. Come…? … hai?

11 12–14 15 20

Zadajcie sobie nawzajem wybrane pytania (zmieniając ich kolejność) i odpowiedzcie na nie. Jeśli się pomylicie, pytanie trzeba powtórzyć. Wygra ten, kto nie pomyli się ani razu. Odkryj, jak to działa Przerysuj schemat tabeli do zeszytu, posłuchaj tekstu o naszych bohaterach i uzupełnij tabelę danymi przedstawionych osób. NOME COGNOME ETÀ INDIRIZZO

permesso? – czy można? sono nata – urodziłam się cognome (m) – nazwisko sicuramente – na pewno

1 ? ? ? ?

2 ? ? ? ?

preside (m/f) – dyrektor, dyrektorka szkoły sbaglio (m) – pomyłka non fa niente – nie szkodzi ripeti – powtórz

3 ? ? ? ?

4 ? ? ? ?

5 ? ? ? ?

ho bisogno – potrzebuję quando? – kiedy? dove? – gdzie? esatto – dokładnie ovvio – oczywiście

quanti anni? – ile lat? meno – mniej età (f) – wiek so / non so – wiem / nie wiem

quindici

Lezione 4 Posłuchaj trzeciej części dialogu

Prof: Anna: Prof: Klara: Prof: Piotr: Klara: Filip: Prof: Filip: Prof:

Quando sei nata? Il 20 gennaio duemila. Quindi hai 15 anni, come tutti. No, non tutti! Come no? Quanti anni avete? Abbiamo tutti 16 anni! Non tutti! Anche Mateusz ha un anno di meno, cioè ha 15 anni. E io sono il più grande di tutti! Ho 17 anni, perché sono nato in dicembre! Come mai?? A che età inizia allora la scuola in Polonia? A 6 anni! I bambini polacchi cominciano a studiare a 6 anni. Anche i bambini italiani cominciano a studiare quando hanno 6 anni. Allora si chiamano alunni. Quando frequentano la scuola elementare non hanno ancora tanti insegnanti, ma due o tre maestre. Poi i ragazzi continuano a studiare alla media inferiore che dura 3 anni. Solo che alla scuola media non c’è più un maestro, ma un insegnante per ogni materia. Così è anche al liceo. Ma al liceo (che si chiama anche media superiore) e alla scuola media inferiore gli insegnanti si chiamano professori. Piotr: Anche le insegnanti? Anna: No, le insegnanti si chiamano professoresse! Prof: Comunque... Il liceo dura 5 anni e alla fine gli studenti (e le studentesse) passano l’esame di maturità che è composto al massimo di 4 prove di diverse materie. Una prova scritta e una orale d’italiano, una prova scritta di una lingua straniera e poi le altre prove orali...

Oceń, które informacje są prawdziwe (vero), fałszywe (falso), a o których nie można tego jednoznacznie powiedzieć (non si può dire). 1. I bambini polacchi cominciano a studiare a sette anni. 2. La maestra insegna alla media inferiore. 3. Gli insegnanti del liceo in Italia sono chiamati professori. 4. Il liceo si chiama anche media inferiore. 5. In Italia al liceo c’è un insegnante per ogni materia.

Odpowiedz na pytania. 1. Quanti anni hanno Anna, Mateusz e Filip? 2. Quanti anni dura la media inferiore in Italia? 3. Quanti anni dura la media superiore in Italia?

3 22

Uzupełnij ze słuchu kolejne fragmenty wypowiedzi. I 1

2 cominciano a studiare quando hanno sei 3 . Allora si chiamano 4 .

Quando frequentano la scuola elementare non hanno ancora 5 6 , ma due o tre maestre per 7 8 9 . Poi i 10 continuano a studiare alla scuola media inferiore e hanno un insegnante per ogni materia. Alla media inferiore e al liceo gli 11 si chiamano 12 e le 13 si chiamano 14 .

4–10 16

Odkryj, jak to działa

sedici

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola 11

Przeczytaj teksty, uzupełniając je słowami i wyrażeniami z ramki. szkoła średnia

szkoła podstawowa dura 5 anni una maestra 6 anni maturità

scuola media inferiorie si chiamano alunni

Scuola in Polonia

ragazzi

Scuola in Italia Scuola elementare: dura 5 anni. Inizia quando i bambini hanno ? . Ogni classe ha spesso due o tre maestre che insegnano tutte le materie.

? : dura 8 anni. Inizia quando

i bambini hanno 6 o 7 anni. All’inizio ogni classe ha ? che insegna tutte le materie. ? : dura 4 anni.

? : dura 3 anni.

Alla fine c’è l’esame di maturità.

I ragazzi che frequentano questa scuola ? . Per ogni materia c’è un insegnante. Scuola media superiore: ? . Alla fine c’è l’esame di ? . I ? che frequentano questa scuola si chiamano studenti.

Poznaj mój kraj 12

Podaj brakujące nazwy włoskich szkół. dottorato di ricerca laurea laurea breve

università ?

Zauważyłam, że w języku polskim używamy słowa „gimnazjum”. Jest podobne do włoskiego słowa il ginnasio, ale uważaj, bo znaczy coś innego.

? scuola materna asilo nido

13–16

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

come no? – jak to? più grande – starszy dicembre (m) – grudzień diverso – inny; inaczej frequentano – chodzą, uczęszczają

maestra – nauczycielka, pani w szkole continuano a studiare – dalej się uczą dura – trwa ogni – każdy materia (f) – przedmiot szkolny

ma – ale passano – zdają prova (f) – egzamin lingua (f) straniera – język obcy

diciassette

Lezione 5 1

Dla każdego słowa i wyrażenia wskaż odpowiedni rysunek. a) fabbrica

b) giocatore di calcio

c) madre

d) padre

e) ristorante 5.

f) squadra

Do których ilustracji pasują wyrażenia giocare a calcio i genitore? Co oznaczają one po polsku?

2–5 6

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Na podstawie tekstów z „czerwonej części” wskaż ilustrację, na której znajdują się: a) i genitori di Filip 1.

c) i genitori di Anna 4.

Zapamiętaj! To zawsze może się przydać.

Opisz siebie i swoich rodziców, korzystając z tekstów z „czerwonej części”. Io… .

b) i genitori di Klara

Mia madre… .

Mio padre… .

Posłuchaj dialogu i wskaż odpowiedni rysunek. a)

diciotto

Il primo giorno a scuola 9 23

UNITÀ 1

Posłuchaj ponownie dialogu. Uzupełnij zdania w zeszycie. Liczba symboli odpowiada liczbie brakujących wyrazów. Klara: Anna, 1 2 quel 3 4 che 5 6 Mateusz? Anna: 7 8 9 della 1B, 10 11 di Mateusz 12 di Piotr. Tutti e 13 14 15 16 17 18 … Perché? Klara: Molto 19 … 20 … come 21 22 … 23 24 25 così belli! Ehhh... Sai per caso, 26 27 28 ? Anna: Nooo… 29 30 31 ! Mateusz, Mateuuuuuuuuuusz! Klara: 32 33 ! Nooooo! 34 35 !

Do każdego zdania dobierz odpowiedni rysunek. 1. Klara è felice. 2. Klara si arrabbia. 3. Klara si vergogna.

11 24

Posłuchaj początku rozmowy Anny i Mateusza i powiedz, co robi Anna. Następnie dopasuj rysunki do zdań. 1. Anna grida. 2. Anna canta. 3. Anna gesticola.

Posłuchaj dłuższego fragmentu dialogu i powiedz, który rysunek pokazuje reakcję Mateusza. Następnie dopasuj rysunki do zdań. 1. Mateusz ha paura.

2. Mateusz è sorpreso. 3. Mateusz si arrabbia.

13–15 16

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Z podanych fragmentów utwórz trzy minidialogi. 1. Perché non mandi un sms con il mio telefonino? 2. Mi chiamo Klara. 3. Grazie!

si vergogna – wstydzi się

è felice – jest szczęśliwy/-a

si arrabbia – złości się, wścieka się

canta – śpiewa

a. Figurati! b. Grazie, volentieri. È un’idea geniale. c. Piacere, sono Marco.

grida – krzyczy

diciannove

Lezione 6 Skojarzenia

Z jakimi słowami w języku polskim, włoskim i angielskim kojarzą ci się następujące słowa?

futuro

dichiarare

abitante

livello

definire

nazionale

Przeczytaj pierwszą część artykułu na temat znajomości i używania języków obcych przez Włochów i dokończ zdanie.

Dalla ricerca Censis risulta che il 66,2% degli italiani conosce almeno una lingua straniera, ma il 50,1% solo a livello elementare. Lingue: gli italiani studiano le lingue ma più della metà non le sa parlare E non ha intenzione di studiare neanche in futuro (52,9%): solo il 4% ha una forte motivazione e il 17,9% risponde “forse un giorno...” .

Gli italiani a) non studiano le lingue straniere. b) studiano le lingue perché hanno una forte motivazione. c) non parlano le lingue straniere perché non hanno una forte motivazione.

Przeczytaj cały artykuł i dopasuj nagłówki do paragrafów. 1. 2. 3. 4. 5.

In testa l’inglese. Meno del 20% parla due lingue. Il Sud sotto la media nazionale. Gli italiani non parlano le lingue straniere. Un terzo non parla nessuna lingua straniera.

venti

Zwróć uwagę, jak wiele wynika zazwyczaj z tytułu.

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 1

Lingue: gli italiani studiano le lingue ma più della metà non le sa parlare E non ha intenzione di studiare neanche in futuro (52,9%): solo il 4% ha una forte motivazione e il 17,9% risponde “forse un giorno...” .

1. Sembra questo il risultato di un’analisi Censis presentata oggi a Roma. I risultati solo a prima vista sono positivi: il 66,2% degli italiani conosce le lingue, ma poi, quando parlano dell’ uso delle lingue straniere il 50,1% degli italiani valuta il proprio livello solo come elementare, il 23,9% definisce il proprio livello come “buono” e solo il 7,1% lo valuta come “molto buono”.

2. I risultati mostrano che al Centro (66,9%) la conoscenza delle lingue è a livello nazionale, al Sud e nelle Isole i risultati sono più bassi della media nazionale (63%) e invece le regioni del Nord-Ovest (67,5%) e del Nord-Est (69,3%) sono sopra la media.

3. Dall’analisi risulta che la lingua straniera più usata è l’inglese (53,5%), in particolare al Centro (57,2%) e al Sud (54,7%), seguito dal francese (37,1%), molto apprezzato nelle regioni del Nord-Ovest (43%), dal tedesco (4%) e dallo spagnolo (2,8%).

4. Una curiosità: l’italiano è la quinta lingua “straniera” parlata in Italia (2,1%) perché è usata dagli stranieri che abitano in Italia.

5. Il 33,8% delle persone intervistate dichiara di non parlare alcuna lingua straniera (nel Sud e nelle Isole la percentuale è del 37% mentre nel Nord-Est è del 30,7%).

6. Per quanto riguarda il numero di lingue conosciute in Italia, il 42,1% degli abitanti ne parla solo una; il 18,9% degli abitanti parla due lingue, nel Nord-Est è il 24,2% e nel Nord-Ovest il 19%. E poi abbiamo la media nazionale del 4,2% degli abitanti che parla tre lingue, nel Nord-Ovest sono il 6%. Nel Centro abbiamo però l’1,7% delle persone che conoscono quattro lingue, oltre alla lingua madre, contro l’1% della media nazionale. adattato da: www.repubblica.it/

4–9 risulta – wynika almeno – przynajmniej ha intenzione di studiare – ma zamiar się uczyć

livello (m) – poziom comunicare – porozumiewać się

ventuno

Samoocena 1a

Sprawdź, co umiesz

Rozumienie ze słuchu 1

Posłuchaj nagrania i napisz po polsku, czego dotyczy.

2 28

Na podstawie dialogu uzupełnij w zdaniach brakujące informacje. 1. Si chiama Giorgio ? . 2. Abita a ? . 3. Indirizzo: Via Garibaldi ? interno ? .

Rozumienie tekstu pisanego 3

Z następujących zdań ułóż dwa teksty, każdy składający się z pięciu zdań. 1. Io e mia madre abitiamo a Varsavia, invece mio padre abita in Germania da cinque anni. 2. Per questo motivo ci vediamo solo una volta al mese, ma ogni giorno ci mandiamo un sms! 3. Ha anche problemi a comunicare con gli insegnanti perché non parla bene il tedesco. 4. Di origine è americano, ma da quattro mesi abita in Germania. 5. Non è molto felice, perché non ha ancora molti amici. 6. I miei genitori si chiamano Piotr e Marzena. 7. Frequenta la scuola media inferiore. 8. Questo è Peter, ha tredici anni. 9. Sono Agnieszka e ho sedici anni. 10. Frequento un liceo.

4–7

ventidue

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 2

A che ora iniziamo?

Poznasz nazwy dni tygodnia i nauczysz się określać godziny.

Nareszcie podam ci nazwy kilku dyscyplin sportu.

Opowiem ci, jakich przedmiotów uczą się nasi rówieśnicy we włoskiej szkole i jak wyglądają włoskie posiłki.

Nauczysz się mówić o swoim planie lekcji i zajęciach pozalekcyjnych oraz opisywać swój dzień.

Podpowiem ci, jak proponować spotkania, formułować zaproszenia, a także przyjmować i odrzucać propozycje oraz ustalać terminy. ventitré

Lezione 1 Zanim posłuchasz dialogu 1

Dla każdego słowa i wyrażenia wskaż odpowiednią ilustrację. a) gli occhiali b) l’orario delle lezioni c) le lettere d) il pranzo e) la scatoletta f) la festa g) la famiglia 1.

7. ANNO SCOLASTICO 2013/14 OTARIO SETTIMANALE CLASSE IVB GINNASIO

8.109.10

COMPOSIZIONE DEL CONSIGLIO DI CLASSE

LUNEDI’

MARTEDI’ MERCOLEDI’ GIOVEDI’ VENERDI’

SABATO

GINEVRA 17

AULA 28

AULA 19

AULA 1

GINEVRA ITALIANO 17

SIVIERO

BAGIONI

CORREGGIOLI

PALADINO

GABRIELLI

PALADINO

9.1010.10

FRONGIA

CORREGGIOLI

PALADINO

10.1011.05

PALADINO

FRONGIA

BAGIONI

SIVIERO

PALADINO

FRONGIA

11.1512.10

GABRIELLI

PALADINO

FRONGIA

SIVIERO

12.1013.10

FRONGIA

13.1014.00

PALADINO

GRECO

FRONGIA

STO. E GEO.

FRONGIA

INGLESE

GABRIELLI

MATEMATICA

SIVIERO

S.C. NATURALI BAGIONI NEGROTTI

S.C. MOTORIE

CORREGGIOLI

RELIGIONE

NEGROTTI

A teraz posłuchaj dialogu 2

Wskaż właściwą odpowiedź.

Anna e Klara sono a) alla festa.

b) in classe.

c) a cena.

Jeszcze raz posłuchaj dialogu 3 29

Odpowiedz na pytania, wskazując odpowiedni rysunek. Uwaga! Jeden rysunek nie pasuje do żadnego pytania. 1. Chi copia l’orario delle lezioni? 2. Che cosa organizzano i ragazzi? a) b) 3. Che cosa mangiano i polacchi a cena? 4. Come è la colazione italiana? 5. Perché Helena non può venire sabato?

Wskaż ilustracje odpowiadające włoskim nazwom przedmiotów szkolnych. 1.

6. a) lezione organizzativa con il coordinatore

b) lingua e letteratura polacca d) matematica

i) geografia

e) biologia

10.

ventiquattro

c) lingua e letteratura italiana

f) lingua e letteratura inglese

j) educazione fisica

11.

k) fisica

12.

g) informatica

l) chimica

8. h) storia

m) religione/etica

13.

PALADINO

LATINO

UNITÀ 2

A che ora iniziamo?

Pora na zabawę w parach

Porozmawiaj na temat przedstawionych planów lekcji z koleżanką lub kolegą z ławki. Możesz używać poniższych pytań. Beata Giorgio • Quante ore di lezione ha Beata il giovedì? • Quando Beata ha geografia? • Che cosa ha Giorgio il giovedì?

6–12 13

lunedì: 7 lezioni

lunedì:

martedì:

martedì: solo scienze e informatica

mercoledì: storia

mercoledì:

giovedì:

giovedì: 2 ore di matematica

venerdì: polacco, inglese,

venerdì:

sabato:

sabato: inglese e tedesco

Odkryj, jak to działa Wskaż rysunki pasujące do zdań, a następnie odpowiedz na pytanie. 1. Un’ora d’orologio dura sempre 60 minuti.

2. Un’ora di lezione dura in media 45 minuti.

3. Un’ora accademica dura 90 minuti. 4. – Quanti minuti dura la tua lezione a scuola? – La mia lezione a scuola ?

? minuti.

Policz, ile lekcji wypada w twoim planie w poszczególne dni tygodnia, ile czasu zajmuje ci nauka, a ile spędzasz na przerwach. Uzupełnij zdania. 1. Il lunedì ho ? lezioni, cioè studio ? minuti. Ho anche ? pausa/pause di ? minuti e ? pausa/ pause di ? minuti, cioè in totale passo in pausa ? minuti. 2. Il martedì ho ? lezioni, cioè studio ? minuti. Ho anche ? pausa/pause di ? minuti e ? pausa/ pause di ? minuti, cioè in totale passo in pausa ? minuti. 3. Il mercoledì ho ? lezioni, cioè studio ? minuti. Ho anche ? pausa/pause di ? minuti e ? pausa/pause di ? minuti, cioè in totale passo in pausa ? minuti. 4. Il giovedì ho ? lezioni, cioè studio ? minuti. Ho anche ? pausa/pause di ? minuti e ? pausa/ pause di ? minuti, cioè in totale passo in pausa ? minuti. 5. Il venerdì ho ? lezioni, cioè studio ? minuti. Ho anche ? pausa/pause di ? minuti e ? pausa/ pause di ? minuti, cioè in totale passo in pausa ? minuti. 6. In totale ho ? lezioni alla settimana, cioè passo a lezione ? minuti ( ? ore e ? minuti), mentre sono in pausa ? minuti, cioè ? ore e ? minuti.

copiare – przepisywać lezione (f) organizzativa – lekcja wychowawcza quanto? – ile?

quando? – kiedy? orologio (m) – zegarek pausa (f) – przerwa

venticinque

Lezione 2 Posłuchaj pierwszej części dialogu 32

Klara: Senti, Anna... posso copiare da te l’orario delle lezioni di domani? Senza gli occhiali non vedo bene che cosa scrive il prof! E poi ho ancora problemi con alcune lettere... Ma perché tutti gli europei scrivono sempre le lettere così brutte?! Anna: Eh, eh... sì, è vero... voi, giapponesi, non scrivete, ma disegnate le lettere! Anche la mia grafia è un po’ brutta... Se vuoi, io leggo ad alta voce l’orario e tu scrivi, anzi disegni! Klara: Bene! Anna: Allora, mercoledì: la prima lezione è matematica. Comincia alle otto. Klara: Ok, allora matematica dalle otto alle nove meno quindici. Poi? Anna: Poi abbiamo due lezioni di polacco. Dalle nove meno cinque alle dieci meno venti la prima lezione e dalle dieci meno dieci alle dieci e trentacinque la seconda. Dopo abbiamo due ore d’italiano: dalle undici meno un quarto alle undici e mezza e poi dalle dodici meno venti a mezzogiorno e venticinque. Poi c’è la pausa pranzo che dura trenta minuti e alla fine, dall’una meno cinque alle due meno venti, biologia. Klara: Cosa?! Solo mezz’ora per pranzare!? Anna: In Italia non esiste proprio pranzare o cenare in trenta minuti! Voi, in Giappone, quanto tempo avete per pranzare? Klara: Di solito un’ora. Ma come si fa a mangiare in trenta minuti?! Forse perché poi torniamo a scuola e riprendiamo le lezioni e studiamo fino alle diciassette. I ragazzi in Polonia invece tornano a casa prima...

Dokończ zdania zgodnie z dialogiem. 1. I giapponesi a) hanno problemi con le lettere. b) scrivono le lettere. c) disegnano le lettere.

2. Mercoledì inizia con la lezione di a) italiano. b) polacco. c) matematica.

4. Anna e Klara hanno italiano a) alle 9.40. b) alle 11.15. c) alle 10.45.

Dopasuj zdania do zegarów.

Sono le otto. Sono le nove meno quindici. Sono le nove meno cinque. c) Sono le dieci meno venti. Sono le nove e cinquanta. Sono le undici meno venticinque. f) 7. Sono le undici meno un quarto. 8. Sono le undici e trenta. 9. Sono le undici e mezza. j) 10. Sono le dodici meno venti. 11. È mezzogiorno e venticinque. 12. È l’una meno cinque.

5. I giapponesi studiano a scuola a) fino alle 5.00. b) fino alle 7.00. c) fino alle 11.35.

Wyrażenie „wpół do…” jest nieco kłopotliwe, ale wystarczy zapamiętać, że w języku włoskim odnosimy się do poprzedniej godziny, a nie, jak po polsku, do następnej.

1. 2. 3. 4. 5. 6.

3–4 26

Odkryj, jak to działa

ventisei

3. La pausa pranzo di Anna e Klara dura a) un’ora. b) 13 minuti. c) 30 minuti.

l) k)

To tak jak po angielsku i francusku.

UNITÀ 2

A che ora iniziamo? 5

Przerysuj do zeszytu schemat planu lekcji (poniedziałek, wtorek, środa). Przeczytaj dialog ze strony 26. i uzupełnij środowy plan lekcji. ORE

LUNEDÌ

MARTEDÌ

MERCOLEDÌ

GIOVEDÌ

VENERDÌ

8.00-8.45

lingua e cultura inglese

fisica

8.55-9.40

lingua e cultura inglese

matematica

9.50-10.35

educazione fisica

informatica

10.45-11.30

lingua e letteratura polacca lingua e letteratura polacca

11.40-12.25

lingua e letteratura polacca lingua e letteratura polacca

12.55-13.40

storia

13.50-14.35

biologia

religione/etica

Posluchaj nagrania i uzupełnij poniedziałkowy i wtorkowy plan lekcji.

Przeczytaj cały plan na głos.

Uzupełnij zdania ze słuchu.

Przykład:

Lunedì dalle 8 alle 8 e 45 italiano.

1. Senza gli occhiali non ? bene che cosa ? il prof! 2. Perché tutti gli europei ? sempre le lettere così brutte? 3. Voi, giapponesi, non ? ma ? le lettere! 4. Io ? ad alta voce e tu ? . 5. In Italia non ? proprio pranzare in 30 minuti!

9 10–14 15

Odszukaj te zdania w dialogu i sprawdź, czy dobrze napisałaś/napisałeś formy czasowników. Odkryj, jak to działa Spójrz na oryginalny plan lekcji klasy IV B jednego z włoskich liceów i odpowiedz na pytania. 1. Quanti insegnanti ha la classe IV B? 2. Quante sono le materie? 3. Fino a che ora studiano il sabato? 4. Come si chiama l’insegnante di matematica? 5. Quanti giorni studiano? 6. A che ora iniziano? domani – jutro lettera (f) – tu: litera brutto – brzydki

ANNO SCOLASTICO 2018/19 ORARIO SETTIMANALE CLASSE IV B GINNASIO LUNEDÌ

MARTEDÌ MERCOLEDÌ

GIOVEDÌ

VENERDÌ

SABATO

AULA 17

AULA 28

AULA 19

AULA 1

AULA 17

SIVIERO

BAGIONI

CORREGGIOLI

PALADINO

GABRIELLI

8.109.10

9.1010.10

10.1011.05

PALADINO

11.1512.10

GABRIELLI

12.1013.10

13.1014.00

FRONGIA

FRONGIA FRONGIA GABRIELLI NEGROTTI

disegnare – rysować alla fine – w końcu

CORREGGIOLI BAGIONI PALADINO

PALADINO SIVIERO

PALADINO PALADINO

PALADINO

FRONGIA

COMPOSIZIONE DEL CONSIGLIO DI CLASSE ITALIANO

PALADINO

LATINO

PALADINO

GRECO

FRONGIA

PALADINO

Storia e geografia

FRONGIA

INGLESE

GABRIELLI

MATEMATICA

SIVIERO

SCIENZE NATURALI

BAGIONI

SCIENZE MOTORIE

CORREGGIOLI

RELIGIONE

NEGROTTI

FRONGIA SIVIERO

tornare – wracać riprendere – zaczynać coś ponownie

ventisette

Lezione 3 Posłuchaj drugiej części dialogu 35

Anna: Cosa?! Solo mezz’ora per pranzare!? In Italia non esiste proprio pranzare o cenare in 30 minuti! Klara: Anche in Giappone abbiamo di solito un’ora per mangiare. Forse perché poi torniamo a scuola, riprendiamo le lezioni e studiamo fino alle 17. I ragazzi in Polonia invece tornano a casa prima... Anna: Anche noi in Italia stiamo a scuola fino alle 14, a volte fino alle 15... ma non pranziamo in 30 minuti! Senti, ma cosa mangiate a scuola in Giappone? Klara: Ci portiamo una “scatoletta” che preparariamo la mattina a casa. Anna: E cosa mettete dentro la scatoletta?!? Klara: Più o meno le stesse cose che mangiamo a colazione e a cena... E in Italia? Come sono i pasti? Anna: In Italia la colazione è di solito dolce: prendiamo un cornetto o una brioche. Non come i polacchi che fanno colazione con i panini! Poi a scuola durante la pausa facciamo la merenda, poi pranziamo: il primo, il secondo, la frutta o il dessert. Ceniamo sempre a casa, con la famiglia. La cena è come il pranzo: calda e abbondante, due piatti e un dolce. Ceniamo bene, non come i polacchi che a cena prendono solo un panino o un’insalata. Sempre panini! Klara: È vero! Ma i polacchi mangiano i panini solo a colazione e a cena, mentre noi, giapponesi, a ogni pasto mangiamo quasi sempre le stesse cose! La colazione può essere identica al pranzo e alla cena! Anna: Ogni giorno? Klara: Sì, il lunedì, il martedì, il mercoledì... Anna: Anche il sabato e la domenica? Klara: Sì, ogni giorno! Anna: “Paese che vai usanza che trovi...” ma, a proposito, perché non organizziamo una cena italo-polaccogiapponese-senegalese?

Oceń, które informacje są prawdziwe (vero), fałszywe (falso), a o których nie można tego jednoznacznie powiedzieć (non si può dire). 1. 2. 3. 4. 5.

Odpowiedz na pytania. 1. 2. 3. 4.

I giapponesi pranzano in diciassette minuti. In Italia i ragazzi mangiano una brioche per la prima colazione. In Polonia tutti mangiano un panino per cena. In Italia i ragazzi studiano fino alle due. La scatoletta è un pasto.

Quando gli italiani mangiano la merenda? Che cosa fanno i ragazzi polacchi dopo pranzo? Come è la cena in Italia? Che cosa mettono dentro la scatoletta i giapponesi?

Uzupełnij tekst podanymi wyrazami. tè

cornetto

panini

spremuta d’arancia

Come tutti gli italiani Anna fa colazione con qualcosa di dolce: mangia una e da bere prende una

Odkryj, jak to działa

ventotto

o un

. Marysia, Hela, Mati e Filip sono invece polacchi e fanno colazione con

. Da bere prendono di solito un

4–5

brioche

caldo.

UNITÀ 2

A che ora iniziamo? 6

Dopasuj imiona i godziny do zdjęć odpowiednich posiłków, a następnie zapisz w zeszycie zdania według przykładu. Anna

10.00

Filip

16.00

Klara

7.00

Piotrek

20.00

Hela

13.00

Przykład: 7

Do każdego czasownika w 1. kolumnie dobierz odpowiednie wyrażenie. Uwaga! Do dwóch czasowników pasuje jedno wyrażenie. 1) 2) 3) 4) 5) 6)

correggere giocare fare suonare essere telefonare

a) b) c) d) e)

a un’amica la chitarra a una riunione a tennis i compiti

Na podstawie kartek z kalendarzy opisz dzień Mateusza (a), Marysi (b) i profesora Pasquino (c). a)

9–13

Anna fa colazione alle sette.

7.00 8.00 9.00 10.00 11.00 12.00 13.00 14.00 15.00 16.00 17.00 18.00 19.00 20.00 21.00 22.00

_____________________ ______ SCUOLA! ______ _____________________ _____________________ _____________________ _____________________ _____________________ _______ TENNIS _______ _____________________ _____________________ _____________________ _____________________ _____________________ ______ TEL A MARIA ___ _____________________ _____________________

7.00 _______________________ 8.00 ______ SCUOLA! ______ 9.00 _______________________ 10.00 _______________________ 11.00 _______________________ 12.00 _______________________ 13.00 _______________________ 14.00 _______ PIANO ________ 15.00 _______________________ 16.00 _______________________ 17.00 _______________________ 18.00 _______________________ 19.00 _____" FILIP _________ 20.00 _____ SMS? incontro? 21.00 _______________________ 22.00 _______________________

7.00 8.00 9.00 10.00 11.00 12.00 13.00 14.00 15.00 16.00 17.00 18.00 19.00 20.00 21.00 22.00

______________________ _______ SCUOLA! ______ ______________________ ______________________ ______________________ PRANZO CON I COLLEGHI

______________________ ___________ __________ _____ RIUNIONE ______ ______________________ ______________________ ______________________ ___________ ______ COMPITI _______ ______________________ _________ CENA _______

Zbierzmy i przećwiczmy materiał scatoletta (f) – pudełko

paese che vai usanza che trovi – co kraj, to obyczaj

pasto (m) – posiłek

correggere – poprawiać

abbondante – obfity

riunione (f) – zebranie

panino (m) – kanapka

ventinove

Lezione 4 Posłuchaj trzeciej części dialogu 37

Klara: ...“Paese che vai usanza che trovi...” ma, a proposito, perché non organizziamo una cena italogiapponese-senegalese-polacca? Anna: Che bell’idea! Così ci conosciamo meglio! Maria: Ragazze... perché proprio una cena? Organizziamo una festa! Io ho una casa grande, se vogliamo possiamo anche ballare! Filip può portare la musica africana, tu, Anna, la musica italiana, Klara la musica giapponese! Mangiamo, parliamo, balliamo e... cantiamo con il karaoke! Così conosciamo meglio tutte le nostre culture! Filip: Ottima idea! Quando? Dopodomani? Anna: Giovedì? Ma noooo... e chi si alza poi venerdì mattina? Piotr: Vero. Allora possiamo fare la festa venerdì sera, sabato mattina non dobbiamo andare a scuola! Anna: Venerdì sera non tutti possono: Helena non può perché sabato mattina ha un torneo e deve essere riposata. Neanche Filip e Mateusz vogliono... il sabato mattina hanno una lezione di tennis. Vediamo se possiamo fare la festa sabato sera! Klara, tu puoi venire sabato sera? Klara: Hmmm... sì... ma dopo le 20. Dalle 17 alle 19 ho una lezione di pianoforte, poi devo ancora tornare a casa... Mati: Perché devi tornare a casa? Klara: Come perché? Per prendere le scatolette con il cibo giapponese per voi! Mica posso portare tante scatolette alla lezione di pianoforte! Anna: Vero… Allora come facciamo? Klara: Se volete, potete venire da me prima della lezione, dopo pranzo. Prendete le scatolette e così io, dopo la lezione, non devo tornare a casa! Mati: Hmm…, venerdì dopo le lezioni gioco a tennis con Eryk vicino a casa tua. Posso venire dopo con lui? Klara: Certo... Con chi?! Mati: Con Eryk... il mio amico biondo della 1B, vi conoscete, dai, non ti ricordi? Klara: Sì, sì... mi ricordo. Come no? Certo che potete venire insieme!

Odpowiedz na pytania. 1. 2. 3. 4. 5.

Quante persone preparano la festa? Quale musica vogliono ascoltare? Quando è il torneo di Helena? Quante scatolette porta Klara? Quando Mati gioca a tennis con Eryk?

W języku włoskim częściej niż w polskim stosuje się wyrażenia, które nie zawsze mają dokładnie określone znaczenie, a bez których wypowiedź byłaby bezbarwna. Czasami trudno jest znaleźć ich polski odpowiednik. Tak jak w przypadku słowa mica.

Odrobina emocji 2 38

Posłuchaj jeszcze raz fragmentu rozmowy i wskaż zdanie o najbardziej zbliżonym znaczeniu do zdania: Mica posso portare tante scatolette alla lezione di pianoforte! 1. Non è un problema! Posso portare tante scatolette alla lezione di pianoforte! 2. Dai! Non posso portare con me tante scatolette alla lezione di pianoforte! 3. Vediamo, forse posso portare con me tante scatolette alla lezione di pianoforte!

Do każdego wyrażenia określającego emocję dobierz odpowiednią ilustrację. 1. Ma non esiste proprio! 2. Che bell’idea! 3. Perché non organizziamo una festa? – 4. A proposito…

b) trenta

UNITÀ 2

A che ora iniziamo? 4

Odpowiedz na pytanie, uzupełniając zdania podanymi poniżej zwrotami. Che cosa dovete e che cosa non potete fare alla lezione d’italiano? Alla lezione d’italiano dobbiamo… . Non possiamo invece… . ascoltare la musica mandare un sms ridere leggere

5 6

mangiare bere fare gli esercizi parlare con il compagno

parlare al telefonino ascoltare il professore lavorare in coppia copiare

Odkryj, jak to działa Co możesz albo musisz robić, a czego nie? Dokończ w zeszycie cztery zdania, wykorzystując podane zwroty. Posso… .

studiare molto

parlare in polacco studiare parlare in italiano giocare

Non posso… .

Devo… .

Non devo… .

ascoltare la musica ad alto volume

invitare gli amici dopo le 21

cantare con il karaoke

fare la spesa organizzare le feste

giocare tante ore al computer

passare tanto tempo al telefono

A teraz porównaj swoje odpowiedzi z odpowiedziami koleżanki lub kolegi według poniższego schematu. A: A casa devo aiutare i genitori.

B: Purtroppo anch’io. / Per fortuna, io no.

Pamiętaj, że w zdaniach przeczących używamy neanche i neanch’io. A: Non posso ascoltare la musica ad alto volume.

B: Purtroppo neanch’io! / Fortunatamente io sì!

8–13 a proposito – à propos dopodomani – pojutrze certo – tu: oczywiście

telefonino (m) – telefon komórkowy coppia (f) – para ad alto volume – głośno

purtroppo – niestety fortunatamente – na szczęście copiare – kopiować, przepisywać, ściągać

trentuno

Lezione 5 1

Co oznaczają włoskie nazwy dni tygodnia? Pobaw się: spójrz na podpisy pod zdjęciami i spróbuj utworzyć nazwy dni tygodnia.

2 3 39

Luna ?

Marte ?

Mercurio ?

Giove ?

W dawnym języku włoskim na „dzień” mówiono dì i właśnie dlatego we Włoszech często usłyszysz Buondì! zamiast Buongiorno.

Venere ?

Saturno sabato Sole domenica (W epoce przedchrześcijańskiej były to dni poświęcone bogu Saturnowi i Słońcu.)

Dajmy szansę gramatyce Posłuchaj nagrania z warsztatu zegarmistrza. Zapisz w zeszycie w osobnych kolumnach: a) numery zegarów, które zegarmistrz naprawia, może lub chce naprawić, 6. b) numery zegarów, których zegarmistrz nie 10. 12. naprawia lub 14. 13. nie musi 16. naprawić. 18.

4 5 41

25.

26.

Posłuchaj dialogów. Czyje to rozmowy telefoniczne? Wskaż właściwe odpowiedzi.

Rozmowy odbywają się, gdy w Polsce jest 15.30. Posłuchaj jeszcze raz nagrania i zapisz w zeszycie, która jest godzina u rozmówców poza Polską.

6 32

27.

Dajmy szansę gramatyce

a. Marysi z tatą, który przebywa w Wietnamie; b. Anny z włoskimi przyjaciółmi; c. Filipa z dziadkiem z Dakaru; d. Klary z kuzynką z Tokio; e. Mateusza z mamą, która przebywa służbowo w Nowym Jorku; f. Mateusza z Helą, która jest na mistrzostwach młodzieżowych w Sydney; g. Filipa z tatą, który wyjechał na mecz do Brazylii.

Dajmy szansę gramatyce trentadue

11.

17. 23.

24.

15.

22.

21.

20.

19.

UNITÀ 2

A che ora iniziamo?

Pora na zabawę w parach 7

Korzystając z mapy stref czasowych z ćwiczenia 5., przygotuj z koleżanką lub kolegą dialogi według wzoru. –– Ciao, ma dove sei? –– Sono a Tokyo.

–– Qui in Polonia sono... . Che ore sono da te? –– Adesso sono… .

Pora na zabawę w parach

Na podstawie swojego planu lekcji oblicz czas poświęcony na naukę poszczególnych przedmiotów i uzupełnij zdania włoskimi liczebnikami oraz nazwami dni tygodnia. Zapisz całość w zeszycie – przyda ci się, gdy będziesz wykonywać ćwiczenie 9. 1. Abbiamo ? lezione/lezioni di biologia alla settimana : ? . In totale abbiamo ? minuti di biologia alla settimana, cioè ? ora/ore e ? minuti. 2. Abbiamo ? lezione/lezioni di lingua italiana alla settimana: ? . In totale abbiamo ? minuti di italiano alla settimana, cioè ? ora/ore e ? minuti. 3. Abbiamo ? lezione/lezioni di matematica alla settimana: ? . In totale abbiamo ? minuti di matematica alla settimana, cioè ? ora/ore e ? minuti.

Sprawdź, czy twoja koleżanka albo twój kolega pamięta wasz plan lekcji i potrafi szybko policzyć czas poświęcony na poszczególne zajęcia. Zadawajcie sobie pytania na przemian, a odpowiedzi sprawdźcie w notatkach z poprzedniego ćwiczenia. 1. Quante lezioni di biologia alla settimana abbiamo? Quando? In totale quante ore e quanti minuti sono? 2. Quante lezioni di italiano alla settimana abbiamo? Quando? In totale quante ore e quanti minuti sono? 3. Quante lezioni di matematica alla settimana abbiamo? Quando? In totale quante ore e quanti minuti sono?

Oto SMS-y Mateusza i Eryka. Uzupełnij je zgodnie ze zdjęciami i podaj ich odpowiednią kolejność. Zacznij od SMS-a oznaczonego literą j. a. Ah, ok. Ora tutto è chiaro. Allora

venerdì prima giochiamo a

dobbiamo andare da Klara

Sei geniale! Ma... che

e poi andiamo da Klara!

a prendere le scatolette? Va bene?

scatolette? Che cos’è?

No, perché? Tu che fai?

di Hela! Ma prima

Da Klara! WOOOW!

e. Io e la mia classe

f. Le “scatolette” con le cose

g. Ma... perché dobbiamo

organizziamo una

da mangiare giapponesi!

andare a prendere le scatolette?

Facciamo una

Klara non può venire a

internazionale!

di Hela?!

Certo che voglio!

Che

. Vuoi venire?

! Dove?

i. Certo, perché no? E poi, per la

sera, hai già programmi?

come sempre giochiamo a

Ciao Mati, venerdì dopo la scuola, ?

Tranquillo! Può venire,

ma solo dopo le 20. Prima ha la lezione di

Dajmy szansę gramatyce

Ćwiczenie dla szperaczy 12

Spróbuj znaleźć (np. korzystając z Internetu) takie przedmioty nauczane we włoskiej szkole, których nie ma w Polsce. trentatré

Lezione 6 Skojarzenia 1

Dla każdego włoskiego słowa wskaż dwa polskie wyrazy o tym samym znaczeniu, po jednym z każdej kolumny, i zapisz je w zeszycie. a) b) c) d) e) f) g) h) i) j) k) l)

1) sondaggio 2) ruolo 3) risultato 4) rappresentare 5) dedicare 6) confrontare 7) discutere 8) progetto 9) consumare 10) dichiarazione 11) attivo 12) resto

funkcja spożywać porównywać czynny plan pozostała część przedstawiać wynik omawiać ankieta poświęcać oświadczenie

Wskaż pary wyrazów: rzeczownik i czasownik, pochodzące z tej samej rodziny wyrazów. 1) 2) 3) 4) 5) 6)

A) B) C) D) E) F) G) H) I) J) K) L)

konsumować rola sondaż dedykować prezentować projekt aktywny dyskutować konfrontować rezultat deklaracja reszta

a) b) c) d) e) f)

progetto risultato discussione rappresentazione dichiarazione preparazione

rappresentare preparare discutere dichiarare risultare progettare

Powiedz, z jakimi słowami w języku polskim, angielskim lub w innych językach kojarzą ci się poniższe słowa. Zapisz je w zeszycie. a) importante

c) confermare

e) presente

b) risolvere

d) precedente

f) rispondere

Znajdź w tekście z ćwiczenia 6. rzeczowniki należące do tej samej rodziny wyrazów, co attivo oraz importante i zastanów się, jakie są ich odpowiedniki w języku polskim.

Przeczytaj tekst z ćwiczenia 6. i dokończ zdania.

1. L’incontro a tavola è un momento importante per a) più di 900 genitori. b) più del 9% dei genitori. c) meno del 90% dei genitori.

2. Non essere presente ad un pasto importante è un dispiacere per a) 3 o 4 genitori. b) il 75% dei genitori. c) il 3 o 4% dei genitori.

3. In Italia cucina a) sia l’uomo, sia la donna. b) soprattutto l’uomo. c) soprattutto la donna.

4. Il sondaggio descrive a) le tradizioni culinarie italiane. b) il ruolo del padre nella famiglia tradizionale. c) l’importanza di pranzare o di cenare insieme.

trentaquattro

A che ora iniziamo? 6

UNITÀ 2

Przeczytaj ponownie tekst i sprawdź, czy skojarzone przez ciebie znaczenia słów w ćwiczeniach 1. i 3. okazały się trafne.

La famiglia a tavola La famiglia a tavola? Quella italiana è ancora tradizionale, radicata in una cultura che vuole padre, madre e figli tutti insieme a tavola, almeno una volta al giorno. Così risulta da un sondaggio dell’Istituto di Ricerca Ispo „La famiglia a tavola – Il ruolo dei pasti nella famiglia italiana”, fatto lo scorso marzo su mille genitori: seicento madri e quattrocento padri. Infatti, per più del novanta per cento dei genitori italiani la tavola rappresenta un momento d’incontro importante della famiglia. Il novantasette per cento delle madri e il novantaquattro per cento dei padri risponde che grazie ai pasti la famiglia è molto unita, perché così tutti insieme possono parlare, confrontare le idee, discutere i progetti, provare a risolvere i problemi e decidere cosa fare. Proprio per questo motivo per tre genitori su quattro non essere presente ad un pasto in famiglia è un vero dispiacere. L’importanza di consumare il pasto in famiglia è confermata anche dai dati reali: il sessantatré per cento delle madri italiane e il cinquantotto per cento dei padri italiani dichiara di consumare insieme al resto della famiglia almeno un pasto al giorno. La condivisione del pasto in famiglia durante il weekend rappresenta ancora il momento più bello, soprattutto per i padri italiani (l’ottantaquattro per cento dei padri e il settantotto per cento delle madri). Chi invece si occupa della preparazione dei pasti? La persona in famiglia che cucina è soprattutto la madre: dal sondaggio risulta che solo il 6 per cento dei padri italiani si dedica a quest’attività. Infine, anche la pianificazione dei pasti è il ruolo delle madri italiane: una mamma su due decide cosa preparare per pranzo o cena, la mattina, quando si sveglia oppure mentre fa colazione. Una mamma su tre, invece, pianifica i pasti già la sera precedente, prima di andare a letto. adattato da: www.alfemminile.com/

Jesteś na kursie językowym w Sienie. Zapisz w zeszycie treść pocztówki do koleżanki lub kolegi, w której opiszesz: • swój plan zajęć, przedmioty, których się uczysz; • pory i godziny posiłków; • dwie inne czynności pozalekcyjne.

8–14 trentacinque

Samoocena 2a

Sprawdź, co umiesz

Rozumienie ze słuchu 1

Posłuchaj opisu pewnej szkoły i napisz po włosku jego streszczenie w dwóch zdaniach.

2 43

Posłuchaj dialogu i na jego podstawie uzupełnij brakujące w poniższym tekście informacje. – Ciao Gianni, come va? – Ah, ciao Roberta. Va bene, grazie, e tu? – Io sto bene ma ho tanto 1 , non mi riposo mai. – Come mai? Perché sei così occupata? – Tra un mese ho un importante 2 e devo essere in forma, devo fare molti esercizi e ogni giorno vado in palestra. – Allora pratichi ancora il 3 ? – Sì, sì, come no? Ormai sono campionessa! – E a scuola? – Ecco, questo è il problema. A scuola c’è tanto lavoro, perché quest’anno abbiamo 4 materie nuove. – Quali? – Il martedì e il 5 francese, il mercoledì 6 e poi anche la lezione di ballo. – Ma tu sai 7 ? – No, e questo è terribile!!! Va be’, niente, ora devo andare. Ciao, a presto. – Ciao, ti posso telefonare? – Certo.

Rozumienie tekstu czytanego 3

Przeczytaj tekst, a następnie oceń, które informacje są prawdziwe (vero), fałszywe (falso), a o których nie można tego jednoznacznie powiedzieć (non si può dire). Oggi sono a Varsavia. È mezzogiorno e un quarto. Devo lavorare. Ho tanto lavoro ma devo ancora telefonare a tre persone. Prima però devo controllare l’ora, per non telefonare di notte. Prima telefono a Rita. Lei adesso lavora a Mosca. A Mosca sono le quattordici e quindici, quindi Rita adesso pranza. Allora telefono a Roberto. Lui da 8 anni abita a Londra. C’è solo un’ora di differenza. Adesso a Londra sono le undici e un quarto. Sergio non abita a Sydney ma a New York. Non voglio telefonare ancora a Sergio perché lui si sveglia alle dieci e mezza e adesso a New York sono le 6 e un quarto. Così telefono a lui la sera. Niente, mi metto a lavorare. 1. 2. 3. 4.

In Russia sono le 14.15. In Inghilterra è l’1.15. In Australia sono le 8.30. In Polonia sono le 12.45.

4–7 36

trentasei

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro!

W tym rozdziale nauczysz się: • relacjonować wydarzenia; • opisywać miejsca; • stosować kolejne wyrażenia określające emocje.

Zyskasz trochę wiadomości na temat włoskiego malarstwa. Poznasz też nazwy kolorów.

Poznasz słownictwo związane z pomieszczeniami w domu, podstawowymi meblami i sprzętami domowymi.

Nauczysz się określać położenie miejsc i przedmiotów.

trentasette

Lezione 1 Zanim posłuchasz dialogu 1

Przepisz do zeszytu wyrazy spod rysunków, uzupełniając je. Jeśli nie znasz wyrazu, poszukaj go w słowniku.

una u na

bi ieri

un bagno

un so orno

spor a

spor i

pi olo

rande

un abinetto pulito

un criceto

su o

una ma ia

nell’anti amera

d’aran a

di affè

sugli armadietti

sul adro

2–3

Dajmy szansę gramatyce

Po włosku słowo cucina może oznaczać zarówno kuchnię – pomieszczenie, jak i kuchenkę – sprzęt.

A teraz posłuchaj dialogu 4 44

Wskaż rysunki odpowiadające opisowi wyglądu domu Marysi po imprezie, która się w nim odbyła. b) c) 1. a)

2. a)

3. a)

4. a)

trentotto

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro! 5 46

Posłuchaj opisów mieszkań Filipa, Klary, Anny, Mateusza i Marysi. Powiedz, którym rysunkom odpowiadają poszczególne nagrania. Uwaga! Dwa nagrania nie pasują do żadnego rysunku.

Przeczytaj opisy pomieszczeń i powiedz, którym rysunkom odpowiadają. Wskaż zaznaczone w tekście sprzęty. 1. La cucina di Matteo è piccola, ma comoda. È tutta molto moderna. In questa cucina dominano il rosa scuro e il blu. Di fronte alla porta c’è il lavandino. A destra ci sono gli armadietti e un grande piano di lavoro. A sinistra c’è il frigo e la cucina elettrica. 2. Vicino alla cucina, a destra, c’è la sala da pranzo. È abbastanza grande e comoda. Tutti i mobili sono scuri, ma le pareti sono chiare. Nel mezzo c’è una grande tavola con 10 sedie e sotto la finestra c’è una credenza per le stoviglie e le posate. 3. Il salotto di Klara è enorme, ma molto semplice. Non c’è il televisore né l’impianto hi-fi, solo 2 divani comodi e 4 poltrone, un tappeto morbido e 5 mensole per i libri. Tutti i mobili sono bianchi. 4. Matteo dorme in una camera molto piccola, ma accogliente. A destra della porta c’è il letto. Di fronte al letto c’è uno scaffale con i libri e di fronte alla porta c’è la scrivania con una sedia molto comoda e un armadio.

A B

a) D

I b)

E F

c) O M

Wybierz jeden z planów z ćwiczenia 5. i opowiedz o przedstawionym na nim mieszkaniu. Niech koleżanki lub koledzy zgadną, o które mieszkanie chodzi.

Opisz swój pokój tak, aby pozostali uczniowie mogli go narysować zgodnie z podanymi przez ciebie informacjami.

9–14

Dajmy szansę gramatyce sporco – brudny comodo – wygodny bagno (m) – łazienka

camera (f) da letto – sypialnia enorme – ogromny studio (m) – gabinet

moderno – nowoczesny dominare – przeważać parete (f) – ściana

trentanove

Lezione 2 Posłuchaj pierwszej części dialogu 47

Maria: Voglio morire! Guardate che pasticcio! Come faccio a pulire tutto da sola in un giorno? Domani tornano i miei genitori! Hela: Tranquilla ti aiutiamo tutti. Vediamo con calma che cosa c’è da fare e dividiamo i compiti. Maria: Soprattutto il pavimento! È tutto sporco! Anche i mobili in cucina sono sporchi! E quanti piatti e bicchieri da lavare! Klara: Allora, all’inizio laviamo il pavimento nel soggiorno e nella sala da pranzo. Chi si offre volontario? Piotr: Io! Klara: Ottimo! Allora tu ti occupi del pavimento, io intanto lavo i piatti e i bicchieri. Poi, quando finisco, pulisco anche gli armadietti. Anna: No, dai, io lavo i piatti, tu pulisci solo gli armadietti... Così finiamo prima. Piotr: Ok... allora mentre tu e Klara pulite la cucina, io e Maria puliamo il bagno e il gabinetto. Klara: E chi sposta i mobili dalla camera da letto al soggiorno? Mati e Filip dove sono? Dormono ancora? Filip: No, non dormiamo... siamo nella camera di Maria... Piotr: Sicuramente sono davanti al computer e si divertono o giocano a carte! Filip: No, non giochiamo e non ci divertiamo... cerchiamo una cosa... Maria: Cosa cercate? Mati: Ma non importa, ora arriviamo... Anna: Allora, iniziamo… AAAAhh!! Klara: Che c’è?! Perché gridi? Gli italiani gridano anche quando puliscono la cucina? Anna: Sento un rumore strano...

Oceń, które informacje są prawdziwe (vero), fałszywe (falso), a o których nie można tego jednoznacznie powiedzieć (non si può dire). 1. 2. 3. 4. 5.

I genitori di Maria tornano tra 2 giorni. Maria vuole lavare i bicchieri. Filip non gioca mai a carte. Anna pulisce gli armadietti. Piotr è davanti al computer.

Dokończ zdania zgodnie z dialogiem. 2. 1. Piotr pulisce a) la cucina. b) la camera di Maria. c) il soggiorno.

3. Klara lava a) i piatti. b) il pavimento. c) gli armadietti.

4. Anna lava a) i piatti. b) i mobili. c) il gabinetto.

Dla każdego słowa i wyrażenia wskaż odpowiednią ilustrację. Uwaga! Do dwóch wyrażeń nie pasuje żadna ilustracja. a) lavare i piatti

b) spostare i mobili

c) pulire il pavimento

e) dormire

f) riportare i bicchieri

g) giocare al computer

Maria pulisce a) il soggiorno. b) il bagno. c) la cucina.

quaranta

d) cercare una cosa nella stanza di Maria

Mamma mia, che disastro! 4

5–13

UNITÀ 3

Znajdź w tekście dialogu nazwy czynności i uzupełnij nimi zdania. 1. Maria ? .

3. Klara e Anna ? : Klara ? , Anna invece ? .

2. Mateusz e Filip ? .

4. Piotr ? .

Odkryj, jak to działa

Uzupełnij wyrażenia właściwą formą preposizione articolata. Następnie zapisz w zeszycie, jak często wykonujesz poniższe czynności. Nie zapomnij odmienić czasowników. pulire il bagno, pulire la cucina, pulire il pavimento, cucinare, dormire fino ? 10, cercare informazioni su Internet, giocare ? computer, divertirsi con gli amici, fare la spesa, finire le lezioni tardi, tornare a casa dopo mezzanotte, incontrarsi con gli amici ? cinema o ? concerto, controllare l’e-mail

Przykład:

Almeno una volta

giorno cerco informazioni su Internet.

1. Almeno una volta ? settimana… . 2. Più volte ? settimana… . 3. Almeno una volta ? mese… . 4. Almeno due volte ? mese… .

Czy wiecie, że odpowiedniki preposizione articolata istnieją też w języku francuskim i hiszpańskim?

5. Una volta ? anno… . 6. Più volte ? anno… . 7. Non devo mai… .

Zapytaj koleżankę lub kolegę z ławki, co ona lub on robi raz dziennie, raz w tygodniu itd. Następnie uzupełnij poniższe zdania i zapisz je w zeszycie. 1. Almeno una volta ? giorno… .

5. Almeno due volte ? mese… .

2. Almeno una volta ? settimana… .

6. Una volta ? anno… .

3. Più volte ? settimana… .

7. Più volte ? anno… .

4. Almeno una volta ? mese… .

8. Non deve mai… .

morire – umrzeć dividere – dzielić compito (m) – zadanie pavimento (m) – podłoga

offrirsi – zgłaszać się occuparsi – zajmować się divertirsi – dobrze się bawić

non importa! – nieważne! gridare – krzyczeć spostare – przesuwać riportare – odnieść

almeno – przynajmniej volontario (m) – chętny, wolontariusz

quarantuno

Lezione 3 Posłuchaj drugiej części dialogu 49

Hela: Vediamo con calma cosa c’è da fare e dividiamo i compiti. Maria: Soprattutto il pavimento! È tutto sporco! Anche i mobili in cucina sono sporchi! E quanti piatti e bicchieri da lavare! Piotr: Allora io inizio subito a riportare i bicchieri e i piatti in cucina... Sono dappertutto! Maria: È vero, sono anche in bagno! Klara: E chi sposta i mobili dalla camera da letto al soggiorno? Mati e Filip dove sono? Filip: Siamo nella stanza di Maria... Un momento, arriviamo... Anna: AAAhh! Qui c’è un topo! Hela: Ma che topo, dai! Non è possibile! Maria: No, tranquilla! Non è un topo, è... il mio criceto! Ma che cosa fa qui il mio criceto? Non capisco... Piotr: Io invece capisco! Mateusz, Filip... Maria: Non importa, prendiamo dopo il criceto, intanto iniziamo a pulire. Anna: No! Ho paura! E poi... soffro anche di allergia al pelo! Hela: Daaaai... è lì, dietro il frigorifero. Anna: E chi mi garantisce che non esce? Maria: E va bene, prima prendiamo il criceto. Anna: AAAAhh!! Senti? Non è più dietro il frigo, ora è... sotto il lavandino! Maria: Ok, vediamo... No, sotto il lavandino non c’è. Scendi da questa sedia! Anna: Ma io sento uno strano rumore sotto il lavandino! Maria: È il rumore dei tubi, non è il mio criceto! E dai! Anna: Allora il criceto dov’è? Ho paura!

Wskaż rysunki postaci pasujące do obrazków ilustrujących czynności. Uwaga! Dwie osoby wykonują tę samą czynność.

a) 2. b)

Odpowiedz na pytania na podstawie dialogu. 1. Che cosa devono fare Maria e gli amici? 2. Che animale sente Anna? 3. Di che cosa soffre Anna? 4. Chi ha paura dei topi? 5. Dove si trovano i bicchieri dopo la festa?

quarantadue

Mamma mia, che disastro! 3

Utwórz zdania z wyrazami sotto, sopra, nel, all’, vicino all’, dentro, fuori, su, lontano da, dietro, nell’, nella, al, alla, vicino al/alla oraz poznanymi w poprzednich lekcjach nazwami mebli i sprzętów. Możesz je wykorzystać po kilka razy.

Przykład:

4–12 13

UNITÀ 3

Il criceto n. 1 è sotto il divano.

Odkryj, jak to działa Powiedz, co jest, a czego brakuje na poniższych rysunkach. Wykorzystaj wyrazy z ramki. soggiorno

seconda colazione

studio contenitore di plastica

camera da letto

insegnante cucina

Przykład: 1. 2. 3. 4. 5.

classe

Nel disegno numero 1 c’è una camera da letto ma manca il letto .

letto televisore

Nel disegno numero 2 c’è una ? ma manca la ? . Nel disegno numero 3 c’è un ? ma manca il ? . Nel disegno numero 4 c’è uno ? ma manca il ? . Nel disegno numero 5 c’è una ? ma manca la ? . Nel disegno numero 6 c’è una ? ma manca l’ ? .

computer cucina

Zbierzmy i przećwiczmy materiał piatto (m) – talerz bicchiere (m) – kieliszek soggiorno (m) – salon

topo (m) – mysz criceto (m) – chomik soffrire di qc – cierpieć na coś

garantire – zapewniać mancare – brakować

quarantatré

Lezione 4 Posłuchaj trzeciej części dialogu 50

Maria: Anna: Piotr: Maria: Anna: Hela: Piotr: Maria: Piotr: Maria: Anna: Filip: Anna: Hela: Klara: Piotr: Klara: Filip: Klara: Anna: Klara:

Oh noooo! Che c‘è? Il criceto è già nell’anticamera? No! Il criceto è ormai nella gabbia. Puoi stare tranquilla Anna. Ma lasciamo stare il criceto! Ragazzi, guardate! Il succo di frutta... non è solo sugli armadietti... è anche sul quadro! Tranquilla! Ora laviamo il quadro! Ma noooo... che fai?! Non con questo detersivooooo!!!!! Managgia... Troppo tardi! I colori! Ora i miei genitori hanno un bellissimo quadro senza colori, ma con una macchia bianca! Voglio morire! Calma! Ora inventiamo qualcosa! E che cosa vuoi inventare?! Voglio morire! Di nuovo? Ma dai! Ricostruiamo i colori con i nostri cosmetici! Buona idea, ma... chi si ricorda i colori originali? Klara! Klara, ti ricordi di che colore è il mantello nel quadro originale? Certo che mi ricordo! È rosso! Ok, e le mele o le arance... non so cosa sono... Insomma, questi frutti qui! Di che colore sono? Arancione! E invece i capelli di quella donna che balla, di che colore sono? Biondi, quindi possiamo usare il colore giallo scuro. Giallo come questo qui? No, un po’ più scuro. Quasi arancione! Ecco, così!

Wybierz obraz zgodny z opisem w dialogu. a)

Sandro Botticelli, La Primavera

Na podstawie znanych ci języków odgadnij polskie odpowiedniki nazw kolorów: blu, viola, rosa, bianco.

Dobierz nazwy kolorów do barw na palecie malarza. nero

rosa

grigio

viola giallo marrone

celeste

quarantaquattro

blu 3

verde

azzurro

turchese

Di che colore è...? Zupełnie jak po polsku: „Jakiego koloru jest…?”.

bianco 12

11 14

rosso arancione

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro! 4–6

Odkryj, jak to działa Pora na zabawę w parach

Razem z koleżanką/kolegą zrekonstruujcie kolory elementów obrazów. Sprawdź, czy koleżanka lub kolega zgadnie!

Przykład:

- Di che colore è ? nel quadro XX di (autore)? - Secondo me è ? . - No, riprova! / Giusto!

Leonardo Michelangelo Merisi da Vinci da Caravaggio La Dama Bacchino malato con l’ermellino

l’ermellino

8–13

la frutta

Artemisia Gentileschi Condottiero

Tiziano La Flora

Amadeo Marcello Bacciarelli Modigliani Il re Stanislao II Jeanne Hébuterne di Polonia con cappello

la tavola

Odkryj, jak to działa

Odrobina emocji 14

Spójrz na przykłady i wskaż rysunki pasujące do pozostałych wyrażeń.

Przykład:

Che c’è?

1. Ma non è possibile!

Ottimo!

2. Voglio morire!

d) 3. Ho paura!

4. Calma, però! anticamera (f) – przedpokój succo (m) – sok frutta (f) – owoce

Dai...!

5. Buona idea!

6. Mamma mia!

g) 7. Che disastro!

quadro (m) – obraz macchia (f) – plama ricostruire – odtworzyć

mela (f) – jabłko arancia (f) – pomarańcza

quarantacinque

Lezione 5 Zbierzmy i przećwiczmy materiał 1

Spójrz na poniższe flagi i opisz je według przykładu.

Przykład:

La bandiera

1. (Polonia)

è….

2. (Italia) 3. (Francia) 4. (Germania)

senegalese è verde, gialla e rossa.

…. ….

5. (Inghilterra)

….

6. (Stati Uniti)

….

7. (Giappone)

….

Spójrz na paletę malarza. Jakie kolory powstają ze zmieszania pokazanych barw? Odpowiedz według przykładu.

Przykład:

L’azzurro più il gialo dà il verde.

Opisz różnice między tymi dwoma pokojami. 2.

Uporządkuj w zeszycie poniższe liczby od najmniejszej do największej, a godziny od najwcześniejszej do najpóźniejszej, a następnie przeczytaj je na głos. 3.10 54 27

quarantasei

15.15 37 otto

13.07 21.38 novanta

14.03 le sei meno un quarto 15 51 18.57 le due e tre diciannove

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro! 5

Rodzice Ani szukają większego mieszkania. Posłuchaj dialogu i wskaż mieszkanie, o którym rozmawiają.

anticamera

camera 1

camera 2

bagno bagno

camera 2

6 53

7–12

sala da pranzo

balcone

camera 1

anticamera/ soggiorno

cucina

camera 2

cucina

camera 1

balcone

anticamera/ soggiorno

sala da pranzo

bagno

We Włoszech nie ma podziału na wc i łazienkę. Pierwszy raz spotkałam się z tym dopiero w Polsce.

Posłuchaj drugiej części dialogu i zanotuj w zeszycie, jakie wyposażenie znajduje się w opisywanym mieszkaniu. Dajmy szansę gramatyce Pora na zabawę w parach

13 a

Rodzice Ani nadal szukają większego mieszkania. Dziś znaleźli dwie nowe oferty. Dzwonią do siebie i opisują je. Usiądźcie do siebie tyłem i opiszcie sobie wzajemnie te mieszkania. Narysuj w zeszycie mieszkanie, które opisze koleżanka lub kolega. Appartamento 1

camera 1 soggiorno

bagno

camera 2 cucina

camera 3 balcone

Ćwiczenie dla szperaczy 14

W niektórych krajach ich mieszkańcy mają ulubiony kolor, a język tego kraju – wiele nazw jego odcieni. We Włoszech jest to niebieski. Ile włoskich nazw odcieni niebieskiego jesteś w stanie wyszukać? Zapisz je w zeszycie. bandiera (f) – flaga appartamento (m) – mieszkanie

più – dodać dà – tu: równa się

quarantasette

Lezione 6 1

Przeczytaj podany fragment tekstu i dokończ zdanie.

A ogni ambiente il suo colore In generale, a ogni ambiente della casa possiamo associare dei colori più adatti alle funzioni tipiche di quel luogo. È chiaro poi che ogni persona reagisce in maniera differente davanti a un colore, quindi non trattate queste proposte come regole universali, ma solo come suggerimenti. Nel testo gli autori vogliono: a) dare consigli sui colori da usare in casa. b) presentare le regole universali sui colori da usare in casa. c) raccontare come reagiscono le persone ai colori dell’ambiente naturale.

2 3

Przeczytaj cały tekst ze strony 49. i znajdź w nim nazwy kolorów zimnych i ciepłych. Dajmy szansę gramatyce

Skojarzenia 4

5–6 7

Dla każdego włoskiego słowa wskaż dwa polskie wyrazy o tym samym znaczeniu (po jednym z każdej kolumny) i zapisz je w zeszycie. 1. reagire

a) koncentrować się

A) pobudzać

2. stimolare

b) stymulować

B) przekazywać

3. trasmettere

c) reagować

C) zachowywać się

4. concentrarsi

d) transmitować

D) skupiać się

5. contrastare

e) kontrastować

E) podpowiadać

6. suggerire

f) sugerować

F) odróżniać się

Dajmy szansę gramatyce Przeczytaj ponownie cały tekst ze strony 49. i odpowiedz na poniższe pytania. 1. Quali colori sono più adatti per la camera dei bambini? 2. Quali sono i colori che ricordano il fuoco? 3. Dove è bene usare il blu? 4. Quali colori aiutano a lavorare? 5. Quali colori aiutano a rilassarsi / a dormire / a concentrarsi / stimolano l’appetito?

quarantotto

Mamma mia, che disastro!

UNITÀ 3

A ogni ambiente il suo colore In generale, a ogni ambiente della casa possiamo associare dei colori ritenuti più adatti alle funzioni tipiche di quel luogo. È chiaro poi che ogni persona reagisce in maniera differente davanti a un colore, quindi non trattate queste proposte come regole universali, ma solo come suggerimenti. Nell’ingresso sono più indicati i colori con tonalità non troppo scure e comunque calde, per dare la sensazione dell’accoglienza che deve trasmettere questo ambiente. In cucina sono adatti colori caldi, energizzanti, che ricordano il sole e il fuoco, come il rosso, l’arancione, il giallo, ma anche il marrone che ricorda la terra. Va bene anche il verde che evoca la natura anche se non è caldo. Nella camera dei bambini sono indicati i colori caldi, le tonalità intense e vivaci: stimolano la crescita e la creatività e in più trasmettono il buonumore. Nella camera da letto suggeriamo colori più freddi, ma rilassanti, come il blu, il verde, il lilla o il viola che aiutano a dormire. I colori caldi infatti sono stimolanti ed energizzanti, quindi da usare in un’altra stanza. In sala da pranzo sono ottimi il giallo e l’arancio, che stimolano l’appetito, mentre il verde trasmette una sensazione di sazietà prima ancora di finire il pasto. In soggiorno sono da preferire i colori caldi che stimolano la conversazione, mentre i colori freddi come il blu tranquillizzano. Nell’angolo studio è ottima la combinazione di giallo e verde, che aiutano a concentrarsi e danno energia. Nelle stanze rivolte a nord sono nuovamente consigliati colori caldi, perché contrastano la freddezza della luce dove non arriva mai il sole. adattato da: www.terribilipitture.it/

8–10 11

12-14

Dajmy szansę gramatyce

Napisz w zeszycie krótkie ogłoszenie o mieszkaniu, które chcesz wynająć. Opisz jego wielkość, liczbę pomieszczeń oraz wyposażenie.

Dajmy szansę gramatyce

ambiente (m) – otoczenie buonumore (m) – dobry humor in generale – ogólnie

maniera (f) – sposób fuoco (m) – ogień terra (f) – ziemia

evocare – przywoływać sazietà (f) – sytość tranquillizzare – uspokajać

quarantanove

Samoocena 3a

Sprawdź, co umiesz

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

Rozumienie ze słuchu 1 54

Posłuchaj nagrania i uzupełnij dialog. – Buongiorno, vorrei affittare il Suo 1 ma mi servono alcune informazioni. – Sì, che cosa vuole sapere? – C’è solo un bagno? – Sì, ma c’è anche un 2 a parte. – Quanto è grande la cucina? – 3 metri. – E c’è tutto nella cucina? – Sì, c’è il forno, la 4 elettrica, il 5 , un piccolo tavolo e le sedie. – Va bene, e ancora: ci sono anche i piatti? – Sì, sì, e pure i 6 e le posate. – E come è il soggiorno? – Allora il soggiorno è molto 7 . C’è un grande divano, due poltrone, un 8 e 8 sedie. Tutto è molto bello, di colore marrone e 9 chiaro. – Va bene, allora. La ringrazio. Ci devo pensare e La richiamo domani. – Va benissimo. Allora a domani. Arrivederci. – Arrivederci.

Posłuchaj nagrania i podaj co najmniej pięć czynności, które muszą zostać wykonane.

Rozumienie tekstu czytanego 3

Uporządkuj zdania tak, aby powstał spójny tekst. Uwaga! Zdania 2., 3. i 7. zostały już uporządkowane. 1. Manca lo studio, ma Luca può lavorare nel soggiorno perché c’è il computer e il televisore. 2. Spesso prepara una cena o un pranzo ai suoi amici. 3. Il nuovo appartamento di Luca è molto comodo e spazioso. 4. Luca deve lavorare molto di sera perché è insegnante. 5. Anche i mobili sono molto chiari: quasi tutti sono bianchi. 6. Nell’appartamento ci sono due camere da letto, un soggiorno e una piccola sala da pranzo. 7. A destra della sala da pranzo c’è la cucina e poi, il bagno e il gabinetto. 8. Nell’appartamento dominano i colori chiari: il bianco, il beige, il celeste e il rosa. 9. In una camera, sopra la scrivania, c’è una grande lampada. 10. Insegna l’italiano in un liceo di Poznań. 11. Anche la cucina nella sua casa è molto comoda perché Luca ama cucinare. 3

4–7 50

cinquanta

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 1

UNITÀ 4

Andiamo in gita!

W tym rozdziale poznasz kilka włoskich świąt, a także ciekawych miejsc we Włoszech, dowiesz się sporo o wycieczkach szkolnych włoskiej młodzieży.

Nauczysz się mówić o interesujących miejscach w Polsce oraz planować podróż.

Poznasz zaimki nieokreślone.

Nauczysz się podstawowych słów dotyczących zabytków.

Nauczysz się pisać e-maile oraz negocjować warunki wyjazdu. cinquantuno

Lezione 1 Zanim posłuchasz dialogu 1

Wskaż ilustracje pasujące do podanych wyrazów. Uwaga! Do jednego wyrazu pasują dwie ilustracje. a) il ponte

b) la montagna

c) il mare

d) la tomba

e) il re

Na podstawie nowo poznanych wyrazów zgadnij, o czym będzie dialog.

A teraz posłuchaj dialogu 3 56

Dokończ zdania zgodnie z treścią dialogu. 1. I ragazzi e il professore parlano durante a) la pausa. b) la lezione d’italiano. c) la lezione organizzativa.

2. I ragazzi parlano al professore a) dei problemi che hanno dopo la scuola. b) di come organizzare una gita scolastica. c) delle tradizioni della festa di Ognissanti.

3. Alla fine a) i ragazzi si mettono d’accordo. b) i ragazzi non decidono niente. c) due persone non sono d’accordo.

We włoskich szkołach nie ma lekcji wychowawczej, dlatego Polakowi jest trudno nazwać ją po włosku.

Jeszcze raz posłuchaj dialogu 4 56

Oceń, które informacje są prawdziwe (vero), fałszywe (falso), a o których nie można tego jednoznacznie powiedzieć (non si può dire). 1. 2. 3. 4.

I ragazzi vogliono organizzare una gita scolastica. Tutti votano per Cracovia. Mateusz ama visitare i musei. Il professor Pasquino va a Cracovia per la prima volta.

Wskaż w obu kolumnach słowa i wyrażenia o podobnym znaczeniu.

cinquantadue

1) opera d’arte

a) visitare

2) museo

b) unito

3) andare a vedere

c) galleria

4) escursione

d) rimanere

5) restare

e) monumento

6) affiatato

f) gita

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 6 57

Posłuchaj jeszcze raz fragmentów dialogu. Uzupełnij w zeszycie zdania odpowiadające zdaniom w języku polskim. Liczba symboli ? odpowiada liczbie brakujących wyrazów. 1. Dyskutujemy już od tygodnia i nic. È ?

2. Każdy chce czego innego. ?

diversa.

3. Musimy coś postanowić! ?

? !

4. Jeśli nikt nie chce jechać ze mną do Żelazowej Woli, mogę pojechać tam z moimi rodzicami. ?

? Żelazowa Wola, ?

i miei genitori.

5. Dlaczego wszyscy mamy jechać w miejsce, które interesuje tylko dwie osoby? ?

in un posto ?

6. Ty też musisz gdzieś pojechać? Anche tu ?

? ?

? .

8. Nie, ja nic nie biorę. No, io ?

8–14

? .

? ?

Jeśli słowa nessuno, niente… występują przed czasownikiem, to nie dodajemy już słowa NON, jeśli jednak po czasowniku, to – tak jak po polsku – stosujemy podwójne przeczenie, czyli używamy dodatkowo NON, np. Nessuno mi ama. Non mi ama nessuno. To nie jest łatwe dla Polaków, dlatego wrócimy do tego zagadnienia w rozdziale 9.

7. Nie muszę nigdzie jechać. Non ?

Podaj włoskie odpowiedniki poniższych słów, które wystąpiły już w poprzednim ćwiczeniu. a) każdy (tu: każda osoba)

b) gdzieś

c) wszyscy

d) coś

e) nic

f) nikt

g) nigdzie

Dajmy szansę gramatyce

Uzupełnij tekst odpowienimi formami czasowników , przyimkami, rodzajnikami nieokreślonymi. La classe 1A 1 Ognuno 6

3 settimana dove 4

5 il Ponte.

7 cosa diversa. Filip, Hela e Anna 8 andare 9 Cracovia. Klara invece 10 11

12 Żelazowa Wola. Mateusz non 13 visitare i musei, 14 il mare o la montagna. Maria purtroppo 15 restare 16 Varsavia e Piotr 17 andare 18 i genitori 19 sua nonna, 20 Danzica.

cinquantatré

Lezione 2 Posłuchaj pierwszej części dialogu 59

Prof: Anna:

Allora, dove volete andare per la festa di Ognissanti? Prof, è una domanda difficile. È una settimana che discutiamo e niente. Abbiamo troppe idee e perciò non possiamo deciderci. Ognuno vuole una cosa diversa. Prof: Per esempio? Anna: Filip vuole andare a Cracovia, perché è la capitale storica e ci sono le tombe dei re. Klara invece preferisce andare a Żelazowa Wola per vedere la casa di Chopin. Prof: No, così non esiste proprio. Non vi potete mettere d’accordo? Anna: Giusto, manca un quarto d’ora alla pausa, decidiamo almeno dove vogliamo andare! Klara: Infatti. Dobbiamo metterci d’accordo perché mancano solo tre settimane e dobbiamo organizzarci, trovare un albergo, comprare i biglietti per il treno, fare un programma... È vero che io preferisco andare a Żelazowa Wola, ma se nessuno vuole venire con me, ci posso andare con i miei genitori. Io sono pronta a un compromesso. Se decidete di andare in qualche posto dove ci sono delle importanti opere d’arte, posso venire con voi. Filip: Allora Cracovia! Oltre alle tombe dei re ci sono anche tanti musei, per esempio c’è una galleria d’arte polacca in Sukiennice! Mateusz: Nooo... vi prego... quattro giorni nei musei! Che pizza! Perché dobbiamo andare tutti in un posto che interessa solo a due persone? Perché non possiamo andare in montagna o al mare? Anna: E Hela? Io voto per Cracovia. Piotr: Ma perché dobbiamo restare in Polonia? Possiamo andare per esempio a Budapest, in Ungheria! Anna: Ti dimentichi che abbiamo solo 4 giorni... perciò dobbiamo restare in Polonia. Possiamo andare all’estero in primavera! Piotr: Vero. Allora anch’io voto per Cracovia. Anna: Vedi Mateusz che Cracovia non interessa solo a Klara e Filip? Anche Piotr vuole venire con noi e visitare Cracovia! Hela: Anche io! Poi non dobbiamo visitare solo musei! Cracovia è molto bella, possiamo fare tante passeggiate e possiamo andare a vedere anche Wieliczka! Mateusz: E anche lo stadio del Wisła...

Uzupełnij zdania. 4. Klara ?

1. La capitale storica si chiama ? . 2. La famosa miniera di sale si trova ? 3. I ragazzi vanno in gita ?

un quarto d’ora il re il museo la settimana

5. Piotr invece ?

? all’estero.

6. Anna ricorda che hanno ?

? giorni.

Dopasuj wyrazy z ramki do odpowiednich wyrażeń. Do niektórych wyrażeń pasuje więcej niż jeden wyraz z ramki. un museo una galleria mare a) andare a trovare ? b) andare a visitare ?

? .

? Żelazowa Wola.

Powiedz, które ilustracje odpowiadają słowom z dialogu. a) b) c) d)

? .

cinquantaquattro

montagna la nonna un’amica

lo zoo il castello reale un quadro

c) andare a vedere ? d) andare al ?

un’opera d’arte Italia Cracovia

e) andare in ? f) restare a ?

scuola votare casa g) andare a ?

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 4

Dobierz odpowiednie podpisy do zdjęć. a) b) c) d) e) f)

g) h) i) j) k) l)

la miniera di sale di Wieliczka il Museo di Auschwitz la montagna gli sport acquatici il Centro di scienze Copernico la Piazza del Mercato a Cracovia

i laghi della Masuria il quadro Panorama di Racławice il Parco dei divertimenti di Korzonkowo Il Parco Nazionale di Białowieża il Palazzo sull’acqua nel Parco di Łazienki lo stadio della squadra di calcio Wisła

10.

11.

12.

Wielu nazw własnych nie tłumaczymy, choć brzmią dziwnie dla Włochów.

Odpowiedz na pytania – skorzystaj z przykładu. Wykorzystaj informacje z ćwiczenia 4. Che cosa può andare a vedere una persona che ama a) lo sport? b) la natura?

Przykład:

c) la scienza? d) la storia?

e) l’architettura? f) l’arte?

Una persona che ama ? deve assolutamente andare ? . Può anche ? .

Odrobina emocji 6 60

Posłuchaj wypowiedzi Mateusza i wskaż odpowiedni rysunek. Mateusz: Nooo... vi prego... quattro giorni nei musei! Che pizza! Perché dobbiamo andare tutti in un posto che interessa solo a due persone?

7–15

Odkryj, jak to działa

ponte (m) – most, tu: długi weekend festa (f) di Ognissanti – Wszystkich Świętych idea (f) – pomysł invece – natomiast diverso – inny

capitale (f) – stolica mettersi d’accordo – dogadać się dimenticarsi di qc – zapomnieć o czymś montagna (f) – góry mare (m) – morze

cinquantacinque

Lezione 3 Posłuchaj drugiej części dialogu 62

Hela: Andiamo a Cracovia! È molto bella, possiamo fare tante passeggiate e possiamo andare a vedere anche la miniera di sale di Wieliczka! Prof: Ottima idea! Ma tu... come vieni a visitare la miniera con noi? Hela: Prof, il percorso più bello è aperto anche per le persone che si muovono come me, con la sedia a rotelle. Ragazzi, andiamo a Cracovia! Prof: OK, votiamo! Mica possiamo gettare una moneta. Chi viene a Cracovia? Alzate le mani! Allora: uno, due, tre... venticinque, ventisei... Tu, Piotr, non vieni? Piotr: Prof, io non vengo, ma non perché andate a Cracovia. Semplicemente non posso. Per il ponte di Ognissanti vado sempre con i miei genitori a Danzica, a trovare mia nonna e a visitare la tomba di mio nonno. Ci andiamo ogni anno. Prof: Ah, ok. Quindi tu non vieni con noi in gita scolastica perché vai a trovare la tua famiglia? Piotr: Esatto. Prof: Ok. E tu Maria, anche tu vai da qualche altra parte o hai di nuovo un torneo di danza? Maria: No, prof. Io non vado da nessuna parte, rimango a Varsavia ma non per studiare o ballare. Ci devo rimanere perché vengono a trovarci i miei zii dagli Stati Uniti. Non ci vediamo da 10 anni. Mi dispiace, ma non posso venire con voi. Vorrei tanto venire con voi e vedere Cracovia, ma veramente non posso.

Odpowiedz na pytania, wskazując właściwą ilustrację. 1. Dove va Piotr? a)

2. Perché Maria non viene? a)

3. Che cosa fanno i ragazzi per decidere? a) b)

Wskaż właściwy czasownik: andare lub venire.

Spójrz! Gdy używamy czasownika venire, czasem zwroty con/da: me, te, noi, voi pozostają w domyśle i nie ma potrzeby ich dodawać.

Prof: OK, votiamo! Chi viene/va con noi a Cracovia? Alzate le mani! Allora: uno, due, tre... venticinque, ventisei... Tu, Piotr, non vieni/vai? Piotr: Prof, io non vengo/vado, ma non perché andate/venite a Cracovia.

3–6 56

Odkryj, jak to działa cinquantasei

Andiamo in gita! 7

UNITÀ 4

Uzupełnij dialog wyrażeniami z ramki. Piotr: Maria, è vero che vuoi fare un po’ di esercizi sui verbi irregolari? Io ho con Filip a casa tanti esercizi interessanti. Perché non vieni stasera 1 e non da sola studiamo insieme? da te Maria: Grazie della proposta, ma... mi dispiace, Piotr, ma non posso venire 2 con te stasera. Stasera vado 3 . Piotr: Cioè? 4 vai? con voi Maria: Vado al cinema... da me Piotr: Ah, sì? Dai, se ci vai 5 , posso venire 6 ? Possiamo fare gli esercizi con me un altro giorno. da me Maria: Ottimo! Domani possiamo fare gli esercizi insieme! Senti, ma domani può venire 7 anche Filip? solo noi due Piotr: Filip? da sola Maria: Sì, perché? con chi Piotr: No, niente... Va bene, certo che domani potete venire 8 insieme. con lui Ma stasera andiamo al cinema 9 , vero? da nessuna parte Maria: Piotr, vedi, io non vado al cinema 10 . da qualche altra parte Piotr: Ah, no? E 11 ci vai? Maria: Vado al cinema 12 . dove Piotr: Ora capisco tutto. Niente. Se tu vai al cinema 13 io stasera non vengo 14 . da solo Anzi, stasera non vado 15 , resto a casa. Alla fine preferisco studiare 16 .

Przeczytaj zdania i powiedz, którym słowom i wyrażeniom z ramki odpowiada zaimek ci. a) się

b) do Żelazowej Woli

c) w Warszawie

d) do kina

e) nas

1. Klara: Dobbiamo metterci d’accordo perché mancano solo tre settimane e dobbiamo organizzarci, trovare un albergo .... 2. Klara: È vero che io preferisco andare a Żelazowa Wola, ma nessuno vuole venire con me, ci posso andare con i miei genitori. 3. Maria: Io non vado da nessuna parte, rimango a Varsavia. Ci devo rimanere perché vengono a trovarci i miei zii. Non ci vediamo da 10 anni. 4. Maria: Vado al cinema... Piotr: Ah, sì? Dai, se ci vai da sola, posso venire con te? 5. Maria: Piotr, vedi, io non vado al cinema da sola. Piotr: Ah, no? E con chi ci vai?

Uzupełnij regułę. Oprócz zaimka zwrotnego pierwszej osoby liczby mnogiej (się) i dopełnienia (nas, nam) zaimek ci może także zastępować ? , które zostało już wspomniane.

10-12

Zbierzmy i przećwiczmy materiał miniera (f) di sale – kopalnia soli ottimo – doskonały percorso – trasa sedia (f) a rotelle – wózek (dla osoby niepełnosprawnej) votare – głosować tomba (f) – grób

affatto – wcale gita (f) scolastica – wycieczka szkolna andare a trovare qu – odwiedzać kogoś proposta (f) – propozycja anzi – przeciwnie preferire – woleć

cinquantasette

Lezione 4 Posłuchaj trzeciej części dialogu 64

Prof: E tu Maria, perché non vieni? Anche tu vai da qualche altra parte? Maria: No, Prof. Io non vado da nessuna parte, rimango a Varsavia. Ci devo rimanere perché vengono a trovarci i miei zii dagli Stati Uniti. Non ci vediamo da 10 anni. Mi dispiace, ma non posso venire con voi. Filip: Nooo, dai! Cracovia è così bella e romantica! Maria: Lo so che è una città bellissima e vorrei tanto venirci, ma veramente non posso. Mi dispiace tanto Filip. Filip: E vabbè, se non puoi... pazienza. Ma non preoccuparti, facciamo tante belle foto e ti mandiamo un mms da ogni posto! Maria: Grazie per il pensiero! Sei un tesoro d’amico! Prof: Allora ragazzi, dobbiamo preparare il programma. Chi cerca tutte le informazioni e analizza eventuali problemi per i disabili? Filip: Prof, ci penso io! Preparo un programma e poi vedo con Hela che cosa è un problema per lei e quale soluzione trovare. Va bene? Prof: Ottimo! Vedo che ormai siete un gruppo molto affiatato! Anna: Sì, siamo uniti come la mia classe italiana! Klara: A proposito dei ragazzi italiani: come sono le gite scolastiche italiane? I ragazzi italiani dove vanno? Certo che voi avete tantissima scelta... Anna: È vero. In Italia ci sono tanti luoghi proprio belli. Per esempio c’è Roma con il Colosseo, la Fontana di Trevi, il Vaticano, c’è Firenze con le opere d’arte più belle del mondo, c’è la Sicilia con i monumenti greci. Tra le bellezze naturali ci sono terme, parchi naturali con le cascate, vulcani ... Eh, quante belle escursioni da fare! Prof: E c’è anche Genova con l’acquario e lì vicino ci sono anche le Cinque Terre: un percorso panoramico meraviglioso, ideale per chi ama le passeggiate... Insomma, in Italia abbiamo tutto: il mare, la montagna, tanti monumenti storici e tante opere d’arte! Che nostalgia! Klara e Mati: Che invidia!

Odpowiedz na pytania. 1. Che cosa vuole fare Filip per Maria? 2. Chi ha intenzione di analizzare i problemi per i disabili? 3. Che cosa si trova a Roma? 4. Dove si trova il percorso panoramico delle Cinque Terre? 5. Per quali monumenti è famosa la Sicilia?

Odrobina emocji 2

Wskaż rysunki pasujące do podanych wyrażeń. 1. Che nostalgia! – 2. Che invidia! – 3. Ma non esiste proprio! – 4. Giusto! – 5. No, dai! – 6. Che pizza! – 7. E va bene! a) __

3–6

b) __

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Poznaj mój kraj 58

c) __

cinquantotto

d) __

e) __

f) __

g) __

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 7

Wskaż podpisy pasujące do zdjęć. Uwaga! Dwa podpisy nie pasują do żadnego zdjęcia. a) il Colosseo b) la Fontana di Trevi

c) il teatro greco d) il vulcano

e) il parco nazionale f) la cascata

Z czego słyną te miejsca? Wskaż podpisy pasujące do zdjęć. Następnie pokaż na mapie, gdzie znajdują się wymienione miejsca. a) le gondole b) l’acquario c) l’Etna d) i monumenti greci e) il Duomo in stile gotico f) gli sport invernali g) i Fori Imperiali h) i parchi dei divertimenti i) gli sport acquatici j) il Ponte Vecchio Milano

Alpi Venezia

la moda

il Cenacolo di Leonardo da Vinci

Genova

5. Riviera adriatica

6. 7.

Puglia

Firenze

Cinque Terre

10.

i percorsi panoramici

la Galleria degli Uffizi

12.

11.

i trulli

Roma

Sardegna

13.

14.

15.

la natura

16.

Piazza di Spagna

Sicilia

9 17. rimanere – zostawać mi dispiace – przykro mi pazienza (f) – cierpliwość

tesoro (m) – skarb risolvere – rozwiązywać affiatato – zgrany

terme (f/pl) – zdrój, uzdrowisko cascata (f) – wodospad grazie per il pensiero – dziękuję za troskę

cinquantanove

Lezione 5 Zbierzmy i przećwiczmy materiał 1 66

Posłuchaj nagrania i uzupełnij plan podróży przygotowany przez Davide, który na tydzień przyjeżdża do Polski. Zapisz w zeszycie brakujące informacje, jeśli są podane. Ora – Inizio

Dove?

Monumenti

Con chi?

Biglietti

10.00

Cracovia

chiese

con tutti

non servono

martedì

Sukiennice

non servono

mercoledì

9.30

Cracovia

Wawel

con Anna e Sandro

Museo Czartoryski

comprato

venerdì

7.45

tutti

da comprare

sabato

Auschwitz

museo

tutti tranne Olga

Italia

tutti

Giorno

per l’aereo – comprati

Profesor Pasquino poprosił swoich uczniów, żeby napisali e-mail do hotelu w Krakowie z prośbą o rezerwację. Napisali go po włosku, ale zabrakło im kilku słów. Uzupełnij tekst i zapisz go w zeszycie. la

colazione

novembre

camere

stanze

avere

Gentili Signori, siamo una classe di Varsavia e organizziamo una gita a Cracovia. Vorrei prenotare dieci camere per la prima settimana di 1 . Ci servono: una camera singola, due 2 doppie e sette 3 per quattro persone. Tutte 4 camere devono 5 il bagno. Non devono esserci invece né 6 televisore né 7 radio. La 8 è inclusa nel prezzo? Spero di sì. Aspetto la Vostra risposta Cordiali saluti

3 60

Niedługo potem uczniowie zorientowali się, że e-mail do Krakowa musi być po polsku. Pomóż im i przetłumacz tekst. sessanta

Andiamo in gita! 4

UNITÀ 4

Uzupełnij dialog zgodnie z tym, co widzisz na rysunku. –– Professore! Ma dobbiamo cambiare la prenotazione! –– Perché? –– Hela deve avere una 1 con il 2 per i disabili. –– Certo! Allora nella camera di Hela devono esserci 2 3 : uno per Hela e uno per Anna, una 4 e una sola 5 , perché Hela ha la sedia a rotelle. E poi la camera deve essere al piano terra.

Następnego dnia przyszła odpowiedź z hotelu. Ania przetłumaczyła ją profesorowi, ale drukarka wydrukowała tylko część e-maila. Uzupełnij brakujące fragmenty słowami i wyrażeniami z ramki. settimana di novembre

gentile cordiali saluti camere il televisore né la radio

le persone disabili

1 Signor Pasquino,

Come da Lei richiesto abbiamo prenotato per Lei 10 2 per la prima 3 . Le stanze sono preparate, non c’è 4 come Lei desidera. La prima colazione è ovviamente inclusa nel prezzo. Le chiediamo gentilmente di mandarci il 20% della somma stabilita. Ovviamente disponiamo anche di camere per 5 . Aspettiamo il vostro arrivo e mandiamo 6 Jan Kowalski Hotel Smok

Pora na zabawę w parach

Porozmawiaj z koleżanką lub kolegą na temat wakacji. Wykorzystaj pytania i podpowiedzi podane w tabeli. Odpowiedzi koleżanki lub kolegi zapisz w zeszycie. Quando?

luglio

Con quale mezzo?

la macchina

Per quanto tempo?

20 giorni

Dove?

Italia, Torino

Con chi?

gli amici

8–13 Ćwiczenie dla szperaczy 14

Klasa naszych bohaterów wybiera się na wycieczkę do Krakowa. Poszukaj informacji, kiedy i w jaki sposób Kraków był związany z Włochami. sessantuno

Lezione 6 Skojarzenia 1

Dla każdego włoskiego słowa wskaż dwa polskie wyrazy o tym samym znaczeniu, po jednym z każdej kolumny, i zapisz je w zeszycie. 1) mostrare 2) contesto 3) piano 4) economico 5) costo 6) partecipare 7) trasporto

a) b) c) d) e) f) g)

partycypować koszt ekonomiczny transport plan kontekst demonstrować

A) pokazywać, wykazywać B) sytuacja, otoczenie C) cena D) uczestniczyć, brać udział E) komunikacja F) finansowy G) program

Przeczytaj tekst i sprawdź, czy skojarzone przez ciebie w ćwiczeniu 1. znaczenia słów pasują do tekstu. Quando si parla di gite scolastiche, tutti gli studenti mostrano subito un grande entusiasmo. Tutti ci ricordiamo almeno una gita o un’escursione scolastica per le esperienze vissute, per i luoghi visitati ma soprattutto per il piacere di stare insieme con i propri amici e compagni di classe in un contesto diverso da quello della scuola. La gita scolastica, non importa di quanti giorni, permette agli studenti di visitare città, musei e luoghi d’arte. La cosa più difficile è organizzare il viaggio e la prima decisione da prendere è sempre la scelta della destinazione. Di solito la scelta dipende dal piano di studi svolto durante l’anno scolastico, perché deve permettere di approfondire gli argomenti studiati a scuola, ma spesso dipende anche dall’aspetto economico, perché il costo non deve essere troppo alto. Alcune scuole decidono una spesa massima, per permettere agli studenti di tutte le famiglie di partecipare al viaggio. Alla fine resta da mettersi d’accordo per la data della partenza e del ritorno, preparare un programma dettagliato delle giornate, con le varie attività e i luoghi da visitare, scegliere e prenotare il mezzo di trasporto. Il più utilizzato è il pullman per gli spostamenti in Italia, ma a volte anche il treno e, alla fine, per i viaggi più lontani, l’aereo.

Znajdź w powyższym tekście wyrazy bliskoznaczne do podanych wyrazów. a) gita scolastica

c) temi

e) autobus

b) costo

d) preciso

f) piano

Przeczytaj drugą część tekstu i spośród trzech propozycji wybierz odpowiedni tytuł dla całego artykułu. A. Come preparare la gita ideale? B. Come ridurre i costi di una gita? C. Con quali mezzi di trasporto visitare l’Italia?

Le mete più scelte dalle scuole italiane, negli ultimi anni, sono le numerose località della nostra Italia, non solo per la diversità dei paesaggi e la ricchezza culturale, ma anche per poter ridurre di molto i costi e permettere una vacanza a tutti gli studenti Le mete italiane più scelte In Italia c’è veramente l’imbarazzo della scelta, infatti non solo le grandi città, ma anche tante piccole località offrono qualcosa di interessante da visitare. Nel nostro Paese ci sono luoghi unici che tutto il mondo ci invidia.

sessantadue

Andiamo in gita!

UNITÀ 4

1. Prima fra tutte c’è la capitale Roma: la città eterna, l’ideale per una gita didattica. Adatta a qualsiasi età scolastica, offre la visita di numerosi monumenti come: il Colosseo, i Fori Imperiali, le piazze come Piazza Navona e Piazza di Spagna, le chiese come la Basilica di San Pietro con la Cappella Sistina o le meravigliose fontane come la famosa fontana di Trevi. Dopo la visita a Roma, per collegare l’aspetto storico ed artistico a quello naturalistico, è interessante passare un giorno anche al Parco Nazionale del Circeo, a soli 90 km dalla capitale. 2. Ottima anche una gita scolastica a Genova: una delle antiche repubbliche marinare. È una città ricca di storia, con il centro storico più grande d’Europa, e con la presenza del bellissimo acquario, con le sue 70 vasche e molteplici varietà di pesci e specie marine. Da Genova si raggiungono anche le Cinque Terre con panorami unici al mondo, da fare a piedi. 3. Un’ altra meta classica è Firenze, ideale per gli studenti che vogliono studiare la storia dell’arte. La visita inizia di solito da Piazza della Signoria con il suo Palazzo Vecchio. Obbligatoria è la visita alla Galleria degli Uffizi per poi attraversare il Ponte Vecchio, il più antico e famoso ponte della città. 4. Se la materia principale di studio è la storia o l’arte greca, mete sicuramente da scegliere sono le due città siciliane Siracusa e Agrigento con i loro siti archeologici. Da visitare anche Taormina con il suo Teatro Greco ed è obbligatoria un’escursione sull’Etna, molto entusiasmante per gli studenti di tutte le età. Senza dimenticare Palermo, con la Cattedrale ed il Duomo di Monreale con i mosaici. 5. Se volete offrire molti divertimenti agli studenti, scegliete invece una delle località della Riviera Adriatica. Molti italiani chiamano questa zona la Riviera dei Parchi, proprio perché ci sono non solo numerosi parchi dei divertimenti, ma anche parchi didattici, come l’Italia in Miniatura a Rimini, Oltremare di Riccione e l’Acquario di Cattolica. adattato da: www.socialholiday.eu/

Przeczytaj ponownie drugą część tekstu i wybierz odpowiednią wycieczkę dla każdej z następujących grup. Możesz zaproponować kilka wycieczek jednej grupie. a) i ragazzi che amano la storia antica

d) i ragazzi che amano fotografare

b) i ragazzi che amano la storia dell’arte

e) i ragazzi che amano camminare

c) i ragazzi che amano la biologia

f) i ragazzi che vogliono solo divertirsi

Jesteś we Włoszech. Zredaguj w zeszycie jeden e-mail do swoich rodziców i jeden do przyjaciółki lub przyjaciela, w których krótko opiszesz swój pobyt. Użyj zwrotów: Cari genitori, Cara/Caro, Baci.

7–14

piacere (m) – przyjemność

spesa (f) – wydatek

eterno – wieczny

insieme – razem

meta (f) – miejsce docelowe

marinaro – morski, marynarski

non importa – nieważne

metà (f) – połowa

specie (f) – rodzaj

destinazione (f) – kierunek

unico – jedyny

raggiungere – docierać

sessantatré

Samoocena 4a

Sprawdź, co umiesz

Rozumienie ze słuchu 1 67

Posłuchaj opisu wycieczki szkolnej i wymień co najmniej pięć miejsc, które klasa zamierza zobaczyć. Posłuchaj nagrania i wskaż trzy rzeczy, które ta rodzina będzie robiła na wycieczce.

Rozumienie tekstu czytanego 3

Z następujących zdań ułóż dwa teksty. Uwaga! Zdania 1., 2. i 9. zostały już uporządkowane. 1. Io abito a Varsavia. 2. Amo la mia città, è così bella e ha una bella atmosfera, ma a volte vado a Varsavia. 3. Amo questa città ma a volte mi piace andare per qualche giorno a Cracovia per visitare i musei, comprare qualcosa a Sukiennice, passare un po’ di tempo nella Piazza del Mercato. 4. Amo la musica e i teatri e allora ogni tanto voglio vedere qualcosa di nuovo nella capitale. Io abito a Cracovia. 5. Fortunatamente molto vicino a Cracovia c’è Wieliczka. 6. È un posto che adoro. 7. A Varsavia ci sono anche tanti club con ottima musica. 8. Quando sono a Cracovia vado sempre al Wawel perché cambia ogni anno e certamente mangio anche qualcosa da Wierzynek. 9. Adoro anche il Centro di Scienze Copernico, ci passo sempre tante ore.

Tekst 1

Tekst 2

4–7 64

sessantaquattro

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 5

Mi fa male tutto!

Poznasz różnice między czasownikami dire i parlare, konstrukcje z czasownikami lasciare i fare oraz zwroty z czasownikami stare i avere.

Nauczysz się, jak formułować komplementy i jak na nie reagować.

Poznasz nazwy niektórych części ciała. Dowiesz się, jak prosić o radę i jak jej udzielać. Poznasz różne sposoby mówienia o swoim samopoczuciu i pytania o samopoczucie innych.

Poćwiczysz zadawanie pytań.

sessantacinque

Lezione 1 Zanim posłuchasz dialogu 1

Powiedz, z jakimi polskimi słowami kojarzą ci się włoskie wyrazy: il clima, la ginnastica, mostrare, partecipare, la situazione.

A teraz posłuchaj dialogu 2 69

Wskaż, gdzie toczy się akcja dialogu. a)

3 70

4 69

Posłuchaj minidialogów, w których padają pytania o samopoczucie. Zapisz odpowiedzi w zeszycie, a następnie oznacz je od najbardziej entuzjastycznej do najbardziej pesymistycznej. Posłuchaj jeszcze raz całego dialogu z ćwiczenia 2. Odtwórz zdania z czasownikami stare i avere, wykorzystując elementy z obu kolumn, i zapisz je w zeszycie. 1. Hai perfettamente

a) zitti non ci conviene proprio!

2. E che cos’

b) stai?

3. Ha

c) a casa?

4. Mica posso stare

d) sta?

5. Tu come

e) bene, anzi, benissimo.

6. Io sto

f) a casa una settimana!

7. Lei come

g) male?

8. Stai

h) ha?

9. Come mai non sta

i) la febbre, mal di testa e mal di gola.

10. Secondo me il mio collega ha

j) ragione.

11. Stare

k) torto.

sessantasei

UNITÀ 5

Ho mal di tutto! 5

Na podstawie ćwiczenia 4. utwórz wyrażenia dotyczące samopoczucia i zapisz je w zeszycie. Wykorzystaj czasowniki stare lub avere oraz słowa i wyrażenia z rozsypanki.

stare bene mal di gola

avere mal di testa

male

la febbre

benissimo

Wskaż w zdaniach z ćwiczenia 4. wyrażenia z czasownikiem stare, w których ma on znaczenie: a) „być, siedzieć/leżeć, znajdować się”. b) „być, zachowywać się”. c) „czuć się, miewać się”.

7-8 9

Odkryj, jak to działa

Utwórz kolejne wyrażenia opisujące samopoczucie i zapisz je w zeszycie. Wykorzystaj czasowniki stare lub avere oraz słowa i wyrażenia z ramki. caldo

10-12

sete

fame

benone

non molto bene

così così

sonno

Odkryj, jak to działa

Posłuchaj nagrania i dla każdego dialogu wskaż odpowiednią ilustrację.

14-15

mal di denti

Dajmy szansę gramatyce

febbre (f) – gorączka mal[e](m) – ból, choroba

testa (f) – głowa gola (f) – gardło

sessantasette

Lezione 2 Posłuchaj pierwszej części dialogu 72

Filip: Hela: Filip: Hela: Filip: Hela: Filip: Hela: Filip: Hela: Filip: Hela: Filip: Hela: Prof:

Ehi, Hela, ciao come stai? Come mai sei qui e non alla lezione di educazione fisica? Ciao Filip... Beh, insomma... Tu come stai? Che mi dici di bello? Io sto bene, anzi, benissimo... ma tu? Che c’è, cos’è questa faccia triste? Dai, cosa succede? Lasciamo stare... I soliti problemi con l’insegnante di educazione fisica. Ancora? Eh, sì. Non mi lascia partecipare alle lezioni. E basta con questa storia! Dai, andiamo subito dal prof Pasquino. Non c’è. È a letto con la febbre. Sta proprio male e questa settimana non viene a scuola. Almeno così dice il preside. Sta male? E che cos’ha? Non so precisamente... Ha la febbre, mal di testa e mal di gola. Il clima polacco è duro! Infatti. Ultimamente il prof ha sempre freddo, dice che questo non è per lui un inverno, ma un inferno. Ahahahahah, buona questa! Allora ognuno ha un suo inferno. Per me l’inferno è non fare niente alle lezioni di educazione fisica! Dai, vediamo cosa si può fare. Perché non mandiamo un sms al prof? Non so.... Non vorrei disturbare.. Ciao ragazzi! Che fate qui a quest’ora? Come mai non siete a lezione?

Odpowiedz na pytania. 1. Perché Hela è triste? 2. Come sta il professor Pasquino? 3. Per quanto tempo il professore deve stare a letto? 4. Come Filip vuole informare il professore della situazione?

Uzupełnij zdania. Wykorzystaj słowa z dialogu i z poprzedniej lekcji.

1. Lucio ha mal di ? .

3. Io ho il ? .

2. Carla ha mal di ? .

4. Ma non puoi parlare? Hai la ? ?

sessantotto

UNITÀ 5

Ho mal di tutto! 3 73

4–7 8

Posłuchaj nagrania i wskaż znaczenie poniższych wyrazów w języku włoskim. Uwaga! Do jednego z wyrazów pasują dwa znaczenia. 1) ultimamente

a) faktycznie

2) ognuno

b) a nawet

3) anzi

c) naprawdę

4) almeno

d) wcale

5) infatti

e) ostatnio

6) affatto

f) przynajmniej

7) proprio

g) każdy

h) swój własny Dajmy szansę gramatyce

Na podstawie ćwiczenia 7. w „czerwonej części” powiedz, jakie znaczenie ma czasownik sapere, jeśli występuje z bezokolicznikiem (saper fare qualcosa = ...).

Pora na zabawę w parach 9

Wymieńcie pięć czynności, które potraficie robić dobrze, i pięć, których nie potraficie robić wcale – zgodnie z przykładem.

Przykład:

• Non so cantare. • Neanche io. / Io invece sì.

• So cucinare bene. • Anche io. / Io no.

Posłuchaj rozmowy. Uzupełnij ją odpowiednimi formami czasowników dire lub parlare.

– Perché non andiamo al cinema stasera? Che ne 1 ? – Mah, non so, devo 2 con i miei genitori. – E se ti 3 di no? – È molto probabile, perché oggi vengono da noi i nostri amici dagli Stati Uniti. – Ma che lingua 4 con loro? – Ovviamente inglese, anche se loro 5 anche altre tre lingue. – Va bene, allora come facciamo? – 6 con i miei, poi ti chiamo e ti 7 , come stanno le cose. – Va bene! Allora a dopo. – Sì, ciao.

11–15

Dire – powiedzieć jakieś konkretne zdanie, przekazać konkretną informację; parlare – mówić, rozmawiać.

Odkryj, jak to działa

faccia (f) – twarz, tu: mina triste – smutny

succedere – dziać się affatto – wcale

lasciare – zostawiać, tu: pozwalać anzi – przeciwnie, a nawet

sessantanove

Lezione 3 Posłuchaj drugiej części dialogu 75

Prof: Hela: Prof: Hela: Prof: Hela: Prof: Hela: Prof: Hela: Prof: Hela: Prof:

Ciao ragazzi! Che fate qui a quest’ora? Come mai non siete a lezione? Appunto prof! Come mai di nuovo non posso essere a lezione? No... non mi dire che di nuovo il professore non ti lascia fare gli esercizi! Invece sì, proprio così. Basta con questa storia! Ora gli parlo sul serio. Eccì! Salute! A proposito, Lei come sta? E soprattutto che cosa fa qui? Come mai non sta a casa? Con questo raffreddore! Dai, non è niente di grave. Un po’ di raffreddore è normale a febbraio, no? Ma cosa dice il dottore? I dottori dicono sempre tante cose. Esagerano sempre. Mica posso stare a casa una settimana a guardare il soffitto! Ahahahah... come me alle lezioni di ginnastica! Esatto. Oggi cosa non ti lascia fare? Giocare a pallavolo! Io veramente non esagero... Mica voglio fare il pattinaggio sul ghiaccio. Ma perché mi vieta anche le attività che posso fare? Hai perfettamente ragione. Ora mi devi raccontare esattamente ancora una volta che cosa non ti lascia fare e poi andiamo insieme dal preside e dal pedagogo e gli raccontiamo tutto. Ovviamente chiamiamo anche l’insegnante di ginnastica e cerchiamo insieme una soluzione. Sono tre mesi che parliamo e riparliamo di questo problema e non cambia niente. Proviamo tutti insieme a risolvere questa situazione.

Odpowiedz na pytania, wskazując właściwą ilustrację. 1. Come sta il professore?

2. Che cosa vuole fare Hela?

3. Che cosa ha intenzione di fare il professore?

settanta

Ho mal di tutto!

UNITÀ 5

Pora na zabawę w parach 2

Jedno z was jest lekarzem, a drugie pacjentem (A lub B do wyboru). Przeprowadźcie dialog, w którym lekarz udziela rad, a pacjent lekceważy jego zalecenia. Użyjcie włoskich odpowiedników zwrotów: to przecież nic poważnego; to chyba normalne w zimie, latem, po lekcji śpiewu, po treningu, po długiej podróży; przecież nie mogę itp. Następnie zamieńcie się rolami. Paziente A

Przeczytaj fragment dialogu i wskaż wyrażenie, które oznacza zakaz lub brak pozwolenia. Jest to odpowiednik wyrażenia vietare a qualcuno di fare qualcosa. Zapisz je w zeszycie. Prof: Hela: Prof: Hela:

Paziente B

No... non mi dire che di nuovo il professore non ti lascia fare gli esercizi! Invece sì, proprio così. No... basta con questa storia! Oggi cosa non ti lascia fare? Giocare a pallavolo! Professore, io veramente non esagero... Mica voglio fare il pattinaggio sul ghiaccio. Ma perché mi vieta anche le attività che posso fare?

Przeczytaj poniższe zdania i powiedz, w jakim znaczeniu zostało użyte wyrażenie lasciar stare. Klara: Hela, perché non lasci stare? Dai, non esageriamo, fai abbastanza sport anche dopo la scuola... Hela: E allora? Perché devo lasciar stare? Ho il diritto di partecipare alle lezioni di educazione fisica come tutte le altre persone! Poi... Mica voglio fare il pattinaggio sul ghiaccio! Ma no, non lascio stare!

5–13 14

Dajmy szansę gramatyce

Uzupełnij tekst odpowiednimi elementami. Ciao, è un bene che ti vedo, anche perché ti devo 1 alcune cose. Ti ricordi il nuovo insegnante di matematica? Ecco, è una persona molto strana. Non mi piace affatto. Non ci 2 mai fare niente, parla sempre di astronomia, ma alla fine non 3 niente d’interessante. Quando parla, 4 fermo davanti alla lavagna e quasi non si muove. Non so, forse ha 5 di qualcosa.

vietare – zabraniać pattinaggio (m) – łyżwiarstwo

ghiaccio (m) – lód esagerare – przesadzać

esattamente – dokładnie

settantuno

Lezione 4 Posłuchaj trzeciej części dialogu 77

Anna: Prof: Anna: Prof: Anna: Prof: Anna:

Hela, eccoti finalmente! Oooo c’è anche il prof! Ottimo! Buongiorno! Ciao, anche tu qui? E tu perché non sei a lezione? Stai male? Sì, un po’. .. prof... possiamo parlare un momento? Certo... cosa c’è? Abbiamo un problema con l’insegnante di ginnastica... Sì, lo so. Non permette a Hela di giocare con voi a pallavolo. Sì, ma non è tutto. C’è di peggio! Siccome vuole mostrare a tutti che Hela, la nostra campionessa di tiro con l’arco, veramente non può partecipare alle attività, a noi fa fare esercizi troppo difficili. Veramente esagera. Dopo le lezioni con lui ci fa male tutto! Io ho mal di tutto. A Klara fanno male le gambe, a Mateusz le braccia, a Maria le mani e perfino a Piotr fa male tutto! Quasi non possiamo muoverci! Prof, lo sport mi piace, ma queste non sono lezioni di educazione fisica, sono... lavori forzati! A volte mi manca anche il respiro! Prof: Non mi piace per niente tutta questa storia! Anzi, questa situazione deve finire. Andiamo subito dal preside, chiamiamo anche l’insegnante di ginnastica e cerchiamo tutti insieme di risolvere questo problema.

Oceń, które informacje są prawdziwe (vero), fałszywe (falso), a o których nie można tego jednoznacznie powiedzieć (non si può dire). 1. Anna non può partecipare alle attività. 2. La classe ha problemi con l’insegnante di educazione fisica. 3. I ragazzi non vogliono giocare con Hela a pallavolo. 4. A Mateusz fanno male anche le gambe. 5. A Piotr fanno male le braccia.

Nazwij wskazane części ciała. Użyj wyrazów z ramki. la testa la gamba l’orecchio il braccio l’occhio la mano la bocca

3 4

3 4 6

5 7

Oto najsłynniejsza kobieta Włoch – Paulina Borghese – i najsłynniejszy mężczyzna – David.

settantadue

triviumproject.com

UNITÀ 5

Ho mal di tutto!

3–4

Odkryj, jak to działa

Pora na zabawę w parach 5

Przeczytaj poniższy dialog. Razem z koleżanką lub kolegą ułóż dwa podobne dialogi, zastępując podkreślone słowa i wyrażenia. Możesz użyć wyrażeń z ramki. Uwaga na liczbę mnogą rzeczowników! la testa riposare un po’ un’oretta di sonno due ore di sonno la gola andare dal medico prendere una medicina il tempo

riposare un giorno intero lo stomaco i soldi

–– Mi fanno male i denti. –– Secondo me ti conviene consultare il dentista. –– Ma nooo! Andare dal dentista?! Mi manca il coraggio! Ma veramente è necessario? Secondo te, non (mi) basta un antidolorifico? –– Secondo me non ti bastano nemmeno 10 antidolorifici! Devi proprio andare dal dentista!

6–7

Odkryj, jak to działa

Odrobina emocji 8

Wskaż podpisy pasujące do rysunków. Uwaga! Do jednego z rysunków pasują dwie wypowiedzi.

1. Salute!

2. Basta!

3. Eccì!

9–10

permettere – pozwalać respiro (m) – oddech

partecipare – brać udział lavori forzati (m pl) – roboty przymusowe

stomaco (m) – żołądek, tu: brzuch

settantatré

Lezione 5 Zbierzmy i przećwiczmy materiał 1

Uzupełnij tekst rzeczownikami w odpowiedniej formie. Ten obraz to Narodziny Wenus Sandra Botticellego – kolejny, który warto znać.

Ecco uno dei quadri più famosi della storia della pittura: La nascita di Venere di Sandro Botticelli. Ci sono quattro personaggi: due angeli e due donne. Al centro del quadro vediamo Venere. Ha i 1 rossi e lunghi, una faccia molto bella e delicata. I suoi 2 sono chiari: tra il celeste e il verde, e le 3 molto sottili. Le 4 e le 5 della dea sono nude, come anche il resto del suo corpo. È una donna bellissima, l’ideale della bellezza rinascimentale.

Wskaż zdjęcia pasujące do podanych ośmiu problemów zdrowotnych, a następnie dobierz do nich określenia objawów chorobowych z ramki. Uwaga! Niektóre symptomy są charakterystyczne dla kilku dolegliwości. B. C.

A. 1. INSONNIA 2. INFLUENZA 3. ALLERGIA 4. TONSILLITE 5. ASMA H.

7. influenza intestinale

D. 6. DEPRESSIONE 8. MANCANZA DI APPETITO

G. F.

settantaquattro

Ho mal di tutto!

UNITÀ 5

Sintomi: a) b) c) d) e) f) g) h) i)

3–9 10

non ho fame non ho proprio voglia di mangiare non ho sonno ho la febbre ho mal di testa mi fa male tutto ho mal di gola ho mal di stomaco non posso mangiare anche se ho fame

non posso tenere animali in casa, nemmeno un criceto k) ho problemi a respirare l) non posso fare le passeggiate in primavera m) non ho voglia di incontrarmi con nessuno n) mi sento debole o) non ho la forza per fare niente p) non ho voglia di alzarmi dal letto

Dajmy szansę gramatyce Przeczytaj zdania, uzupełniając je odpowiednimi słowami z ramki. mica infatti ultimamente ognuno anzi almeno 1. ? posso stare qui per ore a guardare le partite. 2. Per questa torta devi comprare ? due chili di mele. 3. – Ma tu stai male, vero? – ? non mi sento troppo in forma. 4. ? mi sento sempre stanca. 5. ? deve rispettare le regole. 6. Devi andare oggi dalla nonna, ? devi andarci adesso.

Pora na zabawę w parach 11

Dowiedz się jak najwięcej o koleżance lub koledze, zadając pytania, w których użyjesz poniższych par słów. Następnie zapisz w zeszycie uzyskane informacje. a) b) c) d) e)

quanto / anno che cosa / piacere chi / amico che / lingua dove / abitare

f) g) h) i) j)

come / essere quale / macchina con chi / banco con quale / scrivere che / praticare

Ćwiczenie dla szperaczy 12

W tym rozdziale rozmawiamy o chorobach. Czy potrafisz odszukać nazwiska znanych włoskich lekarzy? A może któryś z nich dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny? al centro di – pośrodku sottile – łagodny

resto (m) – pozostałość, reszta ideale (m) – ideał

settantacinque

Lezione 6 Skojarzenia 1

Przeczytaj pierwszą część artykułu na temat chorób XXI wieku i powiedz, z jakimi polskimi słowami kojarzą ci się podkreślone wyrazy. Alcune delle malattie del XXI secolo sono patologie difficili da immaginarsi ancora pochi anni fa. Una di queste è la nomofobia, cioè il terrore di perdere il telefono cellulare. Come vedete, stress e depressione non sono le uniche malattie della società moderna. Per vedere se siete d’accordo leggete l’articolo!

Z jakimi słowami angielskimi i polskimi kojarzą ci się poniższe wyrazy? a) chattare

f) originale

b) serio

g) trasformazione

c) unione

h) radicale

d) sintomo

i) banca

e) caso

j) segreto

Wskaż pozostałe cztery części artykułu i dobierz do nich tytuły. 1. Origine del termine nomofobia 2. Che tipo di malattia è? 3. Quante persone hanno questo problema? 4. Perché e come è nata la nomofobia A. Quello che gli psicologi chiamano tecnostress è una malattia nuova e significa stare tante ore davanti a un computer, sia per imparare a usare nuovi programmi, sia per chattare con gli amici fino a perdere la cognizione del tempo. È un tipo particolare di stress, perché può provocare seri problemi fisici e psicologici. B. La nomofobia è una malattia molto diffusa, ma difficile da notare perché non dà sintomi evidenti. Inoltre rappresenta un caso nuovo per la psicologia. C. Un’analisi inglese fatta su uomini e donne di classi sociali e di età differenti mostra che la maggioranza ha infatti tanta paura di perdere il cellulare e il 41% ha addirittura un cellulare doppione, cioè un cellulare dove sono copiati tutti i dati del cellulare originale. D. Partiamo subito dal nome: questa malattia tipica del XXI secolo prende il nome dall’unione di due parole: “no mobile” con la desinenza “fobia”, cioè paura. E. La nomofobia ha le sue origini nella trasformazione radicale dei mezzi di comunicazione: in effetti oggi il telefono non serve solo a chiamare o mandare messaggi, ma è una piccola valigia con tutta la nostra vita dentro: contatti, foto, appuntamenti, musica, giornali, libri, orari degli autobus e dei treni. Con il telefono è possibile anche eseguire le operazioni in banca. Oggi perdere il cellulare è come lasciare su un banco di scuola il diario segreto aperto. adattato da: www.linkuaggio.com/ e da: http://donna.nanopress.it/

settantasei

Ho mal di tutto! 4

5–13

UNITÀ 5

Uporządkuj fragmenty artykułu i zapisz ich kolejność w zeszycie. Jaki tytuł pasowałby do niewykorzystanego fragmentu? Zapisz swoją propozycję w zeszycie.

Dajmy szansę gramatyce

Idziesz do lekarza. Musisz opowiedzieć mu, co cię boli, od kiedy źle się czujesz, i zapytać go, co masz robić. Zapisz swoją wypowiedź w zeszycie.

Napisz w zeszycie wiadomość dla rodziców, którą przykleisz na lodówce. Poinformuj ich, że wychodzisz do szkoły, mimo że boli cię głowa, gardło i bardzo źle się czujesz.

società (f) – społeczeństwo essere d’accordo – zgadzać się

significare – znaczyć mostrare – pokazywać

settantasette

Samoocena 5a

Sprawdź, co umiesz

Rozumienie ze słuchu 1 78

Posłuchaj lekarza, który udziela rad pacjentom. Na podstawie treści porad wymień pięć dolegliwości, z którymi zgłosili się pacjenci. 1. Al paziente fa/fanno male… .

4. Al paziente fa/fanno male… .

2. Al paziente fa/fanno male… .

5. Al paziente fa/fanno male… .

3. Al paziente fa/fanno male… .

2 79

Posłuchaj dialogu i uzupełnij brakujące informacje. – Ciao Chiara. – Ciao, allora che facciamo di bello 1 ? – Forse andiamo al cinema... che ne dici? – No, io non voglio. Mi fanno male 2 . – Forse facciamo un 3 con i pattini? – No, oggi non posso pattinare, ho un po’ di 4 e non sto molto bene. – Ah mi dispiace, allora ti 5 rimanere a casa. – Sì, forse hai ragione, torno a casa. Ah, senti, ma se resto a casa anche domani, mi fai copiare 6 ? – Certo, mi fa piacere venire da te. – Allora grazie e 7 . – Ciao, stammi bene!

Rozumienie tekstu czytanego 3

Ułóż poniższe fragmenty tak, aby powstał z nich spójny tekst. Podaj prawidłową kolejność. 1. Sono anni che ci vado e cerco di tornarci ogni anno e di trovare qualche posto nuovo. Voglio scoprire tutto il Bel Paese. 2. Ma in fondo tutto ciò non è grave. Tutto ha i suoi pregi e difetti, perfino l’Italia. 3. Ovviamente ci sono anche le cose che non accetto o che mi danno fastidio. Mi disturbano i motorini che sono dappertutto. Mi dispiace quando vedo tutto lo sporco che copre i vecchi monumenti. Ma soprattutto non mi piace come si comportano i bambini italiani. 4. Adoro andare in Italia. Amo i suoi monumenti, le piccole città con le splendide piazze e le bellissime fontane. Mi piacciono i mari e le montagne. Mi piace anche sedermi in piazza e guardare la gente. Le belle donne con i capelli splendidi e gli uomini che sono sempre vestiti bene.

4–7 78

settantotto

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 0 Nawet nie wiesz, ile wiesz!

Stwórz własny słowniczek tematyczny. Worki leksykalne pomogą ci zebrać słownictwo z rozdziału. Liczba symboli ? podpowiada, ile słów i wyrażeń uzbierasz.

Worki leksykalne

Moje pierwsze włoskie słowa Le mie prime parole italiane

? ?

Zwroty grzecznościowe Le forme di cortesia

Inne przydatne zwroty

? ?

Altre espressioni utili

? ?

? ? ?

pagina prima

Lezione 1 1–2 3

Jak zapisać po włosku następujące dźwięki? Zapisz w zeszycie poznane wyrazy zawierające poniższe głoski, jak w przykładzie. Każdy symbol ? odpowiada jednemu wyrazowi. Uwaga! Niektóre wyrazy zawierają kilka z wymienionych dźwięków.

Przykład:

classe, amiche

dż

Michelangelo

gusto

Polonia

Dźwięki

4–5 6

Dźwięki dż

c/dz

Włoskie głoski ń i lj są wymawiane podobnie jak polskie, choć nie identycznie.

Uczymy się nowych słów

Uzupełnij zapisy z ćwiczenia 3. słowami poznanymi w ćwiczeniu 4.

Uzupełnij reguły 7

Przepisz do zeszytu i dokończ reguły dotyczące włoskich dźwięków, jak w przykładzie. Pomogą ci kolory z ćwiczenia 3.

Przykład:

Jeśli słyszymy dźwięk k, to zapisujemy: c (przed a, o, u oraz przed spółgłoskami), ch (przed e oraz i) albo q, np. caffè, chilo, cinquecento.

1. Jeśli słyszymy dźwięk cz, to zapisujemy:...

5. Jeśli słyszymy dźwięk ń, to zapisujemy:...

2. Jeśli słyszymy dźwięk c/dz, to zapisujemy:...

6. Jeśli słyszymy dźwięk lj, to zapisujemy:...

3. Jeśli słyszymy dźwięk g, to zapisujemy:...

7. Jeśli słyszymy dźwięk sz, to zapisujemy:...

4. Jeśli słyszymy dźwięk dż, to zapisujemy:...

8. Jeśli słyszymy przedłużony dźwięk, to zapisujemy...

Która litera w ogóle nie jest wymawiana? Podaj przykład. Uzupełnij regułę. Jeśli s znajduje się między dwiema samogłoskami, to najczęściej czytamy je jak , a jeśli między samogłoską a spółgłoską, to jak .

pagina seconda

UNITÀ 0

Nawet nie wiesz, ile wiesz! 9 3

Posłuchaj nagrania. Przepisz zdania, uzupełniając brakujące litery. Jakim literom odpowiadają poszczególne włoskie dźwięki? 1. Sono il ordinatore di a e.

8. La atemi

esta

9. Una botti a d’a a, per favore.

2. Sono inse ante d’italiano. 3.

me ti

4. Siamo pola

10. Una pi a mar rita e una attro sta oni.

ami? .

11. Pe e all’a a iata e spa tti bolo ese.

5. Mia mo e è un an lo! 6. Le mie colle sono tedes siamo gre .

ntare...

12. In Polo a ci sono tanti bos .

e noi

13. È una raga a spa ola.

7. Il nere mas le fini spe o in -o.

Przeczytaj na głos poniższe wyrazy. hotel

occhio

orecchio

gnomo

scimmia

chiocciola

insegnante

Spagna

zanzara

quaderno

Czy znasz poniższe włoskie słowa? chicco

bruschetta

pizza con i funghi

Lamborghini

gnocchi

prosciutto

Versace

Gucci

Jak powinniśmy je wymawiać? Może potrafisz dodać do tej listy inne przykłady włoskich słów, w których Polacy najczęściej popełniają błędy?

Uzupełnij zapisy z ćwiczenia 3. innymi włoskimi słowami, które znasz.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał pagina terza

Lezione 2 1–3 Poznaj mój kraj 4

Jak już wiesz, nazwy włoskich miast są używane do literowania. Miasta te są też znane ze swoich zabytków, sławnych ludzi, ważnych miejsc. Powiedz, z jakimi miastami kojarzą ci się poniższe zdjęcia. 3. 4.

5. Monza Verona

Milano Torino

Venezia

Bologna

Pisa

Firenze Siena

Assisi

Roma

10. Napoli

11.

12.

13. Catania

Porównaj swoje skojarzenia z odpowiedziami koleżanek i kolegów. Jeśli nie znaleźliście odpowiedzi, spróbujcie ich poszukać po lekcji, np. w źródłach internetowych.

pagina quarta

Nawet nie wiesz, ile wiesz! 5 5

UNITÀ 0

Posłuchaj nazw włoskich regionów i zapisz je w zeszycie. Porównaj z mapą zamieszczoną na wewnętrznej stronie okładki.

6 7

Pamiętasz, jak często w języku włoskim występują podwójne głoski? Jak je wymawiamy?

Przykład:

Eros Ramazzotti, Gatta, Ferrero

Spróbuj znaleźć inne włoskie wyrazy, które mają podwójne głoski. Zapisz je w zeszycie.

8–12 13

Odkryj, jak to działa

Przeczytaj poniższe numery telefonów. 0048– 22 – 6548673

0048 – 887649812

0039– 06 – 8817465

0048 – 602112383

0039– 02 – 8975489

0039 – 606485212

Pora na pracę w grupach

W grupach czterech lub pięciu osób podyktujcie sobie nawzajem numery telefonów, tak jak w przykładzie.

Przykład: a)

– Qual è il tuo numero di telefono?

– Qual è il numero di Basia?

– Il mio numero è... .

– Il numero di Basia è... .

pagina quinta

Lezione 3 1–2 3

Podaj włoskie odpowiedniki polskich zwrotów. Znajdziesz je w „niebieskiej części” na stronie 3. 1. Dzień dobry

4. Dziękuję

2. Cześć

5. Proszę

3. Do widzenia

Co się stanie, jeśli podwoimy literę w podanych wyrazach? Spróbuj wskazać ilustracje pasujące do wyrazów oznaczonych literami f-j. 6.

1. a) casa f) cassa

2. b) cane g) canne 7. 3. c) pala h) palla

10. 4. d) note i) notte

5. e) tori j) torri

5–7

Uczymy się nowych słów

Pokaż na mapie na stronie 7. „niebieskiej części”, gdzie znajdują się poniższe regiony.

Toskania

pagina sesta

Lacjum

Sardynia

Sycylia

Piemont

Lombardia

Nawet nie wiesz, ile wiesz! 9

UNITÀ 0

Jakim polskim nazwom geograficznym odpowiadają następujące włoskie nazwy? Podaj je. 1. Breslavia

6. la Masovia

2. Varsavia

7. Cracovia

3. la Pomerania

8. Danzica

4. la Piccola Polonia

9. la Vistola

5. la Slesia

10. Stettino

Czy znasz poniższe nazwy geograficzne? Podaj ich polskie odpowiedniki. 1. Londra

8. Mosca

2. Parigi

9. Monaco di Baviera

3. Francoforte

10. Stoccolma

4. la Senna

11. Zagabria

5. Berlino

12. Vienna

6. il Tamigi

13. l’Aia

7. Bratislava

14. Inghilterra

11 Pora na zabawę w parach

12 b

Czy pamiętacie, w których regionach znajdują się wymienione w tabeli miasta? Przeprowadźcie rozmowy według przykładu. Symbol ? odpowiada jednemu wyrazowi.

Przykład:

– (Torino) In quale regione è Torino? – Torino è in Piemonte / Liguria – Giusto! Bravo! / – Sbagliato! Riprova! – Torino è in Piemonte. – Giusto!

Twoje pytania lub odpowiedzi

Pytania lub odpowiedzi koleżanki lub kolegi

1. Firenze

1. Firenze è in Toscana .

2. Bologna è in ? .

2. In quale regione è Bologna?

3. Venezia

3. Venezia è in Veneto .

4. Palermo è in ? .

4. In quale regione è Palermo?

5. Napoli

5. Napoli è in Campania .

6. Cagliari è in ? .

6. In quale regione è Cagliari? pagina settima

CZY WIESZ, ŻE... 1. ...Włochy to dość młode państwo? Tak naprawdę istnieje ono dopiero od 1861 roku. 2. ...na Półwyspie Apenińskim obowiązuje w sumie aż siedem języków urzędowych? 3. ...Włochy mają podobną do Polski powierzchnię? Są tylko o około 11 000 km² mniejsze. 4. ...w granicach Włoch leży

najmniejsze państwo świata? To Watykan.

6. ...najwyższym szczytem Włoch jest Monte Bianco? Ma 4810 m, czyli jest o ponad 2000 m wyższy od naszych Rysów.

5. ...Włochy są jedynym krajem na świecie, który w swoim hymnie narodowym Fratelli d’Italia wspomina o Polakach, tak jak my w naszym Mazurku Dąbrowskiego odwołujemy się do Włoch?

7. ...święto narodowe Włoch przypada

na 2 czerwca?

8. ...Włoszka Bona Sforza była żoną

polskiego króla Zygmunta Starego?

9. ...największy amant wszech czasów,

Włoch Giacomo Casanova, spędzał w Polsce bardzo dużo czasu? Był osobistym doradcą naszego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

10. ...święty Walenty, patron

zakochanych, był włoskim biskupem?

pagina ottava

UNITÀ 1 Il primo giorno a scuola

W tym rozdziale poznasz: czasowniki koniugacji -are, np. abitare, parlare; czasowniki zwrotne koniugacji -are, np. chiamarsi; czasownik essere; czasownik avere; liczebniki od 11 do 20; pierwsze przyimki; liczbę pojedynczą i mnogą rzeczowników i przymiotników; • rodzajniki określone i nieokreślone. • • • • • • •

Worki leksykalne

Miesiące I mesi

Dane osobowe

I dati personali

Szkoła

La scuola

? ?

Czasowniki I verbi

Pytania

Le domande

Przydatne zwroty Le frasi utili

? ?

pagina nona

Lezione 1 1–4 5 14

Posłuchaj, jak przedstawiają się trzy osoby. Następnie zapisz zdania w zeszycie i uzupełnij je. Symbol ? odpowiada jednemu wyrazowi. 1. Io ?

? Salvatore.

2. Mi ? Hela. ? Filip.

3. Lui ?

A jak zapytasz o imię innej osoby? Zadaj takie pytanie.

To ciekawe! Zaimka zwrotnego po polsku nie odmieniamy przez osoby, a po włosku – tak.

Tak jak po francusku i niemiecku.

Uzupełnij dialog, w którym Anna podaje adres. Prof: Ok. E dove ? ? Anna: ? a Varsavia, in via Krucza, numero civico 5, interno 3.

Powiedz, co znaczy po polsku abitare, iniziare, a co chiamarsi. Podaj brakujące w tabelach formy tych czasowników, które odmieniają się według schematu pierwszej koniugacji -ARE. Następnie zapisz odmiany w zeszycie. abitAre

iniziAre

chiamarsi

inizio

inizi

lui, lei

abita

lui, lei

si chiama

noi

abitiamo

noi

ci chiamiamo

voi

abitate

iniziate

voi

vi chiamate

iniziano

loro

Uzupełnij regułę. W odmianie czasowników regularnych pierwszej koniugacji, czyli czasowników kończących się na -are, pierwsza osoba liczby pojedynczej (io – ja) ma końcówkę -o, druga (tu – ty) ma końcówkę ? , trzecia natomiast (lei – ona, lui – on) ma końcówkę ? , a w liczbie mnogiej pierwsza osoba (noi – my) ma końcówkę -iamo, druga osoba (voi – wy) ma końcówkę ? , a trzecia osoba (loro – oni, one) ma końcówkę ? . Jeśli czasownik jest zwrotny, tak jak czasownik chiamarsi, to w odmianie przez osoby zaimek si (się) także odmieniamy i stawiamy przed czasownikiem.

Przeczytaj zdania, dobierając do nich podane formy czasowników abitare i chiamarsi. chiama

abiti

abitano

chiamate

abita

1. E voi vi ? Capperucci, vero?

4. Il signore e la signora ? a Milano.

2. Come si ? questa ragazza?

5. Mi ? Sergio.

3. Tu ? a Firenze?

6. Allora dove ? , Maria?

Uzupełnij zdania zgodnie z treścią. 1. Il professore ?

? Salvatore, vero?

2. Loro ? a Otranto da 6 mesi. 3. (noi) ?

chiamo

? Ferlini.

pagina decima

4. Luca ? a Roma. 5. E voi dove ? ? 6. Io ?

? Paolo! Non ?

? Luca.

Il primo giorno a scuola

UNITÀ 1

Pora na zabawę w parach

10 b

Na podstawie tabeli sprawdź, czy twoja koleżanka albo twój kolega potrafią samodzielnie utworzyć prawidłowe nazwy mieszkańców państw podanych w tabeli.

Przykład:

- Come si chiama una persona che abita in Polonia? - Una persona che abita in Polonia si chiama polacco.

Kraj

Mieszkaniec

Kraj

Mieszkaniec

Polonia

polacco

Giappone

giapponese

Germania

tedesco

Irlanda

irlandese

Inghilterra

inglese

Svizzera

svizzero

Przedstaw wskazane na zdjęciu osoby, a na końcu siebie. a)

12 13

Odmień ustnie czasownik parlare.

Uzupełnij tekst końcówkami czasowników, całymi słowami i liczebnikami oraz przedstaw siebie i koleżankę lub kolegę z ławki. 1. Mi chiam ?

? , abit ? a ? . Parl ? in ? lingue: ? , ? , ? . Ora inizi ? a studiare anche

l’italiano! 2. Il mio compagno del banco si chiam ? Parl ?

? , abit ? a ? .

? lingue: ? , ? , ? . Ora anche lui inizi ? a studiare l’italiano! Io e ? stud ? insieme!

pagina undicesima

Lezione 2 1 2

Na podstawie dialogu ze strony 12. „niebieskiej części” odmień czasownik essere (być). Odmianę zapisz w zeszycie. ESSERE

lui, lei

noi

voi

siete

loro

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasownika essere. 1. Io ? polacco.

4. E voi ? italiani?

2. Noi ? giapponesi.

5. Mateusz e Hela ? polacchi.

3. Il professore ? italiano.

6. L’insegnante d’inglese ? americana.

W języku włoskim rzeczowniki i przymiotniki występują tylko w rodzaju męskim lub żeńskim. Oto pary przymiotników z dialogu. Uzupełnij je odpowiednimi końcówkami. lui

lei

polacco

ale:

lui

lei

polacca

giapponese

giappones

ragazzo

ragazz

senegales

senegalese

african

africana

insegnant

stranier

Uzupełnij regułę. Słowo rodzaju męskiego (rzeczownik lub przymiotnik) często jest zakończone na . Wtedy jego żeński odpowiednik zwykle kończy się na . Jeśli zaś słowo rodzaju męskiego zakończone jest na -e, to jego żeński odpowiednik kończy się na . Uwaga! Niektóre odpowiedniki rzeczowników zakończonych w rodzaju męskim na -e w rodzaju żeńskim mają końcówkę -essa. Znajdź w dialogu ze strony 12. „niebieskiej części” dwa przykłady takich rzeczowników.

5–8 12

pagina dodicesima

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola 9

Zwróć uwagę, że w języku włoskim przed rzeczownikami zazwyczaj występuje rodzajnik. Przyjrzyjmy się rodzajnikowi określonemu. Dla każdego przykładu wskaż odpowiednią definicję. a) l’amico

1. W rodzaju żeńskim przed samogłoskami używamy l’.

b) il ragazzo

2. W rodzaju żeńskim przed spółgłoskami używamy la.

c) lo studente

3. W rodzaju męskim przed samogłoskami używamy l’.

d) l’insegnante e) la professoressa

4. W rodzaju męskim przed większością spółgłosek używamy il. 5. W rodzaju męskim przed: s + spółgłoska, gn, ps, pn, x, y, z używamy lo.

Podaj rodzajnik określony właściwy dla poniższych nazw narodowości. Do niektórych form pasują dwa rodzajniki. ? americano

? italiano

? inglese

? polacco

? spagnolo

? senegalese

? svedese

? tedesco

? giapponese

Wskaż włoskie odpowiedniki polskich słów. Pamiętaj o dodaniu rodzajników do wyrazów włoskich. 1. Francuz, Francuzka

a) ? greco

2. Grek

b) ? egiziano

3. Rosjanin

c) ? / ? scozzese

4. Chińczyk, Chinka

d) ? / ? francese

5. Szkot, Szkotka

e) ? / ? cinese

6. Egipcjanin

f) ? / ? statunitense

7. Amerykanin, Amerykanka

g) ? russo

Uzupełnij zdania rodzajnikami określonymi i odpowiednimi końcówkami. 1. ? professoressa di polacc è polacc , ma parl bene 2 lingue: ? ingles e ? spagnolo. 2. ? insegnante di tedesc è una signora austriac . Parl anche ? russ . 3. Noi siamo polacchi, parliamo ? polacc e ora stud ? italian e ? frances .

13–15

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

pagina tredicesima

Lezione 3 1–3 4

Podaj brakujące liczebniki, korzystając z rozsypanki. 11 ?

12 dodici

13 ?

14 ?

15 quindici

16 sedici

17 diciassette

18 ?

19 ?

20 venti

undici

tredici

quattordici

diciotto

diciannove

Na podstawie dialogu ze strony 14. „niebieskiej części” odmień czasownik avere (mieć). Zapisz odmianę w zeszycie. AVERE

lei, lui lui, lei

noi

voi

loro

hanno

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasownika avere. 1. Io ? 17 anni.

4. Quanti anni ? Luca e Giorgio?

2. Anna ? 16 anni.

5. E tu, quanti anni ? ?

3. Voi, quanti anni ? ?

6. Io e Mateusz ? 15 anni.

Zwróć uwagę na przyimki w języku włoskim. Na podstawie dialogu ze strony14. „niebieskiej części” uzupełnij regułę i podaj przykłady. Jakiego przyimka używamy: Przyimki a, in stosujemy a. przed rzeczownikami oznaczającymi nazwy miejsc? tylko wtedy, Przed nazwami państw stosujemy przyimek ? , np. ? Italia, ? Polonia. gdy mówimy o udawaniu Przed nazwami miast stosujemy przyimek ? , np. ? Viterbo, ? Varsavia. się gdzieś albo o przebywaniu Przed nazwami ulic stosujemy przyimek ? , np. ? via Świętokrzyska. w jakimś miejscu, nigdy b. przed nazwami miesięcy? o pochodzeniu. Przed nazwami miesięcy stosujemy przyimek ? , np. Sono nato ? dicembre! c. jeśli chcemy wyrazić, od jakiego czasu coś się dzieje? Jeśli chcemy wyrazić, od jakiego czasu coś się dzieje, używamy przyimka ? , np. Anna: ma ora, ? un mese, cioè ? agosto, abito a Varsavia.

pagina quattordicesima

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola 8

Uzupełnij zdania brakującymi przyimkami a, da, in. Anna è nata ? dicembre, ? Viterbo, ? Italia. Abita ? Polonia ? un mese, cioè ? agosto. Abita ? Varsavia, ? via Świętokrzyska.

9–11 12

Zbierzmy i przećwiczmy materiał Oprócz rodzajnika określonego, poznanego na poprzedniej lekcji, w języku włoskim występuje też rodzajnik nieokreślony, który stosujemy wtedy, gdy wprowadzamy nowy rzeczownik. Zauważyłam, że podobnie jest w języku polskim. Polacy często mówią „jakiś/jakaś, pewien/pewna” lub „jeden/jedna”, tak jak Włosi.

Na podstawie dialogu ze strony 14. „niebieskiej części” podaj brakujące w tabeli rodzajniki określone i nieokreślone.

Rodzaj męski

Rodzaj żeński

? mese

? nuova studentessa

? anno

? amica

? sbaglio

Uzupełnij schemat stosowania rodzajników nieokreślonych i określonych z rzeczownikiem. Rodzaj męski un uno

(przed rzeczownikami rodzaju męskiego rozpoczynającymi się od ? )

l’

(przed rzeczownikami rodzaju męskiego rozpoczynającymi się od ? )

Rodzaj żeński

una

(przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego rozpoczynającymi się od ? )

un’

l’

(przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego rozpoczynającymi się od ? )

Przepisz rzeczowniki do zeszytu, dodając właściwe rodzajniki nieokreślone. Do niektórych form pasują dwa rodzajniki. ? insegnante

? amica

? professoressa

? svedese

? professore

? tedesco

? studente

? austriaca

? coordinatore

? americano

? russa

? africano

? studentessa

? italiana

? senegalese

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

pagina quindicesima

Lezione 4 1–3 4

Przypomnij sobie końcówki rzeczowników i przymiotników. Podaj liczbę pojedynczą poniższych wyrazów. 1. il ? – i bambini

4. l' ? – gli alunni

7. il ? – i ragazzi

2. l' ? – gli italiani

5. l' ? – gli insegnanti

8. il ? – i professori

3. l' ? – gli anni

6. la ? – le materie

9. la ? – le professoresse

Dla każdego wyrażenia w liczbie pojedynczej wskaż analogiczne wyrażenie w liczbie mnogiej. 1. Il ragazzo russo

a. Le amiche polacche

2. La professoressa tedesca

b. Gli studenti irlandesi

3. Il coordinatore giapponese

c. I ragazzi russi

4. La ragazza italiana

d. Gli insegnanti spagnoli

5. L’insegnante spagnolo

e. Le professoresse tedesche

6. L’amica polacca

f. Le ragazze italiane

7. Lo studente irlandese

g. I coordinatori giapponesi

Przepisz do zeszytu i uzupełnij schemat dotyczący końcówek rzeczowników i przymiotników w liczbie mnogiej. Powiedz, które końcówki odpowiadają każdemu z dwóch rodzajów. Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

Rodzaj

-o

-a

-e

Na podstawie ćwiczenia 5. powiedz, jaką postać mają rodzajniki liczby mnogiej. il

Rodzaj męski

l’ lo la l’

Rodzaj żeński

? ? ?

Do każdego z podanych poniżej rzeczowników dopasuj właściwy rodzajnik, a następnie przymiotnik z ramki. Możliwe są różne połączenia. simpatica

biondo

straniera

irlandese

bruno

? compagno ?

? signore ?

? studente ?

? ragazzo ?

? insegnante ?

? professoressa ?

Utworzone wyrażenia zapisz w zeszycie w liczbie mnogiej.

Ile włoskich rodzajników poznałaś/poznałeś do tej pory?

senegalese

pagina sedicesima

UNITÀ 1

Il primo giorno a scuola

11–12 13

Przerysuj tabelę do zeszytu i uzupełnij jak w przykładzie. Wykorzystaj wyrazy z ramki. alunno

ginnasio

maestra

alunna

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

rodzajnik nieokreślony liczby pojedynczej + rzeczownik + przymiotnik

rodzajnik określony liczby pojedynczej + rzeczownik + przymiotnik

rodzajnik określony liczby mnogiej + rzeczownik + przymiotnik

un coordinatore giapponese

il coordinatore giapponese

i coordinatori giapponesi

Czy pamiętasz słowa i wyrażenia odnoszące się do włoskiej szkoły? Przepisz je do zeszytu i uzupełnij rodzajnikami określonymi. Zwróć uwagę na ich liczbę. W dwóch przypadkach możliwe są dwie formy rodzajnika. ? scuola materna

? esame di maturità

? materia

? insegnanti

? scuole elementari

? scuola media

? classi

? liceo

? preside

? asilo

? studenti

? maestre

Dla każdego wyrażenia podaj odpowiedni rodzajnik określony. Zwróć uwagę na liczbę i rodzaj. ? pelle scura

? genitore simpatico

? ragazze bionde

? genitori simpatici

? ragazzo biondo

? capelli scuri

? bambini bravi

? allievo intelligente

? bambina brava

? ragazza bruna

? insegnanti italiane

? insegnanti stranieri

Użyj wyrażeń z poprzedniego ćwiczenia do rozwiązania rebusów, które zawierają charakterystykę osób.

+ Przykład:

Questo bambino è polacco. Ha sette anni, frequenta la scuola elementare e parla inglese e francese. b)

pagina diciassettesima

Lezione 5 1 2

Uzupełnij tekst mówiący o nauczycielu odpowiednimi przyimkami. Il professor Pasquino è italiano, è nato 1 ottobre, 2 Napoli, 3 Italia. Ora abita 4 Polonia, 5 Zegrze, vicino a Varsavia. Il professor Pasquino abita 6 Polonia 7 sei mesi, cioè 8 aprile.

Ora lavora 9 Varsavia in un liceo polacco!

Uzupełnij charakterystykę taty Anny odpowiednimi przyimkami oraz formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach. Il padre di Anna (essere) 1 italiano, (essere) 2 nato 3 settembre, 4 Viterbo 5 Italia. Anche lui (abitare) 6 ora 7 Polonia, 8 Piaseczno, vicino a Varsavia. Il padre di Anna (abitare) 9 10 Polonia 11 due mesi. Ora (lavorare) 12 13 Varsavia 14 una fabbrica!

Uzupełnij charakterystykę rodziców Klary odpowiednimi przyimkami oraz formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach, a także uzupełnij końcówki rzeczowników i przymiotników. I genitor 1 di Klara (essere) 2 giappones 3 , la madr 4 (essere) 5 nata 6 agosto 7 Tokyo e il padre 8 gennaio, 9 Osaka, 10 Giappon 11 . Anche loro (abitare) 12 ora 13 Poloni 14 , 15 Varsavia. I genitor 16 di Klara (abitare) 17 18 Polonia 19 10 anni. Ora (lavorare) 20 21 Varsavia: la madr 22 23 un ristorante e il padr 24 25 un ministero!

Przepisz do zeszytu charakterystykę rodziców Filipa, uzupełniając ją odpowiednimi rodzajnikami określonymi, rodzajnikami nieokreślonymi, przyimkami, formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach oraz uzupełnij końcówki rzeczowników i przymiotników. ? padr ? di Filip (essere)

(abitare) ?

? famoso giocatore di calcio. (Essere)

nat ?

? Dakar, ma

? Polonia ? venti anni. Ora (giocare) ? in ? importante squadra di calcio di Varsavia.

(Parlare) ? bene ? polacco perché (amare) ? la Polonia e ? mamma di Filip! ? madr ? di Filip (essere) ? polacca. (Essere) ? nat ? ? Varsavia perché (amare) ?

di polacc ? e (lavorare) ?

6–12 18

? padr ? di Filip! ? madr ? di Filip (essere) ? scuola privat ? .

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

pagina diciottesima

? Cracovia, ma ? diciotto anni (abitare) ? ?

insegnant ?

Il primo giorno a scuola 13

UNITÀ 1

Uzupełnij rozmowę odpowiednimi formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach, rodzajnikami określonymi i nieokreślonymi. Jeśli wykonujesz ćwiczenie w zeszycie, liczby zapisz słownie. Mateusz: Anna perché (tu – gridare) 1 ? Tutto bene? Anna:

Sì, sì, tutto ok. (gridare) 2 perché (essere) 3 italiana. Noi, italiani (gridare) 4 (gesticolare) 5 e (cantare) 6 sempre! Ma sul serio. Non (tu – avere) 7 per caso 8 penna?

Mateusz:

9 penna? Ma perché? 10 penna ora, durante 11 pausa?!

Anna:

Per scrivere 12 indirizzo e 13 numero di telefono di Klara!

Mateusz: Ora?! Anna:

Sì, ora! Perché poi (noi – avere) 14 15 lezione d’inglese e io e Klara (essere) 16 in due gruppi diversi!

Mateusz: Vero! No, 17 mia penna (essere) 18 in classe. Eryk, (tu – avere) 19 per caso 20 penna? Eryk:

No, anche 21 mia penna è in classe. Dobrze powtarzam?

Anna:

Sì! (tu – essere) 22 bravissimo!

Mateusz: A proposito, lui (essere) 23 Eryk, 24 mio amico. Queste (essere) 25 invece Klara e Anna. Eryk:

Miło mi...

Anna:

Mówi się „piacere”!

Eryk:

Allora. . . piacere!

Klara:

Piacere mio!

Mateusz: 26 momento! (io – avere) 27 28 idea! Klara, perché non (tu – mandare) 29 ad Anna 30 sms? Klara:

Perché 31 mio telefonino, come 32 tua penna, (essere) 33 in classe!

Eryk:

34 momento! Anche io (avere) 35 36 idea! Dobrze powtarzam?

Anna:

Sì! Sei bravissimo! Che idea (tu – avere) 37 ?

Eryk:

Perché non (tu – mandare) 38 39 sms con 40 mio telefonino?

Klara:

Grazie, volentieri! (essere) 41 42 idea geniale! Anche tu (essere) 43 geniale in italiano! Bravissimo! 44 indirizzo (essere) 45 via Krucza 17. 46 mio numero di telefono (essere) 47 666524321.

Anna:

48 mio numero (essere) 49 invece 501987198. Grazie, Eryk!

Eryk:

Figurati!

Posłuchaj nagrania i porównaj ze swoją wersją rozmowy.

Anna nie zna niektórych polskich czasowników. Pomóż jej i podaj polskie odpowiedniki czasowników: vergognarsi, arrabbiarsi, gridare, gesticolare, cantare, essere sorpreso, essere felice.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

pagina diciannovesima

Lezione 6 1–3

Jak wynika z pierwszej części artykułu ze strony 20. „niebieskiej części”, Włosi uczą się języków obcych, ale ich nie używają, dlatego że nie mają silnej motywacji. Oto kolejny fragment artykułu. Uzupełnij go rodzajnikami określonymi. Uso sporadico Il 56,9% (cinquantasei virgola nove per cento) delle persone usano veramente 1 lingue straniere per “fare viaggi all’estero” e 2 35,4% (trentacinque virgola quattro per cento) per “essere in contatto con 3 amici o con 4 famiglia”. Solo 5 28,5% (ventotto virgola cinque per cento) degli italiani sfrutta 6 conoscenza delle lingue per leggere libri o riviste o guardare dei film mentre 7 25,9% (venticinque virgola nove per cento) è facilitato nell’uso di Internet. 8 ambito lavorativo non sembra un buon motivo per essere in contatto con 9 lingue, solo 10 28,6% (ventotto virgola sei per cento) usa le lingue straniere al lavoro.

Przeczytaj ponownie dwa poniższe fragmenty artykułu, uzupełniając go końcówkami rzeczowników i przymiotników oraz formami czasowników regularnych i nieregularnych zapisanych w nawiasach. Gli italiani non parlano le lingue straniere Sembra questo il risultat 1 di un’analisi Censis presentata oggi a Roma. I risultat 2 solo a prima vista (essere) 3 positiv 4 : il 66,2% (sessantasei virgola due per cento) degli italiani conosce le lingu 5 , ma poi, quando gli italiani (parlare) 6 dell’effettivo uso delle lingue stranier 7 conosciut 8 il 50,1% (cinquanta virgola uno per cento) (valutare) 9 il proprio livell 10 solo come elementar 11 e solo il 7,1% lo (considerare) 12 “molto buon 13”.

Il Sud sotto la media nazionale I risultat 1 (mostrare) 2 che al Centro (66,9%) (sessantasei virgola nove per cento) la conoscenz 3 delle lingue (essere) 4 al livell 5 nazional 6 al Sud e nelle Isole i risultat 7 (essere) 8 più bass 9 della medi 10 nazional 11 (63%) (sessantatré per cento) e invece le region 12 del Nord-Ovest (67,5%) (sessantasette virgola cinque per cento) e del Nord-Est (69,3%) (sessantanove virgola tre per cento) (essere) 13 sopra la medi 14 .

pagina ventesima

Il primo giorno a scuola 6

UNITÀ 1

Przeczytaj ponownie poniższy fragment artykułu, uzupełniając go rodzajnikami określonymi oraz formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach. In testa l’inglese Dall’analisi (risultare) 1 anche che 2 lingua straniera più usata è 3 inglese (53,5% – cinquantatré virgola cinque per cento), in particolare al Centro (57,2% – cinquantasette virgola due per cento) e al Sud (54,7% – cinquantaquattro virgola sette per cento). Al secondo posto (essere) 4

5 francese (37,1% – trentasette virgola uno per cento), e poi 6 tedesco (4%) e 7 spagnolo

(2,8%). Una curiosità: 8 italiano (essere) 9 10 quinta lingua “straniera” parlata in Italia (2,1%) perché (essere) 11 usata dagli stranieri che (abitare) 12 in Italia o dalle persone appartenenti a minoranze linguistiche.

Uzupełnij dwa ostatnie paragrafy artykułu odpowiednimi elementami. Un terzo non 1 alcuna lingua straniera Il 33,8% (trentatré virgola otto per cento) delle persone 2 dichiara di non parlare alcuna lingua 3 (nel Sud e nelle Isole la 4 è del 37% (trentasette per cento) mentre nel Nord-Est è del 30,7%

(trenta virgola sette per cento). Meno del 20% parla due 5 Per quanto riguarda 6 numero di lingue conosciute, 7 Italia, il 42,1% (quarantadue virgola uno per cento) ne parla solo una; il 18,9% degli abitanti parla 8 lingue. E poi abbiamo la 9 nazionale del 4,2% che parla tre lingue. Nel Centro abbiamo però l’ 1,7% delle persone 10 conoscono quattro lingue, oltre alla lingua 11 mentre la media 12 è l'1%.

Zdania do tłumaczenia

Przetłumacz na język polski. 1. Come mai sei qui? 2. Come no? Certo che comincio a studiare! 3. Perché non mandi l’sms con il mio telefonino?

4. Mi chiamo Eryk. – Piacere. 5. Grazie! – Figurati! 6. La scuola media dura tre anni.

Przetłumacz na język włoski. 1. Ilu języków uczą się polskie dzieci? 2. Jest Pan wychowawcą tej klasy? 3. Jakiej narodowości są nauczyciele tego liceum?

4. Piotr dalej uczy się w szkole średniej. 5. Gdzie jest dyrektor tej szkoły?! 6. Urodziłam się 3 kwietnia w Poznaniu. pagina ventunesima

Samoocena 1b

Sprawdź, co umiesz

1–3

Znajomość struktur językowych 4

Wskaż słowo, które nie pasuje do pozostałych. Uzasadnij swój wybór. Uwaga! Przyczyna może być gramatyczna lub znaczeniowa. a) portoghese – greco – senegalese – africano b) studentessa – insegnante – ragazzo – italiana c) parli – si chiama – è – ha d) spagnole – insegnante – professore – senegalese e) elementare – media inferiore – media superiore – coordinatore

Przekształć zdania na rodzaj żeński. Wykorzystaj podpowiedź. 1. Marco è un ragazzo spagnolo.

Maria… .

2. Il professore di tedesco è austriaco. 3. L’insegnante di inglese è australiano. 4. Il padre di Antonio è biondo. 5. Sei un nuovo studente?

Przekształć zdania na liczbę mnogą. 1. L’amico di Mateusz è svedese. 2. L’insegnante di spagnolo è argentina. 3. La ragazza che parla con Maria è bella. 4. Parli solo una lingua straniera? 5. Sono senegalese, ma ora abito in Italia.

Uzupełnij tekst, tłumacząc na język włoski fragmenty podane w nawiasach. Ciao! (Nazywam się) Klara. (Mam 16) anni. Sono giapponese, (urodziłam się) a Tokyo, ma (od 10) anni (mieszkam) a Varsavia, (przy ulicy Krucza 17). Parlo (3 języki obce): il polacco, l’inglese e il francese. Ora (uczę się) anche l’italiano. E tu, (jak się nazywasz) e quanti (masz lat)? Anche tu frequenti (liceum)?

pagina ventiduesima

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 2 A che ora iniziamo? Nauczysz się: • odmieniać i stosować czasowniki koniugacji -ere, również zwrotne; • odmieniać i stosować czasownik fare; • stosować przyimki a, da, in, di; • łączyć przyimki a i da z rodzajnikami określonymi; • używać rodzajnika określonego przed nazwami dni tygodnia; • używać rodzajnika przed nazwami godzin; • odmieniać i stosować czasowniki modalne dovere (musieć), potere (móc), volere (chcieć). Poznasz włoskie liczebniki główne od 21 do 99.

Worki leksykalne Czasowniki I verbi

? ?

Dni tygodnia

Czas

I giorni della settimana

Il tempo ?

? ?

Hobby i czas wolny

Gli hobby e il tempo libero

? ?

Le materie scolastiche

Il cibo e i pasti

Przedmioty szkolne

Jedzenie i posiłki

? ?

pagina ventitreesima

Lezione 1 1–4

Pora na zabawę w parach

6 30

Porozmawiaj na temat przedstawionych planów lekcji z koleżanką lub kolegą z ławki. Możesz używać poniższych pytań. Beata

Giorgio

• Quante ore di lezione ha Beata giovedì?

lunedì:

lunedì: scienze e matematica

martedì: lingue straniere

martedì:

• Quando Beata ha geografia?

mercoledì:

mercoledì: polacco e lingue straniere

• Che cosa ha Giorgio il giovedì?

giovedì: tre ore di polacco

giovedì:

venerdì:

venerdì: storia, geografia e informatica

sabato: il concorso di danza

sabato:

W dialogu pojawiły się niektóre liczebniki od 20 do 90. Posłuchaj nagrania i zapisz słownie w zeszycie poniższe liczby. Uwaga! Liczebniki nie są nagrane w kolejności, w której zostały zapisane.

20 ?

30 ?

40 ?

50 ?

60 sessanta

70 ?

80 ?

90 ?

Wybierz z ramki zapisy słowne i dobierz je do podanych liczb. Zapisz liczby w zeszycie: cyframi i słownie. Uwaga! Trzy zapisy nie pasują do żadnej liczby.

21 ?

58 ?

76 ?

71 ?

89 ?

61 ?

45 ?

41 ?

92 ?

64 ?

68 ?

33 ?

quarantatré

sessantaquattro

sessantotto cinquantuno

quarantacinque settantuno

pagina ventiquattresima

trentatré

sessantuno novantadue

settantasei

ventuno ottantanove

cinquantotto

quarantuno ventotto

UNITÀ 2

A che ora iniziamo? 8

Przepisz do zeszytu pozostałe trzy liczebniki i zapisz je obok cyframi.

Przeczytaj i wskaż właściwe uzupełnienie reguły. Następnie zapisz w zeszycie uzupełnione liczebniki. łącznie W liczebnikach włoskich dziesiątki i jedności pisane są . rozdzielnie

Pamiętaj też o akcencie graficznym w liczebnikach z jednością 3, np. ventitré.

Należy jednak uważać na ortografię, gdy nazwa jedności zaczyna samogłoski usunąć się od spółgłoski (1, 8). Należy wtedy dodać ostatnią samogłoskę z dziesiątki, np.:

10 31

50 cinquanta, ale

51 cinquant ,

52 cinquanta ,

53 cinquanta ,

60 sessanta, ale

61 sessant ,

66 sessanta ,

67 sessanta ,

68 sessant .

Profesor Pasquino ma dzisiaj zastępstwo na matematyce. Posłuchaj, jak dyktuje swojej klasie działania po włosku. Przepisz działania do zeszytu, uzupełniając je, a wynik zapisz słownie.

Przykład:

11 31

21 + ? = 53

a) ? – 45 = 33

b) 33 x 3 = ?

d) 96 ÷ ? = 3

? diviso

13–14

e) 78 – 17 = ?

? ÷ 2 = 44

Posłuchaj jeszcze raz nagrania i zapisz w zeszycie symbole matematyczne oraz ich nazwy. Uwaga! Jeden z nich ma dwie nazwy. ? fa

21 + 32 = 53 cinquantatré

? meno

? per

? più

? uguale

+ – ÷ x =

Rozwiąż działania i zapisz wynik słownie w zeszycie. a) 33 + 28 = ?

d) 51 ÷ 17 = ?

g) 43 – 23 = ?

b) 62 – 15 = ?

e) 12 x 7 = ?

h) 67 + 16 = ?

c) 74 – 19 = ?

f) 16 x 3 = ?

i) 50 – 15 = ?

Zbierzmy i przećwiczmy materiał pagina venticinquesima

Lezione 2 1–2 3

Uzupełnij regułę. W języku włoskim godziny zawsze są podawane z rodzajnikiem określonym rodzaju żeńskiego (jak ora): ? una i ? due/tre/ itd. Tylko mezzogiorno i mezzanotte występują bez rodzajnika. Uzupełnij zdania, jeśli to konieczne. Zapisz je w zeszycie. 1. È ? una.

3. È ? mezzogiorno e mezza.

5. È ? mezzanotte meno dieci.

2. Sono ? due meno venti.

4. Sono ? diciassette e un quarto.

6. Sono ? otto e cinque.

Uzupełnij regułę. Czasownik essere używany przed nazwami godzin występuje w 3. osobie liczby pojedynczej, czyli w formie ? przed l’una, mezzogiorno, mezzanotte, natomiast przed pozostałymi nazwami godzin stosuje się go w 3. osobie liczby mnogiej, czyli w formie ? .

Jak wiesz z poprzedniego rozdziału, przyimek da w odniesieniu do czasu wskazuje zawsze, od jakiego momentu coś się dzieje, np.: [...] da mezzogiorno e cinquantacinque c’è biologia.

Podobnie jest w określeniach godzin, z tą różnicą, że wtedy łączy się on z rodzajnikiem określonym: da + l’una = dall’una (od pierwszej)

da + le otto = dalle otto (od ósmej).

Tak samo łączy się z określeniami godzin przyimek a, oznaczający, o której godzinie coś się odbywa: La prima lezione è matematica. Comincia alle 8. a mezzogiorno – w południe a mezzanotte – o północy all’una – o pierwszej alle due – o drugiej

albo do której godziny trwa: dalle otto alle cinque (od… do…). Allora: matematica dalle 8 alle 8.45. A/Alle występuje też w wyrażeniu fino a... / fino alle. . . (do. . . aż do. . .) Anche noi in Italia studiamo a scuola fino alle 14, a volte fino alle 15.

Uzupełnij regułę. Przyimek a łączy się z rodzajnikiem określonym, stojącym przed nazwami godzin, w sposób analogiczny do połączenia przyimka da, czyli:

Nie należy mylić fino a… / fino alle… z alla fine (na koniec, w końcu).

a + l’una = ? una i a + le otto = ? otto. Zapamiętaj też zwrot all ? fine (na koniec).

5–9 10

Zbierzmy i przećwiczmy materiał W dialogu z „niebieskiej części” wystąpiły czasowniki regularne drugiej koniugacji -ERE. Przepisz do zeszytu i uzupełnij odmianę czasownika scrivere. scrivere io

scrivo

noi

scriviamo

voi

lui, lei

loro

pagina ventiseiesima

A che ora iniziamo? 11

W dialogu pojawiły się jeszcze inne czasowniki tej koniugacji: vedere, prendere, esistere. Przepisz schematy odmian do zeszytu i uzupełnij formami czasowników występujących w dialogu. Następnie dopisz pozostałe formy. vedere

UNITÀ 2

prendere

esistere

ved

prend

esist

ved

prend

esist

lui, lei

ved

prend

esist

noi

ved

prend

esist

voi

ved

prend

esist

loro

ved

prend

esist

W tym samym dialogu pojawił się również czasownik leggere. Przeczytaj na głos odmianę tego czasownika, uzupełniając końcówki. Zwróć uwagę na wymowę „g + i lub e” oraz „g + inne litery”. leggere

legg

noi

legg

voi

legg

lui, lei

legg

loro

legg

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami podanych czasowników. scrivere scrivere leggere parlare vedere vedere cominciare leggere andare

1. Che cosa (tu) ? ? ? una e-mail.

5. Gli svizzeri ? molte lingue.

2. Ma veramente non (voi) ? senza occhiali? 3. Luca, allora ? finalmente a leggere?

7. Perche tu non ? questa poesia ad alta voce?

4. Maria ? a lavorare da domani.

8. Che cosa leggono? ? un libro.

6. ? ? Mamma lavora, allora noi giochiamo.

Przeczytaj tekst, uzupełniając go odpowiednimi formami czasowników regularnych i nieregularnych oraz przyimkami da i a połączonymi, jeśli to konieczne, z właściwym rodzajnikiem określonym. Uwaga! Jeden z czasowników jest zwrotny. Sono Roberto. Di mattina, come prima cosa (prepararsi) 1 2 la colazione. (Iniziare) 3 la scuola sempre 4 otto e un quarto. 5 mezzogiorno 6 una tutta la classe (studiare) 7 la matematica. 8 una 9 due (noi – avere) 10 la pausa pranzo. Dopo spesso (io – scrivere) 11 le e-mail e poi (io – riprendere) 12 a studiare. Di sera io, Sandra e Giorgio (ballare) 13 in una scuola di jazz. La lezione (durare) 14 15 diciannove 16 venti e trenta. Poi tutti (tornare) 17 a casa. A letto (leggere) 18 e (io – studiare) 19 ancora e 20 fine (io – parlare) 21 su skype con i miei amici.

15 pagina ventisettesima

Lezione 3 1–3 4

Formy czasownika fare zostały przemieszane. Uporządkuj je na podstawie dialogu i zapisz odmianę w zeszycie. fanno

faccio

fai

fate

noi

voi

loro

lui, lei ?

facciamo

Odpowiedz na pytania albo ułóż pytania do podanych odpowiedzi. 1. Di solito a che ora pranzate?

–… .

2. … ?

– Ceno sempre a casa.

3. Lunedì fai colazione a scuola?

–… .

4. … ?

– Laura mangia la pasta a pranzo.

5. Che cosa mangiano a cena Lucia e Dario? – … . 6. … ?

– Noi ceniamo con il riso.

7. I polacchi fanno colazione a casa o al bar? – … . 8. … ?

– Loro fanno colazione quasi sempre al bar.

6–8 9 10 36

Opowiedz o typowym dniu Klary, Anny i Piotrka. Na podstawie informacji z lekcji 2. i 3. opisz w zeszycie, o której zazwyczaj zaczynają i kończą lekcje, kiedy jedzą posiłki i co jedzą. Posłuchaj jeszcze raz fragmentu dialogu i powiedz, jakich słów brakuje. Klara: Anna: Klara: Anna: Klara:

Noi, giapponesi, a ogni pasto mangiamo quasi sempre le stesse cose! La colazione può essere identica al pranzo o alla cena! Ogni giorno? Sì, ? lunedì, ? martedì, ? mercoledì... Anche ? sabato e ? domenica? Sì, ogni giorno!

Zupełnie jak po francusku!

Uzupełnij regułę. Jeśli chcemy powiedzieć po włosku „w każdy poniedziałek/wtorek/w każdą środę” itp., wystarczy przed dniem tygodnia wstawić rodzajnik określony: ? lunedì, ? martedì, ? mercoledì, ? giovedì, ? venerdì, ? sabato, ? domenica.

pagina ventottesima

UNITÀ 2

A che ora iniziamo? 11

Uzupełnij teksty 1., 2. i 3. rodzajnikami określonymi. W tekstach 2. i 3. podaj także odpowiednie formy czasowników koniugacji -ARE, -ERE, czasowników nieregularnych oraz tam, gdzie to konieczne, zaimków zwrotnych, a w tekście 3. zastąp zdjęcia właściwymi słowami. tekst 1. Maria 1 lunedì dopo la scuola torna a casa e pranza. Durante la settimana Maria studia tanto, solo 2 mercoledì pomeriggio ha una lezione di danza. Ogni giorno però ha 3 tempo per telefonare o almeno scrivere un messaggio a Filip! 4 sabato e 5 domenica invece si riposa. Legge 6 libri, si incontra con 7 amici.

tekst 2. Klara 1 martedì e 2 venerdì dopo la scuola (suonare) 3

4 pianoforte poi (tornare) 5 a casa

e (pranzare) 6 . Come Maria, Klara (studiare) 7 tanto anche 8 sabato. Dalle dieci alle quattordici (avere) 9 10 lezioni di polacco! Klara (abitare) 11 in Polonia da tre anni e (parlare) 12 bene 13 polacco, ma (avere) 14 problemi a scrivere. 15 ortografia polacca è difficile! (Riposarsi) 16 17 solo 18 domenica quando (incontrarsi) 19 20 con 21 amici o con 22 famiglia.

tekst 3. Piotr e Mateusz 1 martedì, 2 giovedì e 3 sabato (giocare) 4 a 5

. Spesso dopo 6 7

(giocare) 8 anche a 9

. Non (studiare) 10 molto ma (riposarsi) 11 12 spesso. Mentre si riposano,

(ascoltare) 13 14 15

o (suonare) 16 17 18

. Ogni giorno (mandare) 19 20 sms a Klara

e Maria, ma loro non (rispondere) 21 quasi mai, perché 22 ragazze o (studiare) 23 o (parlare) 24 al 25 : Klara (parlare) 26 con Hela e Maria con Filip! Piotr e Mateusz spesso (incontrarsi) 27 28 con 29 amici: Eryk, Robert e Maciek.

Wskaż błędne formy czasowników w poniższym tekście. Następnie zapisz w zeszycie poprawiony tekst. Il martedì Klara resti sempre da Maria. Fanno tutto insieme. Dopo scuola pranzate, scrivono i racconti, parla tanto, poi chiami Filip e Piotrek. Sempre due ore dopo i ragazzi arrivano a casa di Maria. Tutti insieme cenano, ascoltate la musica, postano messaggi su facebook e poi aspettate anche Mateusz e Hela. A volte guardiamo insieme un film al cinema, mangiano ancora qualcosa e tornano da casa.

Uzupełnij poniższy tekst odpowiednimi przyimkami: da – in – a – di, jeśli trzeba, połączonymi z rodzajnikami. 1 noi 2 Polonia i bar purtroppo quasi non esistono. Allora i giovani polacchi spesso passano il tempo 3 casa 4 un amico. 5 Italia invece prima 6 tornare 7 casa gli studenti si incontrano 8 bar. Spesso

i giovani prima di andare 9 scuola fanno la prima colazione 10 bar. Dopo scuola i giovani italiani giocano 11 calcio o guardano un film 12 casa o 13 cinema. Poi cenano e studiano, fanno gli esercizi. E 14 mattina 15 nuovo cominciano la giornata 16 bar.

pagina ventinovesima

Lezione 4 1–4 5

W dialogu pojawiły się dwa czasowniki modalne: potere (móc) i dovere (musieć). Przepisz do zeszytu i uzupełnij schemat ich odmiany, korzystając z dialogu. potere

dovere

lui, lei

noi

voi

dovete

loro

devono

6–7

Uzupełnij tekst o sobie i swojej koleżance lub swoim koledze, wstawiając informacje uzyskane podczas wykonywania ćwiczenia 7. w „niebieskiej części” oraz odmieniając czasowniki dovere i potere . A casa mia non (io - potere) 1 2 . Neanche la mia amica/il mio amico (potere) 3 . Tutti e due/tutte e due (dovere) 4 invece 5 . Io (io - potere) 6 7 e la mia amica/il mio amico (potere) 8 invece 9 .

Trzeci czasownik modalny volere (chcieć) także jest nieregularny. Przepisz schemat odmiany do zeszytu i uzupełnij formami występującymi w dialogu. volere

voglio

noi

vuoi

voi

lui, lei

vuole

loro

Zastosuj w zdaniach odpowiednie formy następujących czasowników: fare, volere, dovere, potere, essere, avere. W niektórych zdaniach możliwe jest użycie więcej niż jednego czasownika. 1. ? Marta, e tu, come ti chiami?

6. ? tutti polacchi o italiani?

2. Quanti anni ? Anna?

7. Scusa, ma non ? uscire.

3. Allora che cosa ? lunedì?

8. Non ? mangiare.

4. Quanto ? due più tre?

9. Allora ? studiare, non potete fare una festa!

5. ? restare a casa o andare al cinema?

10. Scusa, ? ripetere?

pagina trentesima

UNITÀ 2

A che ora iniziamo? 11

Przypomnij sobie odmianę czasowników zwrotnych koniugacji -ARE. W koniugacji -ERE czasowniki zwrotne odmieniają się podobnie. Przepisz do zeszytu i spróbuj samodzielnie uzupełnić podane formy. -ARE

riposarsi

-ERE

decidersi

ripos

decid

ripos

decid

lui, lei

ripos

decid

noi

ripos

decid

voi

ripos

decid

loro

ripos

decid

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach. 1. Mario (riposarsi) ? ? a casa.

5. (voi mettersi) ? ? a lavorare o no?

2. Loro due non (conoscersi) ? ? ancora.

6. Ma quando (tu – decidersi) ? ? !?

3. (noi vedersi) ? ? alle sei.

7. A che ora tu (mettersi) ? ? a studiare?

4. I bambini (svegliarsi) ? ? alle 8.

8. Da quanti anni voi (conoscersi) ? ? ?

Przypomnij sobie zasadę stosowania rodzajnika określonego przed nazwami dni tygodnia i porównaj dwa zdania z dialogu. Czym się różnią? Venerdì non tutti possono: Helena non può perché sabato mattina ha un torneo. Neanche Mati vuole, perché il sabato mattina gioca sempre a tennis.

Dopasuj do siebie części dwóch zasad dotyczących użycia rodzajnika określonego przed nazwami dni tygodnia. Następnie uzupełnij tłumaczenie przykładów słowami z ramki. 1. Jeśli nazwa dnia tygodnia występuje bez rodzajnika,

a) to znaczy, że dotyczy to wszystkich takich dni.

2. Jeśli nazwa dnia tygodnia występuje z rodzajnikiem określonym,

b) to znaczy, że chodzi o ten jeden, najbliższy dzień tygodnia.

Przykłady:

Tłumaczenie:

Sabato mattina Helena ha un torneo.

… rano Helena ma zawody.

Il sabato mattina Mateusz gioca sempre a tennis.

… rano Mateusz zawsze gra w tenisa.

W najbliższą sobotę

W soboty pagina trentunesima

Lezione 5 1 2

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Uzupełnij zdania, wstawiając tam, gdzie to konieczne, rodzajniki określone oraz odpowiednie formy czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach. Pamiętaj o odmianie czasowników zwrotnych. 1. ? lunedì (io – ricevere) ? sempre una newsletter con il programma del cinema. 2. Oh no! Oggi è già ? sabato! ? lunedì (noi – avere) ? un test d’italiano e non (conoscere) ? ancora tutti i verbi irregolari! ? domenica di solito (io – riposarsi) ? ? , ma domani assolutamente (dovere) ? studiare!

3. ? venerdì Piotr (volere) ? andare al cinema con Maria, ma (vergognarsi) ? ? di telefonare. Alla fine ? mercoledì (decidersi) ? ? , (telefonare) ? a Maria, ma lei non (rispondere) ? , perché ? mercoledì pomeriggio Maria (avere) ? sempre una lezione di danza! 4. Che cosa (voi – fare) ? ? giovedì? ? giovedì (noi – vedersi) ?

? sempre al bar con gli amici, ma questa settimana loro non

(potere) ? , perché (dovere) ? aiutare la mamma. Perché, tu che cosa (fare) ? ? ? giovedì (io – organizzare) ? la festa di compleanno di Maria, (volere) ? venire anche voi?

3 4

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Posłuchaj nagrania i zapisz w zeszycie dziesięć podanych godzin.

5 6

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Uzupełnij zdania końcówkami czasowników i przyimkami połączonymi z rodzajnikami. Jeśli wykonujesz ćwiczenie w zeszycie, godziny zapisz słownie. 1. Io pranz ? sempre ? 12.10 invece cen ?

? 8.55.

2. E tu che cosa fa ? domani? Ti incontr ? con gli amici o dev ? suona ? il pianoforte come sempre fino ? 3.15? 3. Giorgio vuol ? ascoltare la musica ma ? 2.05 rispond ? al telefono. 4. Lucia conosc ? tante persone allora spesso f ? colazione due volte: ? 7.25 a casa, con i genitori, e ? 9.20 al bar con gli amici. 5. Noi ci ripos ? ? 24.00 perché prima vogl ? giocare con gli amici. 6. Voi a che ora vi svegl ? : ? 4.35 o ? 7.25? 7. Marco ricev ? tanti messaggi da Luisa, ma non rispond ? quasi mai!

7 32

pagina trentaduesima

A che ora iniziamo?

UNITÀ 2

Pora na zabawę w parach

Na podstawie swojego planu lekcji oblicz czas poświęcony na naukę poszczególnych przedmiotów i uzupełnij zdania włoskimi liczebnikami oraz nazwami dni tygodnia. Zapisz całość w zeszycie – przyda ci się, gdy będziesz wykonywać ćwiczenie 9. 1. Abbiamo ? lezione/lezioni di chimica alla settimana: ? , ? . In totale abbiamo ? minuti di chimica alla settimana, cioè ? ore e ? minuti. 2. Abbiamo ? lezione/lezioni di lingua inglese alla settimana: ? , ? . In totale abbiamo ? minuti di inglese alla settimana, cioè ? ore e ? minuti. 3. Abbiamo ? lezione/lezioni di lingua polacca alla settimana: ? , ? . In totale abbiamo ? minuti di polacco alla settimana, cioè ? ore e ? minuti.

Sprawdź, czy twoja koleżanka albo twój kolega pamięta wasz plan lekcji i potrafi szybko policzyć czas poświęcony na poszczególne lekcje. Zadawajcie sobie pytania na przemian, a odpowiedzi sprawdźcie w notatkach z poprzedniego ćwiczenia. 1. Quante lezioni di chimica alla settimana abbiamo? Quando? In totale quante ore e quanti minuti sono? 2. Quante lezioni di inglese alla settimana abbiamo? Quando? In totale quante ore e quanti minuti sono? 3. Quante lezioni di polacco alla settimana abbiamo? Quando? In totale quante ore e quanti minuti sono?

10 11

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Uzupełnij streszczenie wszystkich dialogów formami czasowników regularnych i nieregularnych , rodzajnikami nieokreślonymi, rodzajnikami określonymi, przyimkami i odpowiednimi końcówkami rzeczowników i przymiotników. Uwaga! Przed nazwami niektórych dni tygodnia nie należy niczego wstawiać. 1 ragazzi della prim 2 A (decidere) 3 di conoscere meglio 4 culture di Anna e Klara e così venerdì (fare) 5 6 festa 7 casa di Hela. Klara e Hela (volere) 8 preparare da mangiare cose italian 9 e giappones 10 . Klara purtroppo (avere) 11 un problema: 12 venerdì sera (suonare) 13 sempre 14 pianoforte e non (potere) 15 portare 16 lezione 17 scatolette. Mateusz (volere) 18 aiutare Klara, ma 19 venerdì, dopo la scuola, (giocare) 20 sempre 21 tennis con Eryk, 22 amico che (frequentare) 23 24 classe prim 25 B. Mateusz (riflettere) 26 un po’ e poi (scrivere) 27 28 messaggio e (invitare) 29 anche Eryk alla festa. Così venerdì, dopo 30 tennis, (potere) 31 andare 32 casa di Klara e prendere 33 scatolette. È 34 idea molto buon 35 e tutti (essere) 36 molto content 37 , soprattutto Eryk: quando (ricevere) 38 39 messaggio con 40 proposta di aiutare Klara (essere) 41 molto felic 42 e (rispondere) 43 con 44 grande WOW!

12 pagina trentatreesima

Lezione 6 1–7 8

Uzupełnij tekst odpowiednimi końcówkami rzeczowników lub przymiotników. La famigli 1 italian 2 è ancora tradizional 3 e le tradizioni italian 4 vogliono padr 5 , madr 6 e figli tutti insieme a tavola, almeno una volta al giorno. Così risulta dal sondaggio “La famigli 7 a tavola – Il ruol 8 dei pasti nella famigli 9 italian 10”, fatto lo scorso marzo su 1000 genitor 11 : 600 madr 12 e 400 padr 13.

Zapisz cyframi w zeszycie liczby z podanego fragmentu. Per più del novanta % dei genitori italiani la tavola rappresenta un momento d’incontro importante della famiglia. Il novantasette % delle madri e il novantaquattro % dei padri risponde che grazie ai pasti la famiglia è molto unita. Infatti, il sessantatré % delle madri italiane e il cinquantotto % dei padri italiani dichiara di consumare insieme al resto della famiglia almeno un pasto al giorno. Il momento ancora più bello per i genitori italiani (perché così dichiara l’ottantaquattro % dei padri e il settantotto % delle madri) è il pasto consumato insieme durante il weekend.

Uzupełnij fragment tekstu odpowiednimi formami czasowników: confrontare, consumare, decidere, discutere, essere, parlare, risolvere. Uwaga! W niektórych miejscach pasują dwa czasowniki. Secondo i genitori italiani è importante 1 insieme almeno un pasto al giorno, perché così la famiglia è più unita: tutti possono 2 , 3 le idee, 4 i progetti, provare a 5 i problemi e 6 cosa fare. Proprio per questo motivo per tre genitori su quattro non 7 presenti ad un pasto in famiglia è un vero dispiacere.

Uzupełnij fragment tekstu podanymi wyrazami. Uwaga! Niektóre z podanych form nie pasują do żadnego zdania. preparazione/prepara importanza/importante pasto/pasta resto/resta madre/madri dichiara/dichiarazione risultato/risulta dedico/dedica attiva/attività

I dati confermano l’ 1 di consumare il 2 in famiglia. Questa importanza è confermata anche dai dati reali: il 63% delle 3 italiane e il 58% dei padri italiani 4 di consumare insieme al 5 della famiglia almeno un pasto al giorno. Chi invece si occupa della 6 dei pasti? La persona in famiglia che cucina è soprattutto la madre: dal sondaggio 7 che solo il 6% dei padri italiani si 8 a quest’ 9 .

pagina trentaquattresima

A che ora iniziamo? 12

UNITÀ 2

Uzupełnij zdania wyrazami che, cosa, che cosa, perché i chi. Uwaga! Do niektórych zdań pasuje kilka wyrazów. 1. ? prepara i pasti a casa tua? 2. In Italia una mamma su due pianifica la mattina ? preparare per pranzo o cena. 3. Voi ? mangiate a colazione? 4. Secondo i genitori italiani è importante consumare insieme almeno un pasto al giorno, ? così la famiglia è più unita. 5. ? non organizziamo una cena italo-polacca? 6. ? non mangi? Non hai appetito? 7. Dobbiamo riflettere, confrontare le idee, e decidere ? cosa fare questo weekend. 8. Con ? pranzi la domenica?

Zdania do tłumaczenia

134

Przetłumacz zdania na język włoski. 1. Ile masz lekcji w poniedziałek? 2. O której zaczynasz matematykę? 3. Która jest teraz godzina w Mediolanie? 4. Muszę wrócić do domu po lekcji pianina. 5. Jemy kolację, a potem owoce, deser i pijemy kawę. 6. Marco musi odkurzać i myć naczynia zawsze w poniedziałek.

144

Przetłumacz zdania na język polski. 1. Che cosa hai nella scatoletta? 2. Non puoi ascoltare la musica ad alto volume, Anna studia. 3. Perché non organizziamo un torneo? 4. Purtroppo non posso, devo aiutare mio fratello. 5. Puoi aiutare la mamma? Mica può fare tutto da sola! 6. Il venerdì, mentre io suono il pianoforte, i miei amici giocano a tennis.

pagina trentacinquesima

Samoocena 2b

Sprawdź, co umiesz

1–3

Znajomość struktur językowych 4

Wskaż słowo, które nie pasuje do pozostałych. Uzasadnij swój wybór. Uwaga! Przyczyna może być gramatyczna lub znaczeniowa. a) pranzo – cena – cornetto – colazione b) polacco – americano – biologia – lezione organizzativa c) scrive – manda – è – voglio d) leggo – scrivo – rispondi – parlo e) panino – cornetto – brioche – pasto

Przekształć zdania na liczbę mnogą. Wykorzystaj podpowiedzi. 1. Marco vuole andare a casa. 2. Che cosa legge Anna?

Maria e Marco… . … Eva e Anna?

3. Devo studiare, non posso andare al cinema. 4. A che ora fai colazione? 5. La lezione di fisica comincia all’una.

Przekształć zdania na liczbę pojedynczą. 1. Loro non possono giocare, devono studiare! 2. Di solito facciamo colazione alle sette. 3. Perché non leggete ad alta voce? 4. Gli studenti scrivono gli esercizi. 5. Perché non volete cenare con noi?

Uzupełnij tekst słowami w języku włoskim. La mia giornata (zaczyna się) alle 6.45. Alle 7.15 sono già in cucina e (jem śniadanie). Alle 7.30 (muszę iść do szkoły), perché le lezioni iniziano sempre alle 8.00 e (trwają aż

do) 12.50. Poi (mamy przerwę obiadową) dalle 13.20 alle 14.30. (W każdy piątek) , alle 15.45 ho una lezione di musica: (od czterech lat gram na pianinie) . E tu, (co robisz) dopo le lezioni?

pagina trentaseiesima

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 3 Mamma mia, che disastro! Nauczysz się: • odmieniać czasowniki zakończone na -ire; • odmieniać czasowniki zakończone na -care, -gare, -ciare, -giare; • odmieniać czasowniki zwrotne III koniugacji; • odmieniać przymiotniki zakończone na -co, -go; • stosować czasowniki: essere, esserci, mancare; • uzgadniać przymiotniki z rzeczownikami na przykładzie nazw kolorów; • łączyć przyimki a, da, in, su z rodzajnikami określonymi; • stosować przyimki miejsca: vicino a, lontano da, sotto, sopra, su.

Worki leksykalne

Meble, sprzęty domowe I mobili, gli attrezzi domestici ?

? ?

Kolory

I colori

Dom, pomieszczenia La casa, le stanze

Inne przymiotniki Altri aggettivi

? ?

? ? ?

pagina trentasettesima

Lezione 1 1 2

W poprzednich rozdziałach pojawiło się wiele nazw narodowości, które w rodzaju męskim kończą się na -co. Większość z nich w liczbie mnogiej ma końcówkę -chi.

tedesco – tedeschi

polacco – polacchi

Taką samą końcówkę ma poznany w tej lekcji przymiotnik sporco. Jaka to końcówka?

sporco – spor

Zauważ, że nie wszystkie rzeczowniki i przymiotniki kończące się na -co mają takie końcówki, niektóre w liczbie mnogiej mają końcówkę -ci.

austriaco, ale: austriaci

greco, ale: greci

amico, ale: amici

Jest też dobra wiadomość: nieregularność ta występuje tylko w rodzaju męskim, w rodzaju żeńskim końcówka -ca zawsze przechodzi w -che.

tedesca – tedesche greca – greche

polacca – polacche amica – amiche

austriaca – austriache la cucina sporca – le cucine sporche

Posłuchaj nagrania, śledząc tekst wzrokiem. Przepisz tekst do zeszytu, uzupełniając brakujące litery. ao, siamo una

r a di ragazzi di famiglie miste e

e ami di tutto il mondo, per s ambiare le email, per il

r amo nuovi ami

noscere le

mbattere il razzismo tra i giovani e promuovere la pa ! l o, per ò abbiamo una proposta: per é non

lture diverse,

pia soprattutto

reiamo un

mpionato

le s adre miste internazionali, e non gio amo ad esempio gre e tur

n ntro

una s adra mista, per esempio di pola , austria e tedes ?

4–8 9

Zapamiętaj, że w koniugacji z końcówką -are odmienione formy czasowników zachowują w wymowie ten sam dźwięk, np. cercare: io cerco, tu cerchi itd. (dlatego przed e oraz i trzeba wstawić „h”) albo: cominciare: io comincio, tu cominci itd. (dlatego przed końcówką -o, -a, -ano wymagane jest dodanie „i”). Przepisz odmiany do zeszytu i uzupełnij formy czasowników, a następnie przeczytaj je na głos. cercare

cominciare

cerc

cominc

cerc

cominc

lui, lei

cerc

cominc

noi

cerc

cominc

voi

cerc

cominc

loro

cerc

cominc

Uzupełnij odpowiednimi końcówkami formy czasowników giocare, cercare, modificare, cominciare, baciare. Zanotuj je w zeszycie. Pamiętaj o prawidłowym zapisaniu występujących w nich dźwięków k, cz. 1. Ragazzi, a che ora cominc

a studiare lunedì? Noi cominc alle otto.

2. Voi gioc sempre con Anna, perché?

pagina trentottesima

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro!

3. Andrea cerc un appartamento a Varsavia perché vuole abitare in Polonia. Anche noi cerc una nuova casa per noi due. 4. Loro due gioc a calcio da 8 anni. Noi invece gioc solo da 2 anni. 5. Il preside modific l’orario delle lezioni per tutta la scuola. 6. – Maria, perché non gioc con noi? – Mi dispiace, ma non posso. Cerc il libro e il quaderno d’italiano. Devo cominc a studiare. 7. Maria non ha il coraggio di bac Filip.

Podobnie jest z czasownikami zakończonymi na -gare. W ich odmianie litery g przed a oraz o, jak również gh przed e oraz i czytamy jak g (np. pagare: io pago, tu paghi itd.). Natomiast gdy bezokolicznik jest zakończony na -giare, w wymowie mamy dźwięk dż (np. mangiare: io mangio, tu mangi itd.). Przepisz odmiany do zeszytu i uzupełnij formy czasowników, a następnie przeczytaj je na głos. pagare

mangiare

pag

mang

pag

mang

lui, lei

pag

mang

noi

pag

mang

voi

pag

mang

loro

pag

mang

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników pagare, mangiare, asciugare. 1. Dopo la piscina (io) mi ? i capelli. 2. – Quanto (io) ? ? – 60 Euro. 3. Che cosa (tu) ? a cena? 4. ? voi il caffè o ? noi? 5. Prima (noi) ci ? i capelli e poi possiamo uscire.

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami nowo poznanych czasowników, dobierając je tak, by pasowały do kontekstu. 1. ? pochi minuti alla matematica. 2. Perché non (voi) ? questa prova scritta subito? Avete solo 30 minuti. 3. ? a carte. Volete giocare con noi? 4. (Tu) ? qualcosa di dolce? 5. In Polonia le persone, quando si salutano, si ? una o tre volte? 6. Quanto devo ? ? 7. Stasera invitiamo a casa Lucia e Marco e ? insieme.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał 14

Uzupełnij tekst odpowiednimi literami, przyimkami prostymi oraz rodzajnikami określonymi. La

na ?

rolina è

moda e piena di lu . ? questa

? aran one. Di fronte alla porta c’è

frigo di

lavabo. ? sinistra c’è ?

na domina na e ? frigo. Nel

rolina non man mai niente! ? destra c’è ? piano di lavoro per preparare

i pasti e uno s ffale per le ri tte che eativa ?

rolina spesso modifi .

rolina è molto

na! pagina trentanovesima

Lezione 2 1–4 5

Uzupełnij zdania tak, by opisy były zgodne z dialogiem z „niebieskiej części”. Wstaw słowo NON tam, gdzie to konieczne. 1. Klara ? lava i piatti e i bicchieri ma ? pulisce gli armadietti. 2. Anna e Klara ? puliscono il bagno, ? puliscono la cucina. 3. Anna ? lava i piatti, ? pulisce gli armadietti. 4. Anna ? sente un rumore perciò ? grida.

5. Filip e Mateusz ? sono nella camera di Maria: ? dormono, ? giocano al computer, ? si divertono, ? cercano qualcosa. Zobacz, model A koniugacji W dialogu oraz powyższych zdaniach pojawiły się czasowniki trzeciej -ire, oprócz formy VOI (-ite), koniugacji -ire : dormire, sentire oraz pulire i finire. Jednak nie odmienia się tak samo, jak wszystkie odmieniają się tak samo. Dodaj odpowiednie końcówki do czasowniki koniugacji -ere! niekompletnych form i zapisz odmiany w zeszycie. MODEL A

MODEL B

dormire

sentire

pulire

finire

dormo

sento

pul

fin o

dormi

senti

pul

finisci

lui, lei

dorme

sent

pul

finisce

noi

dorm

sentiamo

pul

finiamo

voi

dormite

sentite

pul

finite

loro

dorm

sentono

pul

finiscono

W przypadku czasowników zwrotnych koniugacji -ire odmiana jest zgodna z modelem A lub B, trzeba tylko pamiętać o dodaniu i odmianie zaimka zwrotnego si. Uzupełnij schemat odmiany czasownika divertirsi należącego do grupy A i zapisz ją w zeszycie. divertirsi

divert

noi

divert

voi

divert

lui, lei

divert

loro

divert

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach. 1. (Voi – sentire) ? questo rumore? 2. Marco e Anna (pulire) ? il bagno. 3. Il sabato (io – dormire) ? fino alle 10. 4. Anche (tu – sentire) ? questa musica? 5. Roberto e Pietro (divertirsi) ? quando giocano a calcio. Noi invece (preferire) ? il tennis. 6. Luisa (capirsi) ? con gli amici cinesi? 7. Tu e io (sentirsi) ? ogni giorno. 8. In generale i polacchi (preferire) ? il tè al caffè.

pagina quarantesima

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro! 9

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach. W przypadku czasowników zwrotnych pamiętaj o odmianie zaimka zwrotnego. Allora dobbiamo (mettersi) 1 2 d’accordo su cosa (fare) 3 domani. Dunque, (vedersi – noi) 4 5 alle sei e poi Anna (sentirsi) 6 7 con Paola per vedere dove è. Poi Luca (svegliarsi) 8 9 , (lavarsi) 10 11 e (vestirsi) 12 13 e subito va da Carlo. (loro conoscersi) 14 15 già, quindi non c’è problema. Poi tutti quanti (vedersi) 16 17 a casa di Lucia.

Posłuchaj zdań, zapisz je w zeszycie i uzupełnij zgodnie z nagraniem.

1. Allora, all’ inizio laviamo il pavimento, ? soggiorno e ? sala da pranzo.

2. E chi sposta i mobili ? camera da letto ? soggiorno? Mati e Filip dove sono? Dormono ancora? Preposizione articolata to formy złożone 3. No, non dormiamo. . . siamo ? camera di Maria. rodzajnika określonego. Nie mają one odpowiedników w języku polskim, dlatego będziemy używać włoskiego określenia. Uzupełnij regułę.

Przyimki a , in i da łączą się z rodzajnikami określonymi, tworząc formy preposizione articolata. Przyimki ? i ? wraz z z formami preposizione articolata wskazują miejsce, do którego odbywa się ruch lub w którym się coś odbywa. Przyimek ? wskazuje natomiast, skąd odbywa się ruch.

Powiedz, jaka forma preposizione articolata powinna poprzedzać słowa podane w tabeli. Użyj form z ramki. nel ai nelle dal dai dagli nell’ dall’ alla dalla al all’ dall’ dalle allo nella nello nell’ Rodzaj męski Liczba pojedyncza a da in

Liczba mnoga

l’

gli

l’

agli stadi

discoteca

uscita

alle lezioni

cinema

stadio

all’ inizio

soggiorno

dallo stadio

armadio

corridoi

specchi camera di Maria anticamera

nei corridoi

negli armadi

soggiorno specchio armadietto

Rodzaj żeński Liczba pojedyncza Liczba mnoga

laghi ?

camera di Maria anticamera

classi ?

camere

Utwórz zdania z każdym z elementów w nawiasach, stosując odpowiednią formę preposizione articolata. 1. Voglio andare (a) (cinema, stadio, laghi, parco, mare, zoo, concerto, festa)… . 2. I ragazzi si vedono (in) (soggiorno, anticamera, classi, specchi, parco)… . 3. La zanzara è (in) (acqua minerale, minestra, spumante, succo di arancia , bicchiere)… . 4. Torno (da) (stadio, amici, cinema, festa)… . 5. Gioco a tennis una volta (a) (giorno, settimana, mese, anno)… .

14–15

Zbierzmy i przećwiczmy materiał pagina quarantunesima

Lezione 3 1–3 4

Przeczytaj poniższe zdania. Wskaż najpierw formy czasownika essere, a następnie – esserci. Nel soggiorno ci sono due sedie, c’è un divano e un tappeto. Laura è nel soggiorno e aspetta Paolo e Michele. La poltrona è nel soggiorno. Il letto è nella camera. Nel soggiorno ci sono due poltrone. Nella camera da letto c’è un letto e ci sono anche due armadi. La poltrona non è nel soggiorno ma nella camera da letto.

Uzupełnij regułę na podstawie zdań z ćwiczenia 4. oraz poniższego schematu. podmiot (Laura, i ragazzi, lui, noi, lei, io)

orzeczenie (è, sono, siamo, siete)

okolicznik miejsca (a casa, a scuola, in classe)

orzeczenie (c’è, ci sono, ci siamo, ci siete)

podmiot (Laura, i ragazzi, lui, noi, lei, io)

Jeśli zdanie zaczynamy od podmiotu, to stosujemy formę ? . Jeśli zdanie zaczynamy od okolicznika miejsca, to wybieramy czasownik ? .

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami essere lub esserci. 1. Mateusz e Filip ? nella camera di Maria. 2. Nella camera di Maria ? anche la gabbia, ma nella gabbia il criceto non ? ! 3. Maria, Hela e Klara ? in cucina, mentre Piotr ? in bagno. 4. In cucina ? un grande disordine e nel lavabo ? molti bicchieri da lavare. 5. I bicchieri sporchi ? anche in bagno!

A teraz przyjrzyj się następującym zdaniom z dialogu, w których nie występuje okolicznik miejsca, i uzupełnij drugą część reguły. Vediamo con calma cosa c’è da fare. Il pavimento! È tutto sporco! Non è un topo, è il mio criceto! Il pavimento è sporco. Questo animale non è un topo. Questo animale è un criceto.

W zdaniach bez okolicznika miejsca ? oznacza, że coś po prostu „jest”, „znajduje się”, „istnieje”, podczas gdy ? występuje bardzo często z przymiotnikiem lub innym rzeczownikiem w konstrukcjach „być jakimś”, „być kimś/czymś”. Uwaga! W pytaniach zaczynających się od dove używamy ? , tak jak w przykładzie:

Allora il criceto dove è? pagina quarantaduesima

Mamma mia, che disastro! 8

UNITÀ 3

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników: essere, esserci. 1. Il criceto di Maria ? bianco nero e marrone. 2. Mamma mia! La gabbia ? vuota! Il criceto non ? ! Dove ? ? 3. Chi ? le ragazze vicino a Maria? ? molto simpatiche! 4. Maria ? sola a casa. I genitori di Maria ora non ? . Tornano tra 2 giorni. 5. Tutti gli amici di Maria ? molto simpatici, vedono insieme cosa ? da fare e poi aiutano Maria a pulire la casa.

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników essere lub esserci oraz przyimkami prostymi i formami preposizione articolata. Che bella casa grande. 1 molte finestre e così per tutta la giornata la casa 2 piena 3 luce. Il giorno si sveglia 4 sei 5 mattina così tutti possono vedere il sole quando 6

7 soggiorno. 8 mezzogiorno

il sole non si vede perché 9 sopra la casa. Già 10 15 il sole 11 12 bagno e 13 cucina.

Przyjrzyj się poniższym zdaniom i powiedz, jaki czasownik wyrażający brak czegoś został w nich użyty. La poltrona è nel soggiorno. Nel soggiorno c’è anche un divano e una tavola. Sulla poltrona c’è Laura. Laura aspetta Paolo. Paolo ancora non c’è. Manca anche Michele. Come sempre i ragazzi arrivano in ritardo. Poi arrivano anche Maria ed Eva e così ci sono tutti, però ora mancano le sedie!

Uzupełnij regułę. Jeśli chcemy wyrazić brak czegoś, używamy czasownika esserci w formie przeczącej lub czasownika ? . Przykład: Manca Michele. Mancano le sedie.

Profesor Pasquino sprawdza listę obecności. Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników: essere, esserci, mancare. Allora vediamo chi 1 e chi 2 oggi. Nella classe 3 27 ragazzi. 4 Giorgio e Paolo. Giorgio 5 a casa perché sta male e Paolo 6 in Italia per un torneo. 7 ancora qualcuno? No, non 8 nessuno, allora 9 25 studenti in tutto.

13 14

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników avere , essere , esserci , mancare, rodzajnikami określonymi, nieokreślonymi oraz przyimkami prostymi i formami preposizione articolata. 1 amica 2 Filip 3 4 casa nuova e non ha ancora tutto. 5 tante cose 6 questa casa! Per esempio 7 cucina non 8 9 cucina! 10 amica 11 Filip ha già 12 piatti ma non 13 ancora 14 posate. Del resto

lo stesso 15 frigo 16 vuoto: non 17 proprio niente 18 mangiare. 19 camera 20 letto 21 invece 22 letto, 23 soggiorno non 24 25 televisore e 26 studio 27 28 computer. Ma 29 cosa che soprattutto 30 a questa

ragazza è 31 tempo per arredare 32 casa! pagina quarantatreesima

Lezione 4 1–3 4 51

Posłuchaj nagrania i uzupełnij tekst odpowiednimi końcówkami przymiotników. Zapisz przymiotniki w zeszycie. Ogni Paese ha i suoi colori. La Polonia è verd 1 a maggio, giall 2 a settembre e bianc 3 a febbraio. L’Italia è azzurr 4 in estate ma diventa bl 5 in autunno. Ma di che colore sono gli altri Paesi? Il Portogallo o gli Stati Uniti? Forse il Portogallo è celest 6 e grigi 7 ? Gli Stati Uniti invece sono grandi allora sono di tutti i colori: a volte sono ross 8 , a volte giall 9 o verd 10 . E quali Paesi sono secondo voi viol 11 , ros 12 , marron 13 , arancion 14 o beige?

Na podstawie ćwiczenia 4. powiedz, które nazwy kolorów są nieodmienne, a które odmieniamy tak, jak inne przymiotniki i rzeczowniki.

Uzupełnij wyrażenia odpowiednimi formami nazw kolorów. la squadra (niebieski)

tre criceti (beżowy)

le nuvole

una rosa

un armadio

le poltrone (granatowy)

due rose

tre libri

i mobili (czarny)

le pareti

il pavimento (pomarańczowy)

gli occhi

un tavolo

le sedie

Pora na zabawę w parach

Razem z koleżanką/kolegą zrekonstruujcie kolory elementów obrazów. Sprawdź, czy koleżanka lub kolega zgadnie!

Przykład:

- Di che colore è ? nel quadro XX di (autore)? - Secondo me è ? . - No, riprova!/Giusto!

Tiziano La Flora

il vestito

Amadeo Marcello Bacciarelli Modigliani Jeanne Il re Stanislao II Hébuterne con di Polonia cappello

il cappello

pagina quarantaquattresima

il mantello

Leonardo da Vinci La Dama con l’ermellino

Michelangelo Merisi da Caravaggio Bacchino malato

Artemisia Gentileschi Condottiero

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro! 8

Wskaż rysunki pasujące do słów z ramki. 1.

a) tra

b) in

d) sotto

c) vicino a

e) lontano da

f) sopra

g) su

Przeczytaj zdanie i uzupełnij „równania”: z czego składają się formy sugli i sul? Il succo di frutta non è solo sugli armadietti... è anche sul quadro!

sugli = ? + ?

sul = ? + ?

Przerysuj tabelę do zeszytu. Na podstawie ćwiczenia 9. i wiadomości z poprzednich lekcji uzupełnij tabelę wszystkimi formami preposizione articolata (przyimek su połączony z rodzajnikiem) oraz odpowiednimi rzeczownikami: tavolo, quadri, armadi, scaffale, sedia, poltrone, amaca, armadio. Rodzaj męski Liczba pojedyncza il su

lo ?

i ?

gli ?

la ?

l’ ?

le ?

Uzupełnij zdania formami preposizione articolata. 1. (Su) ? scrivania ci sono due libri. 2. (In) ? armadio non c’è ancora niente. 3. Vengo (da) ? Polonia. 4. Vado (a) ? cinema. 5. Torno (da) ? amica di Pietro.

Liczba mnoga

l’ ?

Rodzaj żeński Liczba pojedyncza Liczba mnoga

6. Dobbiamo spostare i mobili (da) ? soggiorno (a) ? anticamera. 7. Gli studenti si perdono sicuramente (in) ? corridoi di questa scuola. 8. Stasera vado (a) ? stadio a comprare i biglietti.

Wskaż poprawną formę. Nella/sulla camera di Maria c’è/è un grande scaffale per i/gli libri. Vicino allo/all’ scaffale c’è/è la gabbia con il/la criceto. È/c’è un animale molto bello: bianco/bianche e marrone. Purtroppo il criceto di giorno dormo/dorme sempre e non vuole/voglio giocare. Si sveglia/sveglio solo di sera, di solito alle/dalle 8 o dalle/alle 9, e allora cominci/comincia la sua vita. Infatti, quando di notte gioca nella/dalla sua gabbia, fa/fanno tanto rumore che Maria non può/deve dormire! Sì, i/gli criceti sono/ci sono animali piccoli, ma molto rumorosi/rumoroso!

Zbierzmy i przećwiczmy materiał 13

A czy ty masz jakieś zwierzę domowe? Jeśli nie masz, wyobraź je sobie. Opisz je: jak się nazywa, ile ma lat, jakiego jest koloru, o której godzinie się budzi i o której zasypia. Wykorzystaj podane zdania, uzupełnij je i zapisz w zeszycie. Io ho a casa… . Si chiama… e ha… anni. È… , si sveglia di solito alle… e va a dormire… .

Następnie zapisz w zeszycie informacje o zwierzęciu koleżanki lub kolegi. La mia amica/il mio amico ha… che si chiama… .

14 pagina quarantacinquesima

Lezione 5 1–6 7

Uzupełnij opis mieszkania Heli odpowiednimi formami przyimków prostych i preposizione articolata. L’appartamento 1 Hela è 2 centro 3 Varsavia. Hela abita vicino 4 Mateusz e non molto lontano 5 Anna. L’appartamento 6 Hela è di medie dimensioni. 7 destra c’è il gabinetto e una camera 8 letto. Di fronte 9 entrata c’è il soggiorno e 10 sinistra c’è la cucina, il bagno e la camera 11 letto 12 genitori.

Uzupełnij opis mieszkania Piotra odpowiednimi końcówkami przymiotników. L’appartamento di Piotr è piccol 1 ma molto comod 2 . Le pareti sono colorat 3 . La cucina è ross 4 ma gli armadietti sono ner 5 e grig 6 . Il bagno è chiar 7 : bianc 8 e beig 9 . Le pareti nel soggiorno sono arancion 10 e viol 11 e invece le pareti nella camera di Piotr sono bianc 12 e ner 13 . I mobili sono ross 14 e giall 15 .

Uzupełnij opis mieszkania Salvatore odpowiednimi formami przyimków i preposizione articolata, końcówkami przymiotników i nazwami kolorów. Salvatore abita 1 Varsavia 2 due mesi. Ha un appartamento accoglient 3 e non molto grand 4 . Salvatore è italian 5 . Il suo appartamento è molto bell 6 , elegant 7 e anche molto modern 8 . Ci dominano colori fort 9 . Le porte sono Gli armadietti sono 13 ma due sono

e anche le lampade. I mobili sono

14 . Il bagno è tutto

12 .

16 . Il bagno è 17 fronte 18

cucina e 19 sinistra del soggiorno.

Przyjrzyj się jeszcze raz odmianie czasowników wszystkich poznanych koniugacji i wskaż wszystkie podobieństwa, które zauważysz. Naprawdę łatwo się tego nauczyć, a i wśród czasowników nieregularnych są pewne podobieństwa.

2 os. l.mn. też pomaga rozpoznać odmianę: -are -ate; -ere - ? ; -ire - ? .

1. os. l. poj. zawsze kończy się na - ? .

parlare

credere

partire

finire

parlo

credo

parto

finisco

parli

credi

parti

finisci

parla

crede

parte

finisce

parliamo

crediamo

partiamo

finiamo

parlate

credete

partite

finite

parlano

credono

partono

finiscono

Tylko w koniugacji -are 3 os. l. mn. kończy się na -ano, w pozostałych na ? .

pagina quarantaseiesima

2 os. l. poj. zawsze kończy się na - ? . 3 os. l. poj. tylko w koniugacji -are kończy się na -a, w pozostałych na - ? . 1 os. l. mn. zawsze kończy się na - ? .

UNITÀ 3

Mamma mia, che disastro! 11

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników z ramki. Uwaga! Niektóre mogą wystąpić więcej niż raz. finire

potere

lavorare

fare

volere

dovere

dormire

1. Quanto ? 36 + 71? 2. (io) ? ancora lavare i piatti. 3. Allora che cosa (noi) ? adesso? 4. Per favore, Dario, ? andare da Marco? 5. Sentite, a che ora ? le lezioni lunedì? 6. Anna ? preparare la cena per domani. 7. Stasera io e mia madre ? a casa di Anna. 8. E voi con chi ? parlare? Con Anna o con Lucia? 9. Se non (noi) ? andare a teatro, ? restare a casa. 10. Anna e Laura non ? andare al cinema perché ? ancora.

Do poniższych zdań wstaw we właściwe miejsca słowa i wyrażenia z ramki. Uwaga! Niektórych z nich możesz użyć więcej niż raz. ancora

già

per favore

adesso

allora

1. Non capisco, può ripetere?

4. Non conosco Giorgio.

2. Non posso parlare.

5. Voi che cosa volete fare domani?

3. Sono a casa e mi metto a preparare la cena.

6. Ci conosciamo tutti.

Pora na zabawę w parach

13 b

Rodzice Ani nadal szukają większego mieszkania. Dziś znaleźli dwie nowe oferty. Dzwonią do siebie i opisują je. Usiądźcie do siebie tyłem i opiszcie sobie wzajemnie te mieszkania. Narysuj też w zeszycie mieszkanie, które opisze koleżanka lub kolega. Appartamento 2

cucina

sala da pranzo

bagno

soggiorno

camera 3 camera 1

camera 2 terrazza

14 pagina quarantasettesima

Lezione 6 1–2 3

Czy pamiętasz, które nazwy kolorów wymienionych w tekście są odmienne, a które nieodmienne? Wymień je.

4 5

Pogrupuj wyrazy z ramki i zapisz je w zeszycie w trzech kolumnach. Uwaga! Dwa wyrazy funkcjonują i jako rzeczowniki, i jako przymiotniki. Rzeczowniki (Nomi)

Przymiotniki (Aggettivi)

concentrazione combinazione

stimolante

rilassante

indicato

indicazione

freddo

tranquillità

conversazione

associazione

suggerimento

reazione

W języku włoskim przymiotniki (aggettivi qualificativi) mogą być użyte jako rzeczowniki.

Rzeczowniki i przymiotniki (Nomi e aggettivi)

energizzante

creatività

caldo

regola

Przeczytaj ponownie tekst A ogni ambiente il suo colore z „niebieskiej części”, znajdź czasowniki pokrewne poniższym rzeczownikom i przymiotnikom. Podaj ich formę w bezokoliczniku, podpowiedzią są kolory różnicujące koniugacje. Następnie przetłumacz je na język polski i zapisz całość w zeszycie. concentrazione

associazione

combinazione

indicato

tranquillità

suggerimento

stimolante

reazione

7 8

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników regularnych i nieregularnych podanych w nawiasach. In generale, a ogni ambiente della casa (noi – potere) 1 associare i colori più adatti alle funzioni tipiche di quel luogo. (Essere) 2 chiaro poi che ogni persona (reagire) 3 in maniera differente davanti a un colore, quindi non (voi - dovere) 4 trattare queste proposte come regole universali, ma solo come suggerimenti.

Uzupełnij tekst rodzajnikami określonymi. In cucina sono adatti colori caldi, energizzanti, che ricordano 1 sole e 2 fuoco, come 3 rosso, 4 arancione, 5 giallo, ma anche 6 marrone, che ricorda 7 terra, o 8 verde, che evoca 9 natura.

pagina quarantottesima

Mamma mia, che disastro! 10

UNITÀ 3

Uzupełnij tekst rodzajnikami określonymi, przyimkami prostymi i formami preposizione articolata. 1 camera dei bambini, sono indicati 2 colori caldi, 3 tonalità intense e vivaci, invece 4 camera 5 letto suggeriamo colori più freddi, ma rilassanti che aiutano 6 dormire. 7 colori caldi

infatti sono stimolanti ed energizzanti, quindi 8 usare 9 un’altra stanza. 10 soggiorno sono 11 preferire 12 colori caldi che stimolano 13 conversazione, mentre 14 colori freddi

come 15 blu tranquilizano.

11 12

Napisz w zeszycie trzy ogłoszenia o wynajmie domu lub mieszkania. Użyj poniższych zdań, uzupełniając je zgodnie z treścią ilustracji.

Cerco un/una… di… stanze in… . Non possono mancare… , … , … . Non può mancare… . Non può mancare... , posso anche… . Voglio sapere… . Posso anche (per es. dividere la stanza con…) … .

Zdania do tłumaczenia 13

Przetłumacz zdania na język włoski. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Widzicie, jaki bałagan?! Jakim cudem mam sam posprzątać całą kuchnię? Ty się zajmujesz kuchnią, a ja w tym czasie wyczyszczę szafki. Przynajmniej raz w miesiącu muszę jechać na turniej. To jest mysz czy chomik? Boję się: mam alergię. Wszystko jest brudne, ale nieważne, muszę odpocząć. Kto pamięta oryginalne kolory?

Przetłumacz zdania na język polski. 1. Voglio morire! Il pavimento è tutto sporco. 2. Non importa che cosa cerchiamo. 3. Vediamo con calma cosa c’è da fare in soggiorno e in cucina. 4. Dai! Perché gridi? Stai tranquilla! 5. Buona idea! Adesso ricostruiamo tutti i colori. 6. Dobbiamo inventare qualcosa. pagina quarantanovesima

Samoocena 3b

Sprawdź, co umiesz

1–3

Znajomość struktur językowych 4

Wskaż słowo, które nie pasuje do pozostałych. Uzasadnij swój wybór. Uwaga! Przyczyna może być gramatyczna lub znaczeniowa. a. pulire – finire – dormire – preferire b. polacco – greco – tedesco – turco c. cucina – frigo – salotto – bagno d. rosso – viola – azzurro – verde e. letto – armadio – tavolo – lavandino

Przekształć zdania na liczbę mnogą. Wykorzystaj podpowiedź. 1. Marco è stanco, dorme ancora.

Marco e Luca… .

2. Cerco il criceto. Dov’è? 3. Nella scatoletta viola c’è la penna rossa. 4. Il succo di frutta è sull’armadietto! 5. Domani finisco le lezioni alle 14.

Przekształć zdania na liczbę pojedynczą. 1. Pagate voi il conto? 2. Preferiamo non parlare con loro. 3. I genitori di Maria non ci sono, sono al lavoro. 4. I criceti sono nelle gabbie, vicino agli armadi. 5. Sugli scaffali neri ci sono tre macchie bianche.

Uzupełnij tekst, tłumacząc na język włoski fragmenty podane w nawiasach. Nella mia (sypialnia) non ho (wiele mebli). Ci sono solo (łóżko, biurko i krzesło), due scaffali per i libri e (dwie szafy). Le pareti della mia stanza (są białe). La mia stanza ha anche un (mały balkon), molto comodo. Infatti, in primavera (jadam z rodzicami) proprio lì. Tutti i miei (przyjaciele) hanno un animale! Io purtroppo (mieszkam

z rodzicami) e mia madre è allergica al pelo, perciò (nie mogę mieć w domu) nessun animale.

pagina cinquantesima

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 4 Andiamo in gita! Poznasz: czasowniki: andare, venire, rimanere; zaimek ci; wszystkie przyimki; rzeczowniki typu problema/programma, auto/ foto, città/disponibilità; • przyimki da, a, in z czasownikami ruchu i przebywania; • miejsce zaimka w konstrukcjach z czasownikami modalnymi; • odmianę rzeczowników pochodzenia obcego. • • • •

Worki leksykalne I verbi

I monumenti e le opere d’arte

Le feste

? ?

Rzeczowniki nieodmienne

I nomi invariabili

Zaimki nieokreślone I pronomi indefiniti

Nauka i sztuka

La scienza e l’arte

Czasowniki

Zabytki i dzieła sztuki

Święta

? ?

pagina cinquantunesima

Lezione 1 1–7 8

Z podanych wyrazów ułóż zdania i zapisz je w zeszycie. 1. Nessuno / me / con / cinema / venire / al / vuole / ? 2. da / Non / nessuna / miei / parte / i / vedo / occhiali / ! 3. niente / non / fare / possiamo / Purtroppo. 4. Italia / Quest’ / non / in / posso / anno / andare / . 5. al / Se / possiamo / insieme / cinema / volete / andare / . 6. e / Dobbiamo / d’accordo / metterci / qualcosa / decidere / . 7. Cracovia / con / Mi / venire / non / posso / dispiace /voi / ma / a / . 8. ora / Ma / a / vanno / quest’ / dove / ? 9. La / compromesso / difficile / pronti / è / un / ma / tutti / situazione / siamo / a / , / . 10. parte / andare / voi / da / dovete / qualche / Anche / ?

9 58

Posłuchaj jeszcze raz fragmentu dialogu i uzupełnij go czasownikami andare lub venire w bezokoliczniku. Anna: Prof, è una domanda difficile. È una settimana che discutiamo e niente. Ognuno vuole una cosa diversa. Prof:

Per esempio?

Anna: Filip vuole 1 a Cracovia. Klara preferisce 2 a Żelazowa Wola per vedere la casa di Chopin. Prof:

No, così non esiste proprio. Vi dovete mettere d’accordo. Dobbiamo decidere qualcosa!

Klara: Io sono pronta a un compromesso. È vero che preferisco 3 a Żelazowa Wola, ma se nessuno vuole 4 con me, ci posso 5 con i miei genitori. Se decidete di 6 in un posto dove ci sono delle importanti opere d’arte, certo che voglio 7 con voi. Mati: Nooo... vi prego... quattro giorni nei musei! Che pizza! Perché dobbiamo 8 tutti in un posto che interessa solo a due persone?

Na podstawie ćwiczenia 9. uzupełnij regułę oraz przykłady. Czasowniki andare i venire oznaczają „iść”, „jechać”. Jeśli ruch odbywa się w kierunku jakiejś osoby lub w jej towarzystwie, a osoba ta jest reprezentowana przez zaimek pierwszej lub drugiej osoby liczby pojedynczej lub mnogiej (con/da me, te, noi, voi), używamy Zauważyłam, że Polacy bardzo często czasownika ? , w pozostałych przypadkach mylą oba te czasowniki. Trzeba na nie używamy czasownika ? . uważać, ale dasz radę zapamiętać! Piotr: Non posso 1 con voi in gita scolastica, perché devo 2 con i miei genitori da mia nonna! Prof: E tu Maria, perché non vuoi 3 con noi? Anche tu devi 4 da qualche parte? Maria: No, Prof. Non devo 5 da nessuna parte, ma non posso 6 con voi. Devo rimanere a Varsavia.

pagina cinquantaduesima

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 11

Uzupełnij zdania czasownikami andare i venire w bezokoliczniku. 1. Domani dobbiamo ? dal medico perché stiamo male. 2. Voglio ? al cinema. Vuoi ? con me? 3. Carlo e Maria possono ? qui domani e voi quando potete ? ? 4. Veramente non potete ? con noi quest’anno in Italia? – Purtroppo no, perché i nostri amici italiani vogliono ? da noi, in Polonia. 5. Dovete ? qui da me, così andiamo tutti con una macchina sola. 6. Vogliamo ? a vedere Cracovia. Avete voglia di ? a Cracovia con noi? 7. Prof! Io domani non posso ? a scuola. Ci vediamo giovedì.

12 56

Narysuj w zeszycie schematy według wzoru. Następnie posłuchaj jeszcze raz całego dialogu i uzupełnij schematy odpowiednimi wyrazami. andare / venire a ?

Cracovia

andare / venire in ?

andare / venire da ?

Uzupełnij regułę. Po czasownikach andare i venire z rzeczownikami oznaczającymi osoby, w kierunku których odbywa się ruch, używamy przyimka ? , z rzeczownikami oznaczającymi państwa – ? , z rzeczownikami oznaczającymi miasta – ? . Przyimka ? używamy również, jeśli idziemy „coś robić”. Jeśli natomiast mówimy, że ruch odbywa się w czyimś towarzystwie (z kimś) lub jakimś środkiem transportu, stosujemy przyimek ? . W taki sam sposób łączą się również czasowniki wskazujące na przebywanie w jakimś miejscu, np. essere i restare.

Uzupełnij zdania przyimkami prostymi i formami preposizione articolata. 1. Questa volta devo andare ? Varsavia ? la macchina. 2. Puoi venire tu ? me o devo venire io ? te? 3. Anche quest’anno vuoi andare ? Italia o resti ? Polonia? 4. Stasera voglio andare ? trovare mia nonna. 5. Secondo me devi andare ? medico. 6. Non posso andare ? Roma, preferisco restare ? Firenze e poi, in luglio, andare ? Napoli ? Maria e Flavio.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

pagina cinquantatreesima

Lezione 2 1–6 7 61

Posłuchaj nagrania. Uzupełnij zdania w zeszycie. Liczba symboli ? odpowiada liczbie brakujących wyrazów. 1. Abbiamo troppe idee e perciò ? 2. ?

3. ?

? .

? d’accordo?

d’accordo perché mancano solo tre

settimane e ?

? , ? un albergo.

Przeczytaj poniższe zdania oraz regułę i wskaż właściwe uzupełnienie reguły.

Ti devi lavare.

Devi lavarti.

Gdy w jednym zdaniu chcemy zastosować czasownik modalny: potere, volere, ? razem przed odmienną formą czasownika z czasownikiem zwrotnym, zaimek zwrotny stawiamy albo po odmiennej formie czasownika , przed bezokolicznikiem . albo po bezokoliczniku

Przekształć poniższe zdania zgodnie z regułą z ćwiczenia 8.

Przykład:

1. Mi voglio rilassare.

7. Vuoi spostarti?

2. Anna si deve calmare.

8. Non vuole decidersi.

3. Finalmente ci possiamo divertire!

9. Dobbiamo metterci d’accordo.

4. Domani vi dovete svegliare alle 6.

10. Potete concentrarvi?

5. Non si possono lavare con l’acqua fredda!

11. Vogliono vedersi ogni giorno.

6. Stasera voglio divertirmi!

12. Con chi devi incontrarti stasera?

Uzupełnij zdania właściwymi zaimkami zwrotnymi. 1. ? dovete lavare subito.

5. Non ? posso mai riposare?

2. ? dobbiamo rilassare.

6. Ma ? volete mettere d’accordo?

3. Voglio veder ? con te.

7. Loro due vogliono sposar ? .

4. Deve muover ? se vuole fare in tempo.

8. Domani ? devi alzare molto presto.

Odmień podane w nawiasach wyrażenia (czasownik modalny + bezokolicznik + zaimek zwrotny).

Przykład:

Non ti devi vergognare. → Non devi vergognarti.

Pamiętaj, że jeśli zaimek zwrotny występuje po bezokoliczniku, to musisz oba wyrazy zapisać łącznie.

Non (voi dovere lavarsi) subito. → Non dovete lavarvi subito. albo → Non vi dovete lavare subito.

1. Non (tu potere pettinarsi) per 2 ore.

5. Io e Marco (dovere spostarsi).

2. (Io dovere vestirsi).

6. Ma tu e Franca (volere mettersi) d’accordo?

3. Luca (volere riposarsi).

7. Sandro e Maria (potere già sposarsi), hanno 18 anni.

4. Maria non (potere lavarsi) adesso.

8. (Noi dovere decidersi).

pagina cinquantaquattresima

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 12

Zobacz w tabeli, jak odmieniają się nietypowe rzeczowniki. Wskaż grupę, do której pasują rzeczowniki: caffè, tè, tema, clima, auto, bar, tennis. 1.

programma

fotografia

città

sport

problema

frigorifero

località

film

panorama

bicicletta

cinematografo

Te słowa pochodzą z języka greckiego i są rodzaju męskiego, mimo że kończą się na -a. W liczbie mnogiej przyjmują końcówkę -i.

Te słowa zostały skrócone i w tej formie pozostają nieodmienne.

Te słowa są akcentowane na ostatniej sylabie, czyli zakończone na samogłoskę z akcentem graficznym. Również ich nie odmieniamy.

Te słowa są jednosylabowe. Pozostają nie odmienne.

Te słowa pochodzą z obcych języków i także są nie odmienne. Często są zakończone na spółgłoskę.

Zapisz w zeszycie podane rzeczowniki z rodzajnikami określonymi w liczbie pojedynczej i mnogiej. ? re

? città

? clima

? panorama

? bar

? frigo

? cinema

? programma

? bici

? caffè

? località

? università

? foto

? tema

? problema

? moto

W zdaniach przestawiono rzeczowniki. Pozamieniaj je miejscami tak, by zdania miały sens. 1. Che problema ha il film stasera? Ci sono due cinema molto interessanti. L’unico programma è decidere! 2. Perugia è una bellissima panorama, tutta da visitare. Ha anche un fantastico foto da ammirare ed è possibile fare tante belle città. 3. Ho un grande sport! La mia problema non funziona! È il mio bici preferito! 4. I località polacchi hanno le tombe a Cracovia: una panorama molto bella con un città fantastico. Anche tante piccole re vicino a Cracovia sono belle. 5. – Perché non guardiamo questo frigo a casa? – Nel bar non c’è niente: le stesso dobbiamo uscire! Dai, usciamo! Prima prendiamo un cinema al caffè, poi andiamo al film, e dopo facciamo le spese.

Wskaż odpowiednią formę rodzajnika i przymiotnika. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

È una/un problema molto complicata/complicato. Le/La foto dei re sono bello/belle. A casa di Lucia ci sono due/uno frigo. Andiamo a vedere il/la panorama di questo/questa città. La nostra gita ha un/una programma molto interessante. Il/La bici e il tennis sono lo/gli sport che preferisco. pagina cinquantacinquesima

Lezione 3 1–2 3 63

Posłuchaj nagrania i uzupełnij dialog odpowiednimi formami czasowników andare i venire. Prof:

OK, votiamo! Chi 1 con noi a Cracovia? Alzate le mani! Allora: uno, due, tre... venticinque, ventisei... Tu, Piotr, non 2 ? Piotr: Prof, io non 3 , ma non perché 4 a Cracovia. Semplicemente non posso. Per il ponte di Ognissanti 5 sempre con i miei genitori a Danzica, a trovare mia nonna e a visitare la tomba di mio nonno. Ci 6 ogni anno. Prof: Ah, ok. Quindi tu non 7 con noi in gita perché 8 a trovare la tua famiglia? Piotr: Esatto. Maria: Io invece rimango a Varsavia perchè 9 a trovarci i miei zii dagli Stati Uniti.

Po wysłuchaniu dialogu z ćwiczenia 3. znajdź brakujące formy czasowników andare i venire. Zapisz odmiany w zeszycie. andare venire io

lui, lei

noi

veniamo

voi

andate

venite

loro

vanno

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników andare lub venire. Uwaga! W niektórych zdaniach oba czasowniki są poprawne, ale zmienia się sens zdania. Wskaż i wyjaśnij te różnice. 1. Come ? ?

6. E questa signora con chi ? da noi stasera?

2. Dove ? Marco e Pietro a quest’ora?

3. Sandro, con chi ? alla festa di Marco?

8. Io e Maria ? in Italia per studiare.

4. E tu da dove ? ?

9. Signora, quest’anno ? in Polonia.

5. E voi a che ora ? a scuola lunedì?

10. Voi dove ? in vacanza?

? tu o ? io?

Uzupełnij dialog odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach. –– Marco, dove (andare) 1 ? –– (andare) 2 a scuola e tu perché non (venire) 3 ? –– Perchè (andare) 4 dal medico. –– Dal medico? E che cosa (avere) 5 ? Come sempre io (venire) 6 a sapere di tutti i problemi per ultimo! –– Mah, non (sentirsi) 7 bene. . . ––

Allora, vai, vai! Ma poi quando (tornare) 8 dal medico ci sentiamo subito e (raccontarmi) 9 tutto, ok?

–– Senti, ma non puoi (venire) 10 con me? Sto proprio male. –– Certo, allora (noi – andare) 11 !

pagina cinquantaseiesima

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 7–9 10

Odpowiedz na pytania, używając zaimka ci, i powiedz, co ten zaimek oznacza w danym zdaniu: a) się (zaimek zwrotny),

b) wspomniane wcześniej miejsce.

1. Quest’anno vai in Italia?

Sì, … .

2. Dove vi riposate quest’anno?

… al mare.

3. A che ora vi svegliate il sabato?

… alle 10.

4. Quando andate a Danzica?

… lunedì

5. Perché Maria resta a Varsavia?

… perchè deve studiare.

Słowo ci może pełnić funkcję zaimka zwrotnego lub partykuły zaimkowej wskazującej miejsce.

Uzupełnij pierwszą część dialogu odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach. Piotr: Maria, è vero che (tu – volere) 1 fare un po’ di esercizi sui verbi irregolari? Io (avere) 2 un libro con tanti esercizi interessanti. Perché non (tu – venire) 3 stasera da me e non (noi – fare) 4 gli esercizi insieme? Maria: Grazie della proposta, ma... mi dispiace, Piotr, non (io – potere) 5 venire da te oggi. Stasera (io – andare) 6 da qualche altra parte. Piotr: Cioè? Dove (tu – andare) 7 ? Maria: (io – andare) 8 al cinema... Piotr: Ah, sì? Dai, se (tu – andare) 9 al cinema da sola, (potere) 10 venire anche io? Alla fine (noi – potere) 11 fare gli esercizi un altro giorno. Maria: Ottimo! Domani (noi – potere) 12 fare gli esercizi insieme! Senti, ma domani (potere) 13 venire con me anche Filip? Piotr: Filip? Maria: Sì, perché? Piotr: No, niente... Va bene, certo che domani (voi – potere) 14 venire da me insieme. Ma stasera (andare) 15 al cinema solo noi due, vero?

Uzupełnij drugą część dialogu, odmieniając czasowniki podane w nawiasach. W trzy miejsca z pięciu oznaczonych symbolem ? wstaw słowo ci. Maria: Piotr, (tu – vedere) 1 , io non (andare) 2 al cinema da sola. Piotr: Ah, no? E con chi ? (tu – andare) 3 ? Maria: ? (io – andare) 4 con Filip. Piotr: Ora (io – capire) 5 tutto. Niente. Se tu ? (volere) 6 andare al cinema con lui, io stasera non (venire) 7 . Anzi, stasera non (io – andare) 8 da nessuna parte, (io – restare) 9 a casa. Veramente ? (io – restare) 10 con piacere e ? (io – fare) 11 tutti gli esercizi da solo. Sì, alla fine (io – preferire) 12 studiare da solo. pagina cinquantasettesima

Lezione 4 1–2 3 65

Dyktando. Posłuchaj partiami nagrania na temat Rzymu. Uzupełnij kolejne zdania w zeszycie. Liczba symboli ? odpowiada liczbie brakujących wyrazów. Następnie posłuchaj ponownie i sprawdź poprawność wykonanego ćwiczenia.

La città eterna Roma ?

Devi ?

? !

splendida, ? .

Roma tanti monumenti famosi e molte opere d’arte.

i monumenti ? Maria Maggiore. ?

Infatti, ?

? ?

Foro Romano ma ?

di Santa

di Roma.

Vaticano, molto importante per ?

? ,

Sistina.

e ?

è un ? , solo che non è rotondo e ?

? .

moderna.

? ? Molto ? moderno e ? !

EUR: ?

? ? riposare o ? ? ? , ? All’EUR ? ? fermata della metropolitana ? è un ? ? ? ? ? .

Se invece hai più tempo puoi andare ?

? , ?

Ostia puoi visitare anche un altro ? porto.

? :

di Trevi?

Ma Roma non è solo un importante ? È ?

di solito a molte persone sono ?

Non ?

? , ma

? ?

Ostia. ?

Uzupełnij tekst o wycieczce do Florencji odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach. Pamiętaj o zaimku zwrotnym.

Andando per le vecchie città europee: da Cracovia a Firenze Direttamente da Cracovia (noi – andare) 1 a Firenze: una splendida città italiana. (Noi – dedicare) 2 il primo giorno alla Galleria degli Uffizi che non (potere) 3 assolutamente perdere. Le persone che (preferire) 4 rimanere all’aperto (potere) 5 andare a fare una passeggiata al Giardino di Boboli. Martedì (noi – visitare) 6 le chiese di Firenze e soprattutto la Cattedrale di Santa Maria del Fiore dove (trovarsi) 7 8 le tombe dei famosi fiorentini. Poi facciamo tutti una breve passeggiata per il centro. Chi (volere) 9 , dopo le 18, (potere) 10 venire con noi al piazzale Michelangelo per ammirare il fantastico panorama di Firenze al tramonto.

pagina cinquantottesima

Andiamo in gita! 5

UNITÀ 4

Uzupełnij tekst o wycieczce do Apulii i na Sardynię odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach i przyimków prostych. Questa volta andiamo 1 visitare il Sud 2 ’Italia: la bellissima Puglia e la Sardegna. La nostra gita (durare) 3 dieci giorni. (Andare) 4 5 Vienna, (fermarsi) 6 7 Austria 8 una notte e poi (andare) 9 direttamente 10 Puglia. Il terzo giorno

(visitare) 11 Castel del Monte e poi (andare) 12 13 Bari e poi 14 Sardegna dove (volere) 15

vedere particolarmente i Nuraghi e Cagliari. Poi (tornare) 16 verso la Polonia ma (fermarsi) 17 ancora 18 vedere l’altra parte della Puglia:

la zona 19 Alberobello con i famosi trulli.

Uzupełnij tekst o wycieczce do Ligurii odpowiednimi końcówkami rzeczowników i przymiotników oraz przyimkami prostymi. La nostra gita è dedicat 1 2 chi ama la Liguria e particolarmente Genova. 3 Liguria possiamo vedere non solo belle citt 4 , ma anche panoram 5 splendidi e piccole localit 6 molto interessant 7 . Facciamo varie passeggiat 8 per i parc 9 e per i centri storic 10. 11 Genova visitiamo non solo il centro 12 la Basilica 13 San Lorenzo, ma anche lo splendid 14 acquario. Ogni sera balliamo 15 discotec 16 e mangiamo i piatt 17 della cucina ligure.

7–8 9

Z podanych słów i wyrażeń utwórz jak najwięcej poprawnych zdań. Niektóre słowa trzeba odmienić. Come? A che ora? essere pensare iniziare non Quando? di la a quella lezione Paolo chi? ragazza di Che cosa? storia bionda perché? chiamarsi studiare la matematica

pagina cinquantanovesima

Lezione 5 1–5

Zbierzmy i przećwiczmy materiał Pora na zabawę w parach

Porozmawiaj z koleżanką lub kolegą na temat wakacji. Wykorzystaj pytania i podpowiedzi podane w tabeli. Odpowiedzi koleżanki lub kolegi zapisz w zeszycie. Quando?

settembre

Con quale mezzo?

l’aereo

Per quanto tempo?

una settimana

Dove?

Francia, Parigi

Con chi

la famiglia

Uzupełnij zdania słowami z ramki.

dopo

dalle

nel

senza

alle

1. Posso copiare ? te?

5. Leggo ? alta voce.

2. ? gli occhiali non vedo.

6. I mobili ? cucina sono sporchi.

3. La prima lezione è ? otto e cinquantacinque

7. Inizio subito ? riportare i bicchieri. 8. Ti ricordi ? che colore è il cappello ? quadro

? nove e quaranta.

4. ? la cena vado ? dormire.

originale?

Uzupełnij zdania zgodnie z rysunkami oraz wstaw odpowiednie przyimki. Luca abita e

da Fabio, ma alla casa di Mauro.

a Giorgio. La sua casa si trova

la casa di Francesca

alla sua casa c’è un parco molto grande. Luca molto spesso ci va ?

passeggiare ? i suoi amici. Anche quando va ? scuola, deve passare ? il parco.

Utwórz sześć zdań na podstawie zdjęć. Wykorzystaj podane wyrazy.

lunedì POTERE VOLERE DOVERE

martedì mercoledì giovedì venerdì sabato

pagina sessantesima

UNITÀ 4

Andiamo in gita! 10

Marysia i Filip rozmawiają, korzystając z czatu. Uzupełnij dialog odpowiednimi formami czasowników andare i venire oraz zaimkiem ci. Filip: Maria: Filip: Maria: Filip: Maria: Filip: Maria: Filip: Maria: Filip: Maria:

Ciao Maria! ? sei? Sì, sì, ? sono. Ciao Filip! Allora come ? ? Sei stanca anche stasera? Sì, sono un po’ stanca come sempre. Il fatto è che di mattina ? a scuola, poi alle lezioni di ballo e ogni sera qualcuno ? da me. Allora forse stasera ? al cinema, così ti riposi. No, non ? posso ? . Dai! ? ! Ti prego. ? a piedi e ? rilassiamo. No, a piedi non posso, tra una settimana ho un torneo. Allora ? in bici, non ? stanchiamo tanto! ? bene! ? con te, ma tu ? ora a comprare i biglietti. Ok. ? vediamo stasera. Sì, a dopo!

Napisz w zeszycie działanie do poniższego zadania. Następnie przeczytaj je na głos po włosku i odpowiedz pełnym zdaniem na pytanie. Il professor Pasquino vuole comprare l’acqua e i panini per tutta la classe. Un panino costa 2 zloty e una bottiglia d’acqua costa 1 zloty. Ci sono 27 studenti più il professore. Quanto paga in tutto?

Uzupełnij zdania rzeczownikami z ramki. W miejscu wskazanym symbolem dodaj rodzajnik określony w odpowiedniej formie. problema

film

foto

frigo

1. Ania domani vuole portare ?

programma

cinema

panorama

bici

città

? delle ? italiane.

2. Dal castello di Wawel si vede un ? splendido. 3. Che strano: lui ha due ? in cucina. 4. Dai! Cerchiamo insieme di fare un ? per risolvere il ? . 5. Forse domani andiamo al ? in ? ? C’è un fantastico ? storico che presenta Bona Sforza e ? ? polacchi.

Ach, te przyimki! 13

Odtąd będę ci przypominał, że najlepiej zapamiętywać całe konstrukcje w języku włoskim zamiast pojedynczych czasowników. Oto pierwsza porcja.

Uzupełnij podane wyrażenia przyimkami, jeśli to konieczne. a) andare ? fare qc, np.: vado ? vedere; andiamo ? dormire; vai ? trovare Maria? b) essere pronto ? fare qc, np.: sono pronto ? studiare, sei pronto ? mangiare ora? c) votare ? qc o qu, np.: voto ? Cracovia. d) pregare ? qu ? fare qc, np.: Prego ? Maria ? arrivare puntualmente. e) prendere ? qc, np.: prendiamo ? la brioche o il cornetto? f) iniziare ? fare qc, np.: iniziamo ? preparare la cena? Chi inizia ? pulire la casa? g) dimenticarsi ? qc, np.: Ah! Non possiamo dimenticarci ? chiudere la porta a chiave.

14 pagina sessantunesima

Lezione 6 1–6 7

Uzupełnij tekst odpowiednimi rodzajnikami określonymi i nieokreślonymi. Quando si parla di 1 gita scolastica, tutti 2 studenti mostrano subito 3 grande entusiasmo. Tutti ci ricordiamo almeno 4 gita o 5 escursione scolastica per 6 esperienze vissute, per 7 luoghi visitati, ma soprattutto per 8 piacere di stare insieme con 9 amici e 10 compagni di classe in 11 contesto diverso da quello della scuola.

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami preposizione articolata (przyimki a, in i da połączone z rodzajnikami). La gita scolastica, non importa di quanti giorni, permette (a) 1 studenti di visitare città, musei e luoghi d’arte. Di solito la scelta della gita dipende (da) 2 piano di studi, perché deve permettere di approfondire gli argomenti studiati a scuola, ma spesso dipende anche (da) 3 aspetto economico, perché il costo non deve essere troppo alto. Alcune scuole decidono una spesa massima, per permettere (a) 4 studenti di tutte le famiglie di partecipare (a) 5 viaggio. (A) 6 fine resta solo da mettersi d’accordo per la data della partenza e del ritorno e preparare il programma. (In) 7 nostro Paese ci sono luoghi unici che tutto il mondo ci invidia e perciò ogni classe può trovare sempre una meta ideale!

Dopasuj do tekstu formy czasowników podane w ramce. c’è

è visitano

sono offrono invidia inizia visitare collegare attraversare

si trova permette

scelgono

In Italia 1 veramente l’imbarazzo della scelta, infatti non solo le grandi città, ma anche tante piccole località 2 qualcosa di interessante da 3 . Nel nostro Paese ci 4 luoghi unici che tutto il mondo ci 5 . La capitale, Roma, 6 adatta alle scolaresche di qualsiasi età, perché 7 di visitare numerosi monumenti di ogni stile. Dopo la visita a Roma, per 8 l’aspetto storico ed artistico a quello naturalistico, è interessante passare un giorno anche al Parco Nazionale del Circeo che 9 a soli 90 km dalla capitale. Un’ altra meta classica 10 Firenze, ideale per gli studenti che 11 l’arte come materia di studio principale. La visita 12 di solito da Piazza della Signoria. Di solito tutti subito dopo 13 la Galleria degli Uffizi per poi 14 il Ponte Vecchio, il più antico e famoso ponte della città.

Uzupełnij tekst rzeczownikami z ramki. Odmień je, jeśli to konieczne. materia

città

varietà

età

località

studente

panorama

escursione

Ottima è anche una gita scolastica a Genova. È una 1 ricca di storia che ha anche un bellissimo acquario, con moltissime 2 di pesci e animali marini. Da Genova si raggiungono anche le Cinque Terre con i 3 unici al mondo. Se la 4 di studio principale è la storia o l’arte greca, mete sicuramente da scegliere sono le due 5 siciliane Siracusa e Agrigento con i loro siti archeologici. Bisogna visitare anche Taormina con il suo Teatro Greco ed è obbligatoria un’ 6 sull’Etna, molto entusiasmante e coinvolgente per gli studenti di tutte le 7 . Se invece volete offrire molto divertimento agli 8 , scegliete una delle 9 della Riviera Adriatica.

pagina sessantaduesima

Andiamo in gita! 11

UNITÀ 4

Uzupełnij tekst odpowiednimi elementami: rzeczownikami i przymiotnikami, spójnikami, czasownikami , przyimkami prostymi, formami preposizione articolata i rodzajnikami określonymi. 1 cosa più difficile è organizzare il viaggio e la prima 2 da prendere è sempre la scelta della

destinazione 3 del mezzo di trasporto. 4 solito la scelta 5 dal piano di studi svolto durante l’anno 6 , perché deve permettere di approfondire 7 argomenti studiati a 8 , ma spesso dipende anche 9 aspetto economico, perché il 10 non deve

essere troppo alto. Poi 11 solo da mettersi d’accordo per la data della partenza 12 del ritorno, preparare un 13 dettagliato delle giornate, con le varie 14 e i luoghi da visitare e scegliere il mezzo di trasporto. Il più utilizzato 15 il pullman per 16 spostamenti 17 Italia, ma a volte anche il treno e, 18 fine, 19 i viaggi più lontani, 20 aereo.

Opowiedz o swojej miejscowości lub o dowolnym polskim mieście. Skorzystaj z podpowiedzi. La località/città dove vivo è piccola/grande. Ci sono molti/pochi monumenti storici da visitare: … . Ci sono/non ci sono opere d’arte da vedere… . Non ci sono/ ci sono bellezze naturali come… . Il mare si trova a… chilometri e le montagne a… chilometri. Chi ama il divertimento può… . Chi invece ama lo sport può… .

Zdania do tłumaczenia 13

Przetłumacz na język polski. 1. Dove andiamo per il ponte di Ognissanti? 2. Dai! Dobbiamo organizzarci: compriamo i biglietti e facciamo il programma. 3. Vorrei andare a trovare i miei nonni, ma veramente non posso. 4. Pazienza! Ormai non abbiamo tantissima scelta. 5. Grazie per il pensiero! Sei un tesoro d’amico! 6. Che invidia!

Przetłumacz na język włoski. 1. Chciałabym jechać zagranicę, ale kiedy? – Głosuję za wiosną. 2. Szczecin jest bardzo ładny, ale ja jestem gotowy na kompromis i zgadzam się tam nie jechać. 3. Chciałabym zwiedzić z Julią stadion Legii, ale muszę sprawdzić trasę dla niepełnosprawnych. 4. Chcę zobaczyć mosty w Paryżu, muzea w Rzymie, zabytki w Londynie i teatry w Moskwie. Może pojedziemy tam razem? 5. To jaki jest plan? O 7.00 wyjeżdżamy. Jesteśmy tam dziewięć godzin, do 18.00, a potem wracamy do Łomży. 6. Może przyjdziesz do mnie dziś wieczorem i pouczymy się razem? pagina sessantatreesima

Samoocena 4b

Sprawdź, co umiesz

1–3

Znajomość struktur językowych 4

Wskaż słowo, które nie pasuje do pozostałych. Uzasadnij swój wybór. Uwaga! Przyczyna może być gramatyczna lub znaczeniowa. a) programma – mamma – problema – panorama b) città – foto – frigo – tema c) vengo – va – venite – viene d) viaggio – gita scolastica – escursione – classe e) può – vuole – viene – vado

Przekształć zdania na liczbę mnogą. Wykorzystaj podpowiedź. Maria e Marco… .

1. Marco va a scuola. 2. Questo film è interessante?

3. A Cracovia c’è un meraviglioso panorama. 4. Da chi vai a quest’ora? 5. Domani devo svegliarmi alle 7.

Odpowiedz na pytania. Wykorzystaj podane wyrazy. Il sabato/alle 9

Sì/te

in luglio

due settimane

al cinema

1. A che ora dovete svegliarvi il sabato? 2. Dove andate stasera? 3. Vieni anche tu a casa mia domani? 4. Quando vai in Italia? 5. Quanto tempo restate a Roma?

Uzupełnij tekst, tłumacząc na język włoski fragmenty podane w nawiasach. La mia classe (organizuje wycieczkę). Purtroppo, come sempre, (każdy chce zwiedzić) una cosa diversa e non possiamo (dojść do porozumienia). Poi, (mamy też problemy) con la data della partenza. Non (możemy się zdecydować)! Alla fine ci sono sempre alcune persone che (nie mogą z nami pojechać) da nessuna parte e (zostają w Warszawie). Purtroppo (muszą tu zostać) per motivi economici.

pagina sessantaquattresima

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

UNITÀ 5 Mi fa male tutto! W tym rozdziale:

• nauczysz się odmieniać czasowniki: dire, sapere, stare; • poznasz kilka nieregularnych rzeczowników będących nazwami części ciała; • poznasz wyrażenia z czasownikiem avere; • poznasz pronomi indiretti (zaimki w funkcji dopełnienia dalszego) i nauczysz się ich używać z czasownikami typu: piacere, bastare, mancare; • nauczysz się łączyć przyimek di z rodzajnikiem określonym; • poznasz zaimki pytajne: quanto, quale, dove itp. Objawy choroby I sintomi della malattia

Worki leksykalne Części ciała

Określenia samopoczucia

Le parti del corpo

Le espressioni per dire come ci sentiamo

Zwroty z czasownikiem avere

Le parole per dare il benvenuto

? ?

Słowa na powitanie

? ?

Le espressioni con il verbo “avere”

Zwroty z czasownikiem stare Le espressioni con il verbo “stare”

Wyrażenia idiomatyczne ? ?

Le espressioni idiomatiche

? ?

pagina sessantacinquesima

Lezione 1 1–6 7

Znajdź w ćwiczeniu 4. formy osobowe czasownika stare. Następnie zapisz odmianę w zeszycie. STARE

noi

stiamo

voi

state

lui, lei

loro

stanno

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasownika stare. 1. 2. 3. 4. 5.

– E voi, come ? ? – Così così. – Ciao Luca, come ? i tuoi bambini? – ? benone. Puoi ? ferma un attimo, per favore! Invece di parlare a volte devi ? zitto. – Come ? signora Rita? – Ah, devo dire che non ? molto bene con questo caldo!

9 10

Przerysuj schemat do zeszytu, a następnie przetłumacz podane zwroty na język włoski. Użyj wyrażeń z ramki. ho la tosse ho sete ho la febbre ho fame ho freddo ho il raffreddore ho caldo ho sonno Chce mi się pić.

Mam wysoką gorączkę.

Jestem głodny.

Zimno mi. Gorąco mi.

AVERE

Kaszlę.

Chce mi się spać.

Mam katar/jestem przeziębiony.

Użyj przetłumaczonych zwrotów w zdaniach.

1. Ci sono 35 gradi, ? .

4. ? ma non trovo neanche un po’ d’acqua.

2. Guarda che neve, è tutto bianco, e io ? .

5. ? , non mangio da stamattina.

3. Sono malato, non mi sento bene e ? .

6. Lavoro da ieri mattina, adesso veramente ? .

Zastąp zdjęcia odpowiednimi wyrażeniami i przeczytaj zdania.

1. Maria

3. Anna

pagina sessantaseiesima

. 2. Piotr

UNITÀ 5

Ho mal di tutto! 12

Uzupełnij zdania czasownikami stare, avere i andare. 1. Adesso ? bene, mi sento meglio.

O! Znowu po polsku jest podobnie jak po włosku: ani... ani = né... né.

2. Perché (voi) ? al cinema da soli? 3. Come ? stamattina? Hai ancora la febbre? 4. Dove ? i tuoi amici quest’estate? 5. E come ? la tua amica? Meglio? 6. Dove ? quest’anno in vacanza? Ti piace Creta? A me sì. 7. Non ? né fame né sete, ma sono stanca. 8. Noi ? sempre bene in Italia, come a casa nostra. 9. Luca ? mal di testa, non può uscire stasera. 10. Non sai se (noi) ? oggi la lezione di matematica?

13 14 71

Posłuchaj jeszcze raz dialogów i uzupełnij ich zapis odpowiednimi czasownikami , przyimkami prostymi oraz innymi częściami mowy . Filip:

1 , ti vedo molto 2 forma!

Maria:

3 ! 4 benissimo!

Eryk:

Ciao, 5 6 bella oggi! Il verde ti 7 proprio bene!

Klara:

8 ! 9 il verde 10 il mio colore preferito!

Piotr:

11 un orologio proprio bello!

Mateusz: 12 ! 13 nuovo! 14 15 16 me!

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Uzupełnij minidialogi. 1. – Ciao, ti vedo in forma! – ? , infatti sto ? ! 2. – Cosa sono questi occhi rossi? – ? .

3. – ? ? – Insomma, ? testa e ? . 4. – Che bella che sei oggi! Il rosa ti ? . – ? preferito.

pagina sessantasettesima

Lezione 2 1–3 4

Uzupełnij zdania słowami: ultimamente, ognuno, anzi, almeno. Niektórych słów możesz użyć więcej niż raz. 1. ? ho tanto lavoro e dormo poco. 2. Devo studiare un po’, ? devo studiare molto. 3. ? deve parlare ? una lingua straniera. 4. ? Hela studia poco perché si allena per il torneo. 5. – Come stai? – Bene, ? benissimo!

Przeczytaj poniższe dialogi i wskaż formy czasownika sapere. Maria: Ragazzi sapete per caso dov’è la professoressa di matematica? Filip: No, non lo sappiamo, ma forse lo sa Hela. Filip: Il professore sta male? Sai che cos’ha? Hela: Non so precisamente... So solo che sta veramente male e deve stare a letto.

Na podstawie ćwiczenia 5. uzupełnij odmianę czasownika sapere i zapisz ją w zeszycie. SAPERE

noi

voi

lui, lei

loro

sanno

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasownika sapere. 1. (voi) ? a che ora inizia il film? 2. – (tu) ? che ore sono? – No, mi dispiace ma non lo ? . 3. Non posso venire con voi in piscina. Non ? nuotare. 4. È un segreto! Nessuno ? niente di questa storia! 5. Il professore di italiano è bravissimo! ? spiegare tutte le regole! 6. Non tutti ? che San Valentino è un santo italiano. 7. Maria non ? che Filip ha per lei una bella sorpresa. 8. Non (noi) ? come fare quest’esercizio! È complicato. 9. Ragazzi, ? come si chiama la professoressa d’inglese? 10. Klara ? suonare il pianoforte e ? anche cantare bene.

8–10 11 68

Zapisz w zeszycie polskie znaczenia czasowników dire i parlare na podstawie ich użycia w dialogu w ćwiczeniu 10. pagina sessantottesima

Ho mal di tutto! 12

UNITÀ 5

Na podstawie dialogu z ćwiczenia 10. uzupełnij odmianę czasownika dire i zapisz ją w zeszycie. DIRE io

noi

diciamo

voi

dite

lui, lei

dice

loro

Uwaga na tę formę! Niełatwo ją zapamiętać, ale się postaraj.

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasownika dire. 1. I ragazzi ? che sono stanchi. 2. Filip ha una sorpresa per Maria, ma non ? niente a nessuno. 3. Ragazzi, perché non ? la verità ai vostri genitori? 4. Pietro stasera non viene. ? che deve studiare. 5. Ciao Maria, che mi ? di bello? 6. Noi ? sempre la verità.

Użyj odpowiedniej formy czasowników dire oraz parlare i uzupełnij zdania. 1. Quello che (tu) ? non è assolutamente vero. 2. Allora che ne ? ? Venite con noi? 3. Non sai per caso se loro ? italiano? 4. Marco ? tanto ma alla fine non ? niente. 5. Devo ? ancora con Sandro e poi ti ? tutto. 6. Prima (noi) ? con i genitori e poi ti ? come stanno le cose.

Zbierzmy i przećwiczmy materiał 15

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników dire , parlare , sapere , stare , avere , słowami ultimamente, ognuno, almeno, infatti, affatto, proprio oraz rodzajnikami określonymi i nieokreślonymi. Jeden z czasowników występuje w tekście dwukrotnie. Non tutti hanno grandi capacità linguistiche, ma 1 , con un po’ di pazienza, può imparare a parlare bene una lingua straniera. 2 sempre più scienziati 3 che è molto importante 4

5 6 3 o 4 lingue. Ma per

imparare 7 lingua straniera non basta avere solo 8 talento: molto più importanti sono 9 regolarità, 10 diligenza e. . . 11 pazienza! Infatti, 12 studio di 13 lingua straniera è 14 processo molto lungo e molte

persone iniziano a studiare 15 nuova lingua, ma poi non 16 abbastanza motivazione, tempo o pazienza. Alla fine, molto importante è anche 17 personalità di chi studia. Di solito 18 studio delle lingue straniere è più facile per le persone comunicative e socievoli, insomma 19 per le persone che amano 20 con altra gente. Che cosa può allora fare 21 persona che non ama 22 23 in compagnia? Può per esempio ascoltare 24 canzoni straniere, leggere 25 notizie in Internet e guardare 26 film in lingua originale.

pagina sessantanovesima

Lezione 3 1–4 5

Przetłumacz wyrażenia podane w nawiasach tak, by powstało poprawne zdanie w języku włoskim. Użyj odpowiednich form czasownika lasciare. Zapisz zdania w zeszycie. 1. La mamma ( nie pozwala mi słuchać muzyki) ad alto volume. 2. Perché ( nie pozwalacie zrobić wszystkiego) a loro? 3. Io ( pozwalam przygotować) la colazione a Sandro.

6 76

Posłuchaj dialogów z ćwiczenia 3. i 4., w których kilka wyrażeń zastąpiono innymi, ale o takim samym znaczeniu. Uzupełnij dialogi i zapisz w zeszycie fragmenty zastąpione symbolem ? . A. Prof: No... non mi dire che di nuovo il professore non ti ? ? gli esercizi! Hela: Invece sì, proprio così. Prof: No... basta con questa storia! Oggi cosa non ti ? ? ? B. Klara: Hela, perché non ? ? ? Dai, non esageriamo, ? abbastanza sport anche dopo la scuola... Hela: E allora? Perché devo ? ? ? Ho il diritto di partecipare alle lezioni di educazione fisica come tutte le altre persone! Poi, mica voglio ? sul ghiaccio! Ma no, non ? ? !

Które z wyrażeń mają takie samo znaczenie jak podane niżej? lasciar fare

lasciar stare

fare lo sport

fare il pattinaggio

Uzupełnij zdania słowami z ramki, a następnie powiedz, co oznacza w każdym zdaniu czasownik fare. il pattinaggio

gli esercizi

colazione

1. Prima di uscire, di mattina devo ancora fare ? . 2. Perché sempre dici una cosa e poi fai ? ? 3. Subito dopo la scuola possiamo fare ? . 4. Quando mi sveglio, faccio subito ? .

il letto

l’opposto

Czasownik fare może mieć bardzo wiele znaczeń. Nie zawsze oznacza „robić”, ale także: „uprawiać, kazać, pozwalać, szykować, czynić”.

5. Non posso fare ? , ho problemi alle gambe.

Uzupełnij zdania poznanymi wyrażeniami z czasownikiem fare. Pamiętaj o odmianie czasownika! 1. Il professore di educazione fisica è insopportabile. A Hela non ? ? a pallavolo, mentre ad altri ragazzi ? ? esercizi troppo difficili. 2. Da due giorni mi ? ? la testa e mi ? ? anche i denti. Secondo te può essere una cosa seria? – Non lo so, perché non ti ? ? un controllo? 3. Non possiamo ? gli ? d’italiano perché non abbiamo il dizionario. 4. Gli italiani spesso ? ? al bar: prendono un cornetto e un cappuccino. Noi, polacchi, invece, di solito ? ? a casa. 5. Andrea spesso dice una cosa e poi ? l' ? . 6. E vero che (voi) ? il ? artistico? È uno sport bellissimo!

pagina settantesima

UNITÀ 5

Ho mal di tutto! 9

Porównaj zdania i powiedz, kiedy po czasowniku parlare stosujemy przyimek prosty di, a kiedy formę preposizione articolata (dei, della, dello itp.). Następnie uzupełnij regułę. Hela e Filip parlano di salute. Hela e Filip parlano della salute del professor Pasquino. Hela e Filip parlano di sport. ó Hela e Filip parlano degli sport praticati dai disabili. Hela e Filip non parlano mai di politica. ó Hela e Filip non parlano mai della politica italiana.

Jeśli mówimy o jakimś zjawisku ogólnie, a rzeczownik występujący po parlare jest w liczbie pojedynczej i nie ma żadnego dodatkowego określenia, po czasowniku parlare używamy formy prostej przyimka ? , np. parlare ? politica. Jeśli natomiast rzeczownik jest dookreślony (przymiotnikiem, np. italiana lub wyrażeniem przyimkowym, np. del professor Pasquino) lub występuje w liczbie mnogiej, stosujemy formy preposizione articolata z przyimkiem di, np. parlare ? politica italiana.

Pamiętasz z poprzednich lekcji, w jaki sposób przyimki łączą się z rodzajnikami, tworząc formy preposizione articolata? Tak samo jest w przypadku przyimka di. Przerysuj schemat tabeli do zeszytu. Na podstawie przykładów z ćwiczenia 9. i tego, co już wiesz o innych przyimkach, uzupełnij tabelę formami ściągniętymi rodzajników z przyimkiem di. Rodzaj męski Liczba pojedyncza di

Liczba mnoga

Rodzaj żeński Liczba pojedyncza Liczba mnoga

l’

gli

l’

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami preposizione articolata z przyimkiem di. 1. I ragazzi parlano ? amici comuni, ? problemi a scuola, ? insegnanti, ? sport che praticano, ? musica che ascoltano, ? film che guardano, ? vestiti e ? scarpe. 2. Gli insegnanti parlano ? comportamento ? studenti, ? voti ? alunni, ? orario delle lezioni, ma anche ? vita privata. 3. Le ragazze parlano ? vita quotidiana, ? cosmetici, ? libri, ? sport, ? concerti, ? progetti per le vacanze, ? ultimi videoclip. 4. I genitori parlano ? figli, ? lavoro che fanno, ? tempo libero, ? libri, ? programmi in TV.

Przyjrzyj się następującym przykładom i uzupełnij regułę. insegnante di educazione fisica professore di matematica lezione di ginnastica numero di telefono

libro di storia

Jeśli rzeczownik stojący po przyimku di służy jedynie doprecyzowaniu innego rzeczownika (precyzuje jego rodzaj, typ), przyimek ten zawsze występuje bez ? .

Uzupełnij tekst odpowiednimi przyimkami. Tutti parlano. Le ragazze parlano 1 ragazzi, i ragazzi parlano 2 sport e 3 ragazze. I genitori parlano tra di loro 4 problemi 5 i figli, i figli parlano 6 genitori. Gli insegnanti parlano 7 studenti che studiano poco e gli studenti parlano 8 insegnanti! E voi, 9 che cosa parlate 10 gli amici?

Zbierzmy i przećwiczmy materiał pagina settantunesima

Lezione 4 1–2 3

Zwróć uwagę, że nazwy niektórych części ciała tworzą liczbę mnogą w sposób nieregularny. i bracci odnogi rzeki

il braccio

la mano

le mani

le braccia ludzkie ramiona

Zapisz w zeszycie liczbę mnogą poniższych nazw części ciała. la mano

il piede

la gamba

l’orecchio

il braccio

l’occhio

Uzupełnij tekst rodzajnikami określonymi. Quando nasce un bambino tutti vogliono sapere prima quanto è grande e di che sesso è. Invece 1 madre lo guarda bene e controlla come sono 2 gambe, 3 mani, 4 braccia, 5 occhi

e 6 orecchie del suo bambino. In poche parole: deve sapere se tutto è a posto. Poi 7 bambino cresce e 8 madre osserva 9 denti, 10 capelli, come cambia 11 colore degli occhi e come 12 bambino si sviluppa. È una gioia ma anche un po’ un motivo di preoccupazione.

5 6

W tym rozdziale pojawiły się zaimki dopełnienia dalszego, czyli pronomi indiretti. Powiedz, jakich zaimków brakuje w tabelach. Zauważyłam, że wiele takich konstrukcji przypomina polskie dopełnienie w celowniku (odpowiada na pytania: komu? czemu?).

Wypowiedzenie w liczbie pojedynczej

fa male la testa

Le manca Sandro ci ?

gli Gli

conviene comprare queste scarpe

gli le

piace Maria

manca un euro basta questo dispiace spostare la macchina

pagina settantaduesima

Zaimki dopełnienia dalszego

Wypowiedzenie w liczbie mnogiej

piacciono le ragazze polacche piacciono i gelati italiani

gli le Le ?

vi gli Gli

convengono queste spese fanno male le mani mancano Sandro e Maria bastano questi soldi dispiacciono questi comportamenti

UNITÀ 5

Ho mal di tutto! 7

Uzupełnij zdania odpowiednimi zaimkami. W niektórych zdaniach są możliwe różne formy. Wymień je wszystkie, a następnie wyjaśnij powstałe różnice znaczeniowe. 1. ? piace molto il professore d'italiano, ma non conosco il suo nome. 2. ? dispiace indicare la strada per il centro a questi signori? 3. ? fa piacere venire da te ma hanno sempre paura di disturbare. 4. Dice che ? serve subito il medico. 5. Signora, ? basta l’acqua o vuole altro? 6. ? manca molto nostra figlia ma purtoppo abita lontano. 7.

? conviene prendere l’aereo, con la macchina non ci arrivate mai.

8. ? fa male la testa allora stiamo zitti. 9. ? servono i soldi per comprare le medicine per mia nonna. 10. ? basta o vuoi ancora un po’ di pasta? 11. ? fa piacere quando i ragazzi ascoltano la mia lezione. 12. ? piace Marco ma Marco ama Luisa, quindi per lei non c’è speranza. 13. Signore, se ? fanno male le gambe, può sedersi qui. 14. Ora quando finalmente abbiamo i soldi ? conviene comprare il frigo. 15. ? mancano 100 zloty per la gita? Allora pensate a come guadagnare questi soldi. 16. ? bastano 20 metri quadri per vivere, ma lui si accontenta sempre di poco. 17. Signora, non ? serve veramente niente? 18. ? piacciono tutti i tipi di pasta e di pizza, forse per questo ha qualche chilo in più.

8 9

Uzupełnij poniższe pytania na wszystkie możliwe sposoby. Skorzystaj z zaimków pytajnych w ramce albo samodzielnie wymyśl pytania. Następnie zapisz je w zeszycie i przetłumacz na język polski. quanto

quale

dove

di dove

1. ? esci?

5. ? borsa vuoi?

2. ? vai?

6. ? borsa preferisci?

3. ? vieni?

4. ? compri?

8. ? sei?

da dove

? macchina vuoi comprare?

chi

con chi

a chi

che cosa

W języku włoskim, tak jak w polskim, występują zaimki rzeczowne pytajne (używane samodzielnie) i zaimki przymiotne pytajne (stosowane z rzeczownikami).

Ach, te przyimki! 10

Uzupełnij podane wyrażenia przyimkami prostymi i formami preposizione articolata, jeśli to konieczne. a) andare ? fare qc, np. vado ? vedere un film; andiamo ? dormire; vai ? trovare Maria? b) piacere ? qu, np. Marco piace ? Maria; queste penne piacciono ? tutti. c) partecipare ? qc, np. Oggi partecipo ? una riunione; Marco partecipa ? una partita. d) vietare ? fare qc ? qu, np. Mio padre vieta ? fumare in casa ? tutti. e) vietare qc ? qu, np. Il medico vieta il cibo pesante ? pazienti. f) lasciar fare ? qc ? qu, np. Mia madre lascia fare ? la spesa solo ? me. g) rispondere ? qu, np. Marco risponde ? Sandro. h) avere problemi ? qc, np. Molto spesso ho problemi ? gambe. i) avere problemi ? qc, np. Molto spesso ho problemi ? la matematica. pagina settantatreesima

Lezione 5 1–2 3

Dokończ ustnie poniższe opisy problemów zdrowotnych, używając wyrażeń z ćwiczenia 2. 1. Marco da 10 anni soffre di insonnia… . 2. Eva ed io abbiamo un'influenza intestinale: … . 3. Alessandra e Pietro hanno problemi di asma e di allergia: … . 4. E vero che voi ultimamente siete depressi: … ? 5. Sei troppo stressata, ecco perché non mangi quasi niente… .

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników stare i avere oraz nazwami problemów zdrowotnych z ćwiczenia 2. 1. – Ciao, come ? ? – Io, bene, e tu? – Insomma, ? . 2. Buongiorno signora, allora come ? oggi? – Non c’è male, grazie, anche se ? . 3. Allora se ti senti male: ? , devi ? a letto. 4. Perché non ? mai fermi? Vi devo fare questa foto. 5. Ma come mai questi bambini non ? mai zitti? 6. Secondo me non ? senso andare stasera da loro, non ? bene: ? . 7. Ma veramente non sai quanti anni ? io? 8. ? sete o fame o potete aspettare un po’? Io ? . 9. Se ? caldo e ? , devi aprire la finestra. 10. Tutti quanti ? la febbre e restano a casa. 11. Come mai tutti e due noi ? allo stesso tempo mal di denti?

Uzupełnij każde zdanie odpowiednią formą czasownika sapere i podaj jej znaczenie. 1. (io) ? che il professore ora non c’è, ma non ? a che ora viene. Qualcuno lo ? ? 2. Mauro, mi ? dire quanti anni ha Maria? 3. Signora, ? per caso dove si trova lo stadio del Legia? 4. Noi non ? a che ora comincia lo spettacolo. 4. Loro di sicuro non ? come arrivare a Cracovia. 5. Io non ? a che ora arriva il treno, e tu? 6. ? molto bene lo spagnolo, ma quando vanno in Spagna, parlano inglese. 7. (tu) ? giocare a tennis? 8. (voi) ? forse dove si può mangiare qualcosa d’italiano? 9. Signora, mi ? dire a che ora apre il negozio? 10. Non ? che cosa fare: aspettiamo o torniamo a casa?

pagina settantaquattresima

UNITÀ 5

Ho mal di tutto! 6

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników stare , andare lub essere oraz przyimkami prostymi i formami preposizione articolata. 1. Non so cosa fare stasera, forse ? ? Marco. 2. Dove sei in questo momento? ? ancora ? lezione? 3. Stasera Lucia ? ? cinema, mentre Marco ? ? casa. 4. Domani sera ? ? festa o avete altri progetti? 5. Sabato tutti ? ? scuola per l’intera giornata.

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników dire lub parlare. 1. Quello che ? non è assolutamente vero. 2. Allora che ne ? ? Venite con noi? 3. Non sai per caso se loro ? italiano? 4. La signora Rossi ? tanto, ma non ? niente di interessante. 5. Devo ? ancora con Sandro e poi ti ? tutto.

Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników fare lub lasciare. 1. Molto spesso ? preparare i pasti ai miei bambini. Così imparano. 2. Zitti! Non parlate! Mi ? pensare un attimo? 3. Perché ? uscire i cani con una bambina così piccola? 4. Quello che dice ? credere che veramente sta cambiando. 5. Allora noi discutiamo questo problema e poi, per non dimenticare, ? scrivere gli appunti a Laura. 6. Gli svedesi ? andare perfino i bambini molto piccoli in bici per strada.

Uzupełnij zdania poniższymi formami czasowników. basta

dispiace

dà

fanno

conviene

1. Mi ? fastidio questa finestra aperta. 2. Ti ? andare adesso, se no, perdi il treno. 3. Le ? spostare un po’ la macchina? 4. Ci ? piacere questi complimenti, per noi è importante. 5. Vi ? questo o volete altro?

10–11

Zbierzmy i przećwiczmy materiał

Ćwiczenie dla szperaczy

pagina settantacinquesima

Lezione 6 1–4 5

W tekście w ćwiczeniu 3. pojawiły się słowa banco i banca, które mają zupełnie inne znaczenia. Oto kolejne przykłady takich par wyrazów. Przepisz je do zeszytu. Podaj rodzajnik określony i znaczenie każdego z nich. ? banco

? banca

? torto

? torta

? caso

? casa

? testo

? testa

Utwórz liczbę mnogą rzeczowników z rodzajnikiem z poprzedniego ćwiczenia.

Uzupełnij tekst brakującymi końcówkami. Uwaga! W jednym przypadku nie należy dodawać żadnej końcówki. Uważaj też na ortografię. Alcune dell 1 malatti 2 del XXI secolo sono patologi 3 difficili da immaginarsi ancora alcun 4 ann 5 fa. Un 6 di quest 7 è la nomofobia, cioè il terror 8 di perdere il telefon 9 cellular 10 . Come vedete stress 11 e depression 12 non sono quindi le unic 13 malatti 14 dell 15 societ 16 modern 17 . Per vedere se siete d’accord 18 leggete l’articol 19 !

Uzupełnij tekst rodzajnikami określonymi i przyimkami prostymi. Quello che 1 psicologi chiamano tecnostress è una malattia nuova e significa stare tante ore davanti 2 un computer, sia 3 imparare a usare nuovi programmi, sia 4 chattare 5 6 amici fino 7 perdere 8 cognizione del tempo. È un tipo particolare 9 stress, perché può provocare seri problemi fisici

e psicologici.

Zapisz poniższe zdanie w zeszycie i przetłumacz na język polski. Partiamo subito dal nome: questa malattia tipica del XXI secolo prende il nome dall’unione di due parole: “no mobile”, cioè “niente cellulare” e “fobia”, cioè “paura”.

Uzupełnij tekst odpowiednimi formami czasowników: avere, dare, essere, mostrare, perdere, rappresentare. Uwaga! Czasownika avere trzeba użyć dwa razy. La nomofobia 1 una malattia molto diffusa, ma passa inosservata perché non 2 sintomi evidenti. Inoltre 3 un caso nuovo per la psicologia. Un’analisi inglese fatta su uomini e donne di classi sociali e di età differenti 4 che la maggioranza infatti 5 tanta paura di 6 il cellulare e il 41% 7 addirittura un cellulare doppione, cioè un cellulare dove sono copiati tutti i dati del cellulare originale.

pagina settantaseiesima

Ho mal di tutto! 11

UNITÀ 5

Uzupełnij dowolnie fragment artykułu, tak by był logiczny i poprawny. La nomofobia 1 le sue origini nella trasformazione radicale dei mezzi 2 comunicazione: in effetti oggi il telefono 3 serve solo a chiamare o mandare 4 ma è una piccola valigia con tutta la nostra 5 dentro: contatti, foto, appuntamenti, musica, giornali, libri, orari 6 autobus e 7 treni, ci offre anche la possibilità 8 eseguire le operazioni in banca. Perdere oggi 9 cellulare è come lasciare su un 10 di scuola il diario segreto aperto.

Zdania do tłumaczenia 12

Przetłumacz zdania na język polski. 1. Marco ha sempre freddo, dice che questo tempo non è per lui. 2. Dai, non è niente di grave! 3. Non capisco perché loro esagerano sempre. 4. L’insegnante ci fa fare degli esercizi molto difficili. 5. Il mio collega ha torto.

Przetłumacz zdania na język włoski. 1. On w tym miesiącu w ogóle nie przychodzi do szkoły. 2. Co się dzieje? Skąd ta smutna mina? 3. Nie wiem, dlaczego się źle czuję, wydaje mi się, że to ten polski klimat. 4. Niestety, dziś nie da się już nic zrobić. 5. Nie warto rozmawiać z kimś, kto mówi jedno, a robi drugie. 6. Dlaczego nie został Pan w domu z takim przeziębieniem?

14–15 16

Spróbuj rozszyfrować poniższe skróty używane przez Włochów w SMS-ach. Zapisz powstałe zdania w zeszycie. 1. C 6?

6. 1 msg x te - ke fai sab sera? Usciamo coi raga?

2. Solo x te.

7. basugua

3. C ved lune h21? Xfetto!

8. 610

4. Xké 6 :-( ? Tvb :-x

9. 61*

5. So ke nn c 6 a kasa. + o - a ke ora torni?

10. Ho il cell r8!

pagina settantasettesima

Samoocena 5b

Sprawdź, co umiesz

1–3

Znajomość struktur językowych 4

Wskaż słowo, które nie pasuje do pozostałych. Uzasadnij swój wybór. Uwaga! Przyczyna może być gramatyczna lub znaczeniowa. a) torto – torta – ragione

d) mano – testa – braccio

b) dico – faccio – sai

e) dente – braccio – borsa

c) lezione – scuola – teatro

Przekształć na liczbę mnogą. Wykorzystaj podpowiedzi. 1. Sai perché Stefania non ha voglia di venire alla festa? … perché Stefania e Roberta… ? 2. Mi fa male il braccio. Mi… . 3. È vero che lui non sta bene e ha mal di testa? 4. Sei depressa, non ti piace nemmeno il vestito nuovo? 5. Non mi basta questo cornetto! Ho ancora fame!

Uzupełnij pytania i odpowiedzi. 1. … non venite stasera da noi? 2. … dove è Luisa?

Mi dispiace, ma… : … la febbre.

No, mi… ma… .

3. Di… Luisa parla con Anna?

Sicuramente… .

4. L’insegnante di ginnastica non mi lascia fare l’esercizio! 5. Come… ?

…!

Insomma, … .

Uzupełnij tekst dowolnie, tak by był sensowny i poprawny. Quando 1 Italia chiediamo alle persone 2 stanno, quasi tutti 3 sempre “bene!”, anche se non sempre 4 perfettamente in forma. Noi, polacchi, amiamo invece lamentarci: quasi mai 5 che tutto va bene: 6

7 problema. Nel mondo 8 sono

tante culture e la risposta alla domanda “ 9 va?” non sempre dipende da come le persone stanno veramente, ma dalla cultura del Paese dove 10 !

pagina settantottesima

Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.

Appendice grammaticale ANEKS GRAMATYCZNY Appendice grammaticale ZASADY WYMOWY I PISOWNI  str. 2 ćw. 3 a) Jeśli słyszymy dźwięk k, to zapisujemy: c (przed a, o, u oraz przed spółgłoskami), ch (przed e oraz i) albo q, np. caffè, chilo, cinquecento, questo. b) Jeśli słyszymy dźwięk cz, to zapisujemy: c (przed e oraz i), np. cinquecento. c) Jeśli słyszymy dźwięk c, to zapisujemy: z, np. Venezia. d) Jeśli słyszymy dźwięk g, to zapisujemy: g, gh (przed e oraz i), np. gatta, spaghetti. e) Jeśli słyszymy dźwięk dż, to zapisujemy: g (przed e oraz i), np. Gianluigi. f) Jeśli słyszymy dźwięk ń, to zapisujemy: gn, np. lasagne. g) Jeśli słyszymy dźwięk lj, to zapisujemy: gli, np. Guglielmo. h) Jeśli słyszymy dźwięk sz, to zapisujemy: sc (przed e oraz i), np. scialuppa. !

Litera h w ogóle nie jest wymawiana.

Uważaj na podwójne głoski, gdyż zmieniają one znaczenie wyrazu, np. note/notte.  str. 6 ćw. 4

RODZAJNIKI (ARTICOLI) Rodzajniki określone i nieokreślone (articoli determinativi e indeterminativi) 1. Rodzajnik określony i nieokreślony – liczba pojedyncza  str. 13 ćw. 9, str. 15 ćw. 12–13 Rodzaj męski il mese

przed większością spółgłosek

l’ anno

przed samogłoskami

lo sbaglio

przed: x, y, z, ps, pn, gn, s + spółgłoska

un mese un anno uno sbaglio

Rodzaj żeński la ragazza

przed spółgłoskami

una ragazza

l’amica

przed samogłoskami

un’amica

2. Rodzajnik określony – liczba mnoga  str. 16 ćw. 7 il

Rodzaj męski

l’ lo

Rodzaj żeński

la l’

gli

pagina settantanovesima

Appendice grammaticale FORMY ZŁOŻONE RODZAJNIKA OKREŚLONEGO (PREPOSIZIONI ARTICOLATE)  str. 41 ćw. 12, str. 45 ćw. 10, str. 71 ćw. 10 Rodzaj męski

Rodzaj żeński

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

l’

gli

l’

allo

all’

agli

alla

all’

alle

dal

dallo

dall’

dai

dagli

dalla

dall’

dalle

nel

nello

nell’

nei

negli

nella

nell’

nelle

sul

sullo

sull’

sui

sugli

sulla

sull’

sulle

del

dello

dell’

dei

degli

della

dell’

delle

RZECZOWNIKI (NOME) 1. Rzeczowniki regularne  str. 12 ćw. 4 Rodzaj męski Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -o

Rodzaj żeński Liczba pojedyncza – Liczba mnoga

-i

-a

-e

ragazzo – ragazzi

ragazza – ragazze

fratello – fratelli

sorella – sorelle

Rodzaj męski lub rodzaj żeński Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -e

-i

insegnante – insegnanti padre – padri madre – madri

2. Rzeczowniki o nieregularnym rodzaju żeńskim  str. 12 ćw. 4 Rodzaj męski Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -e

-i

Rodzaj żeński Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -essa

-esse

studente – studenti

studentessa – studentesse

professore – professori

professoressa – professoresse

pagina ottantesima

Appendice grammaticale 3. Rzeczowniki o nieregularnej liczbie mnogiej a) rzeczowniki nieodmienne  str. 55 ćw. 12 Rzeczowniki powstałe po skróceniu wyrazu

Rzeczowniki zakończone samogłoską akcentowaną

Rzeczowniki jednosylabowe

Rzeczowniki zakończone spółgłoską

fotografia

città

sport

frigorifero

località

bicicletta

caffè

cinematografo

università

film

b) rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -a  str. 55 ćw. 12 Rodzaj męski Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -a

-i

programma – programmi problema – problemi diploma – diplomi panorama – panorami

c) rzeczowniki o nieregularnej liczbie mnogiej  str. 72 ćw. 3 la mano – le mani l’orecchio – le orecchie il ginocchio – le ginocchia

d) rzeczowniki o podwójnej liczbie mnogiej  str. 72 ćw. 3 i bracci il braccio

odnogi rzeki le braccia

ramiona ludzkie

pagina ottantunesima

Appendice grammaticale PRZYMIOTNIKI (AGGETTIVI)  str. 12 ćw. 4 Rodzaj męski Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -o

Rodzaj żeński Liczba pojedyncza – Liczba mnoga

-i

-a

africano – africani

africana – africane

straniero – stranieri

straniera – straniere

Rodzaj męski i rodzaj żeński Liczba pojedyncza – Liczba mnoga -e

-i

giapponese – giapponesi intelligente – intelligenti

ZAIMKI NIEAKCENTOWANE 1. Zaimki zwrotne (pronomi riflessivi)  str. 10 ćw. 6 chiamarsi io

chiamo

chiami

lei, lui, Lei

chiama

noi

chiamiamo

voi

chiamate

loro, Loro

chiamano

2. Zaimki dopełnienia dalszego (pronomi indiretti)  str. 72 ćw. 6 telefonare a qualcuno io

Mi telefoni dopo?

Ti telefono dopo.

lui

Gli telefono io o gli telefoni tu?

lei

Le telefono io o le telefoni tu?

Lei

Le telefono dopo.

noi

Ci telefonate dopo?

voi

Vi telefoniamo dopo.

loro (m) loro (f) Loro

-e

Gli telefono io o gli telefoni tu? Telefoniamo Loro dopo.

pagina ottantaduesima

Appendice grammaticale LICZEBNIKI GŁÓWNE (NUMERI CARDINALI)  str. 5 ćw. 12, str. 14 ćw. 4,

str. 24-25 ćw. 6-9

0 zero

1 uno

2 due

3 tre

4 quattro

5 cinque

6 sei

7 sette

8 otto

9 nove

10 dieci

11 undici

12 dodici

13 tredici

14 quattordici

15 quindici

16 sedici

17 diciassette

18 diciotto

19 diciannove

20 venti

21 ventuno

22 ventidue

23 ventitré

24 ventiquattro

25 venticinque

26 ventisei

27 ventisette

28 ventotto

29 ventinove

30 trenta

40 quaranta

50 cinquanta

60 sessanta

70 settanta

80 ottanta

90 novanta

100 cento

Gdy nazwa jedności zaczyna się od samogłoski (uno, otto), liczebniki tracą ostatnią samogłoskę z dziesiątki, np. centoottantotto.

CZASOWNIKI (VERBI) Czas teraźniejszy (indicativo presente) 1. Odmiana czasowników regularnych Koniugacja -are  str. 10 ćw. 6 -are

iniziare

chiamarsi

-o

inizio

mi chiamo

-i

inizi

ti chiami

lui, lei

-a

inizia

lui, lei

si chiama

noi

-iamo

iniziamo

noi

ci chiamiamo

voi

-ate

iniziate

voi

vi chiamate

loro

-ano

iniziano

loro

si chiamano

pagina ottantatreesima

Appendice grammaticale Koniugacja -ere  str. 26-27 ćw. 10-12, str. 30 ćw. 11 -ere

scrivere

decidersi

-o

scrivo

mi decido

-i

scrivi

ti decidi

lui, lei

-e

scrive

lui, lei

si decide

noi

-iamo

scriviamo

noi

ci decidiamo

voi

-ete

scrivete

voi

vi decidete

loro

-ono

scrivono

loro

si decidono

Koniugacja -ire model A  str. 40 ćw. 6 -ire

dormire

divertirsi

-o

dormo

mi diverto

-i

dormi

ti diverti

lui, lei

-e

dorme

lui, lei

si diverte

noi

-iamo

dormiamo

noi

ci divertiamo

voi

-ite

dormite

voi

vi divertite

loro

-ono

dormono

loro

si divertono

Zgodnie z tym modelem koniugacji odmieniają się czasowniki: dormire, sentire, partire, aprire, vestire, servire.

Koniugacja -ire model B  str. 40 ćw. 6 -ire

finire

-isco

finisco

mi pulisco

-isci

finisci

ti pulisci

lui, lei

-isce

finisce

lui, lei

si pulisce

noi

-iamo

finiamo

noi

ci puliamo

voi

-ite

finite

voi

vi pulite

loro

-iscono

finiscono

loro

si puliscono

pulirsi

Zgodnie z tym modelem koniugacji odmieniają się czasowniki: finire, preferire, capire, pulire, spedire, unire, costruire.

pagina ottantaquattresima

Appendice grammaticale 2. Odmiana czasowników nieregularnych ANDARE (jechać, iść)  str. 56 ćw. 4

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

vado

noi

andiamo

vai

voi

andate

lui, lei

loro

vanno

AVERE (mieć)  str. 14 ćw. 5

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

noi

abbiamo

hai

voi

avete

lui, lei

loro

hanno

DIRE (powiedzieć)  str. 69 ćw. 12

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

dico

noi

diciamo

dici

voi

dite

lui, lei

dice

loro

dicono

DOVERE (musieć)  str. 30 ćw. 5

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

devo

noi

dobbiamo

devi

voi

dovete

lui, lei

deve

loro

devono

ESSERE (być)  str. 12 ćw. 2

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

sono

noi

siamo

sei

voi

siete

lui, lei

loro

sono

FARE (robić)  str. 28 ćw. 4

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

faccio

noi

facciamo

fai

voi

fate

lui, lei

loro

fanno

pagina ottantacinquesima

Appendice grammaticale POTERE (móc)  str. 30 ćw. 5

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

posso

noi

possiamo

puoi

voi

potete

lui, lei

può

loro

possono

SAPERE (wiedzieć)  str. 68 ćw. 6

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

noi

sappiamo

sai

voi

sapete

lui, lei

loro

sanno

STARE (miewać się)  str. 66 ćw. 7

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

sto

noi

stiamo

stai

voi

state

lui, lei

sta

loro

stanno

USCIRE (wychodzić)

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

esco

noi

usciamo

esci

voi

uscite

lui, lei

esce

loro

escono

VENIRE (przychodzić)  str. 56 ćw. 4

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

vengo

noi

veniamo

vieni

voi

venite

lui, lei

viene

loro

vengono

VOLERE (chcieć)  str. 30 ćw. 9

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

voglio

noi

vogliamo

vuoi

voi

volete

lui, lei

vuole

loro

vogliono

pagina ottantaseiesima

Dizionario Wstęp Słowniczek zawiera słowa, wyrażenia i zwroty występujące w pierwszej części podręcznika. Podane znaczenia dotyczą wyłącznie kontekstu, w jakim zostały użyte w książce. Objaśnienie skrótów: m – rodzaj męski ż – rodzaj żeński lm – liczba mnoga niereg. – czasownik nieregularny I – koniugacja -are II – koniugacja -ere IIIA – koniugacja -ire, typ odmiany A (jak partire) IIIB – koniugacja -ire, typ odmiany B (jak finire) dosł. – dosłownie pot. – potocznie

DIZIONARIO A a proposito

a destra a dopo a posto a presto a sinistra abbastanza abbondante abitante m/ż

abitare I accademico accanto a accento m accogliente acqua ż acquatico ad alta voce ad alto volume

adesso affatto affiatato Africa ż agosto m aiutare I al centro di alla fine allergia ż allievo m

allora almeno alto altro alunno m amare I America ż americano

amico m

w związku z, à propos w prawo, na prawo do zobaczenia (później) w porządku do zobaczenia w lewo, na lewo dość, wystarczająco obfity mieszkaniec, mieszkanka mieszkać akademicki obok akcent przytulny woda wodny na głos, głośno głośno (o dźwięku z jakiegoś urządzenia) teraz wcale zgrany Afryka sierpień pomagać pośrodku w końcu alergia, uczulenie uczeń (szkoły podstawowej) więc; wtedy przynajmniej wysoki inny uczeń kochać Ameryka amerykański; Amerykanin przyjaciel

amica ż ammirare I anche ancora andare I niereg. andare a trovare angelo m anno m anticamera ż antidolorifico m anzi appetito m appunto aprile m arancia ż arancione architettura ż arco m Argentina ż argentino

armadietto ż armadio m arrabbiarsi I arrabbiato arredare I arrivare I arrivederci arrivo m arte ż ascensore m asciugare I ascoltare I Asia ż asilo m

asilo nido asma ż assolutamente astronomia ż attività ż Australia ż Austria ż

przyjaciółka podziwiać też, także jeszcze iść, jechać odwiedzać anioł rok przedpokój lek przeciwbólowy przeciwnie, a nawet apetyt właśnie kwiecień pomarańcza pomarańczowy architektura łuk Argentyna argentyński; Argentyńczyk szafka szafa pot. wściekać się wściekły urządzać przyjechać, przyjść do widzenia przyjazd, przybycie sztuka winda suszyć słuchać Azja azyl, tu pot.: przedszkole żłobek astma absolutnie, całkowicie astronomia aktywność, czynność Australia Austria

austriaco autunno m avanti avere II niereg. avere bisogno avere caldo avere fame avere freddo avere mal di avere paura avere il raffreddore avere sete avere sonno avere tosse azzurro

austriacki; Austriak jesień naprzód mieć potrzebować odczuwać gorąco być głodnym odczuwać zimno odczuwać ból bać się być przeziębionym być spragnionym być sennym kaszleć lazurowy, niebieski

B bagno m balcone m ballare I bambina ż bambino m banco m bandiera ż bar m barra ż barrato basilica ż basta! bastare I bello bene benissimo benone bianco bicchiere m bici ż bicicletta ż biglietto m biologia ż biondo bisogno m

łazienka; kąpiel balkon tańczyć dziecko (płci żeńskiej) dziecko ławka flaga bar ukośnik, tu: kreska przekreślony bazylika dość!, wystarczy! wystarczać ładny dobrze doskonale bardzo dobrze biały kieliszek; szklanka rower rower bilet biologia blond potrzeba

ottantasette

Dizionario blu bocca ż bosco m bottiglia ż box m braccio m bravo

bravo! breve brioche ż

bruno brutto buongiorno C caffè m calcio m calcolo m caldo calma ż cambiare I campione m campionessa ż cane m canna ż cantare I capello m capire IIIB capitale ż cappello m carta ż casa ż cascata ż cassa ż castello m celeste cena ż cenare I centro m cercare I cerchia ż certo

granatowy usta las butelka boks; kabina ramię grzeczny, odważny, dzielny świetny!; świetnie! krótki rodzaj ciastka drożdżowego ciemny (o włosach) brzydki dzień dobry

kawa piłka nożna rachunek gorący; gorąco spokój zmieniać mistrz mistrzyni pies trzcina śpiewać włos rozumieć stolica kapelusz, czapka papier, karta dom wodospad kasa zamek niebieski kolacja jeść kolację centrum szukać grono pewny; na pewno, oczywiście che jaki, który, że, co che bello! jaki ładny! che cosa? co? che pizza! ale nuda! chi kto chiamarsi I nazywać się chiaro jasny; jasne chiesa ż kościół chilo m kilogram chimica ż chemia chiocciola ż ślimak, tu: małpa (znak w adresie internetowym) chitarra ż gitara ciao! cześć! Cina ż Chiny cinema m kino cinematografo m kino, kinematograf cinese chiński; Chińczyk, Chinka città ż miasto

ottantotto

classe ż coda ż codina ż colazione ż collega m/ż colore m come come mai? come no?

klasa ogon ogonek śniadanie kolega, koleżanka kolor jak jak to?, jakim cudem? jak to nie?, jakżeby nie? cominciare I zaczynać comodo wygodny compagno m kolega (z klasy, z pracy) compito m zadanie comporre II komponować, zestawiać composto złożony (z…) comprare I kupować computer m komputer comunque jednak conoscere II znać, poznać consultare I doradzać, zapytać contenitore m pojemnik contento zadowolony continuare I kontynuować, robić coś wciąż controllare I sprawdzać convenire II niereg. opłacać się coordinatore m wychowawca copiare I kopiować, przepisywać coppia ż para coraggio m odwaga cordiale uprzejmy; serdeczny cornetto m rogalik correggere II poprawiać corridoio m korytarz così così tak sobie cosmetico m kosmetyk creare I tworzyć crepi! słowo używane w znaczeniu: dziękuję (w odpowiedzi na: in bocca al lupo) crescere II rosnąć criceto m chomik cucina ż kuchnia, kuchenka cucina a gas kuchenka gazowa cucina elettrica kuchenka elektryczna cultura ż kultura D da nessuna parte da qualche parte da solo dai!

dappertutto davanti dea ż decidere II delicato dente m dentista m dentro depressione ż

nigdzie gdzieś sam pot. weź!, uspokój się!; spróbuj! wszędzie przed, z przodu bogini decydować delikatny ząb dentysta w środku, wewnątrz depresja

detersivo m

di colore

di fronte a di meno di solito dicembre m dichiarare I dietro difficile dimensione ż dimenticarsi I dire II niereg. direttamente disabile discoteca ż disegnare I disegno m dispiacere m dispiacere

II niereg.

disturbare I divano m diverso divertimento m divertirsi II dividere II diviso dolce domanda ż domani domenica ż dominare I dopo dopodomani doppio

dormire III dottorato di ricerca dottore m dove dovere II niereg. dunque durare I duro E e eccì! ecco educazione ż educazione fisica Egitto m egiziano elegante elementare e-mail ż entrare I ermellino m esagerare I esame m esattamente esatto

detergent, środek czyszczący pot. kolorowy (o osobie) naprzeciwko mniej zazwyczaj grudzień deklarować za, z tyłu trudny rozmiar zapominać powiedzieć bezpośrednio niepełnosprawny dyskoteka rysować, kreślić rysunek przykrość sprawiać przykrość przeszkadzać kanapa inny rozrywka dobrze się bawić dzielić podzielony słodki pytanie jutro niedziela dominować, przeważać potem, następnie pojutrze podwójny; dwuosobowy spać doktorat doktor, lekarz gdzie musieć zatem, więc trwać twardy, trudny i, a a psik! oto wychowanie wychowanie fizyczne Egipt egipski; Egipcjanin elegancki podstawowy e-mail wchodzić gronostaj przesadzać egzamin dokładnie dokładny

Dizionario escursione ż esempio m esercizio m esistere II essere II niereg. essere in contatto Est m estate ż estero m età ż eterno etica ż Europa ż eventuale F fa fa niente fabbrica ż faccia ż facile falso fame ż famiglia ż famoso far male fare I niereg. fare colazione fare la spesa febbraio m febbre ż felice femminile fermarsi I fermata ż festa ż

wycieczka przykład ćwiczenie istnieć być być w kontakcie wschód lato zagranica wiek wieczny etyka Europa ewentualny, możliwy

temu, tu: równa się nie szkodzi fabryka twarz łatwy błędny, fałszywy głód rodzina sławny odczuwać ból robić jeść śniadanie robić zakupy luty gorączka szczęśliwy żeński zatrzymywać się przystanek, postój impreza, zabawa, święto festa di Ognissanti Dzień Wszystkich Świętych figurarsi I tu: nie przejmować się film m film fine ż koniec finestra ż okno fiorentino florencki fisica ż fizyka fontana ż fontanna forse może, być może forte silny; mocno, głośno fortunatamente na szczęście forzato przymuszony, przymusowy foto ż zdjęcie fotografia ż zdjęcie francese francuski; Francuz, Francuzka Francia ż Francja freddo zimno, zimny frequentare I uczęszczać frigo m lodówka frigorifero m lodówka frutta ż owoce frutto m owoc fuori na zewnątrz; pot. wynocha!

G gabbia ż gabinetto m galleria ż gamba ż garage m gatta ż gatto m genere m geniale genitore m gennaio m genovese geografia ż Germania ż gesticolare I ghiaccio m giallo Giappone m giapponese ginnasio m

klatka ubikacja galeria noga garaż kotka kot rodzaj genialny rodzic styczeń genueński geografia Niemcy gestykulować lód żółty Japonia japoński; Japończyk, Japonka I i II klasa szkoły

ginnastica ż giocare I giocare a carte giocatore m gioia ż giornata ż giorno m giovedì m gita ż giugno m giusto! gnomo m gola ż gondola ż gotico grafia ż grande grazie Grecia ż greco gridare I grigio guardare I

gimnastyka grać (w grę) grać w karty piłkarz radość dzień dzień czwartek wycieczka czerwiec zgoda! krasnal gardło gondola gotycki pismo duży dziękuję Grecja grecki; Grek krzyczeć szary oglądać

H hockey m hotel m

hokej hotel

I idea ż ideale identico impianto m hi-fi importante importare I in bocca al lupo

in totale incluso incontrarsi I indirizzo m

Liceo classico

pomysł idealny identyczny sprzęt hi-fi ważny zależeć, być ważnym wyrażenie używane, żeby życzyć szczęścia (dosł. w paszczę wilkowi) w sumie zawarty spotykać się adres; kierunek studiów

infatti inferiore inferno m influenza ż informatica ż informazione ż Inghilterra ż inglese

irregolare Italia ż italiano

rzeczywiście niższy piekło grypa informatyka informacja Anglia angielski; Anglik, Angielka zaczynać początek nauczyciel, nauczycielka razem w sumie bezsenność w tym czasie numer mieszkania (w adresie) trawienny, jelitowy natomiast zimowy zima zazdrość zapraszać ja Irlandia irlandzki; Irlandczyk, Irlandka nieregularny Włochy włoski; Włoch

K karaoke m karate m Kenia ż kiwi m

karaoke karate Kenia kiwi

iniziare I inizio m insegnante m/ż

insieme insomma insonnia ż intanto interno m

intestinale invece invernale inverno m invidia ż invitare I io Irlanda ż irlandese

L jezioro lago m lasagne ż lm lazanie lasciare I zostawiać latino łaciński latino m łacina laurea ż dyplom uczelni laurea breve licencjat lavabo m umywalka lavandino m zlew lavori forzati m lm roboty przymusowe lavoro m praca leggere II czytać lei ona Lei Pani, Pan (przy

lettera ż letteratura ż letto m lezione ż lezione organizzativa

liceo m ligure lingua ż località ż

zwracaniu się) list; litera literatura łóżko lekcja

lekcja organizacyjna, tu: lekcja wychowawcza liceum liguryjski język miejscowość

ottantanove

Dizionario lontano da loro Loro

luce ż luglio m lui luna ż lunedì m M ma macché! macchina ż

daleko od oni, one; ich Państwo, Panie, Panowie (przy zwracaniu się); Państwa, Pań, Panów światło lipiec on księżyc poniedziałek

ale ależ skąd!, no co ty! samochód; maszyna; aparat madre ż matka maestro m mistrz; nauczyciel w szkole podstawowej maggio m maj mai nigdy mal(e) ból; dolegliwość mamma ż mama mamma mia! o matko! managgia! a niech to! mancanza ż brak mancare I brakować mandare I wysyłać mangiare I jeść mano ż ręka mantello m płaszcz; peleryna mare m morze marrone brązowy martedì m wtorek marzo m marzec maschile męski matematica ż matematyka materia ż przedmiot (szkolny) mattina ż ranek maturità ż dojrzałość; matura media ż inferiore szkoła średnia (klasy niższe) media ż superiore szkoła średnia (klasy wyższe) medico m lekarz meglio lepiej mela ż jabłko meno mniej, minus, odjąć mensola ż półka mentre podczas gdy meraviglia ż cud mercato m rynek mercoledì m środa merenda ż przekąska; podwieczorek; drugie śniadanie mese m miesiąc messaggio m wiadomość metrò m metro metropolitana ż metro mettere II kłaść mettersi d’accordo mezzanotte ż mezzo m

novanta

mezzogiorno m mezz’ora ż mica miniera ż ministero m mio misto mobile m moda ż moderno modificare I moglie ż molto momento m mondo m montagna ż monumento m morbido morire III niereg. mostrare I motivo m muoversi II museo m musica ż N nascere II nascita ż nato natura ż nazionalità ż né… né nel mezzo nero nessuno nido m niente no noi non esiste proprio! nonna ż nonno m Nord m Nord America ż nostalgia ż nostro nota ż notte ż novembre m nudo numero m numero civico nuovo

O occhiali m lm occhio m offrirsi IIIA ogni ognuno opera ż opera d’arte dojść do porozumienia opera lirica północ opposto pół ora ż

południe pół godziny rodzaj przeczenia kopalnia ministerstwo mój mieszany mebel moda nowoczesny zmieniać, modyfikować żona dużo; bardzo chwila świat góry zabytek miękki umrzeć pokazywać powód ruszać się muzeum muzyka

ora orale orario m orecchio m oretta ż organizzare I organizzarsi I organizzativo orologiaio m orologio m ortografia ż osservare I ottimo ottobre m Ovest m ovvio P padre m pagare I paese m pala ż palazzo m palla ż pallavolo ż panino m panorama m papà m parco m parete ż parlare I partecipare I particolarmente partita ż passare I

rodzić się narodzenie urodzony natura, przyroda narodowość ani…, ani pośrodku czarny nikt gniazdo, tu pot.: żłobek passeggiata ż nic pasta ż nie pasticcio m my pasto m pattinaggio m nie ma mowy! babcia paura ż dziadek pausa ż północ pavimento m Ameryka Północna pazienza ż tęsknota peggio nasz pelle ż nuta penna ż noc pensiero m listopad per nagi per caso numer; liczba per cento numer domu per esempio nowy per favore per fortuna perché? okulary perché oko perciò zgłaszać się percorso m każdy perdere II każdy (każda osoba) perfettamente dzieło permesso dzieło sztuki opera però przeciwny persona ż godzina

teraz ustny rozkład, plan ucho godzinka organizować organizować się organizacyjny zegarmistrz zegar ortografia obserwować doskonały, świetny październik zachód oczywisty ojciec płacić miejscowość łopata kamienica, pałac piłka siatkówka kanapka panorama, widok tata park ściana mówić uczestniczyć szczególnie mecz przechodzić, tu: zdawać spacer makaron kłopoty posiłek jazda na łyżwach lub rolkach strach przerwa podłoga cierpliwość gorzej skóra pióro; długopis myśl przez przypadkiem procent na przykład poproszę na szczęście dlaczego? ponieważ, dlatego że i dlatego trasa tracić, gubić, przegapić świetnie przepraszam, czy mogę (wejść, przejść) ale osoba

Dizionario pezzo m di ricambio piacere m piacere piano m di lavoro pianoforte m piatto m piazza ż piazzale m piccolo piscina ż pittura ż più più o meno pizza ż poi polacco Polonia ż poltrona ż pomeriggio m ponte m porta ż portare I

część zapasowa przyjemność miło mi blat kuchenny fortepian talerz; danie plac plac mały basen malarstwo dodać, plus, więcej mniej więcej pizza później polski; Polak Polska fotel popołudnie most; długi weekend drzwi nieść, zanieść, przynieść porto m port Portogallo m Portugalia portoghese portugalski; Portugalczyk, Portugalka posata ż sztuciec postare I zamieszczać post, odpowiadać (na czacie) posto m miejsce potere II niereg. móc pranzare I jeść obiad pranzo m obiad precedente poprzedni precisamente dokładnie preferire IIIB woleć prego proszę prendere II brać preoccupazione ż troska, zmartwienie preparare I przygotowywać prepararsi I przygotować się presentare I przedstawiać preside m/ż dyrektor, dyrektorka (szkoły) prezzo m cena prima wcześniej, najpierw primavera ż wiosna primo pierwszy privato prywatny problema m problem, kłopot prof m/ż pot. psor professore m profesor professoressa ż pani profesor progetto m projekt programma m program, plan proposta ż propozycja proprio własny; właśnie prova ż próba; egzamin prova orale egzamin ustny prova scritta egzamin pisemny provare I próbować pulire IIIB czyścić pulito czysty

puntino m punto m purtroppo

kropeczka kropka niestety

Q quaderno m quadro m qualcosa qualcuno quale? quando? quarto m quarto d’ora quasi quello questo quindi quotidiano quotidiano m

zeszyt obraz coś ktoś jaki?, który? kiedy?, ile? ćwiartka kwadrans prawie tamten ten zatem, więc codzienny dziennik, gazeta

R raccontare I radio ż raffreddore m ragazza ż ragazzo m ragione ż re m regione ż regola ż religione ż respiro m resto m richiamare I richiedere II ricordarsi I ricostruire IIIB ridere II riguardare I rinascimentale riparare I ripetere II riportare I riposarsi I riprendere II

riprovare I risolvere II rispondere II risposta ż ristorante m riunione ż rivista ż romano romantico rosa ż rosa rosso rotondo rumore m Russia ż russo

opowiadać radio przeziębienie dziewczyna chłopak racja król region reguła, zasada religia oddech reszta oddzwaniać wymagać przypominać sobie rekonstruować śmiać się dotyczyć renesansowy naprawiać powtarzać odnosić odpoczywać ponownie brać się do czegoś próbować ponownie rozwiązać odpowiadać odpowiedź restauracja zebranie czasopismo rzymski romantyczny róża różowy rudy, czerwony okrągły hałas Rosja rosyjski; Rosjanin

S sobota sabato m sala ż da pranzo jadalnia

sale m salute ż salute! saluto m santo m sapere II sardo sbagliato scaffale m scala ż scambiare I scatoletta ż

scelta ż scendere II scialuppa ż scienza ż scienze ż lm motorie scimmia ż scolastico scozzese Scozia ż scritto scrivania ż scrivere II scuola ż scuro scusa scusi

sól zdrowie na zdrowie! pozdrowienie święty wiedzieć sardyński błąd regał schody wymieniać pudełko, śniadaniówka, puszka wybór schodzić szalupa nauka

wychowanie fizyczne małpa szkolny szkocki; Szkot, Szkotka Szkocja pisemny, napisany biurko pisać szkoła ciemny przepraszam (ciebie) przepraszam (pana, panią) secondo drugi secondo według sedia ż a rotelle wózek inwalidzki segreto m tajemnica semplicemente po prostu Senegal m Senegal senegalese senegalski; Senegalczyk, Senegalka sentire IIIA słyszeć senza bez sera ż wieczór serio poważny servire III służyć; podawać (do stołu) sesso m płeć sete ż pragnienie settembre m wrzesień settimana ż tydzień sì tak sicuramente na pewno signora ż pani signore m pan simpatico sympatyczny singolo pojedynczy; jednoosobowy situazione ż sytuacja soffrire IIIA cierpieć soggiorno m salon sole m słońce solito zwykły solo sam soluzione ż rozwiązanie somma ż suma sonno m sen; senność

novantuno

Dizionario sopra soprattutto sorpreso sottile sotto spaghetti m lm Spagna ż spagnolo specchio m speck m sperare I spesa ż spesso spiegare I splendido sporco sport m spostare I

nad przede wszystkim zaskoczony cienki, wiotki pod spaghetti Hiszpania hiszpański; Hiszpan lustro bekon mieć nadzieję wydatki, tu: zakupy często wyjaśniać wspaniały brudny sport przesuwać, przemieszczać spremuta ż sok wyciskany z owoców spumante m wino musujące squadra ż drużyna stabilire IIIB ustanawiać stadio m stadion stagione ż pora roku; sezon stancarsi I męczyć się stanza ż pomieszczenie stare I niereg. być; stać; czuć się stasera dziś wieczorem Stati m lm Uniti Stany Zjednoczone statunitense amerykański (w odniesieniu do USA) stereo m wieża stereo stesso ten sam, taki sam stile m styl stimare I szacować, oceniać stomaco m żołądek; brzuch storia ż historia storico historyczny stoviglia ż naczynie straniero m cudzoziemiec strano dziwny studente m uczeń, student studentessa ż uczennica, studentka studiare I uczyć się studio m gabinet; nauka subito natychmiast succedere II dziać się succo m sok Sud m południe Sud America ż Ameryka Południowa sudamericano południowo amerykański sul serio poważnie, na serio suo jego, jej

novantadue

Suo suonare I superiore svedese Svezia ż svilupparsi I Svizzera ż svizzero swahili

Pana, Pani grać (na instrumencie) wyższy szwedzki; Szwed, Szwedka Szwecja rozwijać się Szwajcaria szwajcarski; Szwajcar swahili

T tanto tappeto m tardi tavola ż taxi m tè m teatro m tedesco telefonare I telefonino m telefono m televisore m tennis m terme ż lm tesoro m tesoro d’amico test m testa ż tirare I tiro m tiro con l’arco tomba ż tonsillite ż topo m tornare I torneo m toro m torre ż torto m toscano tosse ż tradizione ż traghetto m tramonto m tranquillo treno m triste troppo trovare I tu tubo m tuo turchese tutti tutto

wiele, dużo; bardzo dywan późno stół taksówka herbata teatr niemiecki; Niemiec telefonować telefon komórkowy telefon telewizor tenis zdrój, uzdrowisko skarb prawdziwy przyjaciel test głowa strzelać; ciągnąć strzał strzelanie z łuku grób zapalenie gardła mysz wracać turniej byk wieża brak racji toskański kaszel tradycja prom zachód słońca spokojny pociąg smutny zbyt, zbyt dużo znajdować ty rura twój turkusowy wszyscy wszystko

U uguale ultimamente unito usanza ż uscire IIIA uso m V va bene vabbè vecchio vedere II venerdì m venire III niereg.

taki sam ostatnio zjednoczony zwyczaj, obyczaj wychodzić użycie

viola virgola ż visitare I voce ż voi volentieri volere II niereg. volontario m volta ż vostro votare I vulcano m vuoto

w porządku, pot. ok pot. wporzo stary widzieć piątek przychodzić, przybywać naprawdę zielony wstydzić się prawda; naprawdę ulica blisko; obok zabraniać Wietnam wietnamski; Wietnamczyk, Wietnamka fioletowy przecinek zwiedzać; badać głos wy chętnie chcieć chętny raz wasz głosować wulkan pusty

W windsurfing m würstel m

windsurfing parówka

Y yogurt m

jogurt

Z zanzara ż zio m zitto zona ż

komar wujek cichy strefa

veramente verde vergognarsi I vero via ż vicino a vietare I Vietnam m vietnamita

NAGRANIA DOSTĘPNE NA

www.portalromanisty.pl

Jak pracować z podręcznikiem? 50

4–9

Ćwiczenia w rozumieniu ze słuchu. Cyfra oznacza numer nagrania. Przejdź do ćwiczeń 4-9 w tej samej lekcji

Nowatorska czterotomowa seria podręczników do nauki języka włoskiego od podstaw, opracowana przez polskie autorki z myślą o polskich uczniach szkół ponadpodstawowych.

Przejdź do ćwiczenia 12. w tej samej lekcji

Kolejny blok ćwiczeń, np. Posłuchaj dialogu, Skojarzenia, Zdania do tłumaczenia, Ach, te przyimki!

Poznaj mój kraj

Kultura Włoch.

Pora na zabawę w parach

Praca w parach.

Praca w parach – Pora na zabawę w parach

„niebieską część”, część”.

Pora na pracę w grupach

Praca w grupach.

Wykorzystanie folii – połóż na tekście dialogu lub ćwiczenia niebieską lub czerwoną folię i wykonaj trudniejszy wariant ćwiczenia.

Joanna Jarczyńska Katarzyna Święcicka Księgarnia internetowa

www.nowela.pl

/WydawnictwoNowela

Wydawnictwo Nowela