Gentlemen's Watch 97

ROBERT BRONWASSER DE DESIGNER DIE WE ALLEMAAL (ONBEWUST) KENNEN

EEN PERSOONLIJKE TOP 10 EYE-CATCHERS VAN WATCHES & WONDERS

LANGS 88 TEMPELS

TIM VOORS LOOPT EEN RONDJE JAPAN

KEIHARD EN LICHT RADO TOVERT AL 40 JAAR MET MATERIALEN

GENTLEMEN'S WATCH

IN THIS ISSUE

16 IN THE MIX

Om naar te kijken, te lezen, te ontdekken, je over te verbazen, naar te luisteren, te bezoeken, te spelen, te ruiken, aan te trekken.

28 GENT’S CLASSIC

De geboorte van de supercar

32 CULINAIR

Eilandwijnen en een culinaire ontdekking in Maastricht.

34 GREG SHAPIRO

Staan de Verenigde Staten aan de vooravond van een nieuwe burgeroorlog? Het zou comedian Greg Shapiro nauwelijks verbazen…

44 RADO

Bij horlogemerk Rado creëren ze al veertig jaar wonderlijke materialen.

50 COLUMN HANS VAN WETERING

Liever meer of minder?

52 SPAANSE CINEMA

Een spannende duik in de steeds populairder wordende Spaanse cinema.

56 AUTO’S

Mooie auto’s in kleuren en maten.

62 WATCHES & WONDERS

Alon Ben Joseph kiest zijn tien favorieten van Watches & Wonders.

66 HORLOGENIEUWS

En nog meer mooi horlogenieuws.

74 FOTOGRAFIE

Het fotografische circus van Ellen von Unwerth.

ARCHAO

o.a. verkrijgbaar bij:

Aalsmeer: Sparnaaij Juweliers, Zijdstraat 90 Alkmaar: Marc Lange, Mient 12 Amersfoort: van Hell Juweliers, Utrechtsestraat 28 Amsterdam: The Mill Diamonds, Rokin 123; QP Exclusieve Horloges, Willemsparkweg 154 (hoek Cornelis Schuytstraat) Apeldoorn: van Hell Juweliers, Hoofdstraat 120B Arnhem: Juwelier Punte, Rijnstraat 33 Barendrecht: Juwelier Ettema, Middenbaan 57 Barneveld: Kaasschieter Juweliers, Jan van Schaffelaarstraat 42 Bussum: Juwelier Geerling, Wilhelminaplantsoen 1 Breda: van Gurp Juweliers, Grote Markt 27; Delft: van Loenen Horlogerie, Markt 63 Enschede: Koelink Juwelier, Haverstraatpassage 32-34 Goes: Fabery de Jonge, Lange Kerkstraat 30 Haarlem: F.J. Driessen Juweliers, Barteljorisstraat 1 Haren (GN): HA Juweliers, Rijksstraatweg 170 Huizen: Veerman Juwelen, Lindenlaan 28 Leiden: De Gunst Juwelier, Nieuwe Rijn 7 Maastricht: Loonstra Juwelier, Platielstraat 16 Nijmegen: Juwelier van Baal, Broerstraat 53 Oss: Juwelier Marijnissen, Kerkstraat 9 Oud-Beijerland: Gentlemen , Oost-Voorstraat 4 Oudewater: Reijersen Juweliers, Korte Havenstraat 16 Rijssen: Saffier Juweliers, Haarstraat 11 ’s-Hertogenbosch: Juwelier Ton van Grinsven, Hinthammerstraat 50 Schoonhoven: Rikkoert Juweliershuys, Haven 1 - 13 Utrecht: Punte Juwelier Horloger, Choorstraat 34-36 Veenendaal: Horlogerie van Manen, Hoogstraat 28 Venlo: Nellissen Juwelen, Markt 4 (naast stadhuis) Vianen: ’t Juweliershuis Reijersenvan Buuren, Voorstraat 15 Waalre: Juwelier van Hooff, Den hof 1 Winterswijk: Milikan Juwelier, Wooldstraat 22 Zeist: Juwelier van der Weerd - Janssen, Slotlaan 254-256 Zwolle: Juwelier Veenemans, Luttekestraat 32 ; en op www.meistersinger.nl

MEER WIJZERS

TOEVOEGEN –OF MEER BETEKENIS?

Ontdek de Archao

Het toonaangevende en meervoudig bekroonde merk van een wijzer horloges, ontworpen voor een ontspannen en bewuste beleving van tijd.

FOCUS OP WAT ER ECHT TOE DOET.

Voor meer informatie: Time Company info@timecompany.nl Tel. +31 570 514200

82 HIDDEN GEMS

Op zoek naar pareltjes in horlogeland. Ditmaal: Barrelhand.

86 OP ZOEK NAAR SCHOONHEID

Met Jimmy Nelson, fotograaf.

92 HIGH-TECH

Voor in en om huis. En voor je persoonlijke apk check.

96 STIJLADVIEZEN

e Society Shop geeft stijladviezen voor een warme zomer én die aanstaande bruiloft.

102 TRAVEL

Te voet door Japan, op zoek naar 88 tempels.

108 ZIJN STIJL

Met designer Robert Bronwasser.

112 SPORTS & TRAVEL

Out and about.

114 COLUMN - MARCEL LANGEDIJK

De man had het over gigantisch veel foutmeldingen.

1 JAAR GENTLEMEN’S WATCH + WATCH JAARBOEK VOOR € 29,75 INCLUSIEF DIGITALE GW

Opgave en vragen over abonnementen Nederland: Abonnementenland

Postbus 20 1910 AA Uitgeest T 0900-ABOLAND of T 0900-226 52 63 (€ 0,10 per minuut)

www.bladenbox.nl voor abonneren.

96

www.aboland.nl voor adreswijzigingen en opzeggingen.

Abonnementenland is ook bereikbaar via X. @Aboland_klanten

Opgave en vragen over abonnementen in België: Abonnementenland

92

In dit magazine zijn diverse pagina’s (plus vrijwel alle advertenties!) interactief gemaakt. Download de app en ontdek wat APPAVIEW te bieden heeft!

Ambachtenlaan 21 Unit 2A 3001 Heverlee T +32 (0)28 08 55 23 F +32 (0)28 08 70 05

www.bladenbox.be voor abonneren.

www.aboland.be voor adreswijzigingen en opzeggingen.

Beëindigen abonnement: Opzeggingen dienen 8 weken voor afloop van de abonnementsperiode in ons bezit te zijn.

Prijswijzigingen voorbehouden.

MASTER OF MATERIALS

TOT DE FINISH

Zojuist was ik getuige van onze dochter Rosan die succesvol haar eerste halve marathon volbracht. Zo’n tienduizend renners wisten Leiden op deze zondag te vinden. Een meervoud aan toeschouwers stond ze langs de route enthousiast toe te juichen. Mensen zijn gek op rondjes lopen en andere mensen aanmoedigen die rondjes lopen. Of fietsen, schaatsen, racen, paardrijden… noem maar op. De ingrediënten zijn altijd dezelfde: je hebt een start en een finish. De uitdaging is om hiertussen je beste beentje voor te zetten en laten zien wat je in huis hebt.

En ik realiseerde me: een betere metafoor voor ons leven bestaat niet. De start vanuit het niets en dan, hopelijk pas veel later, die onvermijdbare finish, ook in het niets. Waarbij alles draait om die periode daartussenin, dat énige rondje waarin we ons persoonlijke record mogen vestigen.

Ben je geboren in de gelukkige omstandigheden dat je die naar believen mag invullen, dan kun je tijdens dat rondje mooie dingen doen. Zelfs letterlijk, zoals Robert Bronwasser (pag. 108) laat zien in zijn onvermoeibare streven naar het verfraaien van de wereld om ons heen, tot in de kleinste details. Of, zoals Jimmy Nelson (pag. 86), juist zoekend naar de schoonheid in andere mensen en culturen en die vereeuwigen voordat zij hun finish bereiken en misschien in de vergetelheid verdwijnen. Maar er zijn ook mensen die hun ‘levensrondje’ daadwerkelijk wijden aan het lopen van mooie rondjes. Zoals Tim Voors (pag. 102) die zo vrolijk werd van een wandelrondje Japan, dat hij sindsdien niets liever doet dan prachtige rondes lopen. In alle uithoeken van de wereld. Nooit gehaast, nooit voor de snelste tijd, maar volop genietend.

Eigenlijk precies zoals al onze rondes zouden moeten zijn. Want wat je ook doet, hoe je je leven ook invult, ook die minuten- en urenwijzers (pag. 62) draaien onvermoeibaar hun rondjes door. En ergens in de dichte mist schuilt onontkoombaar die zwartwit geblokte finishvlag. Dus laten we vooral genieten en elkaar blijven aanmoedigen er het mooiste van te maken…

Hoofdredacteur

Gerben Bijpost

Uitgevers

Leo van Klaveren

Gerben Bijpost

Art Director Kirsten Vermeulen

Eindredacteur

Elise Glaudemans

Acquisitie

Leo van Klaveren

T +31 (0) 6 53 33 34 36

E leo@gentlemenswatch.com

Redactie en medewerkers

Luke van den Bergh, Rosan Bijpost, Peter Bijpost, Karine Bloem, Eric le Duc, Elise Glaudemans, Alon Ben Joseph, Kirstin Hanssen, Annika Hoogeveen, Marcel Langedijk, Gijs Naastepad, Jorrit Niels, Emma Wackers, Hans van Wetering

Druk

Damen

Distributie

Betapress

YELLOW HOUSE PUBLISHERS BV

Oeverhuyze 33 5221 PS 's-Hertogenbosch

Nederland

T +31 (0) 6 53110089

E info@gentlemenswatch.com www.gentlemenswatch.com

Bank:RABO 1113.88.783,BIC

T:+31(0)252-688110,F:+31(0)252-680441,info@gentlemenswatch.com,

GENTLEMEN’S WATCH is an international

BOEK

CONTRAPPOSTO DAVE EGGERS

Contrapposto is een ontroerende, wilde, vaak grappige roman over vriendschap, liefde, kunst, en wat het betekent om kunstenaar te zijn. Het verhaal gaat over Cricket Dib, die opgroeit in een gebroken gezin op de Amerikaanse prairie. Zijn toekomstvooruitzichten zijn niet best, tot hij op de lagere school ontdekt dat hij kan tekenen. Vlak daarna ontmoet hij de iets oudere Olympia Argyros. Zij is vroegwijs en vol energie en Cricket raakt al snel van haar in de ban. Olympia ziet zijn talent en weet hem over te halen een speelplaats te ontsieren met vulgaire tekeningen. Hij, inmiddels verliefd, denkt daar niet al te lang over na, en zo ontstaat een relatie die vijfenzestig jaar zal duren, soms zakelijk, soms vriendschappelijk, en soms liefdevol.

€ 27,99 | ISBN 978 940 31 4145 9 | Uitgeverij De Bezige Bij

TUNER

Waar Niki (Leo Woodall, Nuremberg) een gehooraandoening -hyperacusis- heeft waar elk geluid hem prikkelt en hij dus genoodzaakt met oordopjes door het luidruchtige New York moet bewegen, verliest zijn mentor en pianostemmer Harry (Dustin Hoffman, e Graduate, Rain Man) geleidelijk zijn gehoor. Dan komen criminelen erachter dat Niki’s unieke gehoor ideaal is voor het kraken van kluizen… Tuner is het speelfilmdebuut van de Oscar-winnende documentairemaker Daniel Roher (Navalny). Legendarische Oscarwinnaar Hoffman laat zien dat je op 88-jarige leeftijd nog indrukwekkende rollen kan spelen. Rohers debuut doet denken aan de dramafilms uit de jaren negentig met sterke personages en dito verhaallijnen. De regisseur geeft aan nooit eerder met acteurs te hebben gewerkt. “Ik vond ze nogal vreemd.” Hoffman bleek allesbehalve intimiderend te zijn. “Hij behandelde mij alsof dit zijn doorbraak was en noemde me ‘meneer’ en ‘baas.’” Met prachtige muziek, altijd belangrijk in een film waar het draait om geluid en gehoor, door Marius de Vries (Elvis, La La Land ). Tuner is nu te zien in de Nederlandse bioscopen.

The Truthers

FILM

Een Spaans perspectief op het populaire psychologische thrillergenre dat thema’s als dysfunctionele familierelaties en paranoia belicht. Wanneer haar moeder onder vreemde omstandigheden sterft, keert de van haar familie vervreemde 30-jarige Ruth (Stéphanie Magnin, La Moderna) terug naar huis. Haar vader is inmiddels veranderd in een verbitterde en agressieve man die geobsedeerd is door een duistere complottheorie. Spanningen lopen op en Ruth vraagt zich af of ze samenwoont met een moordenaar. Het creatieve team achter deze film heeft voor enthousiast ‘geroezemoes’ gezorgd: de schrijvers zijn bekend van het populaire tienerdrama Elite en de regisseur vanwege zijn succes met Gangs of Galicia. Vader Martin wordt gespeeld door veteraan Jose Coronado, één van Spanjes meest gerespecteerde acteurs met zowel een indrukwekkende filmografie als een Goya Award. Coronado staat bekend om zijn intense vertolkingen in het thrillergenre (The Invisisble Guest, No Rest for the Wicked). The Truthers is vanaf 24 juli 2026 te zien bij Netflix.

PAUL MCCARTNEYTHE BOYS OF DUNGEON LANE

Zijn eerste soloalbum in vijf jaar is een collectie van zeldzame en onthullende kijkjes in nooit-eerder gedeelde herinneringen en nieuwe geïnspireerde liefdesliedjes. Met deze plaat draait Paul McCartney de blik naar binnen, het opnieuw bezoeken van zijn vormende jaren die niet alleen zijn leven hebben bepaald, maar ook de fundering hebben gelegd voor de moderne populaire cultuur. Nummers over zijn kindertijd in het naoorlogse Liverpool, de veerkracht van zijn ouders en de vroege avonturen met George Harrison en John Lennon voordat de wereld ooit van Beatlemania had gehoord. Geproduceerd door Grammy-winnaar Andrew Watt, die samengewerkte met onder andere Rolling Stones, Elton John en de recent overleden Ozzy Osbourne. Volgens Watt bespeelt McCartney alle instrumenten –behalve de strijkers en orkestratie– op het album zelf. Zelfs de drums. Maar bij het nummer ‘Home To Us’ kreeg

McCartney hulp van Ringo Starr. Een afwisseling van stemmen terwijl ze zingen over opgroeien. Volgens McCartney domineert geen enkel thema het album. Even was hij daarom bezorgd over een gebrek aan cohesie, maar “dan herinner je je de Beatles-albums. Wij maakten ons daar niet druk om.”

Paul McCartney-The Boys of Dungeon Lane is nu te beluisteren.

Our Land (Nuestra Tierra)

Waargebeurde misdaaddocumentaire over de moord op Javier Chocobar, de leider van de inheemse Chuschagastagemeenschap, in de Noord- Argentijnse provincie Tucumán op 12 oktober 2009. Dit gebeurde toen hij zichzelf en zijn volk wilde verdedigen tegen de gedwongen uitzetting van hun land door de lokale landeigenaar Dario Luis Amín en de twee voormalige politieagenten Humberto Gómez and José Valdivieso. Hoewel de daad is vastgelegd op YouTube-video, duurt het nog tot 2018 voordat de daders eindelijk voor de rechtbank verschijnen. De Argentijnse lmmaker Lucretia Martel deed veertien jaar over haar eerste documentaire en belicht de diverse kanten: het moordproces tegen de drie mannen, het leven van Chocobar en zijn medeChuschagasta’s en de eeuwenoude, koloniale erfenis van landen eigendomsroof in heel Latijns-Amerika.

Our Land (Nuestra Tierra) is vanaf 16 juli 2026 te zien in de Nederlandse bioscopen.

The Boroughs

In een ogenschijnlijk rustige seniorengemeenschap wordt de rouwende nieuwkomer Sam (Alfred Molina, Spider-Man-franchise, Three Pines) ’s nachts geconfronteerd met een buitenaards wezen. Samen met een groep buitenbeentjes ontdekt hij een duister geheim dat bewijst dat hun ‘gouden jaren’ gevaarlijker zijn dan dat ze ooit hadden gedacht. Bedenkers Jeffrey Addiss en Will Matthews: “Vanaf het begin wisten we dat The Boroughs gelijkwaardig eng, mysterieus, opwindend en emotioneel moest zijn. De uitdaging was om een wereld te creëren waarin al deze elementen op hetzelfde moment naast elkaar konden bestaan. Daarom

was het zo leuk om te werken met de gebroeders

Duffer - meesters in het balanceren van hart en horror.”

De Duffer broers -bedenkers van Stranger Thingsgeven aan dat hoewel de helden in The Boroughs wat meer jaren op de teller hebben staan dan de kinderen in Stranger Things, zij net zo’n groep van lieve zonderlingen zijn en niet kunnen wachten om ze te vergezellen op een avontuur dat zowel eng, grappig en uitermate ontroerend is. Met onder andere Geena Davis (Thelma&Louise), Clarke Peters (The Wire) en Bill Pullman (Independence Day- lms).

The Boroughs is nu te zien bij Netflix.

Sting - e Night Watch: Live at the Rijksmuseum

Omgeven door kunstwerken van onder andere Rembrandt en Vermeer geeft Grammy-winnaar Sting in de Eregalerij van het Rijksmuseum een intiem concert. Vergezeld door gitarist Dominic Miller speelt hij op een zeventiende-eeuwse gitaar -ooit ontworpen voor het hof van Zonnekoning Louis VIV- zowel de liedjes van zijn musical e Last Ship als klassiekers van e Police en zijn eigen solo-repertoire. De voormalig docent Engels onthult ook zijn liefde voor de Oude Meesters en hoe hij geniet van boeken, lezen en leren. Het optreden van Sting in het Rijksmuseum maakt deel uit van de concertreeks Sounds Like Art, waar musici optreden in een Europees museum naar keuze. Dit initiatief wordt mogelijk gemaakt door ARTE (Association Relative à la Télévision Européenne), een Frans-Duitse culturele televisiezender.

Sting-The Night Watch: Live at the Rijksmuseum is vanaf 26 juni 2026 te beluisteren.

Marilyn Monroe

Hollywoodicoon. Sekssymbool. Tragedies. Marilyn Monroe’s vroegtijdige en mysterieuze dood op slechts 36-jarige leeftijd is nog steeds onderwerp van één van de meest populaire complottheorieën. Zelfs honderd jaar na haar geboortedag op 1 juni 1926 spreekt de actrice en zangeres nog steeds tot de verbeelding. Ze zal voor altijd verankerd blijven in de populaire cultuur en het wereldwijde collectieve geheugen. Marilyn heeft een onmiskenbare en tijdloze aantrekkingskracht. Denk aan de Kim Kardashian-controverse waar zij haarzelf uithongerde om Monroe’s iconische “Happy Birthday, Mr. President” jurk te kunnen dragen naar het 2022 Met Gala. De expositie onderzoekt de vraag waarom de sterren van nu nog steeds door haar worden geïnspireerd en toont kleding, persoonlijke bezittingen, brieven, foto’s en lmbeelden van de legendarische Norma Jeane. Een deel van de objecten is afkomstig uit Monroe’s laatste huis in Brentwood, California.

Naast de expositie organiseert Forum Groningen onder meer een lmprogramma met haar beste en meest indrukwekkende rollen. Marilyn Monroe is van 30 mei t/m 25 oktober 2026 te zien in Forum Groningen.

JOHANA GUSTAWSSON & THOMAS ENGER BOEK

Een verontrustende thriller die je ook nog eens verrast met een mooie plotwending. Het verhaal gaat over psychologe Kari Voss, expert op het gebied van lichaamstaal en geheugen, en adviseur van de politie van Oslo. Na het overlijden van haar man probeert ze haar leven weer op de rails te krijgen. Daarnaast is ze nog altijd op zoek naar haar zoon, die zeven jaar eerder op zijn verjaardag verdween. Dan wordt Voss betrokken bij het onderzoek naar twee bruut vermoorde tienermeisjes in een zomerhuis bij het nabijgelegen dorp Son. En ontdekt ze dat er een duister geheim schuilt in het hart van het dorp, dat bovendien te maken lijkt te hebben met het raadsel rond haar eigen verdwenen zoon.

€ 24,99 | ISBN 978 940 31 3705 6 | Uitgeverij Cargo SON

Brullende pocketwatch

Voor wie eens iets anders wil dan een horloge rond de pols is er de Hermès Slim Pocket Roaaaaar!, een schitterend zakhorloge voorzien van een brullende leeuw in houtinlegwerk. Het Roaaaaar!-ontwerp werd ooit gecreëerd voor een zijden sjaal door de Britse kunstenares Alice Shirley. Maar nu toont de koning van de jungle zijn indrukwekkende kaken op de opengewerkte deksel van een zakhorloge, waaronder een wijzerplaat in vert cyprès of bleu saphir Grand Feu-email zichtbaar wordt. Voor dit kunstwerkje selecteert een ambachtsman tien houtsoorten, waaronder amarant, wortelhout, bubinga, tulpenhout en esdoorn, op basis van tinten die trouw zijn aan het oorspronkelijke ontwerp. Vervolgens gaat hij aan de slag met al die kleine fragmenten hout die als een legpuzzel in elkaar worden gezet, geschuurd en gelakt. Een monnikenwerkje, dat moge duidelijk zijn. Daarom worden er ook maar drie gemaakt. www.hermes.com

Het hart van Amsterdam

Een uniek tijdsdocument over de opkomst en ondergang van de Amsterdamse penoze. Filmmakers Arnold-Jan Scheer en Roy Dames raakten op de Amsterdamse Wallen bevriend met de sleutelfiguren van de penoze die ze vanaf 1984 gingen volgen. Na 44 jaar en talloze uren aan buitengewoon beeldmateriaal toont de film hoe de ‘Rosse buurt’ transformeerde van een dorp waar iedereen elkaar hielp, in een verziekt ‘Red Light District’. Met legendarische figuren als de eigenaar van de beruchte seksclub Casa Rosso, Zwarte Joop (Maurits de Vries) en concurrent Frits van de Wereld (Simon Frederik Adriaanse), die zich specialiseerde in gokken en later hasjsmokkel. Onder andere Henk de Vries -stiefzoon van Frits van de Wereld en directeur van de wereldberoemde coffeeshopketen e Bulldog- en Bas van Hout -de pleegzoon van Zwarte Joop- komen uitgebreid aan het woord. Net als Godmother ea Moear, en Ouwe Hoeren’ Louise en Martine Fokkens. Producent Jan Doense van Film Events: “Toen Arnold en Roy bij me aanklopten met de vraag of ik hen kon helpen met het afronden van Het hart van Amsterdam, was ik direct overtuigd… Ditis een unieke ‘oral history’ over een Amsterdamse buurt, die tot ver over de landsgrenzen bekend is. Het is een historisch document dat van grote betekenis zal blijken te zijn in de geschiedschrijving van de stad Amsterdam.” Het hart van Amsterdam is nu te zien in de Nederlandse bioscopen

Harbour of Fortune

Liefhebber van gezellige spelavonden? Maak dan kennis met Harbour of Fortune, het nieuwe strategische bordspel van Dutch Card House Company. Laat je meenemen naar New Amsterdam van 1653; het prille New York, waar rivaliserende koopmansfamilies strijden om macht, prestige en rijkdom. Denk minder aan vrijblijvend spelplezier, meer aan een ver jnd strategisch duel waarin handel, politiek instinct en timing bepalend zijn. Wat bij dit spel direct opvalt, is de aandacht voor esthetiek en detail. Harbour of Fortune ademt de sfeer van de Nederlandse Gouden

Eeuw, vertaald naar een moderne tabletop-ervaring met luxe speelkaarten, rijk geïllustreerde familiedecks en premium componenten. Die focus op design is geen toeval. De designer, Jannieke van Geet, achter Harbour of Fortune, is namelijk tevens het creatieve brein achter Ligure Watches, een horlogemerk dat ver jnde maritieme esthetiek combineert met aandacht voor detail. Diezelfde ontwerp loso e is duidelijk voelbaar in het spel: elegant, doordacht en gebouwd rondom beleving en karakter. www.harbouro ortune.com

TRAVEL

100 jaar 66

Een tripje Amerika staat momenteel bij weinig toeristen op de bucketlist. En dat zal nog wel een paar jaar zo blijven. Voor wie echter toch de sprong over de Atlantische Oceaan wil wagen, is dit een mooie om op het lijstje mustsees te plaatsen: Route 66, ook wel bekend als de Mother Road, viert dit jaar zijn 100-jarig jubileum. Langs de legendarische route zijn diverse evenementen, zoals bij Amarillo in de Texas Panhandle regio. Van 4 t/m 13 juni, met historische auto’s, livemuziek, parades, lokale gerechten en klassieke ‘roadside’ nostalgie langs het historische Sixth Street District. www.traveltexas.com

LOOKIN’ GOOD

GOLDEN HOUR

Een echte gentleman houdt van mooie dingen. Daarom een kleine ode aan het moment van de dag waarop echt alles mooier lijkt.

De day after na een uit de hand gelopen borrel, kun je soms wat schrikken van je eerste blik in de spiegel. Geen paniek, smeer royaal deze CC Cream+ in de kleur Gold van Embryolisse (30 ml €29,95) op je gezicht. Deze egaliseert, verzacht, hydrateert, is siliconenvrij, heeft SPF 20 en beschermt de huid tegen vroegtijdige veroudering. Uiteraard een no make-up look want de hoogwaardige pigmenten versmelten naadloos met jouw huid. De warme, gouden tint houdt de hele dag, niemand heeft in de gaten dat je amper geslapen hebt!

Help je huid de zomer in. Een beetje smokkelen mag om je witte buik en benen om te toveren in goudbruin. Clarins heeft twee nieuwe selftanners: Express Self-Tanning Fresh Gel en SelfTanning Milky Lotion (125 ml €38). In no time heb je een natuurlijke ogende bruine teint, zonder zon! De gel geeft al in vier uur resultaat en met de lotion bouw je de kleur geleidelijk en subtiel op. Allebei met als einddoel een gouden glow.

Voor je gezicht gebruik je de Tanning Drops van Pascaud (50 ml €59). Het zelfbruinerconcentraat met hyaluronzuur en vitamine C zorgt voor een ‘goud’ kleurtje én verzorging in één. Je kunt de druppels zo aanbrengen op je gezicht of meng ze met je dagcrème. De formule is geschikt voor elk huidtype en bevat geen parfum.

Ook een geur kan goud zijn. De nieuwste van Gisada heet Gold (100 ml Eau de Parfum €135) en is een verfijnd parfum met een sensueel hart. De warme, houtachtige geur heeft frisse en kruidige noten zoals bergamot, appel en kaneel en verdiept met amber en cederhout. Verpakt in een robuuste gouden flacon.

IT’S ABOUT TIME. DE LEICA ZM-COLLECTIE

Tijdloosheid was nog nooit zo actueel. Leica heeft de tijd genomen om het perfecte moment te creëren zodat hun horloges het hart, de ziel en de volledige geschiedenis van Leica in zich dragen. Zoals altijd gelooft Leica dat steeds veranderende tijden continue vakmanschap vereisen en niets minder verdienen dan een ongeëvenaarde toewijding in een tijdloos design.

De Leica ZM-collectie is exclusief verkrijgbaar in de Leica Store Amsterdam.

WHERE TIME MEETS PERFECTION

SwissKubik combines timeless craftsmanship with modern technology in iconic cube designs.

Created for watch enthusiasts and discerning collectors, our winders maintain the precision of your automatic timepieces.

They also preserve their longevity, keeping each watch as exceptional as the day it was made.

Broeierige hitte, muren in oker en terra, de dagen breng je door volgens het Mediterrane ritme. Ook jouw garderobe past zich erop aan; luchtige stoffen, moeiteloos chique co-ords en verkoelend schoeisel. Je verkent de medina in Marrakesh of zoekt de rust op van de woestijn in Agafay, maar elke dag zie je de zon aan de horizon zakken met de belofte op een daaropvolgende, even mooie zomerdag.

Samenstelling: Karine Bloem

SUNSETS CHASING

bruine polo van katoen/zijde, Auralee, € 585, www.auralee.jp

www.dolcegabbana.com

Card strap van Prada, € 560, www.prada.com

Argentina crochet fedora, Borsalino, € 270, www.borsalino.com

Chambray kobaltblauw shirt, BLUE BLUE Japan, € 426 www.bluebluejapan.com

Suède bootschoenen, BrunelloCuccinelli, € 900 www.brunellocuccinelli.com

Square tortoise zonnebril van Bottega Veneta, € 340 www.bottegaveneta.com

Co-ord

Gestreept shirt Saint-Laurent, €1950 www.ysl.com

short Saint-Laurent €1300

Wie ooit de legendarische film The Italian Job (1969) zag, vergeet de openingsscène nooit meer. Een schitterende Lamborghini Miura kronkelt zich grommend een weg over de Grote Sint-Bernhardpas in de Alpen en rijdt een donkere tunnel in. Wat daarna gebeurt, roert iedere autoliefhebber tot tranen…

DE GEBOORTE VAN

DE SUPERCAR

De Lamborghini Miura P400 wordt algemeen beschouwd als ’s werelds eerste supercar. Zijn naam werd ontleend aan een beroemde Spaanse vechtstierenfokkerij, Miura. Want zoals de stieren van Lora del Río kracht en elegantie combineerden, zo belichaamde de Miura de ultieme samensmelting van brute prestaties en verfijnd design. Bovendien was Ferruccio Lamborghini zelf een Stier qua sterrenbeeld en was hij dol op stierenvechten. Er zijn zelfs vermoedens dat de naam een subtiele steek richting Enzo Ferrari was, die juist een paard als symbool had. Hoe het ook zij, de Miura vormde het begin van Lamborghini’s traditie om modellen naar stieren te noemen. Toen deze wagen midden jaren zestig werd gelanceerd, zette hij de autowereld volledig op zijn kop.

EEN DROOMTEAM VAN VISIONAIRS

Dat de Miura afweek van alles wat tot dan toe over de wegen reed, was geen toeval. De wagen was het geesteskind van topingenieurs Giampaolo Dallara en Paolo Stanzani, die samenwerkten met testcoureur Bob Wallace. Het project begon eigenlijk als een soort rebellie binnen Lamborghini, waaraan het drietal vooral in de avonduren werkte. Oprichter Ferruccio Lamborghini was er aanvankelijk niet in geïnteresseerd; hij wilde vooral comfortabele GT-auto’s bouwen, geen civiele racemachines.

Pas toen het chassis in 1965 op de Turin Motor Show enorme aandacht trok, gaf hij groen licht voor productie. De gebundelde visie van de drie initiatiefnemers resulteerde in een technische doorbraak: een dwarsgeplaatste middenmotor — een lay-out die tot dan toe uitsluitend in racewagens werd toegepast. Het hart van de Miura was een indrukwekkende 3,9-liter V12, ontwikkeld door Giotto Bizzarrini. Met zo’n 350 pk en een topsnelheid rond de 274 km/u leverde de auto prestaties die in die tijd simpelweg onge-

kend waren. Voor even was de Miura zelfs de snelste productieauto ter wereld.

KUNST OP WIELEN

Naast deze techniek was het vooral het ontwerp dat de Miura onsterfelijk maakte. De pas 22-jarige juniorontwerper Marcello Gandini, werkzaam bij Bertone, tekende één van de meest iconische autovormen ooit. De extreem lage carrosserie, sensuele lijnen en kenmerkende ‘wimpers’ rond de koplampen (een designdetail dat later verdween omdat het lastig te produceren was en niet iedereen het mooi vond) maakten de Miura direct herkenbaar. En vooral onweerstaanbaar. Die schoonheid was overigens geen façade: vorm en functie gingen hand in hand, met aerodynamica en balans als uitgangspunt. Het resultaat: een auto die niet alleen oogverblindend was, maar ook uitzonderlijk presteerde.

ZELDZAAM EN BEGEERD

Van de oorspronkelijke P400-versie werden tussen 1966 en 1969 slechts ongeveer 270 exemplaren gebouwd. Daarmee behoort hij tot de meest exclusieve klassieke sportwagens ter wereld. Vooral de ongeveer 125 vroege modellen

-de zogeheten ‘thin-chassis’-auto’s, gebouwd met dunner staal- zijn bijzonder gewild onder verzamelaars.

Het exemplaar waar we hier naar kijken, chassisnummer 01024, behoort tot die vroegste serie. Volgens kenners is dit pas de derde productie-Miura en de achtste in totaal die ooit werd gebouwd, inclusief twee prototypes en drie preproductiemodellen. Dat maakt deze auto niet alleen bijzonder zeldzaam, maar ook historisch significant. Er zijn zelfs Miura-experts die vinden dat ook dit exemplaar eigenlijk nog een prototype is, aangezien veel details van de 01024 overeenkomen met die van de andere prototypes. Denk aan het vroege chassisnummer ‘010’ (dat slechts voor ongeveer elf auto’s werd gebruikt), een carrosserie die met de hand op een houten mal is gehamerd, negen middenconsolelampjes (in plaats van vijf in latere modellen) en het ontbreken van veiligheidsgordels, achteruitrijlichten en de talrijke carrosseriestempels die op latere Miura’s verschenen.

VAN CALIFORNIË TOT CONCOURS

Over de eerste levensjaren van deze auto, die in april 1967 werd afgeleverd, is weinig bekend. Wat we wel weten, is

dat hij in 1992 in handen kwam van ene dr. George Primbs, een oogchirurg in Californië die hem ruim twintig jaar koesterde. In 2016 wisselde de auto van eigenaar en volgde een uitgebreide restauratie bij Bobileff Motorcar Company, wereldwijd erkend als dé Miura-specialist.

Onder begeleiding van voormalig Lamborghini-ingenieur Claudio Zampolli werd de auto in vier jaar tijd minutieus teruggebracht naar fabrieksstaat. Tegelijkertijd werden subtiele verbeteringen doorgevoerd op het gebied van veiligheid en betrouwbaarheid, zoals een aangepaste smering voor motor en versnellingsbak in de vorm van een gesplitst carter. Geen overbodige luxe, want de eerste Miura P400 had een nogal eigenaardig probleem: motor en transmissie deelden hetzelfde smeersysteem, waardoor metaalslijpsel van de versnellingsbak in de motorolie kon terechtkomen - bepaald niet ideaal voor de duurzaamheid en zelfs brandgevaarlijk.

Bovendien keerde de Miura terug naar zijn originele kleurstelling: het elegante Bleu Miura met een Senape-interieur, aangevuld met verfijnde details in ivoorkleurig leer. In 2022 werd de wagen officieel gecertificeerd door Lamborghini Polo Storico, inclusief een Certificate of Authenticity. Daarmee werd bevestigd dat de Miura nog steeds beschikt over zijn originele ‘matching numbers’ V12-motor.

Zijn bijzondere kwaliteit bleef niet onopgemerkt. Tijdens het Concorso Italiano en later bij e Napa Event in 2025 werd deze Miura bekroond met prijzen als ‘Best Lamborghini’ en ‘Best Modern Car’.

CULTSTATUS EN NALATENSCHAP

Vandaag de dag ligt de waarde van een Miura P400 gemiddeld rond de twee miljoen dollar, met topstukken die ruim daarboven uitstijgen. Zoals deze 01024, die in augustus geveild zal worden via RM Sotheby’s en waarvan de waarde wordt ingeschat tussen de 1,9 en 2,8 miljoen dollar. Maar cijfers doen nauwelijks recht aan wat deze auto werkelijk vertegenwoordigt. De Miura groeide uit tot een cultureel icoon, mede dankzij zijn verschijning in de openingsscène van e Italian Job. En vergeet ook niet de gevleugelde uitspraak van de beroemdste Miura-bezitter ooit, Frank ‘ e Voice’

Sinatra: “You buy a Ferrari when you want to be somebody. You buy a Lamborghini when you are somebody.”

Maar zijn echte erfenis ligt natuurlijk in zijn invloed: zonder de Miura zou de moderne supercar er misschien wel heel anders hebben uitgezien. De Lamborghini Miura P400 is geen gewone klassieker. Het is een machine die de regels herschreef en daarmee een blijvende indruk achterliet op alles wat daarna kwam.

Ten slotte nog een troost voor iedereen die inmiddels de openingsscène van e Italian Job heeft opgezocht op YouTube en in tranen is: de auto die de tunnel in rijdt, is niet dezelfde als die er uiteindelijk uit komt…

Eilandwijnen

Hoe verder verwijderd van het vasteland, hoe meer eilanden zich onderscheiden qua flora en fauna. Je vindt er vaak plant- en diersoorten die elders niet (meer) voorkomen, of die zich in de loop der eeuwen evolutionair hebben ontwikkeld tot unieke soorten. Dit geldt ook voor druivenrassen, en daarmee voor de wijnen die ervan gemaakt worden. Wijnen die een ontdekkingsreis waard zijn!

Tekst: Peter Bijpost

West-Europa eindigt bij de Azoren, een Portugese eilandengroep op 1500 kilometer van het vasteland. In 1957 vond voor de kust van het kleine eilandje Faial een vulkaanuitbarsting plaats. Maandenlang spuwde de Capelinhos as, zand en rotsblokken uit. Resultaat: veel bewoners ontvluchtten het eiland voorgoed, én er ontstond in het westen een nieuwe strook land. Bijna zestig jaar later plantte de familie Mancassola (Adega do Vulcão) hier een wijngaard met de authentieke eilanddruiven arinto dos açores en terrantêz do pico. De mineraalrijke en goed drainerende vulkanische bodem is ideaal voor wijnbouw, net als het zeer constante klimaat met temperaturen tussen de 15 en 25 graden.

Op het eiland Mallorca woont ook zo’n pionier: Tomeu Llabrés (Ca’n Verdura). Terwijl steeds meer wijnbouwers rond het dorp Binissalem overstapten op overbekende internationale druivenrassen als merlot en cabernet sauvignon, besloot Llabrés zich in 2010 te ontfermen over de oude manto-

negro -wijngaard van zijn grootvader. Hij maakt van deze eilanddruif nu hoogwaardige wijnen met een geheel eigen identiteit, net als van de inheemse rassen giró ros, moll en callet

Pantelleria is een Italiaans eilandje in de Middellandse Zee, halverwege Sicilië en Tunesië. De van oorsprong Arabische naam betekent ‘dochter van de wind’. Het waait er altijd, soms vanuit het zuiden (sirocco), soms vanuit het noordwesten (mistral). Waarschijnlijk waren het de Feniciërs die hier rond 600 voor Christus de wijnbouw introduceerden. Om ze te beschermen tegen de wind, groeien de druivenstokken laag bij de grond, in kleine kuiltjes die ook de weinige neerslag opvangen. Sinds 2014 staat deze unieke vorm van druiventeelt op de UNESCO Werelderfgoedlijst. De belangrijkste druif op het eiland is de zibibbo, een regionale variant van de muscat d’alexandrie. Het jonge Tanca Nica is een van de bedrijven die hier fraaie natuurwijnen maakt.

CAPELINHOS, ADEGA DO VULCÃO, IGP AÇORES, PORTUGAL 2023

Gemaakt van oude druivenrassen (arinto dos açores en terrantêz do pico) op een nieuw stuk vulkanische asgrond op het eiland Faial. Levendige witte wijn, strak, fruitig en ziltig met frisse zuren en florale impressies.

Importeur: Halfes € 69,00

Schenktemperatuur: 8-10 graden

SON AGULLÓ

MANTONEGRO, CAʼN VERDURA, BINISSALEMMALLORCA, SPANJE 2023 Rode wijn van 65 jaar oude mantonegrostokken. Mooie balans, goede zuren, rode besjes, viooltjes.

Importeur: Wijnimport J. Bart € 54,00

Schenktemperatuur: 16-18 graden

TERRA FORTE, TANCA

NICA, IGP TERRE SICILIANE, ITALIË 2023

Orange wine gemaakt van zibibbo uit een bijna honderd jaar oude wijngaard op Pantelleria. Verfijnd, fruitig, breed geur- en smaakpalet. Goed om een aantal jaren te bewaren.

Importeur: Zuiver Wijnen € 53,00

Schenktemperatuur: 12-14 graden

In iedere stad een nieuwe schat

TOUS

Elke week opent er wel ergens in Nederland een nieuw restaurant. GW zoekt ze op en legt ze langs de meetlat. Dit keer restaurant TOUS in Maastricht.

In Maastricht had je al Le Fernand, een combinatie van Franse bistro, café du vins en restaurant. De gelijknamige eigenaar, Fernand Rosier, geboren en getogen Maastrichtenaar met grote bourgondische inslag, vond het tijd voor een broertje. Alhoewel zijn hart ligt bij de Franse keuken vond hij het leuk om wat meer met de mediterrane smaken van de Zuid-Europese keuken te doen. Et voilá. Zo opende TOUS recent haar deuren.

Wow-factor

Twee concepten in één zaak maken TOUS tot een feestje om te bezoeken. Voor degenen die willen genieten van goede gerechten en wijn is er een klassiek restaurantgedeelte en voor wie houdt van een wat lossere sfeer, iets hardere muziek en wat lichtere gerechten is er de bar. Geen gewone bar zoals je die wel meer ziet maar een bar à partager met hoge tafels en krukken, lange banken en een aparte kaart vol lunch- & borrelgerechten. Grappig is dat de twee concepten prima met elkaar matchen. In de grote tafel in het midden zit een ingebouwde platenspeler, die regelmatig tevoorschijn komt. Na het diner hoef je niet meer naar het café voor een laatste drankje. Je schuift gewoon op naar de bar. Spritz-cocktails voor de jongere gasten en mooie Bordeauxwijnen voor het wat oudere publiek; aan iedereen is gedacht.

Smaakfeestje

De keuken van TOUS tovert gerechten uit Frankrijk, Spanje en Italië tevoorschijn waarbij alles in eigen huis wordt gemaakt. Klassiekers uit deze drie landen worden gecombineerd tot een ‘eigen’ TOUS-

tartaar van langoustines en gekon jte zeeduivel met fregola puttanesca. Wat wijn betreft: keuze genoeg uit de collectie van meer dan honderd wijnen!

Hoogtepunt

Erg leuk, lekker en origineel is de ter plekke afgesneden charcuterie en fromage. Bij TOUS ligt er een vitrine vol met Jambon de Bayonne, Pata Negra, Mortadella, Capocollo en Saucisson sec. Kies en laat een portie vers afsnijden. Meer fan van kaas? Ze hebben ook goede kazen vers van het mes als Murcia, Taleggio, Mahon, Gorgonzola, Manchego of Comté. Vanaf veertig gram per portie stel je zo je eigen lievelingsbordje samen voor bij de borrel. Bestel er een broodje bij want dat krijg je met een brandend kruidenboter-kaarsje geserveerd. Terwijl je geniet van het kaarslicht, smelt de boter om je brood in te dippen.

Ongevraagd eerlijk

Woon je in de randstad, net boven de rivieren of in het verre noorden van ons land dan is het een behoorlijke onderneming om aan te schuiven bij TOUS. Je moet een liefhebber zijn van autorijden of treinen om in het zuidelijkste puntje van Nederland te komen. Gelukkig is Maastricht een geweldige stad om je te vermaken dus koppel er gewoon een nachtje hotel aan vast!

Nog een rondje?

Fernand: “We houden ervan om iedereen op een gastvrije manier –avec un g doux– te soigneren.”

gerecht wat hemelse smaken oplevert. Zo aten wij een patatas bravas met paling en drie soorten kaviaar, Ibérico wangetjes met morilles, brioche met

TOUS gaat iedere dag (behalve maandag) om 12 uur open. Het restaurant gaat om middernacht dicht maar wanneer de deuren van de bar op slot gaan bepaalt de gast. Gezelligheid kent geen tijd in het zuiden. Zeker met de zomerse dagen in aantocht waarbij de bar met grote openslaande deuren naar een knus patio-terras leidt, zal het nog vaak laat worden in de Maastrichtse binnenstad bij TOUS. Wij zullen zeker aanschuiven zo nu en dan! www.tousmaastricht.nl

“EEN NIEUWE BURGEROORLOG? DAT ZOU ZOMAAR KUNNEN.”

Greg Shapiro

Nu Donald Trump als een dolle stier over het wereldtoneel

raast, ziet Greg Shapiro zich genoodzaakt de president van de Verenigde Staten opnieuw flink aan te pakken. Dat doet de comedian met zijn nieuwe show King Me. Gentlemen’s Watch sprak de ‘American Netherlander’. “Uit schuldgevoel zeg ik vaak dat ik een Canadees ben.”

Tekst:

Eric le Duc | Fotografie: Nathalie Hennis

piro is Trump liever kwijt dan rijk. En toch... het stuitend megalomane gedrag van Donald Trump heeft de in 1968 in Chicago geboren grappenmaker ook veel bekendheid en succes gebracht. In 2017 was zijn Trump-imitatie in het filmpje America First, Netherlands Second uit het satireprogramma van Arjen Lubach goed voor meer dan vijftig miljoen views wereldwijd. Ook trok hij bomvolle zalen met zijn comedyshows Trump up the Volume (2016), Lock Him Up (2020), The Madness of King Donald (2019), Leaving Trumpland (2020) en Leaving Trumpland 2.0: No Country for Old Men (2024).

storytelling en –natuurlijk– griezelig goede Trump-imitaties. Het is voor deze show dat Gentlemen’s Watch Greg Shapiro spreekt, in zijn gezellige kadewoning in Amsterdam-West. Op de uitnodigende keukentafel worden cappuccino’s en chocoladecroissants gezet en de hond moet even de achtertuin in. Want, zo lezen we op Gregs digitale thuis: de zwarte labrador will lick you when she gets the chance. Wie ook aanschuift, is Inez de Goede: Shapiro’s vrouw, tourmanager en coproducent van zijn shows. “Ik help soms om Gregs woordenstroom wat te kanaliseren. Want hij kan echt alle kanten op stuiteren.”

en haat-liefdeverhouding. Zo kun je de relatie van Greg Shapiro met Donald Trump nog het best typeren. Vol afschuw ziet de Amerikaans-Nederlandse comedian hoe de president van de Verenigde Staten als een furie over de aardbol raast. Ruzie met de NAVO, gekmakende handelsheffingen, een potentiële annexatie van Groenland, de arrestatie van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, de oorlog met Iran... Hij regeert als een zonnekoning en tegengas is er nauwelijks. Ja, Sha-

Dankzij deze voorstellingen konden we bulderlachen om de 47ste president van Amerika, met zijn oranje huid en Heuga-tapijttegel als haarstukje. Maar ondertussen wordt de sfeer in de Verenigde Staten met de dag grimmiger. En dus voelt Shapiro zich geroepen de man die de wereld in zijn greep houdt opnieuw aan te pakken. Daarom legt hij nu de laatste hand aan King Me, zijn nieuwe show die komend najaar in première zal gaan en een mix zal worden van stand-up,

“Eerst wilde ik rond de komende presidentsverkiezingen van 2028 een nieuwe show maken,” begint Shapiro (58) in energiek en aanstekelijk ‘Dunglish’, zijn zelfbenoemde mengvorm van Dutch en English. “Maar toen dacht ik: ook 2026 wordt voor Amerika een belangrijk jaar. Op de 4th of July vieren we 250 jaar onafhankelijkheid. Op 11 september is het 25 jaar geleden dat ‘9/11’ plaatsvond. En dan komen in november de ‘midterms’ eraan, de

tussentijdse verkiezingen. King Me wordt een voorstelling waarin ik onze geschiedenis induik, actualiteiten bespreek en ook vooruitblik.”

Maar eerst: wat vindt Greg Shapiro als geboren Amerikaan van Trumps zonnekoning-gedrag? “Ik ervaar een enorm gevoel van schuld dat wij Amerikanen het zover hebben laten komen. Soms zeg ik gewoon dat ik uit Canada kom. Of dat ik een Amerikaan ben die zich als Canadees identificeert. Dat is voor mij makkelijker, want Nederlanders staan bekend om hun ‘Dutch directness’. Jullie vragen meteen waarom wij Donald Trump herkozen hebben. Hoe het kan dat hij ondanks de Epstein-files kan aanblijven. En of mijn familie wel veilig is. Dat zijn grote kwesties die ik allemaal moet uitleggen. Daarom maak ik nu King Me.”

En door dendert de comedian. “Trump 2.0 is veel erger dan Trump I. Zijn eerste termijn was een vingeroefening. Dat is nu anders. Zijn tweede regering is veel efficiënter en agressiever bovendien. Hij hanteert een ‘shock & awe’-strategie die hem wordt ingegeven door Trump-fluisteraars, cryptomiljardairs en wapenlobbyisten. De vangrails zijn weg: alles kan, alles mag. Vandaar ook de titel van mijn show King Me, de twee favoriete woorden van Trump.” Waarna Shapiro diens stem weergaloos nadoet: “I love being a king. And I love me. I put the ME in America. And America is me. L’état: c’est moi.”

De komende 4th of July zou volgens Greg Shapiro best een heftige Onafhankelijkheidsdag kunnen worden. “Er zijn nu al veel No Kings-protesten. De mensen willen 250 jaar onafhankelijkheid niet vieren met aan het hoofd een autoritaire koning – wat zeg ik: een tiran! Mijn zus in Wisconsin gaat op 4 juli demonstreren en ze wil dat haar kinderen en vrienden ook meedoen. Een nieuwe revolutie of burgeroorlog?

“KING ME, DE TWEE FAVORIETE WOORDEN VAN TRUMP.”

Dat zou zomaar kunnen gebeuren. De wapenindustrie is zo groot, iedereen heeft een pistool of geweer. Ik ben bang voor het Luigi Mangione-effect. In 2024 schoot deze burger in New York de graaiende CEO van een grote zorgverzekeraar dood. Geweld moet je niet verheerlijken, maar tijdens de nieuwe protesten wordt zijn naam gescandeerd. Dat is eng.”

Reikhalzend wordt in de Verenigde Staten dan ook uitgekeken naar de ‘midterms’, de tussentijdse Amerikaanse verkiezingen in november. Als Trump ze überhaupt laat doorgaan. Shapiro: “De vraag is: hebben de Democraten een geschikte tegenkandidaat? Misschien moet de volgende oppositieleider meer zijn als Trump. Zo van: ik doe wat ik wil! Vinden jullie dat niet leuk? Nou, fuck off ! Wellicht kan Zohran Mamdani het, de burgemeester van New York. Hij weet hoe de ‘attention-economy’ werkt. Op 15 april-de Amerikaanse ‘tax-day’- postte hij een mooi filmpje op TikTok. Stond-ie voor een New Yorkse penthousesuite van een miljardair die gewoon in Florida woont. ‘Geen taxbreak meer voor hem’, zei Mamdani. ‘We dichten de mazen van de wet’. Zo iemand moeten we hebben. Maar schurk Trump wil de wet veranderen,

zodat hij net als Vladimir Poetin langere termijnen achter elkaar president kan zijn.”

Zijn betrokkenheid en bevlogenheid zijn opvallend voor iemand die al meer dan dertig jaar in Nederland woont en werkt. Dat kwam zo. Na de scheiding van zijn hippieouders raakt Gregory Scott ‘Greg’ Shapiro in de ban van comedy. Hij smult van het satirische programma Saturday Night Live waarin hij zijn helden John Belushi en Bill Murray ziet schitteren. Na vier jaar theaterschool aan de Northwestern University in Chicago voegt Shapiro zich in 1994 bij zijn school- en studievrienden Andrew Moskos en Pep Rosenfeld die een jaar eerder naar Amsterdam zijn afgereisd om daar comedytheater Boom Chicago te starten.

Het is de bedoeling dat de komiek één zomer blijft. Maar op kantoor van de comedyclub leert hij Inez de Goede kennen. “I came for work and stayed for love.” En zo is de komiek tweeëndertig jaar later nog altijd hier: getrouwd, vader van een zoon en dochter én succesvol entertainer. Hij maakt comedyshows, schrijft boeken (How to be Orange, e American Netherlander) en acteerde in soaps als Goede Tijden, Slechte Tijden en Onderweg Naar

“IK DENK DAT MARK RUTTE DE ZAKEN SLIMMER AANPAKT DAN WIJ ALLEMAAL DENKEN.”

Morgen . Momenteel is hij te horen in Rampnacht, een podcast van de EO over de ondergang van de Titanic waarvoor Shapiro verschillende stemmen insprak.

Greg Shapiro voelt zich dus een ‘American Netherlander’. Behoefte om naar de Verenigde Staten terug te keren, heeft hij niet. “Misschien alleen om familie en vrienden te bezoeken. Vorig jaar waren we door mijn nicht uitgenodigd voor anksgiving. Maar het was maar de vraag of ik het land überhaupt inkwam. Als comedian heb ik allang het gevoel dat ik niet meer alles kan zeggen wat ik wil. In Amerika zijn Jimmy Kimmel en Stephen Colbert al gecanceld geweest vanwege hun Trump-grappen. En ook mijn social media staan natuurlijk vol satire over de president. Dat soort zaken spelen wel in mijn achterhoofd.”

“Daarbij heeft mijn vrouw geen Amerikaans paspoort,” vervolgt Shapiro. “En dan ben je bij de immigratiecontrole aan de beurt. ‘Kijk in de camera voor

een foto! Niet lachen! Niet knipperen! Leg je vinger op de scanner voor een afdruk! Heb je ooit genocide gepleegd? Nee? Okay, you’re good to go, enjoy your stay!’ Het is volkomen bipolair. En dan hebben we het nog niet eens over hoe ICE tegenwoordig tekeergaat. En dat door de oorlog in Iran de kerosine en vliegtickets peperduur zijn. Mijn moeder tobt momenteel wat met haar gezondheid. Daarom houd ik dat geld nog even in mijn zak tot ik écht naar haar toe moet.”

Nee, liever blijft Shapiro in Nederland: dat is veiliger, gezelliger en leuker ook. Hij geniet van de korte afstanden hier. Van prachtig Friesland naar mooi Limburg, in drie uur! Bewonderend kijkt hij naar de innovatiedrift van ons Hollanders. Auto’s die rijden op zonne-energie. Speciale, verkeersluwe fietsstraten waar tweewielers ontspannen kunnen trappen. En gieren moet hij om de‘inspection shelf’, het vlakke deel van Nederlandse toiletten waarop ontlasting voor het doorspoelen blijft liggen, door hemzelf omgedoopt tot

‘poop shelf’. It’s so disgusting !” Toch is zijn tijd in Nederland niet altijd even leuk geweest. “Vooral mijn eerste jaren hier waren lastig. Ik had heimwee. En een schuldgevoel dat ik mijn familie en vrienden in Amerika had achtergelaten. Het heeft tien jaar geduurd voordat ik dat gesprek met hen kon aangaan. Ik ben in die tijd dan ook behoorlijk gefrustreerd geweest. Maar met therapie is alles goed gekomen. Daarbij is optreden een fijne uitlaatklep. Zo heb ik in Leaving Trumpland verteld over de dood van mijn stiefvader. Hij woonde in een verzorgingshuis in Wisconsin, kreeg corona en overleed. Er gold een nationale lockdown, maar die werd door de Republikeinen gewoon genegeerd. Ik denk echt dat hij zo covid heeft opgelopen.” Greg zwijgt even en zegt dan: “Het was niet altijd fijn om zijn dood telkens zo te herbeleven. Maar toch heb ik het gedaan.”

“Ook de dag na de herverkiezing van Trump in 2024 was ik blij dat ik een voorstelling had,” gaat Shapiro verder. “Ik stond in de schouwburg van Hoorn

en de stemming was echt donker. Hoe nu verder? Gelukkig heb ik het van me af kunnen spelen. Lekker spuien. Anders was ik thuis gaan zitten malen. En gaan schoppen tegen alles wat op mijn pad kwam. Wat ik ook wel heb gedaan. Mijn vrouw zei: ‘Ik wou dat jij je werk als grappige joker eens mee naar huis nam, nu zit ik thuis met een zure oude man. Toch moet je oppassen dat optreden geen vorm van therapie wordt. Dat je publiek zegt: ons graag niet als psychiater gebruiken! Het moet ook entertaining zijn. Nee, alleen door ín die depressie te gaan zitten, kun je door. Het monster in de bek kijken en erkennen: this sucks! En van daaruit weer de weg omhoog zoeken en vinden. Dat besef ik nu ik ouder ben.”

Tot slot toch weer even terug naar Trump. Komt het ooit nog goed met Amerika, de wereld en dus ook met ons? Alsjeblieft Greg, geef ons wat humorvolle hoop in bange dagen. “Ooit zal het beter worden,” antwoordt hij stellig. “Mijn favoriete Amerikaanse hoogleraar en historicus Heather Cox Richardson zegt in haar podcast dat na elke donkere tijd weer een periode van voorspoed komt. Dat gebeurde na de burgeroorlog, de beurskrach van 1929, de Grote Depressie en de Tweede Wereldoorlog. En ik weet zeker dat dat ook straks weer gaat gebeuren. En vergeet niet: zelfs Donald Trump heeft het eeuwige leven niet. Ook hij gaat een keer dood.”

“Wel had ik gehoopt dat het koningspaar tijdens hun recente pyjamaparty in het Witte Huis een beetje rede in Trump had kunnen praten. Maar toen ik hen zo op het bordes zag staan, moest ik denken aan een oude grap over twee wolven die op een heuvel zitten. Daar zegt de jonge wolf: laten we naar beneden rennen en een schaap opeten. Waarna de oude wolf antwoordt: nee, laten we naar beneden

lópen en álle schapen opeten. Dat is het koningshuis: doe rustig aan, blijf in de schaduw en trek niet te veel aandacht, dan kun je alles maken.”

“Maar gelukkig hebben we altijd nog NAVO-chef en Trump-fluisteraar Mark Rutte,” besluit Shapiro. “Ik weet nog dat hij als premier in het Witte Huis was waar Trump zei – en weer volgt een treffende imitatie: “We’re gonna make great deals. Or we’re not gonna make great deals. Either way, it’s gonna be great.” Waarna Rutte resoluut zei:

“No! We gaan wél constructief aan de slag.” Echt, ik denk dat Mark de zaken slimmer aanpakt dan wij allemaal denken. Hij mag Donald nu dan nog ‘daddy’ noemen: Trumps tirannieke gedrag zal niet lang meer duren, mits Europa sterk is. De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen zegt inmiddels al: ‘Mama is boos’.”

Greg Shapiro toert vanaf 18 september met zijn nieuwe show King Me door het land. Kijk voor de speellijst op www.gregshapiro.nl.

Verwen jezelf — of verras iemand die alles al heeft. Wij geloven dat een cadeau meer is dan een voorwerp: het is een statement. Daarom vind je bij ons alleen producten met karakter — doordrenkt van klasse, kwaliteit en verfijning.

Meester materialen in

Een onkwetsbaar horloge maken. Dat was de droom van de ingenieurs van het Zwitserse horlogemerk Rado begin jaren zestig.

Een horloge dat niet kraste, zodat ook sporters en niet-kantoorlui een klokje konden dragen. Dit is het verhaal van Rado…

Een bioscoopreclamefilmpje in 1962. Een horloge komt in beeld met tekst. ‘Het horloge is omgeven door het mysterie van eeuwige jeugd’. Een plechtig kijkende man met witte laboratoriumhandschoenen neemt het klokje, een Rado Diastar, tussen duim en wijsvinger. Met zijn vrije hand pakt hij een vijl en gaat hij het horloge te lijf. Weer een tekst. ‘Het horloge is onkwetsbaar, net als Siegfried de Drakendoder.’

Elke religie heeft een oorsprongsmythe, een verhaal over een wonderlijke gebeurtenis, helemaal aan het begin der tijden, die de gelovigen het hart verwarmt en de sceptici daarentegen subiet ‘broodje aap’ doen uitroepen. Ook veel horlogemerken kennen zo’n mythe, waaronder Rado. Toen het hoofd van de R&D-afdeling van Rado in Lengnau te horen kreeg dat zijn zoveelste poging een onkwetsbaar klokje te maken opnieuw was mislukt (iemand had er een gemene kras in weten te maken) sloot hij zich op in zijn laboratorium. Dag en nacht. Niemand zag hem. En toen, na drie dagen kwam hij jubelend naar buiten: “Ik heb het!”

HARDMETAAL

‘Het’ was het gebruik van hardmetaal, een materiaal dat tot dan vooral in de instrumentenmakerij werd gebruikt, maar nooit in de horlogewereld. Hij had uitgevonden hoe je dat hardmetaal zou kunnen verwerken in een horloge. Niet dat iedereen gelijk overtuigd was. Aangezochte producenten die zijn tekeningen toegestuurd kregen, reageerden afwijzend: “dat kan helemaal niet met dit materiaal!”, “ik begrijp helemaal niet wat u bedoelt, onmogelijk!” En: “er moet sprake zijn van een misverstand!”.

Maar het horloge kwam er en was het begin van de identiteit van het merk Rado als, zoals

ze het zelf formuleren, ‘Master of Materials’. Niet de mechaniekjes maar het materiaal van kast, band en het glas -Rado werd ook het eerste horlogemerk dat op industriële schaal saffierglas ging verwerken- vormden, en vormen nog steeds, de essentie van het merk. Het hardmetaal was een succes, maar toen midden jaren tachtig de patenten op hardmetaal verliepen, moesten de ingenieurs op zoek naar iets anders.

HIGH-TECH KERAMIEK

Dat ‘andere’ is de reden dat Rado in Zwitserland onlangs een pers-event organiseerde waar Gentlemen’s Watch bij aanwezig was. In 1986, nu precies veertig jaar geleden, zag de Rado Integral het licht. Aanvankelijk nog onder een andere naam, Diastar Anatom, was dit het eerste horloge ter wereld waarin keramiek was verwerkt. ‘ e future on your wrist. e wrist of the future.’, zo luidde de slogan bij lancering van de Integral. Tijdens het event ‘Rado: 40 years Eternal Beauty’, werd duidelijk dat hiervan een jubileumeditie zal worden uitgebracht.

De toekomst heette keramiek. Tenminste, high-tech keramiek: een materiaal dat weinig gemeen heeft met de pottenbakhobby van tante Ali en neef Jo. High-tech keramiek is space-age technologie, zo werd bij de lancering in 1986 benadrukt, letterlijk, want de hitteschilden op de neus van de space-shuttle waren ervan gemaakt. En nu dus, op de Integral, de armband.

Rado is echte wetenschap en een vleugje magie tegelijkertijd…

Het is verschrikkelijk hard (voor de geïnteresseerden: high-tech keramiek is 1250 op de Hardheidsschaal van Vickers; ‘gewoon’ staal is slechts 200, titanium 300) en weegt bijna niets. Het roest niet, verkleurt niet en verdraagt extreme hitte. Het voelt fijn aan op de huid, neemt direct de huidtemperatuur over. Het is hypoallergeen, en, nog zoiets, het heeft een heel eigen esthetiek. Een schoonheid die -het materiaal is idioot stabiel- niet door de tijd aangevreten wordt. Eeuwige schoonheid dus, bijna letterlijk.

MARKTAANDEEL

Het verhaal van Rado is het verhaal van succesvolle innovatie, het is tegelijk, zo wordt duidelijk in een presentatie die CEO Adrian Bosshard ‘s middags tijdens het event geeft, een commercieel succesverhaal. Het gaat goed met Rado, er is groei, zelfs in Zwitserse Francs, een lastige valuta, want hard als de klokjes die Rado produceert. Een belangrijk deel van de omzet komt uit een regio waar Rado, zo blijkt uit de cijfers, oppermachtig is in de voor het merk belangrijkste prijscategorie: klokjes tussen 1000 en 4000 euro. Het Midden-Oosten en India zijn goed voor 42% van de omzet (Europa 27%, Verre Oosten 16%, Amerika 14%). In Oman en India is zelfs de helft van alle Zwitserse horloges in deze prijscategorie een Rado (Saoedi-Arabië: 37%, VAE 30%). Wel een fijn idee als je bedenkt dat India het land is met de meeste inwoners ter wereld, bijna 1,5 miljard, en de (mooie horloges kopende) middenklasse daar

naar verwachting de komende twee decennia in omvang zal verdubbelen. Niet verwonderlijk dus dat Rado ervoor kiest om een aanzienlijk deel van de ‘ambassadeurs’ en ‘vrienden’ van het merk te zoeken onder beroemdheden uit deze regio. Niet verwonderlijk dus ook dat de sport waarmee Rado zich bij voorkeur associeert het in India razend populaire cricket is.

CEO Adrian Bosshard was in een vorig leven Moto-GP coureur. Hij behoorde bij de top van de wereld, maar nee, zegt hij desgevraagd, dat Rado ook in die wereld actief wordt, ligt ondanks zijn eigen affiniteit met de sport niet voor de hand. Je moet het DNA van het merk respecteren, klinkt het. De keuze voor een sport lijkt bovendien iets dat binnen de Swatch Group waar Rado onderdeel van uitmaakt als geheel wordt geregisseerd. En MotoGP is nu eenmaal sinds jaar en dag verbonden met een ander merk van Swatch: Tissot.

Niet dat de andere markten worden verwaarloosd, luidt de boodschap, er wordt juist ingezet om marktaandeel te vergroten in China, Enge-

land, Duitsland en de Verenigde Staten. Want in dat laatste land is de tijd dat mensen in dure auto’s goedkope Aziatische prullen om de pols droegen zo langzamerhand wel voorbij. Ford Mustang-rijders dragen inmiddels steeds vaker Zwitserse uurwerken, zegt Bosshard glimlachend. Rado dus ook, en keramiek.

AKELIG COMPLEX

Om te zien hoe dat wonderspul nu precies wordt gemaakt, bezoeken we de nieuwe Comadur-fabriek in Boncours, bij de Franse grens, waar Rado’s high-tech ceramics lab is gevestigd. ‘Don’t touch the machines, don’t touch the red buttons, and no photo’s.’ De fabriek ziet eruit zoals veel fabrieken er tegenwoordig uitzien: veel machines en weinig mensen. De machines zijn driftig in de weer, robotarmen schieten beheerst heen en weer, tasten af, doen pirouettes. De aanwezige werknemers, zonder uitzondering in witte labjas met stofmutsjes op en handschoenen aan, zien erop toe dat het allemaal vlekkeloos verloopt. Het productieproces is akelig complex, zo wordt duidelijk tijdens de rondleiding. En alles luistert nauw. Dat begint al bij de grondstof. De rivierklei waar tante Ali en neef Jo mee aan de slag gingen, is hier nergens te bekennen. De grondstof gebruikt voor de high-tech keramiek is ultra-zuiver zirconiumoxidepoeder, en wordt in het lab zelf gefabriceerd. Aan dat poeder worden vervolgens pigmenten toegevoegd. Poeder en pigmenten worden gemixt met een bindmiddel (polymeren) en daarna onder hoge druk (1000 bar) in een mal gespoten. Na afkoeling wordt het bindmiddel chemisch opgelost en ondergaan de gegoten keramische stukken een verdere bewerking die ‘sinteren’ wordt genoemd. Bij ongeveer 1450 °C verandert de interne structuur van het materiaal, waardoor het keramiek zijn definitieve dichtheid, uiterlijk en hardheid krijgt. Aandachtspunt daarbij, en één van de uitdagingen: tijdens het proces krimpt het materiaal zo’n 25%. De afgewerkte onderdelen worden daarna nog bewerkt met diamanten instrumenten (diamant, want eigenlijk alleen dat materiaal is zo hard dat het dit keramiek ‘aan kan’). Gedurende meerdere dagen wordt het gepolijst om een hoogglanzend oppervlak te verkrijgen (of juist zandstralen, voor een bijzonder mat oppervlak), in ronddraaiende baden vol kleine stukjes trillend keramiek. Volgt nog het graveren, ‘met laser’, en het lakken.

DERTIG KLEUREN

Zijn we er dan? Niet helemaal, zo blijkt als we, na even met de hand te hebben gevoeld in zo’n polijstbak vol rondschietend keramiek, in een ruimte komen die meteen associaties met een wellness-centrum oproept. Paars licht rondom. Loungemuziek. Een man zit aan een tafel en hangt schakeltjes in een rek, één voor één, heel secuur, stoïcijns ook. Dat een aantal gasten zijn werkruimte is binnengekomen… het is alsof hij het niet heeft gemerkt, alsof we niet bestaan, hij is volkomen gefixeerd op het werk ter hand. Midden in de ruimte staat een grote machine met aan de zijkant een kijkgat. Er staat een trapje tegenaan. ‘De plasma-oven’, verduidelijkt de ingenieur die de rondleiding verzorgt. We mogen even door het kijkgat turen, de oven staat nu niet aan. Misschien maar beter ook, in die oven reikt de temperatuur tot 20.000 °C, oftewel bijna vier keer zo heet als het

In de oven reikt de temperatuur tot 20.000 °C, oftewel bijna vier keer zo heet als het oppervlak van de zon…

Specificaties 40-jarig jubileummodel Rado

Integral, referentie R20258162

• Gepolijste roestvrijstalen kast met geelgoudkleurige PVD-coating.

• Band van gepolijst roestvrij staal met een geelgoudkleurige PVD-coating en gepolijste zwarte hightech keramische tussenschakels.

• Speciale gravure: “SINCE 1986, ANNIVERSARY EDITION.”

• Zwarte, verticaal geborstelde wijzerplaat met Super-LumiNova-wijzers.

• Gepolijste roestvrijstalen drievoudige sluiting.

• PreciDrive quartz Calibre R279-uurwerk.

• Afmetingen: 28,0 x 39,8 x 7,3 (BxLxH).

• Richtprijs € 2650

oppervlak van de zon. Na drie uur krijgt het keramiek een metallic glans, zonder dat sprake is van toegevoegd metaal: het is de moleculaire structuur zélf die onder invloed van die absurd hete gassen verandert. De plasma-oven is een (vooralsnog) laatste stap in een keten van innovaties die in 1986 een begin kende, van de high-tech keramiek armband van de eerste Integral, en de kast van keramiek een paar jaar later tot aan de ultradunne keramiek-horloges die Rado nu maakt. De veelkleurige horloges die Rado nu maakt. Het begon met zwart, de natuurlijke kleur van het keramiek. In 1992 volgde het eerste witte horloge. Pas rond de eeuwwisseling werd ontdekt hoe je kleur kon inbrengen in high-tech keramiek. Dertig kleuren kunnen ze inmiddels maken. Het eindresultaat van heel veel onderzoek en experiment, en vervolgens het proces zo goed doorgronden en controleren dat je tot industriële productie kunt komen. Zoals een Rado-ingenieur het verwoordt: “Zoals je je kunt voorstellen, komt er veel scheikunde en natuurkunde bij kijken. Het zou natuurlijk al een hele uitdaging zijn om een resultaat één of twee keer te bereiken, maar om datzelfde resultaat keer op keer betrouwbaar te herhalen -vooral als

het gaat om kleur, afmetingen en een consistente interne dichtheid- is echte wetenschap.”

Echte wetenschap, en een vleugje magie tegelijkertijd. Rado viert veertig jaar keramiek, veertig jaar innovatie, een lustrum. De vraag die zich opdringt is hoe het verder zou kunnen gaan. Meer kleuren? Andere vormen? Een nieuw materiaal nogmaals? Rado heeft zich altijd onderscheiden met materialen, met design, het binnenwerk speelde altijd een veel kleinere rol. Maar misschien... een uurwerk van high-tech keramiek, is dat denkbaar? Een horloge zo licht dat je niet voelt dat je het om je pols draagt, zou het kunnen? Het zal wel onzin zijn, gekkenpraat, maar toch: wat zei CEO Adrian Bosshard ook alweer? Wat is de lijfspreuk van Rado? “If we can imagine it, we can make it. And if we can make it, we will.” Dat wonderklokje, wie weet op een dag...

BELEEF VANAF HET WATER

En ervaar het onontdekte

Kijk op www.portokali.nl voor jouw ultieme zeilvakantie.

LIEVER MEER OF MINDER?

Journalist-schrijver

Hans van Wetering is gefascineerd door het fenomeen tijd en de wereld van overmorgen. Een column over toekomstvisioenen, technologische (bokken) sprongen en dappere pogingen de tijd zelf te verslaan.

En zo kon het gebeuren dat een Amerikaanse vlinderverzamelaar, de onlangs overleden bioloog Paul Ehrlich, eind jaren zestig voorspelde hoe de mensheid aan zijn einde zou komen. 1968 verscheen e Population Bomb. Zou de mensheid zich zo snel blijven voortplanten als het tot dan toe deed, dan dreigde een ramp. We zouden niet in staat zijn de almaar groeiende wereldbevolking te voeden. Ehrlich schetste een dystopie waarin de wereldbevolking massaal honger leed. Zijn boek werd een wereldwijde bestseller, zorgde hier en daar zelfs voor paniek. India liet miljoenen mensen gedwongen steriliseren, China voerde zijn één kind-politiek in. Het liep anders, zoals bekend, mede dankzij technologische revolutie in de landbouw. Zou Ehrlich anno 2026 een boek schrijven, dan zou hij het misschien opnieuw e Population Bomb noemen, maar de inhoud zou haaks staan op die van zijn bestseller uit die flower-powerjaren: als niets gebeurt, als de mensheid zich zo traag blijft voortplanten als het de afgelopen decennia deed, dan dreigt een ramp, is het einde van de mensheid nabij. De onheilsprofeten zijn dit keer geen biologen of vlinderverzamelaars maar tech-moguls als Jeff Bezos en Elon Musk, die dan immers geen poppetjes meer ter beschikking hebben om hun gedroomde galactic empires te bevolken.

“Een bevolkingsineenstorting als gevolg van lage geboortecijfers vormt een veel groter risico voor de beschaving dan de opwarming van de aarde,” aldus Musk, die persoonlijk overigens zijn beste beentje voorzet; de man heeft naar verluidt dertien kinderen. Demografen gaan er vanuit dat de mensheid rond het jaar 2064 zal pieken. We zijn dan met 9,7 miljard. Daarna begint het grote terugtellen. Om de bevolking op peil te houden is een vruchtbaarheid-cijfer (het gemiddeld aantal kinderen dat vrouwen in de vruchtbare leeftijd krijgen) nodig van minimaal 2,1. In de meeste landen, Afrika en delen van Azië uitgezonderd, is het inmiddels veel lager (en overigens, daar is het ook al dalende). Het EU-gemiddelde is 1,6. Nederland staat er nog slechter voor: 1,44. Dat ‘we’ nog steeds groeien, komt (ook bij ons) door immigratie. De verklaringen zijn velerlei: teruggelopen kindersterfte (geen noodzaak meer veel kinderen te nemen), secularisatie, voorbehoedsmiddelen. Opkomst van het hoger onderwijs en emancipatie speelt een rol: vrouwen kiezen voor een carrière, stellen kinderen uit. Kinderen kosten geld, daar waar ze vroeger juist geld opleverden. En waar kinderen nemen ooit vanzelf sprak, is het in onze hoogontwikkelde samenlevingen een beslissing geworden (nog een kind erbij of toch liever een nieuwe auto of een wereldreis).

Onder jongere generaties is daarbij, menen sommigen, sprake van een milieu-effect: minder kinderen is minder CO2 uitstoot. En eveneens aan de orde, volgens grootschalig Amerikaans enquete-onderzoek: de jongvolwassenen van nu schijnen simpelweg minder aan seks doen dan de boomers in de jaren van Ehrlich’s profetie, met dank ook aan de schadelijke invloed van de socials op menselijke interactie in het ‘echte’ leven. Over wereldwijd teruglopende zaadkwaliteit en vruchtbaarheidsproblemen sinds de introductie van plastics hebben we het dan nog niet gehad.

Wat te doen?

De Zuid-Koreaanse overheid (land met het laagste vruchtbaarheidscijfer ter wereld: 0,75) probeert met onder meer woonsubsidies voor jonge stellen en babybonussen de kinderproductie op te krikken. En in hippe wijken in Seoul verschijnen pop-upstores waar jonge carrièrevrouwen worden verleid hun eitjes te laten invriezen voor later.

Of het iets uithaalt, laat zich ernstig betwijfelen. En dan nog, hoe erg is dat eigenlijk, hoor je tegenwoordig steeds vaker. We zijn nu met 7,9 miljard, klinkt het, in 1998 hadden we 6 miljard; ging het toen zo slecht dan?

Bevolkingskrimp betekent ook: minder grondstoffenverbruik, minder CO2-uitstoot.

Betekent: betaalbare huizen voor iedereen. En op de arbeidsmarkt van morgen kan een kleinere bevolkingsomvang de ontwrichtende impact van AI verzachten.

Oftewel, laat die krimp maar komen.

DUIKEN NAAR PROBLEMEN

De Spaanse speelfilm Los Tigres is een levendige thriller waarin het werk van industriële duikers centraal staat. Elke dag wagen ze, compleet anoniem, hun leven voor een hongerloon en werken in de meest verschrikkelijke omstandigheden. Naast thriller is de film echter ook een hommage aan hun bijzondere manier van leven. Een gesprek met hoofdrolspeler Antonio de la Torre….

Tekst: Annika Hoogeveen

De film van regisseur Alberto Rodríquez met in de hoofdrol Antonio de la Torre (Málaga,1968) speelt zich af voor de kust van de Spaanse havenstad Huelva. De la Torre speelt Antonio, een ruige industriële duiker die een verstopte lading cocaïne in een scheepsromp van een olietanker vindt. Wanneer Antonio na een ongeval te horen krijgt dat zijn duikdagen over zijn, krijgt hij een gevaarlijk idee...

Antonio de la Torre is de meest Goya Awards-genomineerde acteur in de geschiedenis van de Spaanse cinema. Zijn doorbraak kwam met de film Azuloscurocasinegro (Dark Blue Almost Black, 2006) en op zijn uitgebreide CV staan zowel Spaanse als internationale producties. In de moderne film noir Los Tigres werkt hij, na het veelgeprezen

La Isla Mínima (2014), opnieuw samen met Alberto Rodríquez.

Wie is Antonio en waar vond je inspiratie voor het personage?

Antonio is bekwaam, moedig en wijs, maar ook erg onvolwassen. Hij is dé man die je moet hebben onder en in het water. Hij is de Tijger! Op het land is hij een regelrechte puinhoop. Inspiratie vond ik in mijzelf, ik bén Antonio. (lacht) Half grap, half serieus. Antonio en ik hebben gemeenschappelijke eigenschappen: de energie, het enthousiasme en gevoel van humor, dat ben ik. Maar er zijn natuurlijk ook verschillen. Net als hem heb ik twee kinderen, maar in tegenstelling tot Antonio vergeet ik nooit om voor hun te betalen. Tijdens je carrière probeer je verschillende personages met diverse levensstijlen te spelen. En het is onvermijdbaar dat er altijd een deel van jezelf in het personage komt.

Heeft dat ook te maken met de geloofwaardigheid van het personage?

Zo’n twintig jaar geleden kreeg ik de rol die mijn carrière veranderde: een kale, gespierde en intimiderende gevangene in Dark Blue Almost Black. Tijdens de nabewerking zag ik mijzelf acteren en dacht: ‘What the fuck, wie is die vent?’

De regisseur was laaiend enthousiast over mijn realistische weergave, maar ik zag het gewoonweg niet. Ik was teleurgesteld. Achteraf ben ik blij dat ik mijn gedachten nooit heb gedeeld met de regisseur, want die rol heeft mij alle mogelijke Spaanse filmprijzen opgeleverd. Les geleerd. Je ziet altijd jezélf, in welke rol dan ook. Dat is de vloek van een acteur. Je onschuld op het gebied van film is voor eeuwig verloren.

De onderwaterscenes in Los Tigres zijn prachtig om te zien, maar zorgen ook voor een claustrofobisch gevoel. Geloof me, het was voor mij ook claustrofobisch. Dit waren mijn eerste

heidsprotocol dat we moesten ondergaan en het trainingsprogramma was niet alleen maar een nachtmerrie. (glimlacht) Momenten van ontspanning vonden vooral onder water plaats, wanneer je net als een astronaut geen zwaartekracht ervaart. Het gewicht van de uitrusting viel weg en op die momenten begreep ik waarom mensen graag duiken; relaxen, genieten van de stilte, focussen en verbonden zijn met jezelf.

Er is een onderwaterscene waar het mis lijkt te gaan met Antonio. Die scene gaf me een realiteitscheck. Het was erg intens, ondanks dat het

onderwaterfilmopnames. Het is rommelig en zwaar. Er waren twee uitrustingen waar ik mee moest werken, de klassieke Jacques Cousteau met mondstuk, maar ook een pak met een enorme harde duikhelm die afgesloten moet worden. Die duikuitrusting woog zo’n vijfentwintig kilo! Gelukkig hoefden we dat niet de gehele dag te dragen, maar wel aardig wat uren. Het voordeel ervan was dat ik niet hoefde te acteren dat ik moe was. (lacht) Over claustrofobisch gesproken… Dat moment van de helmafsluiting, wauw! Er is daarbinnen namelijk geen zuurstof.

Dat klinkt als een uitdaging. Klopt. Er was uiteraard een veilig-

in een zwembad werd opgenomen. De director of photography gaf mij allerlei instructies over de controle van mijn ademhaling.

De reden dat veel mensen verdrinken is vanwege het feit dat ze de reflex om in te ademen niet uitschakelen. Daardoor slikken ze onbedoeld water in… verschrikkelijk. Het was voor mij enigszins onwerkelijk om met al die gedachten onder water te liggen -omgeven door allerlei crewleden– en vanuit de verte, een paar meter boven het water, ‘action’ horen roepen. Uiteraard niet voordat de waarschuwing was afgegeven: slik vooral geen water in, want dan moet het allemaal weer opnieuw! (lacht)

In Los Tigres wordt de kijker ondergedompeld in de omgeving en cultuur van Huelva. De stad is een prachtige setting voor de film. Het landschap speelt een essentiële rol en is één van de aspecten die de film zo aantrekkelijk maakt. Naast het rijke flora - en faunalandschap is het ook een industriële (petrochemische) omgeving. De stad wordt ook wel Huelva York genoemd. In de duisternis doemen de fabriekslichten op en die doen je denken aan de skyline van New York. Dit contrast van natuur en industrie is perfect verweven in Los Tigres.

De Spaanse cinema lijkt een flinke groei te ondergaan. Leidt die popularisering ook tot interessantere rollen?

Niet echt. In Europa en Scandinavië barst het namelijk van de goede acteurs. En in Spanje zijn er enkele tegenwerkende elementen: traditie en onderwijs. Spanje maakt bijvoorbeeld gebruik van nasynchronisatie. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Portugal waar zestig procent van de programma’s in het Engels is. Dat levert qua taalbeheersing al een achterstand op.

Is het huidige succes van de Spaanse producties te danken aan streamingdiensten?

Dit jaar hebben wij drie Spaanse films en regisseurs in filmfestival Cannes, dat is geweldig! Historisch zelfs! Maar niet dankzij de streamingplatformen; streaming is immers een wereldwijd fenomeen, niet alleen Spaans.

Geen La casa de papel -effect?

Money Heist (La casa de papel ) was succesvol, maar dat was Squid Game ook. En niet te vergeten Oscarwinnaar voor beste film Parasite. De afgelopen jaren en decennia is onze manier van kijken veranderd. Zoals jij en ik met elkaar communiceren, via beeld vanuit verschillende landen, is revolutionair. Twintig jaar geleden was dat ondenkbaar. Net als de manier van casting en auditie tegenwoordig. Een wereldwijd

fenomeen. Daarnaast is het filmproductieproces door alle beschikbare technieken democratischer geworden. Spaanse cinema heeft geen specifiek momentum gehad. Als Europees land heeft Spanje echter wel een economische geprivilegieerde positie. En bovendien bestaat ‘onze markt’ ook uit Latijns-Amerika; er zijn zeshonderdmiljoen Spaans sprekende mensen. Dertig jaar werk ik al in de filmindustrie, maar het ontbreekt mij aan een verklaring voor de groeiende populariteit van Spaanse cinema.

Spaanse hoofdstad en het centrum van de macht. Spreken we over de noordelijke en zuidelijke regio’s met steden als Bilbao en Málaga: daar vind je veel verschillende accenten en zelfs talen. Dertig of veertig jaar geleden was uniformiteit dé regel in Spaanse cinema; neutral. Gelukkig is dat veranderd. Mijn personage in Los Tigres is daar een goed voorbeeld van. Zelfs Bárbara Lennie (zij speelt Antonio’s zus Estrella en komt zelf uit Madrid) trachtte haar accent meer zuidelijk te

Hetzelfde geldt waarschijnlijk ook voor de Nederlandse en Scandinavische cinema. Het is een interessant vraagstuk en ik breek er mijn hoofd over. Wat me echter (nog) meer bezighoudt: what the fuck moet ik doen om mainstream en meer geliefd te worden? (lacht) Dat zijn de belangrijke vragen voor een acteur.

Zie je veranderingen in de Spaanse cinema met betrekking tot regionale diversiteit?

Geleidelijk aan. Vooral met betrekking tot de Spaanse taal vindt er een verschuiving plaats. Neutral, zoals wij dat noemen, kan worden beschouwd als een algemeen geaccepteerd Spaans accent. Traditioneel en gesproken door de inwoners van Madrid, de

laten klinken. De Spaanse diversiteit in film komt steeds meer tot zijn recht en daar ben ik blij om.

Want het toont authentiek Spanje?

Een sterke film toont meer van een land dan tachtig nieuwsbrieven, promoties of televisieshows. Het toont de realiteit. Goed voorbeeld hiervan is Oscarwinnaar A Separation, één van mijn favoriete films. Een lokale Iraanse film met een simpel conflict als plot, maar al die emoties en gebeurtenissen…

Precies daarom zijn lokale films ook zo essentieel voor de weergave en populariteit van Spaanse cinema.

Los Tigres is vanaf 13 augustus 2026 te zien in de Nederlandse bioscopen.

MASERATI X BIANCHET

De 630 pk sterke update van de Maserati MC20 is krachtig, sportief en verleidelijk. De naam is nu MCPura, maar dit licht gemodificeerde model uit 2026 wijkt niet af van de MC20-formule. Waar sommige supercars er tegenwoordig uitzien als een testosteron gedreven racebolide die de afslag bij Le Mans heeft gemist, blijft de MCPura een subtiele verademing. Nu krijgt hij een horologisch eerbetoon.

De MCPura (Cielo) is één van de mooiste supercars ter wereld. Hij presteert ook beter dan sommige liefhebbers verwachten en dat alles gaat met een flinke dosis la dolce vita. Bianchet, het horlogemerk uit het Zwitserse Neuchâtel, presenteert de UltraFino Maserati. Een zorgvuldig afgestemde kruising tussen automobiele prestaties en haute horlogerie. Het horloge markeert een eeuw van Maserati’s drietand-embleem en breidt tegelijkertijd de technische taal van Bianchet uit.

Het gelimiteerde uurwerk, geïntroduceerd op Watches and Wonders 2026, bestaat uit honderd genummerde exemplaren. Overigens een collab dat gelukkig niet vertrouwt op een overdaad aan branding. In plaats daarvan

ontleent het zijn autoriteit aan structuur, proportie en mechanische integriteit. Eigenlijk exact de filosofie van Maserati’s vierwielers. De inspiratie komt dan ook niet van de geschiedenis, maar het horloge put uit de design- en techniektaal van de huidige Maserati MCPura.

De opengewerkte wijzerplaat van de UltraFino Maserati is het meest directe visuele statement. Geïnspireerd door de ‘kooi’-architectuur van het MCPura-wiel, onthult het geskeletteerde uurwerk een vliegende tourbillon. Net zoals de lichtblauwe kleurstelling waarmee de nieuwe Maserati werd gelanceerd.

De kern van de UltraFino Maserati wordt gevormd door het UT01-kaliber van Bianchet, een vliegend tourbillon-uurwerk met een dikte van slechts 3,85 mm. Eén van de meest opvallende aspecten van de UltraFino Maserati is daarbij het vermogen om schokken tot 5000 G te weerstaan. Heb je het ooit nodig? Hopelijk niet, maar indrukwekkend zijn dit soort feitjes van extreme kunde altijd. Of het nu gaat om een horloge of een auto. De UltraFino Maserati is verfrissend. Een samensmelting van disciplines die logisch en weloverwogen aanvoelt. Zonder oppervlakkige verwijzingen, maar door een ongegeneerd ontzag voor techniek en stijl.

Geen half werk

Hoewel er geen gebrek is aan luxe elektrische SUV’s in het middensegment, neem de Tesla Model Y, de Polestar 4 en de Audi Q4, komt Lexus sterk voor de dag met de vernieuwde RZ. We noemen een grotere actieradius, verbeterde rijeigenschappen en een verleidelijk (half) stuurwiel.

Zo is de dubbele elektromotor met vierwielaandrijving uit de RZ President Line of de RZ F Sport (vanaf € 74.995) goed voor 408 pk en een sprint van 0 naar 100 km/u in slechts 4,4 seconden. Met een actieradius van maximaal 462 kilometer.

Het gesimuleerde handmatige schakelen en het bijbehorende namaakmotorgeluid geeft daarbij een wat intensere beleving dan de stilte die we normaliter meekrijgen. De besturing is ook anders, met een rechthoekig stuurwiel in de vorm van wat je in vliegtuigen ziet. Een ‘half’ stuurwiel, simpel gezegd, maar door de steer-by-wire technologie geeft het toch een zeer directe controle. Het zorgt ervoor dat manoeuvreren gemakkelijker is bij lage snelheid en het komt zowel het zicht als je beenruimte ten goede. Kijk

je naar de RZ 550E F Sport Takumi-uitvoering, dan gaat ‘ie echter nog een stap verder, met een opvallende Neutrino Grey Bi-Tone lak. Qua uiterlijk maakt de RZ het af doordat hij best hoog op de wielen staat, zeker met 20-inch velgen. Het geeft een algehele goede look, samen met de subtiele achterlichten, een in-

getogen spoiler en de Lexus-letters. Voor dagelijks gebruik en een meer verstandige rijstijl is de minder krachtige RZ 350E echter perfect geschikt voor de gemiddelde behoeften en heeft hij het voordeel van een grotere actieradius –tot 558 kilometer– wat meer dan voldoende is. Niet dat het een koopje is, maar dat

is geen enkele Lexus en dat hoort ook eigenlijk zo. Zeker als je kijkt naar het complete pakket dat je krijgt. En met een paar merkbare verbeteringen, is dit een daily driver waar eigenlijk niks op aan te merken is.

Lexus RZ Prijs: € 53.995 (vanaf)

UP TO DATE Franse Flair

Met de nieuwe Mercedes GLB met EQ-technologie wil de fabrikant uit Stuttgart dit jaar offroad-design combineren met gezinsvriendelijkheid en dagelijkse bruikbaarheid.

Zo beschikt de auto over een Terrain Mode die de rijdynamiek aanpast aan uitdagender terrein dan simpel asfalt en biedt ‘ie plaats aan maximaal zeven personen. De bagageruimte omvat niet alleen de kofferbak (540 liter in de vijfzitter, 480 liter in de zevenzitter), maar ook de frunk van 127 liter. De GLB met EQ-technologie heeft een actieradius van maximaal 631 kilometer. De prijzen beginnen bij € 55.074.

Een designstatement met een fastback-look, scherpe lijnen en een gespierde statuur. En als je nog niet per se elektrisch wil gaan, dan is dat voor Peugeot ook geen enkel probleem met de nieuwe 408.

De Franse fabrikant presenteerde eerder dit jaar de vernieuwde 408. De 408 is het eerste model van het merk met een verlicht logo aan de voorzijde en verlichte letters aan de achterzijde. De koplampen zijn ontworpen om op leeuwenklauwen te lijken –passend bij het embleem van het merk– en hij is verkrijgbaar in drie verschillende aandrijfvarianten: een mild hybride, een plug-in hybride en een volledig elektrische versie.

De elektrische versie heeft een actieradius van maximaal 456 kilometer op één acculading, waar de elektromotor 210 pk levert. De gulden middenweg is de plug-in hybride met 240 pk en een elektrisch bereik van maximaal 85 kilometer. Voor de meeste van ons is dat meer dan voldoende voor dagelijks gebruik. De nieuwe Peugeot 408 start bij € 40.090.

Grensverleggend

Morgan is een merk dat zijn eigen tempo bepaalt. Deze auto’s worden nog steeds gebouwd rond frames van essenhout in dezelfde fabriek in Worcestershire waar het bedrijf in 1914 naartoe verhuisde. Voor het eerst in zijn 116-jarige geschiedenis gaat merk nu een grens over. Die van 400 paardenkrachten.

Om precies te zijn: 407 pk. De Supersport 400 krijgt een getunede versie van BMW’s turbogeladen zesin-lijn-motor. Een sprong ten opzichte van de standaard Supersport en een 0-100 tijd die gaat van 3,9 naar 3,6 seconden.

Het vermogen wordt via een ZF achttrapsautomaat naar de achterwielen overgebracht, en dat is precies waar Morgan-puristen over zullen mopperen. Waarom geen handgeschakelde versnellingsbak? Dat zal door sommigen gezien worden als een gemis, gezien de analoge uitstraling van de

rest van de auto. Maar ach, als dat het is. De nieuwe 400 behoudt grotendeels zijn geliefde retro-silhouet, maar er zijn wel een aantal nieuwe details toegevoegd. Nieuwe ventilatieopeningen in de voorspatborden zorgen ervoor dat de zescilinder beter ademt. De onderkant van de carrosserie is van gesatineerd naar hoogglans gegaan. En gesmede 19-inch Sportlite-velgen sieren alle vier de hoeken, voorzien van Michelin Pilot Sport 5-banden. De productie start in mei en de prijzen starten naar verwachting bij € 138.958 in Europa.

Top 10

Watches Wonders

De derde week van april was voor velen die iets te maken hebben met de horloge‑industrie wederom de belangrijkste week van het horlogejaar. De grootste beurs, Watches & Wonders Geneva, is opnieuw gegroeid en telde dit jaar 65 merken die hun nieuwste creaties presenteerden aan retailers, pers én consumenten.

Tekst: Alon Ben Joseph

Alon Ben Joseph is journalist en co-host van horlogepodcast ‘The Real Time Show’

Tegelijkertijd vond nabij de luchthaven -naast PalExpo waar Watches & Wonders jaarlijks plaatsvindt- in Villa Sarasin de alternatieve beurs Time To Watches plaats, met maar liefst 85 horlogemerken. En alsof dat nog niet genoeg is, konden liefhebbers en professionals ook dit jaar weer nieuwe horloges ontdekken in het centrum van Genève, in hotelsuites en mono -brand boutiques. Nieuw dit jaar was Chronopolis, met twintig hippe microbrands, waaronder SpaceOne, Studio Underd0g, echo/neutra en Baltic.

De twee vragen die elke journalist en horlogeverzamelaar elkaar standaard stellen zijn: “Wat is je Top 10?” en “Welke trends vielen je op?” Dit jaar waren dat voor mij: de nieuwe Space Race -horloges ontworpen om mee de ruimte in te gaan, veel witgebruik in kasten en banden, de doorzettende trend van jump hours en een opvallende comeback van bruine wijzerplaten

De opdracht om voor deze uitgave van Gentlemen’s Watch slechts tien horloges te selecteren die op mij de meeste indruk hebben gemaakt, is verre van eenvoudig. De korte deadline -gecombineerd met een week lang gemiddeld vier uur slaap per nacht- helpt daarbij bepaald niet. Deze week is zó intens dat je eigenlijk minimaal een week nodig hebt om alle informatie te laten landen. Maar desalnietemin: hierbij mijn persoonlijke Top 10, waarbij ik mij uitsluitend beperk tot noviteiten die op Watches & Wonders werden gelanceerd.

Ulysse Nardin[Super] Freak

Wat is het: Voor het 25-jarig jubileum van de Freak presenteert Ulysse Nardin een uitzonderlijke creatie: de [Super] Freak. Volgens het merk zelf het meest gecompliceerde horloge ter wereld dat uitsluitend de tijd weergeeft.

Bijzonder omdat: er drie baanbrekende technologieën in verwerkt zijn. De Super Freak is voorzien van ‘s werelds kleinste di erentieel, met een afmeting van slechts 5 mm. Dit miniatuurmechanisme, samengesteld uit 69 onderdelen, waaronder acht keramische kogellagers die met micronprecisie zijn vervaardigd, speelt een cruciale rol in de prestaties van het horloge. Omdat het di erentieel en de secondenweergave zich op een decentrische as bevinden, heeft Ulysse Nardin een cardanisch ophangsysteem ontworpen en gepatenteerd om een vlekkeloze energieoverdracht tussen beide te garanderen. Het ophangsysteem ontvangt energie van het di erentieel en geeft deze door aan de cilindrische secondenwijzer, waardoor deze nauwkeurig kan functioneren. Het ophangsysteem bestaat uit elf onderdelen, meet slechts 4,8 mm en heeft twee transmissieassen met een totale lengte van 12 mm. Het aandrijven van twee tourbillons die op een vliegende carrousel zijn gemonteerd, is een uitdaging die geen enkel traditioneel opwindsysteem aankan. Het leveren van voldoende energie aan een dergelijke veeleisende constructie vereist daarom een radicaal nieuwe aanpak. Een aanpak die Ulysse Nardin heeft gerealiseerd met zijn zeer complexe, gepatenteerde Grinder-systeem.

Technische specs: Een limited edition van vijftig stuks, vervaardigd in 44 mm witgouden kast. In het hart van de [Super] Freak klopt een volledig nieuw, in eigen huis ontwikkeld uurwerk, de UN-252 - een mechanisch hoogstandje bestaande uit maar liefst 511 onderdelen. Vier jaar intensieve ontwikkeling waren nodig om dit technische meesterwerk tot leven te brengen.

Richtprijs: € 348.100

Meer weten: www.ulyssenardin.com

Bulgari - Octo Finissimo 37

Wat is het: Persoonlijk was ik één van de weinigen die lange tijd riep dat een kleinere Octo Finissimo niet noodzakelijk was, omdat ik het geluk heb een platte pols te hebben waarop de originele 40 mm-versie perfect tot zijn recht komt. Daarmee bleek ik echter eerder uitzondering dan regel. De roep om een compactere Octo Finissimo werd met de jaren steeds luider en Bulgari heeft daar nu gehoor aan gegeven. Na meer dan drie jaar ontwikkelwerk presenteert het Romeinse huis eindelijk een Octo Finissimo die 7,5% kleiner is - zonder ook maar één concessie te doen aan het karakter of de architectuur van dit inmiddels iconische ontwerp. Bijzonder omdat: Dit geen verkleinde versie is op basis van bestaande techniek, maar een volledig herontwikkeld horloge. Bulgari ontwierp speciaal voor deze 37 mm kast een nieuw ultradun manufacture-uurwerk dat esthetisch en mechanisch perfect in verhouding staat tot de compactere afmetingen. Daarmee bewijst Bulgari opnieuw dat het het genre van de moderne ultra-thin sporthorloges niet alleen heeft helpen definiëren, maar ook blijft domineren. De Octo Finissimo 37 voelt als een natuurlijk vervolg binnen de collectie - meer uniseks, meer draagbaar en vooral relevanter dan ooit.

Technische specs: Titanium kast met een diameter van 37 mm en een hoogte van slechts 6,4 mm, inclusief ultradunne geïntegreerde titanium band met vouwsluiting. In het hart tikt het nieuwe automatische manufacture-kaliber BVL 138, speciaal ontwikkeld voor dit model. Het uurwerk meet slechts 2,3 mm in hoogte, is voorzien van een micro-rotor in platina en biedt een gangreserve van circa zestig uur. De zandgestraalde wijzerplaat en kast behouden de kenmerkende matte uitstraling die de Octo Finissimo-lijn zo herkenbaar maakt, terwijl de scherp geslepen geometrie volledig intact blijft.

Richtprijs: € 17.700

Meer weten: horlogerie.bulgari.com

Christiaan van der Klaauw

Venus Annual Calendar

Wat is het: Vorig jaar, voor het 50-jarig jubileum van het Nederlandse horlogemerk Christiaan van der Klaauw, zag het spectaculaire horloge Grand Planetarium het levenslicht. Dit jaar lanceerde de opvolger van de heer Van der Klaauw, Pim Koeslag, een jonger broertje van dit model: Venus, met een modernere horlogekast met glassbox design.

Bijzonder omdat: De Venus Annual Calendar is uitgerust met een volledig in-huis ontwikkeld en geassembleerd uurwerk dat tot stand kwam in samenwerking met niemand minder dan Andreas Strehler - een naam die binnen de haute horlogerie gelijkstaat aan technische perfectie. De keuze voor een jaarkalender is veelzeggend: het is een uiterst praktische complicatie die slechts eenmaal per jaar, eind februari, gecorrigeerd hoeft te worden. In tegenstelling tot het monumentale Grand Planetarium, kiest de Venus voor subtiliteit en dagelijks draagcomfort, zonder ook maar iets in te leveren op horlogemakerschap. Dit is haute horlogerie in zijn meest verfijnde, rationele vorm.

Technische specs: Edelstalen kast met een diameter van 38 mm en een moderne glassbox-constructie met bol sa erglas. In het hart tikt het automatische manufacture-uurwerk, ontwikkeld samen met Andreas Strehler, voorzien van een jaarkalenderfunctie met datum en maandweergave. Het uurwerk is volledig in eigen huis afgewerkt en geassembleerd in Nederland. De wijzerplaat is zilverkleurig en klassiek van opzet, met een helder afleesbare kalenderindeling. Gelimiteerde productie, zoals gebruikelijk bij het merk.

Richtprijs: € 46.200

Meer weten: www.klaauw.com

Parmigiani Fleurier

Tonda PF Chronographe Mysterieux

Wat is het: Wederom een wereldprimeur voor het elegante merk Parmigiani Fleurier. Na de lancering van wat door velen wordt beschouwd als de meest verfijnde en elegante GMT op de markt, presenteert het huis nu een chronograaf die volledig tegen de conventies van het genre ingaat: de Tonda PF Chronographe Mysterieux. Een horloge dat niet schreeuwt om sportiviteit of technische bravoure, maar juist de chronograa unctie herdefinieert binnen het kader van pure discreetheid en esthetische rust.

Bijzonder omdat: De chronograa unctie vrijwel onzichtbaar in de wijzerplaat is geïntegreerd. Parmigiani Fleurier koos er bewust voor om af te stappen van de klassieke subdials die bij chronografen horen. In plaats daarvan maakt de Tonda PF Chronographe Mysterieux gebruik van zogenaamde ‘mystérieuze’ sa eren subdials, die transparant zijn uitgevoerd en daardoor optisch verdwijnen in de wijzerplaat. Het resultaat is een uitzonderlijk harmonisch geheel dat qua uitstraling veel dichter bij een drie-wijzerhorloge ligt dan bij een traditionele chronograaf. Alleen wanneer het horloge in actie komt, openbaart zich de complexe mechaniek. Dit is chronografie voor de connaisseur die elegantie boven alles stelt. Technische specs: Edelstalen kast met een diameter van 40 mm, uitgevoerd met de kenmerkende geribbelde platina bezel van de Tonda PF-lijn. De wijzerplaat is uitgevoerd in het kenmerkende Mineral Blue met een uiterst verfijnde grain d’orge-guillochering. Het automatische manufacture-uurwerk is het kaliber PF070, uitgerust met een geïntegreerde chronograaf met kolomwiel en verticale koppeling. Het uurwerk bestaat uit 288 onderdelen, draait op 5 Hz (36.000 vph) en biedt een gangreserve van circa 65 uur. Zoals verwacht is de afwerking van topniveau, met handgepolijste bruggen en een royaal gebruik van anglage.

Richtprijs: € 48.000

Meer weten: parmigiani.com

Credor - Goldfeather

Imari Nabeshima Porcelain

Wat is het: Sinds kort laat de Seiko Groep het toe dat hun meest prestigieuze merk Credor ook verkocht wordt buiten Japan. Een verrijking voor het horlogelandschap. Zo waren ze ook voor het eerst present als exposant tijdens de beurs. Een aantal jaren geleden was het zustermerk Grand Seiko ook al aanwezig. Dit zijn echt aparte merken en daarom stonden de stands ook niet naast elkaar. Bij Grand Seiko denk je al: kan er nóg mooier gepolijst worden? En, kunnen de wijzerplaten nóg mooier? Na het aandachtig bestuderen van Credor’s nieuwe modellen durf ik dit volmondig met ja te beantwoorden. Bijzonder omdat: De wijzerplaat is volledig vervaardigd uit Imari Nabeshima-porselein - een van de meest verfijnde en historisch beladen porseleintradities van Japan, oorspronkelijk gemaakt voor de Japanse keizerlijke elite in de Edo-periode. Elke wijzerplaat wordt met de hand gemaakt, gebakken, beschilderd en geglazuurd door gespecialiseerde ambachtslieden, wat resulteert in subtiele onregelmatigheden die

Dial Limited Edition

elk horloge uniek maken. Het diepblauwe bloemmotief, omlijst door delicate goudkleurige detaillering, is niet decoratief maar narratief: het vertelt een verhaal van Japanse esthetiek waarin perfectie juist schuilt in menselijkheid. In combinatie met de uiterst slanke Goldfeather-kast vormt dit horloge een zeldzame samensmelting van horlogerie en toegepaste kunst. Technische specs: Edelstalen kast met een diameter van 37 mm en een uitzonderlijk slank profiel van circa 8 mm, geïnspireerd op het historische Goldfeather-model uit 1960 - ooit het dunste horloge ter wereld. In het horloge tikt een ultradun, handopgewonden manufacture-uurwerk uit de Credor-ateliers, zorgvuldig afgewerkt volgens traditionele Japanse normen van esthetische harmonie en precisie. De porseleinen wijzerplaat biedt een ingetogen tijdsweergave met slanke wijzers en een minimale indexering, zodat niets afleidt van het kunstwerk zelf.

Richtprijs: € 15.000

Meer weten: credor.com

Nomos Glashütte - Twice Unique

Wat is het: Een uitzonderlijk en gedurfd project van Nomos Glashütte dat de grenzen tussen horlogemakerij, kunst en verzamelcultuur opzoekt. Twice Unique is geen horlogemodel in de klassieke zin, maar een concept dat bestaat uit een reeks unieke of paarsgewijs unieke wijzerplaten, ontworpen in samenwerking met verschillende kunstenaars en ontwerpers. O cieel heet het project Twice Unique, maar voor mij voelt het als ‘de Ark van Noach’: elk ontwerp komt slechts twee keer voor, een wijzerplaat gezet in een stalen kast en dezelfde weer in een gouden kast.

Bijzonder omdat: Nomos neemt hier bewust afstand van serieproductie, terwijl het merk juist groot is geworden door industriële precisie en rationeel Duits design. Voor Twice Unique werden kunstenaars uitgenodigd om vrij te werken binnen de Nomos-taal, wat resulteert in wijzerplaten die alle conventies loslaten: figuratief, speels, grafisch, soms bijna naïef, maar altijd onmiskenbaar Nomos. Elk ontwerp bestaat uit slechts één exemplaar of een duo, waardoor elke koper niet alleen een mechanisch horloge verwerft, maar een verzamelwaardig object met een artistieke signatuur. Het project toont een zeldzame kwetsbaarheid bij een Duits merk: controle loslaten ten gunste van creativiteit. Technische specs: De horloges zijn gebaseerd op beproefde

Nomos-modellen uit de huidige collectie, met in-house ontwikkelde en vervaardigde mechanische uurwerken uit Glashütte. Afhankelijk van het model gaat het om handopgewonden of automatische manufactuurkalibers met de kenmerkende Nomos-afwerking: driekwart platine, thermisch geblauwde schroeven en Glashütter ribbelfinish. De kasten zijn uitgevoerd in edelstaal en behouden de herkenbare slanke proporties waar het merk om bekendstaat. De technische basis is bewust sober gehouden, zodat de focus volledig op de unieke wijzerplaten ligt.

Richtprijs: Op aanvraag

Meer weten: nomos-glashuette.com

Frederique Constant Classic Worldtimer Manufacture

Wat is het: De Classic Worldtimer Manufacture is misschien wel het horloge dat het Zwitserse Frederique Constant met Nederlandse wortels definitief op de kaart heeft gezet bij een breed publiek van serieuze horlogeliefhebbers. Voor 2026 presenteert het merk een subtiel maar inhoudelijk vernieuwde versie van dit inmiddels iconische model. Geen radicale koerswijziging, maar een verfijning van een bewezen formule: een volledig in-huis ontwikkelde wereldtijdcomplicatie, verpakt in een klassiek, harmonieus ontwerp - en dat alles tegen een prijs die de gevestigde orde nog altijd ongemakkelijk maakt. Bijzonder omdat: Frederique Constant één van de weinige merken is die een échte manufacture worldtimer aanbiedt in dit prijssegment. Alle functies -tijd, datum en wereldtijd- worden bediend via één kroon, zonder extra pushers of verborgen correctoren. De wijzerplaat is logisch opgebouwd, intuïtief afleesbaar en esthetisch in balans, wat bij worldtimers lang niet altijd vanzelfsprekend is. In een industrie waarin complicaties vaak worden ingezet als excuus voor prijsopdrijving, blijft Frederique Constant trouw aan zijn missie: high-end horlogerie toegankelijk maken, zonder dat het voelt als een concessie. Technische specs: Edelstalen kast met een diameter van 40 mm en een klassieke convex lugs-vorm. In het horloge tikt het automatische manufacture-kaliber FC-719, volledig ontwikkeld en geproduceerd in Genève. Het uurwerk beschikt over een gangreserve van circa 72 uur en stuurt een wereldtijdschijf met 24 tijdzones aan, gecombineerd met een datumweergave op 6 uur. De wijzerplaat -in deze vernieuwde uitvoering uitgevoerd met verfijnde afwerkingen en verbeterd contrast- blijft overzichtelijk en functioneel, zelfs bij intensief gebruik. Afgewerkt met een sa eren achterzijde die zicht geeft op het uurwerk. Richtprijs: € 4995 Meer weten: frederiqueconstant.com

Pilot’s Venturer Vertical Drive

Wat is het: Sinds de IWC GST heb ik nooit meer het gevoel gehad dat men in Scha hausen bij International Watch Company ooit terugdacht aan de gouden jaren van het Porsche Design-tijdperk (jaren ‘70 tot en met ‘90). Totdat ik de hagelnieuwe Pilot’s Venturer Vertical Drive zag. Eindelijk weer een horloge van IWC dat niet alleen voortborduurt op het verleden, maar daadwerkelijk vooruit kijkt. Vernieuwend in design én techniek. In een beurs waar meerdere merken zich lieten inspireren door de nieuwe ‘Space Race’, was dit zonder twijfel het meest overtuigende en futuristische pilot-horloge van 2026.

Bijzonder omdat: IWC hier een volledig nieuw concept introduceert binnen zijn Pilot’s-universum. De Vertical Drive verwijst naar de unieke wijze waarop de energieoverdracht in het uurwerk is georganiseerd, met een verticaal georiënteerde tandwielarchitectuur die stabiliteit en precisie moet verbeteren onder extreme omstandighedendenk aan acceleratie, vibratie en temperatuurschommelingen. Het ontwerp is compromisloos modern en instrumenteel, met duidelijke referenties aan ruimtevaart-instrumentatie in plaats van klassieke cockpitklokken. Dit horloge voelt eerder als gereedschap voor een astronaut dan voor een piloot, en dat maakt het zo relevant in het huidige horlogelandschap.

Technische specs: De Pilot’s Venturer Vertical Drive heeft een kast van 42 mm, vervaardigd uit matte titanium, wat zorgt voor een uitstekende verhouding tussen robuustheid en draagcomfort. In het horloge tikt het volledig nieuwe automatische kaliber, speciaal ontwikkeld voor dit model, met een focus op schokbestendigheid en chronometrische stabiliteit. Het uurwerk beschikt over een royale gangreserve (meer dan zestig uur) en is ondergebracht in een a-magnetische weekijzeren binnenkast. En, uiteraard is het horloge te gebruiken door astronauten met hun handschoenen aan.

Richtprijs: € 28.900

Meer weten: iwc.com

H. Moser & Cie x Reebok Pump

Wat is het: Als liefhebber en verzamelaar van sneakers én basketbal was ik oprecht blij te horen dat Shaquille O’Neal aandeelhouder werd van Reebok. Toen de Netflix-serie hierover verscheen, heb ik die vanzelfsprekend meteen gebinged. Opvallend genoeg werd er met geen woord gerept over de herintroductie van de legendarische Pump sneakers. Je kunt je dus voorstellen hoe verbaasd -en vooral enthousiast- ik was toen bleek dat H. Moser & Cie, notabene één van de meest eigenzinnige high-end horlogemerken van dit moment, een samenwerking lanceerde met… de Reebok Pump. Op Watches & Wonders nog wel.

Bijzonder omdat: Dit was misschien wel de meest onverwachte en gedurfde samenwerking van de beurs - maar ook een die verrassend goed werkt. In plaats van simpelweg een logo-collab, heeft Moser de kern van de Pump-technologie vertaald naar mechanische horlogerie. Net zoals de sneaker zich aanpast aan de voet door middel van luchtkamers, past dit horloge zich visueel en functioneel aan door een interactief systeem in de wijzerplaat. (Een drukknop van geanodiseerd aluminium brengt de energie van elke drukbeweging rechtstreeks over op de veer van het veerhuis, waardoor het uurwerk wordt opgewonden en tegelijkertijd de gangreserve-indicator wordt geactiveerd.) Het resultaat is geen nostalgisch speeltje, maar een horloge dat cultuur, design en mechaniek samenbrengt met een gezonde dosis zelfspot. Precies waar Moser zo sterk in is.

Technische specs: De Streamliner Pump is gebaseerd op het Streamliner-platform, met zijn karakteristieke cushion-vormige kast en geïntegreerde stalen band. De kast meet 40 mm en herbergt het automatische manufacture-kaliber HMC 811, zichtbaar via de sa eren achterzijde. Het uurwerk beschikt over een flyback-chronograaf en een unieke, met de hand bediende ‘Pump’-functie. Zoals gebruikelijk bij Moser is de afwerking van topniveau, met minimale branding en maximale focus op mechaniek. Gelimiteerde oplage van 250 stuks in zwart en eveneens in het wit.

Richtprijs: € 41.000

Meer weten: h-moser.com

Eberhard & Co SCAFOGRAF 200 MCMLIX

Wat is het: Met de Scafograf 200 MCMLIX grijpt Eberhard & Co sterk terug naar één van zijn meest iconische modellen uit het verleden. MCMLIX verwijst naar 1959, het jaar waarin de originele Scafograf werd geïntroduceerd - een robuust professioneel duikhorloge dat al snel zijn weg vond naar zowel de marine als civiele duikers. Voor Watches & Wonders 2026 presenteert het Zwitserse merk een subtiel herwerkte versie met een kastdiameter van 39 mm, waarmee Eberhard perfect inspeelt op de groeiende vraag naar historisch correcte, draagbare toolwatches.

Bonus

Bijzonder omdat:

Deze uitvoering geen retro-exercitie is

mm-kast met een stalen Milanese

duikhorloges- geeft de Scafograf 200 MCMLIX een uiterst uitgebalanceerde, tijdloze uitstraling. In een beurs

louter om nostalgie op te wekken, maar een doordachte herinterpretatie van een echte klassieker. De combinatie van de compacte 39 mm band -een stijl die onlosmakelijk verbonden is met vroege duikhorloges- geeft de Scafograf 200 MCMLIX een uiterst uitgebalanceerde, tijdloze uitstraling. In een beurs die werd gedomineerd door futurisme en technische extremen, voelde dit horloge juist verfrissend eerlijk en oprecht aan. Dit is een duiker zonder marketingvernis, gebouwd volgens beproefde principes.

Edelstalen kast met

Voorzien van een unidirectionele draaibare lunette met aluminium

LumiNova leesbaarheid onder water. Het horloge wordt aangedreven door een automatisch Zwitsers uurwerk, betrouwbaar en robuust, toolwatch-filosofie

Technische specs: een diameter van 39 mm en een waterdichtheid tot 200 meter. Voorzien van een unidirectionele draaibare lunette met aluminium insert, klassieke opdruk en duidelijke minutenschaal. De zwarte wijzerplaat is sober en functioneel, uitgerust met royaal aangebrachte Super-LumiNova voor optimale leesbaarheid onder water. Het horloge wordt aangedreven door een automatisch Zwitsers uurwerk, betrouwbaar en robuust, passend bij de toolwatch filosofie van het model. De stalen Milanese band onderstreept het vintage karakter en draagt verrassend comfortabel. Richtprijs:

Wat ik niet onvermeld wil laten is een nieuw horlogemerk van een legendarische horlogemaker: Dominique Renaud. Ondanks dat hij niet presenteerde tijdens Watches & Wonders (maar in de naastgelegen beurs Time To Watches) was dit dé ‘talk of the town’ vanwege hun debuterende horloge ‘Pulse60’. Misschien wel het beste horloge wat gelanceerd is in 2026 (tot nu toe althans). Meer weten: dominiquerenaud.com

Meer weten:

€ 3180 eberhard-co-watches.ch

MEER MOOI HORLOGENIEUWS….

CASIO G-SHOCK G-LIDE GBX-H5600

Wat is het: Casio verrijkt de G-LIDE-serie met het eerste sport- en surfhorloge dat is uitgerust met een ingebouwde hartslagmeter. Een ideaal horloge voor watersporters dus, maar eigenlijk een mooie trainingspartner voor iedereen.

Bijzonder omdat: De GBX-H5600 combineert typische G-LIDE-functies zoals een getijdengrafiek en maanstanden met uitgebreide sport- en gezondheidsfuncties. Dankzij een optische hartslag- en bewegingssensor registreert het onder meer hartslag, afstand, calorieverbruik en slaapgegevens. De analyse van trainings- en hersteldata gebeurt met technologie van Polar Electro. Via de Casio-app zijn alle resultaten vervolgens terug te zien. Het MIP LCD-display zorgt voor hoge leesbaarheid, ook in fel zonlicht, terwijl de transparante bezel het technische binnenwerk subtiel zichtbaar maakt.

Technische specs: Bio-based resin case; schokbestendige constructie; hartslag- en zuurstofmeting; activity tracker; slaaptracking; getijdengrafiek; maanstanden; wereldtijd; Bluetooth smartphonekoppeling; USB- en solar charging; waterdicht tot 20 bar.

Richtprijs: vanaf € 289

Meer weten: casio.com

SINN 308 JAGDUHR

ROLEX OYSTER PERPETUAL 36 ‘JUBILEE MOTIF’

Wat is het: Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Oyster, het eerste waterdichte polshorloge dat door Rolex werd geproduceerd, lanceert Rolex de Oyster Perpetual 36. Het model combineert de ingetogen vormgeving van de Oyster Perpetual-lijn met een veelkleurig Jubilee-motief dat verwijst naar historische Rolex-wijzerplaten uit de late jaren zeventig.

Bijzonder omdat: De wijzerplaat toont de letters van de Rolex-naam in een compositie van tien verschillende kleuren. Het zogenoemde Jubilee-motief grijpt terug op een iconisch grafisch patroon uit de geschiedenis van het merk, maar vertaalt dit naar een moderne uitvoering met lakafwerking. Het productieproces is bijzonder complex omdat iedere kleur afzonderlijk wordt aangebracht, waardoor absolute precisie nodig is om alle letters en vormen perfect uit te lijnen. Binnenin bevindt zich het automatisch kaliber 3230 met Chronergy-echappement, Parachrom-spiraal en Paraflex-schokdempers.

Technische specs: Oystersteel; 36 mm; automatisch manufactuurkaliber 3230; Chronergy-echappement; gangreserve circa. 70 uur; veelkleurige Jubilee-motif wijzerplaat; sa erglas; Oyster-band met Easylink-verlenging; Twinlock-schroefkroon; waterdicht tot 100 meter; Superlative Chronometercertificering.

Richtprijs: € 6550

Meer weten: rolex.com of schaapcitroen.nl

Wat is het: Met de 308 Jagduhr introduceert Sinn Spezialuhren een mechanisch instrumenthorloge dat specifiek werd ontwikkeld voor de jacht. Het model combineert een goed afleesbare wijzerplaat met een speciale maanlichtindicator.

Bijzonder omdat: De maanlichtindicator op zes uur toont wanneer het natuurlijke maanlicht voldoende helder is om zonder kunstmatige verlichting te kunnen jagen (gebruik van kunstlicht is volgens de Duitse wetgeving verboden). Zowel deze indicator als de handmatig aangebrachte indexen zijn uitgevoerd in hybride keramische lichtgevende elementen, waarbij lichtgevende pigmenten zijn geïntegreerd in keramisch materiaal. Dit zorgt voor een uitzonderlijk hoge lichtopbrengst en uitstekende leesbaarheid in het donker. Daarnaast beschikt het horloge over Sinns Ar-ontvochtigingstechnologie, die condensvorming voorkomt en de functionele betrouwbaarheid verhoogt.

Technische specs: Edelstaal; 40 mm; automatisch uurwerk SW 382-1; datumwijzer vanuit het centrum; maanlichtindicator; sa erglas voor- en achterzijde; waterdicht tot 20 bar; vacuümbestendig.

Richtprijs: € 2920

Meer weten: sinn.de

LONGINES HYDROCONQUEST

COMMONWEALTH GAMES

GLASGOW 2026 EDITION

Wat is het: Ter gelegenheid van de Commonwealth Games Glasgow 2026 presenteert Longines een gelimiteerde uitvoering van de HydroConquest, een sportief duikhorloge met opvallende kleuren. Bijzonder omdat: De gelakte wijzerplaat verloopt van helder teal naar diepzwart en wordt gecombineerd met paarse accenten en een secondewijzer met roze tip – een directe verwijzing naar het kleurenpalet van de Commonwealth Games. Ook de zwarte keramische lunette kreeg cijfers in een bijpassende teal-tint. Rhodiumkleurige wijzers en indexen met Super-LumiNova zorgen voor optimale leesbaarheid. Op de geschroefde achterzijde staat het o ciële Glasgow 2026logo samen met de vermelding ‘Limited Edition – One of 2026’. Binnenin tikt het Longineskaliber L888.5 met silicium balansveer, dat volgens Longines een magnetische weerstand biedt die tien keer hoger ligt dan de ISO 764norm.

Technische specs: Edelstaal; verkrijgbaar in 39 mm en 42 mm; automatisch manufactuurkaliber Longines L888.5; silicium balansveer; gangreserve circa 72 uur; zwarte keramische duikring; sa erglas met dubbele antireflectie coating; geschroefde kroon en achterdeksel; waterdicht tot 30 bar (300 meter); gelimiteerd tot 2026 stuks per formaat.

Richtprijs: € 2300

Meer weten: longines.com of schaapcitroen.nl

MEISTERSINGER EDITION UNITAS 1Z

Wat is het: Ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum presenteert MeisterSinger de Edition Unitas 1Z, een gelimiteerde jubileumuitgave die teruggrijpt op één van de eerste emaille modellen van het merk.

Bijzonder omdat: De witte emaille wijzerplaat wordt vervaardigd volgens een ambachtelijk proces waarbij meerdere lagen emaille op een koperen basis worden aangebracht en gebrand op circa 800 graden. Dit tijdrovende procedé wordt vandaag de dag nog slechts door enkele specialisten beheerst. De Edition Unitas 1Z verwijst nadrukkelijk naar de oorspronkelijke Edition 1Z uit 2004, inclusief de geblauwde wijzer en het zichtbare Unitas 6497-kaliber. Voor deze jubileumeditie werd het uurwerk uitgebreid afgewerkt met Genève-strepen en een zwanenhals-fijnregeling. Het kaliber werkt bovendien op een hogere frequentie van 21.600 vpu voor extra nauwkeurigheid.

Technische specs: Edelstaal; 40 mm; handopwind kaliber ETA/Unitas 6497; gangreserve circa 46 uur; emaille wijzerplaat; sa erglas; zichtbodem; waterdicht tot 5 bar; lichtblauwe leren band met krokoprint; gelimiteerd tot 25 stuks.

Richtprijs: € 6990

Meer weten: meistersinger.com

CARTIER ROADSTER

Wat is het: Gelanceerd in 2002, uit productie genomen in 2012 en nu is de Roadster terug. Het model behoudt zijn karakteristieke autogeïnspireerde ontwerp, maar werd volledig herwerkt met scherpere lijnen, verfijndere proporties en verbeterde ergonomie.

Bijzonder omdat: De oorspronkelijke Roadster uit 2002 viel op door details die waren geïnspireerd op klassieke sportwagens, waaronder een wijzerplaat die doet denken aan snelheidsmeters, een conische kroon en een datumvergroter in de vorm van een koplamp. De nieuwe generatie is een subtiele herinterpretatie van het ontwerp. De verhoudingen tussen kast, lunette en kroon werden opnieuw uitgebalanceerd, terwijl het samenspel van glas en metaal de aerodynamische uitstraling versterkt. Ook de iconische wijzerplaat bleef behouden, inclusief het gegroefde patroon, de railway minute track en Romeinse cijfers, maar krijgt nu extra reliëf via een verfijnd appliquéprocedé.

Technische specs: Verkrijgbaar in staal, staal/goud en goud; medium en large formaat; automatisch manufactuurkaliber 1847 MC (large) of 1899 MC (medium); datumvergroter geïntegreerd in het glas; wijzerplaat met reliëfdecoratie.

Richtprijs: afhankelijk van uitvoering.

Meer weten: cartier.com of schaapcitroen.nl

cartier.com of schaapcitroen.nl

HAMILTON KHAKI FIELD MECHANICAL 36 MM

Wat is het: Met de Khaki Field Mechanical 36 mm brengt Hamilton een nauwgezette heruitgave van het zeldzame FAPD 5101-navigatiehorloge uit circa 1970, een militair horloge dat destijds werd geleverd aan navigators van de Amerikaanse luchtmacht en slechts korte tijd in productie was.

Bijzonder omdat: De nieuwe uitvoering neemt veel karakteristieke details van het originele model over, waaronder de matte kast, vaste bandaanzet en het gewelfde acrylglas. Ook de antimagnetische stofkap keert terug als verwijzing naar het historische ontwerp. Het oorspronkelijke FAPD 5101 beschikte over een speciaal ontwikkeld Hamilton-kaliber dat uitsluitend voor dit model werd gebruikt. In de moderne interpretatie zorgt het H-50 handopwinduurwerk met Nivachron-balansveer voor verbeterde prestaties en een gangreserve van circa 80 uur. Super-LumiNova Grade X2 geeft de wijzers en indexen een warme vintage uitstraling.

Technische specs: Edelstaal; 36 mm; handopwind kaliber H-50 met Nivachronbalansveer; gangreserve circa 80 uur; acrylglas met harde coating; NATO-textielband; Super-LumiNova Grade X2; waterdicht tot 10 bar.

Richtprijs: € 675

Meer weten: hamiltonwatch.com

LEBOIS & CO HERITAGE ATELIER CHRONOGRAPH ‘BLEU SUR BLANC’

Wat is het: Met de Heritage Atelier Chronograph ‘Bleu sur Blanc’ presenteert Lebois & Co een nieuwe uitvoering binnen de Atelier-collectie, waarin traditionele emaillering centraal staat.

Bijzonder omdat: De wijzerplaat wordt vervaardigd volgens traditionele Grand Feu-technieken, waarbij meerdere lagen emaille op hoge temperatuur worden gebrand. De subtiel gewelfde wijzerplaat bestaat uit drie delen en krijgt zo een opvallende dieptewerking in wisselend licht. De warm o -white basis contrasteert met de diepblauwe subdials, wat het horloge zijn ‘Bleu sur Blanc’-karakter geeft. Opvallend is ook de decimale schaal langs de rand van de wijzerplaat. In plaats van een tachymeter of telemeter verdeelt deze schaal iedere minuut in honderd eenheden, een systeem dat historisch werd gebruikt voor industriële en wetenschappelijke berekeningen.

Technische specs: 316L edelstaal; 39 mm; handopwind chronograafkaliber LC-450 met kolomwiel; Grand Feu-emaille wijzerplaat in driedelige constructie; decimale schaal; gangreserve circa. 60 uur; dubbel gewelfd sa erglas; waterdicht tot 5 bar; gelimiteerde productie gedurende 2026.

Richtprijs: € 9800

Meer weten: leboisandco.com

HET CIRCUS VAN Ellen von Unwerth

Hoe wordt iemand die als tiener messen ontwijkt bij het circus een wereldberoemde modefotograaf? Ellen von Unwerth (1954) deed het met een camera en een scherp oog voor de veelzijdigheid van vrouwen. In Fotomuseum aan het Vrijthof in Maastricht is My Circus te zien, een overzichtstentoonstelling met 160 foto’s waarin vrouwelijkheid, speelsheid, erotiek en fashion centraal staan.

My Circus ademt de sfeer van een bonte circustent. Bekende, nostalgische beelden hangen in Fotomuseum aan het Vrijthof naast minder bekende foto’s, zwart-wit portretten naast kleurrijke, theatrale taferelen. En overal duiken celebrities op. Kate Moss in een halfgevulde badkuip, een sigaar tussen de lippen. Naomi Campbell met Coca-Cola-blikjes als krulspelden in het haar. Christina Aguilera hangend aan een trapeze, Kylie Minogue in een circusact. Nachtclub, variété en circus lopen moeiteloos in elkaar over. Veel lippenstift, pruiken, rollen, spel, maar ook zelfverzekerde blikken die de toeschouwer direct aankijken.

VERLANGEN NAAR VRIJHEID

Die dynamische energie vindt haar oorsprong in haar jongere jaren. Toen werkte de in Duitsland geboren Von Unwerth drie jaar bij Circus Roncalli in München, als assistent van een messenwerper en een clown. Een wereld van kostuums en voortdurende performance, waarin alles draait om timing en effect. Toch was een leven achter de camera niet gepland. Tijdens haar eerste dag aan de universiteit in München werd ze gescout als model. Ze belandde bij het Duitse tijdschrift Bravo, kreeg een contract bij Elite Model Management in Parijs en werkte bijna tien jaar als model. Een periode die haar weinig plezier bracht. Fotografen wilden dat ze stilstond en zich voegde naar het beeld, terwijl ze juist verlangde naar de vrijheid die ze later zelf in haar werk zou neerzetten.

JOIE DE VIVRE

Toen ze in 1986 zelf de camera oppakte, besloot ze het anders te doen. Ellen von Unwerth organiseert haar shoots als films: vanuit een idee of sfeer werkt ze naar beelden toe waarin modellen bewegen, reageren en spelen. Een gevoel van joie de vivre dat ze met anderen wil delen. “Ik vind het fijn als ze schateren, lachen, dansen,” zegt ze in een interview met e Guardian. “Ik heb vrouwen nooit als objecten behandeld. Ik creëer een sfeer waarin ze helemaal zichzelf kunnen zijn.”

De modewereld viel ervoor. Haar grote doorbraak volgde begin jaren negentig, met de iconische Guess-campagne waarin ze het beginnende supermodel Claudia Schiffer neerzette als een jonge Brigitte Bardot, ook te zien in Maastricht. Daarna volgden opdrachten voor de grote modehuizen en verschenen haar levendige en zelfbewuste beelden in toonaangevende internationale modemagazines. Haar Wonderbra-campagne met Eva Herzigová groeide uit tot één van de meest herkenbare campagnebeelden van dat decennium.

DE FOTO VAN FLOTUS

De opening van de tentoonstelling viel samen met een andere ontwikkeling. Von Unwerth fotografeerde Melania Trump voor de campagne rond haar documentaire Melania, geregisseerd door Brett Ratner. Een omstreden naam, die eerder door meerdere vrouwen werd beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag en daarnaast voorkomt in de beruchte Epstein-files. Von Unwerth was bovendien aanwezig bij een privédiner in het Witte Huis voor

de preview van de documentaire. De reacties op social media waren fel. Haar publieke reactie: “Het maakt niet uit wat ik zeg. Niet dat ik Melania al sinds de jaren negentig ken. Of dat ik als fotograaf gewoon mijn werk heb gedaan. Alles wordt verkeerd uitgelegd. En daarom zeg ik er helemaal niets meer over.”

Het Fotomuseum houdt afstand. Het portret van Melania maakt geen onderdeel uit van de tentoonstelling en het museum was pas vlak voor de opening op de hoogte van dit nieuwe werk. Directeur Erik de Jong: “Wie Ellen fotografeert, welke commerciële opdrachten ze doet en wie ze kent, is aan Ellen. Als museum hoeven we daar geen mening over te hebben.”

SLECHTE FILM

My Circus loopt in een periode waarin het wereldtoneel vaak meer weg heeft van een slechte film. Het is een tijd waarin beelden en keuzes anders worden gelezen: scherper, kritischer, minder onbevangen.

Von Unwerth maakte haar naam met het fotograferen van vrouwen op hun eigen voorwaarden. Juist daarom wringt voor velen de keuze voor Melania, onlosmakelijk gekoppeld aan Trump en Ratner.

Hoe kijken we naar kunst als we de bredere context kennen? Wat blijft er over als je de glitter en glamour wegpoetst?

De overzichtstentoonstelling My Circus van Ellen von Unwerth is nog tot en met 13 september 2026 in Fotomuseum aan het Vrijthof in Maastricht te bezichtigen. www.fotomuseumaanhetvrijthof.nl

BARRELHAND

De geboorte van Moonwatch 2.0

Er is een select clubje horlogeliefhebbers (hoi!) dat compleet idolaat is van de futuristische vormen en buitenaardse mechaniek van Urwerk. De helft daarvan droomt ervan ooit zo’n machine zélf te bouwen. En dan is er die ene student die het gewoon dóét…

Tekst: Alon Ben Joseph | Foto’s: Barrelhand

Een Amerikaanse Mechanical Engineering-student zette tijdens zijn studie een werkende, 3D-geprinte hommage aan de Urwerk UR-202 neer. Waar menig merk de advocaat had gebeld, deden creatievelingen Martin Frei en Felix Baumgartner van Urwerk precies het tegenovergestelde: ze nodigden de jonge student uit in hun ateliers in Genève. Dat bezoek smaakte naar meer, veel meer. Nog tijdens zijn studie richtte hij Barrelhand op.

Ondanks zijn Nederlandse voornaam is er niets Hollands of nuchters aan Karel Bachand. Hij is grootgebracht op dromen over ruimtevaart en wil daar -hoe klein ook- zijn steentje aan bijdragen. Zijn twee liefdes, horlogerie en ruimtevaart, komen samen in een duidelijke missie voor Barrelhand: een platform for innovation. Geen marketingpraatje, maar een werkplaats waar horloges fungeren als proefobject voor nieuwe technologieën en materialen met het oog op echte toepassingen in

(toekomstige) ruimte-omgevingen. Na zijn studie kiest Bachand toch eerst voor NASA: als Senior Project / Lead Mechanical Design Engineer werkt hij mee aan een onderzoeksproject rond een 3D-klinostaat -een apparaat dat monsters rond twee haaks op elkaar staande assen roteert, zodat de zwaar-

tekracht als het ware wordt ‘uitgemiddeld’ en cellen microzwaartekracht simuleren (3D-klino-wat? Ja, ik moest het óók even googelen). Lang bleef hij niet: na een jaar lonkte de eigen speeltuin, en keerde hij terug naar Barrelhand als CEO en Lead Mechanical Engineer. Vrij vertaald: hij bouwt

in-house micromechanische systemen en gebruikt additive manufacturing (3D-printen) om sneller te prototypen, slimmer te assembleren en kosten in R&D te drukken.

Toen ik voor het eerst over Karel hoorde, dacht ik stiekem: eindelijk iemand die na al die decennia een ‘nieuwe Moonwatch’ durft te maken. Dat móést ik zelf toetsen. In 2024 spraken we elkaar voor een interview voor onze podcastserie e Real Time Show en vorig jaar troffen we elkaar ook fysiek in Genève tijdens de horlogebeurs Watches & Wonders - inclusief een gezamenlijk bezoek aan het merk Urwerk. ‘Full circle moment’? Zeker weten!

PROJECT ONE — DE 3D-GEPRINTE PROLOOG

Barrelhands debuut, Project One (2020), is het technische visitekaartje dat de deur openbeukt. Wereldprimeur: een 3D-geprinte uurwerkbrug. Ontwikkeld én vervaardigd in de VS, in een mini-ecosysteem van CNC-bewerkingen aangevuld met DMLS/ binder-jet 3D-printdelen in staal en Grade-5 titanium. Resultaat: vormen (chapter-rings met geïntegreerde heat sinks, lugs uit één stuk) die met conventionele methoden praktisch ondoenlijk zijn.

Voor de nerds: onder de ‘spaceship’-esthetiek tikt een handopwind-kaliber op basis van Eterna 3901M (4 Hz en 50

uur gangreserve). Deze krachtbron is gekozen om een eigen wijzerplaatmodule aan te kunnen: lineaire minuten via een cam-pad-systeem en jumping hours met een bijzondere Genevagear-constructie. De oplage? Tien stuks. De status? Uitverkocht. De prijs? 30.000 Amerikaanse dollars. En vooral: het bewees dat 3D-printen in de horlogerie méér kan zijn dan een gimmick.

MONOLITH - EVA-TOOLWATCH MET MAANERVARING

Project One was uitdagend. Monolith legt de lat hoger. Veel hoger. Denk: EVA-toolwatch (staat voor: Extravehicular Activity, ofwel voor gebruik ín en búíten een ruimteship), gebouwd rond-

om een 3D-geprint, air-core geïsoleerd Scalmalloy-chassis. Bediening via een EVA Airlock-kroon. C-plane saffierglas met MgF₂-coating op een schokabsorberende mount.

En dan het pièce de résistance: een Memory Disc in de geschroefde achterzijde -nano-gegraveerde permanente dataopslag (volgens opgave 4,5 GB). En nee, dat is geen leuke achterdeksel-anekdote. Die technologie is daadwerkelijk op de maan geland als onder-

deel van de Intuitive Machines-payload , een commerciële ruimtemissie. Barrelhand noemt het de eerste bijdrage van een horlogebedrijf aan een geslaagde private maanlanding sinds Apollo. Het klinkt bijna te bruut om waar te zijn - tot je inziet dat dit precies is wat het merk wil zijn: een venster op de toekomst dat je om je pols draagt.

WAAROM DIT EEN HIDDEN GEM IS

Barrelhand is geen retro-merk met een ‘maan-inspiratie’. Het is een tech-lab dat horloges bouwt als instrumenten. Project One bewees dat additive manufacturing serieuze horlogerie kan verrijken. Monolith laat zien hoe ver je kunt gaan als je de ruimtevaart-checklist als uitgangspunt neemt in plaats van een moodboard. Het is onbeschaamd ambitieus - en dat is precies waarom dit merk in deze rubriek thuishoort.

PERSOONLIJKE NOOT (EN EEN BEKENTENIS)

Ja, ik durf het te zeggen: Barrelhand aast op de Moonwatch-troon. En ja, ik ben er weer ingetuind - met plezier. Alles

Het is onbeschaamd ambitieus - en dat is precies waarom dit merk in deze rubriek thuishoort.

wat met horloges én ruimte te maken heeft, triggert me. Dus heb ik in 2024 een aanbetaling gedaan op één van de allereerste Monoliths. Na ruim zestien maanden wachten viel hij deze week op de mat: mijn persoonlijke ‘Moonwatch 2.0’ (oké, die naam is van mij). Hij is nog gaver dan ik hoopte. Nu alleen nog inschrijven voor een ruimtevlucht… want het horloge heb ik alvast.

Op zoek naar schoonheid

Deel 28

JIMMY NELSON

We weten allemaal wat we mooi vinden en wat niet. Maar wat is schoonheid eigenlijk? Zodra we het begrip in woorden proberen te vatten blijkt dit een hele uitdaging. Journalist Hans van Wetering zoekt onvermoeibaar naar het antwoord. Ditmaal bij Jimmy Nelson, fotograaf…

fijne landschapjes schilderde, vol ‘ happy little trees’, en wiens nalatenschap toch in een ander licht kwam te staan toen in 2021 de Netflix-documentaire

Bob Ross: Happy Accidents, Betrayal & Greed , uitkwam.

“Wat schoonheid is? Een gevoel eerst,” zegt Nelson, “een samenhang tussen wat ik voel, wat ik zie, wat ik ruik, wat ik denk. Maar het is ook een bouwwerk, een samenhang. Of je het nu over de Mona Lisa hebt, over Van Gogh’s Zonnebloemen of de installaties van Anselm Kiefer, het gaat niet alleen om

“Hij probeerde schoonheid te maken, maar de ironie is dat zijn eigen verhaal helemaal zo mooi niet was.” Op tafel staat een beker: ‘Bob Ross-Self Painting Mug ’ staat erop, en ‘I can create the kind of world that I want, and I can make this world as happy as I want it.’

De beker belandde hier na een bezoek aan het Stedelijk Museum, zegt fotograaf Jimmy Nelson (Sevenoaks, Engeland, 1967). Hij was er met zijn zoon.

“Mijn zoon vroeg wie toch die rare man met dat gepermanente haar was: Bob Ross! Hij had geen idee!”

We bevinden ons in Nelson’s studio, op een bedrijventerrein in Amsterdam-Zuid, een prachtig nieuw pand in de oksel van de ringweg. Aan de wanden kolossale foto’s in zware, houten lijsten. Ongelofelijk gedetailleerde portretten van inheemse gemeenschappen.

Drie jaar lang reisde hij de wereld rond, fotografeerde 35 inheemse volkeren. In 2013 publiceerde hij het resultaat, een dik koffietafelboek met de titel Before ey Pass Away. Niemand had zoiets ooit gedaan. Nelson was in één keer wereldberoemd, geholpen ook door de controverse die rond het boek ontstond. Nelson zou zich met zijn gestileerde portretten van mensen in hun traditionele kleren hebben vergrepen aan die inheemse bevolking, werd geschreven. Het klopte niet, klonk het, zo liepen ze er niet meer bij. En de titel was ook misplaatst. Het bracht een discussie op gang, zegt Nelson, en dat was

goed. Het leidde tot meer bewustzijn, en had ook invloed op de boeken die hij daarna zou maken.

We nemen plaats in zijn werkkamer. Beeldschermen, wanden vol foto’s, en die mok dus. Bob Ross, de man die in de jaren tachtig en negentig op televisie

esthetiek. De echte schoonheid ontstaat in het verhaal, het verhaal van het ontstaan, van de kunstenaar: wie hij is.” Het gaat uiteindelijk, ook, en misschien vooral, om innerlijke schoonheid, zegt Nelson. Hij noemt George Michael, “die gaf zijn hele carrière de helft van zijn inkomen aan goede doelen, maar hield dat stil.” Nan Goldin, de fotograaf van de New Yorkse harddrugs-subcultuur die vele vrienden verloor, heet “een mooi mens, mooi werk.” Damien Hirst daarentegen, de man van de in perspex gegoten haai, is “gebakken lucht.” Een handige jongen, zeker, maar geen schoonheid. En Bob Ross? Tja.

Innerlijke schoonheid. Daar komt Nelson steeds op uit. Het voert terug op dingen die hij meemaakte, die hem

tekenden, leidt terug naar zijn vroegste jeugd, naar Little Jimmy

Dat verhaal in een notendop: zijn vader werkte als geoloog voor Shell in exotische landen, nam het gezin overal mee heen. Kleine Jimmy was een happy trooper te midden van die vreemde culturen, voelde zich op zijn plek, veilig. En toen, zeven was hij, terug naar Engeland, kostschool bij de Jezuïeten, geen fijne tijd. Hij werd ziek, een puber inmiddels, zestien jaar. Hij verloor hij al zijn lichaamsbeharing door een huidaandoening veroorzaakt door stress en verkeerde malariamedicatie.

Voelde zich lelijk, worstelde met zichzelf, besloot te gaan reizen, pakte een kleine camera mee, trok door Tibet. Twee jaar lang maakte hij foto’s, die hij bij terugkomst verkocht aan National Geographic.

Net twintig jaar oud was hij, en, zonder dat dat de bedoeling was, fotograaf.

Hij ging werken als oorlogsfotograaf, maar hij was geen oorlogsfotograaf, zegt Nelson. De oorlog was een manier om aan zijn eigen pijn te ontsnappen: “Als er bommen om je heen vliegen en je ziet dat je omringd bent door de dood, wordt je eigen leven behoorlijk opwindend en verdwijnt de pijn.”

Hij leerde zijn Nederlandse, inmiddels ex-vrouw kennen, moeder van zijn drie volwassen kinderen, vestigde zich in Amsterdam. Die oorlogsfotografie moest stoppen, daar zat geen toekomst in. Hij werd reclamefotograaf. Brood op de plank. Vijftien jaar lang. “Maar het stond zóver af van wie ik was en wat ik wilde zijn.” En toen op een dag, brak hij: “Midden in de winter ben ik toen met een oud analoog fototoestel naar Mongolië gevlucht, dat is nu negentien jaar geleden. Het duurde twee maanden. Ik maakte een paar foto’s en begon weer te ademen: aaah, dit is wat ik voelde toen ik in Tibet was! Dit is wat ik voelde toen ik zeven was! Misschien is het nu alles of niets, ik moet die reis maken, anders zal ik mezelf verdrinken in alcohol.” Hij moest op zoek naar

Little Jimmy, anders was hij reddeloos verloren, op zoek naar die perfecte staat van zijn die hij als jongetje ervoer: “Elk kind tot een bepaalde leeftijd, kijkt onbevreesd in het rond, vertrouwt alles en iedereen, uiteindelijk ook zichzelf, voelt zich mooi. Kleine Jimmy was prachtig; de zevenjarige Jimmy, in zijn autistische, dyslectische, androgyne, excentrieke en vrolijke staat, was echt een heel, heel mooi kind. Het is een geromantiseerd beeld, weet ik ook wel, en in hoeverre ik me daar echt iets van herinner, is de vraag, maar het is waarnaar ik op zoek ben, op zoek naar die happy space waarin ik mooi ben, in

control. Als kind voelde ik me capabel en mooi, daarna allesbehalve mooi. Zowel innerlijk als uiterlijk heb ik de afgelopen vijftig jaar geprobeerd te definiëren wat schoonheid is, in een poging misschien wel om terug te keren naar de veilige ruimte van mijn vroege jeugd. Als ik in de spiegel kijk, zal ik nooit schoonheid zien, nooit! Ten eerste zit er, figuurlijk gesproken, gif in mijn aderen. En alles wat daarmee te maken heeft en hoe mijn uiterlijk is veranderd, is lelijk. Hoe hard ik ook werk, wat ik ook doe, dat blijft voor altijd. Ik worstel daar al meer dan vijftig jaar mee. Een zoektocht, definiëren wat schoonheid

is en zo de schoonheid overwinnen, misschien is dat het. Als je schoonheid niet ziet, niet voelt, wordt ons bestaan ongelooflijk ingewikkeld.”

Even iets anders, hoor ik mijzelf zeggen, even weg van Little Jimmy… Die foto’s, ehm wat voor camera gebruikt hij eigenlijk? Nelson wijst op een antiek uitziende camera: “Een Gibellini.”

Het apparaat is op zijn specificaties gemaakt, is een replica van de camera’s die tweehonderd jaar geleden werden gebruikt, toen fotografie net was uitgevonden. Een replica met moderne elektronica, en gemaakt van titanium, zodat hij het apparaat in z’n eentje kan dragen. Het is een magische machine. Geplaatst op een driepoot, met een zwarte doek eroverheen, is de fotograaf weer de tovenaar uit de begintijd van de fotografie.

Zoals Nelson het op schoot houdt, wordt de machine ineens een kind, wordt hijzélf een kind. Je kunt het perspectief veranderen door de harmonica

iets in of uit te trekken, zegt Nelson, en zo bij mensen die je van de voeten af fotografeert toch het gezicht scherp krijgen. Hij wijst naar een enorme foto op een wand: “zoals bij Laurelle.”

De camera zelf is van een grote schoonheid, zeg ik. “Het vormt één van de ingrediënten nodig om schoonheid te ervaren.” Techniek is noodzaak, lijkt Nelson te zeggen, maar meer ook niet. Liever praat hij over andere dingen. Hij draait het apparaat om.

“Kijk, hier gaat de lens in, en hier, aan de achterzijde, dit vierkant is voor het negatief. Dat is enorm: 20 bij 25 centimeter.” Dat negatief is belangrijk, in tijden van AI, zegt Nelson; het is een bewijsstuk dat de foto ook echt is genomen, dat de mensen op de foto echt hebben bestaan.

Analoge fotografie dus, een fysiek negatief, én alleen natuurlijk licht, licht dat hij via reflectoren en schermen stuurt, reflectoren en schermen die de geportretteerde volken zelf vasthou-

den: “Het is heel delicaat, dus ik moet mensen uitleggen hoe ze die schermen moeten vasthouden. Zo wordt het een gezamenlijke ervaring. En tegen de tijd dat het licht vijftien keer is gereflecteerd, is de sluitertijd echt heel lang. Iedereen moet stokstijf stilstaan, anders is de foto bewogen. Je kijkt, je richt je, je leert, je danst, je choreografeert, je regisseert, en je observeert elke nuance... elke vinger, elke haar, elk zuchtje wind. Het is een voortdurende zoektocht naar schoonheid. Veel van de foto’s kosten een week, je moet oefenen. Het moet op een bepaald tijdstip, maar dan weer is het licht niet goed, dan weer de wind te hard, de man of de vrouw in het midden beweegt te veel. Dus probeer je het de volgende dag opnieuw, stel je het opnieuw af. Het is echt samenwerken, een gemeenschappelijke ervaring.”

Wat daarbij ook helpt, dat enorme fotoapparaat: “Het is ongemakkelijk om mee te werken, en dat maakt je menselijk, dat geploeter. In wezen ver-

schilt het niet veel van het goedkope cameraatje waarmee ik als 17-jarige naar Tibet trok, het is een excuus om op reis te gaan, contact te maken, te zien, deel te nemen.” En uiteindelijk in boekvorm vast te leggen. Na Before ey Pass Away maakte Nelson een tweede boek met inheemse gemeenschappen: Hommage to Humanity (2018). In 2022 volgde een boek met portretten van Nederlanders in klederdracht: Between the Sea and the Sky. De eventuele winsten van de fotoboeken vloeien via een eigen stichting direct terug naar de gemeenschappen. Hij ziet het als opdracht, inner beauty immers, om meer te brengen dan te halen, zegt Nelson.

Terwijl hij koffie haalt, kijk ik om me heen. Aan de wand een oude kaart van centraal Azië, foto’s uit zijn eigen boeken, sepia foto’s van woeste strijders, Post-its met losse termen: silent cinema, mime, fear, happiness, sadness.

In het najaar staat hij in de theaters met een eigen show, verduidelijkt Nelson

even later. Een uitdaging, want zoiets deed hij niet eerder. En hij gaat iets doen wat het publiek niet verwacht. Mensen verwachten wellicht een diashow, tweedimensionale schoonheid opgeleukt met anekdotes en uitleg over de gebruikte lenzen, maar hij heeft iets heel anders op het oog, wil het publiek zijn verhaal echt laten ervaren, waarbij de rollen ook kunnen worden omgekeerd, en de toeschouwers op het podium belanden: “Het gaat niet om mij, maar om ons. Ik wil een breder publiek laten zien hoe en waarom ik de wereld zie zoals ik die zie, ze meenemen op die reis, ze uitdagen de wereld vanuit een ander perspectief te bekijken, op zoek naar dat gevoel van onbevreesdheid uit onze kindertijd, waarin alles mogelijk is.”

Een van de werknemers komt binnen: “Jimmy, over tien minuten vertrekken we.” Nelson kijkt verrast op: “Waar gaan we heen?”

“De Tweede Kamer, Den Haag.” “Oh interesting, completely forgot.” En weg is hij. Jas zoeken.

Ik kijk rond, een wand vol foto’s van inheemse maskers, een Chinese soldaat die fier in de verte kijkt, de omslag van Tintin (Kui e) in Africa, een dwarsdoorsnede van de menselijke schedel, een foto met jaren zeventig-kleuren, van een jongetje van een jaar of vijf: Happy Little Jimmy?

Ik maak een foto van de Bob Rossmok. Nelson komt terug.

Terwijl ik nog even snel een paar foto’s van hem maak, vertelt hij over zijn gewoonte om, zodra hij op straat mensen een selfie ziet maken, op ze af te stappen en aan te bieden die foto voor ze te nemen. Waarna hij weer doorfietst, anoniem. Ze hebben geen idee dat op hun telefoon een foto staat gemaakt door een van de beroemdste fotografen van de wereld. Hij lacht.

Als ik even later mijn spullen inpak -Nelson is dan al vertrokken- en mijn eigen foto’s bekijk, zie ik dat ze geen van alle echt scherp zijn: instellingsfoutje. Had ik maar goed geluisterd, dan had ik hem een selfie laten maken.

ZWART GOUD

Voor het eerst in ruim vijftig jaar verschijnt Big Green Egg in een andere kleur dan het iconische groen. Met e Onyx lanceert het merk een Special Edition die opvalt door zijn diepe, donkere glazuur met subtiele groene ondertoon – dat dan weer wel. Zodra het zonlicht het oppervlak raakt, verschijnt namelijk heel even de herkenbare groene gloed als een knipoog naar het origineel. e Onyx werd speciaal ontwikkeld voor de Europese markt, waar volgens Big Green Egg steeds meer vraag ontstond naar een donkerdere kamado (dit is eigenlijk het Japanse woord voor ‘fornuis’ of ‘kooktoestel’ en betekent letterlijk ‘plaats voor de ketel’) die beter aansluit bij moderne buitenruimtes. Ondanks het nieuwe uiterlijk blijft onder de motorkap natuurlijk alles het oude: dezelfde keramische kwaliteit, temperatuurcontrole en prestaties waar het merk groot mee werd. e Onyx verschijnt alleen in de populaire Large- en XLarge-formaten en kost vanaf € 2245 voor de Large-versie.

ALTIJD AAN

Met de nieuwe Play introduceert Sonos zijn beste draagbare speaker tot nu toe. Een echte allrounder, die strakke en compacte vormen combineert met een verrassend rijk stereogeluid. Thuis verbind je hem via wi met je bestaande Sonos-systeem of koppel je twee Play-speakers voor een volwaardige stereo-opstelling. Het oplaadstation biedt hem daarbij zijn vaste plekje in huis, maar tegelijkertijd nodigt de afneembare draaglus je uit hem overal mee naartoe te nemen. Met een batterijduur tot 24 uur, IP67-waterbestendigheid én een handige ingebouwde powerbank is de Play namelijk ideaal voor lange dagen buiten de deur. Ook leuk: Sonos maakt nu ook het groeperen van meerdere speakers via Bluetooth mogelijk. Zo synchroniseer je tot vier Sonos Play- of Move 2-speakers, zelfs zonder wi -netwerk. Automatische Trueplay-tuning past het geluid ondertussen continu aan de omgeving aan. Bedieningsopties als spraakdiensten, Spotify Connect, Apple AirPlay 2 en de Sonos-app maken het geheel compleet. Kost € 349. sonos.com

Rust in de ruis

Muziek luisteren zou volgens Aulo meer moeten zijn dan simpelweg geluid afspelen. Met hun nieuwe design-platenspeler wil dit Nederlandse merk van muziek weer een bewust moment maken. Het apparaat combineert een minimalistisch ontwerp met ingebouwde speakers en Bluetooth, waardoor losse componenten en wirwar aan kabels overbodig worden. De draaitafel speelt vinyl af op zowel 33 als 45 toeren, maar ondersteunt daarnaast ook draadloze streaming via Bluetooth. Via line-in en line-out kunnen bovendien externe apparaten, versterkers of soundbars worden aangesloten. Het ontwerp straalt rust uit en sluit aan bij de groeiende populariteit van vinyl. Volgens brancheorganisatie NVPI blijft de verkoop van lp’s immers stevig stijgen, mede dankzij de behoefte aan tastbare producten en een tegenwicht voor de continue digitalisering. Verkrijgbaar in donker hout of zwart voor € 479 via aulo.audio.

POWER. PRECISION. PURITY.

Ruim vijftig jaar High End Audio gedreven door een onstuitbare zoektocht naar perfectie. Door velen gelauwerd als de absolute referentie. Vaak gekopieerd maar nooit geëvenaard. Dat is Mark Levinson.

Mark Levinson Audio Systems werd opgericht in 1972. In een tijd waarin de markt gedomineerd werd door buizenversterkers was dit één van de eerste fabrikanten die de muzikaliteit van een buis wist te realiseren met een solid-state (transistor) ontwerp. Dankzij het trendsettende uiterlijk, de massieve bouwkwaliteit en ultra stabiele klank, heeft Mark Levinson inmiddels een legendarische status verworven. Gespecialiseerd in fraaie audiocomponenten waar de klasse en duurzaamheid vanaf spat is dit dan ook hét merk voor de luisteraar die niet alleen wil horen maar vooral ook voelen.

Stabiliteit en neutraliteit vormen de basis van elk ontwerp waar onuitputtelijke kracht hand in hand gaat met ontsluierende detaillering. Die superioriteit wordt pas echt duidelijk bij het zien van de technische discipline achter de fraaie frontplaat: werkelijk alles is tot in de kleinste details doordacht. Elk onderdeel en iedere schakeling is geoptimaliseerd voor pure perfectie en met een duidelijke boodschap. Kortom, dit is niet zomaar een audiomerk; dit is een Mark Levinson. De gloednieuwe No 600 Serie -bestaande uit de No 626 voorversterker, de No 632 twee kanaals stereo eindversterker en de overtreffende No 631 mono eindversterker- markeert het volgende hoofdstuk van Mark Levinson’s legendarische klasse. Ervaar ze zelf bij één van onze exclusieve dealers: www.referencesounds.nl/mark-levinson

APK voor je lichaam

Een complete gezondheidscheck die normaal gesproken duizenden euro’s kost, maar nu toegankelijk wordt voor een veel breder publiek: dat is het idee achter Blue Health Intelligence aan de Amsterdamse Prinsengracht. Bij deze nieuwe health hub krijg je binnen één uur een uitgebreid inzicht in je gezondheid via een zogeheten 360° health check. Met behulp van technologie zoals een 3D-bodyscan, ECG en uitgebreide bloedanalyse worden honderden datapunten verzameld en direct geanalyseerd. Van hart- en vaatgezondheid tot lever-, nier- en stofwisselingsfuncties: alles wordt in kaart gebracht om mogelijke risico’s vroegtijdig te signaleren. De resultaten worden door een arts met je besproken, waarna je binnen 24 uur een persoonlijk gezondheidsplan ontvangt via de app. Meten is weten, zelfs vóór er klachten ontstaan. De health check kost € 299. bluehealth.co

Filmrolgevoel

Alsof je even teruggaat naar het Stenen Tijdperk: de Camp Snap CS-8 oogt als een klassieke Super 8-camera, maar dan zonder filmrolletjes, ontwikkelkosten of ingewikkelde techniek. Deze digitale videocamera is ontworpen voor liefhebbers van de authentieke retrofilm-look en bewust wil filmen zonder constante afleiding. De CS-8 heeft namelijk geen scherm. Je kunt opnames dus niet direct terugkijken of verwijderen, waardoor de focus volledig op het moment zelf ligt. Net als vroeger ontdek je pas later wat je hebt vastgelegd. De camera beschikt over verschillende ingebouwde filmfilters die direct tijdens het filmen worden toegepast, variërend van warme nostalgische tinten tot analoge imperfecties en klassieke zwart-witbeelden. Vooral de ANA-modus met 18 frames per seconde benadert overtuigend de typische Super 8-beweging. Daarnaast kun je kiezen uit meerdere beeldverhoudingen voor TikTok, Instagram of een klassieke homevideo-look. Elke druk op de ontspanknop creëert automatisch een aparte videoclip, ideaal voor creatieve montages en social content. Kost € 190. www.campsnapphoto.com

Zonnige Zomer Looks

Luchtig, luxe en lightweight. Plus wat slimme adviezen om kledingkeuzestress te voorkomen.

Luke van den Bergh, fashion-expert bij e Society Shop, brengt je weer helemaal op de hoogte van de jongste trends.

Tekst: Luke van den Bergh | Fotografie: Emma Wackers

Your Favourite

Linen Shirt

Linnen is al een paar zomerseizoenen op rij niet weg te denken uit het modebeeld en ook dit jaar wordt het natuurlijke materiaal weer volop omarmd. Niet zo vreemd, want linnen staat bekend om zijn ademende karakter, hoge vochtopname en nonchalante, authentieke uitstraling. Precies wat je zoekt wanneer de temperaturen stijgen. Toch is het goed om te beseffen dat het ene linnen item het andere niet is. Zeker bij shirts zit er veel verschil in kwaliteit en draagcomfort. Wie voor het beste gaat, kijkt naar linnen uit België of Frankrijk. In deze regio’s groeit het vlas, de basis van linnen, onder ideale omstandigheden, wat resulteert in uitzonderlijk zachte vezels. De afwerking maakt vervolgens het verschil. Een stonewashed finish geeft het materiaal direct een soepelere feel en een subtiel gedragen look. Voeg daar een verfijnde ‘one piece’ kraag aan toe, en je hebt het perfecte zomerhemd.

Cool Cotton

Deze zomer draait het bij polo’s om twee bijzondere stijlen, waarvan de eerste direct opvalt door zijn verfijning: de Cool Cotton polo. Gemaakt van hoogwaardige Italiaanse garens, onderscheidt dit type polo zich niet alleen door zijn luxe look, maar vooral door de manier waarop de garens zijn verwerkt. Deze worden namelijk intensief om hun as gedraaid (in vaktermen een high twist). Dit zorgt voor een compacte, droge en licht ‘crispy’ structuur die verrassend koel aanvoelt op de huid. Juist op warme dagen maakt dat een wereld van verschil.

Relaxed Refinement

Tijdens de coronaperiode maakten sweat items een ongekende opmars binnen de premium herenmode. Comfort werd de norm, en stijlvolle loungewear vond moeiteloos zijn weg naar de consument. Inmiddels is die piek wat afgevlakt, maar sweat is zeker niet verdwenen. Integendeel: binnen de huidige preppy, ‘college’ geïnspireerde stijl maakt sweat een sterke en meer verfijnde comeback. Zoals zo vaak zit het verschil in de details. Wie verder kijkt dan de standaard variant, komt zomers al snel uit bij de originele ‘loopback’ sweat. Deze herken je aan de kleine lusjes aan de binnenzijde van de stof, die zorgen voor extra ademend vermogen en aangenaam luchtig draagcomfort. Ideaal voor de warmere maanden, zeker in een lightweight uitvoering. Ook de afwerking speelt een belangrijke rol. Een garment dye behandeling, waarbij het kledingstuk pas na productie wordt geverfd, geeft de sweat een subtiele kleurdiepte en een licht vintage uitstraling.

Flatknit polo’s

De tweede opvallende polo stijl die deze zomer terrein wint, is de zogeheten flatknit polo. Het voert wat te ver om diep in te gaan op de complete techniek, maar in feite komt het erop neer dat deze polo’s worden geproduceerd in ateliers die ook gespecialiseerd zijn in de vervaardiging van truien. Dat zie je terug in de constructie: de stof is steviger, de afwerking preciezer en de pasvorm doorgaans beter gevormd. Het resultaat is een polo die net wat meer luxe uitstraalt. Een flatknit polo is daarmee nét wat meer gekleed dan een normale polo en is daarmee vaker geschikt voor een dag op kantoor of voor een feestje.

Wedding Guests Stress

Kledingkeuzestress is allang niet meer voorbehouden aan de bruidegom. Ook genodigden worstelen regelmatig met de vraag: wat trek ik aan? Hierbij enkele persoonlijke tips die je op weg kunnen helpen:

1. Houd het stijlvol en ingetogen Vermijd schreeuwerige of ‘grappige’ outfits. Hoe verleidelijk het soms ook is om op te vallen, op een bruiloft draait het helaas niet om jou, maar om het bruidspaar. Kies liever voor luxe en verfijning: zachte kleuren en rustige combinaties. Stijl zit vaak juist in subtiliteit.

2. Underdressed is geen optie De kleding mores zijn de laatste jaren misschien versoepeld, maar dat betekent niet dat alles maar kan. Jeans, versleten sneakers of een gekreukt shirt doen afbreuk aan de gelegenheid. Met een beetje extra aandacht voor je outfit voel je je niet alleen zelfverzekerder, maar toon je ook respect voor het bruidspaar en het moment.

3. Stem je outfit af op de setting Een zomerse buitenbruiloft vraagt om een andere benadering dan een formele ceremonie in de stad. Denk aan lichte stoffen en luchtige tailoring voor warm weer, of juist iets meer structuur en gelaagdheid voor een klassiekere setting. Door je outfit af te stemmen op de locatie en het seizoen, voel je je automatisch meer op je gemak.

4. Last but not least Bezoek tijdig een specialistische fysieke winkel voor goed advies en vermijd last minute online shopping!

één rugzak en 88 tempels JAPAN

‘Waarom schrijf je niet een boek over je tocht?’ vroeg mijn vader me toen ik nog niet zo lang terug was uit Japan. Daar had ik, zonder dat van plan te zijn mijn allereerste hike gelopen, langs de 88 tempels van Shikoku. Het was een prachtige tocht geweest en mijn vader had gelijk, een boek erover schrijven was een goed idee…

Die wandeltocht door Japan is inmiddels ruim elf jaar geleden. Tim Voors had het druk, had een jong gezin en werk en daarnaast zette zijn ervaring in Japan veel in gang. Het bleek namelijk het begin van een verslaving te zijn. Zijn langeafstandsverslaving. Om alleen de wildernis en het onbekende tegemoet te gaan. Doodeng, maar ook heerlijk spannend. Zijn liefde voor avontuur was geboren. Dus vanaf dat moment ging hij vaker en langer op pad en begon erover te schrijven, misschien wel onbewust daartoe aangezet door de vraag van zijn vader. Hij schreef over de Pacific Crest Trail, over de Continental Divide en over lopen in Lapland, maar zijn Japanse verhaal bleef onverteld. Tot nu toe. Hieronder lees je, als exclusieve voorpublicatie, één van de hoofdstukken uit het inspirerende boek ‘De Cirkel’ over zijn pelgrimstocht langs 88 Japanse tempels.

Bergen | Tempel 19 tot Tempel 22

Omdat ik de dag zo vroeg ben begonnen, kom ik in de middag al bij Tempel 20 aan, waar ik stop om uit te rusten na de eerste twintig kilometer. Ik ben blij dat het pad me weer de heuvels en bergen in heeft gebracht, ook al zijn de

beklimmingen niet altijd even gemakkelijk. Na bijna een week begin ik eindelijk in een fijne flow te raken en kan ik mijn tempo een beetje opvoeren. De afgelopen avonden waren mijn voetzolen een beetje beurs en pijnlijk, maar tot nu toe ben ik erin geslaagd aan vervelende blaren te ontkomen. Ik doe de teensokken uit die ik speciaal heb aangeschaft om blaren te voorkomen en bekijk mijn voeten om de schade te beoordelen. Het grootste probleem zit tussen mijn grote en tweede teen. Ik zie iets wat lijkt op een grote blaar die al aardig begint op te zwellen. De schade is al aangericht, maar om te voorkomen dat het nog erger wordt, pak ik wat sporttape en plak mijn tenen en voetzolen zo goed mogelijk in. Misschien is het hogere tempo niet zo’n goed idee

geweest. Ik stop ook bij Tempel 21 om uit te rusten, na een slopende klim door het bos. Tot mijn verbazing ontdek ik een Engelstalig informatiebord.

De tempel, genaamd Tairyuji is gelegen op ongeveer zeshonderd meter boven de zeespiegel, lees ik, en staat algemeen bekend als een van de nansho –‘moeilijk te bereiken plaatsen’– van de pelgrimstocht. De hooggelegen tempel doet zijn naam eer aan, want het pad was inderdaad steil, en de zware klim heeft me flink wat uren gekost.

Ik lees verder en ontdek dat de tempel in het jaar 792 is gebouwd.

Als ik terug de vallei in kijk, zie ik een gele kabelbaan omhoogkomen naar een platform zo’n honderd meter onder me. Het zal wel voor toeristen zijn die hier komen om zich te vergapen aan

de prachtige oude tempelarchitectuur.

Mijn benen zijn moe en ik besluit wat langer uit te rusten, maar ook om eens goed te kijken naar alle handgemaakte houten bouwwerken die er al honderden jaren staan. Tot nu toe raasde ik van de ene naar de andere tempel, wat eigenlijk zonde is. Ik kantel mijn hoofd en zie hoe het taps toelopende dak van de hoofdtempel zich ver rond het gebouw uitsteekt, ter bescherming van de ingewikkelde snijwerkpanelen in de buitenmuren. Alle patronen zijn symmetrisch en toch vertelt elke pilaar een uniek verhaal, vol symbolische betekenissen over vervlogen tijden. Er hangt ook een rij lantaarns onder het afdak die zacht licht verspreiden over het terras. De tempeldeuren zijn gesloten, omdat de monniken gewoonlijk alleen heel vroeg in de ochtend bij zonsopgang in de tempel bidden en chanten.

Er staat een aantal pelgrims op de trap die naar de tempel leidt, allemaal in het wit gekleed en met rieten hoeden op, net als ik. Er heerst een serene rust onder de bezoekers, maar het is zeker

niet overal stil. Uit de muren van de tempeltuin stijgt een mystieke mix van geluiden op, een mantragezang, laag luidende klokken, geknars van mensen die over de grindpaden lopen en gezang van de vogels in de bomen. De geur van wierook hangt in de lucht en vermengt zich met de zoete nectar van de lentebloemen in de goed verzorgde tempeltuin. De ingenieus aangelegde vijvers en waterwegen kronkelen door de tuin, met witte en oranje gevlekte koikarpers die rondzwemmen en af en toe een insect op het oppervlak weghappen. Ik heb nog nooit zulke grote koi gezien, het lijkt alsof deze vissen hier al duizend jaar zwemmen. Er lopen twee tuinmannen in vervaagde indigo overalls die hun karretje voortduwen met eigenaardig antiek tuingereedschap dat aan de zijkant bungelt. Het gereedschap is waarschijnlijk speciaal ontworpen voor het werk in deze tuinen en aan hun gezichten is duidelijk te zien dat ze hun werk zeer serieus nemen. Het zal wel een fulltimebaan zijn om deze tuin er zo mooi uit te laten zien. Elke struik, boom of plant wordt verzorgd en gesnoeid alsof het een bon-

saiboom is. Deze monniken hebben tuinieren tot een kunstvorm verheven.

‘Hallo,’ begroet een Amerikaanse stem me. ‘Ben je aan het lopen?’

Ik draai me om en sta op om te zien wie er achter me staat.

‘Klopt, ik loop.’

‘We zijn hier alleen maar voor vandaag. Met de kabelbaan naar boven gegaan. Ga je de hele tocht lopen? Alle 88 tempels?’ De man draagt een bloemrijk hawaï-shirt.

‘Nee, ik ben hier maar twee weken. Het zit er bijna voor mij op.

Hoelang zijn jullie in Japan?’

‘Een week. In de jaren tachtig deed ik veel zaken met Tokio. Nu kan ik eindelijk het land rustig bekijken. Is het hier niet prachtig?

Die tempels zijn echt uitzonderlijk.’

‘Ja, dat zijn ze.’ Ik knik en we zijn even stil om nog eens naar de tempel te kijken.

‘Ze zeggen dat het een soort boeddhistische sekte is, deze stroming van het boeddhisme, een soort evangelische groep die zich lang geleden heeft afgesplitst van het officiële boeddhisme,’ begint hij te vertellen. ‘Ik ben de Japanse geschiedenis gaan bestuderen toen ik met pensioen ging. En wist je dat jullie Shikoku-pelgrimstocht één van de weinige cirkelvormige pelgrimstochten ter wereld is en dat alle tempels, hoewel ze boeddhistisch zijn, al eeuwenlang privébezit zijn van verschillende families?

Mooi, hè! Elk tempelcomplex is totaal verschillend, maar toch heerst er een vertrouwde stijl en sfeer die ze met elkaar verbinden.’ Hij heeft zich er duidelijk goed in verdiept.

Dan horen we drie korte fluitsignalen van beneden komen. ‘Dat zal voor mij zijn. Als je mij wilt excuseren, ik moet met de volgende kabelbaan naar beneden om vanmiddag nog een tempel in de vallei te bekijken.’ De amateurhistoricus zet zijn baseballpet weer op en zwaait me gedag, terwijl hij de lange trap afloopt naar het platform van de kabelbaan.

Na een leerzaam gesprek en een aangename rustpauze trek ik mijn stappers weer aan en loop langzaam door het bos richting de andere kant van de berg. Het pad voert me urenlang door de dichtbegroeide jungle voordat ik uiteindelijk Tempel 22 in het kleine dorpje Aratano bereik.

Ik loop het dorp in en ben blij een bekend gezicht tegen te komen.

Het is een van de oudere heren die ik de vorige avond bij de supermarkt heb ontmoet.

‘Kon’nichiwa,’ zeg ik.

‘Kon’nichiwa,’ antwoordt de man.

‘Ik ben Tim,’ zeg ik. Ik had gisteravond niet echt de gelegenheid gehad om me goed voor te stellen.

‘Leuk kennis te maken met u, Timsan,’ zegt hij met een brede glimlach.

Hij buigt zijn hoofd en plaatst zijn handen voor zijn borst, zoals gebruikelijk is in Japan. ‘Ik ben Makoto.’

‘Aangenaam kennis te maken met u, Makoto-san,’ zeg ik met een even grote glimlach en buig ook mijn hoofd.

‘Heb je weer een slaapplaats nodig?’

‘Ja. Eigenlijk wel,’ antwoord ik een beetje verbaasd door zijn directheid en vriendelijke aanbod.

‘Volg mij dan maar,’ zegt hij en hij loopt een klein straatje in. Ik hol snel achter hem aan.

‘Shhh. Geheim,’ zegt hij met een twinkeling in zijn ogen, als we aankomen in een kleine dorpswinkel. Ik heb geen idee wat dit met een slaapplek te maken heeft, maar ik ben wel in voor een spannend geheim.

We lopen de winkel binnen en hij spreekt kort met de winkelier achter de toonbank. Meteen daarna lopen we weer naar buiten. Het begint een beetje op een speurtocht te lijken, maar ik heb geen idee wat de regels zijn en wat de schat is. Ik volg de oude heer op de voet totdat we tot stilstand komen voor een vervallen oude schuur, niet groter dan vijf bij vijf meter.

‘Welkom bij het geheim. Wij kunnen

hier vannacht slapen. Het is gratis. Osettai van de man in de winkel. Voor karma,’ lacht Makota en duwt de deur open. Hij doet het licht in de donkere ruimte aan en wijst naar een stapel matrassen in de hoek, die we kunnen gebruiken om op te slapen. Het is een eenvoudige ruimte, zonder stoelen of tafels en niets wat op een keuken lijkt. Het lijkt inderdaad meer op een tuinschuur dan op een slaapplek, maar ik ben allang blij dat er weer een dak is om onder te slapen.

‘Het toilet bevindt zich buiten in de tuin,’ legt hij uit, terwijl hij de achterdeur opendoet en naar een houten wchok zo’n tien meter verderop wijst. We zetten onze rugzakken neer, halen een paar van de verweerde matrassen tevoorschijn en rollen onze slaapzakken uit om ons plekje alvast te claimen. Er is ruimte voor ongeveer vier personen, maar voorlopig zijn we nog met z’n tweeën.

‘Kom, we moeten eerst werken.’ Hij trekt zijn wandelschoenen buiten weer aan en ik volg hem als een brave hond. Waar gaat dit heen? vraag ik me af. Werk? Nu?

Opnieuw stoppen we voor de dorpswinkel en hij wendt zich met een vriendelijke glimlach tot mij. ‘Hier werken we voor ons bed.’

Tim Voors

Tim Voors(1972) is vader, ondernemer, schrijver, avonturier en thru-hiker (langeafstandswandelaar) en werkte eerder in de marketing-sector. Tijdens lange voettochten ontdekte hij de kracht van alleen reizen in de natuur. In zijn boeken (die ook in het buitenland verschijnen), lezingen en workshops deelt hij zijn ervaringen en inspireert mensen hun dromen na te jagen. Tim maakte lange wandelingen door onder meer de VS, NieuwZeeland, Japan en Nederland. In zijn succesvolle debuutAlleen schreef hij over de meer dan 4000 kilometer die hij aflegde op de Pacific Crest Trail van Mexico naar Canada.

Daarna verschenen Niet alleen (over de Te Araroa-trail in NieuwZeeland) en Noorderlichtlopers (over de Kungsleden in Lapland).

Tim legde ook de Japanse 88 Temples Trail (1300 kilometer) af en liep verschillende stukken van de Camino de Santiago. www.randomtrailtales.com

Mocht je zelf een keer de 88 Tempeltocht willen lopen, is het verstandig om je goed voor te bereiden. Maar het is misschien nog belangrijker om al je plannen en verwachtingen al bij tempel 2 helemaal weg te gooien. Loslaten. Geef je over aan het avontuur. Reserveer niet alles vooruit. Laat ruimte voor onverwachte ontmoetingen en spannende side trips. Een pelgrimstocht gaat uiteindelijk niet over de stappen die je zet, maar over de beweging die hij vanbinnen in gang zet. Het zijn de bijzondere ontmoetingen onderweg die vragen in je wakker maken. Wie weet komen er zelfs een paar antwoorden op je pad. Een ding is zeker, je zal voor altijd verliefd worden op Japan.

Alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Het kwartje is nog niet helemaal gevallen, maar er is geen tijd om domme vragen te stellen, omdat alles zo snel gaat.

Voordat ik het weet, krijg ik van de winkelier een bezem in mijn handen gedrukt en zie ik mijn nieuwe vriend met een dweil en een emmer naar de achterkant van de winkel vertrekken.

De man geeft geen enkele aanwijzing, maar een bezem is maar voor één ding geschikt: bezemen. Dus begin ik de vloer van de hele winkel te vegen, gangpad voor gangpad. Ik doe mijn best om het stof uit alle hoeken en gaten te vegen, bang dat er misschien een inspectie gaat plaatsvinden als ik klaar ben. Er bestaat niet zoiets als een gratis bed. Als ik eindelijk de hele winkel klaar heb, veeg ik het stof op met een stofblik dat bij de deur op me ligt te wachten en giet het in een afvalbak.

‘Klaar?’ vraagt mijn Japanse vriend die achter mij zijn dweil uitknijpt.

De winkelier is nergens meer te bekennen. Ik ben blij dat er geen inspectie komt en haast me naar buiten. We hebben meer dan een half uur besteed aan het schoonmaken van de winkel, ik denk dat dit onze bijdrage aan de

karma is. Het is duidelijk dat ik geen volledige uitleg zal krijgen over hoe en waarom alles zo werkt, en ik heb geen zin om onnodige vragen te stellen. Zwijgend lopen we weer terug naar ons huisje.

Het is weer een lange, broeierige dag geweest, ik ben moe en wil gaan slapen. Ik verheug me bij het vooruitzicht de nacht in deze hut door te brengen. En het is gratis! Nadat we snel iets hebben gegeten is het bedtijd.

‘Yoku nemuru,’ zegt Makoto-san en voegt er snel aan toe: ‘Welterusten, Tim-san.’

‘Welterusten. Ik kan het Japanse woord niet meer onthouden, sorry. Maar ik zal oefenen, dat beloof ik. Slaap lekker,’ zeg ik en nestel me in mijn slaapzak.

Ik staar naar het plafond en zie een aantal vleermuizen door het open raam onze hut in en uit vliegen. Vermoedelijk is dit hun huis en zijn wij hier dus te gast. Ook de eerste sterren komen tevoorschijn door het open raam. Nadat ik een paar minuten naar de Batman-show heb gekeken, trek ik mijn muts over mijn ogen en val in slaap…

ROBERT BRONWASSER

Uitgestrekte weilanden, grazende koeien aan de voorkant, velden met vogels aan de achterkant. “Het is elke ochtend magisch om hier aan te komen. De zon die net opkomt, de dauw die op het gras ligt, de rust.” We staan op het terrein van industrieel ontwerper Robert Bronwasser. De plek waar zijn ontwerpen vorm krijgen: van beroemde koffiekopjes van Simon Lévelt tot de Heinekentap en van Hendi milkshakers tot electrische fietsen voor QWIC.

Tekst: Rosan Bijpost | Fotograaf: Monique Koelman, Foto assistent: Marcus Koelman

Productfotografie: omas van Schaik

Een eend waggelt samen met haar kuikens door het hoge gras. “Zij woont hier ook. En daar om de hoek bouwt een IJsvogel haar nest.” Of nou ja “ook”, Bronwasser woont hier niet écht. Dit is de plek waar hij even kan ontsnappen aan het drukke Amsterdam en volledig in zijn werk kan duiken. Een bungalow om in te verblijven, een studio om in te werken en een grote tuin om tot rust te komen, te brainstormen of om zijn meetings in het zonnetje te houden. Afgetopt met een goed stel speakers, een draaitafel en een mooie collectie platen en cd’s.

Overal waar je kijkt zie je Bronwassers werk. Een step, een stoel, een staande kapstok. Zijn stijl is typerend, maar lastig te omschrijven. Kleurrijk, maar niet schreeuwend. Opvallend, maar altijd bescheiden. Anders, maar toch vertrouwd. “Vriendelijk”, zo beschrijft hij zijn werk zelf. Hij houdt zich voornamelijk bezig met alledaagse producten, spullen die iedereen weleens gebruikt. De kans is dan ook groot dat je al eens oog in oog hebt gestaan met zijn design: is het niet in huis, dan is het wel in de kroeg. Bronwasser ontwierp namelijk de biertap van Heineken en legde daarmee de basis voor het ontwerp van het glas, dat weer op de tap gebaseerd is. Twee items die wereldberoemd zijn, maar waarvan misschien maar enkelen weten wie het de wereld in gebracht heeft. Iconisch, maar bescheiden. Twee van zijn belangrijkste principes. In zo-

wel zijn werk, als zijn persoonlijke leven. Eenmaal in zijn bungalow, met een goede espresso –natuurlijk geschonken in zijn zelfontworpen kopje en ook nog eens zittend óp en áán werk van hemzelf– neemt Bronwasser Gentlemen’s Watch mee in zijn creatieve leven. Want dat begon al vroeg: met een vader als architect en een opa als amateurschilder werd de creativiteit van jongs af aan gestimuleerd. En daar zat al gauw business in. “Ik ontwierp posters voor de tennisclub, maakte strips of creëerde nieuwjaarskaarten.” Hij tekende erop los en lange tijd dacht hij ook architect

te willen worden totdat de studie ‘industrieel ontwerpen’ in beeld kwam. “Ik werd op slag verliefd. Ik vond het zo intrigerend om iets te ontwerpen wat je echt kon vastpakken en gebruiken. Dat je erin kunt zitten of eruit kunt drinken. En dat je er dan heel veel van kunt maken.” Inmiddels heeft Bronwasser in zijn 30-jarige carrière, zo’n 400 verschillende objecten gemaakt, waarvan er velen in duizenden aantallen gefabriceerd zijn en enkelen zelfs in miljarden. Variërend van meubels tot kookgerei, van gieters tot fietsen en van schoenen tot klokken. Je kunt letterlijk je huis ermee inrichten. “De producten die ik maak zijn heel verschillend, maar toegankelijk voor iedereen.” Om de filosofie achter zijn creaties uit te leggen gebruikt Bronwasser zijn SMILE-filosofie. Omdat hij wil dat mensen blij worden van zijn ontwerpen, maar ook omdat het staat voor zijn belangrijkste uitgangspunten: Smart, Modest, Iconic, Logial en Enjoyable. Het vormt de rode draad in zowel zijn benadering van werk als zijn manier van leven. We duiken erin.

S MART

“Een product hoeft niet slim te zijn, maar het moet een slimme oplossing bieden. Een logisch ontwerp, geen poespas en begrijpelijk. Ik doe geen grote marktonderzoeken daarvoor hoor. Ik ontwerp veel vanuit mijn intuïtie en ben zelf een kritische consument. Als

het bij mij werkt, ga ik ervanuit dat het voor anderen ook werkt.” Een ontwerp ontstaat in zijn hoofd en wordt daarna geprint, zoals hij het zelf beschrijft: met een potlood in de hand en een groot vel papier, vind het product vanuit zijn hoofd een weg naar het papier. Na de schetsen volgen tastbare prototypes. Van klei, schuim of karton wordt er iets geschuurd, gekneed en gesneden. “Misschien wat ouderwets, maar ik vind het belangrijk om te ervaren hoe iets voelt, dus ik doe het meeste met de hand en ge-

bruik in de beginfase liever geen computer. Dat geeft mij te veel ruis. AI gebruik ik al helemaal niet. Ik wil zelf nadenken en op zoek gaan naar de juiste vorm.” In zijn studio heeft hij dan ook twee werkplekken: een creatieve zonder afleiding en een zakelijke met een computer waarop mails en ander “ruis” binnenkomen. Bronwasser slaat zijn eigen boek open, om wat van zijn schetsen te laten zien. “Ik heb denk ik wel tienduizend vellen met zulke schetsen erop. Ik bewaar ze allemaal: van mijn kindertekeningen, tot de eerste ontwerpen. Alles.”

M ODEST

“Alles wat ik maak, komt bij een ander terecht. Ik ontwerp het niet voor mezelf. Je wilt dat consumenten er hun huis of kantoor mee kunnen inrichten. Dan is het niet handig om schreeuwende, opvallende items te maken. Kijk hier maar eens om je heen: alles heeft verschillende vormen en kleuren, maar toch past het allemaal bij elkaar en wordt het niet te veel.” Items die je

dus misschien al in de keuken hebt liggen of in je woonkamer hebt staan, zonder er echt bij stil te staan dat het door Bronwasser ontworpen is. “Iemand noemde mij een keer ‘de meest bekende onbekende ontwerper’, omdat ik inmiddels wel een naam heb gecreëerd, maar voor velen die naam niet direct bekend is. Soms ben ik weleens jaloers op musici. Als zij op het podium staan, zien zij direct de reactie op hun creaties. Gejuich, applaus, gedans. Met alledaagse items ontwerpen, krijg je niet meteen mee hoe je publiek erop reageert. Dat mis ik af en toe wel. Gelukkig krijg ik ook mijn applausjes hoor, maar dan in mini-vorm: iemand die op me afstapt om me te complimenteren, positieve reacties op designbeurzen. Dat is toch echt het leukst: zien dat het gebruikt wordt en mensen er blij mee zijn.”

Ondanks de bescheidenheid als hoofdprincipe, wordt het nooit saai met Bronwasser. Hij weet altijd een originele vorm te vinden, een verrassende kleur te gebruiken of een speelse touch toe te voegen. Dat laten zijn vrolijk gestreepte sokken ook doorschemeren. “Ik ben daar groot fan van. Op de vrouwenafdeling heb je veel keuze, veel kleur. Mannen hebben vaak maar een klein

hoekje waar alles zwart, grijs, bruin en blauw is. Dat vind ik een beetje oneerlijk. Vroeger had je dan stropdassen. Ik had ze in alle kleuren. Daar kon je altijd iets mee. Nu is dat niet meer in en heb ik sokken ontdekt. Ze passen ook bij de rest van mijn kleding. Zie je de kleuren terugkomen? Ik bedruk ook mijn eigen T-shirts. Waarom zou ik er een kopen met een ander merk erop?” Nu liggen er kleurrijke shirts in de kast bedrukt met ‘enjoy’ of ‘smile’. De waardering voor doordachte kleurcombinaties sijpelt daarin verder door. “Ik heb niks zwarts of wits en alles hangt op kleur. Dat is handig, want ik baseer mijn outfit vaak op de dag: matchend met een presentatie, of juist afwijkend van de plek waar ik heen ga. Weet ik dat er niemand in een pak zal verschijnen, dan trek ik juist een pak aan.” Ook zijn auto heeft een ‘Bronwasser-upgrade’ gekregen, maar is opnieuw op een bescheiden manier opvallend. “Ik heb een Audi Cabrio uit 2003, wat oud, maar ik vind de meeste huidige auto’s doorgeslagen. Zoveel lijnen en vormen. Te groot, te veel. Ik vind dat lelijk. Deze heeft heel heldere lijnen en vormen. Eerst was hij metallic lichtblauw, maar een paar jaar geleden heb ik hem laten wrappen in mijn eigen kleurenpalet. Ik heb ook nog een limoengroene Citroën Cactus. Die zag ik bij de introductie in Parijs en moest ik gewoon hebben.”

I CONIC

“Of iets daadwerkelijk iconisch wordt, bepaal ik natuurlijk niet, maar ga ik wel altijd voor. Het wijnrek is wel een goed voorbeeld: als ik tegen mensen zeg ‘dat zwarte rek met die gaten’, dan weten ze gelijk waar ik het over heb. Of het theeglas dat ik voor Lipton heb ontworpen en in een beroemde meme is beland met Kermit de Kikker. Of het koffiekopje waar je nu uit drinkt. Dat stond jarenlang in een rode versie op tafel bij de Wereld Draait Door. Als je die voorwerpen benoemt, weten de meesten wel vaak waar je het over hebt. Dat is leuk. Dat iets deze uitkomst zal hebben is niet te voorspellen, maar ik probeer altijd van het archetype af te wijken.” Zo ontwierp hij -inmiddels alweer twee decennia terug- misschien wel één van de eerste smartwatches ooit. “Ik heb het nooit daadwerkelijk gemaakt, het bleef bij een concept, maar wel een concreet concept, waarbij je de kleine schermpjes uit je bandje kon halen en zo kon wisselen.” Bijna net als bij het Apple-horloge dat hij nu om zijn pols draagt. “Dat vind ik zo leuk aan dit horloge. Ik heb een hele collectie bandjes en wissel ze regelmatig.”

LOGICAL

“Je kunt van alles toevoegen, maar het vergt lef om juist dingen eruit te halen. Om een product logisch te maken, haal ik alle ruis eruit. Wat moet een product doen en welke functies zijn daarvoor nodig? Als je daarop focust, versterk je het product en de functie. Ze doen wat ze moeten doen en mensen snappen het direct. Ik hoef dan ook nooit mijn producten uit te leggen. Dat zie ik wel als een compliment!” Versimpelen en duidelijkheid. Maar ook vertrouwdheid valt onder Bronwassers noemer ‘Logical’. Alsof het product altijd al bestaan heeft. Lastig om iets nieuws te ontwerpen dat dit gevoel oproept, maar voor Bronwasser een aangeboren talent: “Een kortsluiting in mijn hersenen. Of het aan te leren is, weet ik niet, maar je kunt het wel versterken. Op beurzen kijk ik

altijd naar dat wat er niet is. En op reis let ik ook altijd goed op en fotografeer ik van alles.” Bronwasser maakt één van de deuren in de bungalow open. Op de binnenkant hangen zo’n vijftig verschillende foto’s. Close-ups, sferen, momenten. Structuren, composities, kleuren, vormen. Als directe inspiratie werken ze niet, maar het stimuleert wel de creativiteit. “Ik raak enthousiast van andere creatieve uitingen: kunst, eten,

reizen, muziek. Ik koop graag kunst voor in huis, ga naar het theater of lekker uit eten. Ik geniet ervan en voel er enorme waardering voor. Daar krijg ik energie van en dat helpt weer met mijn eigen creatieve proces. Dat klinkt erg ‘enjoyable’, en brengt ons gelijk bij het laatste punt van SMILE.

E NJOYABLE

“Als ik iets doe dan doe ik het goed. Dat geldt voor mijn producties -goede kwaliteit, fijn in het gebruik en mooi om te zien: dat totaalplaatje maakt het product plezierig- maar voor mijn leven geldt hetzelfde. Als ik uiteten ga in een fine-dining restaurant, dan ga ik er ook echt voor en denk ik niet meer na over de prijs. Dat is zonde, want je weet nou eenmaal dat er een prijskaartje aan hangt, daar kies je voor, dus dan kun je er in het moment beter gewoon volop van genieten.” En dat gebeurt op nog veel meer manieren en plekken: “Ik ga ieder jaar naar Lowlands of Down e Rabbit Hole met mijn vrouw en twee vrienden. Dat doen we al een jaar of vijftien. Al gaan we tegenwoordig dan wel naar de glamping in plaats van onze eigen tentjes op te zetten! We reizen ook veel. Australië, Sri-Lanka, IJsland, Cuba… We blijven steeds een paar dagen op een plek en dan trekken we weer verder.” Een echte levensgenieter noemt Bronwasser zichzelf, en dat zit hem ook in de alledaagse ‘kleinere’ momenten. Hardlopen en schilderen. In het weekend samen met zijn vrouw en zoon op de bank een filmpje kijken met een chipje erbij. Samen koken. Of een lekker kopje koffie. Chocolaatje erbij. “Uiteindelijk gaat het allemaal om aandacht. Aandacht die je krijgt én die je geeft. Veel mensen doen alles maar snel, rennend en vlug. Maar als je er aandacht aan geeft en het met aandacht doet -of het nou gaat om de aankoop van kleding, het maken van eten, het samenzijn met familie en vrienden- dan krijg je ook dezelfde fijne aandacht terug. Dat vind ik denk ik het belangrijkste: aandacht aan en voor elkaar.”

OUT AND ABOUT

JEUK

1 4

Deze slimme gadget genaamd Heat it maakt korte metten met jeuk door insectenbeten, waarbij je wordt begeleid door je smartphone. De compacte stick plug je in je toestel, waarna je hem tegen je huid houdt en gecontroleerde warmte de jeuk en irritatie binnen enkele seconden vermindert. De technologie werkt op basis van lokale hyperthermie: een korte verhitting tot circa 51 °C breekt de eiwitten uit het insectengif af en remt de jeukprikkel. Via de app kies je eenvoudig de juiste behandeling, met aparte standen voor volwassenen en kinderen. Klein genoeg voor je sleutelbos, krachtig genoeg voor directe verlichting. Kost € 29,95. www.heatit.nl

2

HALFOPEN

Teva tilt zijn bekende trailsandaal naar een hoger niveau met de Hurricane XLT3 CT. Deze nieuwe generatie combineert het luchtige gevoel van een sandaal met de bescherming van een gesloten neus, waardoor hij ideaal wordt voor ruiger terrein. Het sneldrogende mesh bovenwerk en open spacers zorgen voor ventilatie, terwijl elastische veters en sluiting een stevige, betrouwbare pasvorm bieden. Extra demping onder de voet verhoogt het comfort, ook tijdens langere tochten. En de vernieuwde Spider Rubber-buitenzool levert stabiele grip op uiteenlopende ondergronden, ook als die nat zijn. Gemaakt met gerecyclede materialen, dus een duurzame keuze. Kost € 115. www.teva-eu.com

3

ALERT

Škoda introduceert de DuoBell: een fietsbel die wél wordt gehoord, zelfs door mensen met een noisecancelling koptelefoon op hun hoofd. Door slim gebruik te maken van een specifieke frequentieband en een extra resonator omzeilt hij namelijk de filters van ANC-systemen. Het resultaat: tot wel 22 meter extra reactietijd in druk verkeer. Ontwikkeld in samenwerking met audiologen en getest in stedelijke omgevingen. Skoda noemt het zelf een “analoog antwoord op een digitaal probleem”. De bel is overigens een prototype en niet te koop. Maar Skoda heeft alle onderszoeksgegevens openbaar gemaakt en nodigt iedereen uit met het concept aan de haal te gaan en een echte bel op de markt te brengen. www.skoda.nl

SELFIE

Insta360 introduceert de Snap: een compacte selfie screen-monitor die je achter op je smartphone klikt, zodat je jezelf ziet terwijl je met de hoofdcamera fotografeert. Dus in plaats van te moeten kiezen tussen jezelf zien óf de beste camera van je smartphone gebruiken, laat Snap je beide tegelijk doen. Je krijgt een livevoorbeeld terwijl je met de hoofdcamera werkt, waardoor selfies en video’s met jezelf in beeld minder geïmproviseerd aanvoelen. Ultragroothoekselfies met veel omgeving, portretten in de telestand en scherpere groepsfoto’s worden zo makkelijker vastgelegd. Het touchscreen werkt intuïtief, laat zich aansluiten via een stabiele USB-C-verbinding en de magnetische bevestiging maakt ‘m eenvoudig te plaatsen. Er is ook een versie met ingebouwd licht voor zachtere belichting wanneer het nodig is.

Vanaf € 86. www.insta360.com

5

FRIS

Fanatiek gesport en knap dorstig? Waterdrop brengt met de Microlyte Recharge Mojito een verfrissende elektrolytendrank die meer doet dan alleen je vochtbalans op niveau brengen. Met vier elektrolyten, zes vitamines en zink ondersteunt het namelijk ook spierfuncties en energieniveau – ideaal dus bij sport, maar ook gewoon tijdens hitte of reizen. Extra blij worden we van die verrassende cocktailsmaak, want de frisse mix van limoen en munt geeft het water direct een vrolijke zomerse twist. Wordt geleverd in de vorm van kleine cubes die snel in water oplossen. Fris en functioneel dus, en nog lekker ook. www.waterdrop.nl

6

RUIM

ule introduceert met de RoundTrip MTB Duffel 70L een slimme en oersterke ‘gearbag’ voor fietsers die niets willen missen. Met zeventig liter inhoud is er ruimte voor alles: van full-face helm en protectie tot extra kledinglagen en de nodige tools. De veerdraadopening houdt de tas wijd open voor maximaal overzicht, terwijl verstelbare compartimenten zorgen voor de gewenste indeling. Handig: een ingebouwde omkleedmat houdt je voeten schoon en droog, en het gevoerde schoenenvak is eenvoudig te reinigen. Dankzij rugzakbanden en handgrepen draag je ’m zoals jij wilt. Gemaakt volgens bluesign-normen, dus ook met oog voor milieu. Veel ruimte, zonder gedoe. En trouwens ook perfect als allround reistas. € 169,95. www.thule.com

DE MAN HAD HET OVER GIGANTISCH VEEL FOUTMELDINGEN

Als je achter een vangrail op de A2 staat te wachten op de mensen van de ANWB heb je wat tijd om na te denken. Niet veel, want wie op een onveilige plek belandt met zijn gebroken auto wordt immer vlot geholpen door de bekwame vakmensen van de grootste vereniging van Nederland – waarvoor hulde en nogmaals dank. Evengoed had ik een minuut of vijftien om me op te winden over auto’s. En dan vooral over hoe ik me vroeger nooit opwond over auto’s, omdat ik er tot pak ‘m beet mijn 35e nimmer eentje in mijn bezit had. Ik woonde in de grote stad, ik had een fiets en alles wat belangrijk was –of wat ik belangrijk vond– gebeurde op fietsafstand. Voor afspraken buiten de ring nam ik de trein. Zeer tegen mijn zin, maar toch.

Sinds mijn vrouw, dochter en ik naar De Provincie zijn verhuisd, ontkomen we niet aan een auto. Openbaar vervoer is hier vrijwel nonexistent, er rijdt hier precies één taxi –bless your heart, Albert– en voor wie toch de trein wil nemen: een retourtje Amsterdam is inmiddels net zo duur als een volle tank benzine. Dus kochten we een auto.

Niet dat het mij tot een fanaat maakte, ik ben allesbehalve een petrolhead. Integendeel. En wat Max Verstappen doet is heel knap en goed en snel, maar ik volg de F1 niet en ik vind Max niet per se een heel warme persoonlijkheid, afgaand op de interviews met hem die ik wel eens voorbij zie komen. Ik heb ook niet veel met dure auto’s. Ik rijd veel, maar geef het liefst zo min mogelijk uit aan een auto.

Dat gezegd hebbende, merk ik sinds een aantal jaren dat ik vrij ongemerkt toch meer ben uit gaan geven aan een auto. Waar ik ooit begon met een beschaafde-maar-kleine Toyota, ben ik via een Volvo inmiddels aanbeland bij mijn tweede Mercedes. Want mijn vrouw en ik rijden jaarlijks minimaal 35.000 kilometer en ik wil dat we die kilometers zo veilig mogelijk doorbrengen. Ongeluk, klein hoekje, u weet wel. En hoewel die veiligheid zeker de hoofdreden is, is er inmiddels toch iets gaan kriebelen. Vooral mijn huidige Mercedes maakt iets in me los. Niets proleterigs, ik bumperkleef alleen als het nodig is en ik ga er ook niet heel veel sneller door rijden, maar ik voel me gewoon, nou ja, goed in die auto. De stoelen zitten lekker, het zonnedak is fijn, de motor doet wat de motor moet doen, de airco is degelijk, de muziekinstallatie uitstekend. Alles is fijn in die Mercedes.

Maar dat kost dus stiekem toch wat meer geld dan ik zou willen – best veel geld, eerlijk gezegd. Dus dat ik onlangs achter die vangrail stond met precies die Mercedes waarin alles zo fijn is, vond ik op zijn zachtst gezegd vervelend. Het bleek iets heel naars, iets met de computer. De ANWBman in kwestie keek zorgelijk, kroelde daadwerkelijk met zijn handen door zijn haar en had het over “gigantisch veel” foutmeldingen.

Lang verhaal kort: die heel fijne Mercedes moest worden weggesleept. Einde verhaal. Ik mocht mee in de sleepwagen, voorin, naast de chauffeur. Hij zei niet veel, het was niet zijn dag, zoals het ook niet de mijne was. De stilte was evengoed comfortabel. Bij de locatie waar ik mijn vervangend vervoer kon halen, stapte ik uit, dankte hem voor de moeite en wenste hem een fijne dag. Hij knipoogde bemoedigend en zei: “Het zijn mooie auto’s, hoor. Als ze het doen.”

Ik reed naar huis in een beschaafde-maar-kleine Toyota.

De maan op je pols.

Het nieuwe 308-jachthorloge met maanlichtindicator.

308-jachthorloge, ø 40 mm. Speciaal ontworpen voor veeleisende licht- en gebruiksomstandigheden. Maanlichtindicator op 6 uur. Een bijzondere complicatie die aangeeft wanneer het natuurlijke maanlicht voldoende helderheid bereikt voor de jacht. Met de hand aangebrachte hybride keramische lichtelementen zorgen voor perfecte a eesbaarheid in het donker. Roestvrijstalen kast, gesatineerd. Datumwijzer vanuit het midden. Ar-drooghoudtechniek, voor extra betrouwbare werking en bescherming tegen condensatie. Saf erglas, aan beide zijden. Waterdicht en drukbestendig tot 20 bar. Bestand tegen onderdruk. Aan massieve stalen band met jnafstelling van de lengte. € 2920 EUR. 3 jaar fabrieksgarantie. Doelgericht en stijlvol op de jacht.

Sinn Spezialuhren GmbH · Wilhelm-Fay-Straße 21, 65936 Frankfurt am Main, Germany. Discover the world of Sinn Spezialuhren: www.sinn.de