DE VLAAMSE SOCIALE ECONOMIE IN 2015
Inhoud Inleiding ........................................................................................................................................................... 3 1
Overzicht van de werknemers in de sociale economie ........................................................................... 3
2
Profielkenmerken van doelgroepwerknemers ........................................................................................ 5
3
Regionale spreiding ............................................................................................................................... 12 Methodologie ............................................................................................................................................ 14
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 2 van 14
Inleiding De Vlaamse regering streeft ernaar om tegen 2020 een werkzaamheidsgraad van 76% te realiseren. Vandaag bedraagt de werkzaamheidsgraad 71,9%. Dit betekent dat er in de komende 3 jaar nog een vooruitgang van iets meer dan 4 procentpunten moet geboekt worden. De sociale economie probeert bij te dragen tot deze doelstelling door mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt met gepaste ondersteuning aan de slag te helpen.
In dit document geven we weer hoeveel doelgroepwerknemers werken in de sociale economie in Vlaanderen. We maken hierbij het onderscheid tussen de sociale en beschutte werkplaatsen (die vanaf 2019 overgaan naar de regelgeving collectief maatwerk), de diverse types invoegbedrijven, de lokale diensteneconomie en arbeidszorg.
1 Overzicht van de werknemers in de sociale economie In 2015 werden 26.334 doelgroepwerknemers tewerkgesteld binnen de sociale economie.
Tabel 1: Bereik en evolutie in de programma’s voor sociale economie
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
31/12/2014
31/12/2015
4.730 16.881 545 233 312 2.067 2.313 26.536
4.450 16.994 227 41 186 1.985 2.678 26.334
evolutie 2015 t.o.v. 2014 -280 113 -318 -192 -126 -82 365 -202
-5,9% 0,7% -58,3% -82,4% -40,4% -4,0% 15,8% -0,8%
Bron: Departement WSE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 3 van 14
Grafiek 1: Bereik en evolutie in de programma’s voor sociale economie
Bron: Departement WSE
Op 1 april 2015 ging maatregel collectief maatwerk van start. Dit was de grootste maatregel, waarin 8 op 10 werknemers uit de totale groep werken. Vanwege de schorsing van Maatwerk1 en ter vergelijking met de cijfers van voorgaande jaren, behouden we in wat volgt het onderscheid tussen de tewerkstelling in de sociale en beschutte werkplaatsen. De doelgroep uit de lokale diensteneconomie bedroeg 7,5% van het totaal. Daarnaast namen er 2.678 personen of zo’n 10% van de totale groep deel aan arbeidsmatige activiteiten in het kader van arbeidszorg. Ten opzichte van 2014 blijft de populatie in de sociale economie stabiel. Dit is logisch gezien er geen groeipad voorzien was. De uitdoof van de invoegbedrijven wordt gereflecteerd in de cijfers. Deze daling wordt in de populatie gecompenseerd door een substantiÍle stijging van het aantal personen dat participeert via de maatregel arbeidszorg.
1
Op 26 januari 2016 heeft de Raad van State het besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 2014 tot uitvoering van het decreet van 12 juli 2013 betreffende maatwerk bij collectieve inschakeling en ook het ministerieel besluit van 26 maart 2015 geschorst. Ten gevolge hiervan trad de oude reglementering voor de beschutte en sociale werkplaatsen automatisch opnieuw in voege (http://www.werk.be/online-diensten/tewerkstelling-en-sociale-economie/schorsing-maatwerk).
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 4 van 14
In onderstaand overzicht gaan we in op de profielkenmerken van doelgroepwerknemers in de sociale economie en op hun regionale spreiding over Vlaanderen. We baseren ons hierbij telkens op gegevens voor 31/12/20152.
2 Profielkenmerken van doelgroepwerknemers
Over alle maatregelen heen is ongeveer 1 op de 3 werknemers een 50-plusser. Zoals blijkt uit onderstaande grafiek zijn 50-plussers oververtegenwoordigd ten aanzien van hun aandeel in de bevolking3 binnen alle werkvormen van de sociale economie, behalve binnen de invoegbedrijven. Dit is te verklaren door de historiek van de maatregelen en hun doelstelling. De vergrijzing binnen de maatregelen is dan ook een aandachtspunt naar de toekomst.
Tabel 2: Vertegenwoordiging van 50-plussers in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
aantal
aandeel in programma
1.918 5.574 63 11 52 737 785 9.077
43,1% 32,8% 27,8% 26,8% 28,0% 37,1% 29,3% 34,5%
Bron: Departement WSE
2 Cijfers voor 2016 zijn nog niet beschikbaar wegens afrekening op basis van betaalbestanden. 3 De aandelen in de totale werkende bevolking (20-64j) betreffen jaargemiddelden. De aandelen in de programma’s geven de situatie op 31/12 weer.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 5 van 14
Grafiek 2: Vertegenwoordiging van 50-plussers in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Bron: Departement WSE, VDAB, FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE)
Het aantal jongeren is oververtegenwoordigd in de beschutte werkplaatsen en de invoegbedrijven. In arbeidszorg, lokale diensten economie en de sociale werkplaatsen is deze groep dan weer ondervertegenwoordigd. In totaal is er sprake van een lichte ondervertegenwoordiging binnen de sociale economie. Dit is ook weer te verklaren binnen de historiek en doelstelling van de maatregelen.
Tabel 3: Vertegenwoordiging van jongeren (<25) in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
aantal
aandeel in programma
52 1.430 25 4 21 94 168 1.769
1,2% 8,4% 11,0% 9,8% 11,3% 4,7% 6,3% 6,7%
Bron: Departement WSE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 6 van 14
Grafiek 3: Vertegenwoordiging van jongeren (<25) in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Bron: Departement WSE, VDAB, FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE)
De allochtonen behoren tot een derde kansengroep. 1 op de 10 werknemers in de sociale economie is een allochtoon. Hierbij wordt allochtoon gedefinieerd als een persoon die een huidige óf vorige nationaliteit heeft van buiten de Europese Economische Ruimte. Zij zijn in alle doelgroepen van de sociale economie oververtegenwoordigd, behalve binnen de beschutte werkplaatsen.
Tabel 4: Vertegenwoordiging van allochtonen in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
aantal
aandeel in programma
1.009 608 69 8 61 541 217 2.444
22,7% 3,6% 30,4% 19,5% 32,8% 27,3% 8,1% 9,3%
Bron: Departement WSE, VDAB, VAR (bewerking Departement WSE)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 7 van 14
Grafiek 4: Vertegenwoordiging van allochtonen in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Bron: Departement WSE, VDAB, VAR (bewerking Departement WSE)
Ongeveer zeven op de tien doelgroepwerknemers in de sociale economie zijn personen met een arbeidshandicap. In de beschutte werkplaatsen en in de arbeidszorg is er een grote oververtegenwoordiging van deze groep, die grotendeels samenvalt met de beoogde doelgroep van deze maatregel. In de andere werkvormen is er een goed bereik. Tabel 5: Vertegenwoordiging van personen met een arbeidshandicap in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
aantal
aandeel in programma
552 16.994 8 0 8 149 948 18.651
12,4% 100,0% 3,5% 0,0% 4,3% 7,5% 35,4% 70,8%
Bron: Departement WSE, VDAB, FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 8 van 14
Grafiek 5: Vertegenwoordiging van personen met een arbeidshandicap in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Bron: Departement WSE, VDAB, FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE)
Vrouwen zijn in alle sectoren van de sociale economie ondervertegenwoordigd, behalve in de invoegbedrijven, waar de invoeg dienstencheques een grote oververtegenwoordiging van vrouwen kent. Ongeveer 4 op de 10 werknemers in de sociale economie zijn vrouwen.
Tabel 6: Vertegenwoordiging van vrouwen in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
aantal
aandeel in programma
1.596 6.643 112 37 75 798 920 10.069
35,9% 39,1% 49,3% 90,2% 40,3% 40,2% 34,4% 38,2%
Bron: Departement WSE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 9 van 14
Grafiek 6: Vertegenwoordiging van vrouwen in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Bron: Departement WSE, VDAB, FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE)
Verder zijn meer dan 8 op de 10 werknemers binnen de sociale economie laaggeschoold. Dat is natuurlijk niet onlogisch gelet op de doelstelling van de maatregelen en de toetredingsvoorwaarden. Het merendeel van de laaggeschoolden bevindt zich in de beschutte werkplaatsen.
Tabel 7: Vertegenwoordiging van laaggeschoolden in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg TOTAAL
aantal
aandeel in programma
3.102 15.430 140 26 114 1.343 2.081 22.096
69,7% 90,8% 61,7% 63,4% 61,3% 67,7% 77,7% 83,9%
Bron: Departement WSE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 10 van 14
Grafiek 7: Vertegenwoordiging van laaggeschoolden in de sociale economie, Vlaams Gewest, 31/12/2015
Bron: Departement WSE, VDAB, FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 11 van 14
3 Regionale spreiding
Het merendeel van de werknemers in de sociale economie, zo’n 25%, woont in de provincie Antwerpen, gevolgd door respectievelijk West- en Oost-Vlaanderen. De arbeidszorgmedewerkers zijn het meest vertegenwoordigd in Oost-Vlaanderen, terwijl de werknemers in de beschutte werkplaatsen vooral in West-Vlaanderen wonen.
Tabel 8: Regionale spreiding doelgroepwerknemers in de sociale economie per provincie, Vlaams Gewest, 31/12/2015 (absolute aantallen)
provincie Antwerpen
Sociale Beschutte Totaal WP WP Invoeg
Invoeg DCH
Invoeg Lok ArbeidsnietTOTAAL dienstenecon zorg DCH
1.122
4.102
123
11
112
645
476
6.468
Limburg
771
2.106
34
17
17
400
621
3.932
OostVlaanderen
909
3.299
22
3
19
308
765
5.303
WestVlaanderen
757
4.640
20
1
19
269
567
6.253
VlaamsBrabant
517
2.550
19
7
12
227
226
3.539
Brussel
27
179
5
1
4
8
15
234
WalloniĂŤ
6
91
4
1
3
1
5
107
buitenland
1
3
0
0
0
0
0
4
onbekend
340
24
0
0
0
127
3
494
4.450
16.994
227
41
186
1.985
2.678
26.334
TOTAAL
Bron: Departement WSE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 12 van 14
Tabel 9: Regionale spreiding doelgroepwerknemers in de sociale economie per provincie, Vlaams Gewest, 31/12/2015 (relatieve aantallen)
provincie
Sociale Beschutte Totaal WP WP Invoeg
Invoeg DCH
Invoeg Lok ArbeidsnietTOTAAL dienstenecon zorg DCH
Antwerpen
25,2%
24,1%
54,2%
26,8%
60,2%
32,5%
17,8%
24,6%
Limburg
17,3%
12,4%
15,0%
41,5%
9,1%
20,2%
23,2%
14,9%
OostVlaanderen
20,4%
19,4%
9,7%
7,3%
10,2%
15,5%
28,6%
20,1%
WestVlaanderen
17,0%
27,3%
8,8%
2,4%
10,2%
13,6%
21,2%
23,7%
11,6%
15,0%
8,4%
17,1%
6,5%
11,4%
8,4%
13,4%
0,6%
1,1%
2,2%
2,4%
2,2%
0,4%
0,6%
0,9%
WalloniĂŤ
0,1%
0,5%
1,8%
2,4%
1,6%
0,1%
0,2%
0,4%
buitenland
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
onbekend
7,6%
0,1%
0,0%
0,0%
0,0%
6,4%
0,1%
1,9%
100,0% 100,0% 100,0% 100,0%
100,0%
VlaamsBrabant Brussel
TOTAAL
100,0%
100,0% 100,0%
Bron: Departement WSE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 13 van 14
Methodologie We tellen voor de beschutte werkplaatsen het aantal doelgroepwerknemers met een arbeidshandicap met prestaties op 31/12/2015, die ook in 2016 nog aan het werk zijn. Voor arbeidszorg en invoegbedrijven kijken we enkel naar de gesubsidieerde doelgroepwerknemers op 31/12/2015, die in 2016 nog aan het werk zijn. Bij de lokale diensteneconomie werden alle doelgroepwerknemers gerekend van het 1e kwartaal van 2015 en al diegenen die er in de loop van het jaar bijkwamen. Voor de sociale werkplaatsen werden alle gekende doelgroepwerknemers op 31/12/2015 in rekening gebracht.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 14.03.2017
De Vlaamse sociale economie in 2015
pagina 14 van 14