Bordeaux, Bourgogne, Beaujolais, Rho^ ne
wijnacademie sinds 1974
®
Frankrijk
WIJNACA OG DE LO
IE M
VIN O
Vinologenopleiding Boek 2a
LEESOPTIES Kies in de menubalk van Acrobat voor twee pagina’s of voor één pagina.
Interactieve inhoud: snel naar het gewenste intem
6.3
Rijpingsprocessen van de druif ..................................................................127 Oogsten: met de hand of machinaal? ........................................................ 128 Transport naar de vinificatieruimte ............................................................130 Vinificatiefase 2: de omzetting van de druiven in most ........................130 Van druif naar most in zeven stappen .......................................................131 n Selectie van de druiven ..........................................................................131 n Kneuzen .................................................................................................131 n Ontstelen ...............................................................................................132 n Persen ...................................................................................................132 n Zwavelen van de oogst of most .............................................................132 n Koelen van de oogst of most .................................................................134 n Eerste klaring .........................................................................................134 Samenstelling van de most ........................................................................134 Correctie van de most ...............................................................................136 n Verhogen van het suikergehalte .............................................................136 n Concentreren van de most .....................................................................137 n Corrigeren van een hoog zuurgehalte.................................................... 138 n Corrigeren van een laag zuurgehalte .....................................................139 n Corrigeren van een hoog suikergehalte .................................................139 n Corrigeren van onvoldoende kleur ......................................................... 139
© Stichting Wijnacademie Secretariaat en Opleidingslocatie Kontakt der Kontinenten Klooster Cenakel Amersfoortsestraat 18 3769 AR Soesterberg Telefoon: 088 – 6009600 www.wijnacademie.nl
Redactiecommissie:
Chris Alblas, Gerhard Horstink, Magda van der Rijst, Joep Speet
Grafische vormgeving:
Teo van Gerwen Boekproducties, Eindhoven
Omslag:
M68 Creatieve Communicatie, Amsterdam
Productiebegeleiding:
M68 Creatieve Communicatie, Amsterdam
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, hetzij mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever Stichting Wijnacademie.
INHOUD BOEK 2A 2022-2023
7 7.2
Frankrijk algemeen 7.1 Inleiding................................................................................................................. 11 Geschiedenis van de Franse wijnbouw...................................................................13
De introductie en verbreiding van de wijnstok door de Romeinen..............................14
Een snelle uitbreiding van de wijnbouw door de kerk.................................................15
Neergang en herstel; herstructurering en regulering..................................................17
7.3
Een ‘gouden eeuw’ na de Franse Revolutie...............................................................16 Decennia van grote bloei en een mondiaal ijzersterke positie....................................18
Aantasting van de positie van Frankrijk......................................................................19
Frankrijk in de 21e eeuw....................................................................................21 Productie en bedrijfsvoering.......................................................................................23
Nieuwe wetgeving: AOP en IGP.................................................................................24
8 Bordeaux 8.1 8.2
Inleiding.................................................................................................................27 Historie...................................................................................................................29 Romeinse tijd en middeleeuwen................................................................................29
Privilège.....................................................................................................................30
Zeventiende en achttiende eeuw...............................................................................30
Bordeaux in de 21e eeuw...........................................................................................33
Negentiende en twintigste eeuw................................................................................32
Inhoud Boek 2A (2022-2023)
8.3 8.4 8.5
Bodem.....................................................................................................................35 Klimaat...................................................................................................................38 Druivenrassen......................................................................................................40
Druivenrassen voor rode wijn.....................................................................................41
n Cabernet sauvignon...............................................................................................41 n Merlot.....................................................................................................................42
n Cabernet franc.......................................................................................................42 n Petit verdot.............................................................................................................42
n Malbec...................................................................................................................43
n Carmenère.............................................................................................................43
Druivenrassen voor witte wijn....................................................................................44 n Sémillon.................................................................................................................44
n Sauvignon blanc en sauvignon gris........................................................................44
n Muscadelle.............................................................................................................44
8.6
n Andere witte druivenrassen....................................................................................44
Wijnbouw..............................................................................................................45
In de wijngaard..........................................................................................................45
Producenten en coöperaties......................................................................................47 Van wit naar rood.......................................................................................................48 ‘Grand vin’ en ‘deuxième vin’.....................................................................................49
Eigendommen en overnames....................................................................................51
Botteling op het wijngoed...........................................................................................51 Markt en handel.........................................................................................................52
Merkwijnen.................................................................................................................54
8.7
Verkoop ‘en primeur’..................................................................................................55
Vinificatie..............................................................................................................55 Droge witte wijnen......................................................................................................55 Rode wijnen...............................................................................................................57
Clairet........................................................................................................................58
Zoete witte wijnen......................................................................................................58
8.8
Vinificatietechnieken..................................................................................................60
Appellations.........................................................................................................61
Generieke en regionale appellations..........................................................................61 n Bordeaux en Bordeaux Supérieur..........................................................................61
n Crémant de Bordeaux............................................................................................64
n Côtes de Bordeaux.................................................................................................65
Médoc en Haut-Médoc...............................................................................................65 n Classificatie van 1855............................................................................................66 n Classificatie van ‘crus bourgeois’............................................................................71 n Médoc....................................................................................................................72
n Haut-Médoc............................................................................................................73
Inhoud Boek 2A (2022-2023)
7
Frankrijk algemeen 7.1
Inleiding
Frankrijk wordt wel het moederland van de wijn genoemd. Het is altijd een toonaangevend wijnbouwland geweest. Veel internationaal gebruikte termen zijn van Franse herkomst en datzelfde geldt voor veel namen van bekende druivenrassen. Frankrijk is, in sommige jaren na Italië, de
grootste wijnproducent van de wereld en in kwalitatief opzicht een aansprekend voorbeeld. Bijna een vijfde van alle wijn ter wereld komt uit Frankrijk.
Op de Nederlandse markt is Frankrijk van oudsher de belangrijkste wijnleverancier. Ook tegen-
woordig heeft Franse wijn in Nederland een sterke marktpositie, maar het aandeel van Franse wijn
is bij ons in de afgelopen twee decennia procentueel wel sterk teruggelopen. En dat is niet alleen in Nederland zo. Frankrijk heeft lang gedacht dat het onaantastbaar was, maar de positie van Frank-
rijk staat mondiaal onder druk. Er zijn in de afgelopen 25 jaar maar een paar bescheiden maatregelen getroffen om het tij te keren.
Het Franse AOP-wijngaardareaal besloeg in 2018 ongeveer 442.000 ha op een totaal wijngaardoppervlak van circa 789.000 ha, inclusief de wijngaarden die bestemd zijn voor de productie van
cognac, armagnac, tafeldruiven en most. In dit boek zullen wij de elf belangrijkste wijnbouwregio’s bespreken (zie tabel 7.1). Lorraine, een wijnstreek in Noord-Frankrijk met een oppervlakte van circa 180 ha, laten we in dit boek buiten beschouwing. Ook Cognac en Armagnac zullen niet worden behandeld.
Hoofdstuk 7 - Frankrijk algemeen (2022-2023)
TERUG NAAR INHOUD
11
TOTAAL
AOP WIJN
IGP
VSIG
Bordeaux
114.600
112.600
300
1.700
Bourgogne
29.140
28.840
100
200
Beaujolais
14.500
14.500
0
0
Rhône
92.260
71.760
18.300
2.200
Languedoc
180.600
38.300
131.100
11.200
Roussillon
21.000
14.400
5.700
900
Provence en Corsica
44.200
31.700
11.700
800
Loire
52.300
43.600
3.800
4.900
Champagne
33.500
33.500
0
0
Elzas
15.700
15.700
0
0
Zuidwest-Frankrijk
57.360
26.500
21.000
7.900
Jura en Savoie
4.100
3.700
200
200
overige en verschillen
9.560
7.460
1.160
940
666.860
442.560
193.360
30.940
TOTAAL WIJN
Cognac TOTAAL FRANKRIJK
in %
76.000
AOP DISTILL.
1.960
76.000
744.820
442.560
193.360
30.940
77.960
100%
59,4%
26,0%
4,2%
10,5%
Tabel 7.1 Globale wijngaardoppervlakten van de belangrijkste wijnbouwregio’s in Frankrijk (2018) (bronnen: vins-rhone.com, franceagrimer.fr, intervin.fr)
De Franse wijnbouwgebieden liggen tussen de 43e en 49e breedtegraad op het noordelijk halfrond. In de meeste Franse wijnbouwgebieden is sprake van een gematigd klimaat. Het wijngaardoppervlak van Frankrijk behoort tot de drie grootste wijngaardoppervlakten ter wereld, maar het areaal
loopt wel langzaam terug. Er is bewust gerooid om overschotten tegen te gaan en de kwaliteit op peil te houden. In 1990 had Frankrijk nog 940.000 ha; in 2000 was het areaal teruggebracht tot
917.000 ha en in 2019 bedroeg het wijngaardoppervlak nog ‘slechts’ circa 750.000 ha. In 2011 is
een einde gekomen aan een omvangrijk rooiprogramma, dat door Brussel werd gefinancierd en dat in Europa een vermindering van 270.000 ha aan wijngaarden heeft opgeleverd. De verwachting is dat het Franse wijngaardareaal de komende jaren verder afneemt, maar minder sterk dan in het eerste decennium van deze eeuw.
Dat de positie van Frankrijk als wijnbouwland gedurende eeuwen zo sterk is geweest, heeft een aantal verklaringen:
• Wijnbouw komt in sommige delen van Frankrijk (vooral in het zuiden) al tweeduizend jaar voor. Frankrijk heeft in die tweeduizend jaar veel ervaring opgedaan en in productiemethoden een
voorsprong opgebouwd. Franse wijnbouwers weten welke druivenrassen op welke plaats het best gedijen en hoe de oogst het best kan worden verwerkt.
12
Hoofdstuk 7 - Frankrijk algemeen (2022-2023) TERUG NAAR INHOUD