18
Informacje o partnerach Orlová
Projekt DIZAJN V POHRANIČÍ
Orłowa miasto położone w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach, na Śląsku Cieszyńskim, ok. 10 km od granicy z Polską. Liczy około 36 tys. mieszkańców i 35 km² powierzchni. Orłowa leży pośrodku Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego, ok. 10 km na wschód od centrum Ostrawy i 8 km na zachód od centrum Karwiny. Orłowa podzielona jest na 29 obrębów ewidencyjnych składających się na 4 części i gminy katastralne. Dzielnice: Lazy, Lutyně, Město, Poruba. Orłowa została po raz pierwszy wzmiankowana w dyplomie papieża Grzegorza IX wystawionym 7 grudnia 1227 roku na Lateranie dla benedyktynów tynieckich jako Orlová. W 1229 papież ten wystawił kolejną bullę dla tynieckich benedyktynów zatwierdzający ich posiadłości w okolicy Orłowej, po raz kolejny wymieniając Orłową. Prawdopodobne jest, że już wówczas benedyktyni wybudowali tu kaplicę. Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach piastowskiego (polskiego) księstwa opolsko-raciborskiego. W 1268 mocą dokumentu wystawionego przez Władysława opolskiego ufundowany został w Orłowej klasztor benedyktynów. W 1290 w wyniku trwającego od śmierci księcia Władysława opolskiego w 1281/1282 rozdrobnienia feudalnego tegoż księstwa powstało nowe księstwo cieszyńskie, w granicach którego znalazła się również Orłowa i większość jej dóbr. Od 1327 księstwo cieszyńskie stanowiło lenno Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii). W roku 1560 nastąpiła ostateczna sekularyzacja dóbr zakonnych. Wieś została zakupiona przez ród Cyganów ze Słupska koło Gliwic, a w 1619 przez rodzinę
Projekt dizajn na pograniczu
Bludowskich, która w 1765 roku wybudowała tu zamek (rozebrany na skutek szkód górniczych w latach 70. XX wieku). Po wymarciu rodu Bludowskich w 1838 roku Orłową przejęła rodzina Mattencloit, która w 1844 wydała pierwszą zgodę na wydobywanie węgla na terenie wsi. Do tej pory Orłowa była typową wsią rolniczo-rzemieślniczą, w ciągu następnego stulecia jej charakter miał się jednak definitywnie zmienić.
Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920 roku Orłowa znalazła się w granicach Czechosłowacji. W 1922 roku otrzymuje pełne prawa miejskie, jednak jej rozwój zostaje zatrzymany, głównie za sprawą wielkiego światowego kryzysu gospodarczego w latach 30. W 1938 jako część Zaolzia Orłowa zostaje przyłączona do Polski i wchodzi w skład powiatu frysztackiego. Po zakończeniu II wojny światowej Orłowa decyzją władz ZSRR została włączona do Czechosłowacji, jednak nadal pozostawała mało znaczącym ośrodkiem miejskim, w dodatku nieustannie dotykanym przez szkody górnicze. W 1946 do Orłowej przyłączone zostają Łazy i Poręba, a w 1960 Lutynia Górna (d. Polska) (jako Lutynia). W 1963 na terenie dzielnicy Lutynia rozpoczęto realizację projektu rozbudowy
19
W 1850 roku na terenie dzisiejszej Orłowej funkcjonowało już 16 szybów kopalnianych, natomiast jeszcze szybszy rozwój zapewniło wsi znalezienie się na trasie Kolei Koszycko-Bogumińskiej w 1869 roku. Rozwój przemysłowy przeniósł się także na rozwój kulturalno-oświatowy. Na początku XX wieku istniały tu polskie (Polskie Gimnazjum imienia Juliusza Słowackiego) i czeskie szkoły oraz szereg towarzystw kulturalnych i sportowych. W 1908 otrzymuje ograniczone prawa miejskie.
20 Projekt DIZAJN V POHRANIČÍ
Orłowej jako miasta-sypialni dla Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego. Ten charakter miasto zachowało do dzisiaj. W architekturze Orłowej dominują typowe dla II połowy XX wieku w tej części Europy bloki mieszkalne, zaś jedynym ocalałym zabytkiem jest neogotycki kościół Najświętszej Marii Panny. Po drugiej wojnie światowej południowe dzielnice stopniowo opustoszały, za to wzrosła liczba ludności w tych położonych w północnej części: Porębie, ale głównie w Lutynii, gdzie wybudowano nowe osiedla z wielkie płyty. Obecnie w Lutynii i Porębie żyje łącznie 32 125 osób, co stanowi 92,1% populacji miasta na 54,8% jego powierzchni (1 350,79 ha), ich średnia gęstość zaludnienia wynosi 2 378,2 os./km². W Łazach i Mieście mieszkają łącznie 2 745 osoby na 45,2% powierzchni całej gminy, a gęstość zaludnienia tych dwóch dzielnic wynosi 245,9 os./km². Według czeskiego spisu ludności w 2001 roku miasto zamieszkiwało 34 856 osób z czego 29 848 (85,6%) narodowości czeskiej, 2 148 (6,2%) słowackiej, 1 215 (3,5%) polskiej, 491 (1,4%) morawskiej, 188 (0,5%) śląskiej, resztę stanowili Niemcy, Romowie, Ukraińcy i Wietnamczycy. Pod względem religii jedynie 9 819 (28,2%) stanowiły osoby wierzące, w tym największą grupą wyznaniową byli katolicy – 7548 (76,9% wierzących).
a) Dokumenty strategiczne i promocyjne www.czechowice-dziedzice.pl/www_3.0/strona-86-strategia_rozwoju_ gminy.html www.mesto-orlova.cz/cz/mesto/strategicky-plan/
Projekt dizajn na pograniczu
Dodatkowe informacje
b) Planowane działanie gospodarki przestrzennej. www.czechowice-dziedzice.pl/www_3.0/strona-89-gospodarka_przestrzenna.html c) Strony www o Czechowicach Dziedzicach i Orlovej. www.czechowice-dziedzice.pl/www_3.0 – portal Urzędu Miejskiego czecho.pl – najbardziej popularny, komercyjny portal o Czechowicach-Dziedzicach z bogatym forum dyskusyjnym
21
www.czdz.pl www.zabrzeg.net.pl www.ligota.eu www.mesto-Orlová.cz