Door zulke uiteenlopende functies te belichten over een periode van ruim twee eeuwen wordt duidelijk dat zij een grote continuïteit vertegenwoordigen, die ook in het heden – na meer dan vijftig jaar met een seculiere bestemming – duidelijk te herkennen is. Dit nieuwe perspectief biedt verklaringen voor de duurzame rol van de Pieterskerk in de (lokale) gemeenschap en laat zien hoe er toch ook ingrijpende veranderingen hebben plaatsgevonden.
De Pieterskerk in Leiden 1795–heden Herinnering en gemeenschap
In plaats van vooral te kijken naar wat vandaag resteert van de geschiedenis, moet het verleden van de Pieterskerk ook vanuit de ontwikkeling begrepen worden. Op die manier wordt snel duidelijk dat de Pieterskerk altijd al meerdere belangrijke functies in de stad vervulde, naast de hoofdfunctie als godshuis: het was een plek waar mensen zich actief tot het verleden konden verhouden, waar zij hun identiteit konden vormgeven, een plek voor plechtige bijeenkomsten en een spil in het dagelijks leven, een ontzagwekkend monument en een praktische gemeenschappelijke ruimte. Een plek met aanzien, prestige, uitdagingen, beslommeringen, conflicten – en het vermogen om te verbinden en inspireren.
Ward Hoskens De Pieterskerk in Leiden 1795–heden
De Pieterskerk in Leiden wordt tegenwoordig nog het meeste gezien als ‘een kerk die geen kerk meer is’. Voormalig religieus erfgoed dus, met een grote waarde voor de collectieve geschiedenis en identiteit van de stad. Het is opmerkelijk dat een van de meest gebruikte omschrijvingen van het monument hoofdzakelijk gaat over wat het inmiddels al meer dan vijftig jaar niet meer is. Dit boek stelt een nieuwe blik op het monument voor, die dit perspectief op een betekenisvolle manier kan verbreden en verrijken.
Ward Hoskens