NAGRANIA DOSTĘPNE NA
www.portalromanisty.pl
1b
Jak pracować z podręcznikiem? 50
4–9
12
Ćwiczenia w rozumieniu ze słuchu. Cyfra oznacza numer nagrania. Przejdź do ćwiczeń 4-9 w tej samej lekcji
Nowatorska czterotomowa seria podręczników do nauki języka włoskiego od podstaw, opracowana przez polskie autorki z myślą o polskich uczniach szkół ponadpodstawowych.
Przejdź do ćwiczenia 12. w tej samej lekcji
Kolejny blok ćwiczeń, np. Posłuchaj dialogu, Skojarzenia, Zdania do tłumaczenia, Ach, te przyimki!
Poznaj mój kraj
Kultura Włoch.
Pora na zabawę w parach
Praca w parach.
1b
Praca w parach – Pora na zabawę w parach
„niebieską część”, część”.
Pora na pracę w grupach
Praca w grupach.
Wykorzystanie folii – połóż na tekście dialogu lub ćwiczenia niebieską lub czerwoną folię i wykonaj trudniejszy wariant ćwiczenia.
Joanna Jarczyńska Katarzyna Święcicka Księgarnia internetowa
www.nowela.pl
/WydawnictwoNowela
Wydawnictwo Nowela
Perfettamente! 1b Podręcznik do nauki języka włoskiego dla szkół ponadpodstawowych
Joanna Jarczyńska Katarzyna Święcicka
Autorki: Joanna Jarczyńska, Katarzyna Święcicka Redakcja naukowa: prof. UW dr hab. Elżbieta Jamrozik Redakcja: Izabela Majcher Korekta językowa: Dario Prola Projekt okładki: Aleksandra Krzanowska Projekt typograficzny i skład: Trevo – Martins Ilustracje: Elżbieta Kidacka, Sarah Jarmulak Zdjęcia: © Alberto Macchi str. 8; © federicofoto / fotolia.com str. 16; © Fedor Selivanov / 123rf.com str. 16, 21; © Inga Tihonova / 123rf.com str. 30; © Leonard Zhukovsky / fotolia.com str. 24; © Oleksandr Pekur / 123rf.com str. 4; © Paola Giannoni / 123rf.com str. 16, 21; © peterm / 123rf.com str. 30; © robodread / 123rf.com str. 48; © tupungato / 123rf.com str. 21, 20; © Alberto Masnovo / fotolia.com str. 16; © alexandre zveiger / fotolia.com str. 1, 20, 43, 57; © Algirdas Urbonavicius / 123rf.com str. 6; © alhovik / 123rf.com str. 44; © Amir Kaljikovic / fotolia.com str. 1, 15, 43, 57; © Andrey Popov / fotolia.com str. 16, 19; © Arindam Banerjee / 123rf.com str. 2; © arturaliev / fotolia.com str. 35; © auremar / fotolia.com str. 1, 20, 29; © B. Wylezich / fotolia.com str. 21, 24; © bloomua / fotolia.com str. 16; © blueringmedia / 123rf.com str. 44; © bowie15 / 123rf.com str. 30; © chagin / fotolia.com str. 2; © coramax / fotolia.com str. 4; © Cosmin-Constantin Sava / 123rf.com str. 59; © Dan Race / fotolia.com str. 1, 15, 29, 43, 57; © Daniel Åhs Karlsson wklejka; © Denis Raev / fotolia.com str. 2; © Denis Topal / fotolia.com str. 16; © Denys Semenchenko / 123rf.com str. 44; © djdarkflower / fotolia.com str. 19; © Edyta Pawlowska / 123rf.com str. 16; © Elnur Amikishiyev / 123rf.com str. 2, 6; © goodluz / 123rf.com str. 23, 57; © hyunsuss / fotolia.com str. 1; © Igor Bekirov / fotolia.com str. 16; © ivanukh / fotolia.com str. 2; © Jan Schroeder wklejka; © Jenny Lipets / 123rf.com str. 48; © kabat / fotolia.com str. 59; © Kostyantine Pankin / 123rf.com str. 35; © Kristaps Eberlins / 123rf.com str. 48; © kzenon / 123rf.com str. 24; © Leonard Zhukovsky / 123rf.com str. 16; © livepict.com wklejka; © Li Xuejun / 123rf.com str. 6, 19, 16, 26; © Ljupco Smokovski / 123rf.com str. 4; © Manfred Werner Tsui str. 3; © Marco2811 / fotolia.com str. 24; © mir Kaljikovic / fotolia.com str. 29; © misha / 123rf.com str. 4; © Moodboard / 123rf.com str. 2, 6, 16, 24; © nikiteev / fotolia.com str. 50, 51, 56; © own work str. 40; © Paolese / fotolia.com str. 16, 19; © Patryk Kosiński / fotolia.com str. 20; © phaitoon / 123rf.com str. 4; © phototraveller / 123rf.com str. 2; © Piotr Adamowicz / fotolia.com str. 16; © Presidenza della Repubblica wklejka; © racorn / 123rf.com str. 6; © Radu Razvan / 123rf.com str. 24; © Robert Kneschke / fotolia.com str. 16; © Rui Vale de Sousa / fotolia.com str. 1, 15, 29, 43; © salko wklejka; © Stefano Armaroli / 123rf.com str. 2, 6; © Stefano Del Freo / fotolia.com str. 24; © Stefano Rho / 123rf.com str. 24; © Suradnik13 wklejka; © Syda Productions / fotolia.com str. 20; © Sylvie Bouchard / 123rf.com str. 59; © Taina Sohlman / 123rf.com str. 24; © Tetiana Yurchenko / 123rf.com str. 44; © Tombaky / fotolia.com str. 16, 19; © tupungato / 123rf.com str. 16, 21, 20, 24; © Università Reggio Kalabria wklejka; © Valentini17 wklejka; © Valentyn Leshchymenko / 123rf.com str. 2; © vectomart / 123rf.com str. 53; © venusangel / fotolia.com str. 4; © Viacheslav Baranov / 123rf.com str. 2; © Vojtech Vlk / 123rf.com str. 40, 13, 23, 37, 51; © Yelena Rybakova wklejka; © Yulia Mayorova / shutterstock okładka Źródła adaptowanych tekstów autentycznych: www.tantifilm.net/; www.elbasun.com/; http://digilander.libero.it/; http://trovacinema.repubblica.it/; www.comune.venezia.it/; www.beniculturali.it/; http://eurosongitalia.altervista.org/; http://www.carnivalofvenice.com/; http://zarquon.it/; www.focus.it/; http://www.pinkdna.it/; www.adiantum.it/; http://www.liceospoleto.it/; www.educambiente.tv/ Wydawca dołożył wszelkich starań, by ustalić autorstwo wszystkich ilustracji, zdjęć i tekstów użytych w publikacji. Jeśli doszło do niezamierzonego pominięcia, uprzejmie prosimy o kontakt i zapewniamy, że uzupełnimy informacje w kolejnym wydaniu podręcznika. Copyright © by Wydawnictwo Nowela, Poznań 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości bądź części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (drukarskiej, fotograficznej, komputerowej i in.), wymaga pisemnej zgody wydawcy.
ISBN: 978-83-65283-56-6
Nowela sp. z o. o. ul. Żmigrodzka 41/49 60-171 Poznań Księgarnia: www.nowela.pl www.portalromanisty.pl
Wstęp do podręcznika Perfettamente! to nowatorska seria podręczników, owoc wieloletnich doświadczeń i wspólnej pracy autorek, które kochają język włoski i rozpowszechniają go w Polsce z pasją i zaangażowaniem. Zajęcia dydaktyczne z młodymi ludźmi stały się inspiracją do napisania podręcznika dla polskich uczniów rozpoczynających naukę języka włoskiego. Bohaterowie książki rozpoczynają naukę w polskim liceum, a towarzyszy im wychowawca – Włoch. W klasie są nie tylko Polki i Polacy, ale także Japonka, pół-Włoszka i pół-Senegalczyk. Wspólnie uczą się języka włoskiego i z entuzjazmem odkrywają włoską kulturę. Podpowiadają uczniom korzystającym z podręcznika, co warto zapamiętać i na co zwrócić uwagę, by nauka przychodziła łatwo i była skuteczna. Na szczególną uwagę zasługuje: bogactwo podstawowych i dodatkowych materiałów, jednoczesne rozwijanie umiejętności słuchania, czytania ze zrozumieniem, pisania i mówienia, indukcyjne podejście do gramatyki, ciągłe spiralne powtarzanie już nabytej wiedzy i umiejętności, a także ćwiczenia sprawdzające jednocześnie leksykę i gramatykę oraz łączące różne kompetencje językowe. Mamy nadzieję, że odtąd język włoski i kultura Italii staną się Waszą pasją… Wydawnictwo Nowela
Spis treści
Unità 6 Ci facciamo un po’ di cultura?
str. 1–14
Uzyskiwanie i udzielanie prostych informacji na temat swoich upodobań, zainteresowań Uzyskiwanie i udzielanie prostych informacji na temat swoich planów, zamiarów i intencji Prowadzenie prostych negocjacji Opisywanie osób: tworzenie krótkich biogramów artystów
Umiejętności
Kompetencje
• • • •
Wiedza
Słownictwo i sytuacje komunikacyjne
• Różnice znaczeniowe między czasownikami guardare i vedere oraz sentire i ascoltare • Kultura: słownictwo związane z muzyką, malarstwem, rzeźbą, kinem, uczestnictwo w kulturze, twórcy (nazwy zawodów związanych z kulturą) i ich dzieła • Życie szkoły: szerzenie kultury w szkole • Człowiek, praca i okresy życia • Zaimki nieokreślone (2): qualche, alcuno, qualcuno • Przysłówki częstotliwości
Gramatyka, fonetyka i ortografia
• • • • •
Kraj, kultura, geografia
• Kultura Włoch: kino i muzyka
Gerundio (imiesłów czynny) Konstrukcja stare + gerundio Zaimki osobowe akcentowane Żeńskie formy nazw zawodów Przyimki (3) – zestawienie i omówienie wszystkich przyimków
Unità 7 In giro
str. 15–28
Umiejętności
Kompetencje
• Udzielanie, przyjmowanie i odrzucanie rad, sugestii • Uzyskiwanie i przekazywanie prostych informacji i wyjaśnień dotyczących wskazywania drogi, środków komunikacji miejskiej
Wiedza
Słownictwo i sytuacje komunikacyjne
• Nauka i technika: nazwy współczesnych urządzeń, ich obsługa i korzystanie z nich • Miasto: nazwy środków transportu • Człowiek i praca: nazwy zawodów związane z przedmiotami szkolnymi
Gramatyka, fonetyka i ortografia
• • • • • •
Kraj, kultura, geografia
• Wpływ technologii na obyczaje
Użycie przyimków in i con z nazwami środków transportu Powtórzenie przyimków związanych z poruszaniem się po mieście Aggettivi possessivi (zaimki przymiotne dzierżawcze) Użycie i pomijanie rodzajnika w konstrukcjach z czasownikami fare, diventare, essere Odmiana słów poco, tanto, troppo, molto Odmiana czasownika spegnere
Unità 8 Facciamo uno scambio!
str. 29–42
Umiejętności
Kompetencje
• • • •
Wypełnianie dokumentów: formularze, ankiety Przepraszanie i przyjmowanie przeprosin Wyrażanie nakazu i zakazu Tworzenie krótkich wypowiedzi pisemnych (ogłoszenie, wiadomość, notatka, rozpiska godzinowa)
Wiedza
Słownictwo i sytuacje komunikacyjne
• • • •
Człowiek: dane personalne (2) Życie rodzinne i towarzyskie: nazwy członków rodziny (2), nazwy świąt Liczebniki główne powyżej 100 Geografia: nazwy geograficzne
Gramatyka, fonetyka i ortografia
• Użycie i pomijanie rodzajnika z aggettivo possessivo (zaimkiem przymiotnym dzierżawczym) • Pronomi diretti (zaimki w funkcji dopełnienia bliższego) • Tryb rozkazujący i jego formy łączone z zaimkami w funkcji dopełnień • Użycie zaimków w funkcji dopełnień po zmianie szyku wyrazów
Kraj, kultura, geografia
• Włochy w liczbach: odległości, długości, wysokości itp.
Unità 9 Risparmiamo la natura
str. 43–56
Umiejętności
Kompetencje
• • • • •
Opisywanie i komentowanie zagrożeń współczesnego świata Przedstawianie faktów z teraźniejszości i przeszłości Wyrażanie opinii na temat ekologii i zdrowego trybu życia Formułowanie komplementów i reagowanie na nie (2) Wyrażanie uznania i gratulacji
Wiedza
Słownictwo i sytuacje komunikacyjne
• • • • • • • •
Życie rodzinne i towarzyskie: styl życia Dom: słownictwo związane z rachunkami i opłatami domowymi Żywienie: artykuły spożywcze Świat przyrody: warzywa i owoce, klimat, zagrożenia i ochrona środowiska naturalnego Zdrowie: higieniczny tryb życia Zestawienie i omówienie zasad stosowania różnych przeczeń i słowa mica Użycie słowa mica Zestawienie i omówienie przysłówków czasu
Gramatyka, fonetyka i ortografia
• Czas przeszły passato prossimo • Formy superlativo assoluto (stopnia najwyższego) przymiotników • Odmiana w czasie teraźniejszym czasowników zakończonych na -urre
Kraj, kultura, geografia
• Ochrona środowiska, zdrowy tryb życia, klimat i jego roślinność
Unità 10 Ben tornata in Italia!
str. 57–64
• Powtórzenie wszystkich sytuacji komunikacyjnych • Powtórzenie gramatyczno-leksykalne • Refleksja nad problemami społecznymi i interkulturowymi Polski i Włoch
Aneks gramatyczny
str. 65–68
Słowniczek
str. 69–72
Opis podręcznika O podręczniku Każdy tom składa się z dwóch zespolonych części: niebieskiej – ogólnej oraz czerwonej – analitycznej, przeznaczonych do równoległej realizacji, i podzielony jest na jednostki dydaktyczne składające się z sześciu lekcji, zajmujących odpowiednio dwie strony w niebieskiej i dwie w czerwonej części podręcznika. Podział ten wykorzystuje rezultaty badań nad pracą ludzkiego mózgu w czasie nauki, z których wynika, że prawa półkula odpowiada za globalne przetwarzanie nowych wiadomości, a lewa za logikę i myślenie analityczne. Praca poznawcza mózgu angażuje obie półkule mózgowe, które przetwarzają informacje od ogółu do szczegółu, a następnie syntetyzują materiał. W trakcie pracy z podręcznikiem przenosimy się z części niebieskiej do czerwonej i na odwrót, w zależności od typu operacji, które musi wykonać nasz mózg. Wyjątkiem od tego układu są ćwiczenia rozwijające sprawność mówienia, w których uczniowie wzajemnie sprawdzają poprawność swoich wypowiedzi, używając jednocześnie obu części. Numeracja ćwiczeń jest ciągła w obydwu częściach, a każda lekcja ma taką samą numerację stron w części niebieskiej i czerwonej. Na końcu podręcznika umieszczono aneks gramatyczny oraz słowniczek włosko-polski. O części niebieskiej Część niebieska zawiera następujące elementy stałe: • dialog wprowadzający w pierwszej lekcji rozdziału wraz z ćwiczeniami ułatwiającymi zrozumienie kontekstu, treści i wartości emocjonalnej wypowiedzi (rozumienie globalne); • trzy dialogi w kolejnych lekcjach stopniowo poszerzające treści leksykalno-gramatyczne z pierwszego dialogu; • ćwiczenia rozwijające słownictwo oraz kompetencje słuchania i czytania ze zrozumieniem, pisania i mówienia; • specjalnie opracowany tekst oryginalny – tak, by uczniowie mogli przyzwyczaić się do samodzielnego czytania w języku włoskim; • stronę poświęconą na samoocenę w zakresie rozumienia ze słuchu i rozumienia tekstu pisanego. A ponadto: • minisłowniczki po każdej lekcji – słowa i wyrażenia, które mogłyby sprawiać trudności uczącym się; • rubrykę: Poznaj mój kraj – poznawanie elementów kultury włoskiej z Anią i profesorem Pasquino; • rubrykę: Odrobina emocji – wykrzyknienia i partykuły służące wyrażaniu emocji; • Ćwiczenie dla szperaczy – zachętę do samodzielnego poszerzenia wiedzy o języku włoskim i elementach włoskiej kultury. O części czerwonej Część czerwona zawiera następujące elementy stałe: • odpowiednio dobrane fragmenty dialogów przedstawiające wybrane zagadnienia językowe; • reguły gramatyczne do samodzielnego uzupełniania; • ćwiczenia utrwalające poznane struktury językowe, o rosnącym stopniu trudności; • stronę poświęconą na samoocenę opanowania nowego słownictwa i struktur gramatycznych. A ponadto: • rubrykę: Ach, te przyimki! – ćwiczenia podsumowujące użycie przyimków; • zdania do tłumaczenia z języka polskiego na włoski oraz z włoskiego na polski. O rozdziałach • Każdy kolejny rozdział składa się z sześciu lekcji oraz części przeznaczonej do samooceny: –– lekcja 1 – wprowadzenie tematu, sytuacji komunikacyjnej oraz związanych z nią struktur językowych; –– lekcje 2, 3, 4 – stopniowe omówienie wprowadzanego materiału, jego rozszerzenie i ugruntowanie; –– lekcja 5 – powtórzenie i zebranie całego materiału; –– lekcja 6 – dodatkowa lekcja dla chętnych oparta na tekstach oryginalnych; –– samoocena w części niebieskiej i czerwonej – może służyć pracy własnej, przygotowaniu do sprawdzianu lub powtórce na lekcji. • Rozdział 10 składa się z trzech lekcji oraz wklejki z grą planszową w części niebieskiej oraz czerwonej. Zawiera powtórzenie wszystkich sytuacji komunikacyjnych oraz materiału gramatyczno-leksykalnego z całego podręcznika. O kolorach Kolory w serii Perfettamente! mają szczególne znaczenie. Dźwiękom charakterystycznym dla języka włoskiego oraz najważniejszym częściom mowy zostały przypisane stałe kolory, które są dodatkowym bodźcem ułatwiającym zapamiętywanie ważnych treści gramatycznych oraz istotną podpowiedzią dla uczniów. W trudniejszych ćwiczeniach kolory zostały celowo pominięte. W dialogach i niektórych ćwiczeniach fragmenty tekstów zostały zapisane czerwoną czcionką lub na czerwonym tle. Dzięki nałożeniu na takie teksty niebieskiej lub czerwonej folii dołączonej do podręcznika można uzyskać dodatkowe warianty ćwiczeń. Jak pracować z podręcznikiem? – patrz skrzydełko okładki
UNITÀ 1
Il primo giorno a scuola
UNITÀ 6
Ci facciamo un po’ di cultura?
Poznasz różnice znaczeniowe między czasownikami guardare i vedere oraz sentire i ascoltare.
Dowiesz się, jak rozmawiać o zainteresowaniach.
Nauczysz się mówić o swoich planach i negocjować.
Dowiesz się, co Twoi rówieśnicy uczący się w polskich szkołach robią dla włoskiej kultury.
Dowiesz się sporo o kulturze Włoch. Poznasz słowa związane z muzyką, malarstwem, rzeźbą, kinem oraz włoskie nazwy instrumentów muzycznych. Poznasz nazwy zawodów związanych z kulturą. Nauczysz się tworzyć krótkie biogramy artystów. uno
1
Lezione 1 Posłuchaj dialogu 1
O jakich formach spędzania wolnego czasu rozmawiają nasi bohaterowie? Wskaż odpowiednie zdjęcia.
1
2
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Dobierz słowa i wyrażenia do zdjęć z ćwiczenia 1. a) fiera del libro b) partita di calcio c) spettacolo di opera lirica d) teatro e) cinema f) mostra di quadri g) mostra di sculture h) concerto i) discoteca j) balletto
Jeszcze raz posłuchaj dialogu 3 1
Dokończ zdania zgodnie z dialogiem. 1) Filip vuole andare al concerto di Bocelli a) solo con Maria. b) con Maria e Piotr. c) con Piotr e Mateusz. 2) Piotr a) non vuole andare al concerto di Bocelli. b) vuole andare al concerto di Bocelli con Filip e Maria. c) vuole andare al concerto di Bocelli con Filip e Mateusz. 3) Hela vuole andare a vedere lo spettacolo a) solo con Klara. b) con Klara e Maria. c) con tutto il gruppo.
2
due
UNITÀ 6
Ci facciamo un po’ di cultura? 4
Przerysuj do zeszytu tabelę i uzupełnij ją wyrazami z ramki związanymi tematycznie z kulturą. Uwaga! Niektóre słowa i wyrażenia z ramki pasują do kilku rubryk. attore
5
pittore cantante scultore musicista spettacolo autore poeta regista cinema evento galleria d’arte filarmonica
SETTORE DELLA CULTURA:
OPERA D’ARTE:
teatro
1
2
3
4
film
5
6
7
libro
8
9
10
mostra
11
12
musica leggera
14
15
16
17
18
19
concerto scrittore fiera del libro
persone:
13
direttore d’orchestra
Czy znasz te osoby? Uzupełnij zdania podanymi wyrazami, dodając do nich nazwy narodowości. Uwaga! Niektóre wyrazy mogą się powtarzać. Następnie powiedz, kim są osoby na zdjęciach. scultore scrittore poeta regista attrice pittore attore cantante poetessa scrittrice giornalista
1. Monica Bellucci è un’ ?
.
2. Roberto Benigni è un ? , ma anche un ?
6–14
.
.
8. Madonna è una ?
9. Oriana Fallaci è una ? ma anche una ?
.
10. Sophie Marceau è un’ ? . ?
5. Michelangelo Buonarotti è uno ? , . ma anche un ?
a)
7. Francesco Petrarca è un ?
.
.
3. Wisława Szymborska è una ? 4. Umberto Eco è uno ?
.
6. Agnieszka Holland è una ?
b)
.
e ex moglie di un
c)
Odkryj, jak to działa
fiera (f) – targi partita (f) – mecz
mostra (f) – wystawa scultura (f) – rzeźba
leggero – lekki spettacolo (m) – przedstawienie, pokaz
tre
3
Lezione 2 Posłuchaj pierwszej części dialogu 2
1
Filip: Ciao ragazzi, come va? Piotr: Ciao Filip, tutto bene. E tu? Mi sembra o sei tutto impaziente? Filip: Tutto bene, anzi, benissimo. Aspetto Maria... ho una sopresa per lei: due biglietti per il concerto di Andrea Bocelli! Mateusz: E chi è? Filip: Come mai non lo sai? È un grande cantante italiano di musica lirica. Maria va matta per le sue canzoni. È il suo cantante preferito. Mateusz: Musica lirica? Non è il mio genere... Preferisco la musica moderna, il rap, l’hip hop... Filip: D’accordo, neanch’io amo la musica lirica, i concerti alla filarmonica o gli spettacoli all’opera. Io, per esempio, ascolto il rock degli anni 70 o anche quello moderno, ma Bocelli è diverso! Dovete assolutamente sentire qualche canzone di Bocelli e poi mi dite. Piotr: E vabbè, anche se io ascolto la musica raramente. In generale non vado pazzo per la musica. Preferisco leggere i libri e andare al cinema che ascoltare musica, ma se dici che a Maria piace tanto... Magari vengo con voi al concerto di Bocelli. Sai se ci sono ancora i biglietti? Filip: Ah, non vai matto per la musica? A Maria invece, come a me, piace tutto quello che è musica, anche i musical, l’opera lirica e, ovviamente il balletto. Il cinema le piace di meno. Io e Maria abbiamo proprio gli stessi gusti... Piotr: Senti, per i biglietti...
Dokończ zdania zgodnie z dialogiem. 1. Mateusz preferisce il rap e l’hip hop alla ? . 2. Piotr preferisce andare al cinema che ascoltare ? . 3. Filip preferisce i concerti di musica agli ? . 4. Filip preferisce andare al cinema che all’ ? . 5. Maria preferisce i musical al ? .
2–6 7
Odkryj, jak to działa Dobierz do zdjęć nazwy instrumentów muzycznych podane w ramce. Uwaga! Jeden instrument ma dwie nazwy.
1.
a) il pianoforte b) il violino c) la batteria d) le percussioni e) la chitarra f) il contrabbasso g) la tromba
3. 2.
4.
8
4
5.
6.
Dokończ zdania.
To zabawne, ale po polsku mówimy „dyrygent”, a nie „dyrektor orkiestry”.
1. Il pianista suona il ? .
5. Il batterista ? .
2. Il chitarrista ? .
6. Il percussionista ? .
3. Il violinista ? .
7. Il direttore d’orchestra dirige ? .
4. Il contrabbassista ? .
8. Il cantante canta le ? .
quattro
Ci facciamo un po’ di cultura? 9–10
UNITÀ 6
Odkryj, jak to działa
Poznaj mój kraj 11
Oto kilku współczesnych przedstawicieli muzyki włoskiej. Przeczytaj początek opisu kariery muzycznej każdej z tych osób i dobierz do niego właściwe zakończenie. Uwaga! Jeden tekst nie ma ciągu dalszego. 1. Ludovico Einaudi Inizia la sua carriera di musicista nel jazz rock. Intanto continua gli studi classici, e si diploma al Conservatorio Giuseppe Verdi di Milano. 2. Andrea Bocelli È un tenore italiano di formazione accademica, conosciuto però soprattutto come cantante di musica leggera. 3. Vasco Rossi È un cantautore rock italiano, anche se preferisce autodefinirsi come provoca(u)tore. Negli anni 70 fonda Punto Radio, una radio regionale, e diventa famoso con il programma Il Muretto. In onda parla con gli ascoltatori della vita e di filosofia, argomenti molto importanti per il suo futuro discografico. 4. Jovanotti È un cantautore, rapper e dj. Diventa famoso alla fine degli anni 80. All’inizio nel suo repertorio domina soprattutto rap, ma con il tempo nella sue canzoni ci sono sempre più elementi hip hop, funky e, alla fine, anche note etniche. 5. Riccardo Cocciante È un cantautore, compositore, musicista e autore di alcuni musical. Nasce a Saigon, in Vietnam, da padre italiano e da madre francese. A undici anni si trasferisce con la famiglia a Roma. a. È in Italia che si forma come artista, anche se – grazie alla madre – non perde mai la doppia identità italo-francese. b. Infatti, anche se proviene da una educazione vocale di natura lirica, oggi è uno dei cantanti italiani di musica leggera più famosi in tutto il mondo ed è tra gli artisti italiani che vendono il maggior numero di dischi. c. L’evoluzione musicale va insieme con l’evoluzione dei testi delle canzoni che parlano anche di filosofia, religione e politica, anche perché l’artista è un pacifista attivo che collabora anche con organizzazioni come Emergency o Amnesty International, ecc. d. È proprio nelle serate-evento che la radio organizza nei locali emiliani che, per la prima volta, prende in mano la chitarra e canta al pubblico alcune delle sue canzoni.
12–14
Dajmy szansę gramatyce sembrare – wydawać się sorpresa (f) – niespodzianka matto – szalony genere (m) – rodzaj diverso – inny
gusto (m) – smak, gust, upodobanie batteria (f) – perkusja diplomarsi – obronić dyplom formazione (f) – wykształcenie famoso – sławny
argomento (m) – temat nota (f) – nuta provenire da – pochodzić z
cinque
5
Lezione 3 Posłuchaj drugiej części dialogu 3
1
Piotr: Sì, ma... io lo stesso, preferisco andare al cinema o a teatro che ascoltare la musica. Poi non mi piacciono i concerti: c’è sempre troppa folla. Filip: Ah, non vai matto per la musica? A Maria invece, come a me, piace tutto quello che è musica... Io e Maria abbiamo proprio gli stessi gusti... Piotr: Se è così... senti, per i biglietti... Filip: Ah, dici che ami il cinema? E qual è il tuo genere preferito? Piotr: Mi piacciono molti generi: le commedie, i film d’avventura, anche i drammi. Ma, torniamo al concerto... Filip: E qual è il tuo regista preferito? Piotr: Mah, non lo so... Mi piacciono diversi registi, veramente... Filip: E tra i registi italiani chi conosci? Piotr: Dal neorealismo fino a oggi! Filip: A me il neorealismo non piace... Preferisco i registi contemporanei, soprattutto Benigni, Ozpetek. Piotr: Ahahahah... Ozpetek che è biculturale come te! Comunque loro due piacciono anche a me. Sai, se ti piacciono le commedie devi assolutamente vedere anche qualche film di Salvatores: le sue commedie sono così... italiane! Rispecchiano benissimo la mentalità italiana. Poi piacciono anche a Maria... A volte ci scambiamo alcuni DVD o guardiamo qualche film insieme. Filip: Guardate insieme i film?! Allora anch’io devo vedere qualche film con voi... Hela: Ciao ragazzi! Come va? Di che cosa state parlando? State tramando qualche complotto? Piotr: Noo, ma che dici? Noi? Noi? Tramare? Filip: Stiamo parlando dei nostri interessi, della nostra musica preferita, dei nostri film preferiti... Anna: Ahahahah... quindi non tramate, ma parlate delle trame! Filip: Piuttosto... stiamo parlando di cultura in generale! A proposito, tu conosci Andrea Bocelli? Hela: Mi stai chiedendo se conosco Bocelli?! Certo! Mi piace un sacco. Filip: Vedi, Piotr? Piotr: Sì, ma... io lo stesso preferisco il mondo del cinema e dello spettacolo! Hela: A proposito degli spettacoli: sapete che i ragazzi del liceo Batory fanno uno spettcolo sulla vita di Caravaggio? A Klara piace tantissimo questo pittore, a noi piace il teatro. Perché non andiamo a vederlo?
Odpowiedz na pytania, wskazując właściwe zdjęcie. 1. Che cosa preferisce Piotr? a)
b)
c)
b)
c)
2. Che cosa fanno insieme Piotr e Maria? a)
3. Che cosa preparano gli studenti del Batory? a)
2–10 6
b)
Odkryj, jak to działa sei
c)
Ci facciamo un po’ di cultura?
UNITÀ 6
Poznaj mój kraj 11
Dobierz poniższe tytuły do opisów filmów. Możesz poszukać pomocnych informacji w Internecie. Uwaga! Jeden z tytułów nie pasuje do żadnego filmu. Malena
Mediterraneo
La stanza del figlio
Il postino
La vita è bella
1. Il film diretto da Roberto Benigni racconta la storia di Guido, un ebreo di Arezzo felicemente sposato con una giovane maestra. I due hanno un figlio, Giosuè. Purtroppo un giorno tutta la famiglia finisce in un campo di concentramento. Anche se la situazione è tragica Guido inventa un gioco per proteggere il figlio dagli orrori che il piccolo può vedere. Il film riceve tre Oscar: per la colonna sonora, come miglior film straniero e, infine, Benigni riceve la statuetta anche come miglior attore protagonista. 2. Il film narra la storia di un poeta cileno, Pablo Neruda, che deve andare a vivere lontano dal suo Paese. Così, nel 1952 arriva in Italia, in una piccola isola del Mediterraneo. Qui incontra Mario che ogni giorno porta al poeta le lettere e in questo modo i due fanno amicizia. Neruda fa conoscere a Mario qualche poesia utile per conquistare e sposare Beatrice, il suo grande amore. Il film è l’ultima interpretazione di Massimo Troisi che muore qualche ora dopo la fine delle riprese. Nel 1996 il film riceve 5 candidature all’Oscar; purtroppo vince solo una statuetta. 3. Siamo in un piccolo paese siciliano. Mentre tutti gli abitanti stanno ascoltando Mussolini che dichiara la guerra alla Francia, un ragazzo di 14 anni si innamora di una donna bellissima, interpretata da Monica Bellucci. La donna è sola perché suo marito sta combattendo al fronte. Tutti gli uomini sono innamorati di lei e perciò tutte le donne la odiano. Non è una vita facile e quando, dopo alcuni mesi, arriva per posta la notizia che suo marito è morto, la situazione diventa drammatica. Il film, candidato all’Oscar per la colonna sonora di Ennio Morricone e per la migliore fotografia, non vince nessuna statuetta. 4. Giugno del 1941: otto militari italiani attraversano il mare e arrivano su una piccola isola greca. Dopo l’occupazione tedesca l’isola sembra deserta, tutti gli abitanti hanno paura di uscire per strada. Ma i militari italiani non hanno nessuna intenzione di comportarsi come i tedeschi e così fanno amicizia con il popolo greco. Purtroppo dopo qualche anno arriva la notizia del trattato di pace e i militari devono tornare in Italia. Per alcuni di loro è un vero dramma... Il film vince il premio Oscar nel 1992 per il migliore film straniero.
12
Na podstawie tekstów z ćwiczenia 11. odpowiedz na pytania. 1. 2. 3. 4. 5.
Quanti registi e quanti attori e attrici cita l’esercizio? Come si chiamano? Chi sono Malena, Pablo Neruda, Ennio Morricone, Massimo Troisi? Quanti Oscar in totale riescono a ottenere questi film? Quanti film parlano della Seconda Guerra Mondiale? Quali? Quanti di questi film sono ambientati su un’isola? Quali? lo stesso – taki sam, tu: i tak contemporaneo – współczesny rispecchiare – odzwierciedlać scambiarsi – wymieniać się complotto – spisek trama (f) – fabuła tramare – knuć sacco (m) – worek
un sacco – potocznie: mnóstwo, bardzo dużo felicemente – szczęśliwie origine (f) – pochodzenie campo (m) di concentramento – obóz koncentracyjny proteggere – chronić cileno – chilijski
utile – potrzebny ripresa (f) – zdjęcie (na planie) combattere – walczyć fronte (m) – front colonna (f) sonora – ścieżka dźwiękowa isola (f) – wyspa fare amicizia – zaprzyjaźnić się
sette
7
Lezione 4 Posłuchaj trzeciej części dialogu 6
1
Hela: A proposito degli spettacoli: sapete che i ragazzi del Batory stanno facendo una cosa me-ra-vi-glio-sa? Uno spettacolo molto professionale sulla vita di Caravaggio! Perché non andiamo a vederlo? Piotr: Sì, ma... io lo stesso preferisco il mondo del cinema e poi non amo troppo Caravaggio. Preferisco andare al cinema. Maria: Anch’io preferisco il cinema al teatro. Anzi, a dire il vero, preferisco guardare i film a casa. Lo stesso per la musica: mi piace ascoltarla a casa. Ai concerti c’è troppa folla. Filip: Non ti piacciono i concerti?! Ma come?! Cosa stai dicendo? Veramente preferisci ascoltare la musica a casa?! Maria: Sì, perché? Filip: Niente... è che... Hela: Ragazzi, ma possiamo parlare un attimo dello spettacolo che danno i ragazzi del Batory? Uno spettacolo su Caravaggio... può essere molto interessante! A me il teatro piace tantissimo, ci vado almeno una volta al mese, a Klara piacciono tanto le opere di Caravaggio e poi... tutti parlano così bene di questo spettacolo. Klara: Ah sì? E cosa dicono? Hela: Dicono non solo che è un bellissimo gioco di luci, ma anche che i ragazzi recitano come attori professionisti. Poi, il regista è un regista vero, un italiano che vive qua da tanti anni! Klara: Allora perché non ci organizziamo e non andiamo a vedere lo spettacolo tutti insieme? Maria: Un’ottima idea!
Odpowiedz na pytania. 1. 2. 3. 4. 5.
2
3
Che cosa non piace decisamente a Maria? Che cosa piace fare di più a Maria? Di che cosa tratta lo spettacolo preparato al liceo Batory? Chi sono gli attori che recitano nello spettacolo al liceo? Di che nazionalità è il regista dello spettacolo su Caravaggio?
Gdzie możesz zobaczyć wymienione poniżej dzieła? Wskaż odpowiednie nazwy miejsc. Uwaga! Może być kilka prawidłowych odpowiedzi. 1) una scultura
5) un romanzo
a) in libreria
e) alla mostra
2) un giallo
6) un film d’avventura
b) al cinema
f) in biblioteca
3) uno spettacolo
7) un libro di fantascienza
c) a teatro
g) all’opera
4) un quadro
8) un dramma
d) al museo
Uzupełnij dialogi odpowiednimi formami czasownika piacere lub non piacere oraz odpowiedziami: anche a me, neanche a me, e a me sì, e a me no.
Przykład:
8
– A Klara piace Caravaggio. – Anche a me.
3. – A Maria ? leggere i libri. – ?
1. – A Hela e Anna non ? tanto l’opera lirica. – ?
4. – A noi non ? i gialli. – ?
2. – A Piotr ? i film italiani. – ?
5. – A loro ? andare in piscina. – ?
otto
UNITÀ 6
Ci facciamo un po’ di cultura? 4 5
Dajmy szansę gramatyce Przerysuj diagram, uzupełniając go podanymi wyrażeniami w porządku od „nigdy” do „zawsze”. Uwaga! Niektóre wyrażenia mają takie samo znaczenie. a volte
quasi mai
quasi sempre
qualche volta
spesso
raramente
di tanto in tanto
frequentemente
?
?
?
?
?
?
mai
di rado
sempre
Pora na zabawę w parach
6a
Zapisz w zeszycie, jak często wykonujesz poniższe czynności. Przyda ci się to w ćwiczeniu 7. Quanto spesso...
c) vai a un concerto di musica leggera?
a) vai a vedere una mostra?
d) vai in biblioteca?
b) compri un nuovo libro?
e) guardi un film in una lingua straniera?
molto spesso
7a
spesso
quasi mai
mai
Na zmianę opowiedzcie sobie w parach, jak często wykonujecie czynności wymienione w ćwiczeniu 6. Skorzystajcie z przykładu.
Przykład:
– Vado spesso a vedere una mostra. – Anche io. / Io no, io ci vado raramente. – Non vado a vedere una mostra quasi mai. – Neanch’io. / Io invece sì, ci vado spesso.
8–9
Odkryj, jak to działa
Odrobina emocji 10
Wskaż w ćwiczeniu 9. w „czerwonej części” zdania, które odpowiadają emocjom przedstawionym na rysunkach. a)
11
b)
c)
gioco (m) – gra luce (f) – światło
ottimo – wspaniały quasi – prawie
Odkryj, jak to działa a proposito – à propos meraviglioso – cudowny
nove
9
Lezione 5 Zbierzmy i przećwiczmy materiał 1
Zwróć uwagę na różnice między znaczeniem czasownika ascoltare i sentire. Czy pamiętasz parę czasowników dire i parlare? Takich specyficznych par czasowników jest we włoskim więcej. Oto dwie kolejne: vedere – guardare oraz sentire – ascoltare. SŁYSZEĆ
SŁUCHAĆ
ASCOLTARE AĆ UCH OSŁ
SENTIRE
WYS
P
USŁ YSZ E
Ć
ŁUC HAĆ
CZU
Ć
Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników ascoltare lub sentire, a następnie zapisz zdania i ich tłumaczenie w zeszycie. 1. (tu) ? questo suono? Che cosa è? 2. Perché non ? mai il vostro insegnante? 3. (voi) ? che qualcuno sta suonando il violino? 4. ? spesso la musica lirica. 5. Loro ? troppe opinioni e poi non ? la differenza tra quelle giuste e quelle sbagliate. 6. Ma veramente (tu) non ? questa musica, dai, devi ? meglio. 7. A volte devi ? anche quello che vogliono gli altri.
2
Spójrz na parę czasowników guardare i vedere. Zaobserwuj różnice znaczeniowe między nimi. OGLĄDAĆ
WIDZIEĆ
GUARDARE
VEDERE
Ć
JRZE SPO
OBS ERW OWA Ć
YĆ WAŻ ZAU
ZOB ACZ YĆ
Uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników guardare lub vedere, a następnie zapisz zdania i ich tłumaczenie w zeszycie. 1. Ogni volta che ? le vecchie foto, ascolto la musica lirica. 2. (io) ? che non stai troppo bene oggi. 3. Potete ? un momento qui? 4. Loro di sicuro ? che sei già grande e puoi decidere da sola. 5. (io) ? questo vecchio film . 6. Devi assolutamente ? come balla Maria! È bravissima! 7. Questi ragazzi stanno ? Anna da almeno 10 minuti.
10
dieci
Ci facciamo un po’ di cultura? 3
UNITÀ 6
Odkryj, jak to działa
Pora na zabawę w parach
4a
5–10 11
Mistrzostwa w odmianie czasowników. Przepisz i uzupełnij zdania z lewej kolumny tabeli odpowiednimi formami czasowników guardare, vedere, ascoltare, sentire, sentirsi i poproś koleżankę lub kolegę o sprawdzenie. Wygrywa osoba, która poda więcej poprawnych form. (oglądam) ? il film.
Il professore ti guarda!
(słyszysz) ? questo rumore?
Che cosa sentite?
(Ti) (słuchamy) ? .
Mi ascolti?
(widzę) Non ? niente.
Vedo due errori!
I ragazzi (obserwują) ? la partita.
Qualcuno ci guarda!
(posłuchacie) ? e poi mi dite.
Guardate questo film e poi mi dite.
(czują się) ? ? molto felici.
Ti senti felice?
Chi mi (wysłucha) ? ?
Le mamme ascoltano tutti i problemi dei figli.
Dajmy szansę gramatyce
Zapytaj o upodobania koleżankę lub kolegę z ławki. Możesz użyć słów zaproponowanych w przykładzie lub innych z tego rozdziału. Zapisz odpowiedzi w zeszycie, a następnie w parach przyznajcie sobie po jednym punkcie za każdą jednakową odpowiedź. Poszukaj w klasie osób, które odpowiedziały tak jak ty. Wygrywa para, która zdobędzie najwięcej punktów. – Qual è il tuo sport preferito? – Il mio sport preferito è il calcio. • Qual è il tuo animale / libro / cibo / posto per le vacanze / numero / programma / paese preferito? • Qual è la tua lezione / materia / macchina / bevanda preferita?
Ćwiczenie dla szperaczy 12
Tym razem ćwiczenie, które jest prawdziwym wyzwaniem. Łatwo znaleźć włoskich reżyserów, aktorów, muzyków, ale spróbuj odszukać nazwiska Polaków związanych z włoskim kinem, teatrem, malarstwem. Do dzieła!
differenza (f) – różnica paese (m) – kraj
materia (f) – przedmiot bevanda (f) – napój
undici
11
Lezione 6 Skojarzenia
1
2
Powiedz, z jakimi słowami w języku polskim i w innych językach kojarzą ci się następujące wyrazy? a) promozione
f) tendenza
k) architettura
b) occasione
g) manifestazione
l) archeologia
c) antico
h) conferenza
m) iniziativa
d) evento
i) prestigioso
n) edizione
e) pubblico
j) giuria
o) precedenza
Przeczytaj opisy najbardziej znanych wydarzeń kulturalnych odbywających się we Włoszech i dobierz do nich ich nazwy. A. È la più importante manifestazione italiana nel campo dell’editoria e, per il numero di visitatori, la seconda in Europa (dopo la Buchmesse di Francoforte). Si svolge a Torino una volta all’anno, a maggio. La fiera ospita diverse case editrici e ogni volta presenta anche un ricco calendario di conferenze, spettacoli, presentazioni di libri e iniziative didattiche sui temi attuali. B. È l’evento più conosciuto della Biennale di Venezia. Si svolge ogni anno in questa splendida città, di solito tra la fine del mese di agosto e l’inizio di settembre. Dopo i Premi Oscar è il secondo festival cinematografico più antico del mondo (la prima edizione è datata 6-21 agosto 1932). Il premio principale è il Leone d’Oro, che deve il suo nome al simbolo della città (il leone della basilica di San Marco) ed è tanto importante (o forse anche di più) come il premio Palma d’oro del Festival di Cannes o l’Orso d’Oro del Festival internazionale del cinema di Berlino. C. È una manifestazione nata nel 1951 che si svolge ogni anno, di solito a febbraio, a Sanremo. Rappresenta un importante evento mediatico in Italia ed è seguito in tutto il Paese, in diretta sia alla televisione che alla radio. Durante questo concorso di musica leggera è possibile sentire le novità musicali. Le canzoni devono essere in prima assoluta, pena la squalifica dei cantanti. Il pubblico e la giuria votano insieme la canzone più bella. D. È da oltre un secolo una delle istituzioni culturali più prestigiose al mondo. Fin dalla sua origine (1895) è all’avanguardia nella promozione delle nuove tendenze artistiche e organizza manifestazioni internazionali delle arti contemporanee. Oggi è un evento pluridisciplinare che abbraccia non solo la Mostra Internazionale d’Arte Cinematografica (il suo evento più importante), ma anche altre manifestazioni culturali come l’Esposizione Internazionale d’Arte e la Mostra Internazionale di Architettura, i Festival di Musica e Teatro, e il più recente Festival di Danza. E. Ogni anno il Ministero per i Beni e le Attività Culturali organizza La Notte dei Musei, l’evento che, dalle 20.00 alle 24.00, apre gratuitamente le porte di musei e aree archeologiche italiane a tutte le persone che non hanno mai tempo per visitare le mostre negli orari quotidiani. In quest’occasione molti dei luoghi d’arte organizzano anche altri eventi quali concerti, mostre tematiche e suggestivi percorsi turistici guidati.
12
dodici
Ci facciamo un po’ di cultura?
UNITÀ 6
1. La Notte dei Musei 2. La Biennale di Venezia 3. La Mostra Internazionale d’Arte Cinematografica 4. Il Festival della Canzone Italiana 5. Il Salone Internazionale del Libro
3
Przyporządkuj do wydarzeń opisanych w poprzednim ćwiczeniu regiony, w których te wydarzenia się odbywają. Uwaga! Jedno z wydarzeń obejmuje całe Włochy, a dwa inne odbywają się w tym samym miejscu.
1. In Liguria
2. In Piemonte 4. In tutta l’Italia
3. In Veneto
4–10
11
Napisz w zeszycie ogłoszenie o przedstawieniu, które przygotowujesz z koleżankami i kolegami. Podaj tytuł sztuki, nazwisko autorki lub autora, napisz, kto gra w przedstawieniu i kto je reżyseruje, kiedy i o której odbędzie się spektakl oraz jaki jest jego temat.
12
Przygotuj w punktach plan kulturalny dla twoich włoskich przyjaciół, którzy przyjeżdżają do Polski. Chcą pozwiedzać, a wieczorami pójść do kina lub do teatru, posłuchać muzyki… tredici
13
Samoocena 6a
Sprawdź, co umiesz
Rozumienie ze słuchu 1 7
2 8
Posłuchaj nagrań i przyporządkuj ich numery do poniższych zwrotów, zgodnie z wyrażoną opinią. 1. Mi piace...
4. Mi disturba...
2. Non mi piace affatto...
5. Mi piace un po’. ..
3. Adoro...
6. Mi dà fastidio...
Na podstawie nagranego tekstu odpowiedz na poniższe pytania. 1. Da quando Sandra e Antonio sono una coppia? 2. Che tipo di musica ascolta Antonio? 3. Perché Sandra non può andare ai concerti? 4. Che cosa deve fare Antonio durante le vacanze? 5. A Sandra non piace la musica preferita di Antonio. Perché?
Rozumienie tekstu czytanego 3
Ułóż zdania w takiej kolejności, by powstał spójny tekst. Uwaga! Pierwszy fragment został już wskazany. La mia musica preferita ?
perché le mie preferenze sono abbastanza schizofreniche. Diciamo pure che alcune delle cose che passano dentro
1
Quest’anno mi dedico all’ascolto di tantissima musica. Non so farne un bilancio,
?
perché non ne sono davvero capace,
?
il mio ipod, ci passano molte volte più di altre. Ogni anno preparo un paio di
?
2012; non ho dubbi in proposito: Tightrope di Saint Saviour. Buon ascolto!
?
quindi gli elenchi sono in ordine alfabetico. E posso senz’altro dire qual è la mia canzone preferita del
?
playlist su Internet per ripassare quali sono i dischi che mi piacciono di più. Non voglio fare classifiche,
4–7 14
quattordici
Ćwiczenia pisemne z tej strony wykonaj na osobnej kartce.