Randkrant_oktober_2022.pdf

10.2022 JG 26 #07

RANDKRANT

FR – DE – EN

Traductions Übersetzungen Translations

Maandblad over de Vlaamse Rand

SCHRIJVER JOSEPH PEARCE

‘Als je maar één identiteit hebt, leidt dat snel tot extremisme’

Verschijnt Niet In Januari, Juli En Augustus – Foto: Filip Claessens

KATLIJN MALFLIET EN TOM SAUER

Snel stijgende bevolking zet woningmarkt onder druk

‘Proberen een beter mens te worden’ MIJN BOEK, MIJN VRIEND

‘Een observator van de menselijke poppenkast’ KAMAGURKA EN HERR SEELE

‘Wij zijn tijdloos, in de betekenis van eeuwig actueel’

INHOUD

DE KETTING Interieurarchitecte Isabelle Moens (26) uit Asse werd door Joséphine Theunissen aangeduid om de ketting voort te zetten. Moens verdwijnt graag in de groene Rand en heeft een passie voor stoffen, texturen en weven.

06

Van Asse tot Zaventem

10

Figurandt

14

Levenskunst

19

Bouwwerk

21

Mijn boek, mijn vriend

24

Cultuurinterview

32

Gemengde Gevoelens

CULTUUR

IJs, vuur en Asse

Eten delen en proeven

I

sabelle Moens is een jaar afgestudeerd als interieurarchitecte aan Sint-Lucas en Interior design aan de Luca School of Arts. Ze groeide op in Asse, waarvan ze afkomstig is en nog altijd woont. ‘Ik woon hier heel graag. De Rand is strategisch goed gelegen, heel centraal. Van hieruit kan je snel andere steden bereiken. Op 20 minuten ben ik met de trein in Brussel-centrum. Een minpunt? Het verkeer in en rond het centrum. Heel druk en zeer veel files. Of de geplande ringweg daar veel verandering in zal brengen, valt af te wachten. Gelukkig kan ik op tijd in het groen verdwijnen, want Asse heeft ook nog heel wat open en groene plekken. Ik wandel en jog regelmatig in de buurt, ook in deelgemeente Kobbegem of gewoon de velden in. Dan kom ik tot rust.’

Verhuizen Ze woont samen met haar vriend in een appartement in Asse. Binnenkort moeten ze verhuizen. ‘Het appartementsgebouw wordt gesloopt voor de ringweg. Op termijn willen we iets kopen en renoveren. De kans is groot dat we in de Rand blijven wonen. Nu wonen onze beide ouders op wandelafstand van ons appartement. Mijn vriend werkt in Vilvoorde en pendelt er met de fiets naartoe, ik werk in Wolvertem bij buitenwinkel Van Hie. Het is comfortabel dat we allebei relatief dichtbij huis werken.’ 2

RANDKRANT

Texturen Naast haar job als interieurarchitecte is Moens gepassioneerd door stoffen, texturen en weven. ‘In de kunstacademie van Anderlecht heb ik kennisgemaakt met allerlei weeftechnieken. Daar wil ik me verder in verdiepen. In de toekomst wil ik mijn passie van weven en stoffen combineren met mijn achtergrond als interieurarchitecte. Ik zou mijn kennis graag met andere mensen delen, zodat we samen de uiteenlopende mogelijkheden van stoffen en texturen kunnen ontdekken. Maar goed, ik zal wel zien wat mijn pad kruist.’ Proevertjes Naast wandelen en joggen, gaat Moens in haar vrije tijd ook al eens uit eten. ‘Corona heeft wel wat veranderd’, stelt ze vast. ‘Mensen spreken meer thuis af. Het aantal cafés en restaurants in het centrum van Asse is op één hand te tellen. Er is veel leegstand in het centrum. Dat vind ik spijtig. Horeca en handelszaken zouden meer gestimuleerd mogen worden, zodat het centrum een fijne ontmoetingsplaats kan zijn. Als ik uit ga eten, dan kies ik dikwijls voor Japans. Ook de Libanese keuken smaakt naar meer. Het sharing concept, waarbij je kleine gerechtjes met mekaar deelt en proeft, spreekt me aan. Het is ook een verfijnde keuken.’ • TEKST Joris Herpol – FOTO Filip Claessens

Jeroen Van Nieuwenhove verhuisde van Asse naar IJsland waar hij voltijds natuurfotograaf werd. De ongerepte natuur en vulkanische uitbarstingen inspireerden hem tot een boek en een expo.

IN DE RAND

EN OOK 09 Jonge wind Pacôme Gilson ‘Waarom moeten wij zoveel leren?’ 12 De Groene Wandeling De laatste etappe 22 Lesya en Oksanya Barsuk ‘Wij zullen ons prachtige land niet opgeven’

VERDELING RandKrant oktober wordt bus-aan-bus verdeeld in Grimbergen, Vilvoorde, Machelen, Zaventem, Kraainem, Wezembeek-Oppem, Tervuren, Overijse en Hoeilaart.

20

Koorzang is vergelijkbaar met teamsport Het vierstemmige Carmina Kamerkoor uit Meise leeft ambitieus toe naar de opvoering van de Messiah van Händel. Met dit concert wil Carmina jongeren uit de Vilvoordse scholen aanspreken.

© fc

18

© fc

© Jeroen Van Nieuwenhove

17

© fc

13

Ambitieuze klimaatplannen in de Rand Hoeilaart, Overijse, Tervuren, Huldenberg en Bertem smeedden begin mei een alliantie voor een beter klimaat. Ook andere gemeenten in de Rand nemen initiatieven die het klimaat ten goede zouden moeten komen.

Het dorp dat wordt en het dorp dat was Randatlas gaat op zoek naar wat dat Rand-zijn nu precies is. Ze slaan hun tenten op in verschillende gemeenten en brengen er verslag over uit in RandKrant. Deze keer trok de expeditie naar Haren en Ternat.

COLOFON RandKrant verschijnt maandelijks (niet in januari, juli en augustus) op 100.000 exemplaren. Het is een uitgave van de Vlaamse G­ emeenschap en de provincie Vlaams-Brabant. – Realisatie vzw ‘de Rand’ – Hoofd­redacteur

Geert Selleslach – Eindredacteur Ingrid Laporte – Fotografie Filip Claessens en David Legrève – Redacteurs Michael Bellon, Liesbeth Bernolet, Bart Claes, Koen Demarsin, Tina Deneyer, Tine De Wilde, Herman Dierickx, Nathalie Dirix, Gerard Hautekeur, Jan Haeverans, Joris Herpol, Ines Minten, Anne Peeters, Tom Peeters, Wim Troch, Luc Vanheerentals en Lene Van Langenhove – Site & facebook Dorien De Smedt – Redactieadres Kaasmarkt 75, 1780 Wemmel, tel 02 767 57 89, e-mail ­randkrant@derand.be, website­ www.randkrant.be – Verantwoordelijke uitgever Jo Van Vaerenbergh, Agentschap ‘de Rand’, Witherendreef 1, 3090 Overijse – V ­­ ormgeving www.jaja.be – Druk T’Hooft, Aalter

3

1 DAK BOVEN HET HOOFD

a­ bsolute cijfers vormen de 35-49 jarigen de grootste groep van de instromers, onmiddellijk gevolgd door de groep van 25-34 jarigen, en de 3-11 jarige kinderen. Vanuit de Rand verhuizen relatief meer 50-plussers naar andere gemeenten in Vlaanderen, zo onder meer naar de kustgemeenten. Er is ook een grote groep van 25-34 jarige verhuizers, meestal zonder kinderen. De continue instroom van jonge gezinnen met kinderen vanuit het Brussels Gewest verklaart niet enkel de groei, maar tevens de verjonging van de bevolking in de Rand.’

Snel stijgende bevolking zet woningmarkt onder druk Tegen 2040 zal er een half miljoen mensen in de Rand wonen. In vergelijking met 2021 is dat een groei van 13%. Het verhoogt de druk op het woningaanbod en de woonprijzen in de Rand. TEKST Gerard Hautekeur – FOTO Filip Claessens

D

e steile toename van de bevolking in de Rand is volgens onderzoeker Filip De ­Maesschalck van de Provincie Vlaams-Brabant te verklaren door het migratieoverschot. Met actuele cijfers van de provinciale dienst Data & Analyse illustreert hij glashelder het bevolkingsverloop. Instroom uit Brussel ‘Jaarlijks stromen er meer mensen in dan uit. In 2021 was de instroom uit Brussel naar de

4

RANDKRANT

Vlaamse Rand hoger dan ooit. Vanuit Brussel kwamen er netto 8.606 mensen bij. Daarentegen verhuisden meer mensen vanuit de Rand naar andere Vlaamse gemeenten dan omgekeerd. Hier gaat het om een negatief saldo van 4.422. Eenzelfde trend zie je voor Wallonië. Het negatief saldo met het Waalse Gewest bedroeg 1.529 personen. De jaarlijkse bevolkingstoename in de Rand staat dus op het conto van het Brussels Gewest. In

Verjonging ‘In bepaalde randgemeenten is er wel sprake van een veroudering van de bevolking’, stelt De Maesschalck. ‘De vergrijzing is het sterkst in het oosten en het zuidoosten van de Rand waar je ook de hoogste percentages van gezinnen aantreft die eigenaar zijn van hun woning. Daardoor zijn ze minder geneigd om te verhuizen als de kinderen het huis uit zijn. Al liggen de woningprijzen in Brussel hoger dan in het Vlaamse Gewest toch zijn het enkel de gegoede Brusselse huishoudens die in het oosten en het zuidoosten van de Vlaamse Rand een huis kunnen kopen. De mediaanprijs voor een woning in Kraainem, Wezembeek-Oppem of Sint-Genesius-Rode bedraagt meer dan 500.000 euro; de mediaanprijs voor een viergevelwoning in die regio loopt op tot 760.000 euro. De middenklasse die vanuit Brussel naar de Rand verkast, vindt bijgevolg sneller een betaalbare woning in de Zennevallei, zoals in Ruisbroek, Drogenbos of Vilvoorde. De gemiddelde woningprijs in Drogenbos bijvoorbeeld bedraagt 300.000 euro. Of in andere (deel) gemeenten waar ook een geringer percentage huiseigenaars is, zoals Strombeek-Bever dat het laagste percentage huiseigenaars (50%) in de Rand telt. Ook in Vilvoorde waar er nog een relatief grote huurmarkt is, vinden jonge gezinnen met kinderen vlugger hun gading. De instroom van jongere huishoudens vanuit Brussel is een proces dat zich niets aantrekt van bestuurlijke grenzen. Over een langere termijn beschouwd stijgt de gemiddelde leeftijd in Vlaanderen voortdurend, terwijl die in de Vlaamse Rand sedert 2010 continu omlaag gaat. Voor Vlaanderen is de gemiddelde leeftijd momenteel 43 jaar, in de Rand 40 jaar’, aldus De Maesschalck.

Specifieke situatie van de Rand De verwachte groei van de bevolking in de Rand is veel hoger dan in de rest van ­Vlaanderen. ‘Begin 2020 telde het Vlaamse Gewest bijna 6,63 miljoen inwoners. Statistiek Vlaanderen geeft aan dat tussen 2020 en 2030 de bevolking in Vlaanderen gemiddeld met 4% zal groeien tot iets meer dan 6,90 miljoen inwoners’, schetst Isabelle Pannecoucke van het Team Strategie en Onderzoek van de afdeling Woonbeleid van de Vlaamse administratie. ‘Alhoewel in de meeste gemeenten de bevolking toeneemt, is de stijging ongelijk verspreid over de verschillende Vlaamse provincies. De meeste gemeenten met een sterke groei bevinden zich in Vlaams-Brabant. Uit de gegevens van Statistiek Vlaanderen met de vooruitzichten voor 2018-2037 valt het hoge groeipercentage van de bevolking in de Vlaamse Rand op. Uitschieters zijn de gemeenten Meise met een toename van 8%, Tervuren 9,1%, Hoeilaart 9,4%, Dilbeek en Zaventem 9,7%, Vilvoorde 10,8%, Wemmel 11,1% en Machelen 13,3%.

Woonkwaliteit ‘De onderzoekers Vanderstraeten en ­Ryckewaert stelden in 2015 vast dat 37% van de woningen in Vlaanderen van ­on­toereikende kwaliteit zijn, wat neerkomt op ongeveer 1 ­miljoen woningen’, aldus Pannecoucke.

De instroom van jongere huishoudens vanuit Brussel is een proces dat zich niets aantrekt van bestuurlijke grenzen.

Pannecoucke wijst nog op het ­groeiende fenomeen van onderbezetting: het ruimte­gebruik in de te grote, onaangepaste woning is niet optimaal en vanuit oogpunt van de duurzaamheid is de energieconsumptie hoog. ‘In 2013 behoorden ongeveer 995.000 Vlaamse woningen tot de categorie van onderbezette woningen. Er blijkt echter een beperkte bereidheid om de woon­situatie aan te passen aan de noden van de nieuwe leefsituatie. Ook oudere mensen staan op hun onafhankelijk­heid. Zelfs als ze minder mobiel worden, schrikt het hen af om te verhuizen als ze enkel het perspectief hebben van een woonzorgcentrum of een serviceflat.’

‘Bij 13% van het totale woningenbestand in ­Vlaanderen zijn er structurele aanpassingen vereist om bouwtechnische gebreken aan te pakken, zoals problemen van stabiliteit en vocht of gebreken die te maken hebben met Sociale huisvesting de uitrusting van de woningen. Het grootste Vandaag staan er volgens vzw ­HUURpunt, aandeel van dergelijke woningen vind je in de federatie van Sociale Verhuur­kantoren de oudste bouwperiodes van voor 1945 en in Vlaanderen, meer dan 170.000 huistussen 1946 en 1960. Dat percentage zakt houdens op de wachtlijst voor een sociale systematisch naarmate de bouwperiode woning. Gemiddeld duurt het vier jaar voor recenter is. Zo is binnen de groep woningen ze een woning toegewezen krijgen; in somgebouwd na 2000 het aandeel woningen in mige gemeenten loopt dit zelfs op tot 12 Woonnoden goede staat gestegen tot 90%, het aandeel jaar. ‘Wat het aanbod van sociale woningen De hierboven geschetste trends stellen woningen in slechte of zeer slechte staat is betreft, scoort de Vlaamse Rand met 4,3% het woonbeleid voor grote uitdagingen, gedaald naar 4%. Wat de kwaliteit van de sociale woningen slechter dan het Vlaamse vooral inzake aanbod en betaalbaarheid. woningen betreft, is er een inhaalbeweging gemiddelde van 6%,’ aldus De Maesschalck. De ­Maesschalck schetst dat er in de Vlaamse In de ­Zennevallei staan de meeste sociale Rand sedert 2011 (in verhouding tot het totale bezig, die echter niet ten goede komt van de lage inkomensgroepen. Vaak moeten die op woningen. Slechts drie randgemeenten woningenbestand) 7% nieuwe ­woningen de private huurmarkt een woning huren die scoren hoger dan het Vlaamse gemiddelde, zijn gebouwd. ‘Dit is lager dan de 10% in te krap is en/of van ontoereikende kwaliteit met name Vilvoorde, Sint-Pieters-Leeuw ­Vlaanderen. In de randgemeenten lopen de percentages sterk uiteen. Met aan de ene kant omdat de huurprijs nog net ­binnen hun bud- en ­Wezembeek-Oppem. Om aan de nijget valt. Ze komen noodgedwongen op de pende toekomstige woonnoden te kunnen Linkebeek met 1,7% nieuwbouw en aan de private huurmarkt terecht omdat ze vergeefs beantwoorden, is er een stevige inhaal­ andere kant Merchtem, Meise en Machelen beweging nodig. • met respectievelijk 11,5%, 10,9% en 10,1% nieuw- op een sociale woning wachten.’ bouw. Deelgemeente ­Wolvertem (Meise) piekt met 17% nieuwbouw, gevolgd door Duisburg (Tervuren) met 15% nieuwe woningen. ‘De huidige nieuwbouwappartementen FR Le marché du logement sous pression richten zich vooral op het gegoede segment van de bevolking’, constateert ­Pannecoucke. En 2040, un demi-million de personnes vivront dans le Rand. Cela représente une croissance de 13% par ‘Doorgaans zijn ze onbetaalbaar voor rapport à 2021. Cette croissance augmente la pression sur l’offre et les prix des logements. Disposer d’une alleenstaanden en eenoudergezinnen die habitation de qualité qui est suffisamment abordable reste difficile car chaque année plus de personnes leven van één inkomen. Ook grotere gezinaffluent dans le Rand et moins y repartent. En 2021, l’afflux de Bruxelles vers la région a été plus important nen komen moeilijk aan hun trekken in de que jamais. Et la croissance démographique attendue dans les années à venir y sera beaucoup plus élevée nieuwbouw. Bovendien moet je er rekening que dans le reste de la Flandre. Cela a des conséquences importantes: il y a un rattrapage à faire par rapmee houden dat eenoudergezinnen en port à la qualité du logement, mais cela ne profite pas aux groupes à faibles revenus. On construit moins ouderen over­vertegenwoordigd zijn in de de nouveaux logements dans le Rand que dans le reste de la Flandre, et ceux-ci s’adressent principalement laagste inkomensgroepen wat hun keuze voor aux personnes aisées. gezonde en betaalbare woongelegenheid sterk hypothekeert.’ 5

van ASSE tot ZAVENTEM

Duurzame dorpskernen

© fc

OVERIJSE/SINT-GENESIUS-RODE/TERVUREN Overijse, Sint-Genesius-Rode en Tervuren werken samen met de provincie aan een plan om hun dorpskernen te versterken en tegelijk minder te bouwen buiten die kernen. ‘De bedoeling is om via het Provinciaal ­Ruimtelijk Uitvoeringsplan (PRUP) ‘Horizon+’ de kernen goed uit te rusten met de nodige woon­ gelegenheid, infrastructuur en diensten, en minder groei daarbuiten. Op die manier beschermen we beter het groene en open karakter van deze gemeenten aan de rand van het Zoniënwoud’, zegt Ann Schevenels (Open VLD), gedeputeerde voor ruimtelijke planning. Het plan zal de dorpskernen afbakenen en bepalen waar er nog verkavelingen of appartementen kunnen worden gebouwd. ‘Door hun mobiliteitsprofiel, landschappelijk karakter en uitrustings­graad zijn sommige woongebieden veel minder geschikt voor verdichting. Met het plan willen we de dorpen een duurzame toekomst bezorgen en het groene en open karakter van de gemeenten beschermen’. De startnota van het PRUP ligt tot 31 oktober ter inzage. – TD Tervuren

VLAAMSE RAND Begin september ontving Vlaams minister van de Vlaamse Rand en Onderwijs Ben Weyts (N-VA) in de Plantentuin van Meise beleids­ makers en andere sleutelspelers in de Vlaamse Rand voor de jaarlijkse Stand van de Rand. Dit jaar lag de focus op onderwijs, een thema dat voor meer dan genoeg gespreksstof zorgt gezien het tekort aan capaciteit en leraren, en de grote instroom van anders­ talige leerlingen in de scholen van de Vlaamse Rand. ‘De toestand is ernstig maar niet hopeloos’, aldus minister Weyts. ‘We zijn ons zeer bewust van de uitdagingen en we werken er aan op twee fronten. Enerzijds blijven we investeren in meer capaciteit voor de scholen. Intussen gaat 17% van het totale Vlaamse capaciteitsbudget naar de Vlaamse Rand. Anderzijds is er 1 miljoen euro vrijgemaakt om de scholen te ondersteunen in hun taalbeleid.’ De regie van dat project is in handen van vzw ‘de Rand’. ‘Onze schoolondersteuners gaan in 21 scholen van de Vlaamse Rand onder6

RANDKRANT

steuning bieden aan de schoolteams’, vertelt Bernadette Vriamont van vzw ‘de Rand’. ‘Op maat van elke school zullen er een aantal acties worden opgestart om het taalontwikkeld lesgeven op de klasvloer te krijgen. Zo willen we de schooltaal Nederlands van alle leerlingen versterken.’ Socioloog Mark Elchardus gaf tijdens de Stand van de Rand zijn visie op onderwijs en gemeenschapsvorming in de Vlaamse Rand. ‘Wat eerder in Brussel gebeurde, gebeurt nu in de Vlaamse Rand. Brussel bejubelt zijn diversiteit, maar vangt ze eigenlijk niet zo goed op’, oordeelt Elchardus. ‘Het Brussels onderwijs doet het eigenlijk niet zo goed. De problematiek die zich nu in de Vlaamse Rand stelt, moeten we zien als een tweede kans. Vraag is dus of we hier wél zullen slagen in die integratie en zullen kunnen tonen dat we, ondanks de grote diversiteit, manieren vinden om een hechte gemeenschap te vormen waarin alle kinderen kansen krijgen. Dat is de uitdaging waar de Vlaamse Rand voor staat.’ – TD

© dl

Stand van de Rand over onderwijs

DE MAAND

Leuvensepoort

© dl

TERVUREN De Leuvensepoort, een van de toegangswegen tot het park van Tervuren, is dankzij stelschoren opnieuw open voor voetgangers en fietsers. De barokke rondboogpoort dateert uit 1627 en stond in verbinding met de Oude Leuvensebaan. In december vorig jaar bleek dat een van de steunbalken van de Leuvensepoort niet meer stabiel was. De poort werd toen onmiddellijk gestut, maar moest de voorbije zomer een aantal weken worden afgesloten met nadarhekken omdat de stutten waren gestolen. De Regie der Gebouwen koos daarom niet opnieuw voor stutten, maar wel voor stelschoren die aan de poort zijn vastgemaakt. Dit jaar nog start een vooronderzoek voor de restauratie van de Leuvense poort. Die definitieve restauratie zou in 2024 moeten starten. – TD

VLAAMSE RAND Almaar meer lokale besturen in de Vlaamse Rand kondigen maatregelen aan om hun energieverbruik te verlagen. Veel gemeenten zagen hun energiefactuur de laatste maanden verdubbelen. In Machelen zal de thermostaat in de gemeentelijke gebouwen verlaagd worden naar 19 °C. De stad Vilvoorde en Wezembeek-Oppem overwegen om de straatverlichting tijdens een deel van de nacht te doven. Veel gemeenten maken versneld werk van de plaatsing van energiezuinige led-­ verlichting in de straatlampen. Het water van gemeentelijke zwembaden als dat van Zaventem zal voortaan een graad frisser zijn. Zaventem maant de sportclubs aan om zuiniger om te gaan met energie. Tot nu toe is het de gemeente zelf die de energiekosten betaalt van de clubs die gebruik maken van de gemeentelijke infrastructuur. Wie de verwarming laat aanstaan of de lichten niet dooft, dreigt op te draaien voor een deel van de energiefactuur. – TD

© dl

Wat te doen bij energiecrisis?

Zing, schrijf, lach en bewonder VLAAMSE RAND Van 1 tot 8 oktober is het de Week van het Nederlands. Het Vlaams-Nederlands Huis deBuren en de Taalunie brengen een ode aan de schoonheid van de Nederlandse taal. Vzw ‘de Rand’ riep de voorbije weken iedereen op om zijn favoriete citaat, lied of gedicht in het Nederlands in te zenden. Tijdens de Week van het Nederlands worden alle ingestuurde tekstfragmenten op de website en de Facebook-pagina van vzw ‘de Rand’ geplaatst. De mooiste fragmenten verschijnen in een bundel voor volwassen cursisten Nederlands. Gemeenschapscentrum de Kam in Wezembeek-Oppem organiseert op 6 oktober een taalquiz. Diezelfde avond kan je in gemeenschapscentrum de Zandloper in Wemmel uit volle borst meezingen met Nederlandstalige klassiekers tijdens Allez Chantez! De zangsessie wordt begeleid door een zangcoach en een muzikant. Ervaring is geen must, enthousiasme wel. – TD

Grimbergen

Meise

Merchtem

Vilvoorde Machelen

Asse

Wemmel Zaventem Kraainem

Dilbeek

Wezembeek-Oppem Tervuren Sint-Pieters-Leeuw

Drogenbos

Beersel

Overijse Linkebeek Hoeilaart Sint-Genesius-Rode

− Klimaatpunt en 3Wplus ­hebben het project WarmNest ­gerealiseerd. Zo werden 22 leegstaande panden in Halle, Opwijk, Sint-­Pieters-Leeuw, Ternat, ­Vilvoorde en Zemst ­omgevormd tot energiezuinige sociale woningen. − Warenhuisketen Makro, met vestigingen in Machelen en Sint-­ Pieters-Leeuw, vraagt bescherming tegen schuldeisers. − Wielrenner Remco Evenepoel uit Schepdaal heeft de Ronde van Spanje gewonnen. De gemeente Dilbeek draagt hem voor als ereburger. − In Overijse kreeg de IJse opnieuw een eigen open bedding ter hoogte van het parkje in de Jan Baptist Dekeyserstraat. − De 17-jarige Brits-Belgische piloot Mack Rutherford uit Sint-­ Genesius-Rode is er na vijf maanden in geslaagd om solo rond de wereld te vliegen. − Asse neemt maatregelen om het kruispunt van de Velm met de Steenweg op Asse veiliger te maken. Onlangs kwam daar een 19-jarige fietser om het leven. − Tervuren wil actie ondernemen tegen het sluipverkeer in deel­ gemeente Moorsel en plaatst vanaf oktober drie proefopstellingen die de leefbaarheid moeten verhogen. − KFC Meise bestaat 90 jaar en viert dat op een speciale manier. Tot het einde van het jaar mag iedereen gratis naar alle thuis­ matchen komen kijken. − Op de Nieuwelaan in Meise is door Ouders van ­Verongelukte Kinderen een SAVE-bord ingehuldigd. Het herdenkt Tristan De Prins, die er in juli 2019 om het leven kwam toen hij op zijn ­brommer werd aangereden. 7

DE MAAND

van ASSE tot ZAVENTEM

8

RANDKRANT

Fusies gemeenten

© dl

− Palliatief dagcentrum Topaz in Wemmel bestaat 25 jaar. − Basketbalclub Bavi Vilvoorde bestaat 80 jaar en speelt dit jaar in de vernieuwde sporthal aan het Slachthuisplein. − In Zaventem is het nieuwe politiecommissariaat aan de Hoogstraat officieel geopend. − Het gevaarlijke kruispunt van de Merchtemsesteenweg met de Linthoutstraat in Brussegem krijgt verkeerslichten. − In Grimbergen is de Vlaamse Waterweg gestart met de her­ aanleg van de linkeroever van het Zeekanaal Brussel-Schelde. − Deze zomer namen 30% meer mensen de waterbus op het kanaal tussen Vilvoorde en Brussel. − In Terlanen is er voor het eerst in 91 jaar opnieuw een schuttersfeest met koningsschieting met handbogen georganiseerd. − In juli en augustus vlogen 4,4 ­miljoen reizigers via Brussels Airport. Dat is 81% van het aantal reizigers in de zomer van 2019. − Op de luchthaven van Zaventem staan er zo’n 600 vacatures open. − In Grimbergen zijn twee deelwagens van Cambio in gebruik genomen aan het gemeentehuis en op de parking Ter Wilgen. − In Ruisbroek en Negenmanneke zijn door het kunstenaarscollectief Treepack twee monumentale muurschilderingen aangebracht. − Trooper, het online shop platform uit Grimbergen, organiseert tot 15 oktober een soort droom­fabriek waarbij verenigingen hun ultieme droom kunnen indienen en kans maken op een geldprijs om deze te realiseren (www.trooperdroom.be). − Vilvoorde schrapt de ­schaatspiste tijdens de winterperiode omwille van de hoge energiekosten. Er komt wel een rolschaatspiste. − De Hopduvelfeesten lokten meer dan 20.000 bezoekers naar Asse. − 23 Vlaams-Brabantse politiezones en diensten van de federale politie lanceren een grootscheepse rekruteringscampagne. − De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) heeft in het grondwater op de voormalige Akzo Nobel-site in Vilvoorde verhoogde PFAS-waarden ­vastgesteld. – JH

Jonge kopers, dure huizen HALLE/VILVOORDE In Halle-Vilvoorde zijn vooral de steden Halle en Vilvoorde populair bij jonge kopers. Dat blijkt uit cijfers van Fednot. De notarissenfederatie analyseerde hoe actief jonge kopers tussen 18 en 30 jaar op de vastgoedmarkt zijn, op welke locaties ze kopen en in welke prijscategorie. ‘Wie in de eerste zes maanden van dit jaar als jonge koper op zoek was naar een huis in Halle-Vilvoorde, kwam het vaakst in Halle terecht. 27% van de mensen die de voorbije zes maanden in Halle een huis kochten, was tussen 18 en 30 jaar oud’, zegt woordvoerder Bart Van Opstal. ‘Ze telden daarvoor gemiddeld 300.000 euro neer. Dat is 10.000 euro meer dan vorig jaar. Ook Vilvoorde blijkt populair bij jonge kopers. Een huis kost daar gemiddeld 321.000 euro. 26% van de kopers in Vilvoorde zijn jonger dan 30 jaar.’ Ook Dilbeek (25%), Grimbergen (24%) en Sint-Pieters-Leeuw (20%) liggen goed in de markt bij jonge kopers. Toch ligt het aandeel jonge kopers in de regio een flink stuk lager dan het Vlaamse gemiddelde van 34%. De woningen zijn hier dan ook heel wat duurder. – TD

VLAAMSE RAND De CD&V-burgemeesters van Gooik, Galmaarden en Herne maakten onlangs bekend dat ze praten over een mogelijke fusie. De drie Pajotse ­gemeenten werken de laatste jaren al intensief samen en willen nu nagaan of ze nog een stap verder kunnen gaan. In de Vlaamse Rand lijkt er voorlopig weinig animo voor fusies. Vilvoorde stak in de zomer van 2020 nog de hand uit naar Machelen, maar hoewel beide gemeenten worden geleid door een ­socialistische burgemeester bleek het water veel te diep. In de Zuidrand werken Beersel, Sint-Pieters-Leeuw en Halle de laatste jaren goed samen rond veiligheid, wonen en klimaat. ‘Die samenwerking verloopt inderdaad goed, maar het is zeker geen voorafname van een fusie’, laat burgemeester van Sint-Pieters-Leeuw Jan Desmeth (N-VA) weten. ‘Elk van onze drie gemeenten heeft voldoende slagkracht en is groot genoeg, de nood aan een fusie is er niet. De eenmalige beloning die ­Vlaanderen geeft voor gemeenten die vrijwillig ­fusioneren, lijkt me ook geen goede reden om een fusie aan te gaan.’ Maar wat als een kleinere gemeente als pakweg Pepingen komt aankloppen? ‘Dan zullen we de deur zeker niet zomaar dichtslaan’, zegt Desmeth. ‘We zijn altijd bereid om te praten, maar als grotere gemeente zullen we het initiatief niet nemen.’ Bijkomend probleem voor mogelijke fusies in de Vlaamse Rand is het statuut van de faciliteitengemeenten. Dat laat niet toe om te fuseren met niet-faciliteiten­gemeenten. In 2014 diende toenmalig Kamerlid Luk Van Biesen (Open VLD) daarom een wets­voorstel in waarin een soort districtscollege was voorzien dat de faciliteiten in de vroegere faciliteitengemeente zou garanderen. Bij de daaropvolgende federale verkiezingen werd Van Biesen niet herverkozen en het voorstel belandde in de vergeetput. – TD

2 JONGE WIND Pacôme Gilson

‘Waarom moeten wij zoveel leren?’ Pacôme Gilson (10) uit Grimbergen is een geestige kerel met een eigen kijk op de zaken. Het liefst van al speelt hij schaak, en dat kan hij dan ook heel goed. TEKST Michaël Bellon – FOTO Filip Claessens

Z

o eindigde hij in zijn leeftijdscategorie al eens tweede op het Vlaams kampioenschap. Op school in het zesde leerjaar van het Prinsenhof doet hij het goed, maar hij zit toch liever te gamen. Wat kan jij dat veel andere mensen minder goed kunnen? ‘Ik kan goed schaken. Wat er zo leuk aan is, kan ik niet precies zeggen. Ik ga veel schaken in schaakschool Jeugdschaak België in Strombeek-Bever, ik heb een privécoach en ik speel bij een goede club: SC Richard Réti in Neder-over-Heembeek. Per week speel ik zo soms wel tien uur. Wanneer er een Belgisch kampioenschap of schaakkampen of -toernooien voor de deur staan, dan kan dat oplopen tot vijf à zes uur per dag. Het meest trots ben ik op mijn tweede plaats op het Vlaams kampioenschap.’ Waar kijk jij in het dagelijks leven vaak tegen op? ‘Ik studeer niet graag. Soms doe ik het toch, meestal voor een examen wanneer er wat meer druk op staat. Wiskunde doe ik graag, maar voor Frans bijvoorbeeld moet ik studeren. De lessen Frans zijn leuk, de toetsen niet.’ Wat maakt je ongelukkig? ‘Mijn haar laten knippen. Een halve maand geleden moest het weer, dus nu ben ik er een tijdje vanaf. Ik vind het niet leuk omdat er dan overal haar op je gezicht of nek valt en dat jeukt. Ik heb het ook niet graag dat mensen aan mijn haar zitten.’

Wat zou je meteen doen als je eerste minister was? ‘Ik denk niet dat ik dat ooit zal worden. Het brengt te veel druk met zich mee. Wat ik direct zou invoeren, is een verbod op roken. Ik snap het nut niet van aan een stokje te zuigen dat brandt, en waar je kanker van kan krijgen. Ik zou ook meer speeltijd en minder lessen geven op school. Waarom moeten wij zoveel leren?’ Welk voorwerp zou je niet kunnen missen? ‘Mijn zetel. Ik zit graag in een zetel die echt goed zit. Bij ons thuis is dat een lange zachte bank van twee en een halve à drie meter breed. De beste plek is het hoekje waar je ook je benen kan strekken. Daar zit ik om televisie te kijken en op de tablet te spelen. Het enige probleem is dat mijn zus ook graag op die plek zit.’ Wat is het beste dat digitale wereld heeft voortgebracht? ‘De smartphone, de computer en de tablet. Vroeger geloofde ik mijn mama wanneer ze zei dat mijn ogen vierkant zouden worden als ik te lang voor het scherm zou zitten. (lacht) Ik speel vooral actie- en strategiespelletjes zoals Clash Royale, Clash of Clans en Subway Surfers.’ Wat is je favoriete personage en waarom? ‘Bram Botermans, het hoofdpersonage van de boekenreeks Het leven van een loser. Ik vind het heel grappig dat een mens zo kan zijn

zoals hij, met zijn kinderachtige fantasie. Ik lees graag dikke boeken met veel tekeningen en prentjes, liefst in kleur. Ik lees ook graag strips zoals die van Urbanus en Vertongen en Co.’ Wat is het meest speciale dat je persoonlijk hebt meegemaakt? ‘Deze zomer heb ik een deathride van driehonderd meter gedaan in de Ardèche in Frankrijk. Op een hoogtouwenparcours boven een rivier. In het begin leek het eng, dan was het leuk, en op het einde was het opnieuw eng omdat je even naar boven wordt geslingerd. In ieder geval: het was veel leuker dan gewoon wandelingen maken in de natuur.’ Wat wil je later worden? ‘Toen ik klein was, dacht ik dat ik een bouwer zou worden, dat ik kermissen in de tuin van mijn zus zou bouwen. Daarna werd ik realistischer, en nu denk ik dat ik programmeur bij google word. Mijn vader werkt er ook. Die heeft het wel druk. Ik wil iets minder hard werken.’ Wat is het mooiste plekje in je streek? ‘Grimbergen is een leuke gemeente. Het is hier redelijk rustig, als je buitenkomt ben je op je gemak en kan je al eens een praatje maken met iemand die je tegenkomt. Ik kies voor mijn eigen straat. Die begint als een gewone straat, maar op het einde wordt ze een cirkel en loopt ze dood. Ze lijkt dus op een pijp. Daarom wordt ze ook pijpenkop genoemd. Er rijden bijna geen auto’s waardoor je op straat kan doen wat je wil.’ • 9

FIGURANDT

Schrijver Joseph Pearce (70) uit Vilvoorde

‘Als je maar één identiteit hebt, leidt dat snel tot extremisme’ In zijn nieuwste boek Tussen Oder en Zenne verweeft schrijver

ze zijn er constant door bevloeid geweest. Opgroeien in Vilvoorde, een industriestad Joseph Pearce zijn kleine familiegeschiedenis met de grote die je al kon ruiken voordat je haar zag. Opgroeien in een drukke familiezaak, een wereldgeschiedenis. Het is het verhaal van zijn Joodse grootvader groothandel in koloniale waren. In een gezin aan de ene kant en zijn Vlaams-katholieke grootvader uit Vilvoorde waar zowel de moeder als de grootmoeder honderduit over vroeger vertelde. In een aan de andere kant. Vlaamsgezinde familie, omdat je in een stad TEKST Anne Peeters – FOTO Filip Claessens in de schaduw van Brussel vaak met Frans­ talige arrogantie te maken kreeg. Ontdekken dat je vader geen Engelsman was, maar een et militarisme, antisemitisme en Vlaams Duitser van Joodse afkomst. Hij had wel de het verhaal van zijn familie langs moedersnationalisme die uitmonden in de Tweede kant uit Vilvoorde. Zijn katholieke grootvader Britse nationaliteit doordat hij enkele jaren Wereldoorlog, brengen uiteindelijk hun na zijn vlucht uit het Derde Rijk het Britse Joseph ­Vandenbrande had een groothandel zoon en dochter samen. Zij worden later de leger had vervoegd. Ik heb ook zelf de Britse in koloniale waren en was overtuigd flaminouders van Pearce. De schrijver woont al een gant. In Vaderland (2008) graaft hij dieper nationaliteit. En opgroeien in het besef dat hele tijd in Antwerpen, maar blijft geworteld in de geschiedenis van zijn Joodse familie. talloze verwanten van mijn vader in de Shoah in Vilvoorde. Hij omhelst al zijn identiteiten. zijn omgekomen.’ Wat zou er gebeurd zijn als Hitler de oorlog ‘Ik ben voorstander van inclusie.’ had gewonnen? En nu is er Tussen Oder en ‘Je groeit niet enkel op Op zijn veertiende komt Joseph Pearce Zenne, een nieuw deel in de familiekroniek. te weten dat zijn vader eigenlijk Werner in een gezin, maar ook Peritz heet en niet Vernon Pearce. Dan pas De grote wereldgeschiedenis op een specifieke plaats verneemt hij dat zijn vader eigenlijk een vermengt met de kleine familie­ in een welbepaalde tijd. Joodse Duitser is van geboorte en geen geschiedenis is een belangrijk thema Geschiedenis en identiteit Engelsman van afkomst. Later gaat hij op in jouw werk. Hoe kijk jij naar de zoek naar zijn Joodse roots, naar zijn verwan- manier(en) waarop iemand door zijn zijn met elkaar verweven.’ ten die over de hele wereld zijn verspreid. geschiedenis wordt wie hij is? Zijn debuutroman Land van belofte uit 1999 ‘Geschiedenis en identiteit zijn met elkaar Beschouw je jezelf met jouw bijzonis het resultaat van die zoektocht. Het boek dere voorgeschiedenis als Brit, Belg, verweven. Je groeit niet enkel op in een werd naar het Frans, Russisch en Pools Antwerpenaar of Vilvoordenaar? gezin, maar ook op een welbepaalde plek, vertaald en haalde de shortlist van de Prix ‘Ik ben het allemaal tegelijk. Mijn identiteit is in een tijdsgewricht met zijn politieke, ecoJean Monnet de littérature européenne. een mozaïek van identiteiten, een amalnomische en sociale ontwikkelingen. Mijn Koloniale Waren (2001) vindt zijn wortels in wortels zijn in al die aspecten diep verankerd, gaam. Ik denk dat het gevaarlijk is als je maar één identiteit hebt. Dat leidt snel tot fanatisme of zelfs extremisme, tot een wij tegen zij-mentaliteit. Ik ben anglofiel, zelfs DE ‚Wenn man nur eine Identität hat, na de Brexit. Ik ben gefascineerd door de Joodse geschiedenis en de emancipatie van führt das schnell zu Extremismus‘ mijn Joodse voorouders. Ik voel me thuis in In seinem neuesten Buch Tussen Oder en Zenne verwebt der Schriftsteller Joseph Pearce seine kleine Vilvoorde, al woon ik al bijna een halve eeuw Familiengeschichte mit der großen Weltgeschichte. Es ist die Geschichte seines jüdischen Großvaters in Antwerpen. Ik voel me net zo goed thuis in auf der einen Seite und seines flämisch-katholischen Großvaters aus Vilvoorde auf der anderen. Mit Wrocław in Polen, het vroegere Breslau waar vierzehn Jahren erfährt Joseph Pearce, dass sein Vater in Wirklichkeit Werner Peritz und nicht Vernon mijn Joodse grootouders en vader vandaan Pearce heisst. Erst dann erfährt er, dass sein Vater eigentlich ein gebürtiger jüdischer Deutscher und kein kwamen. Ik ben een Belg die houdt van de Engländer ist. Später, in seinem Debütroman Land van Belofte, begibt er sich auf die Suche nach seinen Belgische kust, van alles wat Brussel te biejüdischen Verwandten, die über die ganze Welt verstreut sind. ‚Geschichte und Identität sind miteinander den heeft, van de Vlaamse kunststeden en verwoben. Man wächst nicht nur in einer Familie auf, sondern auch an einem bestimmten Ort und in einer van de prachtige natuur in de Ardennen. Ik bestimmten Zeit mit ihren politischen, wirtschaftlichen und sozialen Entwicklungen.‘ ben ook een Europeaan, ik geloof rotsvast in wat de Europese Unie probeert te bereiken.

H

10

RANDKRANT

Ik ben een grote voorstander van inclusie, een noodzakelijke voorwaarde voor een goed functionerende democratie.’ Ook al woon je er al lang niet meer, toch blijft jouw band met ­Vilvoorde hecht. Over jouw familie langs moeders­zijde schreef je het boek Koloniale waren en Suikertantes, die eigenlijk ook een geschiedenis van de stad zijn. Beschouw je jezelf als een historicus, of eerder een kroniek­ schrijver dan een romanschrijver? ‘In Koloniale waren en Suikertantes heb ik me beperkt tot wat er zich binnen een familie heeft afgespeeld. Daar ben ik zowel familiekroniekschrijver als romanauteur. In Tussen Oder en Zenne heb ik geprobeerd een evenwicht te vinden tussen de grote ­geschiedenis en de geschiedenis die elk individu zelf schrijft, de geschiedenis van doodgewone mensen met de lusten en lasten die ze op hun levensreis tegenkomen. Op het snijpunt van die twee soorten geschiedenis krijg je dan als lezer hopelijk NAAM Joseph Pearce – WOONPLAATS vroeger Vilvoorde, nu Antwerpen – BEROEP schrijver een goed inzicht in hoe een individueel leven door de politieke, economische en sociale omstandigheden wordt beïnvloed en soms meegesleurd. Daarom zit er in Tussen Oder en Zenne ook een boodschap. Ibn Khaldun, geven, een advocaat staat immers klaar inschrijvingen. De hele wereld was er verzameld. Die diversiteit een kans geven, dat is een Islamitische historicus uit de 14e eeuw, om op vraag van de ouders protest aan te de opdracht voor de toekomst.’ schreef dat er minder verschil is tussen het tekenen. Vertrouwen is een fundamentele verleden en het heden dan tussen twee voorwaarde als je als leerkracht je leerlingen Over school en lesgeven schreef je in druppels water. Ik begrijp hem; hij bedoelt iets wilt bijbrengen. Lesgeven is je passie 2011 de roman Schoolslag. Fictie. Hoe dat de mens fundamenteel altijd dezelfde uitleven. Het is niet aanleren wat leerlingen, kijk je aan tegen de huidige hervorblijft, in staat tot zowel het allerbeste als de onderwijskoepels of het ministerie van mingen in het onderwijs? Er wordt het allergruwelijkste.’ onderwijs boeiend vinden, maar geven wat geklaagd dat de kwaliteit achteruit ‘De Poolse schrijver Wiesław Myśliwski je zelf fascineert. Je wilt nieuwe horizonten gaat. Ben je het daarmee eens? schreef dat het ontzettend moeilijk is om openen en nieuwe inzichten creëren bij je ‘Toen ik les begon te geven, werden de te beschrijven wat beschaving is, terwijl leerlingen. Zodat je ze daarna de wereld in leerkrachten op mijn school niet door het helemaal niet moeilijk is om barbarij kan sturen, open voor alle nieuwe ervarineindtermen en beleidsinnovaties om de te definiëren. Een citaat vooraan in mijn gen en kennis die ze zullen opdoen. Vandaag oren geslagen of door onderwijsconsultants worden leerkrachten in een keurslijf van boek is van Voltaire: Zij die je onzin laten en managementexperts met wollig jargon geloven, kunnen je wreedheden laten regels en administratieve verplichtingen de kast op gejaagd. Je had geen andere begaan. Ik kom graag terug op mijn geloof gedwongen, waardoor het hun vaak aan tijd keuze dan op je eigen kompas te varen. De in een inclusieve maatschappij. Dat is niet ontbreekt om zich met de leerstof bezig te gemakkelijk, je moet die inclusiviteit kunnen leerkracht werd vertrouwd, door zowel de houden. Zeker in de taalvakken. Die staan directie, de ouders, de scholenkoepels als waarmaken. Vandaag de dag is dat meer onder zware druk. Iedereen kent Engels, het ministerie van onderwijs. Een leerling dan ooit nodig, want de populisten onder nietwaar? En waarom nog Frans of Duits die in het vierde jaar was gezakt vroeg me de politici vervloeken dat. Natuurlijk maakt aanleren? Of waarom nog een boek lezen? die diversiteit onze maatschappij complexer. eens om hem naar zijn ouders te vergezelDie kortzichtigheid zorgt er niet alleen voor len, zo bang was hij voor hun reactie. Hij Toen ik op 2 september 1974 leerkracht dat de kwaliteit van het onderwijs achteruithoopte wellicht dat ik de pil zou kunnen werd op het Onze-Lieve-Vrouwecollege in gaat, maar dat ook de een bredere kijk op vergulden. Uw zoon moet zijn jaar overdoen, mens en samenleving onder druk staat.’ • Antwerpen, een jezuïetenschool, was het een zeer homogene groep van witte en vaak zei ik tegen de vader. Dan is dat zijn eigen Het boek Tussen Oder en Zenne van schuld, zei de man onbewogen. En daarmee Franstalige leerlingen. Aan het einde van Joseph Pearce verscheen in april dit jaar bij was de kous af. Vandaag zijn leerkrachten vorige zomer kwam ik voorbij mijn oude uitgeverij Atlas Contact. bang om een leerling een onvoldoende te school en zag ik een lange rij staan voor de 11

7 DE GROENE WANDELING

De laatste etappe Het zevende en mogelijk meest contrastrijke deel van de Groene Wandeling loopt door natuurgebieden, volgt het kanaal en de Zenne, en doorkruist een industriezone. Je ontdekt een opmerkelijke afwisseling van landschappen. TEKST Herman Dierickx – FOTO Filip Claessens

H

et mooie natuurgebied van de Keyenbempt verlaat je via de Keyenbemptstraat, om via het Maarschalkdreefje over de Zwartebeekstraat aan te komen in het Bemptpark van Vorst. Daar rijdt het fameuze, kleine stoomtrein­ stelletje voor de laatste keer dit jaar uit tijdens het eerste weekend van oktober tussen 14 en 18 uur (meer info vind je op www.ptvf.eu). Het stoomtreintje ziet er misschien wat pietluttig uit, maar aan de reactie van de kinderen te zien valt dat best mee. Je betaalt 3 euro per persoon, zonder reservatie, voor een afstand van twee kilometer. En de aanwezige begeleiders zijn erg behulpzaam. Maak zeker van de gelegenheid gebruik om iets verderop het Jacques Brelpark – vroeger nog het ­Guldensporenpark, maar Le Grand Jacques nam het over – te bezoeken. Via de Bempt- en Kersbeeklaan ontdek je er prachtige, vijf­ honderd jaar oude woudreuzen. Die bomen zijn zowat de oudste van het Brussels Gewest. Van industrie tot groene oase Keer daarna terug op je stappen om via de Brits Tweedelegerlaan en de Zijdeweverij-

12

RANDKRANT

straat het lawaaierige kruispunt van de Ring met de Humaniteitslaan te bereiken. De laan vormt tot de Bollinckxstraat de grens tussen het Vlaams en het Brussels Gewest. Iets naar het oosten ligt het waterzuiverings­ station van Brussel-Zuid. Helemaal ingekapseld in een uitgebreid industrieel weefsel. Omdat het waterzuiveringsstation op zo’n beperkte ruimte gebouwd werd, is het een van de weinige in België dat zich hoofd­ zakelijk ondergronds bevindt. Uitbreiding is niet meer mogelijk. Om die reden moet het zuiveringsstation van Brussel-Noord de tekortkomingen van zijn zuidelijke evenknie opvangen door onder andere bijkomende zuivering van stikstof.

In het Jacques Brelpark ontdek je prachtige, vijfhonderd jaar oude woudreuzen, zowat de oudste bomen van het Brussels Gewest.

Stap stevig door naar de Internationale­laan om de industriezone ver achter je te laten. Ter hoogte van de haakse bocht naar rechts volg je de open Zenne. Onder de spoorweg door blijf je de Zenne volgen tot aan het kanaal Brussel-Charleroi, tot de Sluis van Anderlecht. Daar steek je de brug over en neem je meteen links om de linker kanaal­ oever te volgen langs de ­Veeweidekaai. Het is een eindje stappen, tot net voorbij de Ring, om rechts de ­Zuunstraat in te slaan. Die brengt je langs opduikende volks­tuintjes feilloos tot aan het bekende natuurgebied Vogel(en)zang. Deze prachtige site in de Vogelzangbeek­vallei wordt beheerd wordt door vrijwilligers van CCN Vogelzang CBN. Meer info over de vereniging vind je makkelijk online. Partners zijn Leefmilieu Brussel en de gemeente ­Anderlecht, die de grootste eigenaar ervan is. In een sterk verstedelijkt gebied vormt het natuur­reservaat een biodiverse groene oase. Lange rijen knotwilgen voelen er Vlaams aan en hun bewoners, zoals de steenuil en de gekraagde roodstaart die je

2 RANDATLAS

Het dorp dat wordt en het dorp dat was hier misschien niet meteen zou verwachten, tekenen present tijdens mijn verkenning. Ik zag ook de blauwe ijsvogelschicht. De vallei vormt een mooie verbinding met het achterliggende Pajottenland. Biodivers eindepunt Hopelijk maak je tijd vrij voor het bijna twintig hectare groot kerkhof van ­Anderlecht. De begraafplaats ondertekende als eerste van het Brussels Gewest de beheerprincipes van het Natuurnetwerk Natagora ­(Waals-Brusselse tegenhanger van ­Natuurpunt). Het is er aan te zien. Hoewel ze eerst lijkt op een geformaliseerde groene ruimte met Franse allures en uitgesproken geometrische vormen, zie je daarna hoe alles zo biodivers mogelijk onderhouden wordt, volgens de in Vlaanderen geldende principes van Harmonisch Parkbeheer. In die zin kan je het bijna een verlengde of een uitbreiding noemen van het aangrenzende natuurgebied in de vallei. Hier eindigt onze zevendelige tocht rond Brussel. De combinatie van uiteindelijk nog veel natuur met een prominent aanwezig stedelijk weefsel blijft verrassen. Je vraagt je af hoe het allemaal naast elkaar kan bestaan. En of het even harmonisch is, is nog een andere zaak. Toch blijft de ontdekkingsroute meer dan de moeite waard. Ze telt meer troeven dan we in de korte reeks hebben belicht: zoals de boeiende musea die Brussel rijk is, de parken, parkjes en volkstuintjes, en niet te vergeten de onnavolgbare îlots verts. Brussel staat erom bekend de open ruimte achter de lintbebouwing meer dan in andere steden groen en rustgevend in te vullen. In Gent zie je het ook, maar urbanisten van overal komen speciaal naar ons land om die van Brussel te bekijken. • www.leefmilieu.brussels/themas/ groene-ruimten-en-biodiversiteit/ de-groene-wandeling

Haren

De Kleine Expeditie gaat met Randatlas op zoek naar wat dat Rand-zijn nu precies is en brengt op die manier de Vlaamse Rand in kaart. Ze zetten hun tenten op in verschillende gemeenten en brengen er verslag over uit in RandKrant. TEKST Koen Demarsin – FOTO Filip Claessens

H

oe blijft een dorp een dorp? Het is een vraag die mensen uit Ternat zich wel eens stellen als ze ’s avonds na het werk op de ­Assesteenweg voor de overweg staan, wanneer een trein naar de stad de verkeersstroom uit de stad tot stilstand brengt. Autotijd geeft bedenktijd, al komt die soms ongevraagd. Het zijn niet alleen de verkeersstromen die in Ternat voor kopbrekers zorgen, maar ook andere tendensen als bevolkingsdruk, ruimtegebruik of de impact op het sociaal weefsel die ervoor zorgen dat de gemeente in snel tempo verandert. Ternat is een deel van de Rand geworden, dat weten intussen de bewoners, de beleids­ makers en becijferen ook rapporten die het hele stadsrandgebied in kaart brengen. Als Ternat dit tempo wil bijhouden, dan is het zaak om nu stil te staan bij wat Ternat vandaag is en om na te denken over wat het wordt. Dat heeft alles te maken met het nu van de plek. Randatlas beschreef tijdens het voorbije Open Monumentenweekend van 11 september, samen met de inwoners, wat de gemeente vandaag is en wat voor hen de moeite loont om door te geven. Dat is geen onbelangrijke oefening, want Ternat verandert hoe dan ook. Dat is zeker. De beste kaart van Ternat die de deelnemers opstelden heeft daardoor iets van een testament die de inwoners van Ternat van vandaag doorgeven aan de inwoners van morgen. Aan die van morgen om er iets mee aan te vangen.

Na de feiten Ook Haren kreeg zijn portie stedelijkheid te verwerken, al was het in tienvoud en tientallen jaren eerder. In Haren was er niet de tijd om erover na te denken. Anticiperen is er nu niet meer bij. Harenaren voelen zich overrompeld door wat hen overkwam met de komst van alweer een nieuwe werf: MIVB, NAVO, het vormingsstation van Schaarbeek. Noem maar op. Dat was keer op keer en telkens weer, met de bouw van de gevangenis als voorlopig eindpunt. Randatlas kwam eind augustus onvermijdelijk na de feiten. Veel komt hier na de feiten. Ook de verhalen van de inwoners die nog weten hoe het was in het dorp komen na de feiten. Verschillende inwoners die hier op verhaal kwamen zijn uitwijkelingen. Ze wonen nu in Grimbergen, Kampenhout, Leuven. Wat er met Haren gebeurde, smeedde hun herinneringen tot een collectief. Op verhaal komen, het klinkt bijna als op adem komen. Als er te veel op korte tijd gebeurt, is dat moeilijk om te behappen. En het lijkt alsof er in al die jaren maar weinig tijd was om echt te verwerken waarmee het dorp werd opgezadeld. ­Randatlas bracht in Haren even een rustpunt, al had het hier meer weg van een verwerkingsmoment dan van een blik op de toekomst. Al is zijn perimeter sterk ingeperkt, Haren blijft herkenbaar als dorp. De steenwegen en sporen mijden nog het oude centrum met een kerk in het midden. •x www.randatlas.be 13

23 LEVENSKUNST Wat het leven brengt en hoe dat zo komt

‘Proberen een beter mens te worden’ Met Katlijn Malfliet en Tom Sauer wilden we het over de kunst

Wat waren tot nu toe de ­hoogtepunten in jullie leven? van het leven hebben. En dat deden we, maar onvermijdelijk Malfliet: ‘De geboorte van mijn kinderen en kleinkinderen. Enkele maanden geleden kwamen we ook uit bij de oorlog in Oekraïne, waarover ze twee werd mijn jongste kleinkind geboren. Ik vind opvallende stemmen zijn die te weinig worden gehoord. dat nog altijd een wonder. Het geeft me een sublieme vorm van geluk. En dit zonder dat TEKST Nathalie Dirix – FOTO David Legrève je de lasten van de bevalling moet ondergaan. (lacht) Ik vind het ook fijn om tijd met hen door te brengen en gewoon voluit mezelf te elk beeld heb je van jouw kindertijd? zijn. Heb jij al kleinkinderen?’ eigendomsrecht in de Sovjet-Unie. De Malfliet: ‘Dan denk ik spontaan aan Sauer: ‘Nee, onze kinderen hebben nog verdediging was een regelrechte kwelling. Ik mijn eerste podiumervaring in de derde was drie maanden zwanger en doodziek. Mijn geen lief. (lacht) Mijn hoogtepunten ervaar kleuterklas. Ik ging naar een schooltje ik in kleine dingen. Als je erin slaagt om echtgenoot bracht me naar de universiteit. in ­Wezembeek-Oppem. Ik speelde een Onderweg zag ik een vrouw de ramen lappen. op een dag je vele taken behoorlijk uit te eekhoorntje. Toen heb ik voor de eerste voeren, dan ben je goed bezig. De prijs Ik dacht: stond ik nu maar in haar schoenen. keer ervaren dat het me ligt om voor een van Vredesambassadeur die Pax Christi Waarom kies ik ervoor om als zwangere publiek op te treden. Later wilde ik actrice me toekende, bezorgde mij een bijzonder vrouw een thesis te verdedigen? Wat doe ik worden. Mijn ouders waren daar niet voor te mezelf aan? Op dat moment besefte ik heel moment, net zoals een gelijkaardige prijs vinden. Ik moest een ernstig diploma halen. sterk dat ik inging tegen wat van mij als vrouw van Rotary International. Ik kon toen een En zo ben ik rechten en Oost-Europakunde publiek van meer dan tienduizend mensen werd verwacht. Met dat rollenconflict ben ik gaan studeren. Optreden ben ik altijd graag toespreken. Ik denk niet dat ik dat ooit nog vaak geconfronteerd geworden.’ blijven doen. Ik speelde een tijdje amateurzal meemaken.’ toneel. Trouwens, lesgeven is ook een vorm Hoe kijk je daar vandaag naar? van optreden.’ Herken je zaken van jezelf in Malfliet: ‘Ik ben blij dat ik heb doorgezet. Sauer: ‘Als docent voer je inderdaad (klein)kinderen? Ik ben ervan overtuigd dat je een boeiend een soort theater op. Dat is nodig om de leven kan leiden door meerdere rollen (pro- Malfliet: ‘Ik hoop dat ze me leren kennen als iemand die geprobeerd heeft om in te gaan aandacht van je studenten vast te houden. fessor, decaan, vice-rector, moeder, groottegen de traditionele rol die mij als vrouw Het beeld uit mijn jonge jaren is een foto op moeder) te combineren. Een vrouwelijke een scoutskamp. Ik zit op een rots. Ik kijk en prof die zelf geen kinderen had, zei me ooit: wordt toegeschreven. Als iemand die niet in de eerste plaats aan zichzelf denkt, maar ook observeer, terwijl mijn kameraden aan een Laat nooit kinderen voor je carrière. Want aan de samenleving een bijdrage wil leveren. vijver aan het spelen zijn. Dat typeert mij. De vroeg of laat, word je toch teleurgesteld in En die haar best deed een beter mens te wereld aanschouwen. Ik wilde hem vooral je carrière. En dan ga je spijt hebben dat je worden. Onlangs kwam mijn kleindochter me vanuit sociaal-maatschappelijk standpunt geen kinderen hebt. Ze zei dus niet, zoals je fier zeggen: Omie, ik ga woord (dictie) doen. begrijpen. Wat ik me ook herinner, is mijn vaak hoort: je zult moeten kiezen.’ Precies alsof ze wist dat ik het heel leuk zou eerste betoging, samen met mijn ouders. Sauer: ‘Maar de combinatie is wel moeilijk, vinden dat ze in mijn voetsporen zou treden.’ Ik was tien jaar. De NAVO had beslist om ook voor mannen. De academische wereld Sauer: ‘Onze oudste dochter is heel boos kernraketten in Kleine Brogel te installeren. is heel competitief. Zonder de steun van over de wijziging in de abortuswetgeving in Mijn ouders betoogden voor het eerst in mijn vrouw zou het mij niet lukken. We zijn de Verenigde Staten. Ze komt echt op voor hun leven.’ dit jaar 25 jaar getrouwd. Wij kijken naar onze relatie als een work in progress. Mede de rechten van de Amerikaanse vrouwen. Veel zal te maken hebben met het feit dat Wat waren de scharniermomenten in dankzij Encounter Vlaanderen, die weekze in de Verenigde Staten is geboren. Dat jullie leven? ends voor het verduurzamen van je relatie Sauer: ‘In het vijfde middelbaar heeft mijn aanbiedt, zijn we ons bewust hoe belangrijk schept een band. Maar ik herken natuurlijk ook het engagement om op te komen voor leraar godsdienst ons een heel trimester het is om open met elkaar te communicesociale rechtvaardigheid.’ over kernwapens laten discussiëren. Met ren en tijd te maken om onze emoties te de huidige eindtermen zou zoiets niet delen. Moesten we dat met zijn allen meer Jij was een aantal jaren verbonden meer kunnen. Het heeft een onuitwisbare doen, onze wereld zou er beter uitzien.’ indruk op mij gemaakt. Het motiveerde mij Malfliet: ‘Mijn man en ik geven elkaar maxi- aan de befaamde Harvardom politieke en sociale wetenschappen male vrijheid. ’s Ochtends komen we elkaar universiteit? Hoe kijk je naar de Amerikaanse cultuur? te studeren.’ tegen aan het ontbijt, maar ons uitgangsSauer: ‘Harvard is een academisch paradijs. Malfliet: ‘Mijn scharniermoment was mijn punt is om elkaar zoveel mogelijk ruimte Ik heb daar Mandela, Chomsky, Biden, doctoraatsverdediging over het persoonlijk te geven.’

W

14

RANDKRANT

KATLIJN MALFLIET − Emeritus hoogleraar (KU Leuven) − Doceerde vakken over de

Sauer: ‘Zo’n collectieve stem zie ik er niet meteen komen. Ik zie eerder de industrie aan de alarmbel trekken omdat met de oorlog hun faillissement dreigt.’

politieke, sociale en juri-

Wat doet de huidige oorlogssituatie met jou als (groot)ouder? − Decaan van de faculteit Malfliet: ‘Het spreekt voor zich dat mijn Sociale Wetenschappen kinderen indertijd geen wapens als speel(2010–2013) goed kregen. Het belette hen niet om met − Vicerector Duurzaamkapstokken naar elkaar te schieten. Oorlogsheid, Diversiteit en denken was ook hen niet vreemd. (lacht) Cultuur (2013–2017) Maar mijn opvoeding heeft toch zijn sporen − Voorzitster Pax Christi nagelaten. Dat merkte ik toen mijn kleinzoon (1994–1998) van vijf onlangs zei: Wapens, dat willen we − Auteur van Poetinisme, niet, hé oma.’ (algemeen gelach) een Russisch fenomeen Sauer: ‘Conflict is eigen aan de mens. Het is een gegeven. Hoe gaan we ermee om? Dàt is de vraag.’ (inter)nationaal geen debat wordt gevoerd Malfliet: ‘Door te proberen een beter mens over alternatieven voor de vreselijke militarite worden. Dat is nodig willen we vooruitsering die vandaag als een vanzelfsprekendgang maken als mensheid. We moeten het heid wordt beschouwd. En zeggen dat er bij oorlogszuchtige in ons overstijgen. Dat de val van de Berlijnse muur een opening was is humanisering.’ om anders over veiligheid te denken. Dat we Sauer: ‘Eigenlijk doen we het als mensheid die kans verkwanseld hebben, is voor mij een niet zo slecht. De voorbije decennia hebben zeer grote teleurstelling.’ we op meerdere vlakken vooruitgang Sauer: ‘Er bestaat wel degelijk een alternatief: geboekt. Er worden heel wat minder oorlode Organisatie voor Veiligheid en Samenwer- gen tussen staten gevoerd. De economische king in Europa (OVSE), die tot doel heeft de groei en geletterdheid gingen erop vooruit.’ samenwerking tussen 57 lidstaten op militair, Malfliet: ‘Met de huidige oorlog in Oekraïne economisch en humanitair vlak te bevorderen. hebben we toch een flinke stap achteruit­ Ook Rusland en de ­Verenigde Staten maken er gezet. Ik pleit voor meer aandacht voor thedeel van uit. En toch wordt er nauwelijks over ma’s als conflictpreventie en vredesdenken. gesproken. Hoe kan dat? Omdat ze volledig Ik geloof ook in het belang van diversiteitsondergesneeuwd wordt door de NAVO.’ denken. Een beter mens worden, dat gaat Malfliet: ‘Dat soort veiligheidsconcept hebover in vrede leven, ook met mensen die ben we nochtans nodig als alternatief voor de anders zijn dan wij.’ militarisering van Europa.’ Sauer: ‘Bij Pax Christi hebben we twee Welke kunstvorm kan jou jaar geleden de werkgroep Veiligheid en troost bieden? ­Ontwapening opnieuw opgericht. We Malfliet: ‘Ik houd van film. Een tijdje geleden zijn nu klaar met het schrijven van een maakte de Australische film Man of Flowers ­Vredesmanifest waarin we pleiten voor een indruk op mij. Het gaat over een excentrieke alternatief voor de militarisering.’ man die voor zichzelf een eigen universum Malfliet: ‘Zorg ervoor dat het zoveel mogelijk heeft gecreëerd. Eigenlijk kan hij niet tegen de gedragen wordt, zodat het geen slag in het hardheid van deze wereld. Hij compenseert water wordt. We hebben nood aan een luide, die door brieven aan zijn overleden moeder te collectieve stem van vredesorganisaties, schrijven, bloemen te verzorgen, naar muziek academici, vakbonden, duurzaamheids­ te luisteren en naar vrouwen te kijken die zich denkers, klimaatactivisten die pleiten voor voor hem uitkleden. Het verhaal speelt zich een andere weg. Anders zijn we op weg naar af in een heel picturale omgeving waar je het de verdoemenis.’ frêle, het kwetsbare van de mens voelt.’ dische transformatie in

Midden- en Oost-Europa

Al Gore, Huntington,… aan het woord gehoord. Het is een land waar je, als alles meezit, echt vooruit kan komen. Ambitie vinden ze geen vies woord. Bij ons wordt ambitie nogal snel de kop ingedrukt. Eigenlijk hebben de Amerikanen een beetje te veel van wat wij in Europa te weinig hebben.’ Wat waren de moeilijkere momenten of teleurstellingen? Sauer: ‘Tot nu toe heb ik veel geluk gehad, zowel op het vlak van gezondheid als op vlak van de liefde. De moeilijkste tijd was mijn postdoctorale periode. Je hebt keihard aan je doctoraat gewerkt zonder enige garantie op een benoeming. Die onzekerheid vond ik niet makkelijk om mee om te gaan. Vooral omdat ik toen al vader was en mij verantwoordelijk voelde voor mijn gezin.’ Malfliet: ‘Waar ik het moeilijk mee heb, is dat men onze inzichten vaak niet au sérieux neemt. Dat merkte ik opnieuw toen mijn boek over het Poetinisme uitkwam. Ik kreeg de kritiek dat ik overdreef, aan complot­theorie deed of de vleesgeworden verontwaardiging was. Dan denk ik: waarom luistert men niet naar de inzichten die ik, na al mijn jaren van intensief studiewerk, wil delen?’ Sauer: (knikt instemmend) ‘Luisteren we wel voldoende naar anderen en nemen we hun stellingen wel ernstig? Die kritiek van vleesgeworden verontwaardiging vind ik dan weer een compliment.’ Malfliet: ‘Het is toch bedroevend dat er

15

23 LEVENSKUNST

TOM SAUER − Hoogleraar Internationale Politiek (Universiteit Antwerpen) − Lid van de Raad van Bestuur van het Vlaams Vredesinstituut − Lid van de Raad van Bestuur Pax Christi Vlaanderen − Auteur van het boek De strijd voor de vrede

Hoe vat je de kern van jouw boek samen? Sauer: ‘Mijn boek De strijd voor vrede gaat over de kracht van inclusie. Dat kan je zowel toepassen op onze politiek ten aanzien van Rusland als onze Syriëstrijders. Door Rusland in een Euro-Atlantische alliantie te integreren en jongeren van allochtone afkomst meer deel uit te laten maken van onze samenleving, vermijd je uitsluiting met alle vernietigende gevolgen van dien.’ Malfliet: ‘In mijn boek Poetinisme, een Russisch fenomeen zet ik uiteen hoe het politieke regime van Rusland werkt. Niet zo evident omdat het zich als een duale staat opstelt. Rusland stelt zich voor als een land met democratische instellingen, maar daarachter gaat er een feodaal netwerk schuil met Poetin aan de top. Hij is de spreekbuis van het Kremlin waar alle macht geconcentreerd zit. Die macht controleert alle rijkdommen (olie, gas, nikkel,…) van het land. Welk boek heeft voor jou een Daardoor kan het Kremlin zich alles veroorspeciale betekenis? loven en zijn ambitieuze strategie uitvoeren. Sauer: ‘Het Vredesboek van Bernard Benson. Wij Europeanen zouden moeten sidderen Het is het verhaal van een klein jongetje dat en beven als we wisten wat er op ons naar de wereldleiders trekt om hen wakker afkomt. Rusland stelt zich op als een muis, te schudden en te zeggen dat de nucleaire maar heeft het potentieel om een beer te wapenwaanzin moet stoppen. Ik kan me worden die ons in zijn klauwen krijgt.’ perfect met dat jongetje vereenzelvigen.’ Sauer: ‘Daar ben ik het niet mee eens. Malfliet: ‘Becoming van Simone de Beauvoir. Rusland is een krimpende macht, zowel Tegen de stroom in koos zij ervoor om als economisch, demografisch als militair. Ze ongehuwde vrouw in vrijheid te leven. In het willen als regionale grootmacht gewaarboek kom je erachter hoe moeilijk het voor deerd worden. De Amerikanen hebben haar was om een andere weg te bewandede Russen in de armen van de Chinezen len dan te trouwen en kindjes krijgen. Ze geduwd. Niet slim.’ heeft tegen heel wat vooroordelen moeten vechten. Het was echt niet evident om als Hoe kijken jullie naar ouder worden? zelfstandig denkende vrouw door het leven Malfliet: ‘Ik wil dat in de eerste plaats te gaan. Ik heb veel respect voor de moedige aanvaarden en er niet over zeuren. Ik wil keuzes die ze maakte. Ook nu nog moeten een WOW worden: een Wild Old Woman. Ik vrouwen hun vrijheid afdwingen. Onze wil nieuwe domeinen verkennen. Ik wil het bevrijdingsstrijd is niet gestreden.’ klassieke patroon waaraan een oma moet Sauer: ‘Ik heb iets met films waarin onrechtvaardigheid aan de kaak wordt gesteld. De film over Steve Biko heeft me ontroerd. Hij was de man die in de jaren 70 een hele generatie inspireerde om tegen de apartheid op te komen. Net zoals Nelson Mandela heeft hij veel in beweging gezet. In 1977 werd hij vermoord. Ik hou ook van Ierse en Britse folkmuziek: Mary Black, Christy Moore, Eleanor McEvoy, Amy McDonald,… Jammer genoeg maak ik hiervoor te weinig tijd.’ Malfliet: ‘Ik hoor graag Russische en Centraal-Europese muziek. Vooral de hoge klanken van een viool doen iets met mij. Zo kwam ik ooit in contact met een Armeense componist. De muziek die hij maakt, slaagt erin om de wreedheid van de Armeense genocide te vertolken. Prachtig hoe die hoge klanken door merg en been gaan en het wrede lot van onschuldige mensen oproepen.’

16

RANDKRANT

voldoen, doorbreken. Een oma kan veel meer dan pannenkoeken bakken. (lacht) Ze kan nog nieuwe zaken ondernemen en opkomen voor de belangen en de waardigheid van de oudere generatie. Op dat vlak wil ik graag een rolmodel zijn voor mijn (klein)kinderen en de samenleving.’ Sauer: ‘Ik sta niet echt stil bij het ouder worden, al kan ik niet ontkennen dat het lichaam niet altijd meer meewil zoals vroeger. Dat ervaarde ik enkele maanden geleden toen ik bij het skiën mijn kinderen niet meer kon volgen.’ (lacht) Hoe kijken jullie naar de eindigheid van het leven? Malfliet: ‘Je wordt in het leven geworpen. Het is aan jou om met je capaciteiten er het beste van te maken. Niet alleen voor jezelf, maar voor de hele samenleving. Want een individualistische maatschappij is niet mijn ding. Be nice to each other, zegt de Amerikaanse econoom Jeffrey Sachs. Zo wil ik oud worden: be nice. Maar ook wild. (lacht) Onlangs zag ik een overlijdensbericht waarin stond: Het boek is uit. Ik vind dat een mooie gedachte. Op een bepaald moment is het genoeg geweest. En dat is ook goed zo.’ Sauer: ‘Gun het elkaar, vind ik een goede leidraad. Dat zouden we allemaal wat meer moeten toepassen. Ik wil ook graag geloven dat we tijdens onze tijd op aarde een verschil hebben gemaakt. Dat ons leven niet zinloos is.’ •

Katlijn Malfliet en Tom Sauer wisselden ook van gedachten over de oorlog in Oekraïne, het militarisme, de vredesbeweging, Rusland en de NAVO. Lees deze interessante gedachtewissel in een vervolgartikel op www.randkrant.be

CULTUUR

IJs, vuur en Asse Jeroen Van Nieuwenhove verhuisde zes jaar geleden van Asse naar IJsland waar hij fulltime natuurfotograaf werd. De ongerepte IJslandse natuur en vulkanische uitbarstingen inspireerden hem tot een boek en een expo die hij in CC Asse komt presenteren. TEKST Michaël Bellon – FOTO Jeroen Van Nieuwenhove

E

en drone zoemt boven de vallei Geldingadalir in IJsland. Een langdurige uitbarsting van het vulkanisch systeem Fagradalsfjall produceert er een lavastroom die abstracte patronen tekent over een uitstulpend en stollend landschap dat voortdurend verandert. Op het moment dat Jeroen Van Nieuwenhove met zijn drone een foto neemt van het natuurspektakel lijkt de lava een vurige draak op het verkoolde oppervlak te tekenen. Met die foto kaapt hij in de wedstrijd World Landscape Photographer 2022 de eerste plaats weg in de categorie abstracte beelden. Zijn Lava Dragon wordt door de Deense landschapsfotograaf Mads Peter Iversen a once-in-a-lifetime shot genoemd (zie ook pg. 3). Nabij de natuur Van Nieuwenhove heeft het zich dus nog niet beklaagd dat hij in 2016 definitief van hometown Walfergem naar IJsland verhuisde. Die stap zette hij na verschillende bezoeken aan het eiland in de jaren daarvoor. ‘De eerste keer was in 2012. Vanaf dan voelde het precies alsof ik niet meer zo graag in België was. In het begin dacht ik dat het gewoon met een vakantie­ gevoel te maken had, maar ik bleef terugkeren, besliste te verhuizen, leerde er iemand kennen en nu krijg ik volgend jaar misschien zelfs de IJslandse nationaliteit.’ Jeroen reisde als kind al veel en was toen ook al erg geïnteresseerd in de natuur. Maar wat maakt dat hij zich net in IJsland zo thuis voelt? ‘Wat me in België opvalt, is het gejaagde en stresserende tempo, terwijl

ginder de houding meer is van we zien wel, uiteindelijk komt het wel goed. De nabijheid van de natuur heeft daar veel mee te maken: gemiddeld één keer om de vijf jaar barst een vulkaan uit en in de winter gooien sneeuwstormen dikwijls je plannen overhoop. Dat maakt de relativiteit van een en ander snel duidelijk.’ Zijn kinderdroom In IJsland kreeg Van Nieuwenhovens passie voor fotografie vrij spel. De voormalige IT’er, die begon als evenementfotograaf is nu fulltime natuurfotograaf, geeft fotoworkshops, begeleidt natuurtochten voor fotografen, verkoopt zijn foto’s, heeft zijn eigen youtube-­ kanaal, en maakte net het boek New Earth. A Photographic Journey Of The Eruption. Daarin staan adembenemende foto’s en een persoonlijk verslag van de uitbarsting van Fagradalsfjall in 2021. Die vond bij manier van spreken plaats in zijn achtertuin, en had zo’n impact op hem dat hij er 44 keer naartoe trok. ‘De uitbarsting meemaken was een kinderdroom die uitkwam. Het ging dan ook nog eens heel uitzonderlijk om een Schildvulkaan waar je veilig naast kan staan. Je moet alleen een gasmasker in de buurt houden tegen de schadelijke gassen. Van het begin wou ik tonen dat er meer was dan de stereotiepe foto’s over de uitbarsting die op Instagram verschenen, door te focussen op details, en de verschillende fases en veranderingen in beeld te brengen.’ Van Niewenhovens boek heet niet voor niets New Earth. ‘De lava is natuurlijk indrukwekkend, maar wat nog meer

indruk maakte, was dat de krater waar ik de eerste dag naast stond nu een berg is die je van in Reykjavik kan zien. Hoeveel mensen hebben er voor hun ogen een berg zien geboren worden? De skyline is helemaal veranderd.’ Veranderend landschap Zijn fototentoonstelling in CC Asse zal Vuur en IJs heten, en toont behalve het vuur van de vulkaan ook de ijslandschappen op het eiland. ‘IJsland heeft veel extremen te bieden. Elke tien kilometer sta je in een ander landschap. Ook de klimaatverandering leeft hier heel sterk. Sommige gletsjers trekken zich met honderden meters per jaar terug. Onder de grootste gletsjer liggen enkele van de gevaarlijkste vulkanen. Als dat ijs verdwijnt gaan we meer uitbarstingen krijgen.’ Natuurlijk zal Van Nieuwenhove tijdens zijn lezing ook spreken over fotografie zelf. Over het feit dat je beelden niet te veel moet bewerken omdat de natuur voor zich spreekt, dat je hulpmiddelen als drones niet uit gemakzucht moet inzetten, maar alleen als ze een meerwaarde bieden, en dat achter de beste foto’s een authentiek verhaal schuilt. • www.jvn.photo 19 OKT TOT 13 NOV

Vuur en IJs (expo) DO – 20 OKT – 20.00

New Earth (lezing) Jeroen Van Nieuwenhove Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60 17

Ambitieuze klimaatplannen in de Rand Begin mei gaven Hoeilaart, Overijse, Tervuren, Huldenberg en Bertem de aftrap voor een klimaatalliantie waarmee ze de krachten willen bundelen om op een meer efficiënte manier de CO2-uitstoot op hun grondgebied terug te dringen. Ook andere gemeenten in de Rand nemen initiatieven die het klimaat ten goede zouden moeten komen. TEKST Luc Vanheerentals – FOTO Filip Claessens

D

eze regio van deze vijf gemeenten is goed voor 80.000 inwoners en 34.000 ­woningen. Hun ambitieuze doel is om tegen 2050 alle aardgas en mazoutketels te vervangen door duurzame alternatieven zoals een warmtepomp of warmtenet. Het is slechts een van de vele innoverende projecten van gemeenten uit de Vlaamse Rand om de steeds toenemende opwarming van de aarde terug te dringen. Hieronder lees je een overzicht van wat dertien gemeenten in de Rand hiervoor doen. Samenwerking is noodzakelijk Aanleiding voor de oprichting van de ­klimaatalliantie is het besef dat samenwerking noodzakelijk is om resultaten te bereiken. De vijf gemeenten engageerden zich eerder in het kader van burgemeesters­convenant om tegen 2020 en 2030 de CO₂-uitstoot op hun grondgebied respectievelijk met 30 en 40% te verminderen. In 2020 was dat gemiddeld nog maar voor 5% het geval. ‘Bij de toekenning van Vlaamse en Europese subsidies vallen kleine gemeenten vaak uit de boot. Deze samenwerking maakt van ons een middelgrote stad die meer kans maakt op financiële steun’, zegt Bram Peters (Groen), milieuschepen van Tervuren. Momenteel wordt een uitgebreid actieplan voorbereid. De klimaatalliantie wierf ondertussen reeds een project- en renovatie­begeleider aan. De eerste gaat onder meer op zoek naar nieuwe fondsen, de tweede helpt inwoners hun huis te isoleren. Volgens Peters zal er ook intens worden samen­gewerkt met partners zoals de energie­coöperatie Druifkracht.

18

RANDKRANT

De initiatieven op de daken. Momenteel wordt slechts 6,6% Hoeilaart, Overijse en Tervuren nemen nu van de bruikbare daken in Asse hiervoor benut. al heel wat maatregelen om de CO₂-uitstoot Om tegen 2030 de uitstoot met minstens 40% te doen dalen. Naast energiebesparing in de te doen dalen in vergelijking met 2011 wil men eigen gebouwen geeft Overijse onder meer de renovatiegraad van woningen aanzienlijk gratis bouwadvies aan particulieren. Op vlak verhogen. De gemeente liet tot dusver reeds van mobiliteit wordt het eigen wagenpark 130 energieaudits uitvoeren bij particulieren die energiezuinig willen verbouwen. De systematisch groener gemaakt en worden gemeente maakt ook werk van meer groen en alternatieve vervoersmiddelen gepromoot. bos, zoals in het Kerremanspark. Er worden ook projecten onderzocht om energie op te wekken, zoals windmolens langs de E411 en het herstel van een oude De gemeenten steken watermolen op de Lane. Tervuren maakt een stevig tandje bij, maar een klimaatadaptatieplan, plant 2.000 zijn nog ver verwijderd bomen in de Leeuwerikenlaan, plaatst van de vooropgestelde zonne­panelen op eigen gebouwen en promoot deelwagens. In samenwerking met doelstellingen. Futureproofed neemt ook Hoeilaart maatregelen zoals het plaatsen van zonnepanelen Een opvallende maatregel in Beersel is het project Burgerbudget voor klimaat­projecten, op gemeentegebouwen, het intern gebruik van 100% groene stroom, het aanbieden van waarvoor het gemeentebestuur vanaf dit deelwagens, energieadvies op maat, het pro- jaar 10.000 euro uittrekt. In aanmerking moten van zonnepanelen aan de hand van de voor steun komen projecten over hernieuwbare energie, vergroening, ontharding of Zonnekaart Vlaanderen, en doet het samen duurzame deelmobiliteit. In het kader van met basisscholen een boomplantactie. Asse installeerde al in 2015, samen met Jong Lokaal Kabaal steunt de gemeente ­Ecopower, vier windturbines op zijn grondjongeren om een eigen klimaatactie uit te gebied, goed voor het verbruik van 6.000 voeren. In het najaar van 2021 ging men in huishoudens en 3,6% van het totale energieLot van start met een wijkrenovatietraject verbruik in de gemeente. Het bestuur streeft waarbij inwoners gestimuleerd worden er tegen 2030 naar dat minstens 10% van om het energieverbruik te verduurzamen. het energie­gebruik afkomstig is van lokaal Dit najaar zullen twee nieuwe, collectieve geproduceerde hernieuwbare energie. Op elf wijkrenovatie­trajecten worden opgestart. gemeente­gebouwen werden er zonnepanelen In het kader van Beersel Wekt Op wordt geplaatst en nieuwe gebouwen worden voorhet plaatsen van bijkomende wind­turbines zien van warmtepompen. Naast meer windmo- onderzocht, een project rond zonne-­energie lens en het opwekken van stroom of warmte gerealiseerd en de opstart van een lokale via warmtekrachtkoppeling, warmtepompen energiegemeenschap onderzocht om de of zonneboilers wil men meer zonnepanelen opgewerkte hernieuwbare energie te delen.

BOUWWERK

Rizoom Vilvoorde tracht zijn klimaatbeleid zoveel mogelijk te verankeren binnen al zijn beleidsdomeinen en de meerjarenplanning. Om alle lokale belanghebbenden (bedrijven, organisaties, scholen, burgers) te betrekken, trad de stad toe tot het lerend netwerk Urbact van Europese Zero Carbon Cities. De stad zette reeds de eerste stappen om in dialoog te gaan met inwoners. Projecten van verenigingen worden financieel ondersteund. Om mensen te begeleiden bij renovatievragen, energieaudits en hernieuwbare energie toerde in de periode 2017-2020 de Woon+bus door de stad. Alle advies wordt momenteel gebundeld in het Energiepunt. Vilvoorde sensibiliseert onder meer met de Klimaatket, de centrale figuur in een educatief programma voor scholieren. Om projectontwikkelaars te sensibiliseren werd de kwaliteits- en duurzaamheidskamer in het leven geroepen. Sint-Pieters-Leeuw werkt samen met WarmNest, Klimaatpunt en 3WPlus om in­woners te begeleiden bij het energiezuiniger maken van hun woning. Speciale aandacht gaat uit naar mensen in energie-armoede. Om de toenemende verharding tegen te gaan, werd in mei 2020 in de open ruimte een verkavelingsstop ingevoerd (met uitzondering van gronden langs uitgeruste wegen). De gemeente steunt klimaatprojecten van burgers. Samen met Klimaatpunt en Haviland wordt een groepsaankoop van elektrische fietsen georganiseerd. Met Beersel en Halle werd gestart met de opmaak van een autodeelactieplan en werden bijkomende deelauto’s en -fietsen geplaatst. De gemeente kocht zes elektrische dienstwagens die ’s avonds en in het weekend door inwoners gebruikt kunnen worden. Voorts maakt de gemeente werk van extra toegankelijk groen en ontharding en stelde

Factor 4 aan voor renovaties van gemeente­ gebouwen via energiedienstencontracten. Merchtem plaatste zonnepanelen op alle beschikbare daken van gemeentegebouwen en maakt werk van kleine groene eilandjes. De gemeente legt bij nieuwbouw strenge isolatienormen op en verplicht bij nieuwe meer­gezinswoningen grotere regenwater­ putten. Ook Zaventem plaatste zonnepanelen op de daken van gemeentegebouwen. Deze gemeente wil duizenden bomen aanplanten: 10.000 in het Zeenpark, 3.000 in Nossegem, 8.000 in Sint-Stevens-Woluwe. ­Grimbergen sensibiliseerde in juni met het Mobiel ­Energiehuis en biedt individuele hulp aan via 3Wplus. Er staat een project wijkrenovatie op stapel waarbij men de inwoners per wijk gericht informeert en ondersteunt. Op het dak van GBS ’t Mierken werden zonnepanelen geplaatst waarin burgers konden participeren. Ook in de faciliteitengemeenten beweegt er wat. Kraainem installeerde in 2021 zonnepanelen op de daken van een aantal gemeentelijke gebouwen en liet Fluvius het energiegebruik ervan screenen. Op de Kleine Maalbeek wil men een waterturbine installeren. Onder het motto Beter renoveren met Klimaatpunt begeleidt Sint-Genesius-Rode particulieren bij renovaties. Met het duurzaamheidsfeest The Green R(hode) wil men mensen bewustmaken van diverse aspecten van duurzaamheid. Scholen kunnen voor de vergroening van speelplaatsen een subsidie krijgen. Drogenbos sensibiliseert de bevolking onder meer met de organisatie van klimaatcafés en de oprichting van een klimaatraad. Er werden de afgelopen jaren al tal van bomen aangeplant en werk gemaakt van het vergroenen van het openbaar domein en promotie van het fietsgebruik. •

VILVOORDE Aan de stadsrand van Vilvoorde, langs de Zenne, groeit een plek. Jonge ­boompjes, constructies van recup­materiaal, kunstwerken, speeltuigen nestelen zich ongedwongen tussen het beton en de baksteen van oude militaire loodsen. In 2019 kocht de stad het voormalig legerdomein Asiat om ruimte te geven aan kunst en cultuur, sport en recreatie, ondernemerschap en innovatie. Voor de ontwikkeling van de site stapt Vilvoorde mee in een experimenteel architecturaal avontuur volgens de filosofie van Deleuze. Architectuur als een ­becoming, zonder hoofdstructuur of hiërarchie maar als het resultaat van verbindingen en bewegingen, als een rizoom, een wortelstok die zijn weg zoekt, met onvoorspelbare vertakkingen en richtingen. Geen uitgetekende plannen met vastgelegde bestemming voor de bestaande loodsen dus. De plek krijgt ademruimte en tijd om organisch te groeien volgens de noden en impulsen van de bewoners. Twee externe beheerders, Onkruid en Den Hoorn, begeleiden dit proces. Duurzaamheid en circulariteit staan daarbij voorop. Kick-off was in 2019 het ­Horstfestival, een feest van architectuur, kunst en muziek. En zo ontwikkelt zich in de oude hallen stilaan een straat met kleine economie waar kleine onder­ nemers en vzw’s hun intrek nemen. Rond de voormalige sporthal kwam een ­skatepark en worden plannen gesmeed voor een boulder/klimzaal. Een andere loods wordt een makershal voor circulaire bedrijven zoals Circular Matters die plastic­vervangers maakt op basis van planten. Events en fuiven kunnen in de grote hallen, maar ze kunnen ook gewoon een speelplek zijn. Een ontmoetingsplek met mogelijkheden, die tot de ­verbeelding spreekt. • TEKST & FOTO Tine De Wilde

19

7 VITALE KRACHT

Koorzang is vergelijkbaar met teamsport Het vierstemmige Carmina Kamerkoor uit Meise leeft ambitieus toe naar de opvoering van de Messiah van Händel. Met dit concert wil Carmina niet alleen volwassenen, maar ook jongeren uit de Vilvoordse scholen aanspreken. Het koor is een symbool van veerkracht en verbinding. TEKST Gerard Hautekeur – FOTO Filip Claessens

dirigent Michiel Haspeslagh

C

armina heeft in de voorbije 50 jaar een stevige reputatie opgebouwd. ‘Om de twee jaar brengen we een klassieker zoals eerder al het Requiem van Mozart en de Schepping van Haydn in de Onze-Lieve-Vrouw van de Goede Hoopkerk in Vilvoorde. We wisselen het klassieke repertoire af met een lichter muzikaal programma in GC de Muze van Meise’, vertellen voorzitster Susie Vertongen en bestuurslid Isabel Grillet, de enthousiaste voortreksters van Carmina. Sociaal netwerk ‘Ons kamerkoor telt een dertigtal zangers. Met open repetities proberen we nieuwe mensen aan te trekken. Om de zangmicrobe al vroeg door te geven, zijn we in september met een kinderkoor gestart. Het richt zich tot kinderen van het derde tot het zesde leerjaar uit de gemeente.’ Je kunt niet zomaar instappen in het kamerkoor. ‘Je hoeft niet van het blad te kunnen zingen, maar notenkennis en zang­ ervaring zijn wel een vereiste. Onze gedreven, professionele dirigent Michiel Haspeslagh

20

RANDKRANT

legt de lat hoog’, zeggen Vertongen en Grillet eenstemmig. Ze geven tal van redenen om aan te sluiten bij het muziekkoor. ‘Samen zingen is een verrijking, het schept een samenhorigheidsgevoel en verhoogt het zelfvertrouwen. Het is wetenschappelijk aangetoond dat zingen een heilzaam effect heeft

Samen zingen is een verrijking. Het schept een samenhorigheidsgevoel en verhoogt het zelfvertrouwen. op je mentale en fysieke gezondheid. Bij het zingen produceren de hersenen endorfine, het zogenaamde gelukshormoon, dat een goed gevoel geeft. Tijdens de zang hechten we veel belang aan de juiste ademhalingstechnieken die ervoor zorgen dat het bloed meer zuurstof opneemt. Die ademhalingstechnieken drijven angstgevoelens naar de achtergrond. Zingen is een heel intensief proces waarbij je je continu moet concentre-

ren op de noten, de toon, het ritme, de uitspraak en tegelijk moet je aandachtig blijven luisteren en je voortdurend afstemmen op de andere koorleden. Samen zingen is een groei- en groepsproces met als orgelpunt de publieksuitvoering. In de aanloop naar een concert verzetten vrijwilligers bergen werk. Ook die praktische voorbereidingen creëren een band. In die zin is het koor een sociaal netwerk’, stellen de dames. Dirigent als spilfiguur Voor de uitvoering van de Messiah van ­Händel zullen tachtig à negentig muzikanten op het podium staan. Carmina zingt samen met Cantabile uit Hove en doet een beroep op een barokensemble en professionele solisten. De spilfiguur in dit samenspel is dirigent Haspeslagh. ‘Ik ben opgegroeid in een muzikaal nest. Volgens mijn moeder kon ik al zingen nog voor ik kon spreken. In 2010 nam ik van haar de regie van het jeugdkoor in Kessel-lo over. Twee jaar later wonnen we de wedstrijd Koor van het Jaar en nadien kwam alles in een stroomversnelling.’

2 MIJN BOEK, MIJN VRIEND

‘Een observator van de menselijke poppenkast’ ­ aspeslagh is een professionele zanger, die H vast verbonden is aan het Vlaams Radiokoor en er geregeld fungeert als gastdirigent. De Messiah beschouwt hij als een meesterwerk. ‘Händel is in dit werk op zijn best met een paar steengoede stukken en prachtige aria’s voor alt en sopraan. Nagenoeg iedereen kent de Messiah van het Hallelujah. Het is een publiektrekker. Maar wees gerust, je zal geen platgewalste plaat te horen krijgen.’ Inspirerend scholenproject Naast de twee publieksconcerten op 18 en 19 november om 20 uur, is er een ingekorte versie van de Messiah voor het schoolconcert op 18 november om 14 uur. ‘Dit is ons zesde scholenproject dat zich tot alle Vilvoordse scholen richt’, aldus Vertongen en Grillet. ­‘Carmina heeft voor de leerkrachten een les-map uitgewerkt met informatie over de leefwereld en de tijdsgeest van componist Händel. Met ons schoolconcert bereiken we leerlingen uit alle schoolrichtingen. We zien een zeer divers publiek dat representatief is voor de bevolking van de Noordrand. Voor veel jongeren is het trouwens een unieke ervaring om een live concert met tachtig muzikanten mee te maken. Tijdens een vorig concert zag je jongeren verrast opkijken bij het horen van de altus, een zeer hoge mannenstem die het stembereik van een alt heeft. Met een kwinkslag verwees de dirigent naar hedendaagse muziek zoals Take it easy van Mika, die ook zo’n hoge toon aanslaat. De interactie tussen de dirigent en de jongeren is belangrijk. Hun appreciatie blijkt uit het overdonderende applaus op het eind. Het scholenproject krijgt de steun van de stad Vilvoorde en het Vlaams Gewest.’ • www.carmina.be

Sinds ik singer-songwriter Jonas

Wanneer de personages rond de radio zitten Winterland uit Merchtem een paar jaar te wachten op het bericht of de oorlog al dan niet begonnen is, maakt Simons vader geleden voor het eerst interviewde, zich bijvoorbeeld druk om de begintoon. ontstonden er nu en dan spontane Normaal begint de nieuwsuitzending met het digitale babbels over boeken. gekraai van een haan. ‘Ik ben benieuwd, of TEKST Ines Minten – FOTO Filip Claessens ze vandaag gewoon kukeleku doen’, zegt de man. En wanneer dat zo is, reageert hij met: k zoek dringend een goed boek. Jij nog ‘Dat is een schandaal.’ Geen superlatieven of tips?’ De titels en argumenten vlogen grote emoties. Enkel dit zinnetje, dat al de over en weer. Heerlijk. Zo liet hij me De rest bevat: hoe kan alles gewoon doorgaan ondergang van de familie Boslowits ontdekterwijl de wereld instort? ken, de novelle waarmee Gerard Reve in 1947 debuteerde. Toen Winterland ­Germaanse Toon het met een beeld talen studeerde, schreef hij er zijn eind‘Reve is een enorm goede observator van de verhandeling over. 100 pagina’s over een menselijke poppenkast’, zegt Winterland. boek van amper 50. In de tussentijd is zijn ‘Alles is theater. Iedereen is heel het verhaal ­enthousiasme niet getemperd, heel recent is lang, soms met de beste bedoelingen, dingen het mijne volledig aangewakkerd. aan het verdraaien, verzwijgen of met taal De jonge ik-verteller Simon slaat de af aan het dekken. Als verteller doorprikt bevriende Joodse familie Boslowits Simon de leugen voortdurend, maar als gefascineerd gade. Wanneer de Tweede personage doet hij er gewoon aan mee.’ ­Wereldoorlog uitbreekt, is hij getuige van Reve toont zich een meester in het basisde toenemende angst binnen het gezin en principe van goede literatuur: show, don’t ruimer, in de maatschappij. In een sobere, tell. Toon het aan met een beeld of actie in ­feitelijke, zelfs onderkoelde toon geeft hij plaats van met beschrijvende woorden. ‘Ik weer wat hij ziet en hoort. zeg precies hetzelfde wanneer ik lesgeef over songschrijven. In plaats van in dagboekstijl Zuinige vertelling te zeggen hoe triest je bent omdat je grote ‘Het opmerkelijke aan dit boek is dat er geen liefde je heeft verlaten, creëer je beter een enkele keer het woord Jood, holocaust of setting of beeld. Tussen de regels van wat je deportatie in voorkomt. Het gebeurt allemaal schrijft laat je de mensen zo aanvoelen waar op de achtergrond, de verteller draait er zo wat het eigenlijk om gaat. Dat is zoveel krachtiger. om heen. En misschien is dat wel dé manier om En Reve doet het van nature.’ • het indringendst over grote gebeurtenissen te In deze rubriek geven we ruimte aan boeken. vertellen’, vindt Winterland. Reve benoemt niets, Elke maand gaan we met een lezer in gesprek over maar laat alles meezinderen onder zijn zuinige zinnen. ‘Op mij heeft dat meer effect dan boeken hét boek (van het moment/aller tijden/dat jouw die de gruwel van naaldje tot draadje beschrijven. leven heeft veranderd). Heb je een goed verhaal? Laat het ons weten op randkrant@derand.be Het maakt het verhaal extra beklemmend.’

I

21

diploma in economische wetenschappen en het heeft niet lang geduurd voor ze een job vond. Als moeder geeft me dat een trots gevoel. Het geeft me energie om deze moeilijke tijden door te komen.’ Wat voor leven hadden jullie in Oekraïne voor de oorlog uitbrak? Oksanya: ‘Ik woonde samen met mijn man en dochter in de rand van Kiev. Ik leidde er een actief leven, werkte als analist bij een organisatie die zich inzet voor journalisten. Als vakbondsafgevaardigde verdedigde ik de belangen van de werknemers.’ Lesya: ‘Ik woonde met mijn twee zonen in Kiev waar ik als coördinator werkte voor het departement Regie en Massa-evenementen van onze universiteit. Voordien had ik mijn eigen literatuurprogramma op de nationale radio-omroep.’

zussen Lesya en Oksanya

‘Wij zullen ons prachtige land niet opgeven’ In maart verlieten de zussen Lesya en Oksanya Barsuk Oekraïne. Het verdriet voor hun land in oorlog weegt zwaar. Toch belet het ze niet om vanuit Tervuren met vertrouwen naar de toekomst te kijken. ‘Dit is een nieuw begin.’ TEKST Nathalie Dirix – FOTO Filip Claessens

H 22

RANDKRANT

oe gaat het met jullie? Oksanya: ‘Wij zijn dankbaar dat we in België kunnen verblijven. Ik ben blij dat ik op jullie nationale feestdag de kans kreeg om goeiedag te zeggen aan prinses Astrid. Ik was die dag naar Brussel getrokken om mij een beetje Belg te voelen.’ Lesya: ‘Wij hebben het geluk om opgevangen te worden door prachtige mensen die alles

Welke Oekraïense auteur zou je aanraden? Lesya: ‘Taras Shevchenko (1814-1861). Hij was schrijver, schilder en humanist. Zijn kunst vertelt je veel over de wederopstanding van de Oekraïners. Zijn portret vind je terug op onze bankbiljetten. Hij staat symbool voor standvastigheid. Dat begrijp je pas goed als je weet hoe hij en zijn familie door de Russen werden onderdrukt. Hij heeft nog de tijd gekend dat Oekraïners lijfeigenen waren van de Russen.’ ‘Lesya Oekrajinka (1871–1913) is een belangrijke vrouwelijke auteur. In haar werken staan vrijheid, onafhankelijkheid en de waardigheid van het individu centraal. Ze was een feministische activiste. Haar eerste gedicht heet Hoop. Het is een uiting van protest tegen de arrestatie van haar oom. Zij verzette zich tegen het autocratische regime van de tsaren en werd gevangen genomen. Het is meer dan tweehonderd jaar geleden, maar zij wist de Oekraïense ziel te vatten. Haar teksten inspireren ons nog steeds.’

Hoe zou je zelf de Oekraïense ziel omschrijven? Oksanya: ‘Ik ervaarde het onlangs op een samenkomst van Oekraïense vrouwen. We zaten in een cirkel, hebben gemediteerd en gezongen. Je voelde onze vastberadenheid doen wat ze kunnen om het naar onze zin te om onze angsten te overwinnen. Het typeert maken. Dat werkt helend. Toch maak ik mij onze manier van zijn. We geven niet op, ook al veel zorgen over mijn oudste zoon die als probeert men onze wilskracht te vernietigen.’ vrijwilliger in Oekraïne bleef. We bellen elke Lesya: ‘Oekraïners hebben een sterke geest. dag. Mijn jongste zoon kwam met mij mee naar Dat heb ik nog maar eens kunnen vaststellen België. Hij krijgt de unieke kans om in de British toen we tijdens de zomer in het park van School of Brussels Tervuren les te volgen.’ Tervuren samenkwamen en er Oekraïense Oksanya: ‘Ook voor mijn dochter openden folkloreliedjes zongen. We weenden omdat er deuren in België. Ze heeft een master ze ons deden beseffen dat de geschiedenis

MIDDENIN

zich blijft herhalen. Die strijd voor onze vrijheid blijft maar doorgaan. Wat we zongen, kwam recht uit ons hart. Onze tranen waren geen teken van zwakte, maar van collectieve vastbeslotenheid. Wij zullen ons prachtige land niet opgeven.’ Hoe verliep jullie reis naar België? Lesya: ‘In maart crashte vlakbij een vliegtuig. Toen besefte ik dat ik daar weg moest. Met mijn twee kinderen ben ik gevlucht. We trokken in allerijl naar de ondergrondse metro. We waren met duizenden ontredderde mensen. Een vreselijke toestand.’ Oksanya: ‘Na een paar dagen zijn Lesya en haar zonen naar mijn huis gekomen. Ik woon niet ver van een bos, vlakbij Kiev. Er waren al meerdere mensen een schuilplaats komen zoeken. Het merendeel van de tijd lagen we op de grond zodat de Russen ons niet door de ramen zouden zien. Steeds meer drong het tot mij door dat we ook daar niet langer veilig waren.’ Lesya: ‘Via mijn vriendin Nathalie zijn we in Tervuren terecht gekomen. Vluchten uit Oekraïne was een verscheurende keuze. Mijn oudste zoon en de man van Oksanya waren vastbesloten in Oekraïne te blijven. Uiteindelijk duwde mijn oudste zoon een rugzak in mijn handen om mij duidelijk te maken dat ik geen tijd te verliezen had.’

zonder dat mensen een deel van hun woning moeten delen.’ Wat was het zwaarste moment? Lesya: ‘Toen ik de eerste Russische bom hoorde ontploffen. Het was alsof mijn hart stopte met kloppen. Wat er dan door je heen gaat, is moeilijk te beschrijven. Je vraagt je af hoe het mogelijk is dat we in onze moderne wereld niet verder geëvolueerd zijn dan barbaren die hun gelijk proberen te halen door elkaar te vernietigen? Daarnaast drukt de angst dat mijn zoon iets zou overkomen zwaar op mij.’ Oksanya: ‘Het besef dat mensen die we graag zien in gevaar zijn, is hartverscheurend. Mocht onze vader, die vorig jaar overleed, deze oorlog meemaken, hij zou van verdriet een tweede keer sterven. Hij was een bijzondere man. Hij stond aan het hoofd van een Oekraïense radiozender die hij de naam Zonnestraal gaf. Zijn liefde en die van onze moeder voelen we nog steeds, ook nu ze er niet meer zijn. Als zonnestralen. Wat hebben wij geluk gehad om zo’n ouders te hebben.’

Hoe kunnen we deze bloedige oorlog stoppen? Oksanya: ‘Meer (moeder)liefde is de sleutel. Mochten er meer moeders aan het hoofd van onze naties staan, er zou minder oorlog zijn. Moeders over heel de wereld Hoe brengen jullie jullie tijd door voelen hetzelfde. Zij willen vrede voor hun in België? kinderen. Geen oorlog. Dat hun stem luider Lesya: ‘Met Nederlands studeren. (lacht) moge klinken.’ Vier dagen per week gaan we naar de les. Lesya: ‘Deze oorlog heeft de hele wereld­ In het CVO worden we ondergedompeld orde veranderd. Het is cruciaal dat we in de Nederlandse taal. We willen de taal verenigd blijven. Dat is niet alleen ontzettend absoluut leren, maar het is hard werken om belangrijk voor Oekraïne, maar ook voor de goedemiddag en hoe gaat het met u? correct rest van de wereld. We mogen niet toelaten uit te spreken. Maar we leren bij. Woord dat we stukken van ons land aan Rusland per woord.’ verliezen. Want dan stopt het nooit.’ Oksanya: ‘In het begin verbleven we allemaal Oksanya: ‘Ik blijf geloven in de goedheid bij Nathalie, nadien bij Eva. Ik sta echt te van de mens. In oktober vorig jaar maakte ik kijken van de gastvrijheid die wij hier ervaren. in Kreta een aardbeving mee. Toen voelde Nu kijken we uit naar een lange termijn je heel sterk hoe we als mensen allemaal oplossing. Ik denk aan een huis waar mijn zus, met elkaar verbonden zijn en dezelfde wens ik en onze kinderen kunnen samenwonen delen: een gelukkig leven op deze aarde.’ •

FR

‘Nous n’abandonnerons pas notre beau pays’

En mars, les deux sœurs Lesya et Oksanya Barsuk ont quitté l’Ukraine. Le deuil de leur pays en guerre pèse lourd. Cela ne les empêche pas d’envisager l’avenir avec confiance à Tervuren. ‘Nous sommes vraiment émerveillées par l’hospitalité que l’on nous offre ici. En même temps le fait de réaliser que les personnes que nous aimons sont en danger, nous brise le cœur. Nous ne pouvons arrêter cette guerre qu’avec plus d’amour (maternel). Avec plus de mères à la tête de nos nations, il y aurait moins de guerres. Car les mères du monde entier ressentent la même chose. Elles veulent la paix pour leurs enfants. Sans guerre. Puissent leurs voix résonner plus fort.’

Droog

D

it jaar zal de geschiedenis ingaan als heel speciaal wat betreft het weer. Het voorbije decennium hebben we al wat meegemaakt, maar blijkbaar kan het nog altijd straffer. Warm, warmer, warmst. Of ook: droog, droger, droogst. Dit jaar is er dan nog een specialleke bijgekomen: de vele bosbranden. Ook bij ons. Niet geheel onverwacht, maar wel heel plots en met veel tegelijk. Het fenomeen van 2022 was echter de kurkdroge lente, met daarna nog een heleboel droge zomermaanden. Stel je voor: tussen januari en maart kregen we 125,3 liter water per vierkante meter, in plaats van de normale 197,3 liter. Tussen april en juni was dat respectievelijk 122,9 en 169 liter. In juli en augustus kregen we 32,6 liter in plaats van 166,8 liter. Dat leverde voor de eerste acht maanden van dit jaar een tekort op van zomaar eventjes 252,5 liter. Dat is het equivalent van meer dan drie normale maanden. Daardoor stonden de grondwaterstanden heel laag en vielen vele poelen en andere oppervlaktewateren droog. De Rijn was zelfs even niet meer bevaarbaar. De rivierbeheerders hadden de handen vol om voldoende scheepvaart te waarborgen. Landbouwgewassen verdroogden terwijl je ernaar stond te kijken. Het was kantje boordje met de hoeveelheid koelwater voor de elektriciteitscentrales. De meeste kenners zijn het er over eens dat dit het nieuwe normaal wordt. Dat vonden ze vorige jaren ook al, maar met het natte 2021 gingen we toch weer wat meer achterover leunen. Geen goed idee. En zeggen dat er zoveel oplossingen zijn die kunnen bijdragen aan de gewenste aanpak die ons veel ellende moet besparen. Hopelijk komt het er nu snel van, want de tijd dringt. Benieuwd hoe het de volgende jaren uitpakt. Als je beter wil begrijpen wat er met ons weer aan de hand is, lees dan alvast het boek De boomgrens van Ben Rawlence. • TEKST Herman Dierickx

23

CULTUUR

‘Wij zijn tijdloos, in de betekenis van eeuwig actueel’ Met The Return of the Comeback delen Kamagurka en Herr Seele hun grappen en grollen, na een break van anderhalf decennium, opnieuw in een theaterzaal. ‘Hij is heel grappig maar geen humorist, terwijl ik een humorist ben maar totaal niet grappig.’ TEKSTTom Peeters– FOTO Filip Claessens

Herr Seele & Kamagurka

A

24

RANDKRANT

fspreken met Peter van Heirseele (63), erfgenamen van het surrealisme’, zegt Van naar Oostende. ‘Ik moet hem bedanken, alias Herr Seele, en Luc Zeebroek (66), Heirseele onbewogen. ‘Het surrealisme inspi- want ik bloosde constant. Desondanks heeft alias Kamagurka, doe je in stijl in Brasserie reert bij ons de toegepaste kunst, de mop dus. hij me het podium opgeduwd.’ Dat blozen Albert in Oostende, het grand café van het In feite is er geen verschil met René Magritte werd het thema van hun eerste gezamenlijke ­monumentale Thermae Palace Hotel. Hier of Dali. Behalve dat je er bij ons een pointe optreden in een café in Leuven en het is altijd komen ze wekelijks samen om hun Cowboy bijkrijgt waarmee je ook moet lachen.’ een thema gebleven. Henk-strip te maken. ‘Kama bedenkt de tekst Zottigheid en traditie en daarna werk ik alles uit’, beschrijft Van Minutieuze puinhoop ‘Mijn werk is pure zottigheid, maar grijpt ook Heirseele de rolverdeling. Wij werken al heel Tussen absurdisme en zelfspot wijst terug naar de traditie’, zegt Zeebroek. ‘Niet ons leven in tearooms en patisserieën. Het Van ­Heirseele ons erop dat humor maken alleen naar het surrealisme, maar ook naar inspireert ons. De Spaanse surrealist Luis nooit vlot verloopt. ‘Het is altijd schaven.’ De pakweg Rubens. Zo hou je de kunst in leven, Buñuel en zijn scenarioschrijver Jean-Claude voorkeur voor nonsens staat het ambacht ook bij jonge mensen.’ Met Bosch, Bruegel, Carrière werkten ook graag op café. Daar niet in de weg. ‘Achteraf is het altijd een puindronken ze hun cocktails terwijl ze hun ideeën Magritte en Ensor hebben ze allebei dezelfde hoop op het podium en voelen de mensen helden, denkt Van Heirseele. ‘Zelf vind ik de de vrije loop lieten.’ zich bevrijd’, zegt Zeebroek. ‘Maar om dat Vlaamse Primitieven even zot als Bruegel. resultaat te bereiken moet je alles minutieus Absurdistisch pingpongspel Zo’n heilige die daar staat met een kroon en voorbereiden. Het is bijna millimeterwerk. Dat werken bestaat uit een absurdistisch een staf, de kleren die hij aan heeft… WaarAls er iets niet juist ligt, kan dat de opbouw pingpongspel waarbij Kamagurka zijn meest over gaat dat allemaal? Die onbegrijpelijke van een mop verpesten en komt de pointe er recente vondsten declameert en aftoetst bij sprookjeswereld intrigeert ons mateloos. gewoon niet uit.’ Herr Seele, die meestal enthousiast kwisDe zin voor detail ook: de handen en vingers The Return of the Comeback ontstond pelt en nooit te beroerd is om ze ook uit te van Cowboy Henk zijn geïnspireerd op de spelenderwijs na een reeks try-outs in de beelden zodat zich simultaan een sketch Vlaamse Primitieven.’ Antwerpse Arenbergschouwburg en is voor ontwikkelt. Als Kamagurka een amateuristisch Het is die traditie die Zeebroek meteen beiden een genot om te spelen omdat er nog filmpje begint te maken met zijn smartphone herkende in Van Heirseele toen hij eens oeverloos in geluld kan worden, iets wat en Herr Seele citeert uit Zijn en Tijd, het lijfhem - ook in zijn jonge jaren al piekfijn je stand-uppers niet ziet doen. ‘Zij moeten werk van de Duitse filosoof Martin Heidegger, uitgedost– voor het eerst zag in het Gentse met de actualiteit bezig zijn en to the point is het hek van de dam. ‘Wij zijn de enige echte ­Sint-Pietersstation, wachtend op de trein komen’, zegt Van Heirseele. ‘Echte nonsens

Johan Terryn over Het uur blauw

‘Meest waardevolle project ooit’ is veel plezanter en meer rock’n-roll. Daar hebben we in deze tijden nood aan. Ik heb niet voor niets een voorkeur voor de humor van Karl Valentin of Laurel & Hardy, die bovendien uitstekend gekleed waren. Goede humor heeft ook met esthetiek te maken. Dat mis ik in satire zoals De Ideale Wereld, waar iedereen in jeans en T-shirt zit.’ Zeebroek houdt als cartoonist in dag- en weekbladen sowieso de vinger aan de pols. ‘Ik vind het leuk om cartoons te maken over de energiefacturen. Het stemt me altijd gelukkig dat ik daar iets over kan zeggen. Onze theatervoorstellingen gaan een heel andere richting uit. Hadden wij vroeger actuele grappen gemaakt, dan was deze show er niet geweest, want actualiteit is gedoemd om te verdwijnen. Wij zijn tijdloos in de betekenis van eeuwig actueel. In onze huidige voorstelling zitten er ook grappen die we dertig of veertig jaar geleden al bedacht hebben.’ De blinde leidt de blinde De reden waarom het duo ondanks de vele zichtbare verschillen zo goed samenwerken lijkt een typisch voorbeeld van opposites attract. ‘Ik ben temperamentvol, een ongeleid projectiel. Hij houdt mij in de teugels’, zegt Van Heirseele. ‘Hij voelt zich als een vis in het water in de humor, ik in de kunst. In de kunst loopt hij rond als een jongetje in een snoepwinkel. Ik doe hetzelfde in de humor.’ Zeebroek: ‘Hij is heel grappig, maar geen humorist. Ik ben niet grappig, maar wel een humorist.’ ‘De beste humorist ter wereld zelfs. We hebben elkaar nodig’, besluit Van Heirseele. ‘Ken je het schilderij van Bruegel De blinde leidt de blinde? Daar hebben wij dus wel wat van weg.’ • DO – 6 OKT – 20.30

The Return of the Comeback Kamagurka & Herr Seele Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Met Het uur blauw maakte Johan

vertelt Terryn. ‘Mensen moesten afscheid nemen van hun geliefden zonder nabijheid, Terryn een beklijvende voorstelling zonder middelen en mogelijkheden. Iets heel over rouwen en hoe belangrijk het essentieels was niet toegelaten. Het heeft is om verdriet te delen. Hij vulde zijn ook lang geduurd voor die maatregel weer eigen verhaal over het verlies van zijn werd aangepast. Nu kunnen we er grote vraagtekens bij plaatsen. Heeft het effect vader aan met verhalen van anderen. van de maatregel opgewogen tegen het leed De monoloog begint in Hoeilaart aan dat is geleden?’ Intussen is Het uur blauw zijn laatste tournee. ­uitgegroeid tot een universele voorstelling TEKST Ines Minten – FOTO Tine De Wilde over rouwen en het belang van nabijheid daarbij. ‘Vroeg of laat maakt iedereen n april 2020, middenin de eerste lockdown, rouw en verlies mee, en toch weten we er verloor Johan Terryn zijn vader. Afscheid weinig van en spreken we er nauwelijks over. nemen moest soberder dan sober en We leven in een maatschappij waarin de zonder nabijheid. Toen hij in zijn radiocolumn rouwperiode zo snel mogelijk voorbij moet over die ervaring sprak, kreeg hij aangrijpende zijn. Je bent er maar beter niet te lang mee reacties van ­luisteraars met een vergelijkbaar bezig, je vervangt het maar best meteen door verhaal. Terryn ging in gesprek met hen. Er iets positiefs. Dat idee lijkt erg aanwezig in groeide een podcast­reeks uit, ­vervolgens dit tijdsgewricht.’ een boek en een theater­voorstelling. ‘Het uur blauw is misschien wel mijn meest waardeGesprekken met zijn moeder volle project ooit. Het heeft op verschillende Op 5 oktober staat Terryn met Het uur vlakken grote betekenis voor mij.’ Eerst is er blauw in GC Felix Sohie in Hoeilaart. Een dag natuurlijk het eer­betoon aan zijn vader. ‘Die eerder verschijnt zijn nieuwe boek, Alles en emotionele link maakt het uiteraard belangrijk iedereen gaat weg, behalve mijn goede luim. voor mij. Bovendien vonden verschillende Daarin brengt hij zijn beste radiocolumns uit van mijn talenten er een plek in. Het was voor het middagjournaal van Radio 1, samen met het eerst dat zoveel fragmenten van mezelf gesprekken die hij voerde met zijn moeder. samenkwamen in één project.’ Tot slot zijn er ‘In de radioteksten vond ik veel terug over de vele warme reacties van luisteraars, lezers ­vergankelijkheid en de schoonheid van het en toeschouwers. ‘Laatst vertelde een man leven. Mijn moeder heeft Alzheimer, wat ook me na een lezing met tranen in de ogen dat hij een vorm van vergankelijkheid is: vergankelijkzijn echtgenote dertig jaar geleden op jonge heid van het geheugen.’ Communiceren met leeftijd was verloren. In al die tijd had hij geen een vergeetachtig persoon? Kan niet! Tegen woorden gehoord die hem zo raakten als de die heersende vooringenomen gedachte gaat mijne, zei hij. Ook al is het een triest verhaal, Terryn graag in. Hij zette zijn eigen ongeduld zo’n reactie vervult me met grote blijdschap, en logische verwachtingspatroon opzij, en omdat mijn woorden iets hebben kunnen vond een manier om met haar over het leven betekenen voor iemand.’ te filosoferen. •

I

Universeel gehalte ‘Het uur blauw is begonnen vanuit het idee om vast te leggen wat er eigenlijk aan het gebeuren was tijdens die strenge lockdown’,

WO – 5 OKT – 20.30

Het Uur Blauw Johan Terryn Hoeilaart, GC Felix Sohie, 02 657 05 04 25

9 NAGELATEN NIJVERHEID Herinneringen aan een industrieel verleden

Molen herleeft als administratief centrum Na drie decennia leegstand kreeg de Vuurmolen in Overijse

worden in de eerste plaats ontworpen om ­functioneel te zijn, al zitten er hier en begin deze eeuw een nieuw leven. De oude graanmaalderij werd daar ook architecturale pareltjes tussen. Bovendien werden veel fabrieksgebouwen het administratief centrum van de gemeente en kreeg zo een in de loop der tijden aangepast: vergroot publieke functie. Veel sporen van de oorspronkelijke functie bleven of verbouwd in functie van veranderde productie­processen. En de grond onder bewaard. Daardoor is dit een schoolvoorbeeld van een geslaagde sommige fabrieken is zodanig vervuild dat je herbestemming van industrieel erfgoed. er weinig mee kunt aanvangen. Wat is een geslaagde herbestemming? TEKST Wim Troch – FOTO Filip Claessens In het algemeen wordt gestreefd naar een evenwicht tussen het behoud van de oude industriële sporen en het ontplooien van een ven spectaculair als de opmars van de al die panden moest worden gedaan. Laten nieuwe functie. Een term die daarbij regelindustrialisering midden 19e eeuw was het verkommeren? Proberen om de gebouwen matig valt, is de functionele leesbaarheid van ineenstorten van die klassieke industrie. De voor iets anders te gebruiken? Of toch maar een gebouw. Bij het geven van een nieuwe industriële revolutie maakte van ons land afbreken om op de terreinen iets anders functie aan een gebouw, wordt het gestirond 1900 een van de modernste en welvaneer te poten? muleerd dat op een of andere manier nog rendste ter wereld. Van over de hele wereld duidelijk is waarvoor het gebouw oorspronkwamen ze kijken naar onze fabrieken. Maar Functionele leesbaarheid kelijk diende. Ook voor overheden is dat een de Eerste Wereldoorlog en zeker ook de Het is geen toeval dat industriële archeologie criterium om bijvoorbeeld een vergunning af wereldwijde recessie eind jaren 20 maakte vanaf de jaren 70 aan populariteit won. De te leveren voor een project. abrupt een einde aan die euforie. Omdat de groep mensen die de erfgoedwaarde van vraag naar allerhande producten verdampte, de ongebruikte industriële sites inzagen, De Vuurmolen is een konden fabrieken niet anders dan de deuren groeide gestaag. Ze probeerden overheden sluiten. De maakindustrie die de Tweede en anderen te overtuigen van de maatschap- goed voorbeeld van een ­Wereldoorlog wel overleefde, kreeg het pelijke waarde. Toch verdwenen heel wat geslaagde herbestemming. dan weer moeilijker vanaf de jaren 60 en 70. voormalige bedrijfsgebouwen. Niet zelden Strengere milieunormen, goedkopere werk- stonden ze op grote terreinen en op gunstige Adriaan Linters is pleitbezorger van doorkrachten in andere delen van de wereld en de locaties, wat het voor projectontwikkelaars dachte herbestemming van ­industrieel oliecrisis deden vele fabrieken de das om. interessant maakte om de gebouwen af te Los van de sociale gevolgen voor de gezin- breken en er bijvoorbeeld kantoorgebouwen erfgoed. Hij is historicus en voorzitter van VVIA, de Vlaamse Vereniging voor nen, waar soms zowel vader als zonen hun in de plaats te zetten. In andere gevallen ­Industriële Archeologie. ‘Recent publibaan verloren, bleven ook in het landschap mochten de buitenmuren blijven staan, littekens achter. De machines en kantoormaar werd de binnenkant ontmanteld om er ceerde ik een artikel over industrieel erfgoed en duurzaamheid, waarin ik meubelen werden verkocht – in hun geheel appartementen en lofts van te maken. aantoonde dat herbestemming altijd of als onderdelen – maar de hoge schoor­ De discussie over wat waardevol genoeg ecologisch rendeert en maatschappelijke stenen en grote magazijnen bleven ongeis om als monument bewaard te blijven, meerwaarde creëert’, vertelt hij. ‘Je moet bruikt achter. Snel rees de vraag wat er met is niet eenvoudig. Fabrieken werden en maar even de grens oversteken naar de regio Rijsel om te zien wat mogelijk is. In Nederland is er zelfs een speciale orgaDE Mühle wird als Verwaltungszentrum wiederbelebt nisatie opgericht voor herbestemming van industriegebouwen. En zelf trek ik Nach drei Jahrzehnten Leerstand wurde die Vuurmolen in Overijse zu Beginn dieses Jahrhunderts zu regelmatig naar Barcelona om er te beleven neuem Leben erweckt. Die alte Getreidemühle wurde zum Verwaltungszentrum der Gemeinde und erhielt hoe burgers de overheid dwingen om oude damit eine öffentliche Funktion. Viele Spuren der ursprünglichen Funktion sind erhalten geblieben. Damit fabrieken te behouden en een nieuw leven ist es ein Paradebeispiel für die erfolgreiche Umwidmung des industriellen Erbes. ‚Die Umwidmung des te geven. Het zijn nu woningen of ze geven industriellen Erbes zahlt sich in Bezug auf Ökologie und Nachhaltigkeit aus. Sie schafft auch einen Mehronderdak aan nieuwe hightechbedrijven, wert für die Gesellschaft‘, sagt der Historiker Adriaan Linters, Vorsitzender der Flämischen Vereinigung co-workingruimten, horeca en hotels, en für Industriearchäologie. natuurlijk ook cultuurcentra, musea en noem maar op.’

E

26

RANDKRANT

Gewapend beton Het toont dat industrieel erfgoed wel degelijk een zinvol tweede leven kan krijgen. Gelukkig zijn er ook bij ons goede voorbeelden van een geslaagde herbestemming. Zo’n voorbeeld van een gerenoveerd gebouw met een nieuwe rol in het lokaal weefsel, maar waarvan de oorspronkelijke functie nog herkenbaar is, is de Vuurmolen in Overijse. Vandaag is dit het administratief centrum van de gemeente, maar het verleden is allerminst uitgewist. De Vuurmolen was een graanmaalderij zoals er zovele waren. Bijzonder aan dit gebouw is dat het – waarschijnlijk – de eerste fabriek in ons land was die volledig in gewapend beton is opgetrokken. Ondernemers Joseph Stevens en Emile De Coster lieten in 1902 de molen met stoomaandrijving bouwen in de buurt van het voormalige begijnhof. De molen werd aangedreven door steenkolen, wat de naam Vuurmolen verklaart. De belangrijkste reden dat de Vuurmolen in Overijse staat, is allicht dat de twee ondernemers allebei een zoon van een voormalige burgemeester van Overijse waren. Voor zulk sentiment was bij investeringen meestal geen plaats. Wanneer de industriëlen van die tijd ergens een grote fabriek wilden neerpoten, was de locatie niet toevallig. De nabijheid van spoorlijnen en kanalen was bijna altijd een nodige voorwaarde. Voor de – ­weliswaar eerder kleinschalige – Vuurmolen was dat niet het geval. Er was wel een tramlijn naar Brussel, al werd die niet aangelegd voor een of andere fabriek, maar voor dé economische activiteit waarvoor Overijse en buurgemeente Hoeilaart bekend werden: de druiventeelt.

Vuurmolen Overijse

een succes. De topjaren lagen in de eerste helft van de 20e eeuw. In 1928 had Overijse het hoogste gemiddelde kadastraal inkomen van ons land. De talloze serristenvilla’s van rond de eeuwwisseling zijn het bewijs van de welvaart die de druiventeelt met zich meebracht. Mede door de oliecrisis in de jaren 70 doofde de druiventeelt nagenoeg volledig uit. Het verwarmen van de serres werd onbetaalbaar en dus verdween – zowat gelijktijdig met de klassieke industrie – die tak van de economie. Wat ooit een glazen dorp was, werd een verkaveld dorp. Bezoekerscentrum Dru!f in de voormalige herberg De Bonte Os herinnert aan het druivenverleden.

kochten de molen aan Desadeleere en Remy, die elders al molens hadden. In 1922 werd de graanmolen door de nieuwe eigenaars uitgebreid. Dertig jaar later werd de molen opnieuw uitgebreid. Helaas mocht dat niet baten, want enkele jaren later zou de molen de deuren sluiten. Meer dan dertig jaar stond de molen er ongebruikt bij, tot de gemeente in 1997 het pand aankocht om er een administratief centrum van te maken. In 2005 werd begonnen met de renovatie, vijf jaar later gingen de deuren open. Bij de renovatie werden de nieuwste technieken en materialen gebruikt, en was er veel aandacht voor duurzaamheid. Toch bleef Glazen dorp Dat Overijse voorspoed en groei kende in de het oorspronkelijke utilitaire karakter van het hoogdagen van de industrialisering – tussen Utilitair gebouw bewaard. Wanneer je het gebouw pakweg 1870 en 1914 – dan was dat niet te dan- De Bonte Os was sinds de jaren 80 van binnenstapt, kun je je dankzij de betonnen ken aan enkele brouwerijtjes of de ­Vuurmolen, vorige eeuw het administratief centrum structuren en inrichting – met de nodige maar wel aan de in serres gekweekte van ­Overijse. Dat brengt ons weer naar de verbeelding – voorstellen hoe het graan werd tafeldruiven. Het verhaal van de druiventeelt ­Vuurmolen, die vandaag die functie vervult. gemalen. Op die manier worden de inwoners onder glas in Overijse begon in 1878, toen de De molen was 120 jaar geleden modern. van Overijse, telkens wanneer ze bijvoorbeeld gebroeders Danhieux het voorbeeld van telers Hij was niet groot, wat van meet af aan een hun identiteitskaart moeten laten vernieuwen, in buurgemeente Hoeilaart volgden en hun handicap betekende. Door zijn beperkte eraan herinnerd hoe de industriële revolutie serres bouwden. Door de heuvelruggen en de capaciteit was het voor Stevens en De Coster zowat elke gemeente rond Brussel in meer of vruchtbare leemgrond werd de druiventeelt moeilijk om te blijven concurreren. Ze vermindere mate veranderde. • 27

OKT – 2022

CULTUURAGENDA

PODIUM THEATER

DO – 20 OKT – 20.30

Chemodag is de beste dag van de week TG Wuivend Riet Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

ZA – 1 OKT – 20.15

ZA – 22 OKT – 20.30

Real Boys Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Johan Petit & Herwig Ilegems Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

WO – 5 OKT – 20.30

ZA – 22 OKT – 20.00

More Dogs

Het Uur Blauw

Hoe te leven

Misdaad en Straf

Johan Terryn Hoeilaart, GC Felix Sohie, 02 657 05 04

Lazarus Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

Egmont

WO – 26 OKT – 20.30

Het Blanket, I Solisti, Vlaams Radiokoor WO – 5 OKT – 20.30 Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30 ZO – 22 OKT – 20.15 Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

De Nwe Tijd Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

De zaak Shell

Te Gek?! Nerveuze vrouwen Ella Leyers, Clara Cleymans, Inge ­Paulussen & Tine Reymer Tervuren, CC De Warandepoort, 02 766 53 47 DO – 13 OKT – 20.30

Man in de mist Het nieuwstedelijk Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

ZO – 9 OKT – 14.00

Kinderhoogdag. De 4 elementen

De Roofkes (+6j) Tal en Thee Sint-Pieters-Leeuw, CC Coloma, 02 371 22 62

Surface

ZA – 15 OKT – 19.00

De Zonderlingen Wezembeek-Oppem, GC de Kam, 02 731 43 31

KIDS

Dempsey Hendrickx & Koperkwintet Brassery Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Radi’O Zoutloos

Studio Orka Wemmel, GC de Zandloper, 02 460 73 24 ZO – 23 OKT – 11.00, 13.30 EN 16.00

A Matter of Time (+8j) Teatime Company Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Bumbina komt spelen

Studio 100 Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60 ZA – 29 OKT – 15.00

ZA – 15 OKT – 19.00

Modders (+8j) Cie Barbarie Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

Roodkapje (+5j) FroeFroe ft. Lili Grace Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43 ZA – 29 OKT – 20.30

Griezelbal

VR – 14 OKT – 20.30

ZA – 1 OKT – 15.00

ZA – 15 OKT – 19.00

TG De Link Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

Laika Tervuren, CC De Warandepoort, 02 766 53 47

Theater Tieret Sint-Genesius-Rode, GC de Boesdaalhoeve, 02 381 14 51

We are not drawn onward to new era

ZA – 1 OKT – 15.00

ZA – 15 OKT – 19.00

Ainbo (+6j)

Ontroerend Goed Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

dOFt Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

Leue met Tine Embrechts Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

familiefilm Wemmel, GC de Zandloper, 02 460 73 24

VR – 14 OKT – 20.30

1 & 2 OKT – 10.30, 13.30 EN 16.00

ZO – 16 OKT – 15.00

ZO – 30 OKT – 15.00

I said no no no

Lucht (+4j)

Raspoetin (+8j)

De Woordenaar De Kolonie NT & Bruno Vanden Broecke Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Dummies (+5j)

Nachtwacht Show. Het Donkere Spiegelbeeld Studio 100 Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

WO – 19 OKT – 20.30

Vloek!

De Roovers Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30 WO – 19 OKT – 20.30

Kunst

Roel Vanderstukken, David Cantens & Bert Verbeke Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90 RANDKRANT

Halloweengezinsfeest Kraainem, GC de Lijsterbes, 02 721 28 06 ZO – 30 OKT – 14.00

VR – 14 OKT – 20.15

28

Tijger! Tijger! (+8j)

ZO – 23 OKT – 10.30, 13.00, 14.45 EN 16.30 DO – 13 OKT – 20.30

Sien Eggers Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Vlucht(en)

Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30 WO – 19 OKT – 14.30

ZO – 9 OKT – 15.00

U bent mijn moeder

ZA – 29 OKT – 20.00

ZO – 16 OKT – 13.30

Familiedag Bos (+3j)

Kraainem, GC de Lijsterbes, 02 721 28 06

Familiar Faces Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

DO – 27 OKT – 20.30 ZA – 8 OKT – 20.30

Modders van Cie Barbarie (15/10)

Kameleonie (+8j)

pICcOLo (vanaf 2,5j) Sprookjes Enzo Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Miss Wifi & Koebrev experimenteren (4-9j) Ensemble Leporello Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

ZO – 16 OKT – 11.00 ZO – 9 OKT – 14.00

Drrraai (+3j)

Tout Petit Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Akke Akke Tuut (+3j) 4Hoog Jezus-Eik, GC de Bosuil, 02 657 31 79 ZO – 16 OKT – 15.00

ZO – 9 OKT – 13.00

Hans en Grietje. De deurenkomedie (+4j)

Bos op Stelten Grimbergen, Prinsenbos, 02 263 03 43

Compagnie Gorilla Linkebeek, GC de Moelie, 02 380 77 51

Best Beestig (3-12j)

ZO – 30 OKT – 15.00

Klauw! (+8j)

Hanneke Paauwe & De Studio Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00 MA – 31 OKT – 15.00

Monster Family 2 (+6j) familiefilm Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

IN DE RAND

MA – 3 OKT – 20.30

ZO – 2 OKT – 14.30

MA – 31 OKT – 17.30

7 & 22 OKT – 20.30

Speech

Kracht

Face 2 Face

familiefilm Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Wouter Deprez Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Ish Ait Hamou Grimbergen, bibliotheek, 02 263 03 43

’t Zal schoon zijn als het af is

The Billy Joel Experience & Elton John Tribute Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

DO – 13 OKT – 20.30

De Gebroeders Schimm (+9j)

HUMOR WO – 5 OKT – 15.00 EN 20.00

Proper Lakens

Sven De Ridder Company Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Wake me up when it’s over Alex Agnew 5 EN 6 OKT – 20.30 Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43 26 EN 27 OKT – 20.30 Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

Adriaan Van den Hoof ZA – 8 OKT – 20.30 Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59 ZO – 20 OKT – 20.30 Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Wouter Dehairs & Jo Claes

VR – 28 OKT – 19.30

Bart Kaëll & Luc Appermont Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

ZA – 15 OKT – 20.30

Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

WO – 5 OKT – 20.00

Influencer

Henk Rijckaert Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

Kamagurka & Herr Seele Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90 DO – 6 OKT – 20.00

Je suis Pippi

Veerle Malschaert Linkebeek, GC de Moelie, 02 380 77 51 DO – 6 OKT – 20.00

Comedy Club #1 met Raf Coppens & MC Gery Laboul Schepdaal, De Rare Vos, 02 466 20 30

Welcome to the Rebellion! (+16j) Michael Van Peel DO – 6 OKT – 20.00 Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72 VR – 7 OKT – 20.30 Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

In de kast van… Natali Broods (28/10)

In de kast van… Natali Broods

DANS

DI – 4 OKT – 15.00

Luc en Bart een paar apart

April Versch & Cody Walters Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

ZA – 1 OKT – 20.30 22 EN 23 OKT – 20.30 EN 14.30

Troppo Maturo

De Frivole Framboos Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

DO – 6 OKT – 20.30

The Return of the Comeback

literaire ontmoeting Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

Oxytocin

Isabelle Beernaert Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90 1 & 2 OKT – 19.00 EN 15.00

DO – 6 OKT – 14.00

Wen Bellens

Overijse, wzc Mariëndal, 02 687 59 59

DO – 27 OKT – 20.30

Dancing Through Time

Stories for Boys

Kamal Kharmach Sint-Genesius-Rode, GC de Boesdaalhoeve, 02 381 14 51

Dance O’Mania & dansafdeling van de Leeuwe dans- en gymclub Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

DO – 27 OKT – 20.30

ZA – 8 OKT – 20.15

L.A.Vation DO – 6 OKT – 20.30 Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30 VR – 7 OKT – 20.30 Tervuren, CC De Warandepoort, 02 766 53 47

Grof Geschud Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

We Are Not People Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

ZA – 29 OKT – 20.00

WO – 12 OKT – 20.30

An Nelissen & Intgeniep Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

David Poltrock & Adriaan de Roover Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

Mag ik even? (try-out)

Broeden

Viva la Muerte!

LITERATUUR

Solomon X Sheba

Vacuum

DO – 27 OKT – 20.00

VR – 7 OKT – 20.30

Electric Life (+15j)

Bart Van Loo Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

fABULEUS Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

De Bourgondiërs

MUZIEK

VR – 7 OKT – 20.00

A Pink Floyd Experience Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40 VR – 7 OKT – 20.30

Over 7 bruggen Erik Van Neygen Jezus-Eik, GC de Bosuil, 02 657 31 79 VR – 7 OKT – 20.30

Grind (try-out) Kommil Foo Sint-Pieters-Leeuw, De Merselborrre, 02 371 22 62 ZA – 8 OKT – 20.30

ZA – 1 OKT – 18.30

Straks is ook goed

Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

Yevgueni Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

ZA – 1 OKT – 20.00

ZA – 8 OKT – 20.30

The U2 Tribute Linkebeek, GC de Moelie, 02 380 77 51

Stan Van Samang Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

ZA – 1 OKT – 20.00

ZA – 8 OKT – 20.30

Les Violons de Bruxelles Dilbeek, op locatie, 02 466 20 30

30j Wereldwinkel Asse Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Wunderkammer #4

Soundtrack of the 80’s

Django op virtuoze wijze

Anders dan anders

Stef Camil Carlens/ Daniel Dzidzonu & band

29

OKT – 2022 ZO – 9 OKT – 11.00

DO – 20 OKT – 20.30

DO – 27 OKT – 20.30

DI – 4 OKT – 20.30

Desguin kwartet

Musiques du Silence

Flore

Il Buco

Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Guillaume Coppola Grimbergen, sacristie abdijkerk, 02 263 03 43

Gabriel Rios Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

WO – 12 OKT – 20.30

VR – 28 OKT – 20.00

Behind The Marbles

Soms breekt er een hart, soms blaft er een hond

DI – 4 OKT – 20.00

DO – 20 OKT – 20.15

Mos Ensemble Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Spinvis Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

Thank God I’m a Country Girl

Eugene Onegin

VR – 28 OKT – 19.30

DI – 4 OKT – 20.30

Barbara Dex Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Triomphe de l’Art DO – 20 OKT – 20.30 Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30 ZO – 23 OKT – 15.00 Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

Koninklijke Muziekkapel van de Marine Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

VR – 28 OKT – 20.00

Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

Jazzlab Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

ZA – 8 OKT – 20.30

Sharon Shannon Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90 DO – 13 OKT – 14.30

DO – 13 OKT – 20.30

Absynthe Minded Sint-Pieters-Leeuw, De Merselborrre, 02 371 22 62

History of New Wave

VR – 21 OKT – 20.00

Song Circle

Peterschapsconcert

Aki

Stijn Meuris, Filip Heylens & Leen Diependaele DO – 13 OKT – 20.30 Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60 ZA – 29 OKT – 20.15 Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Raf Walschaerts, Neeka & Venus in Flames Wezembeek-Oppem, GC de Kam, 02 731 43 31 VR – 21 OKT – 20.15

VR – 28 OKT – 20.15

VR – 14 OKT – 20.30

Troissoeur

clubconcert Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

VR – 28 OKT – 20.30

Everything everywhere all at once

Hit the Road

WO – 5 OKT – 20.00

Inexorable

Pleasant Island Silke Huysman & Hannes Dereere Hoeilaart, GC Felix Sohie, 02 657 05 04

Jo Vally

To Olivia

Hoeilaart, GC Felix Sohie, 02 657 05 04

Jan Vanlaet Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

ZO – 9 OKT – 20.00 Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00 MA – 10 OKT – 20.30 Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90 DI – 11 OKT – 20.30 Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

VR – 21 OKT – 14.00

ZA – 29 OKT – 20.30

DI – 11 OKT – 20.30

Opera Avanti Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

Laïs Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

ZA – 22 OKT – 20.00

ZA – 29 OKT – 20.30

DOWLNDRAKE Meise, Sint-Martinuskerk, 02 892 24 40

Gabriel Rios & Vivo Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

DI – 11 OKT – 20.00 Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72 ZO – 16 OKT – 20.00 Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

ZA – 22 OKT – 20.00

ZO – 30 OKT – 11.00

WO – 12 OKT – 20.00

Jos van Immerseel Kraainem, GC de Lijsterbes, 02 721 28 06

Duo Accell Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Volwassen en gestreken

ZA – 22 OKT – 20.00

Magical Mess

ZO – 30 OKT – 20.30

WO – 12 OKT – 20.00

Bart Herman Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Machiavel! Linkebeek, GC de Moelie, 02 380 77 51

Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

ZA – 15 OKT – 20.15

DO – 27 OKT – 20.30

Ozark Henry Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Willem Vermandere Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

VR – 14 OKT – 14.00

Mieke

muzikale seniorennamiddag Wezembeek-Oppem, GC de Kam, 02 731 43 31 VR – 14 OKT – 20.00

Rigoletto

Deschonecompagnie & muziektheater Transparant Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

Chackie Jam

Wiener Operette Melange

In darkness let me dwell

Sonates van Beethoven

Praatverzachter

De Langste Nacht

Flore

Connect!

Ich bin dein Mensch Nowhere Special

Nomadland

ZA – 15 OKT – 20.00

20 years Birthmarks

Op naar de honderd

ZO – 16 OKT – 14.00

In de geest van Teirlinck Duo Landini Beersel, Huis Herman Teirlinck, www.huisvanhermanteirlinck.be 30

RANDKRANT

Jazzoline Orchestra plays James Bond

FILM

The Batman

Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

H4z4rd

ZO – 2 OKT – 20.00

MA – 17 OKT – 20.30 Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90 DI – 18 OKT – 20.30 Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Competencia Oficial

La Brigade

DO – 27 OKT – 20.00

Ode aan Aretha

MA – 3 OKT – 20.30

FRANKLIN Wemmel, GC de Zandloper, 02 460 73 24

Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

Top Gun: Maverick

DI – 18 OKT – 20.30 Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43 DI – 25 OKT – 20.00 Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

IN DE RAND

Tori en Lokita

VR – 7 OKT – 19.00

Groot dictee der Nederlandse taal

DI – 18 OKT – 20.00 Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72 DI – 25 OKT – 20.30 Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

De Schrijfwijzen Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

WO – 19 OKT – 20.00

Downton Abbey. A New Era

DO – 13 OKT – 20.00

Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59

Schijn

Ritueel

Steven Delaere Wemmel, GC de Zandloper, 02 460 73 24

ZO – 23 OKT – 20.00 Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00 MA – 24 OKT – 20.30 Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

VR – 14 OKT – 19.30

Urban run & walk BRUL Sint-Pieters-Leeuw, De Merselborrre, 02 371 22 62

DI – 25 OKT – 20.30

Elvis

Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30 DI – 18 OKT – 14.00 WO – 26 OKT – 14.00 EN 20.00

Mijn vader is een saucisse

De Oostkantons in België

Beirut, Recurring Dream (tot 7/01)

Asse, Vivasse, 0473 28 13 10

Wemmel, GC de Zandloper, 02 460 73 24 15 TOT 23 OKT

DO – 27 OKT – 14.30

La vita è bella

Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Tentoonstelling Kunstkring De Merselborre Sint-Pieters-Leeuw, De Merselborrre, 02 371 22 62

ZO – 30 OKT – 20.00

Crimes of the Future

TOT 16 OKT

ZO – 16 OKT – 14.00

Dag van de Trage Weg

Het Duitse krijgsgevangenkamp van Overijse-Terlanen

VARIA

Gilbert Debecker & Piet Van San Overijse, CC Den Blank, 02 687 59 59 DO – 20 OKT – 20.30

Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Biënnale leerlingen Kunstacademie

MA – 31 OKT – 20.30

Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

DO – 6 OKT – 14.00 EN 20.00

Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

19 OKT TOT 13 NOV

MA – 31 OKT – 20.30

Jeroen Van Nieuwenhove Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

fancy fair Alsemberg, CC de Meent, 02 359 16 00

Onze natuur, de film

The Black Phone

Vuur en IJs

Dialectendag

Investeren in de tweede helft van je leven Michael Van Droogenbroeck Sint-Genesius-Rode, GC de Boesdaalhoeve, 02 381 14 51

DO – 6 OKT – 20.00

Vilvoorde, CC Het Bolwerk, 02 255 46 90

EXPO

DI – 18 OKT – 15.00

Huizingen, boerenerf Eylenbosch ­(Sollenberg 3), www.visitbeersel.be

TOT 7 JAN

Allez, Chantez!

DO – 20 OKT – 20.00

New Earth

Tanya Traboulsi Zaventem, CC De Factorij, 02 307 72 72

zangavond Wemmel, GC de Zandloper, 02 460 73 24

Jeroen Van Nieuwenhove Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

TOT 8 JAN

DO – 6 OKT – 18.30

DI – 25 OKT – 20.00

Brussel, Bozar, www.bozar.be

Tazz Customs Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Koen Wauters Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Beirut, Recurring Dream

TOT 7 OKT

Kristof Verbrugghe fotografie Wemmel, cafetaria WZC Hestia, 02 460 73 24

Alexandrië: vervlogen toekomsten

TOT 9 OKT

TOT 8 JAN

Yawning Stones Michel François & Douglas Eynon Grimbergen, Prinsenbos, 02 263 03 43 14 OKT TOT 14 DEC

Rachel Rose

Herman Teirlinck & Frans Masereel Beersel, Huis Herman Teirlinck, www.huisvanhermanteirlinck.be

OPSTAP

Sneakers personaliseren

Mijn vader was priester, mijn moeder non

DO – 6 OKT – 20.30

WO – 26 OKT – 20.00

Maarten Boudry Dilbeek, Dil’ Arte, 02 466 20 30

Patrick Dewilde Meise, GC De Muze van Meise, 02 892 24 40

Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat

Zuid-Afrika, van Namibië tot Zimbabwe

VR – 7 OKT – 20.00

14 OKT TOT 14 DEC

Het geheim van Girardin

De Schrijfwijzen

WO – 26 OKT – 20.30

ZO – 9 OKT – 14.00

Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

Sint-Ulriks-Kapelle, portaal kerk, 02 466 20 30

taalspel, dictee Asse, Oud Gasthuis, 02 456 01 60

Johan Op de Beeck Dilbeek, CC Westrand, 02 466 20 30

Grimbergen, CC Strombeek, 02 263 03 43

Performing Objects

De Franse Revolutie

31

GEMENGDE GEVOELENS

FAVORIETEN VAN Anja Pohler

MOOISTE PLEK IN DUITSLAND Hiddensee, eiland in de Oostzee.

FAVORIET GERECHT Kässpätzle.

MOOISTE HERINNERING Mijn studententijd in Heidelberg.

Leef je eigen kleine leven Anja Pohler woont meer dan twintig jaar in België. In het begin was het wennen. Vandaag kijkt ze anders naar ons land dan toen ze hier aankwam. ‘Ik ben gaan houden van de Belgische flexibiliteit.’ TEKST Nathalie Dirix– FOTO Filip Claessens

T EN

oen Anja’s echtgenoot in 2002 het aanbod kreeg om voor WWF (World Wide Fund for Nature) in België te komen werken, was hun dochtertje net vijftien maanden. Een buitenlandse uitdaging zag het jonge koppel wel zitten. En zo belandden ze in Tervuren. ‘In het begin was het niet evident om sociale contacten uit te bouwen. De meeste Belgische vrouwen gaan enkele maanden na hun bevalling terug werken. In

Duitsland hebben we de gewoonte om de eerste twee jaar thuis te blijven om voor je kind te zorgen. Ik heb mij dan aangesloten bij de Brussels Childbirth Fund, een organisatie die internationale jonge gezinnen wegwijs maakt in België. Via hen kwam ik in contact met andere moeders en kon ik een sociaal netwerk opbouwen. Eenmaal onze dochter naar de kleuterschool ging, breidde mijn netwerk spontaan uit.’

A country with a more human face

Anja Pohler works as a German teacher at the Goethe Institute in Brussels. Languages have always been her passion. Mastering Dutch as quickly as possible was the obvious thing for her to do. ‘Once I had enrolled at the Tervuren Adult Education Centre, learning the Dutch language was quite straightforward. De Fabeltjeskrant (a children’s television series featuring puppetry and stop motion) was a great help.’ The reserved nature of the Belgians does not stop her from appreciating our country. ‘We have grown to love this place. Life is much more disciplined in Germany but that also implies a certain degree of rigidity. Belgium also has many rules, but they are applied with Belgian flair and flexibility so life is more bearable and more human.’

32

RANDKRANT

Nederlands uit de Fabeltjeskrant Vandaag werkt Pohler als leerkracht Duits in het Goethe-Institut in Brussel. Talen zijn altijd haar ding geweest. Ze vond het vanzelfsprekend om zo snel mogelijk Nederlands onder de knie te krijgen. ‘Ik schreef me in bij het CVO Tervuren. Het leren van de Nederlandse taal ging vlot. Ik had heel wat aanknopingspunten dankzij De Fabeltjeskrant die ik als kind in het Nederlands had gevolgd. Wij woonden niet ver van de Nederlandse grens en konden televisieprogramma’s in het Nederlands ontvangen.’ Wat valt haar op in onze cultuur en taal? ‘Ik zie veel vriendelijke mensen die tegelijkertijd eerder gesloten zijn. Na al die jaren vind ik het nog altijd niet vanzelfsprekend om diepe vriendschappen met mensen van hier op te bouwen.’ Belgische flair en flexibiliteit Toch belet die gereserveerdheid haar niet om België te waarderen. ‘We zijn van dit land gaan houden. In Duitsland verloopt het leven veel gedisciplineerder, maar dat brengt ook een bepaalde rigiditeit met zich mee. In België zijn er ook veel regels, maar ze worden met een Belgische flair en flexibiliteit toegepast. Dat maakt het leven ­draaglijker en menselijker. Een ander pluspunt vinden we de digitalisering van heel wat ­(overheids)diensten. Ik denk aan het indienen van je belastingen, het opvragen van je pensioen- of gezondheidsinfo,… Op dat vlak staat België verder dan Duitsland.’ Ziet ze ook een minpunt? ‘Ja. Het leven is hier veel duurder. Als we op bezoek gaan in Duitsland passeren we altijd langs een grootwarenhuis om voedings-, schoonmaak- en verzorgingsproducten te kopen. Het verschil in prijs is aanzienlijk.’ Spiegeltje aan de wand Een kunstenaar voor wie Pohler veel respect heeft, is Loriot. Hij was een Duits cartoonist, regisseur en toneelspeler die erin slaagde de kleine kantjes van de mens treffend in beeld te brengen. ‘Hij houdt ons een spiegel voor. Hij toont hoe we erin slagen om van pietluttigheden toch een halszaak te maken. Zijn filmpje bijvoorbeeld waarin een koppel samen aan de ontbijttafel zit. Hun gesprek gaat over iets banaals zoals hun zachtgekookte eitjes, maar voor je het weet, ontaardt het in ruzie. De kleinheid van de mens. Herkenbaar.’ Wat Belgische kunstenaars betreft houdt ze van René Magritte. Vooral van L’Empire des lumières, een reeks schilderijen waarop je een nachtelijk landschap onder verlichte hemel ziet. ‘Dat werk sluit aan bij mijn levensvisie. De gedachte van licht na duisternis pas ik toe op deze tijd, want we leven in moeilijke tijden. Maar is dat niet altijd zo geweest? Laten we vooral niet vergeten om ons eigen, kleine leven zo goed mogelijk te leven.’ •