โครงการปรับปรุงสภาพความเปนอยู และ สภาพการทํางานของเกษตรกร Work Improvement in Neighbourhood Development
(WIND)
สํานักงานแรงงานระหวางประเทศ
ภาควิชาอาชีวอนามัยและความปลอดภัย คณะสาธารณสุขศาสตร มหาวิทยาลัยมหิดล
Supported by the ILO/Japan Multi-bilateral Programme
สงวนลิขสิทธิ์©องคการแรงงานระหวางประเทศ พ.ศ. 2546 พิมพครั้งที่ 2 พ.ศ. 2547 สิ่งตีพิมพของสํานักงานแรงงานระหวางประเทศสงวนลิขสิทธิ์ตามสนธิสัญญาเบื้องตนที่ 2 ของสนธิสัญญาลิขสิทธิ์สากล อยางไรก็ดี อาจมีการนําเนื้อหาสั้นๆ บางสวนไปทําสําเนาหรือแปลเพื่อเผยแพรได โดยไมตองขออนุญาต ภายใตเงื่อนไขวาตองมีการระบุ แหลงที่มาในการขออนุญาตทําสําเนาหรือจัดแปลเอกสารฉบับนี้ สามารถยื่นขอไดที่ ILO Publications Bureau (Rights and Permissions), International Labour Office, CH–1211 Geneva 22, Switzerland สํานักงานแรงงานระหวางประเทศยินดีรับการ ยื่นขออนุญาตเหลานั้น หองสมุด สถาบัน และผูใชอื่นๆ ที่จดทะเบียนไวในราชอาณาจักรกับ Copyright Licensing Agency, 90 Tottenham Court Road, London W1T 4LP [Fax: (+44) (0) 20 7631 5500; email: cla@cla.co.uk] หรือ จดทะเบียนไวในสหรัฐอเมริกากับ Copyright Clearance Center, 222 Rosewood Drive, Danvers, MA 01923 [Fax: (+1) (978) 750 4470; email: info@copyright.com] หรือใน ประเทศอื่นๆ ที่มีองคกรดานสิทธิการทําสําเนา อาจจะถายเอกสารฉบับนี้ไดตามที่กําหนดไวในใบอนุญาตที่องคกรเหลานั้น ไดรับ ผศ. ดร. สรา อาภรณ, รศ. ดร. เฉลิมชัย ชัยกิตติภรณ โครงการปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร : คูมือฝกอบรม ดานอาชีวอนามัยและความปลอดภัย กรุงเทพฯ, สํานักงานแรงงานระหวางประเทศและภาคอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มหาวิทยาลัย มหิดล, พ.ศ. 2546 ISBN 92-2-81473-1 ชื่อและเครื่องหมายที่ใชในสิ่งตีพิมพของสํานักงานแรงงานระหวางประเทศ ซึ่งเปนไปตามแนวปฏิบัติของสหประชาชาติและเอกสาร ที่นําเสนอในสิ่งตีพิมพนั้น มิไดมีนัยแสดงถึงความคิดเห็นใดๆ ทั้งสิ้นของสํานักงานแรงงานระหวางประเทศเกี่ยวกับสถานภาพทาง กฎหมายของประเทศใดๆ ของพื้นที่ หรืออาณาเขตหรืออํานาจการปกครองใดๆ หรือเกี่ยวกับการกําหนดแนวเขตชายแดนของ ประเทศใด ผูเขียนรับผิดชอบตอความคิดเห็นทั้งหมดที่แสดงไวในบทความ ผลการศึกษา หรือขอเขียนอื่นที่ลงชื่อวาเปนขอเขียนของผูเขียนและ สิ่งตีพิมพไมไดแสดงถึงความเห็นชอบของสํานักงานแรงงานระหวางประเทศตอความคิดเห็นที่แสดงในสิ่งตีพิมพเหลานั้น การเอยถึงชื่อของสถานประกอบการหรือผลิตภัณฑพาณิช และกระบวนการผลิตใดๆ ไมไดมีนัยแสดงความเห็นชอบของสํานักงาน แรงงานระหวางประเทศ และการที่มิไดเอยถึงสถานประกอบการ ผลิตภัณฑพาณิช และกระบวนการผลิตใดๆ ไมไดเปนสัญญาณของ การไมเห็นชอบ ทานสามารถสั่งซื้อ/ขอรับรายชื่อสิ่งตีพิมพสํานักงานแรงงานระหวางประเทศ ไดจาก ILO Publications, International Labour Office, CH–1211 Geneva 22, Switzerland หรือสํานักงานองคการแรงงานระหวางประเทศประจํากลุมประเทศเอเชียตะวันออก, ชั้น 10 อาคารสหประชาชาติ, ตูไปรษณีย 2-349, ถนนราชดําเนินนอก, กรุงเทพมหานคร 10200, ประเทศไทย โทรสาร (66 2) 280 1735 หรือ e m a i l : p u b v e n t e @ i l o . o r g อนึ่งสิ่งตีพิมพของสํานักงานแรงงานระหวางประเทศมีจําหนายที่รานขายหนังสือใหญๆ หรือสํานักงานองคการแรงงานระหวางประเทศในประเทศตางๆ เว็บไซตของเราคือ www.ilo.org/publns พิมพในประเทศไทย
คํานํา ในปจจุบันถึงแมวาสังคมเมืองของประเทศไทยจะมีความเจริญเติบโตที่รวดเร็วแตประชากร สวนใหญของประเทศยังคงอยูในชนบทซึ่งสวนใหญจะอยูในภาคเกษตรกรรม ดังนั้นงานดานความ ปลอดภัยและอาชีวอนามัยของผูประกอบการและผูใชแรงงานจึงมีความสําคัญอยางมาก เพราะงาน เกษตรกรรมทุกแหงทั่วโลกมักจะประกอบดวยปจจัยซึ่งมีความเสี่ยงตอสุขภาพอนามัยและความปลอดภัยของเกษตกรเสมอ ปจจัยตางๆ เหลานี้ไดแก อายุของเกษตรกรซึ่งสวนใหญเปนเกษตรกรสูงอายุ อุณหภูมิ ภัยธรรมชาติตางๆ ระยะเวลาการทํางานซึ่งไมสม่ําเสมอและมักจะเปนระยะเวลายาวนาน ทาทางการทํางาน การขนยายวัสดุสิ่งของซึ่งมีน้ําหนักมาก ภาวะการติดเชื้อและอันตรายจากสัตวและ แมลงตางๆ นอกจากนี้อันตรายตางๆ อันอาจจะเกิดในยุคเทคโนโลยีสมัยใหมเชนจากการใชสารเคมี ต า งๆ เพื่ อ กํ า จั ด วั ช พื ช กํ า จั ด แมลงหรื อ สั ต ว ที่ เ ป น อั น ตรายต อ พื ช ผลต า งๆ นอกจากนี้ ยั ง มี ก ารใช เครื่องจักร เครื่องยนตตางๆ รวมถึงโรคซึ่งอาจจะเกิดจากมลภาวะตางๆ หา ฐานะทางเศรษฐกิจของเกษตรกรสวนใหญในชนบทอยูในกลุมผูมีรายไดนอย ฉะนั้นจึงมีปญ การเขาถึงการบริการขั้นพื้นฐาน เชน การสุขาภิบาลเบื้องตน สวัสดิการ ความจําเปนขั้นพื้นฐานตอ สุขภาพอนามัย รวมถึงขอมูลตางๆ ซึ่งจะชวยใหเกษตรกรปองกันตนเองจากอันตรายอันอาจจะเกิดจาก อาชีพเกษตกรกรรม แตอยางไรก็ตามเกษตรกรสวนใหญจะมีความเชี่ยวชาญในการลดระดับของความ เสี่ยงตอชีวิตและสุขภาพอนามัยจากชีวิตประสบการณจริงที่ตองเผชิญอยูแลว โครงการอบรม WIND ไดมีการนําเสนอวิธีการที่เหมาะสมตอการแกปญหาตางๆ โครงการนี้มี พื้นฐานมาจากโครงการ WISE (การปรับปรุงงานในสถานประกอบการขนาดเล็ก) โครงการ WIND นี้ เป น โครงการส ง เสริ ม การมี ส ว นร ว มของผู เ ข า อบรม พร อ มกั บ เน น การลงมื อ ปฏิ บั ติ ไ ด จ ริ ง เพื่ อ วัตถุประสงคในการแกปญหาทางดานความปลอดภัย สุขภาพอนามัย และสิ่งแวดลอมในการทํางาน อยางรวดเร็ว โดยใหความสําคัญกับความคิดริเริ่ม ความรู และทรัพยากรในทองที่ โครงการ WIND เริ่มจัดตั้งครั้งแรก เมื่อป พ.ศ. 2538 โดยความรวมมือระหวางศูนยอาชีวอนามัยและสิ่งแวดลอม กันเตอ (ประเทศเวียดนาม) และ สถาบันวิทยาศาสตรแรงงาน คาวาซากิ ประเทศญี่ปุน ซึ่งไดรบั ความสนับสนุนทางดานการเงินจาก มูลนิธิโตโยตา ตอมาโครงการ WIND ไดถูก จัดขึ้นในประเทศฟลิปปนสและประเทศไทย โดยไดรับการสนับสนุนจากสํานักงานแรงงานระหวาง ประเทศ สถาบันวิทยาศาตรแรงงาน และ องคกรจากประเทศเยอรมันนี (Bread for the World) ในขณะที่จังหวัดกันเตอ ไดมีการปรับปรุงวิธีการ กลไก เพื่อจัดใหมีการอบรมอยางยั่งยืนในหลาย หมูบานในประเทศเวียดนาม โดยผานเครือขายสาธารณสุข จากความสําเร็จที่งดงามในประเทศเวียดนาม ประเทศไทยไดจัดใหมีโครงการนํารองของ โครงการ WIND ขึ้นในหลายหมูบานของประเทศ โดยความรวมมือระหวาง ภาควิชาอาชีวอนามัยและ I
ความปลอดภัย คณะสาธารณสุขศาสตร มหาวิทยาลัยมหิดล กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม สํา นัก งานแรงงานระหวา งประเทศ และ สถาบั น วิท ยาศาสตรแ รงงาน ไดมีก ารพัฒ นาและจัดทํ า โครงการ WIND ขึ้นในประเทศไทย หนังสือคูมือเลมนี้จึงไดถูกจัดสรางขึ้นจากผลของโครงการนํารองใน สถานที่ตางๆ ของประเทศไทย โดย ผศ.ดร. สรา อาภรณ แหงภาควิชาอาชีวอนามัยและความปลอดภัย คณะสาธารณสุขศาสตร มหาวิทยาลัยมหิดล รวมกับ ดร. ทสุโยชิ คาวาคามิ ผูเชี่ยวชาญดาน อาชีวอนามัยและความปลอดภัย แหงสํานักงานแรงงานระหวางประเทศ ขอขอบคุณผูเชี่ยวชาญทั้ง ชาวไทยและชาวตางประเทศซึ่งไดใหคําแนะนําในการปรับปรุงเนื้อหา ขอแสดงความขอบคุณเปน พิเศษตอ รศ.ดร. เฉลิมชัย ชัยกิตติภรณ มหาวิทยาลัยมหิดล ดร. คาสุทากา โคกิ สถาบันวิทยาศาสตร แรงงาน เกษตรกรแหงหมูบานน้ําฉา จังหวัดนครราชสีมา เกษตรกรตําบลบางใหญ จังหวัดนนทบุรี เกษตรกรกิ่งอําเภอเขาชะเมา จังหวัดระยอง และ เกษตรกร เขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร ดิฉันหวังวาหนังสือคูมือเลมนี้จะชวยใหเกษตรกรไทยสามารถใชเพื่อการปรับปรุงงานดาน ความปลอดภัย อาชีวอนามัย รวมถึงความเปนอยูที่ดีได กรุงเทพมหานคร มิถุนายน 2546 Christine Evans-Klock Director, ILO Subregional Office for East Asia
II
Preface The majority of Thailand’s workers is concentrated in the rural sector, in spite of rapidly growing urbanization. Issues of safety and health at work in this country must, therefore, include amongst their highest priorities the agricultural sector. Everywhere in the world farming and stock-raising involve very serious risks to human health and safety. Some of these are age-old: extremes of temperature and natural catastrophe such as floods, long and irregular work hours, strenuous work postures and manual handling of heavy materials and loads, parasitic infections and bites from animals and insects. Modern technology has brought new threats: agro-chemicals, including herbicides and pesticides, accidents with farm machinery and diseases resulting from pollution. Because of poverty, a large number of rural workers do not have access to basic sanitation and welfare facilities, decent housing and health care, as well as to the information services which could help them foresee and prevent at least some of the above-mentioned risks. Nevertheless, they are not necessarily condemned to being passive victims. Experience shows that when provided with the information, the opportunity and the support, the farmers themselves are usually the best experts on risk reduction. The WIND (Work Improvement in Neighbourhood Development) training programme provides an appropriate and practical methodology for addressing these problems. Based on its sister proramme, WISE (Work Improvement in Small Enterprises), WIND is a participatory, action-oriented training approach, aiming at immediate solutions relating to safety, health and working conditions of farmers. Importantly, it ascribed great value to their own initiatives, knowledge and resources. WIND was first developed in 1995 on the basis of collaboration between the Centre for Occupational Health and Environment of Cantho Province (Viet Nam) and the Institute for Science of Labour, Kawasaki (Japan), with the financial assistance of the Toyota Foundation. It has subsequently been applied in the Philippines and Thailand thanks to funding support from the International Labour Office, the Institute for Science of Labour III
and Bread for the World, a German non-governmental organization. Cantho Province has continued to develop the methodology and has established a sustainable mechanism for delivering WIND training to many villages though the rural health centre network. Based on the Vietnamese success, Thailand has held pilot WIND training courses in several villages. The Department of Occupational Health and Safety of Mahidol University (Bangkok) in collaboration with the Ministry of Labour and Social Welfare, the ILO and the Institute for Science of Labour, took the lead in developing and implementing the WIND programme in Thailand. The present manual is the result of the experience gained through a series of pilot training courses in Thailand. It was drafted by Dr. Sara Arphorn (Department of Occupational Health and Safety of the Faculty of Public Health of Mahidol University) in cooperation with Dr. Tsuyoshi Kawakami, specialist in occupational safety and health (ILO Subregional Office for East Asia ). Thanks are due to many Thai and international specialists who provided valuable comments for improving the contents, especially to Dr. Chalermchai Chaikittiporn (Mahidol Univesity) and Dr. Kazutaka Kogi (Institute for Science of Labour), as well as the farmers of Numcha village in Nakorn Rachasima province, Bangyai village in Nonthaburi Province, Kauchamau village in Rayong province and Thawiwatthana in Bangkok It is our firm hope that this manual will enable and empower Thai farmers to make significant improvements in their safety, health and working lives.
Bangkok, June 2003
Christine Evans-Klock Director, ILO Subregional Office for East Asia
IV
อารัมภบท โครงการปรั บ ปรุ ง สภาพความเป น อยู แ ละสภาพการทํ า งานของเกษตรกร หรื อ ชื่ อ ใน ภาษาอังกฤษวา Work Improvement in Neighbourhood Development (WIND) เปนโครงการที่ ประยุกตมาจากโครงการปรับปรุงงานในสถานประกอบการขนาดเล็ก หรือ Work Improvement for Small Enterprise (WISE) ซึ่งเปนโครงการที่องคการแรงงานระหวางประเทศไดพัฒนาขึ้น สําหรับ โครงการ WIND นั้น ไดกอตัวขึ้น เมื่อมีการประยุกตแนวทางการปรับปรุงงานในกลุมเกษตรกร ที่ จังหวัดกันเตอในประเทศเวียดนาม ซึ่งเปนโครงการความรวมมือระหวางสถาบันวิทยาศาสตรแรงงาน ประเทศญี่ปุน นําโดย ดร. คาสุทากา โคกิ อดีตผูเชี่ยวชาญสํานักงานแรงงานระหวางประเทศ ดาน ความปลอดภัยและอาชีวอนามัย และ ดร. ทสุโยชิ คาวาคามิ นักวิทยาศาสตรประจําสถาบัน วิทยาศาสตรแรงงานประเทศญี่ปุนโดยมี รศ.ดร. เฉลิมชัย ชัยกิตติภรณ ซึ่งเปนผูแทนคณะสาธารณสุข ศาสตร มหาวิท ยาลั ย มหิดล ไดรับเกีย รติใหเ ขา รวมโครงการตั้ง แตใ นระยะเริ่ม จัดตั้ง ในประเทศ เวียดนาม สวนผูที่มีบทบาทสําคัญในการพัฒนาโครงการ WINDในประเทศเวียดนามคือ ดร. ธง ทัด ใคร ผูอํานวยการศูนยสาธารณสุขมูลฐานและอาชีวอนามัย จังหวัดกันเตอ สําหรับโครงการ WIND ในประเทศไทยนีเ้ ปนโครงการความรวมมือระหวางสํานักงานแรงงาน ระหว า งประเทศและภาควิ ช าอาชี ว อนามั ย และความปลอดภั ย คณะสาธารณสุ ข ศาสตร มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมี ดร. ทสุโยชิ คาวาคามิ ผูเชี่ยวชาญดานอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ในการทํางานสํานักงานแรงงานระหวางประเทศเปนที่ปรึกษา และ ผศ.ดร. สรา อาภรณ เปนหัวหนา ผูรับผิดชอบดําเนินโครงการ โครงการ WIND นํารองครั้งแรกในป พ.ศ. 2542 ที่กิ่งอําเภอเขาชะเมา จัง หวัดระยอง ซึ่งได รับ ความรว มมืออยา งดียิ่งจากเกษตรกรในพื้น ที่ ผลสํา เร็จ จากการดํา เนิน โครงการนํารองกอใหเกิดการขยายผลไปยังกลุมเกษตรกรตําบลบางใหญ อําเภอบางใหญ จังหวัด นนทบุ รี กลุ ม เกษตรกรบ า นน้ํ า ฉ า อํ า เภอขามทะเลสอ จั ง หวั ด นครราชสี ม า และเขตทวี วั ฒ นา กรุงเทพมหานคร ตามลําดับ วัตถุประสงคของโครงการ WIND คือ การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางาน ของเกษตรกร โดยใชกลยุทธการมีสวนรวมในกิจกรรมของครอบครัวเกษตรกรโดยตรงดวยความสมัคร ใจเรียนรูจากตัวอยางที่ดีที่พบในชุมชนและลงมือแกไขปญหาดวยวิธีการงายๆ การดําเนินโครงการ มี การอบรมเชิงปฏิบัติการเปนเวลา 1 วัน โดย มีขั้นตอนการดําเนินกิจกรรม WIND ดังนี้ 1. ประชุมกลุมครอบครัวเกษตรกร (ครอบครัวละ 2 คน) เพื่อชี้แจงวัตถุประสงคและแนว ทางการดําเนินงานของโครงการ V
2. อธิบาย แนะนํา แบบสํารวจ (Checklist) สภาพความเปนอยูและสภาพการทํางาน 37 รายการ ในหัวขอเรื่องเกี่ยวกับอาหารการกิน สภาพบานพักอาศัย การจัดการคาใชจาย และความสัมพันธกับเพื่อนบาน สิ่งแวดลอมในการทํางานและการดูแลสุขภาพ พรอม ทั้งยกตัวอยางประกอบ 3. แบงกลุมไปศึกษาดูงานในพื้นที่จริง (เยี่ยมบานและสถานที่ทํางานของเกษตรกร) โดยใช แบบสํารวจ ทําการสํารวจ 4. เรียนรูตัวอยางในชุมชน โดยใหแตละกลุมประชุมกลุมและนําเสนอในแตละหัวขอที่ไดดู งานและใหสรุป (1.) ตัวอยางที่ดี 3 ตัวอยางที่พบ และ (2.) จุดที่ควรปรับปรุง 3 จุด ที่พบ 5. ใหแตละครอบครัวนําเสนอแผนการปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางาน 6. ติดตามผลการปรับปรุงหลังจากอบรม 2-3 สัปดาห คู มื อ การฝ ก อบรมตามโครงการปรั บ ปรุ ง สภาพความเป น อยู แ ละสภาพการทํ า งานของ เกษตรกร (WIND) สําเร็จลงไดดวยความรวมมือรวมใจของนักวิชาการจากสถาบันความปลอดภัยใน การทํางาน กรมสวัสดิการและคุมครองแรงงาน สํานักงานเขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร คณะ สาธารณสุขศาสตร มหาวิทยาลัยมหิดล และเกษตรกรทุกทานที่รวมโครงการ รวมถึงการทุมเท ความพยายาม ความตั้งใจจริง และความปรารถนาดี ของ ผศ. ดร. สรา อาภรณ หัวหนาผูรับผิดชอบ โครงการที่ตองการเห็นเกษตรกรของประเทศไทยมีสภาพความเปนอยู และสภาพการทํางานที่ดี มี ความปลอดภัยและถูกสุขลักษณะ กระผมในนามคณบดีคณะสาธารณสุขศาสตร มหาวิท ยาลัยมหิดล ใครขอขอบพระคุณ ผูอํานวยการสํานักงานองคการแรงงานระหวางประเทศ ประจํากลุมประเทศเอเชียตะวันออก ที่ใหการ สนับสนุนการดําเนินโครงการ ขอขอบคุณ ดร. คาสุทากา โคกิ ที่ปรึกษาสถาบันวิทยาศาสตรแรงงาน ประเทศญี่ปุน (ISL) ผูริเริ่มโครงการ WIND ขอบคุณ ดร. ทสุโยชิ คาวาคามิ ที่ใหการสนับสนุนทั้ง แรงกาย แรงใจ ตลอดชวงเวลาดําเนินโครงการ และขอขอบคุณครอบครัวเกษตรกรทุกทานที่ให ความรวมมือ ทําใหโครงการปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานประสบความสําเร็จ ตามวัตถุประสงค กระผมหวังวาคูมือเลมนี้จะเปนตัวอยางที่ดีในการเผยแพรเพื่อประโยชนตอการ พัฒนาสุขภาพอนามัย ความปลอดภัย และการเพิ่มผลผลิตของเกษตรกรทั้งมวล กรุงเทพมหานคร มิถุนายน 2546 รองศาสตราจารย ดร. เฉลิมชัย ชัยกิตติภรณ คณบดีคณะสาธารณสุขศาสตร มหาวิทยาลัยมหิดล VI
ภาพตัวอยางสิ่งแวดลอมในการทํางาน
รูปที่ 1 เกษตรกรสวมหมวก ใสเสื้อแขนยาว ขณะทํางานกลางแดด
รูปที่ 2 มีการใชรถเข็นในการเคลื่อนยายสิ่งของที่มีน้ําหนักมาก
รูปที่ 3 ตรวจสอบ ซอมแซม บํารุงรักษาเครื่องมือเครื่องใชทางการเกษตร
รูปที่ 4 มีการจัดเก็บเครื่องมือทางการเกษตร ที่ปลอดภัย
รูปที่ 5 ทําความสะอาดมือ เทา หลังจากทํางานสัมผัส สารเคมี
VII
รูปที่ 6 มีการปดฝาภาชนะบรรจุ สารเคมี หลังจากใชงานเสร็จแลว
ภาพตัวอยางสภาพแวดลอมในบานเรือน
รูปที่ 1 ในบานมีแสงสวางตามธรรมชาติอยางพอเพียง
รูปที่ 2 มีการแยกขยะ ขวดแกว เก็บในทีท่ ี่เหมาะสม
รูปที่ 4 มีการกําจัดขยะ โดยการเผา
รูปที่ 3 มีการจัดเก็บอุปกรณ เครื่องครัว เปนที่เปนทางและสูงจากพืน้
รูปที่ 5 มีราวบันได หรือลูกกรงกั้น เพื่อปองกันอุบัติเหตุ
VIII
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND แบบสํารวจ โครงการปรับปรุงสภาพความเปนอยูแ ละสภาพการทํางานของเกษตรกร คําแนะนําการใชแบบสํารวจ ขอใหทาน 1. ทําเครื่องหมาย X ลงในชองวางใหตรงกับสภาพความเปนจริง 2.บันทึกรายการที่ตองปรับปรุงลงในชองวางในกรณีทที่ านคิดวามีความจําเปน อยางยิ่ง ที่จะตองปรับปรุง 3. ทําการจัดลําดับความสําคัญ และความเปนไปไดในการปรับปรุง เพื่อวางแผน ลงมือปฎิบัติ อาหารการกิน 1. ทุกคนในครอบครัวกินอาหารครบ 3 มื้อ (เชา กลางวัน เย็น) ครบ ไมครบ ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 2. อาหารที่กนิ ในแตละวันครบ 5 หมู ไดแกขาว ไขมัน เนื้อสัตว ผัก ผลไม ครบ ไมครบ ตองปรับปรุง………………………………………………….. ไมตองปรับปรุง 3. มีการเก็บอุปกรณเครื่องครัว เปนทีเ่ ปนทาง และสูงจากพืน้ มี ไมมี ตองปรับปรุง…………………………………………………. ไมตองปรับปรุง 4.มีการเก็บอาหารทีเ่ หลืออยางมิดชิด มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 1
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 5.มีเตาและทีส่ ําหรับประกอบอาหารสูงระดับเอว มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 6. เตาและที่ประกอบอาหารอยูในทีม่ ีอากาศถายเทไดดี ใช ไมใช ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 7. นั่งอาหารทีบ่ าน โดยใชโตะและเกาอี้ ใช ไมใช ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 8. ดื่มน้ําที่สะอาด เชน น้ําตมสุก หรือ น้าํ กรอง และบรรจุในภาชนะทีม่ ีฝาปด มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
สภาพบานหรือที่พักอาศัย 9. ที่บานมีสวมซึมและอยูห า งจากแหลงน้าํ อยางนอย 30 เมตร ใช ไมใช ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
2
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 10.มีการจัดที่เฉพาะสําหรับลางจาน ชาม และซักผา มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 11. มีการกําจัดขยะ โดยการเผา ฝงกลบ หรือทําปุย มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 12. มีการจัดเก็บเสื้อผา หรือเครื่องใชสวนตัว อยางเปนที่เปนทาง มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 13. ในบานมีแสงสวางธรรมชาติอยางพอเพียง มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 14. ในบานมีการถายเทอากาศตามธรรมชาติอยางพอเพียง มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
3
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 15. มีราวบันได หรือลูกกรงกั้น เพื่อปองกันอุบัติเหตุ มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง การจัดการคาใชจา ยและความสัมพันธกับเพื่อนบาน 16. มีการวางแผนและจดบันทึกการใชจา ยประจําป มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 17. มีการปลูกพืชผักสวนครัว หรือเลี้ยงสัตว ไวบริโภคในครัวเรือน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 18. มีอาชีพเสริมเพื่อเพิม่ รายไดของครอบครัว มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
4
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 19.มีการเขารวมกิจกรรมที่จดั ขึ้นในชุมชน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………… ไมตองปรับปรุง 20.มีการรวมกันเชาหรือซื้ออุปกรณการเกษตรเพื่อใชงานรวมกัน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………… ไมตองปรับปรุง สิ่งแวดลอมในการทํางาน 21 มีสิ่งของวางเกะกะ กีดขวาง ตามทางเดิน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………… ไมตองปรับปรุง 22. ใชรถเข็น เกวียน รถ เรือ หรือแรงงานสัตว ในการเคลือ่ นยายของทีม่ ีน้ําหนักมาก ใช ไมใช ตองปรับปรุง ……………………………………… ไมตองปรับปรุง 23. มีทางเดิน ทางขามแหลงน้าํ ที่สะดวกและปลอดภัย มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………… ไมตองปรับปรุง
5
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 24. มีที่จัดเก็บ เครื่องมือเครือ่ งใชในงานเกษตร ที่ปลอดภัย มี ไมมี ตองปรับปรุง …………………………………… ไมตองปรับปรุง 25. มีอุปกรณปองกันสวนที่เปนอันตรายของเครื่องจักร เชนใสฝาครอบดานหนาของสายพาน มี ไมมี ตองปรับปรุง …………………………………… ไมตองปรับปรุง 26. มีการตรวจสอบ ซอมแซม และบํารุงรักษาเครื่องมือ เครื่องใชในงานเกษตรอยางสม่ําเสมอ มี ไมมี ตองปรับปรุง ……………………………………… ไมตองปรับปรุง 27. มีที่จัดเก็บสารเคมีและยาฆาแมลงทีม่ ดิ ชิดและปลอดภัย มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 28. มีการเลือกใชสารเคมีทปี่ ลอดภัยและใช มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
6
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 29.มีความรูเกีย่ วกับวิธีการใชและการปองกันอันตรายจากสารเคมีและปฏิบัติตามคําแนะนําใน ฉลาก มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 30. ใชอุปกรณปองกันอันตรายสวนบุคคลเชนถุงมือ หนากากปองกันสารเคมี ใช ไมใช ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 31. มีการทําความสะอาดมือ รางกาย และเสื้อผา ทันทีหลังจากใชสารเคมีแตละครั้ง มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง การดูแลสุขภาพ 32. มีการสวมเสื้อแขนยาว และหมวก ขณะทํางานกลางแดด มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
7
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 33. มีการสวมรองเทา หรืออุปกรณอื่นๆ เพือ่ ปองกันอันตรายและปองกันโรคที่อาจเกิดขึ้นระหวาง ทํางาน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 34.มีที่ในรมใหนงั่ พัก ในบริเวณทีท่ ํางาน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 35.มีเวลาหยุดพัก ในระหวางชวงเวลาทํางาน มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 36.มีน้ําสะอาดไวใชดื่มระหวางทํางาน อยางเพียงพอ มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง 37. มีหองสวมใกลบริเวณที่ทาํ งานและตองหางจากแหลงน้ํา มี ไมมี ตองปรับปรุง ………………………………………………… ไมตองปรับปรุง
8
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND ขอเสนอแนะและแผนงาน …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………
9