Jaarbeeld_lokale_besturen_in_Vlaanderen_2007.pdf by Vlaanderen-be

AGENTSCHAP

VOOR

BINNENLANDS

BESTUUR

.EEVFIIPH

Jaarbeeld 2005|1.indd 1

29-03-2006 15:03:13

V o o R W o o R D 3 Beste lezer, Voor de vijfde keer presenteert het Agentschap voor Binnenlands Bestuur haar jaarbeeld. Dit geen louter activiteitenverslag over de werking van het agentschap. In de eerste plaats is het jaarbeeld bedoeld om aan de hand van statistisch materiaal inzicht te verschaffen in het bestuurlijk functioneren van de Vlaamse lokale besturen: de gemeenten, OCMW’s, provincies en de besturen die ermee samenhangen. Naast omgevingsfactoren, zoals het aantal inwoners, wordt ook het bestuurskrachtprofiel in beeld gebracht aan de hand van informatie over het personeel en de financiën. De gegevens over het toezicht op de lokale besturen en de behandeling van klachten en bezwaren komen in het tweede deel van het jaarbeeld. Elk jaar plaatst het agentschap een thema bijzonder in de kijker. In het jaarbeeld 2 Intergemeentelijke .006 Eredienstinstellingen . waren dit de gemeente- en provincieraadsverkiezingen van oktober 2 Intergemeentelijke .006 Eredienstinstellingen .. Dit jaar gaat het jaarbeeld uitgebreider in op de financiën van de gemeenten, OCMW’s en provincies. De budgetten en jaarrekeningen worden toegelicht, alsook de schuldevolutie. Het Gemeentefonds en Stedenfonds worden vanuit een aparte invalshoek belicht. Voor een aantal gegevens werden de gemeenten ingedeeld in clusters van gelijkaardige gemeenten. Zo komt informatie vrij die minder zichtbaar is bij een oplijsting van de gemeenten per provincie. Dit maakt het voor de besturen gemakkelijker om een vergelijking te maken met gelijkaardige gemeenten. Voor het eerst is hiervoor gebruik gemaakt van de geactualiseerde clusterindeling, door Dexia uitgewerkt aan de hand van recente statistische gegevens over de sociaaleconomische situatie van de Vlaamse gemeenten. Om het volume van het jaarbeeld te beperken, hebben wij ervoor geopteerd om de individuele gegevens per bestuur niet in dit boekwerk te publiceren, maar ze op te nemen op de website van het agentschap (www.vlaanderen.be/binnenland). In de publicatie vindt u geaggregeerde gegevens samen met commentaar. Het gebruik van de exceltabellen op de website maakt het de besturen bovendien mogelijk om zelf de gegevens verder te bewerken. Zo kan de informatie ook maximaal renderen bij de beleidsvoorbereiding in de gemeente zelf. Jaarbeeld en website gaan bijgevolg hand in hand in de informatieverstrekking.

Marino Keulen Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Stedenbeleid, Wonen en Inburgering

i n h o u d s o p g av e 5

Voorwoord .......................................................................................................................................................................3 Index . .............................................................................................................................................................................10 Lijst van tabellen, grafieken en kaarten .........................................................................................................................12 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht...............................................................................17 1. Het Vlaamse overheidslandschap..........................................................................................................................19

1.1 Lokale en provinciale overheden . ........................................................................................................................19 1.2 Intergemeentelijke samenwerkingsÂverbanden.....................................................................................................19 1.3 OCMW-verenigingen ...................................................................................................................................28 1.4 Gemeentelijke en provinciale verzelfstandiging .................................................................................................30 1.5 Politiezones .............................................................................................................................................................34 1.6 Eredienstinstellingen .............................................................................................................................................35 1.7 Diversiteitsbeleid. ...................................................................................................................................................35 1.7.1 Integratiecentra..............................................................................................................................................35 1.7.2 Integratiediensten...........................................................................................................................................35 1.7.3 Vlaams Minderhedencentrum........................................................................................................................35 1.8 Inburgeringsbeleid: onthaalbureaus. ....................................................................................................................35 2 Vergelijken van gemeenten aan de hand van een clusterindeling .........................................................36 3 Gemeenten .....................................................................................................................................................................48

3.1 Omgevingsfactoren ................................................................................................................................................48 3.1.1 Samenstelling bevolking ................................................................................................................................48 Inwone rs i n de V l a a m s e g e m e e n t e n .................................................................................................48 Stadsv luc h t i n de 1 3 c e n t rum s t e de n ...............................................................................................54 Stadsv luc h t bi j de jon g e re be v ol k i n g . .............................................................................................55

3.1.2 Bestuursorganen ............................................................................................................................................56 L e e ftijd........................................................................................................................................................56 Man-v rouw v e rh oudi n g .........................................................................................................................57 Toe passi n g v a n v e rn i e uw i n g e n ui t h e t g e m e e n t e de c re e t .........................................................61

3.2 Bestuurskrachtprofiel..............................................................................................................................................63 3.2.1 FinanciĂŤn .......................................................................................................................................................63 Budg e tte n 2 0 0 7 ........................................................................................................................................63 Jaarre ke ni n g ..............................................................................................................................................66 Be lastinge n ................................................................................................................................................68 Ge me e nt e fon ds e n S t e de n fon ds be k e k e n v a n ui t de c l us t e ri n de l i n g v a n D ex ia .............84

3.2.2 Personeel ........................................................................................................................................................89 De re cht s pos i t i e re g e l i n g ......................................................................................................................93 Ve rhoudi n g m a n / v rouw . .......................................................................................................................94 P e rsone el i n i n t e g ra t i e di e n s t e n e n -c e n t ra . ................................................................................95

Inhoudsopgave

i n h o u d s o p g av e

4 OCMW’s

.......................................................................................................................................................................96

4.1 Omgevingsfactoren ................................................................................................................................................96 4.1.1 Bestuursorganen ............................................................................................................................................96 L e e ftijd........................................................................................................................................................96 Man-v rouwv e rh oudi n g ..........................................................................................................................96 Oprichting e n s t a t ut e n w i jz i g i n g e n O CM W-v e re n i g i n g e n .....................................................98

4.2 Bestuurskrachtprofiel..............................................................................................................................................99 4.2.1 Financiën .......................................................................................................................................................99 Jaarre ke ning ..............................................................................................................................................99 Balans...........................................................................................................................................................99 Re sultate nrek e n i n g ...............................................................................................................................100 Schulde v olu t i e ........................................................................................................................................103 Conclusie . ................................................................................................................................................104 M idde le n v oor h e t O CM W v a n ui t de g e m e e n t e.......................................................................106

4.2.2 Personeel ......................................................................................................................................................107 5 Provincies .....................................................................................................................................................................108

5.1 Omgevingsfactoren ..............................................................................................................................................108 5.1.1 Samenstelling bevolking...............................................................................................................................108 5.1.2 Bestuursorganen ..........................................................................................................................................108 L e e ftijd......................................................................................................................................................108 M an-v rouwv e rh oudi n g ........................................................................................................................109

5.2 Bestuurskrachtprofiel............................................................................................................................................111 5.2.1 Financiën .....................................................................................................................................................111 Budg e tte n 2 0 0 7 ......................................................................................................................................111 Jaarre ke ning ............................................................................................................................................114 Balans.........................................................................................................................................................114 Re sultate nre k e n i n g ...............................................................................................................................116 Schulde v olut i e ........................................................................................................................................118 E v olutie v an de pe rs on e e l s k os t e n ...................................................................................................119 Conclusie . ................................................................................................................................................119

5.2.2 Personeel ......................................................................................................................................................122 6 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden..............................................................................................123

6.1 Bestuursorganen ...................................................................................................................................................123 6.2 Bestuurskrachtprofiel............................................................................................................................................123 6.2.1 Financiën......................................................................................................................................................123 6.2.2 Personeel ......................................................................................................................................................126 7 Onthaalbureaus: Inburgering in Vlaanderen en Brussel............................................................................130

7.1 Instroom in het Vlaamse Gewest .......................................................................................................................130 7.2 Inburgering in Vlaanderen en Brussel ...............................................................................................................133

i n h o u d s o p g av e 7

8. Politiezones...................................................................................................................................................................136

8.1 Bestuurskrachtprofiel............................................................................................................................................136 8.1.1 FinanciĂŤn......................................................................................................................................................136 8.1.2 Personeel ......................................................................................................................................................137 9. Brandweerkorpsen ...................................................................................................................................................141 Deel 2

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht...................................................................................................143 1 Agentschap voor Binnenlands Bestuur â€“ situering en opdrachten .......................................................145

1.1 Missie van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur ....................................................................................145 1.2 Politieke inbedding ..............................................................................................................................................145 1.3 Opdrachten ..........................................................................................................................................................145 1.4 Beheersovereenkomst .........................................................................................................................................145 1.5 Interne organisatie van het agentschap. .............................................................................................................146 2 Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht .....................................................................................................148

2.1. Toezichtmaatregelen.............................................................................................................................................148 2.1.1 Organen ......................................................................................................................................................148 Ge me e nt e n ...............................................................................................................................................148 OCMW......................................................................................................................................................150 P rov incie s . ...............................................................................................................................................151

2.1.2 Financieel ....................................................................................................................................................152 Ge me e nt e n ...............................................................................................................................................152 OCM W......................................................................................................................................................156 P rov inci e s . ...............................................................................................................................................160 Ge me e nt e be dri jv e n e n prov i n c i e be dri jv e n . ................................................................................160 P olitie zon e s .............................................................................................................................................161

2.1.3 Personeel ......................................................................................................................................................163 Ge me e nt e n ...............................................................................................................................................163 OCMW......................................................................................................................................................165 P rov incie s . ...............................................................................................................................................167 P olitie zo n e s .............................................................................................................................................169

2.1.4 Onteigeningen .............................................................................................................................................169 2.2 Klachten ................................................................................................................................................................170 2.2.1 Juridisch.......................................................................................................................................................170 2.2.2 Financieel ....................................................................................................................................................177 2.2.3 Personeel ......................................................................................................................................................179 2.2.4 Globaal overzicht klachten . .........................................................................................................................186

Inhoudsopgave

i n h o u d s o p g av e

3 Ontwikkelingen en realisaties op het vlak van het binnenlands bestuur, stedenbeleid en Inburgering ..................................................................................................................................................................187

3.1 De beleidsbrieven 2007-2008..............................................................................................................................187 3.2 Begroting . .............................................................................................................................................................189 3.2.1 Binnenlands bestuur ....................................................................................................................................189 3.2.2 Stedenbeleid .................................................................................................................................................189 3.2.3 Inburgering .................................................................................................................................................190 3.3 Binnenlands bestuur. ............................................................................................................................................190 3.3.1 Opstart nieuwe legislatuur in gemeenten, OCMW’s en provincies..............................................................190 Rade n v oor v e rk i e z i n g s be t w i s t i n g e n.............................................................................................190 Introductie prog ra m m a v oor n i e uw g e k oz e n m a n da t a ri s s e n . ................................................191 M andate nda t a ba n k ................................................................................................................................191

3.3.2 Verdere implementatie gemeente- en provinciedecreet en aanpassing ervan.................................................192 3.3.3 OCMW-decreet............................................................................................................................................192 3.3.4 Tucht mandatarissen....................................................................................................................................193 3.3.5 Decreet erediensten.......................................................................................................................................194 Nie uwe fina n c i ë l e be l e i ds i n s t rum e n t e n .......................................................................................194 E rke nning e n v a n i s l a m i t i s c h e e n prot e s t a n t s e g e l oofs g e m e e n s c h a ppe n..........................194

3.4 Stedenbeleid. .........................................................................................................................................................195 3.4.1 Verhogen van de leefbaarheid van de steden en dit zowel op stadsniveau als op wijkniveau.........................195 Nie uwe ov e re e n k om s t e n S t e de n fon ds 2 0 0 8 - 2 0 1 3 ..................................................................195 Stadsv e rnie u w i n g s proje c t e n v oor de 1 3 c e n t rum s t e de n , de 2 1 prov i n c i a le s t ed en en de V laamse G e m e e n s c h a ps c om m i s s i e . .........................................................................................195

3.4.2 Verbeteren van het samenleven in diversiteit en versterken van het democratische draagvlak in de steden..196 We rkg roe p pa rt i c i pa t i e .......................................................................................................................196 Innov e re nde e n ori g i n e l e proje c t e n ...............................................................................................196

3.4.3 Verhogen van de kwaliteit van het bestuur in de steden...............................................................................196 De stadsmon i t or....................................................................................................................................196 Onde rzoe k g e pa s t e s t ra t e g i s c h e m a n a g e m e n t m ode l l e n ..........................................................196 Org anisatie v a n e e n E uropa da g .......................................................................................................196

3.4.4. Verhogen van de positieve beeldvorming van de steden..................................................................................196 Communica t i e c a m pa g n e 2 0 0 7 ..........................................................................................................196 “Thuis in de s t a d” -pri js 2 0 0 7 ...........................................................................................................196 Stadsklasse n.............................................................................................................................................197

3.4.5 Versterken van steden door samenwerking op verschillende bestuursniveaus................................................197 Ke nnisce ntrum V l a a m s e S t e de n ......................................................................................................197 Stadscontra c t e n . ....................................................................................................................................197

i n h o u d s o p g av e 9

3.5 Inburgering ...........................................................................................................................................................197 3.5.1 Diversiteitsbeleid..........................................................................................................................................197 Ontwikke l i n g e n i n 2 0 0 7 - v oorui t z i c h t e n 2 0 0 8 ..........................................................................197 He t forum v a n e t n i s c h -c ul t ure l e m i n de rh e de n .........................................................................198 Be le id te n a a n z i e n v a n de t re k k e n de be roe ps be v ol k i n g .........................................................198 E xpe rimen t e l e proje c t s ubs i di e s .......................................................................................................198 Woonwa g e n t e rre i n e n ...........................................................................................................................200 Impulsfon ds v oor h e t M i g ra n t e n be l e i d.........................................................................................201 Ge zocht: m a n a g e rs v a n di v e rs i t e i t .................................................................................................201

3.5.2 Inburgeringsbeleid .......................................................................................................................................202 Doe lg roep v a n h e t i n burg e ri n g s be l e i d.........................................................................................202 Inburg e r i n g s t ra je c t . .............................................................................................................................202 Inburg e r i n g v oor m i n de rja ri g e a n de rs t a l i g e n i e uw k om e rs ...................................................202 Informe r e n e n doorv e rw i jz e n v a n i n burg e ra a rs ........................................................................202 Re alisati e s 2 0 0 7 .....................................................................................................................................202

3.6 Ondersteuning.......................................................................................................................................................204 3.6.1 Vormingscentrum voor lokale besturen.........................................................................................................204 3.6.2 Communicatiekanalen. ................................................................................................................................207 We bsite .....................................................................................................................................................207 E le ktron i s c h e n i e uw s bri e f.................................................................................................................207 Tijdschr i ft B i n n e n B a n d......................................................................................................................208 Studie da g e n e n publ i c a t i e s ................................................................................................................208

3.6.3 Ontwikkeling van een kenniscentrum voor de lokale en provinciale besturen. .............................................208 Ke nniscen t rum bi n n e n h e t A g e n t s c h a p v oor B i n n e n l a n ds B e s t uur ..................................208 Same nwerk i n g s v e rba n d l ok a l e s t a t i s t i e k e n .................................................................................208 Stadsmon i t or v oor l e e fba re e n duurz a m e V l a a m s e s t e de n ....................................................209 Kruispunt ba n k I n burg e ri n g . .............................................................................................................209 Inte g rati e k a a rt e n di v e rs i t e i t s m on i t or..........................................................................................209 4 Parlementaire vragen ..............................................................................................................................................210 5 Overzicht van de belangrijkste regelgeving die van toepassing is op het binnenlands bestuur, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid . ..................................................................................................211 Deel 3 Adresbestanden.................................................................................................................................................................215

Inhoudsopgave

IN D E X

aanvullende personenbelasting

inburgering

65, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 78, 86, 126

30, 35, 130, 131, 132, 145, 188, 202 integratiecentrum

balans 99, 103, 104, 105, 114, 115, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 129 belasting 65, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 82, 83, 104, 113, 120, 121, 152,

35, 95, 197, 198 integratiedienst 35, 95, 189, 197, 198 intergemeentelijk samenwerkingsverband 19, 21, 22, 90, 92, 94, 123, 126, 145, 169, 189, 204, 205, 207, 208,

155, 160, 177, 178, 205, 210 brandweer 92, 141 budget 30, 63, 65, 66, 78, 81, 83, 106, 107, 111, 140, 146, 153, 154, 155,

210, 211 interlokale vereniging 19, 24, 25, 26 inwoner 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 63, 73, 78, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88,

157, 160, 161, 162, 177, 178, 189, 196, 198, 201, 202, 204

106, 107, 108, 136, 137, 208

burgemeester 56, 58, 60, 61, 62, 72, 146, 184, 190, 193, 212

jaarrekening

66, 67, 73, 99, 114, 119, 155, 156, 159, 160, 207

clusterindeling 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 53, 82, 83, 84,

85, 86, 87, 88, 117, 136

kadastraal inkomen 81, 84, 86, 88

deputatie 109, 184, 190, 191 dienstverlenende vereniging 19, 21

OCMW-raad 97, 98, 106, 156, 190, 191, 193 OCMW-vereniging 19, 28, 98, 176, 186

erediensten 19, 35, 187, 194, 195, 202, 203, 205, 210, 211, 212

OCMW-voorzitter 61, 62, 97 onthaalbureau 30, 35, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 188, 199, 202, 203

gemeentefonds 63, 65, 67, 75, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 102, 106, 107, 145, 147, 187, 189, 196, 207, 211 gemeenteraad 30, 57, 59, 61, 66, 71, 72, 106, 153, 154, 155, 156, 157, 160, 164, 172, 191, 193, 212

opcentiemen op de onroerende voorheffing 65, 70, 71, 72, 75, 78, 79, 80, 81, 112, 113, 114, 117 opdrachthoudende vereniging 19, 22, 23, 123, 124, 125, 126, 127, 129

IN D E X 11

personeel 25, 65, 69, 89, 90, 91, 92, 93, 95, 101, 107, 111, 116, 122, 126, 127, 128, 137, 140, 141, 146, 147, 148, 150, 163, 164, 166, 168, 170, 171, 173, 175, 179, 180, 181, 184, 185, 187, 190, 192, 198, 205, 208, 210, 218 personeelskosten 114, 119 politie 19, 34, 35, 63, 65, 67, 92, 136, 137, 138, 139, 140, 161, 162, 169, 177, 186 projectvereniging 19, 27 provincieraad 30, 109, 110, 145, 151, 184, 193, 212 R

resultatenrekening 99, 100, 104, 105, 114, 116, 119, 120, 121, 122 S

schulden 99, 100, 103, 104, 105, 111, 114, 115, 118, 119, 121, 122 stadsvlucht 53, 54, 55, 195 stedenfonds 65, 83, 84, 87, 88, 145, 146, 188, 189, 190, 195, 196, 212, 213

Lijst

Inhoudsopgave

va n

t a b e ll e n ,

gr a f i e k e n

kaarten

Hier vindt u een overzicht van alle tabellen, grafieken en kaarten die zijn opgenomen in deze publicatie.

Het Vlaamse overheidslandschap

- Dienstverlenende verenigingen - Opdrachthoudende verenigingen - Interlokale verenigingen - Projectverenigingen - OCMW-verenigingen - Gewone gemeentebedrijven - Autonome gemeentebedrijven - Verdeling gewone gemeentebedrijven naar sector (grafiek) - Verdeling autonome gemeentebedrijven naar sector (grafiek) - Verzelfstandigde agentschappen opgericht door een gemeente - Verzelfstandigde agentschappen opgericht door een provincie - Gewone provinciebedrijven - Autonome provinciebedrijven - Lokale openbare bedrijven in Vlaanderen: een overzicht - Een- en meergemeentezones per provincie - Politiezones in kaart gebracht (kaart) - Integratiecentra en integratiediensten - Onthaalbureaus Vergelijken van gemeenten aan de hand van een clusterindeling

- Indeling gemeenten in clusters - Indeling gemeenten in clusters (kaart) Gemeenten

- Evolutie van het aantal inwoners per cluster van 1992 tot 2007 - Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de semistedelijke en agglomeratiegemeenten (grafiek) - Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de centrumgemeenten (grafiek) - Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in gemeenten met concentratie van economische activiteit (grafiek) - Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten (grafiek) - Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de toeristische gemeenten (grafiek) - Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de woongemeenten (grafiek) - Verschil tussen de totale inwijking en de totale uitwijking per 1.000 inwoners - Verschil tussen de totale inwijking en de totale uitwijking per 1.000 inwoners (grafiek) - Verschil tussen de inwijking en de uitwijking per 1.000 inwoners in de leeftijdscategorie 30-39 en 0-9 jaar - Verschil tussen de inwijking en de uitwijking per 1.000 inwoners op de leeftijd van 30-39 en 0-9 jaar (grafiek) - Benoeming burgemeesters in 2007 - Leeftijd van de gemeentelijke mandatarissen (grafiek) - Man-vrouwverhouding in de gemeentelijke bestuursorganen (grafiek) - Man-vrouwverhouding in gemeenteraad volgens leeftijd (grafiek) - Man-vrouwverhouding bij de schepenen volgens leeftijd (grafiek) - Man-vrouwverhouding bij de burgemeesters volgens leeftijd (grafiek) - Vrouwen in de gemeenteraad (kaart)

Lijst

va n

t a b e ll e n ,

gr a f i e k e n

kaarten 13

- Vrouwen in college van burgemeester en schepenen (kaart) - Vrouwelijke burgemeesters (kaart) - Burgemeester is ook voorzitter van de gemeenteraad (kaart) - OCMW-voorzitter maakt deel uit van het college van burgemeester en schepenen (kaart) - Verdeling ontvangstenposten (grafiek) - Verdeling uitgavenposten (grafiek) - Evolutie ontvangsten, uitgaven en resultaat eigen dienstjaar in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten - Evolutie ontvangsten in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten (grafiek) - Evolutie uitgaven in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten (grafiek) - Evolutie resultaat eigen dienstjaar in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten (grafiek) - Top 10 belastingen - Opdeling van de gemeentebelastingen (grafiek) - Opdeling van de eigen gemeentebelastingen in categorieën (grafiek) - Gemeentelijke belastingen en retributies met een opbrengst van meer dan 10 miljoen euro (grafiek) - Evolutie aanslagvoet aanvullende personenbelasting van 1996 tot 2007 per provincie (grafiek) - Aanslagvoet aanvullende personenbelastingen in de gemeenten (kaart) - Evolutie aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing van 1996 tot 2008 per provincie (grafiek) - Opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten (kaart) - Inkomsten uit belastingen en fondsen per inwoner en ten opzichte van het totaal van de ontvangsten - Criteria Gemeentefonds en Stedenfonds bekeken vanuit de clusterindeling van Dexia - Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in voltijds equivalenten) - Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in koppen) - Verdeling naar statuut bij de verschillende types werkgevers (grafiek) - Verhouding man/vrouw bij de verschillende types werkgever (grafiek) - Verhouding man/vrouw in relatie tot de arbeidsprestatieregeling (grafiek) - Aantal gesubsidieerde personeelsleden in de integratiediensten en integratiecentra OCMW’s

- Leeftijd van de OCMW-mandatarissen (grafiek) - Man-vrouwverhouding in de OCMW-besturen (grafiek) - Man-vrouwverhouding in OCMW-raad volgens leeftijd - Man-vrouwverhouding bij de OCMW-voorzitters volgens leeftijd (grafiek) - Vrouwen in de OCMW-raad (kaart) - Vrouwelijke OCMW-voorzitsters (kaart) - Samenstelling van de activa van de OCMW’s (grafiek) - Samenstelling van de passiva van de OCMW’s (grafiek) - Kostenstructuur van de OCMW’s (grafiek) - Overzicht werkingskosten (grafiek) - Opbrengstenstructuur van de OCMW’s (grafiek) - Schuldevolutie 2003-2005 bij de OCMW’s - Schuldevolutie 2003-2005 bij de OCMW’s (grafiek) - Balans OCMW’s - Resultatenrekening OCMW’s - Middelen voor het OCMW uit het Gemeentefonds en gemeentelijke bijdragen aan het OCMW en middelen voor het OCMW per inwoner Provincies

- Aantal inwoners in de verschillende provincies

Lijst

Inhoudsopgave

va n

t a b e ll e n ,

gr a f i e k e n

kaarten

- Leeftijd van de provinciale mandatarissen (grafiek) - Man-vrouwverhouding in de provincieraad (grafiek) - Man-vrouwverhouding in de deputatie (grafiek) - Man-vrouwverhouding in de provincieraad volgens leeftijd (grafiek) - Provinciebudgetten 2007 - Verdeling ontvangstenposten (grafiek) - Verdeling uitgavenposten (grafiek) - Soorten provinciebelastingen - Opbrengst provinciebelastingen - Evolutie opcentiemen op de onroerende voorheffing van 2000 tot 2008 - Evolutie opcentiemen op de onroerende voorheffing van 2000 tot 2008 (grafiek) - Overzicht activa (grafiek) - Overzicht passiva (grafiek) - Overzicht kosten van de provincies (grafiek) - Overzicht werkingskosten (grafiek) - Overzicht opbrengsten (grafiek) - Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies - Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies (grafiek) - Evolutie van de personeelskosten (grafiek) - Balans van de provincies - Resultatenrekening van de provincies Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

- Oprichting en statutenwijzigingen intergemeentelijke samenwerkingsverbanden - FinanciĂŤle kerngegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen - Personeelsgegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen Inburgering

- CategorieĂŤn van instroom - Instroom volgens doelgroep - Instroom volgens leeftijd - Verdeling meerderjarige nieuwkomers naar nationaliteit: top 15 - Verdeling meerderjarige nieuwkomers EU+/niet-EU+ - Aantal aanmeldingen per onthaalbureau in 2007 - Leeftijd aanmelders in 2007 - Aantal contracten per onthaalbureau in 2007 - Verdeling inburgeringscontracten afgesloten in 2007: EU+/niet-EU+ - Top-10 EU+ en top-10 niet-EU+ bij contracten afgesloten in 2007 - Verdeling verplicht en rechthebbend bij de afgesloten contracten in 2007 in het Vlaamse gewest - Percentage contracten afgesloten in 2006 dat geleid heeft tot een attest Politiezones

- Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner - Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner (grafiek) - Personeelsbezetting in de politiezones Brandweerkorpsen

- Personeelsaantallen in de brandweerkorpsen

Lijst

va n

t a b e ll e n ,

gr a f i e k e n

kaarten 15

Bestuurlijk toezicht

- Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel - Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over belastingen en retributies - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over het budget - Goedkeuring van de gemeenterekeningen - Ontvangen gemeenterekeningen - Goedkeuring van de OCMW-rekeningen - Gegevens over OCMW-audit - Schorsing en vernietiging van het budget van de politiezones - Schorsing en vernietiging van de rekeningen van de politiezones - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over personeelsformaties - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel - Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de personeelsformaties - Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel - Schorsing en vernietiging van provincieraadsbeslissingen over de personeelsformaties - Schorsing en vernietiging van provincieraadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel - Onteigeningen Klachten

- Klachten over gemeenten en gewone gemeentebedrijven, exclusief financiën en personeel - Klachten over OCMW’s, exclusief klachten over personeel en financiën - Klachten over provincies en gewone provinciebedrijven, exclusief klachten over personeel en financiën - Klachten over autonome gemeente- en provinciebedrijven, politiezones en OCMW-verenigingen - Klachten over erediensten - Klachten over het financiële beleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven - Klachten over het personeelsbeleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven - Beroepscommissie voor tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel - Beroepscommissie voor tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel – preventieve schorsing - Klachten over het personeelsbeleid in de OCMW’s - Beroep tegen ontslag na negatieve evaluatie voor de OCMW’s - Tuchtmaatregelen tegen OCMW-personeel - Klachten over het personeelsbeleid in de provincies - Overzicht klachten Inburgering en diversiteit

- Experimentele projectsubsidies - Standplaatsen op residentiële woonwagenterreinen - Standplaatsen op doortrekkersterreinen Vormingscentrum voor lokale besturen

- Actualiteitsvorming - Basisvorming Parlementaire vragen

- Overzicht parlementaire vragen

Lijst

Inhoudsopgave

va n

t a b e ll e n ,

gr a f i e k e n

kaarten

Tabellen op de website

Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur zijn tabellen opgenomen met gegevens per bestuur. Nieuw in dit jaarbeeld is dat we de site van het agentschap meer willen gebruiken bij het publiceren van statistische gegevens over de lokale en provinciale besturen. In de papieren publicatie van het jaarbeeld worden van diezelfde tabellen enkel de samenvattende gegevens opgenomen. Bijvoorbeeld door de gegevens per bestuur te gaan totaliseren per cluster van gemeenten of te gaan totaliseren voor alle gemeenten in een bepaalde provincie. Alle tabellen op de site zijn opgenomen in excelformaat. Dit laat u als bestuur toe om zelf verder aan de slag te gaan met de gegevens. De tabellen op de site vindt u terug op www.vlaanderen.be/binnenland bij de rubriek statistieken, links onderaan.

Deel 1 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

19 1

Het Vlaamse overheidslandschap

1.1 Lokale en provinciale overheden De lokale en provinciale overheden omvatten een brede waaier van overheidsbesturen: • 308 gemeenten • 45 gewone en 106 autonome gemeentebedrijven • 2 gemeentelijk intern verzelfstandigd agentschappen • 1 gemeentelijk extern verzelfstandigd agentschap • 308 OCMW’s • 63 OCMW-verenigingen • een 200-tal intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, in de vorm van opdrachthoudende (64), dienstverlenende (27), interlokale (85) en projectverenigingen (20) • 9 districten (in Antwerpen) • 118 politiezones, waarvan 35 eengemeentezones en 83 meergemeentezones • meer dan 1800 besturen van de erkende erediensten • 5 provincies • 25 gewone en 6 autonome provinciebedrijven • 1 provinciaal extern verzelfstandigd agentschap in privaatrechtelijke vorm • 3 provinciaal intern verzelfstandigd agentschappen Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur (www.vlaanderen.be/binnenland) kunt u de adressen van de gemeenten en OCMW’s in Vlaanderen raadplegen. U vindt er ook de adresgegevens van de Antwerpse districten, de gemeentebedrijven (zowel gewone als autonome), de provinciebedrijven (gewone en autonome), de OCMW-verenigingen,

de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen en de provincies.

1.2 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden Zodra twee of meer gemeenten samen een project willen realiseren of een samenwerkingsverband willen oprichten, moeten zij de regels van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking respecteren. Dit decreet geeft de gemeenten de keuze uit vier mogelijke vormen om samen te werken: • dienstverlenende verenigingen • opdrachthoudende verenigingen • interlokale verenigingen • projectverenigingen De dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen zijn de meest bekende vormen van intergemeentelijke samenwerking. Deze groep bestaat uit de vroegere intercommunales die zich in 2003 hebben aangepast aan het decreet van 6 juli 2001, met uitzondering van een negental gewestgrensoverschrijdende intercommunales. Deze verenigingen staan onder het toezicht van de regeringscommissaris voor de intergemeentelijke samenwerking. De oprichting en de statutenwijzigingen van deze verenigingen moeten goedgekeurd worden door de Vlaamse Regering. Momenteel zijn er 27 dienstverlenende verenigingen actief in Vlaanderen, voornamelijk in de sectoren financiering, streekontwikkeling en sport & recreatie. De doelstellingen van de 64 opdrachthoudende verenigingen situeren zich vooral in de sectoren energie, water en afval.

Interlokale en projectverenigingen zijn bedoeld voor projecten van beperkte duur tussen een klein aantal gemeenten. De oprichting van deze verenigingen moet niet goedgekeurd worden door de Vlaamse Regering. Sinds de inwerkingtreding van het decreet zijn al heel wat interlokale en projectverenigingen opgericht, vooral in de sectoren cultuur, sport en onderwijs. Het zijn voornamelijk de gemeenten uit de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant die zich verenigen in interlokale en projectverenigingen. Cartografische informatie over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen op het web Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur vindt u een databank met gegevens over dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen, cartografisch voorgesteld. U krijgt een overzicht van welke dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen werken in welke gemeenten en met welke activiteiten ze belast zijn. Informatie over deze verenigingen, zoals adresgegevens, wordt weergegeven. U kunt de informatie raadplegen op het volgende adres: www.vlaanderen.be/binnenland, bij de rubriek intergemeentelijke samenwerking en lokale openbare bedrijven. Vervolgens klikt u op ‘geoloket’.

Deel 1

Website Geoloket

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

21 Dienstverlenende verenigingen financiering BLIJDORP

Dienstverleningscentrum voor personen met een verstandelijke handicap

Buggenhout

FINEA

Financieringsintercommunale voor de energievoorziening in het Antwerpse

Antwerpen

IKA

Investeringsintercommunale voor de gemeenten van de Kempen en het Antwerpse

Malle

FINILEK

Mechelen

FINGEM

Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor de gemeenten verbonden met de distributienetbeheerder Intergem

Aalst

FINIWO

Financieringsintercommunale voor investeringen in West- en Oost-Vlaanderen

Gent

FIGGA

Financieringsintercommunale voor de gemeenten van Gaselwest

Roeselare

sport en recreatie PELT

Dienstverlenende Vereniging Pelt

Overpelt

MAREC

Maaslandse Recreatiecentra

Kinrooi

Intergemeentelijke Zwembaden “Den Ulm” – Maaseik en “De Haeg” – Dilsen-Stokkem

Maaseik

streekontwikkeling IOK

Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen

Geel

IGEMO

Intergemeentelijke vereniging voor ontwikkeling van het gewest Mechelen en omgeving

Mechelen

IGEAN

Dienstverlening - Intercommunale Grondbeleid en Expansie Antwerpen

Wommelgem

INTERLEUVEN I ntercommunale Maatschappij voor de Ruimtelijke Ordening en de Economisch-Sociale Expansie van het Arrondissement Leuven HAVILAND

Leuven

I ntercommunale Maatschappij voor de Ruimtelijke Ordening en Economisch-Sociale Expansie van het Arrondissement Zellik Halle-Vilvoorde

NOLIMPARK

Intercommunaal Industriepark Noord-Limburg

Overpelt

IML

Intergemeentelijke Vereniging voor Ruimtelijke Ontwikkeling in Limburg (in vereffening)

Hasselt

ICW

Intergemeentelijk Samenwerkingsverband van het Land van Waas

Sint-Niklaas

DDS

I ntercommunale Vereniging voor de Ruimtelijke Ordening en de Sociaal-Economische Ontwikkeling van het arrondissement Dendermonde “Dender, Durme en Schelde”

Dendermonde

VENECO

Dienstverlenende vereniging voor ruimtelijke ordening en economische ontwikkeling

Gent

SOLVA

Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor ruimtelijke ordening en socio-economische expansie

ErembodegemAalst

WVI

West-Vlaamse Intercommunale voor Economische Expansie, Huisvestingsbeleid en Technische Bijstand

Brugge

LEIEDAL Kortrijk

Intercommunale Maatschappij voor Ruimtelijke Ordening, Economische Expansie en Reconversie van het Gewest

Kortrijk

IGO Leuven

Intergemeentelijk opbouwwerk arrondissement Leuven

Leuven

ISWA

Intercommunaal Samenwerkingscomité van Waterbedrijven

Sint-Niklaas

IMSIR

Intercommunale voor Medico-Sociale Instellingen van de Rupelstreek

Boom

CIPAL

Centrum voor Informatica Provincies Antwerpen en Limburg

Geel

diversen

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Opdrachthoudende verenigingen zetel afval MIROM-Roeselare Milieuzorg Roeselare en Menen

Roeselare

Hoge Maey

Intercommunale Vereniging Hooge Maey

Antwerpen

IVAREM

Intergemeentelijke Vereniging voor duurzaam Afvalbeheer Regio Mechelen

Mechelen

IBOGEM

Intercommunale voor huisvuilverwijdering van Burcht en omliggende gemeenten

Melsele

ISVAG

Intercommunale voor Slib- en Vuilverwijdering van Antwerpse Gemeenten

Wilrijk

INCOVO

Intercommunale vereniging voor verwijdering van afvalstoffen voor Vilvoorde en omliggende

Vilvoorde

INTERRAND

I ntercommunale Vereniging voor de ophaling van afvalstoffen in de gemeenten van de vroegere Randfederatie Tervuren

Hoeilaart

INTERZA

Intercommunale vennootschap voor vuilverwijdering voor Zaventem en omliggende gemeenten

Zaventem

Limburg.net

Afvalmaatschappij Limburg

Houthalen-Helchteren

IVAGO

Intergemeentelijke Vereniging voor Afvalbeheer in Gent en Omstreken

Gent

IDM

Intercommunale voor Huisvuilverwerking en Milieuzorg “Durme-Moervaart”

Lokeren

IVM

Intergemeentelijke opdrachthoudende vereniging voor huisvuilverwerking Meetjesland

Eeklo

Mi-Wa

Opdrachthoudende Vereniging voor Huisvuilverwerking ‘Midden-Waasland’

Sint-Niklaas

VERKO

Verenigde Kompostbedrijven

Dendermonde

IVLA

Intergemeentelijke Vereniging voor Beheer van Afvalstoffen Vlaamse Ardennen

Oudenaarde

MIROM-Menen

Milieuzorg Roeselare en Menen

Menen

IVIO

Intergemeentelijke Vereniging voor duurzaam milieubeheer voor Izegem en Ommeland

Izegem

IVVO

Intercommunale voor Vuilverwijdering en -verwerking voor de sector Veurne en Ommeland

Veurne

IVBO

I ntergemeentelijk samenwerkingsverband voor Vuilverwijdering en -verwerking in Brugge en Ommeland

Brugge

IVOO

Intergemeentelijke vereniging voor het afvalbeheer voor Oostende en Ommeland

Oostende

IMOG

Intergemeentelijke Maatschappij voor Openbare Gezondheid in het Gewest Kortrijk

Kortrijk

ILVA

Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Land van Aalst voor Milieu

Aalst-Erembodegem

ECOWERF

Intergemeentelijk milieubedrijf Oost-Brabant

Leuven

IGEAN

milieu en veiligheid

Wommelgem

IOK

Afvalbeheer - Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen

crematoria Crematorium ZWV Intergemeentelijke Vereniging voor Crematoriumbeheer in Zuid-West-Vlaanderen (Psilon)

Kortrijk

IVCA

Intercommunale Vereniging voor Crematoriumbeheer in de Provincie Antwerpen

Wilrijk

Westlede

Intercommunale Vereniging voor Crematoriumbeheer in de Provincie Oost-Vlaanderen

Lochristi

HOFHEIDE

Opdrachthoudende Vereniging voor Crematoriumbeheer in het arrondissement Leuven

Holsbeek

HAVICREM

Vilvoorde

energie / kabel IMEA

Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening Antwerpen

Antwerpen

IGAO

Intercommunale Gasvoorziening van Antwerpen en Omgeving

Antwerpen

INTEGAN

Intercommunale voor Teledistributie van het Gewest Antwerpen

Hoboken

IVEG

Intercommunale voor Energie

Hoboken

IVEKA

Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse

Malle

Intergas

Lubbeek

Iverlek

Leuven - Wilsele

Interelectra

Hasselt

IMEWO

Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen

Eeklo

INTERGEM

Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen

Dendermonde

WVEM

West-Vlaamse Elektriciteitsmaatschappij

Torhout

Inter-media

Hasselt

INTER-ENERGA

Hasselt

sport en recreatie ISM

Opdrachthoudende vereniging Schulens Meer

Interbad

Lummen Brugge Sint-Kruis

streekontwikkeling MLSO

Maatschappij voor het Grond- en Industrialisatiebeleid van het Linkerscheldeoevergebied

Kallo

AWW

Antwerpse Waterwerken

Antwerpen

PIDPA

Provinciale en Intercommunale Drinkwatermaatschappij der Provincie Antwerpen

Grobbendonk

IWVB

Intercommunale voor Waterbedeling in Vlaams-Brabant

Beersel

IWM

Intercommunale Watermaatschappij

Hasselt

IMWV

Intercommunale Maatschappij voor Watervoorziening in Vlaanderen

Aalter

IMVA

Intercommunale Waterleidingsmaatschappij van Veurne-Ambacht

Koksijde

water

Inter-aqua

Hasselt

RIOBRA

Lubbeek

diversen IW

Intercommunale Maatschappij voor de Sanering en de Inrichting van de Vallei van de Woluwe

Machelen

IMP

I ntercommunale Maatschappij voor de Inrichting en Sanering van het Dal van de Molenbeek en de Pontbeek

Machelen

Opdrachthoudende Vereniging Rustoord Sint-Antonius Peer

Peer

IGL

Intercommunale Vereniging voor Hulp aan Gehandicapten in Limburg

Genk

IKWV

Intercommunale Kustreddingsdienst West-Vlaanderen

Brugge

WIV

West-Vlaamse Intercommunale Vliegveld Wevelgem-Bissegem

Kortrijk

HELICS IVEBIC

Leuven Intergemeentelijke Vereniging voor Bibliotheekwerking en Cultuur

DIGIPOLIS HABOBIB

Hemiksem Antwerpen

Intergemeentelijke vereniging voor Bibliotheekwerking Haacht-Boortmeerbeek

Haacht

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Interlokale verenigingen gemeentelijke deelnemers aanpak overlast Bureau gemeentelijke administratieve sanctie

Asse, Merchtem, Opwijk, Wemmel

Bureau gemeentelijke administratieve sancties

Geel, Laakdal, Meerhout

archeologie Zuidoost-Limburgse Archeologische Dienst

Bilzen, Lanaken, Riemst

Interlokale vereniging voor archeologie in Brugge en Ommeland

Jabbeke, Brugge, Zedelgem

Raakvlak

Brugge, Jabbeke, Zedelgem, Torhout

bibliotkeek BibArt

Erpe-Mere

Bibkwintet

Aartselaar, Edegem, Hove, Kontich, Lint

De Leesdijk

Dendermonde, Laarne, Wetteren, Wichelen, Zele, Berlare, Buggenhout, Hamme, Lebbeke

Vlaamse Ardennen Bibliotheek

Kluisbergen, Maarkedal, Oudenaarde

Zovla

De Pinte, Gavere, Kruishoutem, Nazareth, Sint-Martens-Latem, Zingem, Zulte, Zwalm

Crematoriabeheer Intergemeentelijke vereniging voor crematoriabeheer in Zuid-West-Vlaanderen

Anzegem, Avelgem, Deerlijk, Harelbeke, Heuvelland, Kortrijk, Kuurne, LangemarkPoelkapelle, Lendelede, Menen, Moorslede, Pittem, Poperinge, Roeselare, SpiereHelkijn, Vleteren, Waregem, Wervik, Wevelgem, Wielsbeke en Zwevegem

cultuur Cultuuroverleg Scheldeland

Berlare, Laarne, Wetteren, Wichelen

NoorderLIcht

Neerpelt, Hamont-Achel

dienst cultuur Kaprijke/St.-Laureins

Kaprijke, Sint-Laureins

Samenwerkingsverband cultuurbeleidscoรถrdinator

Glabbeek, Bekkevoort

drugpreventie Intergemeentelijke Drugpreventiedienst

De Pinte, Deinze, Sint-Martens-Latem, Nazareth, Zulte

Intergemeentelijke drugpreventiedienst ELZA

Evergem, Lochristi, Zelzate, Assenede

Drugpreventie West-Meetjesland

Aalter, Knesselare, Maldegem

financiering CBL Regio Mechelen

Mechelen, Lier, Berlaar, Bonheiden, Duffel, Heist-op-den-Berg, Nijlen, Putte, Boechout, Sint-Katelijne-Waver

CBL Regio Brecht

Hulshout, Hoogstraten, Brecht, Essen, Kalmthout, Schilde, Wijnegem,Wommelgem, Zandhoven, Edegem, Hove, Malle, Borsbeek

CBL Boortmeerbeek

Boortmeerbeek, Keerbergen, Haacht, Rotselaar, Tremelo, Begijnendijk, Holsbeek, Kampenhout, Halle, Beersel, Laarne, Sint-Pieters-Leeuw

industrie Industriegebied Beringen-Ham-Tessenderlo

Beringen, Ham, Tessenderlo

jeugd Jeugdatelier Tandem

Veurne, Alveringem, De Panne en Koksijde

Jong Dobs

Beernem, Damme, Oostkamp

kenniscentrum Kenniscentrum Vlaamse Steden

Antwerpen, Mechelen, Turnhout, Aalst, Brugge, Genk, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas

onderwijs Scholengemeenschap Strand en Polder

Koksijde, Veurne, De Panne, Middelkerke, Gistel, Nieuwpoort, Lo-Reninge, Alveringem, Diksmuide

ICT-coördinatie basisonderwijs

Aarschot, Scherpenheuvel-Zichem

Scholengemeenschap Schelde-Leie

Maarkedal, Kluisbergen, Kruishoutem, Nazareth, Wortegem-Petegem, Zingem

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen

Sint-Lievens-Houtem, Oosterzele

Scholengemeenschap

De Pinte, Nevele, Sint-Martens-Latem

Scholengemeenschap

Sint-Gillis-Waas, Stekene, Waasmunster

Scholengemeenschap

Lochristi, Melle, Moerbeke-Waas

Scholengemeenschap

Gavere, Merelbeke

Scholengemeenschap

Beveren, Kruibeke

Noord-Limburgs Instituut voor Kunstonderwijs NIKO

Bocholt, Hamont-Achel, Hechtel-Eksel, Lommel, Meeuwen-Gruitrode, Neerpelt, Overpelt, Peer

Scholengemeenschap Scheldeland

Berlare, Laarne, Hamme, Wetteren en Wichelen

Scholengemeenschap

Aartselaar, Niel, Rumst, Hemiksem

Scholen aan de Nete

Heist-op-den-Berg, Berlaar, Hulshout, Westerlo

Academie Noord

Brasschaat, Essen, Schilde, Stabroek, Wuustwezel

Scholengemeenschap de sextant

Sint-Katelijne-Waver, Duffel

Scholengemeenschap Brasschaat-Kapellen-Stabroek

Brasschaat, Kapellen, Stabroek

Scholengemeenschap LOV

Lille, Olen, Vorselaar

Scholengemeenschap De Schakel

Merksplas, Rijkevorsel, Turnhout, Vosselaar

Scholengemeenschap

Ranst, Wommelgem, Zandhoven

Scholengemeenschap Anker

Bonheiden, Duffel, Sint-Katelijne-Waver

Scholengemeenschap

Essen, Kalmthout, Wuustwezel

Deeltijds Kunstonderwijs

Gingelom, Halen, Heers, Herk-de-Stad, Nieuwerkerken, Sint-Truiden, Geetbets, Landen, Zoutleeuw

Scholengemeenschap Midden Vlaams-Brabant

Boortmeerbeek, Haacht, Herent, Keerbergen, Leuven

Scholengemeenschap de Leiebrug

Wevelgem, Menen

Scholengemeenschap Meetjesland

Assenede, Lovendegem, Maldegem, Sint-Laureins, Zelzate,

Scholengemeenschap Gemeentescholen Kortrijk/Kooigem – Deerlijk – Vichte/Ingooigem Scholengemeenschap De Oostkamp

Kortrijk, Deerlijk, Anzegem

Scholengemeenschap DANK

Diepenbeek, Alken, Nieuwerkerken, Kortessem

Scholengemeenschap

Alveringem, Gistel, Houthulst, Zonnebeke, Zwevegem

Stedelijk Onderwijs Aarschot en Scherpenheuvel-Zichem

Aarschot, Scherpenheuvel-Zichem

Scholengemeenschap

Oudenaarde, Ronse

Beernem, Damme, De Haan, Knokke-Heist, Zuienkerke

opgericht in het kader van de US Cross Border Lease Interfluvium

Anzegem, Avelgem, Deerlijk, Harelbeke, Kuurne, Lendelede, Menen, Spiere-Helkijn, Waregem, Wervik, Wevelgem, Zwevegem

opvoeding Interlokale vereniging opvoedingsondersteuning

Geel, Laakdal, Meerhout

personeel Westhoekpersoneel

Houthulst, Ieper, Langemark-Poelkapelle, Lo-Reninge, Mesen

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

riolenbeheer IV voor waterbeleid in Vlaams-Brabant

gemeenten van Vlaams-Brabant (Beersel, Boortmeerbeek, Landen, Leuven, Vilvoorde, Tremelo, Lubbeek, Wemmel, Haacht, Rotselaar, Kampenhout, Meise,...)

sport Vereniging voor intercommunaal sportoverleg, VISO

Langemark-Poelkapelle, Houthulst, Moorslede, Staden

Burensportdienst Waasland

Sint-Niklaas, Kruibeke, Beveren, Moerbeke-Waas, Sint-Gillis-Waas, Stekene, Temse, Waasmunster

Meetjeslandse Burensportdienst

Eeklo, Assenede, Evergem, Kaprijke, Knesselare, Lovendegem, Maldegem, SintLaureins, Waarschoot, Zomergem, Zelzate, provincie Oost-Vlaanderen

Burensportdienst Schelde Durm

Dendermonde, Lokeren, Berlare, Buggenhout, Destelbergen, Hamme, Laarne, Lebbeke, Lochristi, Melle, Merelbeke, Oosterzele, Wachtebeke, Wetteren, Wichelen, Zele

Burensportdienst Inter Gemeentelijk Overleg voor de Sport IGOS

Beernem, Brugge, Damme, Jabbeke, Oostkamp, Torhout, Zedelgem

Regiosportdienst Zuid-Oost-Vlaanderen

Aalst, Denderleeuw, Erpe-Mere, Geraardsbergen, Haaltert, Herzele, Lede, Lierde, Ninove, Sint-Lievens-Houtem, Zottegem

Sportregio Rivierenland

Aartselaar, Boom, Bornem, Hemiksem, Niel, Puurs, Rumst, Schelle, Sint-Amands, Willebroek, Zoersel, Zwijndrecht

Sportregio Dijle-Nete

Berlaar, Boechout, Bonheiden, Duffel, Lier, Mechelen, Putte, Sint-Katelijne-Waver

Zwembad Brasschaat-Schoten

Brasschaat, Schoten

Sportregio Antwerpse Kempen

Brasschaat, Brecht, Essen, Kalmthout, Kapellen, Schoten, Stabroek, Wuustwezel

Sportregio Zuiderkempen

Kasterlee, Laakdal, Meerhout, Mol, Retie

Sportregio Noorderkempen

Arendonk, Beerse, Hoogstraten, Lille, Oud-Turnhout, Rijkevorsel, Turnhout, Merksplas, Baarle-Hertog, Malle, Ravels, Vosselaar

Sportregio Kempen

Grobbendonk, Heist-op-den-Berg, Herentals, Herenthout, Herselt, Hulsthout, Nijlen, Olen, Vorselaar, Westerlo

Burensportdienst Leiestreek

De Pinte, Aalter, Gavere, Nazareth, Nevele, Deinze, Sint-Martens-Latem, Zulte

Westhoek Sportoverleg

Veurne, Alveringem, Lo-Reninge, Vleteren, Poperinge, Ieper, Heuvelland en Zonnebeke

Sportregio Midden-Provincie

Boechout, Mortsel, Kontich, Schilde, Lint, Wijnegem, Wommelgem, Zandhoven, Ranst, Edegem, Hove, Zoersel, Hoogstraten, Borsbeek

Regionaal sportoverleg

Dentergem, Ingelmunster, Pittem, Tielt, Wingene

MIVOS burensportdienst

Gistel, Hooglede, Ichtegem, Koekelare, Kortemark, Diksmuide, Oudenburg, Lichtervelde

Burensportdienst Vlaamse Ardennen

Brakel, Kluisbergen, Kruishoutem, Maarkedal, Oudenaarde, Ronse, WortegemPetegem, Zingem, Zwalm

Fietseling Hageland-Zuiderkempen

Aarschot, Begijnendijk, Diest, Herselt, Scherpenheuvel-Zichem, Tessenderlo

Interlokale vereniging voor intercommunaal sportoverleg

Houthulst, Moorslede, Langemark-Poelkapelle en Staden

strafregister IV Strafregister (MINOS)

Mortsel, Wommelgem, Wijnegem, Borsbeek, Boechout

toerisme Toeristische promotie Heist-op-den-Berg en Putte

Heist-op-den-Berg, Putte

Fietseling Hageland Zuiderkempen

Begijnendijk, Aarschot, Diest, Scherpenheuvel-Zichem, Herselt, Tessenderlo

waterbeleidsplan DuLo-waterplan Dommel

Hamont-Achel, Hechtel-Eksel, Houthalen-Helchteren, Lommel, Meeuwen-Gruitrode, Neerpelt, Overpelt, Peer

27 Projectverenigingen archeologie Archeologische Dienst Waasland

Sint-Niklaas, Beveren, Kruibeke, Sint-Gillis-Waas, Stekene, Temse, Waasmunster

Archeologische Dienst Antwerpse Kempen (ADAK)

Beerse, Oud-Turnhout, Turnhout, Vosselaar

Archeologische Dienst Kale Leie

Aalter, Deinze, Evergem, Lovendegem, Nevele, Knesselare

cultuur Mijnstreek

As, Beringen, Genk, Heusden-Zolder, Houthalen-Helchteren

Comeet, Cultuuroverleg Meetjesland

Aalter, Assenede, Eeklo, Evergem, Kaprijke, Knesselare, Lovendegem, Maldegem, Nevele, Sint-Laureins, Waarschoot, Zelzate, Zomergem

Ginter

Oostkamp, Ichtegem, Zedelgem, Jabbeke, Beernem, Middelkerke,Gistel, Torhout

5-Art

Alveringem, De Panne, Nieuwpoort, Koksijde, Veurne

CO7

Heuvelland, Ieper, Langemark-Poelkapelle, Mesen, Poperinge, Vleteren, Zonnebeke

TERF

Moorselede, Staden, Hooglede, Roeselare, Izegem, Lichtervelde

Overleg Cultuur Zuid-West-Vlaanderen

arrondissement Kortrijk, Wervik

Intergemeentelijk erfgoedproject

Pittem, Ruiselede, Tielt

Kempens karakter

Grobbendonk, Herentals, Herenthout, Lille, Nijlen, Olen, Vorselaar

Erfgoed Haspengouw-Voeren

Borgloon, Gingelom, Hoeselt, Kortessem, Riemst, Tongeren, Voeren, Wellen

grondbeleid PROVAG

Evergem, Zelzate, Gent

Regionaalstedelijk Gebied Turnhout

Beerse, Turnhout, Oud-Turnhout, Vosselaar, Lille

Jeugd Regionale Jeugdienst Meetjesland

Aalter, Assenede, Eeklo, Evergem, Kaprijke, Knesselare, Lovendegem, Maldegem, Nevele, Sint-Laureins, Waarschoot, Zomergem

sport Wika

Willebroek, Kapelle-op-den-Bos

studies en aankopen Ijsevoer

Bertem, Tervuren, Overijse, Hoeilaart, Huldenberg

toerisme Toerisme Midden-Limburg

Halen, Heusden-Zolder, Herk-de-Stad, Houthalen-Helchteren, Lummen

Lokale werkwinkel

Beernem, Oostkamp, Zedelgem

Leeswijzer: â€˘ Op de interlokale en de projectverenigingen is er geen specifiek toezicht van toepassing. De hierbij gepubliceerde lijst is dan ook maar volledig en correct in zoverre we de volledige en correcte gegevens van de lokale besturen hebben gekregen.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

1.3 OCMW-verenigingen Leeswijzer bij de tabel: • Er bestaan drie soorten OCMW-verenigingen: -- verenigingen hoofdstuk XII van de OCMW-wet: publiekrechtelijke rechtspersonen die kunnen dienen voor alle opdrachten die aan een OCMW zijn toevertrouwd

-- verenigingen hoofdstuk XIIbis van de OCMW-wet: privaatrechtelijke rechtspersonen die enkel dienen voor de exploitatie van een ziekenhuis of een activiteit die ermee verbonden is -- verenigingen hoofdstuk XIIter van de OCMW-wet: privaatrechtelijke rechtspersonen die dienen voor het organiseren van alle mogelijke sociale doeleinden, behalve voor ziekenhuisactiviteiten, die vallen onder hoofdstuk XIIbis

■■Commentaar

In 2007 werden drie nieuwe OCMW-verenigingen opgericht, namelijk VZW REGent, Het Pareltje (kinderdagverblijf in Westerlo) en SOCIAL (kwaliteitscoördinatie, juridische informatie en advies en collectieve schuldbemiddeling, trajectbegeleiding en samenwerking thuiszorg in Rotselaar). De OCMW-vereniging Dodoens is gestopt.

OCMW-verenigingen naam

activiteit

aangesloten ocmw’s

hoofdstuk

AZ Sint-Dimphna

ziekenhuis

Geel

XII

Beschut Wonen

huisvesting ex-psychiatrische patienten

Antwerpen

XII

Regionaal Instituut voor Dringende hulpverlening KINA

overkoepelend orgaan

Antwerpen, Boechout, Boom, Brasschaat, Brecht, Hemiksem, Kalmthout, Kontich, Mortsel, Niel, Schelle, Schoten, Stabroek, Wijnegem, Wommelgem, Wuustwezel, Zoersel

XII

OCMW-vereniging Da Vinci

beheer en exploitatie medische apparatuur

Antwerpen

XII bis

Het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen ZINA

belangen vertegenwoordigen van ziekenhuisartsen

Antwerpen

XII bis

Intergemeentelijke dienst voor schuldbemiddeling Bodukap

schuldbemiddeling

Bonheiden, Duffel, Putte, Sint-Katelijne-Waver

XII

Sociaal Verhuurkantoor “De Woonkans VZW”

sociaal verhuurkantoor

Lier, Nijlen, Zandhoven

XII ter

Sociaal verhuurkantoor “Onderdak”

sociaal verhuurkantoor

Putte, Berlaar, Heist-op-den-Berg

XII ter

Sociale werkplaats “De Krik”

sociale werkplaats

Lint

XII ter

VZW Woon- en Zorgcentrum Ter Kempen

woon- en zorgcentrum

Laakdal, Balen, Dessel, Ham, Meerhout, Retie, Tessenderlo

XII ter

Welzijnskoepel Klein-Brabant - Vaartland

overkoepelend orgaan

Willebroek, Bornem, Puurs, Sint-Amands

XII

Welzijnszorg Kempen

overkoepelend orgaan

Arendonk, Baarle-Hertog, Balen, Beerse, Dessel, Geel, Grobbendonk, Herentals, Herenthout, Herselt, Hoogstraten, Hulshout, Kasterlee, Laakdal, Lille, Meerhout, Merksplas, Mol, Olen, Oud-Turnhout, Ravels, Retie, Rijkevorsel, Turnhout, Vorselaar, Vosselaar, Westerlo

XII

Wonen voor volwassen personen met een handicap

woon- en zorgcentrum

Laakdal, Geel

XII

Woon- en zorgcentrum Zoersel

woon- en zorgcentrum

Zoersel

XII ter

AZ Vesalius

ziekenhuis

Bilzen, Tongeren

XII

Virga Jesseziekenhuis

ziekenhuis

Hasselt

XII

VZW Limburgs PET-centrum (LPC)

beheer en exploitatie medische apparatuur

Tongeren, Hasselt, Genk, Bilzen

XII bis

Welzijnsregio Noord-Limburg

overkoepelend orgaan

Peer, Bocholt, Overpelt, Neerpelt, Meeuwen-Gruitrode, Lommel, Hechtel-Eksel, Hamont-Achel

XII

Ziekenhuis Maas & Kempen

ziekenhuis

Maaseik, Bree

XII

Het Pareltje

kinderdagverblijf

Westerlo

XIIter

Ziekenhuis Oost-Limburg

ziekenhuis

Genk

XII

Algemeen Stedelijk Ziekenhuis

ziekenhuis

Geraardsbergen, Aalst, Wetteren

XII

Algemeen Ziekenhuis Waasland

ziekenhuis

Sint-Niklaas, Hamme

XII

AZ Jan Palfijn

ziekenhuis

Gent

XII

Antwerpen

Limburg

Oost-Vlaanderen

AZ Lokeren

ziekenhuis

Lokeren

XII

Dienst voor Schuldbemiddeling Waasland

schuldbemiddeling

Sint-Niklaas, Kruibeke, Sint-Gillis-Waas, Beveren

XII

NMR - Sint-Niklase Ziekenhuizen

beheer en exploitatie medische apparatuur

Sint-Niklaas

XII

Openbare Vereniging Ronse OVERO

algemeen welzijnswerk

Ronse

XII

Rustoord Najaarszon

woon- en zorgcentrum

Brakel

XII

Sociaal Verhuurkantoor Destelbergen Melle

sociaal verhuurkantoor

Destelbergen, Melle

XII

Sociaal Verhuurkantoor Waasland

sociaal verhuurkantoor

Sint-Niklaas, Kruibeke, Sint-Gillis-Waas, Beveren

XII

Sociaal Verhuurkantoor Zuid-Oost-Vlaanderen

sociaal verhuurkantoor

Brakel, Herzele, Kluisbergen, Lierde, Maarkedal, Ninove, Oudenaarde, Zottegem, Zwalm

XII ter

VZW Buurtbedrijf Drietakt

buurtbedrijf

Sint-Niklaas

XII ter

Welzijnsband Meetjesland

algemeen welzijnswerk

Eeklo, Maldegem, Evergem, Sint-Laureins, Knesselare, Zomergem, Assenede, Nevele, Waarschoot, Zelzate

XII

AZ Oudenaarde vzw

ziekenhuis

Oudenaarde

XII bis

VZW REGENT

energie

Gent

XIIter

Ziekenhuis Aurora

ziekenhuis

Oudenaarde

XII

Ahasverus

ambulante geestelijke gezondheidszorg

Asse

XII ter

Bierbeeks Woon- en Zorgcentrum

woon- en zorgcentrum

Bierbeek

XII ter

Centrum voor Algemeen Welzijnswerk Zenne en ZoniĂŤn

algemeen welzijnswerk

Beersel, Drogenbos, Sint-Genesius-Rode, Sint-Pieters-Leeuw, Halle, Overijse

XII

Medisch Samenwerkingsverband Vilvoorde

ziekenhuis

Vilvoorde

XII

Rustoord Van Lierde vzw

woon- en zorgcentrum

Affligem

XII

Social

dienstencentrum

Rotselaar

XII

Welzijnskoepel West-Brabant

overkoepelend orgaan

Bever, Dilbeek, Galmaarden, Gooik, Herne, Lennik, Londerzeel, Merchtem, Opwijk, Pepingen, Roosdaal, Ternat

XII

Autonome Vereniging Het Dak

woon- en zorgcentrum

Knokke-Heist

XII

AV Henri Serruysziekenhuis

ziekenhuis

Oostende

XII

AZ Onze-Lieve-Vrouw van Groeninghe

ziekenhuis

Kortrijk

XII bis

AZ Sint-Jan A.V.

ziekenhuis

Brugge

XII

Infohos

informatisering ziekenhuizen

Aalst, Blankenberge, Brugge, Gent, Kortrijk, Oostende, Ronse

XII

Izegemse Huisvestingsdienst

huisvesting

Izegem, Ledegem, Ingelmunster, Oostrozebeke

XII

Kinderdagverblijf De Blauwe Lelie

kinderdagverblijf

Brugge

XII

Ons Huis

woon- en zorgcentrum

Brugge

XII

Sociaal Verhuurkantoor

sociaal verhuurkantoor

De Pinte, Gavere, Nazareth

XII

Sociaal Verhuurkantoor Koepel Bredene Oostende

sociaal verhuurkantoor

Bredene, Oostende

XII

Vereniging OCMW - Wieltjesgracht

woon- en zorgcentrum

Ieper

XII

Vereniging Ons Tehuis voor Zuid-WestVlaanderen

welzijnswerk voor jongeren

Ieper, Kortrijk, Waregem, Wervik

XII

Vereniging Onze-Lieve-Vrouweziekenhuis

ziekenhuis

Ieper

XII

vereniging â€˜t SAS

huisvesting

Brugge

XII

VZW Mentor

centrum voor opleiding en individuele begeleiding

Kortrijk

XII ter

VZW Sociaal Verhuurkantoor

sociaal verhuurkantoor

Brugge

XII

VZW WOK Brugge

arbeidszorgproject

Brugge

XII

Woondienst Jogi

huisvesting

Jabbeke, Ichtegem, Oudenburg, Gistel

XII

Woonwinkel Knokke-Heist

sociaal verhuurkantoor

Knokke-Heist

XII

Vlaams-Brabant

West-Vlaanderen

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

1.4 Gemeentelijke en provinciale verzelfstandiging Overgang van lokale openbare bedrijven naar verzelfstandigde agentschappen binnen de gemeente en de provincie Gemeenten en provincies hebben de mogelijkheid bepaalde activiteiten een zelfstandiger leven te laten leiden. Het gemeente- en provinciedecreet hebben daar nogal wat aan veranderd. Een aantal gemeenten en provincies hebben er in het verleden voor gekozen een gewoon gemeenteof provinciebedrijf op te richten. In een dergelijk bedrijf, dat geen eigen rechtspersoonlijkheid heeft, kunnen bepaalde activiteiten van de gemeente of de provincie worden afgezonderd. In het gemeente- en provinciedecreet komen deze bedrijven niet meer voor. De bestaande bedrijven moeten binnen drie jaar na de inwerkingtreding van het hoofdstuk over verzelfstandiging in het gemeente- en provinciedecreet verdwijnen. Ze kunnen ook overgaan in een andere verzelfstandigingsvorm. De vorm die het dichtst aansluit bij de gewone gemeente- en provinciebedrijven zijn de intern verzelfstandigde agentschappen. Gemeenten of provincies kunnen ook beslissen een autonoom bedrijf op te richten. Dat heeft wel rechtspersoonlijkheid en staat dus voor een stuk buiten de gemeente of de provincie. Ook na de inwerkingtreding van het gemeente- en provinciedecreet blijven autonome bedrijven mogelijk. De banden met de gemeente en provincie worden wel nauwer aangehaald. Zo moet er een beheersovereenkomst worden afgesloten, is er een jaarlijkse evaluatie door de gemeenteof provincieraad, moet de gemeenteof provincieraad het budget en de rekening goedkeuren enzovoort. Ook hier krijgen de bestaande autonome bedrijven drie jaar de tijd vanaf de inwerkingtreding van het hoofdstuk over verzelfstandiging om hun werking en statuten aan te passen aan de bepalingen van het gemeenteof provinciedecreet.

Het gemeente- en provinciedecreet regelen ook andere vormen van verzelfstandiging. Zo kunnen gemeenten of provincies onder bepaalde voorwaarden lid worden van een vzw of een vennootschap, of er een oprichten. In 2007 zijn er al heel wat dossiers van deze nieuwe vorm binnengekomen. Slechts een beperkt aantal werd al goedgekeurd. In 2008 zullen er echter heel wat worden opgericht. Alle extern verzelfstandigde entiteiten kregen in het gemeente- en provinciedecreet de verzamelterm extern verzelfstandigd agentschap (EVA). Gemeenten en provincies zullen door het gemeente- en provinciedecreet ook intern verzelfstandigde agentschappen (IVAâ€™s) kunnen oprichten. Dat zijn dan diensten zonder rechtspersoonlijkheid die operationele leiding genieten. De gemeenteraad of provincieraad moet daarover beslissen.

Gewone gemeentebedrijven Kinderzorg en gezinsondersteuning Antwerpen

onderwijs SG Basisonderwijs Noord 1 Antwerpen SG Basisonderwijs Noord 2 Antwerpen SG Basisonderwijs Oost Antwerpen SG Basisonderwijs West Antwerpen SG Basisonderwijs Zuid Antwerpen SG Buitengewoon onderwijs Antwerpen SG Deeltijds Kunstonderwijs (Beeldende Kunsten) Antwerpen SG Deeltijds Kunstonderwijs (Muziek, woord, dans) Antwerpen SG Secundair Onderwijs Noord Antwerpen SG Secundair Onderwijs Zuid Antwerpen SG Volwassenenonderwijs Antwerpen Stedelijk Centrum voor Leerlingenbegeleiding Antwerpen

parkeerbedrijf Gewone gemeentebedrijven

Stedelijk Parkeerbedrijf Gent-Parking

gronden patrimoniumbeleid Bedrijf voor gronden bouwbeleid SpiereHelkijn Bedrijf voor gronden bouwbeleid Zaventem

recreatie Gemeentebedrijf zwembad Olympos Dendermonde

Bedrijf voor Grondbeleid Mechelen Bedrijf voor Grondbeleid Willebroek

slachthuis

Gemeentebedrijf voor gronden bouwbeleid Aalst

Openbaar Stedelijk Slachthuisbedrijf Hasselt

Gemeentebedrijf voor gronden bouwbeleid Ieper Gemeentelijk Grondbedrijf Heusden-Zolder Grondbedrijf Genk Grondbedrijf Mol Grondbedrijf Turnhout Grondregie Houthalen-Helchteren Planningscel (Stadsvernieuwing) Antwerpen Regie grondbeleid Oudenaarde Regie voor gronden bouwbeleid Lokeren Regie voor gronden bouwbeleid Sint-Niklaas Regie voor gronden huisvestingsbeleid Waregem Stedelijk Bedrijf voor Grond- en bouwbeleid Oostende Stedelijk Bedrijf voor Stadsvernieuwing Mechelen Stedelijk Grondbedrijf Maaseik Stedelijk Patrimoniumregie Tongeren

kinderzorg

Stedelijk slachthuisbedrijf Geel

waterbedrijf Gemeentebedrijf voor waterbedeling Aalst Gemeentelijk Waterbedrijf Knokke-Heist Regie waterdienst Oudenaarde Stedelijk Waterbedrijf Ieper Stedelijk Waterbedrijf Sint-Niklaas Stedelijke Waterregie Tongeren

diversen Regie Veemarkt Menen Stadsbedrijf de Markten en Foren van Gent

31 Autonome gemeentebedrijven

Autonome gemeentebedrijven

elektriciteitsbedrijf

gronden patrominiumbeheer

Autonoom Gemeentebedrijf Electriciteitsnet Izegem

Autonoom Gemeentebedrijf Herselt

Autonoom Gemeentebedrijf Zottegem

Autonoom Gemeentebedrijf Herzele

Autonoom Gemeentebedrijf Electriciteitsnet Merksplas

Autonoom Gemeentebedrijf Heusden-Zolder

Gemeentelijk Autonoom Gemeentebedrijf Maaseik

Autonoom Gemeentebedrijf HouthalenHelchteren

Hamse Investeringsmaatschappij

energiebesparing

Autonoom Gemeentebedrijf Keerbergen

Publiek Domein Putte

AGB EOS Oostende

Autonoom Gemeentebedrijf Kortenaken

Stadsontwikkeling Hasselt

PrivĂŠ Domein Putte

Autonoom Gemeentebedrijf Lanaken

Stadsontwikkeling Peer

gronden patrominiumbeheer

Autonoom Gemeentebedrijf Lebbeke

Stadsontwikkelingsbedrijf Gent

AGB Kinrooi

Autonoom Gemeentebedrijf Lille

Stadsvernieuwing Oostende

AGB Lommel Patrimonium

Autonoom Gemeentebedrijf Maasmechelen

Stedelijk Ontwikkelingsbedrijf Lier

AGB Mortsel Patrimonium en Pandenbeheer

Autonoom gemeentebedrijf Middelkerke

Woonbedrijf Menen

AGB Stadsontwikkeling Beringen

Autonoom Gemeentebedrijf Neerpelt

Woonregie Kortrijk

AGB Stadsontwikkeling Bilzen

Autonoom Gemeentebedrijf Nijlen

AGB stadsontwikkeling en patrimoniumbeheer Ieper

Autonoom Gemeentebedrijf Olen

parkeerbedrijf

Autonoom Gemeentebedrijf Oostkamp Autonoom Gemeentebedrijf Opwijk

Gemeentelijk Autonoom Parkeerbedrijf Antwerpen

Autonoom Gemeentebedrijf Overpelt

Autonoom Gemeentebedrijf Parko Kortrijk

Autonoom Gemeentebedrijf Patrimonium Bierbeek

recreatie

AGSO Knokke-Heist Antwerpen Nieuw Noord (Antwerpen) Autonoom Gemeentebedrijf Aalter Autonoom Gemeentebedrijf Aarschot Autonoom Gemeentebedrijf Agrilla Niel Autonoom Gemeentebedrijf Ardooie Autonoom Gemeentebedrijf Asse Autonoom Gemeentebedrijf Beersel Autonoom Gemeentebedrijf Bexit Tervuren Autonoom Gemeentebedrijf Blankenberge Autonoom Gemeentebedrijf Boom Plus Autonoom Gemeentebedrijf Boortmeerbeek Autonoom Gemeentebedrijf Bornem Autonoom Gemeentebedrijf Brasschaat Autonoom Gemeentebedrijf Bredene Autonoom Gemeentebedrijf Bree Autonoom Gemeentebedrijf Dendermonde Autonoom Gemeentebedrijf Diepenbeek Autonoom Gemeentebedrijf Essen Autonoom Gemeentebedrijf Evergem Autonoom Gemeentebedrijf Exploitatie Mechelen

Autonoom Gemeentebedrijf Patrimonium Bonheiden

AGB Sport, Cultuur en Recreatie Ieper

Autonoom Gemeentebedrijf Patrimonium Mechelen

Autonoom Gemeentebedrijf Herentals Sport en Recreatie

Autonoom Gemeentebedrijf Puurs

Autonoom Gemeentebedrijf Kontich

Autonoom Gemeentebedrijf Ronse

Autonoom Gemeentebedrijf Buda Kortrijk

Autonoom Gemeentebedrijf Rotselaar

Autonoom Gemeentebedrijf Kruibeke

Autonoom Gemeentebedrijf Rumst

Autonoom Gemeentebedrijf Maldegem

Autonoom Gemeentebedrijf ScherpenheuvelZichem

Autonoom Gemeentebedrijf Museum Leuven

Autonoom Gemeentebedrijf Sint-KatelijneWaver

Autonoom Gemeentebedrijf Roosdaal

AGB Nieuwpoort

Autonoom Gemeentebedrijf Ninove

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkelingsbedrijf Diest

Autonoom Gemeentebedrijf Sport Actief Mechelen

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling Leuven

Autonoom Gemeentebedrijf Sport en Recreatie Lommel

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling Tongeren

Autonoom Gemeentebedrijf Wetteren Casinocomplex Koksijde

Autonoom Gemeentebedrijf Steenokkerzeel

Autonoom Gemeentebedrijf Fluctus Schelle

Autonoom Gemeentebedrijf Temse

diversen

Autonoom Gemeentebedrijf Geel

Autonoom Gemeentebedrijf Tienen

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

Autonoom Gemeentebedrijf Genk

Autonoom Gemeentebedrijf Tremelo

Gents Havenbedrijf

Autonoom Gemeentebedrijf Gooik

Autonoom Gemeentebedrijf Veurne

Haven Oostende

Autonoom Gemeentebedrijf Haacht

Autonoom Gemeentebedrijf Vilvoorde

Vismijn Oostende

Autonoom Gemeentebedrijf Heist-op-den-Berg

Autonoom Gemeentebedrijf voor infrastructuur- en patrimoniumbeheer Turnhout

Autonoom Gemeentebedrijf Herentals Patrimonium

Autonoom Gemeentebedrijf voor vastgoedbeheer en stadprojecten Antwerpen

32 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Verdeling gewone gemeentebedrijven naar sector 4%

gronden patrimoniumbeleid

13%

kinderzorg

Er werden twee gemeentelijk intern verzelfstandigde agentschappen opgericht. Drie provinciaal intern verzelfstandigde agentschappen werden opgericht, namelijk Iva Agentschap voor het Limburgs Provinciaal Onderwijs, Iva Plot (voor opleiding en training) en Intern verzelfstandigd Agentschap voor het Oost-Vlaams Provinciaal Onderwijs.

onderwijs 4%

parkeerbedrijf

45%

recreatie slachthuis waterbedrijf diversen

28% 2%

Verdeling autonome gemeentebedrijven naar sector 4% 2% 1%

elektriciteitsbedrijf

13%

â– â– Commentaar

energiebesparing

Een provinciaal extern verzelfstandigd agentschap in privaatrechtelijke vorm werd opgericht, namelijk NV VME (door provincie Limburg ) en een gemeentelijk extern verzelfstandigd agentschap in privaatrechtelijke vorm werd opgericht, namelijk VZW REGent (door Gent).

gronden patrominiumbeheer

parkeerbedrijf recreatie diversen

78%

Verzelfstandigde agentschappen, opgericht door een gemeente Gemeente

naam

sector

extern verzelfstandigd agentschap Gent

VZW REGent

energiebesparing

intern verzelfstandigd agentschap Willebroek

Willebroek (INNOVA)

vastgoed

Dilsen-Stokkem

Stedelijke Humaniora

onderwijs

Verzelfstandigde agentschappen, opgericht door een provincie provincie

naam

sector

zetel

intern verzelfstandigde agentschappen Limburg

Iva Agentschap voor het Limburg Provinciaal Onderwijs

Onderwijs

Hasselt

Limburg

Iva Provincie Limburg Opleiding en Training (Iva PLOT)

Onderwijs

Hasselt

Oost-Vlaanderen

Iva voor het Oost-Vlaams Provinciaal Onderwijs

Onderwijs

Gent

verkeerseducatie

Hasselt

extern verzelfstandigde agentschappen Limburg

NV VME

33 Gewone provinciebedrijven

Autonome provinciebedrijven

Antwerpen

Diamantmuseum Provincie Antwerpen, Antwerpen

Plantijn Hogeschool, Antwerpen

Fotomuseum Provincie Antwerpen, Antwerpen Hooibeekhoeve, Geel

Limburg

Infopunt Europa, Antwerpen

Provinciale Hogeschool Limburg, Hasselt

Kamp C - Centrum voor duurzaam bouwen en wonen, Westerlo Modemuseum Provincie Antwerpen, Antwerpen

Oost-Vlaanderen

Museum Sterckshof-Zilvermuseum, Deurne

Provinciaal Domein De Gavers, Geraardsbergen

Proefbedrijf voor veehouderij, Geel

Provinciaal Zorgcentrum Lemberge, Merelbeke

Provinciaal Centrum Arenberg, Antwerpen Provinciaal Centrum voor Volwassenonderwijs, Antwerpen

Vlaams-Brabant

Provinciaal Domein Zilvermeer, Mol

VERA - Vlaams-Brabants extranet voor regio en administratie, Leuven

Provinciaal Instituut Piva, Antwerpen Provinciaal Instituut St. Godelieve, Antwerpen

West-Vlaanderen

Provinciaal Instituut voor HygiĂŤne, Antwerpen

Westtoer - West-Vlaams provinciebedrijf voor Toerisme en Recreatie, Sint-Michiels

Provinciaal Instituut voor Technisch Onderwijs, Stabroek Provinciaal Instituut voor Tuinbouwonderwijs, Mechelen Provinciaal Recreatiecentrum de Schorre, Boom Provinciaal Secretariaat voor de Europese structuurfondsen, Geel Provinciaal Vormingscentrum Malle Provinciale Technische Scholen, Boom

Oost-Vlaanderen Betalingsautoriteit INTERREG IIIA, Gent eGOV Oost-Vlaanderen, Gent PISAD drugpreventie & drugbegeleiding, Gent Provinciaal Domein Puyenbroeck, Wachtebeke

West-Vlaanderen Cultuurcommunicatiecentrum Tinck, Sint-Andries

Lokale openbare bedrijven in Vlaanderen: een overzicht 2003

2004

2005

2006

2007

gewone gemeentebedrijven

autonome gemeentebedrijven

106

gewone provinciebedrijven

autonome provinciebedrijven

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

1.5 Politiezones Politiezones in kaart gebracht

Leeswijzer bij de kaart: â€˘ Op de kaart wordt telkens het nummer van de politiezone vermeld. â€˘ In de tabel die opgenomen is op de website vindt u het nummer van de politiezone, de naam van de zone en de deelnemende gemeenten.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) â€˘ Tabel met per provincie alle een- en meergemeentezones in Vlaanderen

eengemeentezones

meergemeente zones

totaal

Antwerpen

Limburg

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant

West-Vlaanderen

totaal

118 eengemeentezones

Een- en meergemeentezones per provincie

35 1.6 Eredienstinstellingen

1.7.2 Integratiediensten

In Vlaanderen zijn zes erediensten erkend: de rooms-katholieke, de protestantse, de anglicaanse, de israëlitische, de orthodoxe en de islamitische.

De integratiediensten nemen initiatieven om de toegankelijkheid van de lokale besturen en hun diensten te verhogen voor de etnisch-culturele minderheden. Daarnaast promoten zij ook het samenleven in diversiteit binnen hun werkgebied. Integratiediensten zijn steeds gemeentelijke diensten. In Vlaanderen zijn er volgende integratiediensten.

Totaal aantal erkende lokale geloofsgemeenschappen per religie (inclusief nieuwe erkenningen): • rooms-katholiek: 1.790 • anglicaans: 7 • orthodox: 11 • israëlitisch: 5 • protestants: 39 • islamitisch: 6 Recent werden voor het eerst 6 islamitische lokale geloofsgemeenschappen erkend. Er gebeurde ook een erkenning van 9 nieuwe protestantse geloofsgemeenschappen.

1.7 Diversiteitsbeleid 1.7.1 Integratiecentra

De integratiecentra ondersteunen voorzieningen en lokale besturen om hun toegankelijkheid ten aanzien van etnisch-culturele minderheden te verhogen. Zij nemen ook zelf initiatieven om het samenleven in diversiteit te realiseren. De centra kunnen provinciale centra of private centra zijn. In Vlaanderen en Brussel zijn er volgende integratiecentra. ■■Antwerpen • De Acht Antwerpen • PRISMA Antwerpen ■■Limburg • PRIC Limburg ■■Oost-Vlaanderen

• ODiCé Oost-Vlaanderen • ING Gent ■■Vlaams-Brabant

• PRIC Vlaams-Brabant ■■Brussels Hoofdstedelijk Gewest • PI Brussel Foyer

■■Antwerpen

• Antwerpen • Lier • Mechelen • Willebroek ■■Limburg • Beringen • Dilsen-Stokkem • Genk • Hasselt • Heusden-Zolder • Houthalen-Helchteren • Leopoldsburg • Lommel • Maaseik • Maasmechelen • Mol • Sint-Truiden • Turnhout ■■Oost-Vlaanderen • Aalst • Gent • Lokeren • Ronse • Sint-Niklaas • Temse • Zele ■■Vlaams-Brabant • Halle • Leuven • Vilvoorde ■■West-Vlaanderen • Kortrijk • Oostende

1.7.3 Vlaams Minderhedencentrum

Het Vlaams Minderhedencentrum wordt gesubsidieerd als ondersteuningscentrum voor de integratiecentra en –diensten.

1.8 Inburgeringsbeleid: onthaalbureaus Een onthaalbureau Inburgering coördineert het primaire inburgeringstraject van de inburgeraar. Het stelt voor de cliënt een vormingsprogramma samen uit Nederlands als tweede taal, maatschappelijke oriëntatie en loopbaanoriëntatie. Het onthaalbureau Inburgering biedt zelf het onderdeel maatschappelijke oriëntatie aan en zorgt voor de individuele begeleiding van de cliënt. In Vlaanderen en Brussel zijn er volgende onthaalbureaus. • Onthaalbureau Inburgering stad Antwerpen (PINA) • Onthaalbureau Inburgering provincie Antwerpen ( PRISMA vzw) • Onthaalbureau Inburgering Brussel (Bon vzw Brussels onthaalbureau Inburgering Nieuwkomers) • Onthaalbureau Inburgering Gent (Kom-Pas Gent) • Onthaalbureau Inburgering Limburg • Onthaalbureau Inburgering Oost-Vlaanderen (ONOV vzw Onthaal Nieuwkomers Oost-Vlaanderen vzw) • Onthaalbureau Inburgering VlaamsBrabant • Onthaalbureau Inburgering WestVlaanderen

36 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Vergelijken van gemeenten aan de hand van een clusterindeling

Sinds een aantal jaren wordt in het jaarbeeld gebruik gemaakt van de clusteringmethode ontwikkeld door Dexia om de gegevens van de gemeenten bevattelijk voor te stellen. In Vlaanderen zijn er 308 gemeenten. Om de leesbaarheid van de informatie te vergroten is het nodig de gemeenten op een bepaalde manier te classificeren. Het is niet evident om een juiste manier te vinden om de gemeenten onder te verdelen in groepen. In de eerste jaren dat het jaarbeeld van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur verscheen, werden de gemeentelijke gegevens onderverdeeld in 5 groepen, namelijk per provincie. De gemeenten in een bepaalde provincie vertonen echter vaak een zeer grote diversiteit. Daarom zijn we op zoek gegaan naar een methode om gemeenten in te delen in groepen van gelijkaardige gemeenten. De keuze is vanaf het jaarbeeld 2005 gevallen op de clusteringmethode ontwikkeld door Dexia1. Deze methode laat toe gemeenten met een gelijkaardig sociaaleconomisch profiel in eenzelfde cluster of groep onder te brengen. De voorstelling van statistische gegevens brengt patronen aan het licht, die bij een indeling van de gemeenten, bijvoorbeeld per provincie, verborgen blijven. Het laat de gemeente toe zich te vergelijken met voor haar gelijkaardige gemeenten en na te gaan hoe zij scoort op een bepaald aspect van haar werking.

150 variabelen die een beeld geven van de sociaaleconomische situatie van elke gemeente. De variabelen hebben niets te maken met het beheer van de gemeente. Ze gaan over het grondgebied, de bevolking en de economische activiteit op het gemeentelijk grondgebied. De variabelen geven een beeld van de gemeenten op vijf dimensies: • bestemming van de bodem en de gebouwen, kenmerken en uitrustingsgraad van de woningen • niveau van de inkomsten van de gezinnen en van de grondbelasting • economische activiteit en structuur van de beroepsbevolking • structuur en evolutie van de bevolking • voorzieningen van algemeen nut, externaliteiten en aantrekkingskracht De database bestaat uit statische en dynamische indicatoren. De eerste geven een toestand op een bepaald moment weer, de tweede geven een evolutiepercentage weer. De gemeenten in Vlaanderen zijn verdeeld in 16 clusters. De 16 clusters kunnen ondergebracht worden in 6 subgroepen. Hierbij een overzicht:

Dexia heeft recent de door haar ontwikkelde clustermethode geactualiseerd. In dit jaarbeeld wordt de vernieuwde methode2 gehanteerd.

Woongemeenten: hoog inkomensniveau en lage centrumfunctie • cluster 2: in landelijke zones • cluster 1: in de stadsrand • cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten • cluster 11: residentiële randgemeenten met hoge inkomens

De indeling in clusters van de Vlaamse gemeenten is gebaseerd op een sociaaleconomische database. In deze database zitten in totaal

Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten): erg lage verstedelijking • cluster 9: kleine landbouwgemeenten

• cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing • cluster 12: landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei Gemeenten met een concentratie van economische activiteit: grote economische, vooral industriële activiteit • cluster 4: landelijke en landbouwgemeenten met industriële activiteit • cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei • cluster 8: steden en agglomeratiegemeenten met een industrieel karakter Semistedelijke of agglomeratiegemeenten: stedelijk of semistedelijk karakter met lage centrumfunctie en economische activiteit en laag inkomensniveau • cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang • cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens Centrumgemeenten: grote aantrekkingkracht en centrumfunctie • cluster 5: middelgrote steden • cluster 14: regionale steden • cluster 15: grote en regionale steden – hoofdplaatsen Toeristische gemeenten • cluster 16: kustgemeenten Doorheen het jaarbeeld zijn sommige gegevens van gemeenten ingedeeld volgens deze clustermethode. Soms gebeurt deze indeling op niveau van de clusters, soms op niveau van de subgroepen.

1 D essoy, A. 1998. Sociaaleconomische typologie van de gemeenten. In Tijdschrift van het Gemeentekrediet, jaargang 52 (1998), nr. 205, p. 1793. 2 Dessoy, A. 2007. Sociaaleconomische typologie van de gemeenten. In Tijdschrift lokale financiën, augustus 2007.

37 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Aalst

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster 14)

Aalter

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Aarschot

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster 5)

Aartselaar

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

Affligem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster 2)

Alken

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster 4)

Alveringem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Antwerpen

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster 15)

Anzegem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster 4)

Ardooie

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Arendonk

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Asse

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

Assenede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Avelgem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

Baarle-Hertog

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Balen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Beernem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Beerse

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster 13)

Beersel

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

Begijnendijk

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster 2)

Bekkevoort

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster 9)

Beringen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster 7)

Berlaar

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

Berlare

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

Bertem

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster 1)

Bever

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster 9)

Beveren

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster 8)

Bierbeek

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster 1)

Bilzen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Blankenberge

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster 16)

Bocholt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Boechout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster 2)

Bonheiden

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster 1)

Boom

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Boortmeerbeek

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Borgloon

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Bornem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Borsbeek

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Boutersem

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Brakel

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Brasschaat

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Brecht

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Bredene

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Bree

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Brugge

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Buggenhout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Damme

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

De Haan

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

De Panne

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

De Pinte

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Deerlijk

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Deinze

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Denderleeuw

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Dendermonde

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Dentergem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Dessel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Destelbergen

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Diepenbeek

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Diest

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Diksmuide

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Dilbeek

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Dilsen-Stokkem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

39 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Drogenbos

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Duffel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Edegem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Eeklo

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Erpe-Mere

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Essen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Evergem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Galmaarden

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Gavere

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Geel

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Geetbets

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Genk

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Gent

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Geraardsbergen

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Gingelom

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Gistel

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Glabbeek

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Gooik

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Grimbergen

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Grobbendonk

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Haacht

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Haaltert

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Halen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit (Cluster V4)

Halle

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Ham

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Hamme

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Hamont-Achel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit (Cluster V4)

Harelbeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Hasselt

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Hechtel-Eksel

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Heers

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Heist-op-den-Berg

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Hemiksem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Herent

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Herentals

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Herenthout

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Herk-de-Stad

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Herne

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Herselt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Herstappe

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Herzele

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Heusden-Zolder

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Heuvelland

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Hoegaarden

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Hoeilaart

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Hoeselt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Holsbeek

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Hooglede

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Hoogstraten

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Horebeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Houthalen-Helchteren

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Houthulst

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Hove

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Huldenberg

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Hulshout

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Ichtegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Ieper

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Ingelmunster

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Izegem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Jabbeke

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

41 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Kalmthout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Kampenhout

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Kapellen

1. Woongemeenten

1.4. residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Kapelle-op-den-Bos

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Kaprijke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Kasterlee

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Keerbergen

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Kinrooi

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Kluisbergen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Knesselare

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Knokke-Heist

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Koekelare

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Koksijde

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Kontich

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Kortemark

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Kortenaken

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Kortenberg

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Kortessem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Kortrijk

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Kraainem

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Kruibeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Kruishoutem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Kuurne

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Laakdal

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Laarne

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lanaken

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Landen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

LangemarkPoelkapelle

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lebbeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Lede

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Ledegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lendelede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lennik

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Leopoldsburg

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Leuven

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Lichtervelde

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Liedekerke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Lier

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Lierde

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Lille

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Linkebeek

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Lint

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Linter

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Lochristi

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Lokeren

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Lommel

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Londerzeel

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Lo-Reninge

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lovendegem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Lubbeek

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Lummen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Maarkedal

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Maaseik

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Maasmechelen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Machelen

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Maldegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Malle

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Mechelen

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Meerhout

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Meeuwen-Gruitrode

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

43 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Meise

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Melle

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Menen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Merchtem

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Merelbeke

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Merksplas

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Mesen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Meulebeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Middelkerke

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Moerbeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Mol

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Moorslede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Mortsel

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Nazareth

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Neerpelt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Nevele

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Niel

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Nieuwerkerken

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Nieuwpoort

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Nijlen

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Ninove

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Olen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Oostende

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Oosterzele

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Oostkamp

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Oostrozebeke

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Opglabbeek

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Opwijk

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Oudenaarde

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Oudenburg

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Oud-Heverlee

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Oud-Turnhout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Overijse

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Overpelt

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Peer

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Pepingen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Pittem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Poperinge

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Putte

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Puurs

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Ranst

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Ravels

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Retie

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Riemst

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Rijkevorsel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Roeselare

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Ronse

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Roosdaal

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Rotselaar

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Ruiselede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Rumst

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Schelle

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

ScherpenheuvelZichem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Schilde

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Schoten

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Sint-Amands

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Sint-Genesius-Rode

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Sint-Gillis-Waas

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Sint-Katelijne-Waver

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Sint-Laureins

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Sint-Lievens-Houtem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Sint-Martens-Latem

1. Woongemeenten

1.4. residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Sint-Niklaas

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Sint-Pieters-Leeuw

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

45 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Sint-Truiden

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Spiere-Helkijn

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Stabroek

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Staden

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Steenokkerzeel

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Stekene

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Temse

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Ternat

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Tervuren

1. Woongemeenten

1.4. residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Tessenderlo

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Tielt

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Tielt-Winge

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Tienen

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Tongeren

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Torhout

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Tremelo

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Turnhout

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Veurne

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Vilvoorde

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Vleteren

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Voeren

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Vorselaar

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Vosselaar

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Waarschoot

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Waasmunster

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Wachtebeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Waregem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Wellen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Wemmel

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Wervik

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Westerlo

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Wetteren

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Wevelgem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Wezembeek-Oppem

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Wichelen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Wielsbeke

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Wijnegem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Willebroek

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Wingene

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Wommelgem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Wortegem-Petegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Wuustwezel

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Zandhoven

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Zaventem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Zedelgem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Zele

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Zelzate

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Zemst

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Zingem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Zoersel

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Zomergem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Zonhoven

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Zonnebeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Zottegem

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Zoutleeuw

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Zuienkerke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Zulte

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Zutendaal

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Zwalm

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Zwevegem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Zwijndrecht

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Indeling gemeenten in clusters

Legende bij de kaart - cluster 1: woongemeenten in de stadsrand - cluster 2: woongemeenten in landelijke zones - cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing - cluster 4: landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit - cluster 5: middelgrote steden - cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang - cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens - cluster 8: steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter - cluster 9: kleine landbouwgemeenten - cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten - cluster 11: residentiĂŤle randgemeenten met hoge inkomens - cluster 12: landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei - cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei - cluster 14: regionale steden - cluster 15: grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen - cluster 16: kustgemeenten

48 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Gemeenten

3.1 Omgevingsfactoren 3.1.1 Samenstelling bevolking ■■Inwoners in de Vlaamse gemeenten

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met het aantal inwoners per gemeente

Evolutie van het aantal inwoners per cluster van 1992 tot 2007 1992

1997

2002

2007

5.794.857

5.898.824

5.972.781

6.117.440

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

343.623

348.436

351.082

358.423

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster 7)

499.278

510.319

516.066

529.085

totaal Vlaanderen semistedelijke of agglomeratiegemeenten

centrumgemeenten Middelgrote steden (Cluster 5)

609.745

617.514

622.660

635.751

Regionale steden (Cluster 14)

425.211

426.066

430.037

439.652

1.034.146

1.017.389

1.017.262

1.049.969

Grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen (Cluster 15)

gemeenten met concentratie van economische activiteit Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster 4)

239.383

246.219

250.424

255.807

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster 8)

185.023

188.622

189.790

191.691

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster 13)

169.823

178.539

185.427

191.941

landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten ) Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

299.759

303.985

304.929

307.685

Kleine agrarische gemeenten (Cluster 9)

196.809

200.763

203.410

207.843

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

481.970

507.850

524.893

542.554

125.029

130.436

134.735

140.573

toeristische gemeenten Kustgemeenten (Cluster 16)

woongemeenten Woongemeenten in de stadsrand (cluster 1)

318.975

335.616

344.725

354.010

Woongemeenten in landelijke zones (cluster 2)

319.976

330.968

334.415

339.710

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

328.104

331.954

336.789

344.191

Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster 11)

218.003

224.148

226.137

228.555

Leeswijzer bij de tabel en de volgende grafieken: • De gegevens zijn afkomstig van de Studiedienst van de Vlaamse Regering. • De grafieken geven een beeld van de evolutie van het aantal inwoners over de afgelopen 15 jaar (van 1992 tot 2007). Voor 1992 is 100 als referentiewaarde opgenomen. De waarde van de andere jaren geeft aan in welke mate het aantal inwoners stijgt ten opzichte van de referentiewaarde in 1992. • De gegevens zijn ingedeeld volgens de clustermethode van Dexia. De gemeenten in Vlaanderen zijn verdeeld in 16 clusters. De 16 clusters kunnen ondergebracht worden in 6 subgroepen. Hierbij een overzicht. Woongemeenten: hoog inkomensniveau en lage centrumfunctie -- cluster 2: in landelijke zones -- cluster 1: in de stadsrand -- cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten -- cluster 11: residentiële randgemeenten met hoge inkomens Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten): erg lage verstedelijking -- cluster 9: kleine landbouwgemeenten -- cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing -- cluster 12: landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei Gemeenten met een concentratie van economische activiteit: grote economische, vooral industriële activiteit -- cluster 4: landelijke en landbouwgemeenten met industriële activiteit -- cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei -- cluster 8: steden en agglomeratiegemeenten met een industrieel karakter Semistedelijke of agglomeratiegemeenten: stedelijk of semistedelijk karakter met lage centrumfunctie en economische activiteit en laag inkomensniveau -- cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang -- cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens Centrumgemeenten: grote aantrekkingkracht en centrumfunctie -- cluster 5: middelgrote steden -- cluster 14: regionale steden -- cluster 15: grote en regionale steden – hoofdplaatsen Toeristische gemeenten -- cluster 16: kustgemeenten

50 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de woongemeenten

114

Woongemeenten in de stadsrand (cluster 1)

112

Woongemeenten in landelijke zones (cluster 2)

110 108

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

106 104

ResidentiĂŤle randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

102 100 98 96

1992

1997

2002

2007

Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten

114

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

112 110

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

108

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

106 104 102 100 98 96

1992

1997

2002

2007

Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in gemeenten met een concentratie van economische activiteit

114

Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit (Cluster V4)

112 110

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

108 106

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei (Cluster V13)

104 102 100 98 96

1992

1997

2002

2007

Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de semistedelijke en agglomeratiegemeenten

114

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

112 110

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

108 106 104 102 100 98 96

1992

1997

2002

2007

52 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de centrumgemeenten

114

Middelgrote steden (Cluster V5)

112

Regionale steden (Cluster V14)

110

Grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen (Cluster V15)

108 106 104 102 100 98 96

1992

1997

2002

2007

Evolutie van het aantal inwoners van 1992 tot 2007 in de toeristische gemeenten

114

Kustgemeenten (Cluster V16)

112 110 108 106 104 102 100 98 96 1992

1997

2002

2007

■■Commentaar

Op 1 januari 2007 zijn er 6.117.440 inwoners in Vlaanderen. Uit de tabel blijkt dat het aantal inwoners in Vlaanderen jaarlijks stijgt. De gegevens zijn gegroepeerd in clusters. De evolutie van de bevolking wordt geschetst van 1992 tot 2007. In alle clusters is er een stijging van het aantal inwoners over de laatste 15 jaar. De stijging is het meest uitgesproken in de cluster verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei, de cluster landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei en de cluster kustgemeenten. De bevolking steeg in de gemeenten die tot die clusters behoren de afgelopen 15 jaar met 12 à 13%. De kleinste bevolkingsaangroei vinden we in de clusters grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen, stedelijke en agglomeratiegemeenten met industriële activiteit en erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing. Daar bedraagt de aangroei van de bevolking over de afgelopen 15 jaar 1 tot 3%. Als we kijken naar de clusters middelgrote steden, regionale steden en grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen, zien we in de grafiek dat tot 2002 slechts een lichte aangroei van de bevolking is of zelfs een daling. Vanaf 2002 is de toename van de bevolking groter. Dit kan erop wijzen dat vanaf 2002 de stadsvlucht wordt tegengehouden en omgebogen wordt tot een toename van het aantal inwoners in de steden. In het volgende onderdeel Stadsvlucht in de 13 centrumsteden gaan we hier nog dieper op in.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

1997-99

2000-02

2003-05

Aalst

-0,3

0,7

2,3

1,8

Antwerpen

-6,4

-5,6

2,4

0,9

Brugge

-2,7

2,0

1,9

1,1

Genk

-2,7

-2,2

-1,7

-0,9

Gent

-5,0

-3,3

3,4

3,0

Hasselt

-0,8

0,3

3,3

3,7

Kortrijk

-2,7

-3,9

-1,9

-3,5

Leuven

1,5

-2,8

4,5

-4,9

Mechelen

-3,0

-1,6

1,9

3,1

Oostende

-1,0

0,3

8,3

6,0

Roeselare

-1,0

2,5

4,1

0,9

Sint-Niklaas

-2,1

0,6

1,1

2,5

Turnhout

-3,6

0,8

3,0

1,5

Het verschil tussen de totale inwijking en de totale uitwijking per 1000 inwoners 10 8 6 4 2 0 -2 -4

1994-1996

2000-2002

1997-1999

2003-2005

ut ho Tu rn

aa ikl t-N Sin

lar e se Ro e

nd ste

ele n ch Me

ve n Le u

ijk Ko rtr

elt ss Ha

nt Ge

nk Ge

-10

Br ug

-8

erp

-6 tw

In 2000 vond er een regularisatie plaats van inwoners die geen geldige verblijfspapieren bezaten maar toch vijf jaar of meer hier verbleven. Hierdoor waren er in 2001 en 2002 eenmalige extra inschrijvingen. Dit kan deels de positieve resultaten van 2000-2002 verklaren.

1994-96

De migratiecijfers variëren sterk per jaar. Vaak zit er een weinig stabiele lijn in, maar toch tekenen zich enkele tendensen af. We zien dat in de periode 1994-1996 de stadsvlucht overheerste in de 13 Vlaamse centrumsteden: de negatieve scores wijzen op een verlies aan bevolking, in Antwerpen tot 6,4 uitwijkelingen per 1.000 inwoners per jaar in de periode 1994-1996. Deze negatieve trend werd in de meeste steden omgebogen vanaf 2000, enkele uitzonderingen daar gelaten (bijvoorbeeld Kortrijk, Genk). We zien als algemene tendens dat de steden opnieuw aan aantrekkingskracht winnen.

Het verschil tussen de totale inwijking en de totale uitwijking per 1000 inwoners (driejaarlijkse gemiddelden)

lst

Als we de cijfers van het migratiesaldo (aantal inwijkelingen – aantal uitwijkelingen) bekijken voor de 13 centrumsteden zien we over de laatste jaren heen een afnemende stadsvlucht. In Oostende zijn er in de periode 2003-2005 per jaar 6 inwijkelingen per 1.000 inwoners. Dat is het hoogste aantal, gevolgd door Hasselt, Sint-Niklaas en Mechelen. Ook in de meeste andere steden is de instroom groter dan de uitstroom, behalve in Kortrijk, Genk en Leuven waar de stadsvlucht niet volledig gestopt is.

Migratiesaldo in de 13 centrumsteden

■■Stadsvlucht in de 13 centrumsteden

â– â– Stadsvlucht bij de jongere bevolking

Als we de cijfers meer in detail gaan bestuderen en het migratiesaldo nemen per leeftijdscategorie kunnen we volgende vaststellingen doen. In de leeftijdscategorie 30-39 en 0-9 jaar zien we dat er in Roeselare in de periode 2001-2003 per jaar 3,4 inwijkelingen per 1.000 inwoners zijn. Dat is het hoogste aantal, gevolgd door Oostende met 0,4. In de andere steden is de uitstroom groter dan de instroom, dus is er een stadsvlucht van de jonge gezinnen en de jonge werkenden. In de studentenstad Leuven is die stadsvlucht het grootst: per jaar emigreren er 40 per 1.000 personen in de leeftijdscategorie 30-39 en 0-9 jaar. De negatieve scores wijzen op een verlies aan bevolking. We zien als algemene tendens dat de steden lichtjes aan aantrekkingskracht winnen voor de dertigers: hun stadsvlucht wordt duidelijk afgeremd in Antwerpen, Genk, Hasselt, Mechelen en Turnhout. In Roeselare en Oostende werd de stadsvlucht gekeerd. In de andere steden is het plaatje minder eenduidig.

Migratiesaldo in de 13 centrumsteden bij jonge gezinnen met kinderen Het verschil tussen de inwijking en de uitwijking per 1000 inwoners in de leeftijdscategorie 30-39 + 0-9 jaar (per 3 jaar) 1995-1997

1998-2000

2001-2003

Aalst

-2,4

-3,3

-1,9

Antwerpen

-19,0

-16,3

-4,3

Brugge

-6,2

1,2

-1,8

Genk

-4,9

-2,6

-0,9

Gent

-19,7

-17,0

-13,7

Hasselt

-6,7

-7,3

-3,2

Kortrijk

-5,8

-7,3

-6,1

Leuven

-36,4

-41,6

-40,2

Mechelen

-9,6

-1,7

Oostende

-12,8

-5,6

0,4

Roeselare

-2,1

2,9

3,4

Sint-Niklaas

-5,2

-0,2

-3,0

Turnhout

-15,0

-5,5

-2,9

Het verschil tussen de inwijking en de uitwijking per 1000 inwoners op de leeftijd van 30-39 + 0-9 jaar (per 3 jaar) 50 40 30 20 10 0 -10 -20 -30

2001-2003

ut ho

ikl

Tu rn

t-N Sin

lar e se Ro e

nd e

ele ch Me

ve n Le u

Ko rtr ijk

elt ss Ha

nt Ge

1998-2000

ge ug

1995-1997

Oo ste

en Br

erp

An tw

-50

-40 Aa ls

Het situeren van deze evoluties dient stad per stad bekeken te worden en heeft te maken met ontwikkelingen op de diverse terreinen. Algemeen kan gesteld worden dat er een positieve evolutie aan de gang is in de steden.

56 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

3.1.2 Bestuursorganen Benoeming burgemeesters gemeente

vorige burgemeester

lijst

huidige burgemeester

lijst

Aarschot

Frans Deboes

CD&V/N-VA

André Peeters

CD&V/N-VA

Boechout

Albert Mariën

VLD

Koen T’ Sijen

Sp.a-Spirit

Kraainem

Arnold d’Oreye de Lantremange

UNION

nog niet benoemd

Linkebeek

Marc De Neef

nog niet benoemd

Schoten

Harrie Hendrickx

CD&V

Harrie Hendrickx

CD&V/N-VA

Sint-Genesius-Rode

Myriam Rolin

IC-GB

Myriam Rolin

IC-GB CD&V/N-VA

Vilvoorde

Jean-Luc Dehaene

CD&V/N-VA

Marc Van Asch

Westerlo

Guy Van Hirtum

CD&V

nog niet benoemd

Wezembeek-Oppem

François Van Hoobrouck d’Aspre

LB-UF

nog niet benoemd

Wichelen

Werner Van der Eecken

CD&V

Werner Van der Eecken

SAMEN

Wortegem-Petegem

Johan Delmulle

WP2000

Luc Vander Meeren

Open VLD

Zonhoven

Maria Louisa Welkenhuysen

VLD

Johny De Raeve

Open VLD

100% 90%

■■Leeftijd

80% 70%

Leeftijd van de gemeentelijke mandatarissen

60%

100% 90% 80%

30% 20%

60% 56

50%

10% 0%

9 burgemeester

30% 20% 26

10% 0%

50% 40%

70%

40%

18 29

9 burgemeester -40 jaar 40-59 jaar 60- jaar

-40 jaar 20

40-59 jaar 60- jaar

gemeenteraadslid

schepen

gemeenteraadslid

100%

â– â– Man-vrouwverhouding

90% 80%

Man-vrouwverhouding in de gemeentelijke bestuursorganen

70%

100%

9,09

90%

60%

29,50

80%

50% 40%

70%

20%

90,91

50% 40%

10%

70,50

30%

gemeenteraad

20% mannen

10%

vrouwen

0% gemeenteraad

schepen

burgemeester

mannen vrouwen

Man-vrouwverhouding in gemeenteraad volgens leeftijd aantal 300 mannen vrouwen

250 200 150 100 50

-50

70,50

30%

60%

29,50

19 22 25 28

37 40

61 64

3 67 70 7

76 79

jaar

schepen

58 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Man-vrouwverhouding bij de schepenen volgens leeftijd aantal 70 mannen vrouwen

60 50 40 30 20 10 0

19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 53 55 57 59 61 63 65 67 69 71 73 75 77

jaar

Man-vrouwverhouding bij de burgemeesters volgens leeftijd aantal 18 mannen vrouwen

16 14 12 10 8 6 4 2 0

35 37

39 41

45 47 49

51 53 55

57 59 61

63 65

67 69

75 jaar

vrouwen in de gemeenteraad 10 to 30 % (92) 30 to 40 % (139) 40 to 50 % (68) > 50 % (9)

Vrouwen in de gemeenteraad

vrouwen in het college van burgemeester en schepen geen (1) < 30 % (197) 30 tot 50 % (88) de helft of meer (22)

vrouwelijke burgemeester (28)

Deel 1

60 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Vrouwen in college van burgemeester en schepenen

61 â– â– Toepassing van vernieuwingen uit het

Burgemeester is ook voorzitter van de gemeenteraad

gemeentedecreet In het gemeentedecreet is voorzien dat de gemeenteraad kan voorgezeten worden door iemand anders dan de burgemeester. Deze maatregel heeft uitwerking gekregen met de installatie van de huidige gemeenteraden. Andere nieuwigheid die in het gemeentedecreet is voorzien is dat de voorzitter van het OCMW kan opgenomen worden in het college van burgemeester en schepenen. Nu is dit vrijblijvend, vanaf 2012 wordt deze maatregel verplicht voor alle gemeenten. Op deze wijze wil de wetgever een goede samenwerking tussen gemeente en OCMW stimuleren.

ja (205) neen (103)

Burgemeester is ook voorzitter van de gemeenteraad

Beide kaarten geven aan in welke mate de Vlaamse gemeenten beide maatregelen toepassen.

62 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

neen (99) ja (209)

OCMW voorzitter ook in het college van burgemeester en schepen?

OCMW-voorzitter maakt deel uit van het college van burgemeester en schepenen

3.2 Bestuurskrachtprofiel 3.2.1 Financiën

Elk jaar wordt een bepaald onderwerp in de kijker gezet in het jaarbeeld. In het jaarbeeld 2006 waren dit de verkiezingen van 8 oktober 2006. Dit jaar focussen we op de financiën van de besturen. In wat volgt worden de financiën van de verschillende besturen uitgebreid belicht. ■■Budgetten 2007

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met per gemeente de budgetcijfers

Leeswijzer bij de tabel (op de site): • De tabel bevat gegevens uit de budgetten 2007, zonder rekening te houden met later op het jaar doorgevoerde budgetwijzigingen. Het resultaat eigen dienstjaar wordt berekend door het verschil te maken tussen ontvangsten – gewone dienst en uitgaven – gewone dienst. Het algemeen begrotingsresultaat wordt bekomen door bij het resultaat eigen dienstjaar het saldo vorige jaren, het saldo overboekingen en het algemeen begrotingsresultaat vorige jaren bij te tellen.

■■Commentaar

De tabel (opgenomen op de site) geeft per gemeente een overzicht van de grote uitgavenen ontvangstenrubrieken zoals opgenomen in de oorspronkelijke budgetten 2007. Er werd geen rekening gehouden met later op het jaar doorgevoerde budgetwijzigingen. Als we alle Vlaamse gemeentebudgetten 2007 samen bekijken, vertonen deze voor de gewone dienst een algemeen begrotingsresultaat van bijna 857 miljoen euro. Naast hun positief algemeen begrotingsresultaat beschikken de gemeenten ook nog over circa 485 miljoen euro aan middelen in een gewoon reservefonds. Het gemiddelde algemeen begrotingsresultaat bedraagt 2.782.383 euro. De Vlaamse gemeenten besteden samen op jaarbasis 6,78 miljard euro. Dit is 1108,2 euro per inwoner. Bekijken we enkel de ontvangsten en uitgaven van het eigen dienstjaar, dan bemerkt men een gezamenlijk tekort op de gewone dienst van ruim 136 miljoen euro. In vergelijking met de budgetten 2006 zien we enerzijds een verbetering van het algemeen begrotingsresultaat met ongeveer 197 miljoen euro. Dit staat echter in schril contrast met de verslechtering van het resultaat eigen dienstjaar. Dit valt in 2007 136 miljoen negatiever uit dan in 2006. De aanzienlijke verslechtering van het resultaat van het eigen dienstjaar voor 2007 komt voornamelijk door de zwakke stijging van de ontvangsten ten opzichte van het jaar 2006. Dit komt vooral door de invloed van de belastingshervormingen op de gemeentelijke fiscale ontvangsten en de lagere dividenden ten gevolge van de liberalisering van de energiemarkt. In 2006 werd de trend van de lagere

energiedividenden nog enigszins opgevangen door de uitzonderlijke dividenden naar aanleiding van de Suez-operatie. Sinds de inwerkingtreding van het nieuwe Gemeentefonds is er bepaald dat 8% van de middelen die een gemeente krijgt uit het Gemeentefonds rechtstreeks aan het OCMW wordt gestort. Een gemeente kan, in samenspraak met het OCMW, echter afwijken van deze regeling en een ander percentage of een absoluut bedrag bepalen dat rechtstreeks aan het OCMW gestort wordt. Zo zijn er een aantal gemeenten en OCMW’s die het percentage op nul hebben gebracht. Hun gemeentelijke dotatie zal verhoudingsgewijs hoger liggen in vergelijking met andere gemeenten. Bij de vergelijking van de gemeentelijke OCMW-toelagen moet men hiermee rekening houden. De dotaties aan de OCMW’s liggen tussen 0 euro en 87.461.700 euro. De dotaties aan de politiezones variëren tussen 4.805 euro voor de gemeente Herstappe en 145.061.100 euro voor de stad Antwerpen. Een korte blik op de buitengewone dienst leert ons dat in 248 van de 308 Vlaamse gemeenten de uitgaven de ontvangsten overstijgen, wat neerkomt op een tekort eigen dienstjaar. Het verplichte begrotingsevenwicht zal in deze gemeenten bijgevolg bereikt moeten worden via overboekingen uit de gewone dienst, een positief saldo op vorige dienstjaren of door beroep te doen op het algemeen begrotingsresultaat van het vorig jaar. De buitengewone dienst in alle Vlaamse gemeenten samen is goed voor 2,52 miljard euro aan uitgaven. Dit is 411,7 euro per inwoner.

64 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Verdeling over de verschillende ontvangstenposten

6% prestaties belastingen

19%

fondsen andere overdrachten schuld

47%

23%

Verdeling over de verschillende uitgavenposten

14%

personeel (zonder onderwijs) 32%

10%

personeel onderwijs werking toelage OCMW toelage politiezone andere overdrachten schuld

8% 18%

■■Commentaar

In de taartdiagrammen wordt het procentueel aandeel van enkele belangrijke categorieën in het totaal van de ontvangsten en uitgaven van het eigen dienstjaar weergegeven die de gemeenten hadden voorzien op hun budgetten 2007. Voor de uitgaven van de gewone dienst vertegenwoordigen de personeelsuitgaven, zonder onderwijzend personeel, de grootste groep. Naast de (bruto-)bezoldigingen van het gemeentepersoneel en de wedden van de mandatarissen worden ook de patronale bijdragen, het vakantiegeld, de pensioenen ten laste van de gemeente, de uitgaven voor de arbeidsongevallenverzekering en enkele andere uitgaven voor het gemeentepersoneel onder deze categorie opgenomen. De uitgaven voor het onderwijzend personeel worden afgezonderd vermits zij voor de gemeenten geen reële financiële last betekenen. Tegenover de uitgaven voor het onderwijzend personeel staan immers gelijkwaardige ontvangsten vanuit de Vlaamse overheid, meer bepaald van het departement Onderwijs. De betalingen aan het onderwijzend personeel gebeuren trouwens rechtstreeks vanuit het departement Onderwijs. Onder werkingsuitgaven vallen alle uitgaven die jaarlijks nodig zijn om de werking van de gemeente te kunnen verzekeren. Het gaat onder meer om: uitgaven voor kantoorbenodigdheden, telefoonuitgaven, energie-uitgaven, uitgaven voor opleiding van gemeentepersoneel, technische benodigdheden, huur van onroerende goederen, verzekeringen voor gebouwen en voertuigen en dergelijke meer.

Volgens wettelijke bepalingen moeten gemeenten bijdragen in het tekort van het OCMW en de politiezone waarvan ze deel uitmaken. Aangezien deze beide toelagen vaak substantieel zijn, worden zij in het taartdiagram afgezonderd van de andere overdrachtuitgaven. Zo moeten gemeenten ook het tekort van de eredienstinstellingen bijpassen, kunnen ze aan plaatselijke verenigingen een subsidie geven om de werking te ondersteunen of kunnen ze bijdragen verlenen aan andere overheidsinstellingen. Ten slotte vormen de schulduitgaven nog een belangrijk deel van de gewone uitgaven. Hierin zitten de jaarlijkse aflossingen en intrestlasten op de aangegane leningen vervat, maar ook mogelijke debetrenten op financiële rekeningen, nalatigheidsintresten en de bijdrage in het exploitatieverlies van openbare ondernemingen zoals gemeentebedrijven. Langs ontvangstenzijde wordt de grootste groep gevormd door de belastingen. Enerzijds betreft het hier de aanvullende belastingen waarbij de gemeente een bijkomende aanslagvoet vaststelt op een basisbelasting die door de Vlaamse of federale overheid wordt geheven. De inkohiering en de inning gebeuren door de overheid die de basisbelasting instelt en het gemeentelijk aandeel in de ontvangsten wordt door hen doorgestort. De belangrijkste aanvullende belastingen zijn de aanvullende personenbelasting en de opcentiemen op de onroerende voorheffing. Anderzijds heffen de gemeenten eigen belastingen. Een andere belangrijke ontvangstenbron voor de gemeenten zijn de fondsen. In eerste instantie betreft het hier het Gemeentefonds,

maar ook het Stedenfonds en enkele federale fondsen die onder de gemeenten of een deel van de gemeenten worden verdeeld. Daarnaast vindt men de categorie ‘andere overdrachten’ waarin de andere overdrachtontvangsten worden gegroepeerd zoals de bijdragen voor het onderwijzend personeel en premies voor GESCO-personeelsleden. Gemeenten genereren ook een beperkt bedrag aan prestatieontvangsten. Voorbeelden hiervan zijn de ontvangsten uit de verkoop van huisvuilzakken, ontvangsten uit verhuringen van onroerende goederen en toegangsgelden. De schuldontvangsten ten slotte bestaan voornamelijk uit de jaarlijkse dividenden die men ontvangt via participaties in onder meer intercommunales en creditintresten op financiële rekeningen.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Jaarrekening

Door het besluit van de Vlaamse Regering van 7 juli 1998 tot regeling van de toezending van de besluiten van de gemeenteraad betreffende budgetten en rekeningen naar de Vlaamse Regering, zijn de gemeentebesturen vanaf oktober 1998 verplicht om hun rekeningen in digitale vorm naar het Agentschap voor Binnenlands Bestuur te sturen. Binnen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur hebben we hierdoor reeds heel wat informatie rond de gemeentefinanciën ontsloten, onder andere het jaarbeeld, het tijdschrift BinnenBand, het rapport Gemeentefinanciën en op de website van het agentschap. De vraag naar recenter en een grotere hoeveelheid aan cijfermateriaal blijft echter aanhouden. Om aan de informatienoden te kunnen blijven voldoen, is het essentieel dat we beschikken over recente rekeningcijfers. Wat het jaar 2005 betreft ontbreken er op 13 februari 2008 nog steeds de digitale gemeenterekeningen van Niel en Nieuwpoort en voor het jaar 2006 de digitale gemeenterekeningen van Boortmeerbeek, Grimbergen, Haacht, Kappelen-op-den-Bos, Kontich, Lille, Lochristi, Lubbeek, Malle, Wellen en Willebroek.

stuur vertraging opgelopen heeft door het laattijdig opsturen van de digitale rekeninggegevens door de gemeenten en technische problemen met de databank.

Evolutie ontvangsten, uitgaven en resultaat eigen dienstjaar in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten jaar

totaal uitgaven

totaal ontvangsten

resultaat eigen dienstjaar

2000

5.806.302.477

5.999.722.482

193.420.004

2001

6.144.551.434

6.165.688.912

21.137.478

2002

6.448.180.992

6.555.480.850

107.299.858

2003

6.582.045.117

7.143.762.363

561.717.246

2004

6.758.751.839

7.045.700.856

286.949.017

2005

6.950.348.625

7.616.449.547

666.100.921

2006

7.139.253.721

7.826.411.068

687.157.346

Evolutie ontvangsten in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten 9.000.000 8.000.000 7.000.000 6.000.000

Aan de hand van de binnengekomen rekeninggegevens kunnen we de voornaamste trends van de afgelopen legislatuur 20002006 blootleggen. De cijfers voor 2005 en 2006 zijn wel nog onder voorbehoud. Dit komt omdat de verwerking en de controle van de digitaal binnengekomen rekeningen bij het Agentschap voor Binnenlands Be-

5.000.000 4.000.000 3.000.000 2.000.000 1.000.000 0 2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Evolutie uitgaven in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten 8.000.00.000

■■Commentaar

We kunnen de financiële toestand van de Vlaamse gemeenten schetsen aan de hand van drie grafieken die de evolutie weergeven van de totale uitgaven, de totale ontvangsten en het saldo eigen dienstjaar voor het jaar 2000 tot en met 2006.

7.000.00.000 6.000.00.000 5.000.00.000 4.000.00.000 3.000.00.000 2.000.00.000 1.000.00.000 0 2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Evolutie resultaat eigen dienstjaar in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten 800.000.000 700.000.000 600.000.000

Na een dieptepunt in 2001 kan vastgesteld worden dat de financiële toestand zich in 2002 en 2003 heeft hersteld. Dit komt voornamelijk door het onder controle houden van de uitgaven en een grotere toename van de ontvangsten door de stijging van de aanslagvoeten voor de gemeentebelastingen en de toename van het Gemeentefonds. In 2004 gaat de financiële toestand van de gemeenten terug achteruit door de negatieve groei van de gewone ontvangsten, voornamelijk door de forse daling van de schuldontvangsten door de liberalisering van de energiemarkt (met name van 887,8 miljoen euro voor 2003 naar 535,4 miljoen euro voor 2004). In 2005 verbetert terug de financiële toestand door een sterke groei van de ontvangsten door onder andere de eerste boeking van de Eliabijdrage. In 2005 bedragen de totale schuldontvangsten 716,2 miljoen euro. Daarnaast was er een beheerste groei van de uitgaven door de daling van de financiële lasten en de beperktere groei van de dotaties aan de OCMW’s en de politiezones.

500.000.000 400.000.000 300.000.000 200.000.000 100.000.000 0 2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

In 2006 gaat de financiële toestand van de Vlaamse gemeenten er nog op vooruit, dit voornamelijk door de uitzonderlijke dividenden van de Telenet- en Suez-operatie en de herstructureringen binnen de intercommunales: de schuldontvangsten bedragen dan voor de Vlaamse gemeenten samen reeds 944 miljoen euro.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Belastingen

■■Commentaar

Soorten gemeentebelastingen

De gegevens geven een oplijsting per gemeente van de belastingen retributiereglementen. Ze zijn rond de jaarwisseling opgemaakt door de provinciale afdelingen van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur op basis van de reglementen die op dat ogenblik ingestuurd en geregistreerd waren. De tabellen geven in principe dus een volledig beeld van alle gemeentelijke reglementen die in 2007 van toepassing waren. Het kan nochtans zijn dat er toch enkele reglementen nog niet opgenomen zijn omdat directe jaarlijkse belastingen nog tot het einde van het aanslagjaar kunnen gestemd worden. Artikel 253 van het gemeentedecreet geeft de gemeenten dan nog een marge van 20 dagen om het besluit in te sturen waarna de effectieve registratie, binnen de provinciale afdeling ook nog moet gebeuren.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met per gemeente welke soorten belastingen retributiereglementen er bestaan Leeswijzer bij de tabel (op de site): • Heffingen die zowel als belasting en als retributie voorkomen zijn gemarkeerd in groen. De blauw gekleurde hokjes betreffen enkel belastingen.

Behalve belastingen werden ook de meest relevante retributies opgenomen in de lijst. Sommige heffingen komen immers zowel voor als belasting en als retributie, (op afgifte van huisvuilzakken bijvoorbeeld, of standrechten op markten en kermissen). De kwalificatie als belasting of als retributie geeft een nuanceverschil aan een heffing maar is doorgaans niet relevant voor degene die ze moet betalen, ten minste niet zolang er geen betwisting over ontstaat. Voor belastingen bestaat wel een specifieke bezwaarprocedure. Er zijn 88 soorten belastingen retributiereglementen opgenomen. Sommige soorten betreffen vergelijkbare belastbare voorwerpen maar zijn daarom niet helemaal identiek: zie bijvoorbeeld de hoofdingen diverse belastingen op ondernemingen en begraving, asverstrooiing, bijzetting in columbarium en grafconcessies.

Ook onder de hoofding huisvuil komen verschillende nuanceringen voor. Enige groepering is echter noodzakelijk om de tabel leesbaar te houden. Een Vlaamse gemeente heeft gemiddeld 21,12 soorten belastingen en/of retributies. Dat is een lichte daling: in het vorige jaarbeeld bedroeg het gemiddelde nog 21,75. In de provincies Limburg (gemiddeld 19,6 reglementen per gemeente) en West-Vlaanderen (20,0) ligt dat gemiddelde iets lager, in de provincies Antwerpen (22,2) en Oost-Vlaanderen (22,6) iets hoger. Het Limburgse gemiddelde ligt tussen twee uitersten: van Herstappe, met slechts 4 belastingen tot Lommel met 31 soorten. Het Antwerpse gemiddelde ligt tussen de 13 belastingen van Vosselaar, Merksplas, Ranst en Lint en de 40 soorten van de stad Antwerpen. Het gemiddelde aantal van Vlaams-Brabant (21,2) ligt tussen een minimum van slechts 4 belastingen in Kraainem en een maximum van 37 in Grimbergen. Het West-Vlaamse gemiddelde (20,7) ligt tussen 8 soorten in Wielsbeke en SpiereHelkijn en 38 in Menen. Een Oost-Vlaamse gemeente heeft gemiddeld 20,8 belastingen en dat aantal ligt tussen het minimum van Waarschoot met 9 soorten reglementen en het maximum van de hoofdstad Gent met 39 soorten. In de top tien met de meeste reglementen komen nog steeds verschillende kustgemeenten voor, naast de twee grootste steden Antwerpen en Gent. Het lijstje ziet er zo uit: Antwerpen (40), Gent (39), Menen (38), Oostende (37), De Haan (37), Aalst (36), Ronse (36), SintNiklaas (36), Temse (36) en Nieuwpoort (35).

Blankenberge, dat enkele jaren geleden nog de pers haalde wegens het grootste aantal gemeentebelastingen (44 in 2004), heeft dat aantal ondertussen gevoelig teruggebracht tot 29. Daar zitten dan nog 6 retributiereglementen tussen. Slechts 12 gemeenten hebben 10 reglementen of minder: Herstappe (4), Kraainem (4), Spiere-Helkijn (8), Wielsbeke (8), Waarschoot (9), Hechtel-Eksel (9), Glabbeek (9,) Horebeke (10), Waarschoot (10), Ardooie (10), Beernem (10) en Lendelede (10). De belasting op tewerkgesteld personeel is bijna geheel verdwenen. In het vorige jaarbeeld waren er nog slechts 10 gemeenten met deze belasting, nu zijn het er nog maar 3 (Zaventem, Drogenbos en Beerse). De belasting op drijfkracht komt voor in 114 gemeenten, waarvan 40 in de provincie Antwerpen en slechts 7 in de provincie Limburg. Sommige belastingen zijn blijkbaar specifiek provinciegebonden. Zo is de urbanisatiebelasting enkel doorgedrongen in enkele gemeenten van de provincie Antwerpen. De belasting op kantoorruimten wordt geheven in 3 gemeenten van de provincie Vlaams-Brabant maar komt niet voor in andere provincies. In één van die drie (Wemmel) gaat het trouwens niet uitsluitend over een belasting op kantoorruimten, ook winkelruimten en handelspanden zijn geviseerd door het reglement. Een recent nieuw ingevoerde belasting op vervoer van personen die overlast veroorzaken komt nog niet voor in de provincies Limburg en West-Vlaanderen. In Vlaams-Brabant zijn er 6 van dit soort reglementen, in Antwerpen 8 en in Oost-Vlaanderen 16.

De gewone belasting op huisvuil heeft nog het best stand gehouden in de provincie VlaamsBrabant, meer bepaald in 36 van de 65 gemeenten. Daarnaast zijn er slechts 2 algemene gemeentebelastingen en 8 milieubelastingen. In Oost-Vlaanderen is het meest geopteerd voor de algemene gemeentebelasting: in 38 gemeenten op 65. Daarnaast zijn er ook 16 milieubelastingen. De gewone huisvuilbelasting bestaat er toch nog in 27 gemeenten. (De groene hokjes zijn retributies, dus geen jaarlijkse forfaitaire belasting). West-Vlaanderen heeft de huisvuilbelasting vooral vervangen door een algemene milieubelasting (27 gemeenten) maar ook door een algemene belasting in 16 gemeenten. De gewone huisvuilbelasting bestaat nog in 15 van de 64 gemeenten. In de provincies Limburg en Antwerpen is de gewone huisvuilbelasting het minst vervangen door de twee alternatieven. In de 44 Limburgse gemeenten zijn er nog 28 huisvuilbelastingen, naast 5 algemene en 6 milieubelastingen. 41 van de 70 Antwerpse gemeenten hebben nog een huisvuilbelasting, naast 7 algemene en 4 milieubelastingen. De vergeldende belastingen of retributies op huisvuil (onder één of andere vorm), op afgifte van administratieve documenten en prestaties komen in nagenoeg alle gemeenten voor. Van de niet vergoedende belastingen is die op tweede verblijven de meest frequente na de aanvullende belastingen: zij komt voor in 216 gemeenten: 54 in Oost-Vlaanderen, 48 in West-Vlaanderen, 45 in Vlaams-Brabant, 44 in Antwerpen en 25 in Limburg.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Top 10 belastingen

Leeswijzer: â€˘ In onderstaande opsomming vindt u voor elke provincie welke 10 soorten belastingen of retributies het vaakst voorkomen in de gemeenten van die provincie. Het cijfer opgenomen na de soort geeft aan in hoeveel gemeenten van die provincie de belasting of retributie voorkomt.

Antwerpen (70) 1. aanvullende belasting motorrijtuigen

2. opcentiemen onroerende voorheffing

3. aanvullende belasting personenbelasting

4. afgifte administratieve documenten

5. administratieve prestaties

6. afgifte huisvuilzakken en stickers

7. ophalen van huisvuil

8. opgravingen

9. ophalen van nijverheidsvuil en grof vuil

10. begravingen, asverstrooiing, bijzetten in columbarium en grafconcessies

Limburg (44) 1. aanvullende belasting motorvoertuigen

2. opcentiemen onroerende voorheffing

3. aanvullende belasting personenbelasting

4. begravingen, asverstrooiing, bijzetten in columbarium en grafconcessies

5. afgifte administratieve documenten

6. huisvuilzakken

7. gebruik gemeentelijke containers

8. afgifte stukken m.b.t. gevaarlijke inrichtingen

9. sluikstorten

10. reclameborden

Oost-Vlaanderen (65) 1. aanvullende belasting motorrijtuigen

2. opcentiemen onroerende voorheffing

3. aanvullende belasting personenbelasting

4. afgifte administratieve documenten

5. begravingen, asverstrooiing, bijzetten in columbarium en grafconcessies

6. administratieve prestaties

7. sluikstorten

8. huisvuilzakken

9. afgifte stukken m.b.t. gevaarlijke inrichtingen

10. tweede verblijven

Vlaams-Brabant (65)

■■Commentaar

1. aanvullende belasting motorrijtuigen

2. opcentiemen onroerende voorheffing

3. aanvullende belasting personenbelasting

4. huisvuilzakken

5. afgifte administratieve documenten

6. begravingen, asverstrooiing, bijzetten in columbarium en grafconcessies

7. sluikstorten

8. gebruik gemeentelijke containers

9. afgifte stukken m.b.t. gevaarlijke inrichtingen

10. tweede verblijven

West-Vlaanderen (64) 1. aanvullende belasting motorrijtuigen

2. opcentiemen onroerende voorheffing

3. afgifte administratieve documenten

4. aanvullende belasting personenbelasting

5. huisvuilzakken

6. afgifte stukken m.b.t. gevaarlijke inrichtingen

7. tweede verblijven

8. begravingen, asverstrooiing, bijzetten in columbarium en grafconcessies

9. gebruik van het openbaar domein

10. sluikstorten

10. opgravingen

Op één staat de aanvullende belasting op motorrijtuigen. Het gaat hier niet om een echte gemeentebelasting, wel om de opdeciem op de verkeersbelasting, die wordt geheven in toepassing van artikel 42 van het wetboek op de met de inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen. Elke gemeente krijgt 1 opdeciem, hetzij 10 % van de verkeersbelasting in uitvoering van dat wetsartikel, en hoeft daarvoor dus zelf geen gemeenteraadsbeslissing te nemen. Dat is wel zo voor de nummers 2 en 3, die eveneens in nagenoeg alle gemeenten voorkomen: de opcentiemen op de onroerende voorheffing en de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting. Voor die beide belastingen moet de gemeenteraad wel zelf beslissen of de belasting geheven wordt en tegen welk tarief. Opcentiemen op de onroerende voorheffing worden in elke Vlaamse gemeente geheven; de aanvullende belasting op de personenbelasting komt ook overal voor behalve in twee kustgemeenten: Knokke-Heist en Koksijde. Vanaf 2008 brengt ook De Panne het tarief van de aanvullende personenbelasting op 0 %. De meeste andere belastingen in de top tien zijn indirecte, vergoedende belastingen, waar men iets concreet voor terugkrijgt: een identiteitskaart, een vergunning, een rol huisvuilzakken, een grafconcessie, ... Ook de belasting op het sluikstorten haalt de top tien in 4 van de 5 Vlaamse provincies. In de provincie Antwerpen komt deze belasting toch ook voor in 46 van de 70 gemeenten. De directe jaarlijkse belasting op tweede verblijven staat in 3 provincies in de top tien: uiteraard in de kustprovincie West-Vlaanderen, maar ook in Oost-Vlaanderen en in Vlaams-Brabant.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Samenstelling van de gemeentebelastingen

Gemeenten kunnen kiezen tussen twee soorten belastingen: aanvullende belastingen en eigen gemeentebelastingen. Bij aanvullende belastingen moet de gemeente de bijzonderheden van de belastingzetting niet zelf bepalen: alle modaliteiten van de hoofdbelasting worden gewoon overgenomen en de gemeente hoeft alleen te bepalen welk gedeelte zij daaraan voor zichzelf wil toevoegen. Het vaststellen van de bijkomende aanslagvoet volstaat dus. Bij de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting (APB) wordt die aanslagvoet vastgesteld als een eenvormig percentage, met maximaal één decimaal van de federale inkomstenbelasting. Het gemiddeld percentage bedraagt voor 2007 7,13%, in 2002 was dat 7,02%. Bij de opcentiemen op de onroerende voorheffing (OOV) is de aanslagvoet vastgesteld in een aantal opcentiemen op de gewestelijke belasting. Het gemiddelde aantal bedraagt voor 2007 1308, in 2002 was dat nog 1259. Een bijzondere vorm van aanvullende belasting is de opdeciem op de verkeersbelasting: hierbij is zelfs de aanslagvoet bij wet vastgesteld. Aanvullende belastingen zijn voor gemeenten de eenvoudigste vorm van belastingheffing. De invordering ervan gebeurt immers samen met de basisbelasting, dus door de federale overheid voor de APB en door het Vlaamse Gewest voor de OOV. Ook de eventuele geschillen worden samen met de hoofdbelasting beslecht. De gemeente heeft dus zelf nagenoeg geen administratiekosten.

Daarnaast bieden deze beide belastingen ook het voordeel dat zij een breed draagvlak hebben en het best rekening houden met de draagkracht van de belastingplichtigen. Het ligt dan ook voor de hand dat de gemeenten vooral uit deze beide aanvullende belastingen het leeuwenaandeel van hun fiscale ontvangsten putten. Daarnaast kunnen de gemeenten nochtans ook ter aanvulling een aantal eigen belastingen heffen, specifiek afgestemd op de lokale omstandigheden of ter ondersteuning van bepaalde beleidsaspecten. Het is de gemeenteraad die autonoom beslist over alle modaliteiten van deze belastingen: het belastbaar voorwerp, de aanduiding van de belastingplichtige, de aanslagvoet, de eventuele vrijstellingen en verminderingen, de eventuele aangifteverplichting … De gemeente staat hier zelf in voor de invordering en beslist desgevallend over de vervolging

bij niet-vrijwillige betaling. Ook de behandeling van de bezwaren behoort in de eerste administratieve fase tot de bevoegdheid van de gemeente, meer bepaald van het college van burgemeester en schepenen. Waar belastingen een dwangmatige bijdrage aan de overheid vormen zonder onmiddellijk herkenbare tegenprestatie, zijn retributies wel een vergoeding voor een dienstverlening of prestatie van de overheid. Deze prestatie of dienst wordt op verzoek van particulieren geleverd en dient in de eerste plaats het particulier belang. Het onderscheid met contactbelastingen is niet altijd even duidelijk. Zo komen standrechten voor gebruik van het openbaar domein voor als retributie en als belasting. Ook de vergoeding voor recipiënten waarin huisvuil wordt opgehaald komen voor als belasting en als retributie.

73 ■■Commentaar

Opdeling van de gemeentebelastingen 14,59%

APB OOV

0,07% 38,67%

2,21%

aanvullende belasting op motorrijtuigen andere aanvullende belastingen eigen belastingen

44,46%

Opdeling van de eigen gemeentebelastingen in categorieën

Het taartdiagram illustreert het cruciaal belang van de hoofdbelastingen, APB en OOV, voor de basisinkomsten van de gemeenten. Deze beide belastingen samen vertegenwoordigen inderdaad meer dan 83% van de totale fiscale ontvangsten. Hierdoor daalt het aandeel van de eigen belastingen in de totale fiscale ontvangsten: in 2002 waren zij nog goed voor 17,04% van de fiscale ontvangsten, in 2006 is dit nog maar 14,59%.

■■Commentaar

4,73% 0,57%

9,95%

administratieve prestaties verhaalbelastingen

11,69%

prestaties van openbare hygiëne ondernemingen 30,50%

vertoningen en vermakelijkheden gebruik openbaar domein

11,66%

patrimonium

Het taartdiagram illustreert het belang van de eigen gemeentebelastingen op ondernemingen (151,5 miljoen euro op basis van de voorlopige cijfers 2006) en de gemeentebelastingen op prestaties van openbare hygiëne (153,4 miljoen euro) voor de gemeentekas. Beiden zijn goed voor elk ongeveer 30% van de totale ontvangsten aan eigen belastingen.

andere

0,80%

De belastingen op het patrimonium nemen 11,69% voor hun rekening. De belangrijkste belasting in deze groep is de belasting op tweede verblijven.

30,11%

Een verzameling van allerlei gemeentebelastingen

Alle Vlaamse gemeenten heffen samen 3,45 miljard euro belastingen. Dit is 563,95 euro per inwoner. Het aantal eigen gemeentebelastingen is erg groot: dat is een typisch fenomeen, gevolg van de grondwettelijk gegarandeerde fiscale autonomie van de gemeente. Alles wat niet uitdrukkelijk door de wet verboden is, kan in principe belast worden.

Elke gemeentebelasting heeft een specifieke code gekregen in de budgettaire boekhouding. Op basis van die economische codes kunnen we de eigen gemeentebelastingen onderverdelen in verschillende categorieën. De gegevens komen uit de jaarrekeningen 2006.

De belastingen op gebruik van openbaar domein zijn goed voor 11,66%. De twee belangrijkste belastingen binnen deze categorie zijn de belasting op parkeren en de belasting op plaatsrecht van markten. De restcategorie met 9,95% omvat vooral de algemene gemeentebelasting. De belastingen op vertoningen en vermakelijkheden (0,8%) omvatten de belastingen op bals, dansgelegenheden, pretparken, bioscopen, films en andere vertoningen.

74 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Gemeentelijke belastingen (andere dan de APB en OOV) en retributies met een opbrengst van meer dan 10 miljoen euro 100.000.000,00 90.000.000,00 80.000.000,00 70.000.000,00 60.000.000,00 50.000.000,00 40.000.000,00 30.000.000,00 20.000.000,00 10.000.000,00

■■Commentaar

De grafiek geeft de gemeentelijke belastingen weer met een opbrengst van meer dan 10 miljoen euro voor het jaar 2006. Van de eigen gemeentebelastingen blijft de belasting op drijfkracht afgetekend de belangrijkste. De belasting op huisvuil blijft de tweede plaats innemen hoewel de totale ontvangsten verminderen. Dit wordt ruimschoots gecompenseerd door de belasting op huisvuilzakken of andere recipiënten. Deze belasting is verhoudingsgewijs veel belangrijker geworden en nadert de opbrengst van de huisvuilbelasting. Op die manier brengen de gemeenten het principe “de vervuiler betaalt” steeds meer in toepassing.

Anderzijds gaat de huisvuilbelasting ook wel eens op in een gemeentebelasting met meer algemene naam, de algemene gemeentebelasting en de milieubelasting die plaats drie en zes innemen in de grafiek. De gemeentebelasting op tweede verblijven blijft een belangrijke inkomstenbron voor veel gemeenten en neemt de vijfde plaats in. Ook de belasting op verspreiding van reclame op plaats tien, met een opbrengst van ongeveer 11,5 miljoen euro is ondertussen een vaste waarde in de lijst.

Belasting op plaatsrecht op markten

Belasting op verspreiding van reclame

Andere belastingen op ondernemingen

Belasting op afgifte van administratieve documenten

Belasting op parkeren

Milieubelasting

Belasting op tweede verblijven

Belasting op afgifte van huisvuilzakken, -recipiënten en -zelfklevers

Algemene gemeentebelasting

Belasting op het ophalen van huisvuil

Belasting op drijfkracht

0,00

Aanslagvoet aanvullende

■■Commentaar

personenbelastingen voor de gemeenten

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met evolutie aanslagvoet aanvullende personenbelastingen voor de gemeenten van 1996 tot 2008 Leeswijzer bij de tabel (op de site): • Deze gegevens zijn gebaseerd op de belastingreglementen, behalve die voor 2008, die afkomstig zijn uit de gemeentebudgetten. Voor dat laatste jaar waren nog niet alle gegevens beschikbaar op het ogenblik dat dit jaarbeeld werd gedrukt.

Voor de Vlaamse gemeenten maken de belastingontvangsten 47% uit van hun totale ontvangsten van het eigen dienstjaar. Naast de eigen gemeentelijke belastingen wordt een aanzienlijk deel van de belastingontvangsten gegenereerd door de aanvullende personenbelasting (APB) en de opcentiemen op de onroerende voorheffing (OOV). Samen met de ontvangsten uit de fondsen, voornamelijk het Gemeentefonds, zorgen zij voor een stabiele stroom van ontvangsten. De tabel met de cijfers voor de OOV is verder in het jaarbeeld opgenomen. Op basis van de reglementen voor het dienstjaar 2007 die de Vlaamse gemeenten hebben uitgevaardigd, ligt de gemiddelde aanslagvoet voor de aanvullende personenbelasting in Vlaanderen op 7,1% en bedragen de opcentiemen op de onroerende voorheffing gemiddeld 1.308. Een vergelijking van die waarden met de cijfers van 2006 leert dat beide gemiddelden ongeveer stabiel gebleven zijn. Met twee cijfers na de komma is er een lichte stijging vast te stellen voor de APB van 7,12% naar 7,13%. Voor de gemiddelde OOV is er ook een lichte toename van 1297 naar 1308 opcentiemen. In 2007 hebben 16 gemeenten de aanslagvoet voor de APB verlaagd en hebben 12 gemeenten die aanslagvoet verhoogd. In datzelfde jaar hebben 7 gemeenten de opcentiemen voor de OOV verlaagd en hebben 16 de opcentiemen verhoogd. Op basis van de beschikbare gegevens, werd in 8 gemeenten de aanslagvoet voor de APB voor 2008 verlaagd en werd die in 18 gemeenten verhoogd. De opcentiemen voor de OOV werden al in 2 gemeenten verlaagd en in 30 gemeenten verhoogd.

76 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Evolutie aanslagvoet aanvullende personenbelasting van 1996 tot 2007 per provincie

7,6 7,4 7,2 7,0 6,8 6,6 6,4 6,2 6,0

1996

1997

1998

1999

Antwerpen Limburg Oost-Vlaanderen

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Vlaanderen

Leeswijzer bij het staafdiagram: â€˘ De waarde van de aanslagvoet staat afgebeeld op het staafdiagram vanaf 6,0.

Aanslagvoet aanvullende personenbelastingen in de gemeenten 0 tot 3 (4) 3 tot 6 (21) 6 tot 7,5 (129) 7,5 tot 85 (134) 8,5 tot 9 (20)

Aanslagvoet aanvullende personenbelastingen in de gemeenten

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Aanslagvoet en waarde van 1%

Raming opbrengsten uit de

Aanslagvoet opcentiemen op de

aanvullende personenbelasting

onroerende voorheffing

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met aanslagvoet en waarde van 1% aanvullende personenbelasting per gemeente Leeswijzer bij de tabel (op de site): • De gegevens zijn afkomstig uit het budget en hebben betrekking op het aanslagjaar 2008.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met raming opbrengsten uit de aanvullende personenbelastingen voor de gemeenten Leeswijzer bij de tabel (op de site): • De gegevens werden ons ter beschikking gesteld door de Federale Overheidsdienst Financiën.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met evolutie aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing voor de gemeenten van 1996 tot 2008 Leeswijzer bij de tabel (op de site): • Deze gegevens zijn gebaseerd op de belastingreglementen, behalve die voor 2008, die afkomstig zijn uit de gemeentebudgetten. Voor dat laatste jaar waren nog niet alle gegevens beschikbaar op het ogenblik dat dit jaarbeeld werd gedrukt.

■■Commentaar

De waarden van 1% APB per inwoner voor het jaar 2007 vertonen grote verschillen tussen de gemeenten. De grootste opbrengst (SintMartens-Latem) bedraagt 3,43 keer het bedrag van de kleinste opbrengst (Mesen). De top drie wordt verder gevormd door Keerbergen en De Pinte. De andere gemeenten achteraan zijn Alveringem en Lo-Reninge.

De commentaar bij deze tabel is opgenomen bij de tabel over de evolutie van de aanslagvoet op de aanvullende personenbelasting.

Evolutie aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing van 1996 tot 2008 per provincie

1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 1996

1997

1998

1999

Antwerpen Limburg Oost-Vlaanderen

2000

2001

2002

Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Vlaanderen

2003

2004

2005

2006

2007

Opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten 600 tot 1.000 (48) 1.000 tot 1.300 (103) 1.300 tot 1.700 (119) 1.700 tot 2.250 (38)

Deel 1

80 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten

Waarde van 100 opcentiemen

Raming opbrengsten uit de

op de onroerende voorheffing en

opcentiemen op de onroerende

kadastraal inkomen

voorheffing in de gemeenten

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met waarde van 100 opcentiemen op de onroerende voorheffing en kadastraal inkomen voor de gemeenten Leeswijzer bij de tabel (op de site): • De gegevens zijn afkomstig uit het budget en hebben betrekking op het aanslagjaar 2007.

■■Commentaar

De waarden van 100 opcentiemen op de onroerende voorheffing voor het jaar 2007 vertonen grote verschillen tussen de gemeenten. De hoogste opbrengst bedraagt bijna 47,98 euro voor Machelen. Dat is meer dan 8 keer meer dan de laagste opbrengst, namelijk Mesen met 5,76 euro.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met raming van de opbrengsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing voor de gemeenten Leeswijzer bij de tabel (op de site): • De gegevens werden ons ter beschikking gesteld door de Vlaamse Belastingdienst.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Inkomsten uit belastingen en fondsen per inwoner en ten opzichte van het totaal van de ontvangsten fondsen ontvangsten uit fondsen

belastingen

per inwoner

aandeel in totale ontvangsten (in %)

ontvangsten uit belastingen

per inwoner

aandeel in totale ontvangsten (in %)

woongemeenten Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

43.247.669

128,77

14%

171.108.744

509,47

54%

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

38.846.873

108,39

11%

201.099.120

561,09

57%

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

46.083.070

126,56

12%

223.428.381

613,59

58%

residentiĂŤle randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

25.515.547

111,47

11%

130.161.051

568,63

56%

landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten) Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

30.214.095

171,66

19%

82.084.588

466,37

53%

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

51.154.091

173,55

20%

137.141.872

465,29

52%

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

88.265.668

160,45

17%

263.849.042

479,63

51%

gemeenten met concentratie van economische activiteit Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit (Cluster V4)

37.799.476

147,77

16%

132.253.741

517,01

57%

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei (Cluster V13)

28.050.773

146,14

14%

111.025.672

578,44

55%

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

27.271.460

142,27

12%

130.218.333

679,31

57%

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

41.628.941

141,40

16%

143.142.605

486,22

56%

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

91.997.806

173,88

18%

265.662.791

502,12

52%

Middelgrote steden (Cluster V5)

133.614.668

203,33

18%

377.212.366

574,02

51%

Regionale steden (Cluster V14)

172.168.635

345,25

24%

332.012.186

665,79

47%

Grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen (Cluster V15)

898.904.920

856,13

38%

770.329.889

733,67

33%

24.542.844

174,59

177.828.066

1.265,02

67%

semistedelijke of agglomeratiegemeenten

centrumgemeenten

toeristische gemeenten Kustgemeenten (Cluster V16)

83 Leeswijzer bij de tabel: • De tabel is gebaseerd op cijfers, die de gemeenten in hun budget 2007 inschreven. Voor de berekening van de fondsen is de som genomen van het aandeel van de betreffende gemeente in het Gemeentefonds en in voorkomend geval in het Stedenfonds. • De gegevens zijn ingedeeld volgens de clustermethode van Dexia. De gemeenten in Vlaanderen zijn verdeeld in 16 clusters. De 16 clusters kunnen ondergebracht worden in 6 subgroepen. Hierbij een overzicht: Woongemeenten: hoog inkomensniveau en lage centrumfunctie -- cluster 2: in landelijke zones -- cluster 1: in de stadsrand -- cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten -- cluster 11: residentiële randgemeenten met hoge inkomens

Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten): erg lage verstedelijking -- cluster 9: kleine landbouwgemeenten -- cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing -- cluster 12: landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei

Semistedelijke of agglomeratiegemeenten: stedelijk of semistedelijk karakter met lage centrumfunctie en economische activiteit en laag inkomensniveau -- cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang -- cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

Gemeenten met een concentratie van economische activiteit: grote economische, vooral industriële activiteit -- cluster 4: landelijke en landbouwgemeenten met industriële activiteit -- cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei -- cluster 8: steden en agglomeratiegemeenten met een industrieel karakter

Centrumgemeenten: grote aantrekkingskracht en centrumfunctie -- cluster 5: middelgrote steden -- cluster 14: regionale steden -- cluster 15: grote en regionale steden – hoofdplaatsen Toeristische gemeenten -- cluster 16: kustgemeenten

■■Commentaar

De tabel geeft aan hoe de ontvangsten zijn samengesteld. Twee belangrijke posten in de ontvangsten van een gemeente zijn enerzijds de belastingen die zij heffen en anderzijds middelen die ze krijgen van de Vlaamse overheid uit het Gemeentefonds, aangevuld voor de 13 centrumsteden (zoals gedefinieerd in het stedenbeleid) met middelen uit het Stedenfonds. De centrumsteden (zoals gedefinieerd in het Stedenfonds) zijn: Antwerpen, Gent, Aalst, Brugge, Hasselt, Genk, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas en Turnhout. De tabel geeft weer hoeveel middelen de gemeenten binnen een bepaalde cluster uit het Gemeentefonds en eventueel uit het Stedenfonds ontvangen, hoeveel dit per inwoner bedraagt en welk deel dit uitmaakt van de totale ontvangsten van de gemeente. De tabel laat ook zien hoeveel belastingontvangsten een gemeente krijgt, hoeveel dit bedraagt per inwoner en welk percentage dit vormt van de totale ontvangsten van de gemeente.

Als we de cijfers bekijken, zien we dat inkomsten uit belastingen en inkomsten uit de fondsen communicerende vaten zijn. Hebben de gemeenten meer inkomsten uit de belastingen die ze heffen, dan impliceert dit dat zij, relatief gezien, minder inkomsten krijgen uit de fondsen. Dit wijst erop dat het herverdelend effect van het Gemeentefonds werkt. Met dit herverdelend effect poogt de Vlaamse overheid de middelen zo in te zetten dat gemeenten met een beperktere fiscale draagkracht meer middelen ontvangen dan gemeenten die relatief meer middelen kunnen halen uit de belastingen die ze heffen. Daarnaast valoriseert het Gemeentefonds in belangrijke mate de centrumfunctie. Steden ontvangen daarvoor relatief duidelijk meer middelen. Als we kijken naar de uitschieters in de cijfers, vallen twee clusters op. Bij de cluster van de grote en regionale stedenhoofdplaatsen merken we dat zij 38% van hun middelen uit de fondsen halen, terwijl dit voor de andere clusters

globaal genomen ligt rond de 10 à 20%. Aan de andere kant merken we dat de gemeenten uit deze cluster, relatief gezien, merkelijk minder inkomsten hebben uit de belastingen, namelijk 33% van hun totale ontvangsten. Bij de andere clusters ligt dit globaal genomen rond de 50%. De cluster van de kustgemeenten vertoont het omgekeerd patroon: 9% van hun inkomsten halen ze uit de fondsen, wat ten opzichte van de andere clusters weinig is. Dit wordt ruimschoots gecompenseerd doordat ze 67% van hun inkomsten halen uit de belastingen.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Gemeentefonds en Stedenfonds

bekeken vanuit de clusterindeling van Dexia In 2003 werd het Gemeentefonds in een nieuw kleedje gestoken en werd ook het Stedenfonds opgericht. Dit is vijf jaar geleden. Tijd dus om eens terug te blikken op wat deze fondsen concreet aan inkomsten genereren. Om eenmalige uitschieters uit te sluiten werd er zowel voor het Gemeentefonds als het Stedenfonds gewerkt met het gemiddelde per inwoner voor de periode 2003-2007. Gemeentefonds

Om het werkbaar te houden wordt, wat het Gemeentefonds betreft, enkel het globale aandeel voor gemeente en OCMW samen gehanteerd. Het Gemeentefonds wordt berekend op basis van een aantal maatstaven die op hun beurt weer kunnen samengevat worden in vijf clusters waarvan één cluster voorbehouden is voor een aantal geselecteerde gemeenten en vier clusters waar alle gemeenten voor in aanmerking komen. bijzondere financiering (voorbehouden voor een aantal geselecteerde gemeenten) De bijzondere financiering is de belangrijkste cluster met een aandeel van 40,8% van de dotatie. Eenenveertig gemeenten werden geselecteerd en onderverdeeld in 5 categorieën: gemeenten met meer dan 200.000 inwoners (Antwerpen en Gent), gemeenten met meer dan 100.000 en minder dan 200.000 inwoners (Brugge), gemeenten die

erkend worden als provinciale stad of als centrumstad en de kustgemeenten. Deze selectie gebeurde aan de hand van drie typologieën: de indeling van de SERV, het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen en de vroegere clusterindeling van Dexia3. De verdeling van de middelen gebeurt aan de hand van de verhouding tussen het aantal inwoners van de gemeente en deze van de categorie waartoe de gemeente behoort. Een gemeente kan ook tot twee categorieën behoren. Dat is het geval voor Brugge, Oostende en Knokke-Heist. centrumfunctie (alle gemeenten) Deze groep bestaat uit de maatstaven actieve bevolking en leerlingen en heeft een gewicht van 8% in de totale verdeling. fiscale draagkracht (alle gemeenten) De inkohieringsbedragen voor de personenbelasting en het kadastraal inkomen vormen samen de groep fiscale draagkracht met een aanzienlijk gewicht van 30,2%. De cluster fiscaliteit is de enige cluster in het Gemeentefonds waarbij het principe van de omgekeerde evenredigheid geldt. Concreet betekent dit dat hoe meer inkomsten uit fiscaliteit een gemeente zelf kan verwerven, hoe minder ze krijgt uit het Gemeentefonds. Het omgekeerde geldt natuurlijk evenzeer. open ruimte (alle gemeenten) Hier is er maar één maatstaf met dezelfde naam en ook een klein gewicht: 6%.

sociale maatstaven (alle gemeenten) WIGW’s, laaggeschoolde werklozen, kansarme geboorten, leefloners en het aantal sociale huurappartementen halen een gezamenlijk gewicht van 15%. Score op de 16 Dexia-clusters per cluster uit het Gemeentefonds

Voor iedere sociaaleconomische cluster werd nagegaan hoe zij scoorden per maatstaf in het Gemeentefonds. De verschillende maatstaven werden samengevat in vijf clusters: bijzondere financiering, centrumfunctie, fiscaliteit, open ruimte en sociale maatstaven. bijzondere financiering Eigenlijk zijn er maar vier sociaaleconomische clusters die structureel genieten van de bijzondere financiering. Bij de grote en regionale steden-hoofdplaatsen halen Antwerpen en Gent het hoogste bedrag van 717 euro bijzondere financiering per inwoner en Leuven en Hasselt het laagste bedrag van 149 euro per inwoner. Bij de cluster van regionale steden scoort Vilvoorde het zwakst met 50,5 euro bijzondere financiering per inwoner en ligt daarmee ver onder het gemiddelde van 142 euro. Dit komt omdat Vilvoorde de enige gemeente binnen deze cluster is die in het Gemeentefonds niet het statuut van centrumstad heeft. De kustgemeenten hebben allemaal bijzondere financiering. Met uitzondering van Knokke-Heist, bedraagt dit 51 euro per

3 Enkel voor de centrumsteden. Voor de provinciale steden gebeurde de selectie op basis van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen.

inwoner. Knokke-Heist scoort dubbel zo goed als de andere kustgemeenten, omdat ze naast de groep van de kustgemeenten ook mee opgenomen is in de groep van de provinciale steden. Bij de cluster van de middelgrote steden (V5) zien we een gemengd beeld. Vijftien gemeenten hebben een bijzondere financiering van 50,5 euro per inwoner: Aarschot, Dendermonde, Diest, Eeklo, Geel, Halle, Herentals, Ieper, Lier, Mol, Oudenaarde, Sint-Truiden, Tielt, Tienen en Tongeren. Negen anderen daarentegen hebben dit niet: Diksmuide, Geraardsbergen, Leopoldsburg, Ninove, Poperinge, Torhout, Veurne, Wetteren en Zottegem. Dit scheelt natuurlijk een slok op een borrel en komt globaal genomen ook tot uiting in de eindafrekening. Voor de twaalf overblijvende clusters speelt de bijzondere financiering geen of nauwelijks een rol. Er zijn wel een paar individuele gemeenten, het gaat concreet om Ronse en Lokeren (V7), Deinze (V13) en Waregem (V8), die in het Gemeentefonds het statuut van provinciale stad hebben. centrumfunctie Bij de woongemeenten scoren de gemeenten in landelijke zones en de stadsrand nagenoeg gelijk. De cluster van de agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit haalt zowat dubbel zoveel inkomsten voor de parameter actieve bevolking dan de andere clusters binnen haar groep en scoort ook nog behoorlijk op het aantal leerlingen. De residentiële randgemeenten scoren het best wat leerlingen betreft maar moeten door

hun modale score bij actieve bevolking de agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit een heel eind laten voorgaan als best scorende cluster bij de woongemeenten. Bij de groep landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten scoort de cluster van landelijke gemeenten met sterke demografische groei beter qua centrumfunctie dan de erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing en de kleine agrarische gemeenten en dit door een veel betere score voor de maatstaf leerlingen. Wat actieve bevolking betreft, zijn de verschillen veel minder uitgesproken. Hier scoren de erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing trouwens het best. Wat de groep van gemeenten met een concentratie van economische activiteit betreft, halen de landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit maar een magere score voor de maatstaf leerlingen ten opzichte van de steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter en de verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit. Deze laatste twee halen gelijkaardige scores voor de maatstaf actieve bevolking terwijl de cluster van de landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit ook hier het laagste aandeel behaalt. De verstedelijkte plattelandsgemeenten scoren uiteindelijk wat beter dan de steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter. De landelijke en agrarische gemeenten hinken qua centrumfunctie duidelijk achterop binnen hun groep. Bij de groep van semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten moeten de weinig verstedelijkte gemeenten de duimen

leggen voor de sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens. De score is zo’n 3 euro per inwoner lager voor actieve bevolking en 4 euro per inwoner lager voor het aantal leerlingen. Dat de groep van de centrumsteden het beste scoort voor de cluster centrumfunctie in het Gemeentefonds is vanzelfsprekend. De cluster grote steden en regionale steden-hoofdsteden scoort het beste op beide maatstaven. Het verschil met de cluster regionale steden is wel niet zo groot voor actieve bevolking: 16,22 euro ten opzichte van 15,03 euro per inwoner. Voor leerlingen is het verschil tussen beide clusters al groter: 22,88 euro ten opzichte van 18,74 euro. De cluster middelgrote steden scoort 11,82 euro per inwoner voor actieve bevolking en 16,44 euro per inwoner voor leerlingen. De kustgemeenten bevinden zich in de lagere middenmoot van de 16 clusters. Zij scoren 8,25 euro per inwoner voor actieve bevolking en 4,95 euro per inwoner voor leerlingen. fiscaliteit Er zijn drie sociaaleconomische groepen die homogeen scoren op fiscaal vlak. Twee groepen doen dit in positieve zin: de clusters van de groep landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten staan samen bovenaan met de cluster van de erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing als absolute uitschieter. De clusters van de groep semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten doen hen dit na. De woongemeenten scoren ook (maar niet volledig) homogeen maar dan niet in de

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

door hun gewenste zin wellicht. Zij halen voor fiscaliteit het minste aandeel uit het Gemeentefonds. Enkel de cluster van de woongemeenten in landelijke zones kan zich afscheiden van zijn groepsgenoten en landt rond het Vlaamse gemiddelde. Bij de groep gemeenten met een concentratie aan economische activiteit is het beeld wat verscheidener. De landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit doen het heel behoorlijk. De verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit duiken wat onder het Vlaamse gemiddelde terwijl de steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter nog iets lager eindigen. De groep van de centrumgemeenten haalt geen opvallende score qua fiscaliteit. De middelgrote steden halen wat meer en de regionale steden wat minder dan het Vlaamse gemiddelde van 82,37 euro per inwoner. De grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen halen slechts 73 euro per inwoner. De regionale steden en zeker de grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen krijgen immers minder voor de maatstaf kadastraal inkomen. Voor personenbelasting daarentegen liggen de centrumgemeenten erg dicht bij elkaar en bij het Vlaamse gemiddelde. Het erg lage aandeel van de kustgemeenten voor kadastraal inkomen zorgt ervoor dat deze cluster ook niet zoveel middelen genereert voor fiscaliteit. open ruimte Voor de cluster landelijkheid in het Gemeentefonds worden een achttal categorieën van open ruimte in rekening gebracht

zoals grasland, akkerland, tuinen en parken, bossen,… Dat de groep van de landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten hier goed scoort, hoeft niet te verwonderen. De drie clusters van deze groep staan netjes samen in de top drie. Vooral de kleine agrarische gemeenten en de erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing scoren hier bijzonder goed. De groep van de centrumgemeenten doet het hier niet goed en dit wordt uiteraard veroorzaakt door de clusters regionale steden en grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen. Het aandeel van de cluster van de middelgrote steden is hier wel een aangename verrassing. Bij de groep van de woongemeenten bengelen de agglomeratiegemeenten en de residentiële randgemeenten helemaal onderaan. De cluster steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter doet het ook een pak minder goed dan haar collega’s bij de groep gemeenten met een concentratie van economische activiteit.

industriële activiteit komt daar nog een laag aandeel voor de sociale huurappartementen bij. Bij de groep semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten scoren de sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens hoger dan het Vlaamse gemiddelde met uitzondering van de leefloners. Bij de weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang liggen de aantallen, met uitzondering van de WIGW’s, veel lager dan hun groepsgenoot. Binnen de groep centrumgemeenten halen de grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen topscores met uitzondering van de WIGW’s. Ook de regionale steden scoren hier hoger in tegenstelling tot de middelgrote steden. De kustgemeenten scoren laag voor kansarme geboorten en sociale huurappartementen, maar hebben wel meer WIGW’s, laaggeschoolde werklozen en leefloners. eindaandeel

sociale maatstaven De groep van de woongemeenten haalt heel wat minder inkomsten uit de sociale parameters dan het Vlaamse gemiddelde dat zo’n 41 euro per inwoner bedraagt. Er wordt vooral laag gescoord op kansarme geboorten, laaggeschoolde werklozen, leefloners en sociale huurappartementen. De landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten vertonen eenzelfde beeld. De groep gemeenten met een concentratie van economische activiteit scoort ook niet hoog. Dit komt vooral door lagere aantallen kansarme geboorten en leefloners. Voor de clusters landelijke en agrarische gemeenten en verstedelijkte plattelandsgemeenten met

Nadat de aandelen per maatstaf berekend zijn, wordt een waarborgmechanisme toegepast waarbij de gemeenten met een berekend aandeel dat hoger is dan hun waarborg, het tekort bijpassen van de gemeenten waarvan het berekend aandeel lager is dan hun waarborg. Als sluitstuk van de berekening is er nog de correctie voor lage fiscaliteit. Voor gemeenten waarvan de aanslagvoet APB lager is dan 5% en de opcentiemen OV lager zijn dan 700 opcentiemen wordt dit aandeel ingeperkt. Het bedrag dat deze gemeenten moeten afstaan, wordt verdeeld onder alle gemeenten die bijdragen tot het waarborgmechanisme.

Als we het eindaandeel per inwoner van naderbij bekijken, kunnen we een zeer sterke cohesie vaststellen tussen de clusters van de verschillende sociaaleconomische groepen. In de eindrangschikking sluiten de clusters van vijf op de zes groepen op mekaar aan. Bij de groep van de semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten is dit echter niet het geval en zijn de clusters helemaal uit mekaar gespeeld in de eindrangschikking. De drie clusters van de groep centrumgemeenten staan helemaal bovenaan. De cluster van de kustgemeenten komt op de vierde plaats. De cluster van de sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens situeert zich op plaats vijf. De weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang doet het veel minder goed. Vooral door hun zwakke score op de sociale maatstaven komen zij ver weg van hun groepsgenoot op de twaalfde plaats terecht. Vanaf plaats zes tot plaats elf volgen de clusters van de groepen landelijke gemeenten-verstedelijkte plattelandsgemeenten en gemeenten met een concentratie van economische activiteit. De clusters van de groep van de woongemeenten sluiten gezamenlijk de rangschikking af. Stedenfonds

Dertien steden genieten van het Stedenfonds. Deze steden vinden we allemaal terug binnen de clusters van de regionale steden en de grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen. Vilvoorde daarentegen hoort wel bij de cluster van de regionale steden maar is niet opgenomen in het Stedenfonds. De middelen van het Stedenfonds worden in tegenstelling tot het Gemeentefonds waar

er een aantal maatstaven voorzien is, enkel op basis van het aantal inwoners berekend. Wel gelijkaardig met het Gemeentefonds is de waarborgregeling waarbij de gemeenten met een berekend aandeel dat hoger is dan hun waarborg het tekort bijpassen van de gemeenten met een berekend aandeel dat lager is dan hun waarborg. Genk, Mechelen en Oostende genieten van dit waarborgmechanisme en komen door hun hoog waarborggedeelte bijzonder goed voor de dag (zie tabel hieronder met detailoverzicht van de twee clusters). Bij de regionale steden valt Vilvoorde op in negatieve zin. Haar aandeel is veel lager in vergelijking met de andere regionale steden en dit heeft een dubbele

Regionale steden (Cluster V14)

oorzaak. Enerzijds heeft Vilvoorde als enige niet het statuut van centrumstad binnen het Gemeentefonds en anderzijds is zij ook de enige stad die niet opgenomen is in het Stedenfonds. Bij de grote steden haalt niet Antwerpen, maar Gent het hoogste aandeel per inwoner.

Gemeentefonds/ inw

Stedenfonds/ inw

Gemeentefonds + Stedenfonds/inw

gemiddelde

311,26

34,85

346,11

Aalst

299,28

25,08

324,36

Genk

329,07

86,23

415,30

Kortrijk

320,23

26,99

347,22

Mechelen

342,62

49,04

391,66

Roeselare

302,03

23,06

325,09

Sint-Niklaas

315,55

23,05

338,60

Turnhout

326,32

27,78

354,10

Vilvoorde

211,70

0,00

211,70

Grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen (Cluster V15) gemiddelde

747,52

77,30

824,82

Antwerpen

930,81

99,63

1.030,44

Brugge

433,29

23,99

457,28

Gent

945,18

100,59

1.045,77

Hasselt

306,83

23,06

329,89

Leuven

335,24

28,56

363,80

Oostende

380,24

60,54

440,78

cluster 227.915

0,00

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei

V12 542.746

293.370

174.276

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter

V13

V8 190.712

188.976

253.405

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

5.3. Grote steden en regionale stedenhoofdplaatsen

V15

V16

6.1. Kustgemeenten

toeristische gemeenten

5.1. Middelgrote steden

5.2. Regionale steden

V14

centrumgemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang

63,37 111,29

138.317

545,40

141,88

35,45

5,97

0,00

9,52

7,54

0,00

6.055.471

1.036.964

494.183

651.217

523.379

291.238

semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit

gemeenten met een concentratie van economische activiteit

2.1. Kleine agrarische gemeenten

landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten

1.4. residentiĂŤle randgemeenten met hoge inkomens

V11

naam cluster 10,91

8,25

16,22

15,03

11,82

8,62

5,78

12,71

13,09

9,50

7,49

8,61

6,07

7,11

14,32

10,91

4,95

22,88

18,74

16,44

8,33

4,32

8,70

10,68

2,64

7,09

2,88

1,74

7,42

5,80

11,58

centrum/inwoner 21,82

13,20

39,10

33,77

28,26

16,95

10,10

21,41

23,77

12,14

14,57

11,49

7,81

14,53

20,12

11,64

51,82

53,60

51,99

52,60

52,69

60,16

49,69

49,00

52,84

57,47

60,32

63,26

53,28

36,69

40,50

38,34

45,54

PB/inwoner

0,00

leerlingen/inwoner 4,21

30,55

17,93

20,98

26,44

32,36

37,14

43,22

22,85

24,07

33,41

38,05

41,91

44,04

21,41

22,28

31,92

37,07

kadastraal inkomen/ inwoner

4,35

82,37

71,53

72,97

79,04

85,06

97,29

92,91

71,86

76,91

90,88

98,37

105,17

97,32

58,10

62,77

70,26

82,62

fiscaliteit/inwoner

361.395

actieve bevolking/ inwoner 7,37

16,37

16,85

2,87

6,32

21,20

11,12

17,75

11,43

23,20

27,05

28,22

41,81

53,00

7,48

5,83

16,93

17,51

open ruimte/inwoner

7,29

2,73

3,35

3,01

3,02

3,08

2,84

2,70

2,68

2,40

2,90

2,43

3,60

3,03

1,43

1,81

2,09

2,52

WIGW/inwoner

0,00

8,18

6,36

22,71

10,94

6,46

10,45

3,49

3,54

3,27

3,68

3,70

3,50

3,03

2,87

3,08

1,94

2,34

kansarme geboorten/inwoner

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit

bijzondere financiering/inwoner 0,00

10,91

11,92

16,57

15,12

11,16

13,87

9,60

8,28

8,53

8,01

10,73

7,97

7,70

5,03

7,30

4,81

6,69

laaggeschoolde werklozen/inwoner

354.161

10,91

13,04

28,81

15,49

8,49

9,90

5,86

7,74

4,05

3,58

4,66

4,34

3,32

5,39

7,47

4,00

4,36

leefloners/inwoner

V10

Inwoners (2003-2007) 333.216

8,18

3,38

25,27

11,30

6,27

8,76

2,85

7,43

2,21

2,09

2,88

0,72

0,81

3,26

4,63

1,96

1,20

sociale huurappartementen/inwoner

1.1.Woongemeenten in landelijke zones

40,91

38,05

96,37

55,86

35,46

45,82

24,49

29,66

20,46

20,25

24,41

20,13

17,89

17,99

24,29

14,80

17,10

sociaal/inwoner

1.2. Woongemeenten in de stadsrand

272,76

187,95

747,52

311,26

202,62

182,06

144,49

150,76

151,15

148,89

163,54

174,77

171,72

117,90

135,04

121,27

131,35

eindbedrag/inwoner

rangschikking

woongemeenten

Deel 1

88 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Criteria Gemeentefonds en Stedenfonds bekeken vanuit de clusterindeling van Dexia

3.2.2 Personeel Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in voltijds equivalenten) gemeenten Voltijds Vastbenoemd Man

Vrouw

12.646,42 5.395,52 18.041,94

Contractuelen

Deeltijds Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal VTE's

4.510,2

3.792,92

7.335,11

2.707,55

1.256,63

3.181,77

791,91

3.792,99

1.035,23

3.766,65

50.212,9

8.303,12

10.042,66

4.438,4

4.584,9

36.387,72

13.825,18

Voltijds

Deeltijds

4.801,88

50.212,9 50.212,9

OCMW’s Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal VTE's

3.143,13

6.136,33

3.243,71

7.331,66

516,11

1.414,96

382,09

5.287,53

377,66

7.379,65

140,82

3628,93

38.982,58

9.279,46

1.0575,37

1.931,07

5.669,62

21.785,9

7.757,31

3.769,75

17.196,68

38.982,58 38.982,58

verenigingen van OCMW’s Voltijds Vastbenoemd

Vastbenoemd

Contractuelen

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

1.074,38

1.991,05

940,61

2.396,65

0,43

5,46

87,34

1.231,78

165,03

2.360,5

8,96

3.065,43

Contractuelen

Deeltijds Gesco's

3.337,26

5,89

1.319,12

6.408,58

Gesco's

2.525,53

Totaal VTE's 10.262,19 10.262,19

8,96

3.853,61

10.262,19

intergemeentelijkse samenwerkingsverbanden Voltijds Vastbenoemd

Contractuelen

Deeltijds Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal VTE's

2.747,81

318,9

2.544,86

774,91

130,49

25,86

97,84

151,56

217,98

537,74

6,08

41,99

7.596,02

3.066,71

3.319,77 6.542,83

156,35

249,4

755,72 1.053,19

48,07

7.596,02 7.596,02

90 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

provincies Voltijds Vastbenoemd

Deeltijds

Contractuelen

Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal VTE's

1.464,49

738,18

561,96

686,01

131,4

84,65

152,68

523,9

87,35

415,95

12,5

58,77

4.917,84

2.202,67

1.247,97

216,05

676,58

503,3

3.666,69

4.917,84

71,27

1.251,15

4.917,84

autonome gemeentebedrijven Voltijds Vastbenoemd

Deeltijds Vastbenoemd

Contractuelen

Man

Vrouw

Man

Contractuelen Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal VTE's

1.173,47

81,48

380,14

200,65

54,44

28,91

39,36

1.978,45

1.254,95

Gesco's

580,79

83,35

Gesco's

59,36

1.835,74

1.978,45

142,71

1.978,45

autonome provinciebedrijven Voltijds Vastbenoemd Man

Vrouw

Man

36,16

90,19

6,5

Deeltijds

Contractuelen

42,66

Gesco's

Vrouw

Man

99,92

190,11

Vastbenoemd

Contractuelen

Vrouw

Man

Vrouw

Man

0,8

2,16

26,36

16,37

0,8

28,52

233,57

Gesco's

Vrouw

Man

68,86

85,23

Vrouw 0 0

113,75

Totaal VTE's 347,32 347,32 347,32

ALGEMENE SAMENVATTING Personeelsaantallen per type werkgever in VTE

Procentuele verdeling bij de verschillende werkgevers

gemeente

50.212,90

gemeente

43,93

OCMW's

38.982,58

OCMW's

34,11

verenigingen van OCMW's

10.262,19

verenigingen van OCMW's

8,98

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

7.596,02

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

6,65

provincies

4.917,84

provincies

4,30

autonome gemeentebedrijven

1.978,45

autonome gemeentebedrijven

1,73

347,32

autonome provinciebedrijven

autonome provinciebedrijven Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

114.297,3

Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

0,30 100,00

Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in koppen) gemeenten Voltijds Vastbenoemd Man

Vrouw

12.755

5.655

Deeltijds

Contractuelen Man

Vrouw

4.821

18.410

4.197

Gesco's Man

Vrouw

8.012

9.018

2.952

Vastbenoemd

Contractuelen

Man

Vrouw

2.191

10.964

6.081

Vrouw

2.343

8.272

9.899

Gesco's Man

Vrouw

Totaal

6.697

67.233

1.630

12.242

67.233

8.327

38.392

28.841

67.233

Voltijds

Deeltijds

OCMW’s Vastbenoemd

Contractuelen

Man

Vastbenoemd Vrouw

Man

Contractuelen Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

3.064

6.204

3.449

8.053

565

1.599

482

8.439

561

12.474

234

7.007

9.268

Gesco's

11.502

2.164

8.921

Gesco's

13.035

22.934

Totaal 52.131 52.131

7.241

29.197

52.131

verenigingen van OCMW’s Voltijds Vastbenoemd

Deeltijds

Contractuelen

Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal

1.089

2.260

980

2.821

121

2.016

239

3.935

13.484

3.349

3.801

2.137

4.174

7.158

13.484

6.326

13.484

intergemeentelijkse samenwerkingsverbanden Voltijds Vastbenoemd

Contractuelen

Deeltijds Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal

2756

334

2.546

834

146

129

213

298

932

8.318

3.090

3.380 6.645

175

342

1.230 1.673

101

8.318 8.318

92 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Leeswijzer bij de tabellen: • De gegevens zijn afkomstig van de Rijksdienst voor de Sociale Zekerheid van de Provinciale en Plaatselijke Overheden (RSZPPO). • Door informaticatechnische wijzigingen in het registratiesysteem van de RSZPPO is het helaas niet meer mogelijk om de indeling in niveaus weer te geven. • De cijfers hebben betrekking op het vierde kwartaal van 2006.

• Alle categorieën van personeelsleden werden meegerekend, behalve: -- de vrijwillige brandweer (federale bevoegdheid) -- de beroepsbrandweer (federale bevoegdheid) -- de jobstudenten en de monitoren -- het personeel van de politiezones (federale bevoegdheid)

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met per gemeente hoeveel personeelsleden er tewerkgesteld zijn

provincies Voltijds Vastbenoemd

Deeltijds

Contractuelen

Gesco's

Vastbenoemd

Contractuelen

Gesco's

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal

1.465

764

573

741

139

222

783

198

771

5.859

2.229

1314

232

1005

969

3.775

5.859

110

2.084

5.859

autonome gemeentebedrijven Voltijds Vastbenoemd

Deeltijds Vastbenoemd

Contractuelen

Man

Vrouw

Man

Contractuelen Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Totaal

1.191

397

209

2.096

1.273

Gesco's

606

124

Gesco's

1.879

2.096

217

2.096

autonome provinciebedrijven Voltijds Vastbenoemd Man 7

Deeltijds

Contractuelen

Vrouw

Man

Gesco's

Vrouw

Man

110

203

Vastbenoemd

Contractuelen

Vrouw

Man

Vrouw

Man

254

Gesco's

Vrouw

Man

129

166

Vrouw 0 0

210

Totaal 464 464 464

ALGEMENE SAMENVATTING Personeelsaantallen per type werkgever in koppen

Procentuele verdeling bij de verschillende werkgevers

gemeente

67.233

gemeente

44,95

OCMW's

52.131

OCMW's

34,85

verenigingen van OCMW's

13.484

verenigingen van OCMW's

9,01

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

8.318

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

5,56

provincies

5.859

provincies

3,92

autonome gemeentebedrijven

2.096

autonome gemeentebedrijven

1,40

464

autonome provinciebedrijven

autonome provinciebedrijven Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

149.585

Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

0,31 100,00

Let op: De grafieken die hieronder volgen bevatten gegevens uitgedrukt in voltijds equivalenten. ■■De rechtspositieregeling

Bij de lokale besturen gaat men uit van statutaire tewerkstelling. In artikel 104, §2, en in artikel 100, §2, van het gemeentedecreet worden de afwijkingen op dit algemeen principe vastgesteld. Personeelsleden kunnen in contractueel verband in dienst worden genomen om: • aan uitzonderlijke en tijdelijke personeelsbehoeften te voldoen, voor in de tijd beperkte acties, of voor een buitengewone toename van werk • personeelsleden te vervangen die hun betrekking niet of slechts deeltijds bekleden of die tijdens een periode afwezig zijn die zo lang duurt dat vervanging noodzakelijk is • aanvullende of specifieke opdrachten te vervullen • te voorzien in de personeelsbehoeften voor activiteiten die door een andere overheid gesubsidieerd worden • te voorzien in de personeelsbehoeften voor activiteiten die hoofdzakelijk verricht worden in mededinging met andere marktdeelnemers • te voorzien in uitvoering van taken die een bijzondere expertise vereisen

Het artikel 55, § 1, van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn voorziet tevens in de contractuele tewerkstelling bij de OCMW’s. Voor de betrekkingen van maatschappelijk werkers, van verplegend en verzorgend personeel, van hulppersoneel en van meester-, vaken dienstpersoneel kan het centrum contractuele aanwervingen doen. Ook het personeel van een ziekenhuis, dat afhangt van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn, kan bij contract aangeworven worden. Deze contractuele aanwervingen zijn slechts mogelijk binnen de perken van de personeelsformatie, die per graad het aantal contractuele betrekkingen bepaalt. Voor de indiensttreding wordt met de betrokkenen een schriftelijke overeenkomst gesloten. De wetgeving betreffende de interlokale samenwerkingsverbanden spreekt niet over de rechtspositie van het personeel, maar het feit dat de pensioenregeling wel expliciet verwijst naar die van het vastbenoemd gemeentepersoneel, toont aan dat vaste benoeming ook hier normaal is naast de contractuele tewerkstelling.

Een aanzienlijk deel van de contractuele tewerkstelling wordt ingevuld door de zogenaamde tewerkstellingsprogramma’s. Dat is tewerkstelling in het kader van de volgende projecten: • startbanenplan • jongerenbanenplan • sociale maribel • tewerkstelling op grond van art. 60, § 7, van de organieke OCMW-wet • werkervaringsplan-Plus (WEP + / Vlaams doorstromingsprogramma) • Smetbanen (dienstenbanen / herinschakelingsprojecten) • banenplanuitkering • activaplan • individuele beroepsopleiding • tewerkstelling in het kader van de dienstencheques De tewerkstelling van de GESCO’s (gesubsidieerde contractuelen) krijgt een afzonderlijke plaats in de tabellen.

94 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Verdeling naar statuut bij de verschillende types werkgevers (uitgedrukt in procenten) 0,1

100%

2,7

14,6 80%

29,6

0,2

32,4 35,7 57,1

60%

0,0 5,8

53,6

47,1

25,7

79,3

40%

67,6

■■Commentaar

De algemene verdeling naar rechtspositieregeling bij de lokale besturen is de volgende: • statutaire tewerkstelling: 43,2% • contractuele tewerkstelling: 38,3% • tewerkstelling van gesubsidieerde contractuelen: 18,4%

58,5 20%

44,7

38,3

42,8

43,7 20,5

0% gemeenten

OCMW's

verenigingen interprovincies van OCMW's gemeentelijke samenwerkingsverbanden

autonome gemeentebedrijven

autonome provinciebedrijven

vastbenoemden contractuelen GESCO’s

De statutaire tewerkstelling (vastbenoemden) is verhoudingsgewijs het grootst bij de autonome gemeentebedrijven (67,6%) en bij de provincies (58,5%) en het kleinst bij de OCMW’s (38,3%) en bij de autonome provinciebedrijven (20,5%). De contractuele tewerkstelling (anders dan GESCO) is verhoudingsgewijs het grootst bij de autonome provinciebedrijven (79,3%) en bij de gemeenten het kleinst (25,7%). De tewerkstelling van GESCO’s is verhoudingsgewijs het grootst bij de gemeenten met 29,6% en het kleinst bij de verenigingen van OCMW’s (0,1%) en de autonome provinciebedrijven (0,2%). Er zijn geen GESCO’s tewerkgesteld bij de autonome gemeentebedrijven.

■■Verhouding man/vrouw Verhouding man/vrouw bij de verschillende types werkgever (uitgedrukt in procenten) 100% 90% 80%

45,08

■■Commentaar

17,71

24,37 50,99

70% 79,98

60%

77,90

66,83

50% 40% 30%

75,63 54,92

49,01

20% 10% 0%

82,29

20,02 gemeenten

OCMW's

mannen vrouwen

33,17

22,10

verenigingen interprovincies van OCMW's gemeentelijke samenwerkingsverbanden

autonome gemeentebedrijven

autonome provinciebedrijven

De algemene verhouding man/vrouw is 41,60 versus 58,40%. Vooral de situatie bij de OCMW’s en de verenigingen van OCMW’s springt in het oog. Daar zijn respectievelijk slechts 20,02% en 22,10% mannen aan de slag. Een verklaring voor deze cijfers zijn de specifieke zorgtaken van de OCMW’s en meer in het bijzonder in de ziekenhuizen en de rust- en verzorgingstehuizen. Bij de gemeenten, de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en de autonome gemeentebedrijven zijn de mannen met respectievelijk 54,92%, 75,63% en 82,29% dan weer sterker vertegenwoordigd dan de vrouwen.

95 Verhouding man/vrouw in relatie tot de arbeidsprestatieregeling 100% 100%

10,31 10,31

■■Commentaar

80% 80%

48,74 48,74

60% 60% 89,69 89,69

40% 40%

Ook wat de arbeidsprestatieregeling betreft is er een duidelijk verschil merkbaar in de man/ vrouw relatie. Bij de mannen werkt 89,69% voltijds, bij de vrouwen 51,26%.

51,26 51,26

20% 20% 0% 0%

Mannen Mannen

Vrouwen Vrouwen

Voltijds Voltijds Deeltijds Deeltijds

■■Personeel in integratiediensten en -centra Aantal gesubsidieerde personeelsleden in de integratiediensten en integratiecentra Integratiecentra

Aantal personeelsleden

PIC West-Vlaanderen

8,25

ODiCé Oost-vlaanderen

Integratiediensten Aalst Antwerpen

Aantal personeelsleden 1 4,5

ING Gent

10,5

Beringen

De Acht Antwerpen

34,5

Dilsen-Stokkem

PRISMA Antwerpen

Genk

15,8

Gent

Halle

Hasselt

PI Brussel Foyer PRIC Vlaams-Brabant PRIC Limburg VMC

10,5 21

Heusden-Zolder Houthalen-Helchteren Kortrijk

4 2,5 1

Leopoldsburg

Leuven

Lokeren

Lommel

Maaseik

Maasmechelen

Mechelen

2,5

Mol

Oostende

Ronse

Sint-Niklaas

Temse

Vilvoorde

1,5

Willebroek

1,5

Zele

Sint-Truiden

Lier

Turnhout

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

4 OCMW’s

4.1 Omgevingsfactoren 100%

4.1.1 Bestuursorganen

20%

■■Leeftijd

22%

80%

Leeftijd van de OCMW-mandatarissen 60%

100% 20%

57%

20%

22%

80%

40%

60%

20% 23%

61%

57% 67%

40%

67%

11%

0% OCMW-raadslid

20%

OCMW-voorzitter

-40 jaar 23%

11%

0% OCMW-raadslid

OCMW-voorzitter

40-59 jaar

19%

60- jaar lid vast bureau 100%

■■Man-vrouwverhouding -40 jaar

1310

40-59 jaar

80%

Man-vrouwverhouding in de OCMW-besturen

45%

60- jaar

100% 60%

1310 36%

80%

45%

40% 55%

60% 20% 40% 55%

64%

0% OCMW-raad

20% vrouwen mannen

0% OCMW-raad

vrouwen mannen

OCMW-voorzitter

Man-vrouwverhouding in de OCMW-raad volgens leeftijd

aantal 70 vrouwen

mannen 50 40 30 20 10 0

7 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 53 55 5 59 61 63 65 67 69 71 73 75 77 79

jaar

Man-vrouwverhouding bij de OCMW-voorzitters volgens leeftijd aantal 18 16

vrouwen

mannen

12 10 8 6 4 2 0

24 26 28 30 32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54 56 58 60 62 64 66 68 70 72 74 76

jaar

98 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Vrouwen in de OCMW-raad en vrouwelijke OCMW-voorzitsters

â– â– Oprichting en statutenwijzigingen

OCMW-verenigingen

vrouwen in de OCMW-raad 0 tot 40 % (117) 40 tot 50 % (74) 50 tot 60 % (70) 60 tot 90 % (47)

vrouwelijke voorzitter (108)

In 2007 werden en 3 dossiers inzake oprichting en statuten van OCMW-verenigingen goedgekeurd. Vier statutenwijzigingen werden goedgekeurd.

4.2 Bestuurskrachtprofiel 4.2.1 Financiën ■■Jaarrekening

■■Balans

De cijfers hieronder hebben betrekking op de jaarrekeningen 2005 van de Vlaamse OCMW’s. 2005 is het meest recente boekjaar waarover we cijfers bezitten.

De balans geeft een overzicht van de bezittingen, de vorderingen, de schulden en het eigen vermogen van het OCMW op een bepaald moment. Volgende grafieken geven een vereenvoudigd overzicht van de balansstructuur van de Vlaamse OCMW’s. De teller inzake gecumuleerd balanstotaal staat voorlopig voor 2005 op 4.573.562.885 euro.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met individuele balansen en resultatenrekeningen van de 308 Vlaamse OCMW’s

-- Deze gegevens omvatten de periode van 2003 tot en met 2005. Samenstelling van de activa van de OCMW’s -- De gegevens van een beperkt aantal 5% 5% 12% OCMW’s waren bij het ter perse 12% VIII.Geldbeleggingen VIII.Geldbeleggingen 7% 7% gaan nog niet beschikbaar bij het IX.Liquide middelen 1% IX.Liquide middelen 1% Agentschap voor Binnenlands 6% 6% Andere Andere Bestuur. Ze zijn dan ook niet opgevaste activa 3% III.Materiële vaste III.Materiële activa nomen in de geaggregeerde 3%cijfers. vaste activa Het gaat om volgende besturen: IV.Financiële vasteIV.Financiële activa -- boekjaar 2003: OCMW Lebbeke V.Vorderingen op meer dan één jaar V.Vorderingen op meer dan één jaar -- boekjaar 2004: OCMW Niel, ten hoogste één j VII.Vorderingen opVII.Vorderingen ten hoogste éénopjaar OCMW Merksplas, OCMW Lebbeke -- boekjaar 2005: OCMW Kasterlee, OCMW Niel, OCMW Merksplas, OCMW Bree, OCMW Leb66% 66% beke, OCMW Haaltert, OCMW Nazareth, OCMW Scherpenheuvel-Zichem ■■Commentaar De materiële vaste activa vormen de belangrijkste post van de activazijde van de balans (66%), gevolgd door de vorderingen op ten hoogste één jaar (12%).

100 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Samenstelling van de passiva van de OCMW’s 11%11%

4% 4% VII.Voorzieningen VII.Voorzieningen voorvoor risico's risico's en kosten en kosten VIII.Schulden VIII.Schulden op meer op meer dandan één één jaarjaar

6% 6%

21%21%

IX.Schulden IX.Schulden op ten op ten hoogste hoogste één één jaarjaar Andere Andere

7% 7%

I.Kapitaal I.Kapitaal IV.Gemeentelijke IV.Gemeentelijke bijdrage bijdrage in de inwerking de werking en de enaflossingen de aflossingen V.Gecumuleerd V.Gecumuleerd resultaat resultaat 12%12%

VI.Investeringssubsidies VI.Investeringssubsidies en schenkingen en schenkingen metmet specifiek specifiek doeldoel

2% 2%

■■Commentaar

37%37%

Langs de passivazijde zijn, naast het kapitaal (37%) de schulden op lange termijn (21%) de belangrijkste balanspost. Het aandeel van het kapitaal moet enigszins genuanceerd worden, aangezien bij de OCMW’s deze balanspost bij de opstelling van de beginbalans als sluitpost tussen de activa enerzijds en de overige passivarubrieken anderzijds werd gebruikt.

De balanspost gemeentelijke bijdrage in de werking en de aflossingen vertegenwoordigt 7% van het totale passief van de OCMW’s. Het saldo op deze balanspost geeft niet weer hoeveel het OCMW in een bepaald boekjaar heeft ontvangen van de gemeente, maar wijst op het verschil tussen de gebudgetteerde en de werkelijke gemeentelijke bijdrage.

■■Resultatenrekening Kostenstructuur van de OCMW’s 2% 1% uitzonderlijke kosten werkingskosten financiële kosten

■■Commentaar

97%

Uit de grafiek blijkt dat de werkingskosten 97% van de totale kosten uitmaken. De financiële kosten bedragen 2% en de uitzonderlijke kosten 1%.

101

Overzicht werkingskosten (in euro) 640/8 G.Andere werkingskosten

23.758.650

635/7 F.Voorzieningen voor risico's en kosten

17.473.381

631/4 E.Waardeverminderingen op voorraden en vorderingen

-594.471 168.305.056

630 D.Afschrijvingen en waardeverminderingen 62 C.Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen

1.559.952.333

610/7-9 1. Leveringen en diensten 609 3. Voorraadwijzigingen

265.202.736 -55.877 486.696.299

608 2. Specifieke kosten sociale dienst 600/7 1. Aankoop goederen -500.000.000

87.391.142 0

500.000.000

1.000.000.000

1.500.000.000

2.000.000.000

â– â– Commentaar

Bekijken we de werkingskosten verder in detail, dan stellen we vast dat het grootste deel van de werkingskosten besteed wordt aan de betaling van de bezoldigingen en de sociale lasten van het personeel (60%). Een vaststelling die ons niet hoeft te verbazen. De werking van de sociale dienst, toch de hoofdopdracht van het

OCMW, neemt 19% van de werkingskosten voor haar rekening. De kosten voor de aankoop van goederen hebben een aandeel van 3% in de totale werkingskosten, de kosten voor de aanschaf van diensten en diverse leveringen bedragen 10%.

102 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Opbrengstenstructuur van de OCMW’s 3% 2%

Uitzonderlijke opbrengsten Werkingsopbrengsten Financiële opbrengsten

95%

■■Commentaar

De grafiek geeft een opdeling van de opbrengsten. De werkingsopbrengsten bedragen 95% van de totale opbrengsten van het OCMW. Het saldo wordt verdeeld over de financiële opbrengsten (3%) en de uitzonderlijke opbrengsten (2%). Ongeveer 47% van de totale werkingsopbrengsten wordt gegenereerd uit de werkingsactiviteiten van het OCMW. Van de specifieke kosten van de sociale dienst wordt 18% bij de klanten gerecupereerd, goed voor ruim 4% van de werkingsopbrengsten. De andere opbrengsten, die voornamelijk bestaan uit de werkingssubsidies (zoals bijvoorbeeld de dotatie die het OCMW ontvangt uit het Gemeentefonds) en de subsidies van de federale overheid in het kader van de betaling van het leefloon en de verschillende steunvormen, vertegenwoordigen ongeveer 53% van de totale werkingsopbrengsten.

Met deze gegevens kunnen we de algemene kostendekkingsgraad berekenen. Deze ratio geeft het aandeel weer van de kosten die gedekt worden door de opbrengsten die het resultaat zijn van de werking van het OCMW en komt voor het boekjaar 2005 uit op 74%. Of anders geïnterpreteerd betekent dit dat 26% van de werkingskosten van het OCMW niet gedekt worden door de werkingsopbrengsten en bijgevolg in aanmerking komen bij de berekening van de gemeentelijke toelage. Nemen we in de plaats van de totale werkingsopbrengsten enkel de andere opbrengsten, dan bekomen we de gesubsidieerde kostendekkingsgraad. Deze verhouding geeft het aandeel van de werkingskosten weer dat door subsidies wordt gedekt en bedraagt ongeveer 40%.

103

■■Schuldevolutie

Schuldevolutie 2003-2005 bij de OCMW’s 2.000.000.000

Bij de bespreking van de balans konden we reeds vaststellen dat de schulden in 2005 ongeveer 33% van het passief uitmaakten. Het is interessant om na te gaan hoe deze passiefpost over de jaren heen evolueerde.

1.500.000.000

1.000.000.000

500.000.000

0 2003

2004

2005

AR 42/48 IX.Schulden op ten hoogste één jaar AR 17 VIII.Schulden op meer dan één jaar

■■Commentaar

De grafiek en tabel geven de schuldevolutie bij de Vlaamse OCMW’s weer over de periode 2003 tot 2005. In absolute termen bedroeg de schuld in 2005 ruim 1.680 miljoen euro. Over een periode van 2 jaar steeg de schuld met meer dan 180 miljoen euro. Een stijging die integraal was toe te schrijven aan de stijging van de schuld op lange termijn. Over een periode van 2 jaar stegen de schulden bij de OCMW’s aldus met meer dan 12%. Relatief gezien schommelde het aandeel van de schulden in het totale passief rond de 35%.

Schuldevolutie 2003 -2005 bij de OCMW's (in euro)

2003

2004

2005

AR 17 VIII.Schulden op meer dan één jaar

873.495.061

988.324.374

1.064.064.458

AR 42/48 IX.Schulden op ten hoogste één jaar

628.008.490

649.821.233

618.113.981

Totale schuld

1.501.503.552

1.638.145.607

1.682.178.439

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

104

■■Conclusie

Aan de hand van het beschikbare cijfermateriaal hebben we een voorzichtige analyse van de financiële toestand van de Vlaamse

OCMW kunnen doorvoeren. Uiteraard zijn er veel grondigere analyses mogelijk. Zo werd bijvoorbeeld nu geen rekening gehouden met de grootte van de OCMW’s. Naarmate we

ook over de cijfers van de volgende boekjaren zullen beschikken, zal het ook mogelijk zijn om bijvoorbeeld een uitgebreidere analyse door de tijd heen uit te voeren.

Balans en resultatenrekening OCMW’s BALANS (in euro) ACTIVA

PASSIVA

VASTE ACTIVA

3.187.221.573

EIGEN VERMOGEN

2.640.074.250

I.Oprichtingskosten

18.961.791

I.Kapitaal

1.955.432.084

II.Immateriële vaste activa

12.049.299

III.Herwaarderingsmeerwaarden

43.211.356

III.Materiële vaste activa

3.018.055.223

IV.Gemeentelijke bijdrage in de werking en de aflossingen

340.966.505

A.Terreinen en gebouwen

1.859.870.865

V.Gecumuleerd resultaat

-290.764.788

B.Installaties, machines en uitrusting

53.295.581

VI.Investeringssubsidies en schenkingen met

591.229.094

C.Meubilair en rollend materieel

63.104.106

specifiek doel

D.Leasing en soortgelijke rechten

334.558.077

E.Overige materiële vaste activa

577.580.611

VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN

186.509.050

F.Vaste activa in aanbouw en vooruitbetaling

129.642.982

VII.Voorzieningen voor risico's en kosten

186.494.050

IV.Financiële vaste activa

138.158.261

A.Pensioenen en soortgelijke verplichtingen

138.858.818

A.Belangen in rechtspersonen

127.573.525

B.Voorzieningen voor belastingen

B.Vorderingen en effecten

8.334.185

C.Grote herstellings- en onderhoudswerken

29.417.725

C.Borgtochten betaald in contanten

2.247.080

D.Overige risico's en kosten

14.445.124

VLOTTENDE ACTIVA

1.386.351.477

SCHULDEN

1.746.979.816

V.Vorderingen op meer dan één jaar

273.926.839

VIII.Schulden op meer dan één jaar

1.064.064.458

A.Werkingsvorderingen

9.170.232

A.Financiële schulden

962.635.460

B.Overige vorderingen

202.571.829

1. Leasingschulden en soortgelijke

263.785.624

C.Vorderingen wegens subsidies

58.036.873

2. Kredietinstellingen

535.401.240

3. Overige leningen

163.448.597

B.Werkings- en handelsschulden

C.Ontvangen vooruitbetalingen en tijdelijk werkkapitaal

96.091.169

D.Borgtochten ontvangen in contanten

3.132.797

E.Overige schulden

593.988

VI.Voorraden

3.053.105

VII.Vorderingen op ten hoogste één jaar

544.864.687

IX.Schulden op ten hoogste één jaar

618.113.981

A.Werkingsvorderingen

280.237.200

A.Schulden op meer dan één jaar, die binnen

100.693.900

B.Overige vorderingen

264.536.901

het jaar vervallen

VIII.Geldbeleggingen IX.Liquide middelen

222.627.781 324.802.722

B.Financiële schulden

67.137.865

1. Kredietinstellingen

67.115.352

2. Overige leningen

22.513

C.Werkingsschulden

177.722.485

D.Diverse schulden: ontvangen voorschotten

41.519.047

E.Schulden met betrekking tot belastingen,

168.830.397

bezoldigingen en sociale lasten 1. Belastingen

24.280.543

2. Bezoldigingen en sociale lasten

144.598.997

F.Overige schulden

62.210.295

X.Overlopende rekeningen

17.019.417

X.Overlopende rekeningen

64.819.716

TOTAAL DER ACTIVA

4.573.562.885

TOTAAL DER PASSIVA

4.573.562.886

105 ■■Commentaar

Teneinde de lezer volledige transparantie te bieden worden de tabellen met de balansen en resultatenrekeningen voor het boekjaar 2005 hieronder eveneens opgenomen.

Balansen en resultatenrekeningen voor het boekjaar 2005 RESULTATENREKENING (in euro)

RESULTATENREKENING (in euro)

I.Werkingsopbrengsten en geproduceerde vaste activa

2.047.399.289

V.Financiële kosten

43.649.333

A.Werkingsopbrengsten

914.419.788

A.Kosten van schulden

42.472.199

1. Werkingsopbrengsten

826.974.906

2. Recuperatie specifieke kosten sociale dienst

87.444.883

B.Waardeverminderingen op vlottende activa andere dan bedoeld onder II.E.

B.Voorraadwijzigingen

-498.289

C.Andere financiële kosten

1.177.133

C.Geproduceerde vaste activa

1.049.543

D.Interne fakturatie

110.446.181

VI.Resultaat van de gewone activiteiten

-659.155.534

E.Andere opbrengsten

1.023.917.608 VII.Uitzonderlijke opbrengsten

50.221.294

A.Terugneming van afschrijvingen en waarde verminderingen op immateriële en materiële

325.534

B.Terugneming van waardeverminderingen op financiële vaste activa

2.932

II.Werkingskosten

2.716.646.463

A.Verbruikte goederen en verstrekte diensten

574.031.564

1. Aankoop goederen

87.391.142

2. Specifieke kosten sociale dienst

486.696.299

3. Voorraadwijzigingen

-55.877

C.Terugneming van voorzieningen voor uitzonderlijke risico’s en kosten

6.094.771

B.Diensten, diverse leveringen en interne fakturatie

373.686.164

D.Meerwaarden bij de realisatie van vaste activa

21.139.673

1. Leveringen en diensten

265.202.736

E.Andere uitzonderlijke opbrengsten

22.658.384

2. Interne facturatie

110.418.981

C.Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen

1.559.952.333

VIII.Uitzonderlijke kosten

25.561.138

D.Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, immateriële en materiële vaste activa

168.305.056

E.Waardeverminderingen op voorraden en vorderingen

-594.471

A.Uitzonderlijke afschrijvingen en waardeverminderingen 1.239.238 op oprichtingskosten, op immateriële en materiële vaste activa

F.Voorzieningen voor risico's en kosten

17.473.381

B.Waardeverminderingen op financiële vaste activa

679

G.Andere werkingskosten

23.758.650

C.Voorzieningen voor uitzonderlijke risico's en

244.063

H.Als herstructureringskosten geactiveerde werkingskosten (-)

D.Minderwaarden bij de realisatie van vaste activa

1.921.371

E.Andere uitzonderlijke kosten

22.046.405

F.Als herstructureringskosten geactiveerde uitzonderlijke kosten (-)

109.383

IX.Resultaat van het boekjaar

-634.554.379

III.Werkingsresultaat

-669.247.184

IV.Financiële opbrengsten

53.741.983

A.Opbrengsten uit financiële vaste activa

602.856

B.Opbrengsten uit vlottende activa

8.205.402

C.Overige financiële opbrengsten

44.933.725

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

106

■■Middelen voor het OCMW vanuit de

gemeente Middelen voor het OCMW uit het Gemeentefonds, gemeentelijke bijdragen aan het OCMW en middelen voor het OCMW per inwoner Gemeentefonds 2007

totaal Vlaanderen

1.766.500.000,00

Aandeel gemeente uit gemeentefonds

Aandeel OCMW uit gemeentefonds

Gemeentelijke bijdrage aan OCMW

Totale middelen aan OCMW

Totale middelen aan OCMW per inwoner

In absolute cijfers

in %

In absolute cijfers

in %

1.668.992.063,01

94,48

97.507.936,99

5,52

666.677.623,90

764.185.560,89

126,65

Antwerpen

677.425.995,00

659.821.241,85

97,40

17.604.753,15

2,60

204.779.165,00

222.383.918,15

130,77

Limburg

180.125.795,00

169.705.873,34

94,22

10.419.921,66

5,78

73.075.320,00

83.495.241,66

101,79

Oost-Vlaanderen

455.875.360,00

417.810.612,90

91,65

38.064.747,10

8,35

163.360.673,00

201.425.420,10

144,06

Vlaams-Brabant

172.512.618,00

158.916.405,60

92,12

13.596.212,40

7,88

111.826.425,90

125.422.638,30

119,17

West-Vlaanderen

280.560.232,00

262.737.929,32

93,65

17.822.302,68

6,35

113.636.040,00

131.458.342,68

114,72

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met middelen voor het OCMW vanuit het Gemeentefonds en vanuit het gemeentelijke budget Leeswijzer bij de tabel (op de site): • De toelage aan het OCMW is het cijfer dat de gemeente in haar budget 2007 heeft opgenomen. • Totale middelen aan het OCMW is de som van de gemeentelijke bijdrage aan het OCMW en het aandeel van het Gemeentefonds dat rechtstreeks aan het OCMW wordt gestort.

■■Commentaar

Het decreet inzake het Gemeentefonds bepaalt dat de OCMW’s een basisfinanciering van 8% krijgen van het gemeentelijk aandeel van het Gemeentefonds, tenzij de gemeenteraad en de OCMW-raad over een andere verdeelsleutel beslissen en die aan het Agentschap voor Binnenlands Bestuur meedelen uiterlijk op 30 juni van het jaar dat aan de verdeling voorafgaat. De uit het Gemeentefonds aan het OCMW toe te kennen middelen worden rechtstreeks gestort op de rekening van het OCMW en worden dus in de gemeentelijke budgetten niet ingeschreven, in tegenstelling tot de “klassieke” gemeentelijke

bijdrage in het werkingstekort van het OCMW. De bedragen uit het Gemeentefonds en de gemeentelijke bijdrage vormen samen de kolom totale middelen die aan het OCMW worden toegekend. 24 gemeenten geven meer dan 10% van hun Gemeentefonds aan het OCMW. 3 daarvan geven 30% of meer aan het OCMW. Uitschieters zijn hier Holsbeek met 50%, Zoersel met 47,51% en Blankenberge (35%). 211 gemeenten of zo een 68,5% van de gemeenten geven 8% van het Gemeentefonds aan het OCMW.

107

Het gemiddeld aandeel van het OCMW in het Gemeentefonds bedraagt 5,52% voor Vlaanderen. We zien hier wel grote provinciale verschillen. In de provincie Antwerpen bedraagt dit gemiddelde slechts 2,6% terwijl het hoogste provinciaal gemiddelde in Oost-Vlaanderen voor komt met 8,35%. Dit is oa het gevolg van het feit dat de stad Antwerpen het volledige aandeel van het Gemeentefonds ontvangt, terwijl in de stad Gent het OCMW 8% van de Gemeentefondsmiddelen ontvangt. Verder zijn er in Oost-Vlaanderen maar 3 gemeenten waar het OCMW 0% uit het Gemeentefonds ontvangt terwijl er in de provincie Antwerpen 8 gemeenten zijn. Verder krijgt Zelzate rechtstreeks 25% uit het Gemeentefonds en Eeklo 22,77%. 25 gemeenten houden het volledige bedrag van het Gemeentefonds voor het gemeentebestuur. Vijf gemeenten voorzien geen toelage aan het OCMW in hun budget. Het gaat hier om Holsbeek, Hulshout, Zoersel, Horebeke en Herstappe. Wanneer we kijken naar de totale middelen aan het OCMW per inwoner zien we aanzienlijke verschillen. Zo bedraagt dit in 2007 bij 19 gemeenten minder dan 50 euro (in 2006 waren er nog 25 gemeenten met minder dan 50 euro per inwoner voor het OCMW). Aan de andere kant zijn er ook 4 gemeenten waarbij dit oploopt tot meer dan 200 euro. De uitschieters hier zijn Gent met 258,29 euro per inwoner, Zelzate met 236,67 euro. Het absolute minimum is te vinden in het Limburgse Herstappe met 0 euro. Andere gemeenten met een lage OCMW-bijdrage per inwoner zijn de gemeenten Hulshout met 11,75 euro, Horebeke met 13,14 euro en Zwalm met 22,87 euro. Het ongewogen gemiddelde over alle gemeenten beloopt bijna 103 euro per inwoner. Het gewo-

gen gemiddelde (met het inwonersaantal als wegingsfactor) bedraagt 125 euro (120 euro in 2006). Dit wijst er op dat de grote gemeenten, per inwoner gesproken, gemiddeld gezien meer middelen vrijmaken voor het OCMW. Bij het gewogen gemiddelde berekenen we eerst hoeveel middelen er per inwoner in een bepaalde gemeente naar het OCMW gaan en dit voor elke gemeente afzonderlijk en dan pas nemen het gemiddelde van de 308 gemeenten. Bij het ongewogen gemiddelde delen we het totale aantal middelen voor het OCMW door het totale aantal inwoners in Vlaanderen.

4.2.2 Personeel

Gegevens over het aantal personeelsleden dat werkt in de OCMWâ€™s vindt u bij het onderdeel over de gemeentebesturen, 3.2.2 Personeel. Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) â€˘ Tabel met per OCMW hoeveel personeelsleden er tewerkgesteld zijn

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

108

5 Provincies

5.1 Omgevingsfactoren 5.1.1 Samenstelling bevolking Aantal inwoners in de verschillende provincies Vlaanderen

6.117.440

Antwerpen

1.700.570

Limburg

820.272

Oost-Vlaanderen

1.398.253

Vlaams-Brabant

1.052.467

West-Vlaanderen

1.145.878

100%

5.1.2 Bestuursorganen

19%

90%

â– â– Leeftijd

80% 70%

Leeftijd van de provinciale mandatarissen

60%

100% 19%

90%

17%

80%

40%

70%

30%

60%

20% 58%

50%

73%

58%

50%

23%

10% 0%

40%

provincieraadslid

30% 20%

-40 jaar 23%

10% 0%

provincieraadslid

-40 jaar 40-59 jaar 60- jaar

10% gedeputeerde

40-59 jaar 60- jaar

109

100% 90%

■■Man-vrouwverhouding

80%

Man-vrouwverhouding in de provincieraad

70%

100%

60% 5

90% 80%

38,67

41,67

40,48

32,14

41,67

40,48

58,33

59,52

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

50% 39,08

40%

70%

30%

60%

20%

50%

10%

61,33

58,33

40% 30%

38,67

41,67

61,33

58,33

59,52

67,86

Antwerpen

60,92

Limburg

20% 10%

vrouwen mannen

0% Antwerpen

Limburg

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

WestVlaanderen

Vlaanderen 100%

vrouwen

90%

mannen

80%

Man-vrouwverhouding in de deputatie

70%

100%

60%

90%

16,67

33,33

80%

26,67

50%

50,00

30%

60%

20% 83,33

83,33

33,33 50,00

83,33

73,33

66,67

66,67 50,00

10%

83,33

40% 30%

16,67

40%

70%

50%

16,67

0% Antwerpen

Limburg

50,00

20% vrouwen

10%

mannen

0% Antwerpen

Limburg

vrouwen mannen

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

WestVlaanderen

Vlaanderen

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

110

Man-vrouwverhouding in de provincieraad volgens leeftijd aantal 18 16

mannen vrouwen

14 12 10 8 6 4 2 jaar

0 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 51 43 53 45 55 47 57 65 49 59 67 61 69 63 71 73

111

5.2 Bestuurskrachtprofiel 5.2.1 Financiën ■■Budgetten 2007 Provinciebudgetten 2007 UITGAVEN VAN DE GEWONE DIENST totaal personeel

totaal werkingskosten

totaal overdrachten

totaal schuld

totaal gewone uitgaven

Antwerpen

82.303.318,00

34.010.390,00

45.443.740,00

30.777.220,00

192.534.668,00

Limburg

94.332.271,00

25.626.176,00

21.691.999,00

13.998.500,00

155.648.946,00

Oost-Vlaanderen

111.031.913,00

29.896.118,00

23.904.971,00

31.559.791,00

196.392.793,00

Vlaams-Brabant

53.182.450,00

23.395.000,00

25.666.350,00

25.153.860,00

127.397.660,00

West-Vlaanderen

50.870.750,68

30.132.059,40

40.423.704,59

22.778.107,99

144.204.622,66

Totaal

391.720.702,68

143.059.743,40

157.130.764,59

124.267.478,99

816.178.689,66

totaal eigen dienstjaar

Antwerpen

-17.457.588,00

ONTVANGSTEN VAN DE GEWONE DIENST totaal prestaties

totaal overdrachten

totaal schuld

totaal ontvangsten

2.595.710,00

167.383.630,00

5.097.740,00

175.077.080,00

Limburg

1.731.924,00

2.133.762,00

143.966.849,00

11.280.259,00

157.380.870,00

Oost-Vlaanderen

6.581.006,00

18.012.843,00

181.916.903,00

3.044.053,00

202.973.799,00

Vlaams-Brabant

-7.225.360,00

6.085.500,00

108.995.800,00

5.091.000,00

120.172.300,00

West-Vlaanderen

-9.988.127,86

3.820.069,69

128.423.699,68

1.972.725,43

134.216.494,80

-26.358.145,86

32.647.884,69

730.686.881,68

26.485.777,43

789.820.543,80

Totaal

■■Commentaar

De vijf provincies hebben samen een positief algemeen begrotingsresultaat van 37,3 miljoen euro. De totale ontvangsten eigen dienstjaar voor de vijf provincies bedragen in 2007 789,8 miljoen euro. De totale uitgaven eigen dienstjaar bedragen 816,2 miljoen euro, waardoor een gezamenlijk tekort op het eigen dienstjaar van 26,4 miljoen euro wordt bekomen. Drie

provincies hebben een negatief saldo op het eigen dienstjaar, twee provincies een positief saldo. Aan ontvangstenzijde bedroegen de totale prestatieontvangsten 32,6 miljoen euro (4,1% van de totale ontvangsten), de overdrachtontvangsten 730,7 miljoen euro (92,5% van de totale ontvangsten) en de schuldontvangsten tenslotte 26,5 miljoen euro (3,4% van de totale ontvangsten).

112 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Verdeling van de ontvangstenposten 3% 6%4% 3%

6% 12%

10%

■■Commentaar

10% 51%

14%

51%

14%

Verdeling van de uitgavenposten 15%

19%

■■Commentaar totaal personeel totaal personeel totaal werkingskosten Aan de uitgavenzijde bedragen de personeelstotaal werkingskosten uitgaven 391,7 miljoen euro en vormen met totaal overdrachten totaal overdrachten48% de hoofdbrok van de uitgaven. Vervolgens totaal schuld totaal schuld komen de overdrachten met 157,1 miljoen euro

15%

48% 19%

18%

De overdrachtontvangsten vormen de belangrijkste inkomstenbron van de provincies en totaal prestaties totaal prestaties daarin vormen de inkomsten uit de opcentieOOV OOV men op de onroerende voorheffing (OOV) de grootste groep met 395,4 miljoen euro, zijnde algemene provinciebelasting algemene provinciebelasting 54,1% van de overdrachtontvangsten of 51% provinciefonds provinciefonds van de totale ontvangsten. In volgorde van toelagen onderwijs toelagen onderwijs belangrijkheid komen vervolgens de opbrengsoverige overdrachten overige overdrachten ten uit de algemene provinciebelasting met bijna 109 miljoen euro (of 14% van de totale ontvangsten), de wedde- en werkingstoelagen voor het onderwijs met 98,6 miljoen euro (of 12% van de totale ontvangsten) en het provinciefonds met 79,2 miljoen euro (10% van de totale ontvangsten). totaal schuld totaal schuld

12%

18%

48%

(19% van de uitgaven). Tenslotte bedragen de werkingskosten 143,1 miljoen euro (18% van de uitgaven) en de schulduitgaven 124,3 miljoen euro (15% van de uitgaven).

113

Antwerpen

•

Limburg

•

• •

Oost-Vlaanderen

•

Vlaams-Brabant

•

West-Vlaanderen

•

tweede verblijven

jachtverloven

belasting op aanplakborden

belasting op bankagentschappen en geldautomaten

belasting op de vergunningsplichtige bedrijven

■■Commentaar

algemene provinciebelasting

opcentiemen op de onroerende voorheffing

Soorten provinciebelastingen

• •

•

• •

•

De opcentiemen op de onroerende voorheffing zijn de belangrijkste belasting in de vijf Vlaamse provincies. Daarnaast is er een algemene provinciebelasting, met een onderdeel gezinnen en een onderdeel bedrijven. Uitzondering hierop vormt de provincie Vlaams-Brabant waar geen algemene belasting bestaat maar wel een drietal afzonderlijke belastingen op specifieke bedrijven. De belasting op jachtverloven komt nog voor in 3 Vlaamse provincies. Vanaf 2008 vestigt de provincie West-Vlaanderen voor het eerst ook een belasting op tweede verblijven.

Opbrengst provinciebelastingen Antwerpen

Limburg

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

WestVlaanderen

Totaal

opcentiemen op de onroerende voorheffing

110.920.850

58.000.000

74.746.388

algemene provinciebelastingen

29.000.000

19.092.000

32.751.916

77.204.400

74.547.386

395.419.024

2.440.000

25.700.000

108.983.916

andere belastingen

30.010

37.200

50.000

32.000

149.210

totale overdrachten

139.950.860

77.129.200

107.498.304

79.694.400

100.279.386

504.552.150

■■Commentaar

Wat het aantal opcentiemen op de onroerende voorheffing betreft, varieert dit van 290 opcentiemen in Antwerpen tot 400 opcentiemen in Limburg. In vergelijking met de andere provincies brengt deze belasting in Limburg bovendien het minst op: namelijk 58 miljoen euro. Dit komt omdat honderd opcentiemen maar 14,5 miljoen euro in de Limburgse provinciekas opbrengen; in Antwerpen daarentegen 38,2 miljoen euro of 2,6 keer zoveel. Enkel de provincie West-Vlaanderen heeft reeds voor het jaar 2008 de opcentiemen opgetrokken van 330 naar 355 opcentiemen.

114 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

■■Jaarrekening

Evolutie opcentiemen op de onroerende voorheffing van 2000 tot 2008 Antwerpen

Limburg

VlaamsBrabant

OostVlaanderen

WestVlaanderen

2000

230

300

2001

290

300

282

245

332

295

320

2002

290

400

332

295

320

2003 2004

290

400

332

295

320

290

400

332

295

330

2005

290

400

332

295

330

2006

290

400

332

295

330

2007

290

400

332

295

330

2008

290

400

332

295

355

Evolutie opcentiemen op de onroerende voorheffing van 2000 tot 2008

Het meest recente boekjaar waar we voor de 5 provincies over de jaarrekening beschikken is 2006. Deze cijfers zullen hieronder besproken worden. Het gaat hier over geaggregeerde cijfers, gesommeerd over alle provincies. We vatten dit stuk aan met een algemene analyse van de balans en de resultatenrekening. Vervolgens gaan we ook in op de schuldevolutie en de evolutie van de personeelskosten over de jaren 2003 tot en met 2006. In de conclusie geven we tenslotte nog een aantal bedenkingen mee. Aansluitend daarop zijn de tabellen met de balansen en resultatenrekeningen van de 5 Vlaamse provincies, voor het boekjaar 2006 opgenomen.

450 400 350 300 250 200

■■Balans

150 100 50 0

2000

2001

2002

Antwerpen Limburg

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Antwerpen Limburg

De balans biedt een overzicht van de bezitVlaams-Brabant tingen, de vorderingen, de schulden en het Oost-Vlaanderen eigen vermogen van de provincie op een beWest-Vlaanderen paald moment. De figuren hieronder geven een vereenvoudigd overzicht van de balansstructuur van de Vlaamse provincies.

Vlaams-Brabant Oost-Vlaanderen West-Vlaanderen 2008

Het gecumuleerd balanstotaal bedroeg eind 2006 2.300.325.622 euro.

115 Overzicht activa 1%

III.Materiële III.Materiële vaste activa vaste activa gewaardeerd op 696 miljoen. Hoewel de

19%

IV.Financiële IV.Financiële vaste activa vaste activa provincies in de beginbalans hun wegen niet op meer één jaarte waarderen, was het wegennet door V.VorderingenV.Vorderingen op meer dan één jaar danhoefden

de investeringen sindsdien eind 2006 toch

VII.Vorderingen op één ten hoogste één VII.Vorderingen op ten hoogste jaar reeds geactiveerd voor 35,6 miljoen euro. Het jaar patrimonium was in 2006 goed voor VIII en IX.Geldbeleggingen en liquide VIII en IX.Geldbeleggingen en liquide roerend middelen 67.255.453 euro. middelen Andere activa Andere activa

51%

15%

■■Commentaar

provincie, vallen er toch een aantal interessante conclusies te trekken.

Niet toevallig vormen de materiële vaste activa de belangrijkste post van de activazijde van de balans (51%), gevolgd door de geldbeleggingen en liquide middelen (19%).

Op 31 december 2006 bedroeg het onroerend patrimonium van de provincies 992.651.063 euro. Dit is een stijging van ruim 6% ten opzichte van 2003. De gebouwen zijn

Hoewel de toepassing van de boekhoudregels enigszins kan verschillen van provincie tot

Overzicht passiva 9%

Langs de passivazijde zijn kapitaal, schulden op meer dan één jaar en voorzieningen voor IV.Reservefondsen IV.Reservefondsen risico’s en kosten de belangrijkste posten. Samen V.Overgedragen V.Overgedragen resultaten resultaten maken ze ongeveer 80% van het passief uit. De VI.Investeringssubsidies VI.Investeringssubsidies schulden zijn goed voor 37% van het passief, VII.Voorzieningen voor risico's en VII.Voorzieningen voor risico's en in 2003 was dit nog 43%. De totale schulden kosten kosten bedroegen eind 2006 843.642.521 euro, waarVIII.Schulden op meer dan één jaar VIII.Schulden op meer dan één jaar van bijna 647 miljoen op lange termijn. I.Kapitaal

23%

28%

6% 2%

28%

Verder valt het op dat 70% van de korte-termijnbeleggingen zich bij 2 provincies, namelijk Antwerpen en Limburg, situeren.

■■Commentaar

23%

28%

Het valt verder op dat 4 van de 5 Vlaamse provincies voorraden boeken, zij het dat het vaak een ijzeren voorraad betreft. Vier provincies werken ook met overlopende rekeningen, hoewel de combinatie van een budgettaire en een algemene boekhouding dat niet altijd evident maakt. De nieuwe provinciale boekhouding, ingevoerd in 2002-2003, legt op dat vlak duidelijker eisen op dan de nieuwe gemeenteboekhouding.

28%

3% 6% 2%

I.Kapitaal

IX.Schulden op ten hoogste één jaar IX.Schulden op ten hoogste één jaar Andere passiva Eén provincie verminderde reeds in 2005 het Andere passiva

bedrag aan openstaande leningen met liefst 29 miljoen euro. In de balansen van 2006 boekte men 88,7 miljoen voor de periodieke kapitaalsaflossingen in 2007. 4 van de 5 provincies hebben op hun balans aanzienlijke voorzieningen aangelegd voor de pensioenen, in totaal voor 643 miljoen euro. De provincies zijn duidelijk reeds bezig met de gevolgen van de vergrijzing.

116 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

■■Resultatenrekening

■■Commentaar

Overzicht kosten van de provincies 4% 0% 4% 0%

IX.Uitzonderlijke IX.Uitzonderlijke kostenkosten II.Werkingskosten II.Werkingskosten V.Financiële V.Financiële kostenkosten

Uit de grafiek blijkt dat de werkingskosten 96% van de totale kosten uitmaken. De financiële kosten (intresten op leningen, bijdragen in de exploitatieverliezen van intercommunales, bankkosten en dergelijke) bedragen 4% en de uitzonderlijke kosten zijn verwaarloosbaar. Het betreft hier onder meer minderwaarden bij de realisatie van vaste activa.

96% 96%

■■Commentaar

Overzicht werkingskosten (in euro) 400.000.000

Het grootste deel van de werkingskosten wordt besteed aan de betaling van wedden en vergoedingen (47%). Onder meer de werkwijze betreffende de pensioenen (eigen pensioenkas of aansluiting bij een externe kas) en de eventuele aanwezigheid van een uitgebreid onderwijsnet met veel (grotendeels) gesubsidieerde personeelsleden zorgen hier voor aanzienlijke verschillen tussen de provincies.

350.000.000 300.000.000 250.000.000 200.000.000 361.956.347 150.000.000 100.000.000

173.823.804

121.023.860

50.000.000

117.148.508

872.536 A.Goederen beheerd als voorraad

B.Exploitatiediensten en -goederen

C.Wedden en vergoedingen

D.Afschrijvingen, E.Andere waardeverwerkingskosten minderingen en voorzieningen voor risico's en kosten

Exploitatiediensten en –goederen (huurgelden, onderhoudscontracten, algemene werkingskosten zoals kantoorbenodigdheden en kosten voor gebouwen, voertuigen, wegen…) staan in voor 16%, afschrijvingen voor 15%. De toelagen die de Vlaamse provincies uitbetalen om hun beleid inzake cultuur, welzijn, milieu, economie…, te ondersteunen, bedragen 173,8 miljoen, dit is 22% van de totale kosten. Hierbij dient wel opgemerkt dat de provinciebesturen ook zogenaamde investeringssubsidies in de regel betalen op de werkingskosten en niet gaan activeren.

117

Overzicht opbrengsten 6% 1%

6% 1%

VIII.Uitzonderlijke VIII.Uitzonderlijke opbrengstenopbrengsten I.Werkingsopbrengsten I.Werkingsopbrengsten en geproduceerde en geproduceerde vaste activa vaste activa IV.FinanciëleIV.Financiële opbrengstenopbrengsten

93%

■■Commentaar

Uit de grafiek met betrekking tot de opbrengsten leren we dat de werkingsopbrengsten 93% van de totale opbrengsten van de provincies bedragen. Het saldo wordt verdeeld over de financiële opbrengsten (6%) en de uitzonderlijke opbrengsten (1%), zoals meerwaarden bij de realisatie van vaste activa. Ruim 67% van de totale werkingsopbrengsten wordt gegenereerd uit provinciebelastingen. Het betreft in 2006 515 miljoen euro, hoofdzakelijk afkomstig van de opcentiemen op de onroerende voorheffing en een algemene provinciebelasting, zowel voor gezinnen als voor bedrijven. Andere werkingsopbrengsten zijn de toelagen, zoals het Provinciefonds of de subsidies voor het provinciaal onderwijs. Wie over een uitgebreid onderwijsnet beschikt, scoort evenwel navenant hoger wat betreft weddes en werkingskosten. De toelagen van andere overheden (Europese, federale of Vlaamse overheden) zijn goed voor

ongeveer 30% van de totale werkingsopbrengsten. De provincies halen ook opbrengsten uit inkomgelden voor provinciale domeinen, musea en sportinfrastructuur, verkoop van publicaties, inschrijvingsgelden…, maar die wegen veel minder door in het geheel. De financiële opbrengsten zijn voornamelijk afkomstig van dividenden van intercommunales en van Dexia. Eén provincie (Antwerpen) realiseert hier elk jaar voor de beschouwde periode (2003-2006) meer opbrengsten dan de andere 4 provincies samen. Vanzelfsprekend vindt men hetzelfde beeld terug bij de financiële vaste activa op de balans. Dit geeft nog eens aan dat men zich moet hoeden voor veralgemeningen. Ook de beleggingsintresten komen onder de financiële opbrengsten.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

118

■■Schuldevolutie

Bij de bespreking van de balans gaven we reeds aan dat de schulden in 2006 37% van het passief uitmaakten. Het is interessant om na te gaan hoe deze passiefpost over de jaren heen evolueerde.

Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies (in euro) 2003

2004

2005

2006

VIII.Schulden op meer dan één jaar

692.029.588

697.354.340

676.881.022

646.703.448

IX.Schulden op ten hoogste één jaar

199.223.445

195.809.311

192.766.393

196.939.074

Totale schuld

891.253.033

893.163.651

■■Commentaar

Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies (in euro)

De grafiek en tabel geven de schuldevolutie bij de Vlaamse provincies weer over de periode 2003-2006.

1.000.000

In absolute termen bedroeg de schuld in 2006 ruim 843 miljoen euro. Over een periode van 3 jaar daalde de schuld met 47,6 miljoen euro. Een daling die bijna integraal was toe te schrijven aan de daling van de schuld op lange termijn. De provincie Limburg verminderde in die periode haar langetermijnschuld (inclusief leningen ten laste van derden) met meer dan 35 miljoen euro. Vooral in 2005 leverde die provincie een zware inspanning inzake schuldafbouw. De Antwerpse schuld op meer dan één jaar daalde in 2006, op basis van de balanscijfers, met meer dan 19 miljoen euro. Wat de kortetermijnschuld betreft, stellen we vast dat in één provincie, met name Limburg, de schuld in verband met het beheer van derdengelden op 31 december aanzienlijk is, maar in de loop der jaren nogal fluctueert. In 2003 boekten drie provincies samen 4,1 miljoen euro als voorziening voor vakantiegeld. In 2006 boekten de vijf provincies gezamenlijk een voorziening met dat doel ten bedrage van 13,4 miljoen euro.

869.647.415

843.642.521

800.000

600.000

400.000

200.000

0 2003

2004

IX.Schulden op ten hoogste één jaar VIII.Schulden op meer dan één jaar

Over een periode van 3 jaar wisten de provincies aldus hun schuldpositie met 5% af te bouwen. Ook relatief gezien was er een afname. Daar waar de schulden eind 2003 nog 43% van het passief bedroegen, was dit in 2006 nog maar 37%.

2005

2006

119

■■Evolutie van de personeelskosten

Evolutie van de personeelskosten (in euro)

Zoals eerder gesteld wordt bijna 50% van de werkingskosten besteed aan de betaling van wedden en vergoedingen. Een overzicht van de evolutie hiervan, mag hier dan ook niet ontbreken

370.000.000 360.000.000 350.000.000 340.000.000 361.956.347

330.000.000 347.735.960

320.000.000

■■Commentaar

310.000.000 300.000.000

In absolute termen steeg deze werkingskost voor de 5 provincies samen met 44 miljoen euro. Dit is een stijging van ongeveer 14% over een periode van 3 jaar. In dezelfde periode was er een inflatie van 6% zodat we van een reële groei van 8% kunnen spreken.

290.000.000

328.556.468 317.193.559

2003

2004

2005

2006

AR 62 Wedden en vergoedingen

De grootste aangroei situeert zich bij de jonge provincie Vlaams-Brabant in 2006, waar de aangerekende wedden en vergoedingen dat jaar met meer dan een vijfde aangroeiden.

■■Conclusie

Op basis van de gegevens van de provinciale jaarrekeningen kunnen we een aantal vaststellingen maken. Er is een behoorlijke buffer aan geldbeleggingen en liquide middelen. Aan de passiefkant van de balans vinden we in dit verband een belangrijke post voor de voorzieningen voor pensioenen. De provincies hebben schulden maar de schuldpositie is momenteel onder controle. De financiële kosten, waaronder de leningsintresten, maken slechts 4% uit van de totale

kosten. Daar komen natuurlijk nog de periodieke kapitaalsaflossingen bovenop. Bij de interpretatie van de cijfers moet men er wel acht op slaan dat inspanningen van of specifieke situaties binnen één provincie de cijfers voor de 5 Vlaamse provincies aanzienlijk kunnen beïnvloeden. Dit blijkt eveneens uit de evolutie van de schulden en de personeelskosten. Ook het werken met verzelfstandigde entiteiten heeft een weerslag op de cijfers van een provincie. Enige

voorzichtigheid is dan ook aangewezen. Teneinde de lezer volledige transparantie te bieden worden de tabellen met de balansen en resultatenrekeningen voor het boekjaar 2006, opgesplitst per provincie, hieronder eveneens opgenomen.

120 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Balans en resultatenrekening van de provincies Antwerpen

Limburg

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

WestVlaanderen

Totaal

Balans (in euro) ACTIVA 20/29

VASTE ACTIVA

565186524

234034393

463997615

166712190

295967421

1725898143

I.Oprichtingskosten

II.Immateriële vaste activa

1158397

1488775

1916313

946071

1439233

6948790

22/27

III.Materiële vaste activa

349914399

171878326

293170585

140476583

211716388

1167156281

Patrimonium Terreinen, gebouwen en bossen

334992189

128821457

231797409

130394340

166645667

A.Onroerend

B.Roerend Patrimonium

992651063 0

1) Installaties, machines, uitrusting en informaticahardware

3065609

7846941

9335561

4943218

5544645

30735974

2) Meubilair, rollend materieel en roerend kunstpatrimonium

6466605

4111974

4787909

5139026

16013965

36519479

C.Vaste activa in leasing en soortgelijke rechten

84668

226299

4072034

9593967

13976967

D. Materiële vaste activa in aanbouw

3200589

39243779

42444368

261

E.Overige materiële vaste activa

5250522

18979158

566060

8396877

33192617

262

F.Niet bedrijfsmatige vaste activa

54805

8691909

3367833

5521267

17635813

IV.Financiële vaste activa

213987096

52694937

35906773

7371779

31657899

341618484

280

A.Deelnemingen in aandelen

42751127

52688555

35875380

9413793

31649598

172378453

281

B.Vorderingen

1100960

-2046894

-945934

288

C.Borgtochten betaald in contanten

6382

31393

4880

8301

50956

V.Vorderingen op meer dan één jaar

126632

7972354

133003944

17917757

51153900

210174588

290

A.Vorderingen voor prestaties

17917757

291

B.Overige wegens subsidies

7133

292

C.Overige vorderingen

126632

7972354

133003944

51146768

192249697

30/58

VLOTTENDE ACTIVA

181236859

150453958

97439359

66112942

79184361

574427479

VI.Voorraden en bestellingen in uitvoering

75000

583728

182200

1652471

2493399

40/41

VII.Vorderingen op ten hoogste één jaar

26303399

26228044

45731447

14132816

11493851

123889558

A.Vorderingen voor belastingen en exploitatie

15090283

3999684

5831305

10930140

1406390

37257802

B.Overige vorderingen

11213117

22228360

39900142

3202676

10087462

86631756

51/53

VIII.Geldbeleggingen

133737576

115010950

56915437

51429737

357093699

54/58

IX.Liquide middelen

21195883

6174148

-7843756

50607746

14506889

84640910

X.Overlopende rekeningen

2965816

2052504

1190180

101413

6309912

20/58

TOTAAL DER ACTIVA

746423383

384488351

561436974

232825132

375151782

2300325622

PASSIVA

10/15

EIGEN VERMOGEN

331774190

121583784

192129171

89675859

77423738

812586742

I.Kapitaal

222594313

103653869

154695339

2461310

36290139

519694969

II. Permanent vermogen door Giften

4187338

548621

4735959

III.Herwaarderingsmeerwaarden

11087921

2226195

1237256

14551373

IV.Reservefondsen

33597216

15873979

13858215

6103722

69433132

130

A. Gewoon reservefonds, overboeking uit GD

28597216

15873979

13858215

6103722

64433132

131

B. Buitengewoon reservefonds, overboeking uit BD

5000000

132

B. Buitengewoon reservefonds, overboeking uit GD

121 Balans en resultatenrekening van de provincies PASSIVA

V.Overgedragen resultaten

40486792

9335335

6735102

69601791

21833042

147992062

VI.Investeringssubsidies

19820611

8594580

12598555

3754543

11410958

56179247

VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN

269400000

133881046

112636796

136365

128042152

644096359

VII.Voorzieningen voor risico's en kosten

269400000

133881046

112636796

136365

128042152

644096359

160

A.Pensioenen en soortgelijke verplichtingen

269400000

133065000

112636796

128042152

643143948

161

B.Grote onderhoudswerken

741046

162

B.Achterstallige bezoldigingen

163/6

D.Overige risico's en kosten

75000

136365

211365

17/49

SCHULDEN

145249192

129023521

256671008

143012909

169685892

843642521

VIII.Schulden op meer dan één jaar

110127673

77193778

212288048

114389886

132704062

646703448

170/4

A.Financiële schulden

110127673

67169687

190333222

114389886

132704062

614724530

170

1. Leningen en schulden ten laste van de provincie

110127673

59964801

190333222

113861261

132363715

606650672

171

2. Leningen en schulden ten laste van de overige overheden

30945

7133

38078

172

3. Lenin gen en schulden ten laste van derden

7204885

497681

333214

8035780

175

B.Overige schulden

21954826

178

C.Borgtochten ontvangen in contanten

42/48

IX.Schulden op ten hoogste één jaar

35121519

51829743

44382960

28623022

36981829

196939074

A.Schulden op meer dan één jaar, die binnen

23870670

9524630

20910499

18834571

15575432

88715802

B.Financiële schulden

7849817

5491323

5561278

9358007

28260425

C.Werkingsschulden

2770139

6645160

3726685

3433409

16575419

D.Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten

3328054

5982479

8321421

2368278

1922524

21922756

E.Ontvangen vooruitbetalingen

F. Schulden ivm beheer van derdengelden

24723270

1020352

2563039

28306661

G.Diverse schulden

72954

2489643

2125713

481665

1229057

6399033

X.Overlopende rekeningen

848259

-201464

3211823

2900362

6758979

10/49

TOTAAL DER PASSIVA

746423383

384488351

561436974

232825132

375151782

2300325622

het jaar vervallen

Resultatenrekening (in euro) 70/74

I.Werkingsopbrengsten en geproduceerde vaste activa

175269757

148516073

194236004

120576198

128262064

766860096

A.Opbrengsten uit werking

144845991

80078298

119769885

91035215

103293328

539022718

701

1. Belastingen

142429450

77686204

109748542

85428025

99949844

515242065

702

2. Andere opbrengsten uit werking

2416541

2392094

9921218

5607191

3343484

23680529

B.Voorraadwijzigingen

144520

C.Interne werken aan vaste activa

D.Andere werkingsopbrengsten

30423766

68437775

74466119

29540983

24824216

227692858

60/64

II.Werkingskosten

186518528

170122826

188789487

102217845

127176368

774825054

A.Goederen beheerd als voorraad

41804

724775

105958

872536

600/8

1. Inkopen

41804

724775

105958

872536

609

2. Voorraadwijzigingen

122 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Balans en resultatenrekening van de provincies Resultatenrekening (in euro) 61

B.Exploitatiediensten en -goederen

28365774

22412649

27485748

18490685

24269003

121023860

C.Wedden en vergoedingen

76620430

90894425

100555394

48781964

45104133

361956347

D.Afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen voor risico's en kosten

36684101

31306372

14607303

11478437

23072294

117148508

E.Andere werkingskosten

44848222

25509380

46099238

22741984

34624980

173823804

I-II

III.Werkingsoverschot/tekort

-11248771

-21606754

5446517

18358353

1085696

-7964958

IV.Financiële opbrengsten

25544459

11913354

4657656

2687778

3101412

47904659

750

A.Opbrengsten uit financiële vaste activa

19694945

8988323

2317600

307613

1151758

32460239

751

B.Opbrengsten uit vlottende activa

2812070

2229562

1603914

2149719

1259195

10054460

752

C.Andere financiële opbrengsten

370537

4731

375280

753

D.Verrekenen van ontvangen investeringssubsidie

2666907

682192

703621

229863

673869

4956452

754

E. Rentesubsidies

13277

32521

572

11859

58229

V.Financiële kosten

4333921

3705015

8563612

6632106

5750792

28985446

650

A.Kosten van schulden

4316959

3701647

8473269

6627385

5743401

28862661

651

B.Waardeverminderingen op vlottende activa

andere dan bedoeld onder II.D.

652

C. Minderwaarde bij de realisatie van vlottende activa

5943

653

D.Andere financiële kosten

16962

3368

90343

4721

1447

116841

IV-V

VI.Positief/Negatief Financieel resultaat

21210537

8208339

-3905955

-3944327

-2649380

18919214

III+VI

VII. Courant overschot/tekort

9961767

-13398414

1540562

14414026

-1563684

10954256

VIII.Uitzonderlijke opbrengsten

266053

2993756

54634

1202005

177144

4693591

760

A.Meerwaarden bij de realisatie van vaste activa

88368

1049610

2686

1133283

506

2274452

761

B.Andere uitzonderlijke opbrengsten

177685

907221

51948

68722

176638

1382214

762

C.Terugneming van afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen

1036925

IX.Uitzonderlijke kosten

140739

660366

1332707

1326287

8184

3468283

660

A.Minderwaarden bij de realisatie van vaste activa

140739

70279

1101344

796720

8184

2117266

661

B.Waardeverminderingen op financiële vaste activa

27157

231363

258520

662

C.Andere uitzonderlijke kosten

562930

529567

1092496

VIII-IX

X.Uitzonderlijk overschot/tekort

125314

2333390

-1278073

-124282

168960

1225308

VII+X

XI.Overschot/tekort van het boekjaar

10087080

-11065024

262488

14289744

-1394724

12179564

5.2.2 Personeel

Gegevens over het aantal personeelsleden dat werkt in de provincies vindt u bij het onderdeel over de gemeentebesturen, 3.2.2 Personeel.

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel met per provincie hoeveel personeelsleden er tewerkgesteld zijn

123 6 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

6.1 Bestuursorganen Oprichtingen en statuutwijzigingen van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden goedgekeurd

niet goedgekeurd

gedeeltelijk goedgekeurd

oprichtingen en statuten

statutenwijzigingen

6.2 Bestuurskrachtprofiel 6.2.1 Financiën Financiële kerngegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen - boekjaar 2006 (bedragen in euro) vereniging / sector

Balanstotaal

Omzet

Resultaat v/h boekjaar

INTEGAN

94.023.807

27.460.179

3.627.360

IVEG

175.445.149

47.027.102

6.697.498

PBE*

200.914.940

55.461.768

9.535.045

INTERGAS

19.465.973

713.079

ENERGIE zuiver

INTERELECTRA

344.082.115

168.199.140

8.360.717

INTER-ENERGA

988.559.156

205.331.064

34.643.058

INTER-MEDIA

142.576.499

36.841.355

4.728.395

WVEM

431.021.461

105.007.997

12.441.867

IMEA

382.420.444

104.995.715

19.508.304

IGAO

gemengd 458.977.840

61.188.287

18.963.969

INTERTEVE

9.864.948

-43.743

TELEKEMPO

8.827.469

-81.665

TEVELO

3.559.692

-57.582

IVEKA

862.955.735

186.467.229

28.777.715

IVERLEK

1.381.373.884

251.466.979

51.075.955

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

124

FinanciÃ«le kerngegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen - boekjaar 2006 (bedragen in euro) vereniging / sector

Balanstotaal

Omzet

Resultaat v/h boekjaar

227.432.305

36.942.028

7.309.053

gemengd SIBELGAS-Noord* LIMTRA

309.466

387

32.444.332

157.644

IMEWO

1.450.417.800

279.286.141

48.984.126

INTERGEM

702.303.546

139.202.485

27.285.910

TEVEWEST

22.592.487

-36.681

1.607.243.406

304.867.577

59.038.888

FINEA

23.984.935

18.032.612

IKA

117.818.760

15.877.343

IBG-Noord*

26.714.928

1.272.720

IBE-Noord*

33.623.017

1.145.147

TEVEOOST

GASELWEST*

FINANCIERING

FINILEK

72.924.227

10.549.711

FINGEM

128.354.466

7.588.181

FINIWO

107.967.722

28.549.660

FIGGA

104.317.656

11.538.038

784.951

-151

AWW

263.855.031

131.601.598

2.527.393

PIDPA

337.825.180

153.136.417

10.743.073

BLIJDORP III

WATER

IWVB

30.613.861

40.932.173

1.935.989

IWM

37.427.545

12.613.909

-1.494.513

RIOBRA

81.567.643

6.877.195

228.803

INTER-AQUA

387.266.544

17.824.938

2.983.690

TMVW*

652.897.028

210.166.623

12.518.384

IMWV

27.785.026

87.571

2.951.954

IWVA

37.902.733

11.112.255

1.736.836

ISVAG

51.249.797

23.639.554

4.642.302

IVAREM

45.418.880

19.226.025

-287.616

IOK Afvalbeheer

64.951.155

30.049.469

989.672

IGEAN Milieu & Veiligheid

34.345.445

27.337.773

42.403

5.075.291

3.837.195

-559.414

AFVAL zuiver

INCOVO INTERRAND

1.493.937

-239.586

INTERZA

4.466.616

766.713

72.438

ECOWERF

47.405.204

23.047.832

113.635

AML

48.694.715

21.466.908

17.489.487

IDM

8.063.966

1.517.995

55.232

IVM

52.844.323

14.091.766

1.475.899

MI-WA

8.560.344

7.169.447

-200.677

ILVA

24.519.910

30.699.785

2.444.873

125 FinanciÃ«le kerngegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen - boekjaar 2006 (bedragen in euro) vereniging / sector

Balanstotaal

Omzet

Resultaat v/h boekjaar

15.235.359

14.223.289

362.915

zuiver VERKO

n.b.

MIROM Menen

IVLA

6.550.715

5.717.140

43.532

MIROM Roeselare

16.544.654

10.285.035

92.853

IVBO

57.692.770

28.770.368

2.146.113

IVOO

18.076.924

9.717.571

111.636

IMOG

53.247.431

22.282.505

-88.079

HOOGE MAEY

62.851.640

16.868.870

12.143.468

IBOGEM

25.852.021

13.321.678

1.839.808

IVAGO

68.462.607

43.974.829

3.108.029

IVIO

5.885.786

1.773.254

522.724

IVVO

20.582.214

8.505.589

-279.469

IOK

98.586.771

13.088.842

3.769.153

IGEMO

5.215.094

887.890

-92.461

gemengd

STREEKONTWIKKELING

IGEAN Dienstverlening

29.086.196

3.632.260

22.632

INTERLEUVEN

72.571.492

7.903.770

210.801

NOLIM PARK

4.240.980

428.836

255.319

IML

7.447.143

202.502

ILSO

132.842.332

5.521.678

5.512.462

LAND VAN WAAS

33.927.355

3.060.909

1.508.282

DDS

51.013.061

5.727.659

1.315.001

VENECO

24.535.730

7.692.487

1.729.160

SOLVA

38.244.118

5.758.043

706.518

WVI

141.765.957

27.408.916

501.133

LEIEDAL

45.225.896

7.822.734

61.954

120.342.411

35.385.832

2.295.246

STREEKONTWIKKELING + AFVAL HAVILAND

MEDICO-SOCIAAL IMSIR

7.954.281

4.253.181

424.036

Rustoord Sint-Antonius

7.075.321

4.483.053

114.832

77.083.087

21.981.019

-69.871

IGL

SPORT & RECREATIE IZM

1.766.626

302.078

-577.970

PELT

474.360

18.234

-27.123

ISM

1.059.662

149.568

19.277

MAREC

1.506.974

1.314.132

20.295

INTERBAD

1.110.576

272.472

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

126

Financiële kerngegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen - boekjaar 2006 (bedragen in euro) vereniging / sector

Balanstotaal

Omzet

Resultaat v/h boekjaar

13.699.173

4.358.032

240.650

CREMATORIA Crematorium Antwerpen Hofheide

499.325

-140.842

HAVI-CREM

577.103

1.588.791

-90.013

Westlede

9.952.013

3.590.377

776.239

Psilon

1.097.156

93.781

CIPAL

31.402.705

32.713.947

369.842

DIGIPOLIS

42.683.715

70.923.068

497.243

426.383

36.543

-42.150

2.831.500

20.376

181.785

OVERIGE

IVEBIC IW HELICS

3.935.330

777

IGO Leuven

2.885.333

2.926.412

-45.230

IMP

410.013

99.113

HABOBIB

982.745

9.725

44.173

HAVI-GIS

12.098.707

79.859

-537.056

ISWa

71.273

49.788

1.079

IKWV

337.158

448.721

-33.352

WIV

2.408.583

865.484

-485.314

Leeswijzer bij de tabel: • * gewestgrensoverschrijdende intercommunales • n.b. = niet beschikbaar • Werkingsbijdragen van de deelnemende gemeenten worden doorgaans als ‘andere bedrijfsopbrengsten’ en soms als ‘omzet’ geboekt, ofwel komen de gemeenten pas tussen bij de resultaatverwerking. In ieder geval moet hiermee rekening gehouden worden bij de interpretatie van deze kerncijfers. • De gemengde energiesector heeft, sinds de inbreng van haar kabelnetten in Telenet, geen exploitatieactiviteiten ICS meer, wat zich vertaalt in een nulomzet. In de loop van 2007 werden overigens INTERTEVE, TELEKEMPO, TEVELO, TEVEOOST en TEVEWEST ontbonden en hun kabelnetwerkparticipaties (alsmede die van IMEA, IVEKA, IVERLEK, INTERGEM en GASELWEST) ingebracht in de financieringsverenigingen. • Het Crematorium Zuid-West-Vlaanderen werd omgedoopt tot Psilon. • Regionale Milieuzorg nam Intercompost en IVVVA over en werd omgedoopt tot AML. Inmiddels is de naam opnieuw veranderd in Limburg.net. • Lemberge werd omgevormd tot een APB.

6.2.2 Personeel

Gegevens over het aantal personeelsleden dat werkt in de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden vindt u bij het onderdeel over de gemeentebesturen, 3.2.2 Personeel.

127 Personeelsgegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen (op 31 december 2006) vereniging / sector

Aantal personeelsleden totaal statutair

contractueel

GESCO

eenheden

VTE's

INTEGAN

148

234

228,90

IVEG

116

173

168,00

PBE

142

135,07

ENERGIE zuiver

INTERGAS

0,00

INTERELECTRA

775

794

786,10

INTER-ENERGA

0,00

INTER-MEDIA

0,00

282

102

384

368,00

IMEA

0,00

IGAO

0,00

INTERTEVE

0,00

TELEKEMPO

0,00

TEVELO

0,00

IVEKA

0,00

IVERLEK

0,50

SIBELGAS-Noord

0,00

LIMTRA

0,00

TEVEOOST

0,00

IMEWO

0,00

INTERGEM

0,00

TEVEWEST

0,00

GASELWEST

0,00

FINEA

0,00

IKA

0,00

IBG-Noord

0,00

IBE-Noord

0,00

FINILEK

0,00

FINGEM

0,00

FINIWO

0,00

FIGGA

0,00

BLIJDORP III

0,00

AWW

479

497

484,90

PIDPA

483

135

618

590,70

IWVB

0,00

IWM

39,90

RIOBRA

0,00

INTER-AQUA

0,00

WVEM*

gemengd

FINANCIERING

WATER

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

128

vereniging / sector

Aantal personeelsleden totaal statutair

contractueel

GESCO

eenheden

VTE's

375

180

584

563,10

WATER TMVW IMWV

0,00

IWVA

46,30

ISVAG

49,10

IVAREM

110

111

91,60

IOK Afvalbeheer*

256

269

249,30

IGEAN Milieu & Veiligheid*

75,00

INCOVO

69,60

INTERRAND*

46,00

INTERZA

45,00

ECOWERF*

194

213

209,00

AML

31,42

IDM

68,00

IVM

38,80

AFVAL zuiver

MI-WA

26,51

ILVA

230

235

220,45

VERKO

123

119,16

n.b.

MIROM Menen

30,50

MIROM Roeselare

32,43

IVBO

136

176

173,94

IVOO

30,80

IMOG

144

162

158,00

0,00

IVLA

gemengd HOOGE MAEY IBOGEM* IVAGO

28,00

179

149

328

324,30

IVIO

20,43

IVVO

30,30

IOK*

55,00

IGEMO

21,00

IGEAN Dienstverlening*

18,75

INTERLEUVEN

61,60

NOLIM PARK

0,70

IML

1,00

ILSO

2,30

LAND VAN WAAS

15,60

DDS*

22,47

STREEKONTWIKKELING

129

vereniging / sector

Aantal personeelsleden totaal statutair

contractueel

GESCO

eenheden

VTE's

n.b.

STREEKONTWIKKELING VENECO SOLVA

24,95

WVI

75,18

LEIEDAL

42,40

129

164

n.b.

IMSIR

267

341

275,28

Rustoord Sint-Antonius

116

83,59

IGL

715

734

588,04

IZM

11,44

PELT

0,00

ISM

1,80

MAREC

8,50

INTERBAD

10,00

Crematorium Antwerpen

37,60

Hofheide

0,00

STREEKONTWIKKELING + AFVAL HAVILAND

MEDICO-SOCIAAL

SPORT & RECREATIE

CREMATORIA

HAVI-CREM

6,60

Westlede

28,00

Psilon

0,00

CIPAL

311

365

347,60

DIGIPOLIS

322

302,30

IVEBIC*

6,34

4,00

HELICS

9,60

IGO Leuven

128

204

163,80

IMP

0,00

HABOBIB

8,08

HAVI-GIS

3,00

ISWa

0,00

IKWV

2,00

WIV*

18,30

OVERIGE

Leeswijzer bij de tabel: • * onder voorbehoud (ontvangen gegevens stemmen niet overeen met jaarverslag en/of sociale balans)

• n.b. = niet beschikbaar • zie ook de leeswijzer bij de tabel Financiële kerncijfers over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen – boekjaar 2006

130 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

7 Onthaalbureaus: Inburgering in Vlaanderen en Brussel

7.1 Instroom in het Vlaamse Gewest De cijfers in de volgende tabellen geven een beeld van het aantal nieuwkomers dat in de loop van 2007 in het Vlaamse Gewest is binnengekomen. Al de cijfers rond instroom zijn afkomstig van CEVI en het Rijksregister en zijn geëxtraheerd op 18 januari 2008. Categorieën van instroom onthaalbureau

meerderjarige nieuwkomers

totaal

minderjarige nieuwkomers

algemeen totaal

7.034

volgmigrant

ontvankelijk verklaarde asielzoeker

erkende vluchteling

andere nieuwkomer

provincie Antwerpen

3.477

170

824

4.491

2.543

provincie Limburg

3.724

124

487

4.343

2.222

6.565

provincie Oost-Vlaanderen

1.488

149

655

2.311

1.149

3.460

provincie Vlaams-Brabant

2.277

174

1.591

4.060

2.572

6.632

provincie West-Vlaanderen

1.640

138

1.025

2.824

1.153

3.977

stad Antwerpen

4.629

422

1.697

6.785

3.063

9.848

stad Gent

1.342

911

2.333

796

3.129

totaal aantal

18.577

1.249

131

7.190

27.147

13.498

40.645

45,7

3,1

0,3

17,7

66,8

33,2

100

in %

Leeswijzer bij de tabel: • Nieuwkomer betekent hier niet een persoon die pas is aangekomen in het Vlaamse Gewest, maar wel dat de persoon gedurende nog geen 12 maanden behoort tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid. Nieuwkomer staat dan tegenover oudkomer die wel langer dan 12 maanden doelgroep is van het inburgeringsbeleid. • Sinds 1 juni 2007 worden tijdelijk geen ontvankelijk verklaarde asielzoekers meer geselecteerd • Volgmigrant: persoon die zich op basis van gezinsvorming en –hereniging in Vlaanderen gevestigd heeft

• Ontvankelijk verklaarde asielzoeker: persoon van wie de asielaanvraag ontvankelijk werd verklaard • Erkende vluchteling: persoon van wie de asielaanvraag definitief is goedgekeurd • Andere nieuwkomer: dit is een restcategorie met voornamelijk geregulariseerden, arbeidsmigranten en EU-studenten • Minderjarige nieuwkomer: persoon die bij inschrijving minderjarig is

131

Instroom volgens doelgroep onthaalbureau

doelgroep inburgeringsbeleid

verplicht

(nog) niet bepaald of doelgroep

rechthebbend prioritair

totaal

(nog) niet bepaald R/V

niet-prioritair

prior. of nietprior

provincie Antwerpen

727

265

2.428

182

802

4.491

provincie Limburg

668

256

2.689

162

103

465

4.343

provincie Oost-Vlaanderen

634

812

648

2.311

provincie Vlaams-Brabant

729

110

1.602

123

118

1.378

4.060

provincie West-Vlaanderen

484

1.259

169

794

2.824

stad Antwerpen

1.381

466

2.663

241

383

1.651

6.785

413

837

880

2.333

5.036

1.315

12.290

842

1.046

6.618

27.147

18,6

4,8

45,3

3,1

3,9

24,4

100

stad Gent totaal aantal in %

Leeswijzer bij de tabel: • In deze tabel zijn de minderjarige nieuwkomers niet opgenomen. • Verplicht: persoon die verplicht is een inburgeringstraject te volgen • Rechthebbend: persoon die recht heeft op Inburgering en vrijgesteld is van de plicht tot Inburgering • Prioritair rechthebbend: bepaalde gezinsherenigers kunnen niet verplicht worden het inburgeringstraject te volgen, maar hebben wel voorrang • (Nog) niet bepaald rechthebbend (R) of verplicht (V): persoon die tot de doelgroep behoort, maar die door de detectie via het Rijksregister niet zuiver als rechthebbend of verplicht kan opgedeeld worden • (Nog) niet bepaald of doelgroep: persoon met een bewijs van inschrijving in het Rijksregister. Daar het Rijksregister onvoldoende gegevens bevat om die personen van elkaar te onderscheiden, zijn hier ook personen opgenomen die geen inburgeraar zijn

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

132

Instroom volgens leeftijd onthaalbureau

< 2,5

2,5-5

6-17

18-34

35-44

45-64

> =65

totaal

provincie Antwerpen

1.085

416

1.049

2.469

1.112

783

120

7.034

provincie Limburg

947

343

936

2.400

1.002

801

136

6.565

provincie Oost-Vlaanderen

497

173

483

1.486

472

289

3.460

provincie Vlaams-Brabant

1.137

421

1.024

2.532

944

456

118

6.632

provincie West-Vlaanderen

533

168

455

1.835

530

377

3.977

stad Antwerpen

1.711

398

963

4.683

1.287

704

102

9.848

stad Gent totaal aantal in %

392

111

303

1.655

408

231

3.129

6.302

2.030

5.213

17.060

5.755

3.641

644

40.645

15,5

5,0

12,8

42,0

14,2

9,0

1,6

100%

Verdeling meerderjarige nieuwkomers naar nationaliteit: top 15 nationaliteit

aantal

in %

1. Nederland

6.061

22,3

2. Polen

2.858

10,5

3. Marokko

2.078

7,7

4. Turkije

1.546

5,7

5. Bulgarije

1.133

4,2

6. Frankrijk

914

3,4

7. Roemenië

832

3,1

8. Duitsland

688

2,5

9. India

604

2,2

10. Rusland

535

2,0

11. Groot-Brittannië

514

1,9

12. China

479

1,8

13. USA

456

1,7

14. Portugal

439

1,6

15. Italië Totaal (niet enkel top 15)

345

1,3

27.147

100%

Verdeling meerderjarige nieuwkomers EU+/niet-EU+ aantal

EU+

15.020

55,3

Niet-EU+

12.107

44,6

0,1

27.147

100%

Andere (o.a. staatloos, onbekend) Totaal

Leeswijzer bij de tabel: • EU+ omvat de leden van de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (uitgezonderd Belgen). Dit betekent dat volgende landen er deel van uit maken: Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, IJsland, Italië, Letland, Liechtenstein, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland.

133

7.2 Inburgering in Vlaanderen en Brussel Aantal aanmeldingen per onthaalbureau in 2007 onthaalbureau

mannen

vrouwen

totaal aantal

totaal in %

provincie Antwerpen

848

1.168

2.016

12,2

provincie Limburg

823

1.245

2.068

12,5

provincie Oost-Vlaanderen

541

730

1.271

7,7

provincie Vlaams-Brabant

792

1.063

1.855

11,3

provincie West-Vlaanderen stad Antwerpen stad Gent Brussel

722

921

1.643

10,0

2.105

2.311

4.416

26,8

777

842

1.619

9,8 9,7

750

846

1.596

totaal aantal

7.358

9.126

16.484

in %

44,6

55,4

100

Leeftijd aanmelders in 2007 onthaalbureau

0-15

16-17

18-34

35-44

45-64

65+

Totaal

provincie Antwerpen

1310

420

237

2.011

provincie Limburg

1379

418

232

2.068

provincie Oost-Vlaanderen

902

230

119

1.270

provincie Vlaams-Brabant

1169

440

209

1.853

provincie West-Vlaanderen

1027

346

231

1.643

stad Antwerpen

2937

888

527

4.416

stad Gent

1097

308

181

1.618

Brussel

1074

357

154

1.596

totaal aantal

10.895

3.407

1.890

186

16.475

in %

0,2

0,4

66,1

20,7

11,5

1,1

100

Leeswijzer bij de tabel: â€˘ Een aantal van de gegevens in de categorie van 0 tot 15 jaar zijn waarschijnlijk door een verkeerd ingegeven geboortedatum veroorzaakt.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

134

Aantal contracten per onthaalbureau in 2007 contracten afgesloten in 2006 onthaalbureau intake

contracten afgesloten in 2007

aantal

in %

provincie Antwerpen

695

10,6

1.332

11,1

provincie Limburg

779

11,9

1.498

12,5

provincie Oost-Vlaanderen

554

8,4

1.084

9,1

provincie Vlaams-Brabant

368

5,6

833

7,0

provincie West-Vlaanderen stad Antwerpen stad Gent Brussel totaal

aantal

in %

882

13,4

1.342

11,2

2.173

33,1

3.613

30,3

524

8,0

968

8,1

592

9,0

1.279

10,7

6.567

100

11.949

100

Verdeling inburgeringscontracten afgesloten in 2007: EU+/niet-EU+ aantal 1.690

14,1

niet-EU+

10.042

84,1

andere (o.a. staatloos, onbekend) totaal

217

1,8

11.949

100

Top-10 EU+ en top-10 niet-EU+ bij contracten afgesloten in 2007 EU+

aantal

Niet-EU+

aantal

1. België

550

1. Marokko

1.676

2. Polen

355

2. Turkije

1.210

3. Roemenië

156

3. Rusland

661

4. Bulgarije

109

4. China

376

5. Frankrijk

5. Congo

323

6. Nederland

6. Irak

322

7. Spanje

7. Thailand

284

8. Duitsland

8. Servië en Montenegro

269

9. Italië

9. Ghana

237

10. Slovakije totaal (niet enkel top-10)

24 1.690

10. Nigeria/Afghanistan totaal (niet enkel top-10)

Van de 11.949 personen die in 2007 een inburgeringscontract hebben afgesloten, hebben zich 10.430 aangemeld bij een onthaalbureau in 2007. 1.519 personen hadden zich aangemeld in 2006 en hebben een contract gesloten in 2007.

in %

EU+

■■Commentaar

198/198 11.949

135

Verdeling verplicht en rechthebbend bij de afgesloten contracten in 2007 in het Vlaamse Gewest onthaalbureau

verplicht

rechthebbend

% verplicht t.o.v. totaal

totaal

provincie Antwerpen

920

410

1.332

provincie Limburg

918

577

1.498

provincie Oost-Vlaanderen

886

194

1.084

provincie Vlaams-Brabant

649

181

833

provincie West-Vlaanderen

934

404

1.342

2.346

1.265

3.613

686

274

968

7.339

3.305

stad Antwerpen stad Gent totaal aantal in %

10.670

Percentage contracten afgesloten in 2006 dat geleid heeft tot een attest onthaalbureau

aantal attesten

% contracten gesloten in 2006 dat (op 31 december 2007) geleid heeft tot een attest

provincie Antwerpen

348

50,1

provincie Limburg

459

58,9

provincie Oost-Vlaanderen

314

56,7

provincie Vlaams-Brabant

239

64,9

provincie West-Vlaanderen

429

48,6

stad Antwerpen

928

42,7

stad Gent

222

42,4

Brussel

378

63,9

totaal

3.317

50,5

Leeswijzer bij de tabel: â€˘ Bij het totaal zijn ook de 26 personen bijgeteld waarvan niet duidelijk is of ze verplicht dan wel rechthebbend zijn.

136 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

8. Politiezones

8.1 Bestuurskrachtprofiel Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Tabel toelage aan politiezone voor elke gemeente

8.1.1 Financiën Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner cluster woongemeenten

toelage politiezone in 2007

inwoners in 2007

(in euro)

toelage politiezone per inwoner 2007 (in euro)

2.Woongemeenten in landelijke zones

24.710.407,69

335.857

73,57

1.Woongemeenten in de stadsrand

25.803.750,00

358.407

72,00

10. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit

37.439.655,25

364.132

102,82

11. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens

20.249.877,87

228.903

88,46

9. Kleine agrarische gemeenten

10.955.038,24

176.007

62,24

3. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing

18.069.035,21

294.744

61,30

12. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei

35.318.391,19

550.113

64,20

4. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit

16.418.141,00

255.807

64,18

13. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei

14.306.908,00

191.941

74,54

8. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter

20.903.839,00

191.691

109,05

6. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang

21.011.984,00

294.400

71,37

7. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

42.661.420,00

529.085

80,63

landelijke gemeenten

gemeenten met concentratie van economische activiteit

semistedelijke of agglomeratiegemeenten

centrumgemeenten 5. Middelgrote steden

62.102.237,90

657.138

94,50

14. Regionale steden

74.626.663,00

498.673

149,65

15. Grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen

260.610.964,96

1.049.969

248,21

28.957.310,00

140.573

205,99

toeristische gemeenten 16. Kustgemeenten

politiezone 16. Kustgemeenten

15. Grote steden en regionale steden

14. Regionale steden

5. Middelgrote steden

7. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

6. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang

8. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter

4. Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit 13. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei

12. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei

9. Kleine agrarische gemeenten 3. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing

11. residentiĂŤle randgemeenten met hoge inkomens

10. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit

2.Woongemeenten in landelijke zones 1.Woongemeenten in de stadsrand

137

Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner 250

200

150

100

8.1.2 Personeel

Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm Aantal volgens de formatie

Operationeel CALOG Operationeel CALOG

totaal Vlaanderen 9.983 920 10.395 1.648

Antwerpen 4.453 506 4.406 638

5345 Politiezone Antwerpen 2.131 170 2.154 318

5346 Politiezone Zwijndrecht 35 3 58 7

5347

Politiezone Rupel

5348

Politiezone Noord

5349

Politiezone Hekla

130

128

5350

Politiezone Grens

5351

Politiezone Minos

146

121

5352

Politiezone Brasschaat

5353

Politiezone Schoten

5354

Politiezone Ranst - Zandhoven

5355

Politiezone Voorkempen

115

112

5356

Politiezone Klein-Brabant

5357

Politiezone Willebroek

5358

Lokale Politie Mechelen

262

268

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

138

Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

Antwerpen 5359

Politiezone Bodukap

114

106

5360

Politiezone Lier

5361

Politiezone Berlaar - Nijlen

5362

Politiezone Heist

5363

Politiezone Noorderkempen

5364

Politie Regio Turnhout

214

5365

Politiezone Zuiderkempen

5366

Politiezone Geel - Laakdal - Meerhout

118

110

5367

Politiezone Kempen N-O.

5368

Politiezone Balen - Dessel - Mol

117

102

5369

Politiezone Neteland

111

104

1.406

115

1.539

302

5370

Politiezone Hazodi

110

5371 Politiezone Lommel

5372

Politiezone Hamont-Achel - Neerpelt Overpelt

185

186

5373

Politiezone Beringen - Ham - Tessenderlo

103

5374

Politiezone West-Limburg

Limburg

5375

Politiezone Heusden-Zolder

246

5376

Politiezone Gingelom - Nieuwerkerken - Sint-Truiden

5377

Politiezone Kempenland

5378

Politiezone Houthalen-Helchteren

5379

Politiezone Kanton Borgloon

5380

Politiezone Tongeren - Herstappe

5381

Politiezone Bilzen - Hoeselt - Riemst

5382

Politiezone Voeren

5383

Politiezone Maasland

5384

Politiezone Gaoz

5385

Politiezone Noordoost Limburg

5386

Politiezone Lanaken

5387

Politiezone Maasmechelen

3.277

249

3.594

562

5415

Politiezone Gent

1.156

1.197

173

5416 Politiezone Lochristi - Moerbeke Wachtebeke - Zelzate

5417

Politiezone Meetjesland Centrum

5418

Politiezone Regio Rhode & Schelde

Oost-Vlaanderen

5419 Politiezone Schelde - Leie

103

5420

Politiezone Deinze - Zulte

5421

Politiezone Assenede - Evergem

5422

Politiezone Lowazone

139 Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

Oost-Vlaanderen 5423

Politiezone Aalter - Knesselare

5424

Politiezone Maldegem

5425

Politiezone Vlaamse Ardennen

105

107

5426

Politiezone Brakel

5427

Politiezone Ronse

5428

Politiezone Geraardsbergen - Lierde

5429

Politiezone Zottegem - Herzele - StLHoutem

5430

Politiezone Beveren

104

5431

Politiezone Sint-Gillis-Waas - Stekene

5432

Politie Sint-Niklaas

190

193

5433

Politiezone Kruibeke - Temse

5434

Politiezone Lokeren

5435

Politiezone Hamme - Waasmunster

5436

Politiezone Berlare - Zele

5437

Politiezone Buggenhout - Lebbeke

5438

Politiezone Laarne - Wetteren - Wichelen

5439

Politiezone Denderleeuw - Haaltert

5440

Politiezone Aalst

228

232

5441

Politiezone Erpe-Mere - Lede

5442

Politiezone Ninove

5443

Politiezone Dendermonde

110

1.812

147

2.056

362

5388

Politiezone Leuven

5389

Politiezone Hageland

5390

Politiezone Lan

5391

Politiezone Bierbeek - Boutersem Holsbeek - Lubbeek

5392

Politiezone Tienen - Hoegaarden

Vlaams-Brabant

5393

Politiezone Herko

5394

Politiezone Aarschot

5395

Politiezone Haacht

5396

Politiezone Demerdal DSZ

5397

Politiezone Dijleland

5398

Politiezone Tervuren

5399

Politiezone BRT

5400

Politiezone Zaventem

5401

Politiezone Kraainem - WezembeekOppem

5402

Politiezone Druivenstreek

5403

Politiezone Rode

5404

Politiezone Beersel

5405

Politiezone Pajottenland

285

300

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

140

Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

Vlaams Brabant 5406

Politiezone Dilbeek

5407

Politiezone TARL

102

130

5408

Politiezone Polamow

5409

Politiezone K-L-M

5410

Politiezone Grimbergen

5411 Politiezone Vilvoorde - Machelen 5412

Politiezone KASTZE

5413

Politiezone Halle

119

124

5414

Politiezone Sint-Pieters-Leeuw

2.595

209

2.746

417

5444

Politiezone Brugge

387

West-Vlaanderen 5445

Politiezone Blankenberge - Zuienkerke

5446

Politiezone Damme - Knokke-Heist

152

162

5447

Politiezone Het Houtsche

5448

Politiezone Regio Tielt

5449

Politiezone Oostende

260

5450

Politiezone Bredene - De Haan

5451

Politiezone Middelkerke

5452

Politiezone Kouter

105

109

5453

Politiezone RIHO

182

195

5454

Politiezone MIDOW

5455

Politiezone Grensleie

137

146

5456

Politiezone Vlas

261

271

5457

Politiezone Mira

123

125

5458

Politiezone Gavers

5459

Politiezone Spoorkin

5460

Politiezone Polder

5461 Politiezone Westkust

135

175

5462

221

Politiezone Arrondissement Ieper

Leeswijzer bij de tabel: • CALOG staat voor “cadre administratif et logistique”. Hiervoor wordt verwezen naar het administratief en logistiek personeel in de zones van de lokale politie. Ook het administratief en logistiek personeel van de federale politie behoort tot de categorie CALOG • De KB-norm is een financieringsnorm en geen personeelsnorm

■■Commentaar

De personeelsformaties van de verschillende politiezones hebben een grote invloed op de financiële toestand van de gemeenten. Het is daarom van essentieel belang dat de lokale besturen zorgvuldig de aantallen personeel vaststellen die nodig zijn voor een verantwoorde dienstverlening, tegen aanvaardbare kosten, uiteraard met respect voor de wettelijk bepaalde normen. Het minimaal effectief van het operationeel en van het administratief en logistiek personeel (CALOG) van de lokale politie wordt voor elke politiezone vastgesteld bij koninklijk besluit.

Overschrijding van deze normen veroorzaakt een financiële weerslag die de lokale besturen moeten verrekenen in de budgetten. Voor het operationeel personeel ligt het aantal volgens de formatie meestal wat hoger dan de vooropgestelde KB-norm. Het verschil tussen het CALOG-personeel volgens de formatie en het CALOG-personeel volgens de KB-normen is meestal groot. In sommige gevallen loopt het verschil op tot het dubbele of het viervoudige van de vooropgestelde KB-norm.

141 9. Brandweerkorpsen

Personeelsaantallen in de brandweerkorpsen gemeente met een beroepsbrandweerkorps

personeelsleden in dienst van het beroepsbrandweerkorps

Vlaanderen

2.166

Antwerpen

872

Antwerpen

712

Geel

Mechelen

Turnhout

Limburg

147

Genk

Hasselt

Lommel

Oost-Vlaanderen

680

Aalst

103

Beveren

Gent

535

Oudenaarde

Sint-Niklaas

Vlaams-Brabant

129

Leuven

129

West-Vlaanderen

338

Brugge

127

Kortrijk

Oostende

124

Roeselare

Veurne

■■Commentaar

In deze tabel wordt een overzicht gegeven van het aantal beroepsbrandweerlui in de verschillende gemeenten in Vlaanderen. Specifiek gaat het hier over de gemeenten met een beroepsbrandweerkorps van categorie X en Y volgens artikel 12 van het koninklijk besluit van 8 november 1967 houdende, voor de vredestijd, organisatie van de gemeentelijke en gewestelijke brandweerdiensten en coördinatie van de hulpverlening in geval van brand. In totaal zijn er in Vlaanderen 2166 beroepsbrandweerlieden actief. Uitschieters zijn Antwerpen met 712 brandweerlieden en Gent met 535 brandweerlieden. In Oudenaarde en Veurne vinden we het kleinste aantal beroepsbrandweerlui, respectievelijk 4 en 3.

143

Deel 2 Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

144

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

145 1 Agentschap voor Binnenlands Bestuur – situering en opdrachten

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur werkt voor de gemeenten en de steden, de provincies en de openbare besturen die ermee samenhangen. Dat zijn de OCMW’s en hun verenigingen, de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, de gemeente- en provinciebedrijven. Die laatste groep is zich aan het omvormen tot een aantal verzelfstandigde agentschappen. Ook de besturen van de plaatselijke kerk- en geloofsgemeenschappen van de erkende erediensten behoren tot de doelgroep. Als verzamelnaam voor al deze besturen gebruiken we lokale en provinciale besturen. Het agentschap coördineert ook het stedenbeleid, het inburgeringsbeleid van nieuwkomers en het beleid van de Vlaamse Regering inzake de etnisch-culturele minderheden en het samenleven van de Vlaamse Gemeenschap in diversiteit.

1.1 Missie van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft als missie te zorgen voor een kwaliteitsvol Vlaams bestuurlijk beleid, waarin bestuurskrachtige lokale en provinciale overheden op een efficiënte en democratische wijze hun taken kunnen vervullen voor de bevolking. Het agentschap biedt daartoe ondersteuning met betrekking tot het uitvoeren van een samenhangend beleid inzake de lokale en provinciale besturen, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid. Meer specifiek formuleert het agentschap voorstellen tot aanpassing en bijsturing

1.2 Politieke inbedding In de Vlaamse Regering is de minister bevoegd voor het binnenlands bestuur, stedenbeleid en Inburgering politiek verantwoordelijk voor de taken die het Agentschap voor Binnenlands Bestuur uitoefent. Bij de uitoefening van haar bevoegdheden inzake het bestuurlijke beleid van de lokale overheden doet de Vlaamse Regering ook een beroep op de provinciegouverneurs. Zij zijn de commissarissen van de Vlaamse en de federale regering in elke provincie en handelen volgens de algemene of de bijzondere richtlijnen van de regering of van een minister.

1.3 Opdrachten Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur zorgt voor de goede uitvoering van volgende opdrachten: • voorbereiding van de bestuurlijke regelgeving betreffende de lokale en de provinciale besturen (gemeentedecreet, provinciedecreet, bestuurlijke organisatie van de OCMW’s, intergemeentelijke samenwerking), met inbegrip van het aanbieden van ondersteuning aan die besturen • verdeling en beheer van de fondsen: Gemeentefonds, Provinciefonds, Stedenfonds • organisatie van de verkiezingen voor de gemeente- en provincieraden en de betrokkenheid van de Vlaamse overheid bij de verkiezingen van het Vlaams Parlement • voorbereiding van het bestuurlijk toezicht op de lokale en provinciale besturen, voorafgaand aan de beslis-

singsbevoegdheid van de minister en de gouverneur als commissaris van de Vlaamse Regering • stedenbeleid • begraafplaatsen en lijkbezorging • eredienstinstellingen • Inburgering • ondersteuning van de gouverneurs bij de uitoefening van hun bestuurskundige opdrachten ten behoeve van de Vlaamse Regering • ontwikkeling van een kenniscentrum betreffende de lokale en provinciale besturen

1.4 Beheersovereenkomst Op 1 januari 2008 is een beheersovereenkomst van start gegaan tussen minister Marino Keulen, Vlaams minister bevoegd voor het binnenlands bestuur, stedenbeleid en Inburgering en Guido Decoster, administrateur-generaal van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. Deze overeenkomst legt de bijzondere regels en voorwaarden vast waaronder het agentschap zijn opdracht moet uitvoeren. Ze regelt de wederzijdse verantwoordelijkheden en verwachtingen binnen de geformuleerde doelstellingen. Deze overeenkomst zorgt ervoor dat de minister het agentschap kan aansturen, rekening houdend met de grotere beheersautonomie waarover een agentschap beschikt. De overeenkomst wordt opgevat als een stuur- en bewakingsinstrument binnen de volledige beleids- en beheerscyclus en de financiële cyclus, en is in het bijzonder gericht op de doelmatige uitvoering of dienstverlening, de voortgangsbewaking en de evaluatie van het beleid.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

146

In het kader van de beheersovereenkomst gaat het agentschap het engagement aan om te werken aan de volgende 4 strategische organisatiedoelstellingen (SOD): SOD 1: een motorfunctie vervullen inzake de voorbereiding, de uitvoering en de evaluatie van het binnenlands beleid, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid SOD 2: de lokale bestuurskwaliteit en de kwaliteit van de erkende en/of gesubsidieerde voorzieningen in het kader van het inburgerings- en diversiteitsbeleid optimaliseren SOD 3: strategische partnerships uitbouwen zowel binnen de Vlaamse overheid als met andere bestuursniveau’s om de kwaliteit van het Vlaamse overheidsbestuur te optimaliseren SOD 4: werken aan een permanente verbetering van een klantgericht en kwaliteitsvol agentschap en van de dienstverlening aan de lokale besturen, de voorzieningen en de burger De eerste 3 doelstellingen zijn doelstellingen die bijdragen tot de realisatie van de beleidsdoelstellingen en de beleidseffecten. De vierde doelstelling heeft betrekking op de eigen organisatorische werking van het agentschap. De beheersovereenkomst loopt van 1 januari 2008 tot 31 december 2010.

1.5 Interne organisatie van het agentschap Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur bestaat uit 4 centrale afdelingen, gevestigd in Brussel: • Beleid Binnenland, Steden en Inburgering • Lokale en Provinciale Besturen – Regelgeving en Werking • Lokale en Provinciale Besturen – Financiën en Personeel • Organisatie en Beheer van het Agentschap Daarnaast zijn er 5 provinciale afdelingen, elk gevestigd in de provinciehoofdstad: • Binnenlands Bestuur Antwerpen • Binnenlands Bestuur Limburg • Binnenlands Bestuur Oost-Vlaanderen • Binnenlands Bestuur Vlaams-Brabant • Binnenlands Bestuur West-Vlaanderen De afdeling Beleid Binnenland, Steden en Inburgering heeft onder meer de volgende taken: • beleid binnenlands bestuur • opvolging van de beheersovereenkomst • relaties met het departement Bestuurszaken • HRM-beleid van het agentschap • stedenbeleid, inclusief Stedenfonds • Inburgering • buitenlandse en gewestgrensoverschrijdende contacten • opvolgen adviesraden • studies en studiecel beleidsvoorbereiding

De afdeling Organisatie en Beheer heeft onder meer de volgende taken: • organisatie van het agentschap • basiscel organisatie verkiezingen • logistiek agentschap • begroting agentschap • uitvoering personeelsbeleid agentschap • communicatie • dossieropvolgingssysteem • ICT De afdeling Lokale en Provinciale Besturen – Regelgeving en Werking heeft onder meer de volgende taken: • organieke regelgeving • interbestuurlijke relaties • juridische organisatie gemeente- en provincieraadsverkiezingen • gemeentelijke volksraadplegingen • benoeming burgemeesters • eretitels lokale en provinciale mandatarissen • tucht lokale en provinciale uitvoerende mandatarissen • erkenning lokale geloofsgemeenschappen • begraafplaatsen en lijkbezorging, inclusief crematoria • toepassingsvraagstukken en toezicht • interlokale samenwerking • juridische procedures • onteigeningen • adviesraden De afdeling Lokale en Provinciale Besturen – Financiën en Personeel heeft onder meer de volgende taken: • specifieke regelgeving financiën lokale en provinciale besturen • nieuw financieel instrumentarium (E3pos)

147

• verdeling fondsen • toepassingsvraagstukken en toezicht financiën • specifieke subsidiering • specifieke regelgeving personeel lokale besturen • toepassingsvraagstukken en toezicht personeel • tucht lokale en provinciale personeelsleden 100.000,0

• eretekens • vorming • erkenningen openbaar nut/registratierechten intergemeentelijke samenwerking • ondersteuning regeringscommissaris intergemeentelijke samenwerking ivm toezicht financiën

De provinciale afdelingen Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen hebben onder meer de volgende taken: • ondersteuning van de provinciegouverneur bij de uitoefening van zijn bestuurskundige opdrachten ten behoeve van de Vlaamse Regering • eerstelijnscontacten en coaching lokale besturen

Organogram van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur Administrateur-Generaal Secretariaat administrateur-generaal

Algemeen Directeur

Afdeling

Beleid

Organisatie

Lokale en

Binnenlands

Binnenland,

en Beheer

Provinciale

Bestuur

Antwerpen

Limburg

Steden en

Besturen -

Inburgering

Regelgeving

Financiën en

en Werking

Personeel

Oost-

Vlaams-

West-

Vlaanderen

Brabant

Vlaanderen

148 Deel 2

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

2 Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Op onze website vindt u meer uitgebreide cijfergegevens over het bestuurlijk toezicht. Daar zijn de tabellen, die u in deze publicatie vindt, opgenomen met gegevens voor elk van de gouverneurs. In deze publicatie worden de gegevens enkel als totaal voor alle gouverneurs en voor de minister weergegeven.

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totaal aantal schorsingen of vernietigingen die zijn uitgesproken in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor bepaalde schorsingen kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn. • Onder schending van het algemeen belang wordt verstaan: besluiten die strijdig zijn met de beginselen van behoorlijk en goed bestuur of die strijdig zijn met het algemeen beleid of met de belangen van een hogere overheid.

2.1. Toezichtmaatregelen 2.1.1 Organen ■■Gemeenten

Schorsing en vernietiging gemeenteraadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel minister

motivering aantal

schending motiveringsplicht

schending overheidsopdrachten

schending taalwetgeving

schending algemeen belang

schending Gemeentewet/decreet

schending andere wet

rechtvaardiging - aanpassing ambtshalve/rechtstreekse vernietiging

bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging

bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

1 1

totaal gouverneurs

motivering aantal

opgevraagd

schending motiveringsplicht

schending overheidsopdrachten

schending taalwetgeving

schending algemeen belang

schending Gemeentewet/decreet

schending andere wet

268

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

149

â– â– Commentaar

beslissing hetzij te vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door de gemeente te aanvaarden en dus niet op te treden, waardoor de schorsing van de gouverneur komt te vervallen en het besluit van de gemeenteoverheid volledige uitwerking kan hebben. De minister heeft tevens de bevoegdheid om een besluit van de gemeentelijke overheid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder de schorsing van de gouverneur te moeten afwachten. De ambtshalve vernietiging van besluiten hadden allen betrekking op beslissingen van de faciliteitengemeenten en hadden rechtstreeks of onrechtstreeks te maken met de schending van de taalwetgeving.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

150

■■OCMW Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel

(geen dossiers ingediend bij minister) totaal gouverneurs

motivering aantal

opgevraagd

schending motiveringsplicht

schending overheidsopdrachten

schending taalwetgeving

schending OCMWwet

schending Gemeentewet/decreet

schending andere wet

ambtshalve schorsing schorsing na klacht / beroep college B&S

intrekking na schorsing

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totaal aantal schorsingen of vernietigingen die zijn uitgesproken in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor bepaalde schorsingen kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn. • Onder schending van het algemeen belang wordt verstaan: besluiten die strijdig zijn met de beginselen van een behoorlijk en goed bestuur of die strijdig zijn met het algemeen beleid of met de belangen van een hogere overheid.

■■Commentaar

Op basis van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn kan tegen beslissingen van het OCMW, hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht worden opgetreden door de toezichthoudende overheid. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de gouverneur van de provincie of de Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden. De gouverneur kan een beslissing, ofwel ambtshalve ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, hetgeen betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na het administratief optreden van de gouverneur kan een OCMW de beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen. Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, is het de bevoegdheid van de minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden de geschorste beslissing hetzij te vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van

het besluit door het OCMW te aanvaarden en dus niet op te treden, waardoor de schorsing van de gouverneur komt te vervallen en het besluit van het OCMW volledige uitwerking kan hebben. De minister heeft tevens de bevoegdheid om een besluit van het OCMW rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder de schorsing van de gouverneur te moeten afwachten.

151

â– â– Provincies

Op basis van het provinciedecreet kan, hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht worden opgetreden door de toezichthoudende overheid. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur. De minister kan een beslissing, ofwel ambtshalve ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, hetgeen betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na het schorsend optreden van de minister kan de provincie haar beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen. Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, kan de minister de geschorste beslissing hetzij vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door de provinciale overheid aanvaarden en dus niet optreden, waardoor de schorsing komt te vervallen en het besluit van de provinciale overheid volledige uitwerking kan hebben. De minister heeft uiteraard ook de bevoegdheid om een besluit van de provinciale overheid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder het desbetreffende besluit eerst te moeten schorsen. In 2007 werden er geen besluiten van de provincieraad geschorst of vernietigd.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

152

2.1.2 Financieel

■■Commentaar

■■Gemeenten

Gemeentebesturen moeten, volgens artikel 253 van het gemeentedecreet, eensluidend verklaarde afschriften van hun besluiten betreffende belastingen en retributies toezenden aan de provinciegouverneurs. De gouverneurs kunnen na onderzoek eventueel overgaan tot schorsing. Indien een besluit wordt geschorst kan de gemeente, overeenkomstig artikel 256 van het gemeentedecreet, beslissen om het besluit in te trekken, aan te passen of gemotiveerd te rechtvaardigen. In geval van aanpassing of rechtvaardiging zal de Vlaamse Regering uitspraak doen over de besluiten.

Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over belastingen en retributies minister

motivering aantal

schending algemeen belang

schending wet

rechstreekse vernietiging rechtvaardiging

aanpassing

bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging

bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering aantal

schending algemeen belang

schending wet

schorsing na klacht

intrekking na schorsing

toegezonden ambtshalve schorsing

7.645

Leeswijzer bij de tabel: • Een toezichtmaatregel kan gebaseerd zijn op meerdere motiveringsgronden: de uitvoering van een gemeenteraadsbesluit kan geschorst zijn wegens schending van een of meer wettelijke bepalingen, wegens strijdigheid met het algemeen belang of wegens zowel strijdigheid met de wet en met het algemeen belang. Het totale aantal toezichtmaatregelen komt dus niet noodzakelijk overeen met het totale aantal motiveringen. Dit geldt ook voor de vernietiging van gemeenteraadsbesluiten.

Gedurende 2007 ontvingen de gouverneurs 7.645 reglementen, dat is bijna dubbel zoveel als in 2006 toen ze er “slechts” 3.878 na te lezen kregen. De meeste belastingen retributiereglementen worden gestemd voor een periode van zes jaar, even lang als de duur van de legislatuur dus. Veel van die reglementen vervallen op het einde van de gemeentelijke bestuursperiode, of tijdens het eerste jaar van de nieuwe bewindsploeg. De eerste twee jaren na de gemeenteraadsverkiezingen zijn dus extra druk voor de administratieve diensten die zich bezig houden met het bestuurlijk toezicht. Nochtans is het aantal toezichtmaatregelen erg laag: van de 7.645 reglementen werden er slechts 42 geschorst (ambtshalve) waarvan er uiteindelijk slechts 3 werden vernietigd. Dat lage aantal is niet echt verwonderlijk, vermits de meeste reglementen eigenlijk gewoon hernomen worden of omdat er behalve aan het tarief, aan de inhoud weinig of niets wordt gewijzigd. Anderzijds wordt voor nieuwe reglementen of voor meer ingrijpende wijzigingen dikwijls voorafgaandelijk advies gevraagd aan de afdelingen van het agentschap. Op die manier wordt strijdigheid met de wet of met het algemeen belang op voorhand voorkomen.

153

Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over het budget minister

motivering aantal deficit of fictief evenwicht

def. vaststelling minister na schorsing

verplichte ontv/uitg. niet ingeschreven

ingeschr. ontv. komen niet of deels aan gemeente toe

verplichte ontv/uitg. niet ingeschreven

ingeschr. ontv. komen niet of deels aan gemeente toe

ontv/uitg. strijdig met wet

schending algemeen belang

schending andere wet

schending algemeen belang

schending andere wet

vernietiging minister na schorsing vernietiging minister ambtshalve

totaal gouverneurs

motivering aantal deficit of fictief evenwicht

toegezonden ambtshalve schorsing

ontv/uitg. strijdig met wet

974 3

schorsing na klacht hervaststelling

Leeswijzer bij de tabel: • Een toezichtmaatregel kan gebaseerd zijn op meerdere motiveringsgronden. Het totale aantal toezichtmaatregelen komt dus niet noodzakelijk overeen met het totale aantal motiveringen.

de gouverneur er toe gehouden is om de uitvoering van de budgetten of budgetwijzigingen te schorsen. Daarnaast kan de toezichthoudende overheid ook optreden indien de wet geschonden wordt of indien er een strijdigheid met het algemeen belang wordt vastgesteld.

■■Commentaar

Na schorsing dient de gemeenteraad het budget opnieuw vast te stellen en naar de Vlaamse Regering te sturen. De minister stelt het budget of de wijzigingen definitief vast of hij treft een vernietigingsbesluit. In het eerste geval kan de minister bedragen wijzigen, schrappen of inschrijven.

De budgetten en budgetwijzigingen moeten verplicht, met de nodige bijlagen, naar de gouverneurs worden gezonden binnen 20 dagen na vaststelling door de gemeenteraad. Wel zijn de gemeentelijke budgetten en budgetwijzigingen niet langer onderworpen aan goedkeuringstoezicht, met als gevolg dat zij onmiddellijk uitvoerbaar worden na de vaststelling door de gemeenteraad. In het gemeentedecreet worden in artikel 177 vier situaties opgesomd waarin

De 308 Vlaamse gemeenten stuurden in 2007 974 budgetten of budgetwijzigingen in. Alle schorsingen werden gemotiveerd op basis van één van de vier in het toezichtdecreet opge-

nomen schorsingsgronden: tweemaal wegens een deficit of een fictief evenwicht en éénmaal omdat ontvangsten of uitgaven strijdig waren met de wet. Een schorsing met als reden dat ingeschreven ontvangsten niet aan de gemeente toekwamen kwam niet voor, net als de reden dat verplichte ontvangsten of uitgaven niet werden ingeschreven. In geen enkel geval lag een klacht mee aan de basis van de uitgesproken schorsing. Er werden geen budgetten of budgetwijzigingen hervastgesteld. De minister stelde 3 budgetten definitief vast na schorsing.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

154

Goedkeuring van de gemeenterekening totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

304

goedkeuring zonder wijzigingen

300

goedkeuring met wijzigingen ambtshalve

verwerping uitgaven

ambtshalve inschrijving ontvangsten

schending boekhoudk. regels

goedkeuring met wijzigingen na klacht niet goedkeuring ambtshalve niet goedkeuring na klacht

■■Commentaar

Terwijl de budgetten een raming bevatten van de gemeentelijke ontvangsten en uitgaven, geven de rekeningen een inzicht in de financiële toestand van de gemeente na afloop van een dienstjaar. Aan de rekeningen is een goedkeuringstoezicht verbonden. In het toezichtdecreet wordt aan de gemeenteraad en aan de gemeenteontvanger de mogelijkheid geboden om bij de Vlaamse Regering beroep in te stellen tegen de besluiten van de gouverneurs betreffende de rekeningen. In de loop van 2007 werden er 304 rekeningen ingezonden. Na onderzoek oordeelden de gouverneurs dat er aan 1 rekening enkel goedkeuring kon worden verleend indien wijzigingen werden aangebracht. In geen enkel dossier werd deze beslissing mede gebaseerd op basis van een klacht. Er werd in 2007 bij de minister noch door een ontvanger, noch door een gemeenteraad beroep ingesteld tegen besluiten van de gouverneurs betreffende de rekeningen.

schending algemeen belang

schending andere wet

155

Ontvangen rekeningen gemeenterekening 2004

gemeenterekening 2005

gemeenterekening 2006

Vlaanderen (308)

308

306

295

Antwerpen (70)

Limburg (44)

Oost-Vlaanderen (65)

Vlaams-Brabant (65)

West-Vlaanderen (64)

Leeswijzer bij de tabel: • De tabel geeft de stand van zaken weer op 21 februari 2008

■■Commentaar

Voor de rekeningen bepaalt de Nieuwe Gemeentewet in artikel 240 dat deze in het eerste kwartaal volgend op het dienstjaar aan de gemeenteraad moeten worden voorgelegd. We stellen vast dat deze termijn door zeer weinig gemeenten nageleefd wordt. Voor de rekening van 2006 zijn er nog 13 gemeenten er niet in geslaagd een door de gemeenteraad vastgestelde rekening voor te leggen aan de gouverneur. Vanaf 1 januari 2007 bepaalt het gemeentedecreet dat de gemeenteraad zich in de loop van het eerste semester dient uit te spreken over de jaarrekening. Er is evenwel geen sanctie voorzien in het gemeentedecreet wanneer deze termijn niet gerespecteerd wordt.

Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over financiën (exclusief belastingen en retributies en begroting) Naast de in eerdere tabellen besproken besluiten zijn andere gemeenteraadsbesluiten over financiën onderworpen aan het algemeen toezicht, conform artikel 26 van het toezichtdecreet en artikel 253 van het gemeentedecreet. Voorbeelden van andere besluiten zijn: besluiten in verband met schuldherschikkingen, het toekennen van subsidies, het aangaan van leningen en dergelijke meer. In totaal werden 152 gemeenteraadsbesluiten over financiën opgevraagd door of verplicht toegezonden aan de provinciegouverneurs. Geen enkel besluit werd ambtshalve of na de indiening van een klacht geschorst. Na schorsing van een gemeenteraadsbesluit kan het bestuur beslissen dit geschorste besluit gemotiveerd te rechtvaardigen. In die gevallen dient de minister zich uit te spreken over het gemeenteraadsbesluit. In 2007 was dit het geval voor geen enkel besluit.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

156

■■OCMW Goedkeuring van de OCMW-rekeningen totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

306

goedkeuring zonder wijzigingen

324

goedkeuring met wijzigingen ambtshalve

verwerping uitgaven

ambtshalve inschrijving ontvangsten

schending boekhoudk. regels

schending algemeen belang

schending andere wet

schending boekhoudk. regels / auditverslag

goedkeuring met wijzigingen na klacht niet goedkeuring ambtshalve niet goedkeuring na klacht niet goedkeuring na opmerkingen gemeenteraad

■■Commentaar

De jaarlijkse rekeningen van de OCMW’s zijn onderworpen aan het goedkeuringstoezicht dat wordt uitgeoefend door de gouverneurs. Omdat gemeenten jaarlijks het tekort in de werking van het OCMW dienen bij te passen, wordt aan de gemeenteraden de mogelijkheid geboden om hun opmerkingen over de jaarrekening aan de gouverneur te bezorgen. Daarnaast vindt er een externe audit plaats op de OCMWrekeningen. Hoewel deze audit volkomen los staat van het toezicht, leveren de opgestelde auditverslagen vaak een belangrijke insteek voor het bestuurlijk toezicht. De vijf gouverneurs ontvingen in 2007 306 rekeningen van de OCMW’s. Viermaal werden er ambtshalve wijzigingen aangebracht bij de goedkeuring van de rekening, in één geval werden er uitgaven uit de rekening verworpen. De goede resultaten

worden mede verklaard door de aanwezigheid van de externe auditcommissies waardoor er een nauwgezette begeleiding mogelijk is. Voor de meeste OCMW’s is de implementatie van de zogenaamde nieuwe OCMW-boekhouding (NOB) nu ook reeds enkele jaren lopende, zodat de opstartmoeilijkheden stilaan van de baan zijn. De minister ontving geen dossiers. Beroepen tegen meerjarenplannen van de OCMW’s Artikel 88 van de OCMW-wet bepaalt dat er minimaal in het jaar van de volledige vernieuwing van de OCMW-raad een meerjarenplan wordt opgesteld. Nadat de raad voor maatschappelijk welzijn een meerjarenplan heeft vastgesteld dient dit ter goedkeuring worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit is niet meer dan logisch aangezien de

157

gemeente verplicht is het tekort van het OCMW te dekken. Tegen de beslissingen van beide raden is er beroep mogelijk bij de provinciegouverneurs. Er werd geen enkel gemotiveerd beroep tegen een meerjarenplan van de OCMW’s ontvangen. Beroepen tegen het vaststellen van de budgetten Indien een OCMW over een meerjarenplan beschikt dat door de gemeenteraad is goedgekeurd, neemt deze laatste slechts kennis van het jaarlijkse budget zolang het budget binnen de grenzen blijft van de gemeentelijke bijdrage zoals opgenomen in het meer-

jarenplan. Als het bedrag voor de gemeentelijke bijdrage uit het meerjarenplan wordt overschreden, kan de gemeenteraad het budget aan het meerjarenplan aanpassen.

ken worden in het overlegcomité vooraleer de betreffende raden er zich over uitspreken. Zodoende is er vaak consensus over deze documenten tussen gemeente en OCMW.

Beschikt een OCMW niet over een meerjarenplan en een budget, dan kan de gemeenteraad éénzijdig het budget vaststellen. Uiteraard is dit een uitzonderingsprocedure. Tegen de beslissingen van beide besturen staat er beroep open bij de provinciegouverneur.

Schorsing en vernietiging van OCMWraadsbeslissingen, exclusief meerjarenplannen en budgetten

In 2007 is er net als in 2006 bij de gouverneurs geen enkel beroep tegen OCMW-budgetten binnengekomen. Echt verwonderlijk is dit niet vermits zowel de meerjarenplannen als de budgetten van OCMW’s bespro-

Slechts een beperkt aantal OCMW-raadsbesluiten over financiële dossiers, andere dan budgetten en meerjarenplannen, werden aan de gouverneurs toegezonden of door de gouverneurs opgevraagd. Drie besluiten werden opgevraagd waarvan 2 in Vlaams-Brabant en 1 in West-Vlaanderen. Er werden echter geen toezichtmaatregelen getroffen in deze dossiers.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

158

Gegevens over de OCMW-audit gouverneur Antwerpen verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud goedkeuring met voorbehoud

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

afkeuring onthouding

gouverneur Limburg verklaring externe auditcommissie

audit aantal

goedkeuring zonder voorbehoud

goedkeuring met voorbehoud

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

55 7

afkeuring onthouding

gouverneur Oost-Vlaanderen verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

goedkeuring met voorbehoud afkeuring onthouding

gouverneur Vlaams-Brabant verklaring externe auditcommissie

audit aantal

goedkeuring zonder voorbehoud

goedkeuring met voorbehoud

afkeuring onthouding

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

54 2

nietgoedkeuring gouverneur

159

Gegevens over de OCMW-audit gouverneur West-Vlaanderen verklaring externe auditcommissie

audit aantal

goedkeuring zonder voorbehoud

goedkeuring met voorbehoud

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

68 1

afkeuring onthouding

totaal gouverneurs verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud goedkeuring met voorbehoud

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

269 11

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

318 2

afkeuring onthouding

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het aantal externe auditverslagen, die opgemaakt zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. In een bepaald extern auditverslag kunnen er meerdere motiveringsgronden worden opgenomen. • De laatste twee kolommen geven aan welke toezichtmaatregelen er uiteindelijk genomen werden opgesplitst, naar de aard van de externe auditverslagen.

■■Commentaar

De invoering van de NOB in de OCMW’s ging gepaard met de opstart van een externe audit op de OCMW-rekeningen. Deze externe audit wordt uitgeoefend door een externe auditcommissie, die volgens artikel 93bis van de organieke OCMW-wet uit ambtenaren bestaat. Deze commissie heeft tot taak om controle uit te oefenen op de getrouwheid van onder meer de jaarrekeningen, zonder uitspraak te doen over het gevoerde beleid. Het opgestelde auditverslag wordt samen met het besluit van de gouverneur over de goedkeuring van de rekening aan het OCMW-bestuur bezorgd. In het verslag kunnen aanbevelingen voor het OCMW-bestuur worden opgenomen. Hoewel de externe audit een van de goedkeuring van de jaarrekening

onderscheiden handeling is, kan ze er een impact op hebben. In 2007 werden er 281 verklaringen door de externe auditcommissies opgesteld. Elfmaal kon er enkel een goedkeuring met voorbehoud geformuleerd worden, hoofdzakelijk omdat de algemene boekhoudprincipes niet werden gerespecteerd. De auditors stelden in twee gevallen ook vast dat de bepalingen uit het ministerieel besluit van 17 december 1997 dat de nadere regels voor de OCMW-boekhouding vastlegt niet werden gevolgd. In één dossier, namelijk OCMW Antwerpen, onthield de externe auditcommissie zich, omdat een beoordeling van de jaarrekening omwille van diverse redenen onmogelijk was. Hier kan men een sterke daling vaststellen van het aantal onthoudingen daar er in 2006 nog 7 onthoudingen waren.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

160

■■Provincies

Schorsing en vernietiging van provincieraadbeslissingen over belastingen en retributies In 2007 werden geen dossiers behandeld. ■■Gemeentebedrijven en

Het budget en de budgetwijzigingen van de steden Antwerpen en Gent zijn onderworpen aan de goedkeuring van de Vlaamse Regering, in uitvoering van art. 177, §4 van het gemeentedecreet (dezelfde regels zijn van toepassing op de gewone gemeentebedrijven). Voor het jaar 2007 werden alle 16 dossiers goedgekeurd.

provinciebedrijven Schorsing en vernietiging van budgetten van gemeentebedrijven

Toezicht op de jaarrekeningen en staten van ontvangsten en uitgaven van gemeentebedrijven

Volgende aantallen dossiers werden toegezonden: • Antwerpen 9 • Limburg 13 • Oost-Vlaanderen 10 • Vlaams-Brabant geen • West-Vlaanderen 10

Volgende aantallen dossiers werden toegezonden: • Antwerpen 11 • Limburg 7 • Oost-Vlaanderen 10 • Vlaams-Brabant geen • West-Vlaanderen 8

Artikel 24 van het decreet van 28 april 1993 stelt dat het toezicht op de budgetten en budgetwijzigingen van de gemeentebedrijven op dezelfde wijze wordt geregeld als voor de gemeenten het geval is. In eerste instantie worden deze documenten dus onderworpen aan het toezicht van de gouverneur, waarna beroep mogelijk is bij de Vlaamse Regering. De vier verplichte schorsingsgronden die gelden voor de gemeentebudgetten, zijn ook van toepassing op de budgetten van de gemeentebedrijven.

Volgende aantallen dossiers werden goedgekeurd: • Antwerpen 11 • Limburg 6 • Oost-Vlaanderen 10 • Vlaams-Brabant geen • West-Vlaanderen 5

Er werden 42 budgetten en budgetwijzigingen van gemeentebedrijven bij de gouverneurs ontvangen. Na onderzoek bleek dat er geen redenen waren om tot schorsing over te gaan.

De gemeenteraden keuren de jaarrekeningen en staten van ontvangsten en uitgaven van ieder gemeentebedrijf voorlopig goed. Hiervan wordt dan een exemplaar aan de gemeenterekening gehecht. Deze gemeenteraadsbesluiten worden samen met het jaarverslag en alle bijhorende documenten naar de gouverneur gestuurd die zich uitspreekt over de goedkeuring van de jaarrekeningen en staten van ontvangsten en uitgaven van de gemeentebedrijven.

In 2007 werden 36 jaarrekeningen en staten van ontvangsten en uitgaven ontvangen, waarvan er 32 goedgekeurd werden. Toezicht op de jaarrekeningen van provinciebedrijven Het decreet van 22 februari 1995, gewijzigd door het decreet van 15 juli 2002, houdende regeling, voor het Vlaamse Gewest, van het bestuurlijk toezicht op de provincies, bepaalt in artikel 18quinquis dat de jaarrekeningen van de provinciebedrijven aan de goedkeuring van de Vlaamse Regering zijn onderworpen. In 2007 werden 14 jaarrekeningen goedgekeurd.

161

■■Politiezones Schorsing en vernietiging van het budget van de politiezones minister

motivering aantal

def. vaststelling minister na schorsing

niet overeenkomstig dotatie

schending algemeen belang

schending andere wet

vernietiging minister na klacht vernietiging minister ambtshalve

totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden ambtshalve schorsing

niet overeenkomstig dotatie

schending algemeen belang

schending andere wet

247 5

schorsing na klacht hervaststelling

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond wordt gebruikt. Voor een bepaalde schorsing kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

Sinds de hervorming van het politielandschap, met de totstandkoming van politiezones, zijn er vormen van dubbel toezicht ontstaan door een samenloop van bevoegdheden van zowel de federale als de Vlaamse overheid. Vanuit de federale overheid wordt er specifiek toezicht uitgeoefend waarbij nagegaan wordt of de bepalingen uit de politiewet en de uitvoeringsbesluiten daarvan worden nageleefd. Daarnaast gaat de Vlaamse overheid na of de zonebesluiten niet strijdig zijn met andere wetten en of ze in overeenstemming zijn met de algemene rechtsbeginselen van behoorlijk bestuur en met het algemeen belang. In het toezichtdecreet van 15 juli 2002 is een afzonderlijk hoofdstuk voor het gewestelijk toezicht op de politiezones ingevoegd. Zo veel als mogelijk werden de toezichtregels die gelden voor de gemeenten van overeenkomstige toepassing gemaakt voor de politiezones.

In de loop van 2007 werden er 247 budgetten en budgetwijzigingen vanuit de politiezones overgemaakt aan de gouverneurs. Vijfmaal werd er na onderzoek geoordeeld dat een schorsingsbesluit moest genomen worden, vijfmaal wegens schending van het algemeen belang en éénmaal omdat een andere wet werd geschonden. In de jaarlijkse omzendbrief met begrotingsonderrichtingen voor de gemeenten wordt telkens de aandacht gevestigd op de noodzaak aan voldoende en stelselmatig overleg tussen de gemeente en de politiezone over de politiedotatie en bij uitbreiding over de afstemming tussen het gemeentebudget en het budget van de politiezone.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

162

Schorsing en vernietiging van de rekeningen van politiezones totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

108

goedkeuring zonder wijzigingen

niet overeenkomstig dotatie

schending algemeen belang

schending andere wet

goedkeuring met wijzigingen ambtshalve goedkeuring met wijzigingen na klacht niet goedkeuring ambtshalve

niet goedkeuring na klacht

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal ingezonden, goedgekeurde of niet-goedgekeurde rekeningen. • De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond wordt gebruikt. • Voor een bepaalde niet-goedkeuring kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

De vijf gouverneurs ontvingen in 2007 in totaal 108 politierekeningen. In 2003 bedroeg dit aantal slechts 18, in 2004 62, in 2005 97 en in 2006 113. Hoewel er voorheen jaar na jaar meer rekeningen werden toegestuurd is deze trend gestopt in 2007. De reden hiervoor is niet duidelijk. De in het verleden opgelopen achterstand is dus wel ongeveer afgebouwd. Daarnaast slagen meer en meer politiezones er in om, na de nodige opstartmoeilijkheden, binnen een redelijke termijn een rekening af te leveren. De zones kunnen zo de (zo recent mogelijke) rekeningcijfers aanwenden bij de opstelling van hun volgende budget, wat moet resulteren in een budget dat nauw bij de realiteit aansluit. Eén rekening werd ambtshalve niet goedgekeurd, omdat de door de betrokken politiezones ingediende rekeningen een andere wet schonden. De minister ontving geen dossiers.

Schorsing en vernietiging van beslissingen van politiezones over financiën (exclusief begroting en rekeningen) Voor de uitoefening van het bestuurlijk toezicht door de Vlaamse overheid op de besluiten van de politiezones werd een zo groot mogelijke gelijkenis met het toezicht op gemeenteraadsbesluiten nagestreefd. Dit brengt met zich mee dat buiten de budgetten en de rekeningen ook andere besluiten van de politiezones moeten toegezonden worden aan of kunnen opgevraagd worden door de provinciegouverneurs. Er werden geen besluiten over een financieel dossier van een politiezone ingestuurd of opgevraagd.

163

2.1.3 Personeel ■■Gemeenten Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over personeelsformaties minister

motivering aantal

rechtvaardiging-aanpassing

financiële haalbaarheid ontbreekt/onvoldoende

andere

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

andere

328

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor één bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

financiële haalbaarheid ontbreekt/onvoldoende

■■Comentaar

In het gemeentedecreet werd in artikel 117 het bestuurlijk toezicht op de personeelformaties geregeld. De schorsingsgrond werd, naast de algemene gronden, nl. de schending van het recht of de strijdigheid met het algemeen belang, beperkt tot het niet of onvoldoende aantonen van de financiële haalbaarheid door middel van de financiële nota van het meerjarenplan. Deze bepaling uit het gemeentedecreet trad in werking op 1 januari 2006. In 2007 stellen we ongeveer evenveel schorsing vast als in 2006. In 2006 tekenden we 8 schorsingen op, in 2007 9. Het totale aantal besluiten betreffende personeelsformaties steeg wel licht. In 2007 telden we 328 besluiten ten opzichte van 272 in 2006. Van alle besluiten betreffende personeelsformaties (328) werd

er 2,7% geschorst. Van de negen schorsingen werden er 6 ambtshalve door de gouverneur uitgesproken en 3 na een klacht. Eén besluit verkreeg uitwerking na rechtvaardigen. Geen enkel besluit betreffende een personeelsformatie werd door de minister vernietigd.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

164

Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel minister

motivering aantal

rechtvaardiging - aanpassing

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

geen syndicaal overleg

andere

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging

aantal

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

geen syndicaal overleg

andere

bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

ingezonden

motivering

1.111

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

Leeswijzer bij de tabel: â€˘ In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

â– â– Comentaar

Artikel 253 van het gemeentedecreet bepaalt dat, binnen de twintig dagen nadat de besluiten van de gemeenteraad betreffende de rechtspositieregeling van het gemeentepersoneel genomen zijn, de besluiten moeten worden opgestuurd naar de gouverneur. Volgens artikel 255 van het gemeentedecreet heeft de gouverneur 50 dagen om het besluit te schorsen. Na schorsing beschikt de gemeente over een termijn van 100 dagen om het geschorste besluit in te trekken, te rechtvaardigen of aan te passen (artikel 265 van het gemeentedecreet). De toezichtsregeling trad in werking op 1 januari 2006.

Op een totaal van 1.111 ingestuurde beslissingen werden er 13 of 1,1% geschorst door de gouverneurs. In totaal werden 12 beslissingen die gerechtvaardigd of aangepast werden na een schorsing voorgelegd aan de minster. De minister vernietigde in totaal 7 besluiten betreffende de rechtspositieregeling van het gemeentepersoneel. Het niet-naleven van de wet werd in 4 gevallen ingeroepen als vernietigingsgrond en het strijdig zijn met de beginselen van behoorlijk en goed bestuur in 3 gevallen.

165

■■OCMW Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de personeelsformaties totaal gouverneurs

motivering aantal

toegezonden ambtshalve schorsing

geen afdoend personeelsplan

geen algemeen organogram voorgelegd

niet naleven sectoraal akkoord

financiële haalbaarheid ontbreekt/ onvoldoende

schending algemeen belang

geen syndicaal overleg

andere

166 8

schorsing na klacht intrekking

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Comentaar

Het bestuurlijk toezicht op de personeelsformaties van de OCMW’s wordt geregeld door het decreet van 7 mei 2004 (wijziging van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn, wat betreft het administratief toezicht). Besluiten inzake personeelsformaties vallen onder het algemeen bestuurlijk toezicht. In 2007 werden er 166 besluiten betreffende personeelsformaties toegestuurd. Van die 166 werden er 8 of 4,8% geschorst door de gouverneurs. De belangrijkste reden tot schorsing is het ontbreken van een afdoende financiële motivatie. Geen enkel besluit werd gemotiveerd gerechtvaardigd of aangepast.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

166

Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel minister

motivering aantal

handhaving

schending wet

schending ruimer belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

schending wet

schending ruimer belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

738

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

â– â– Commentaar

In 1,5% (11 dossiers) van alle ingezonden dossiers (738) hebben de gouverneurs gebruik gemaakt van hun schorsingsbevoegdheid. 4 van de 11 schorsingen werden uitgesproken nadat een klacht werd ingediend. Twee van deze geschorste besluiten werden expliciet ingetrokken door de betrokken raden voor maatschappelijk welzijn. 3 besluiten werden gemotiveerd gerechtvaardig of aangepast. Na rechtvaardiging of aanpassing werd geen enkel besluit door het ambt van de minister vernietigd.

167

■■Provincies Schorsing en vernietiging van provincieraadsbeslissingen over de personeelsformatie motivering aantal ingezonden

financiële haalbaarheid ontbreekt/ onvoldoende

schending andere wet

ambtshalve schorsing schorsing na klacht

intrekking na schorsing rechtvaardiging - aanpassing

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

Vanaf 1 januari 2006 wordt het bestuurlijk toezicht op de personeelsformaties van de provincies geregeld in het artikel 113 van het provinciedecreet. Dit artikel bepaalt dat de Vlaamse Regering de uitvoering van de besluiten tot vaststelling of wijziging van de personeelsformatie schorst die worden genomen zonder dat de financiële haalbaarheid door middel van de financiële nota van het meerjarenplan wordt aangetoond. De Vlaamse Regering kan de schorsing beperken tot een of meer delen van het besluit, op voorwaarde dat het niet-geschorste deel nog op samenhangende wijze kan worden uitgevoerd. In geval van schorsing beschikt de provincieoverheid over honderd dagen volgend op de dag van de verzending van het schorsingsbesluit aan de provincieoverheid, om een van de volgende beslissingen te nemen en ter kennis te brengen van de Vlaamse Regering. De provincieoverheid kan het geschorste besluit intrekken en geeft daarvan kennis aan de

Vlaamse Regering. Als de provincieoverheid het besluit waarvan de uitvoering is geschorst, gemotiveerd rechtvaardigt of aanpast, beschikt de Vlaamse Regering over vijftig dagen om tot vernietiging over te gaan. Deze termijn gaat in op de derde dag die volgt op de dag van de verzending van de rechtvaardigingsbeslissing. Bij gebrek aan vernietiging binnen deze termijn is de schorsing opgeheven. Als binnen de termijn, vermeld in het eerste lid, geen besluit aan de Vlaamse Regering wordt verzonden, wordt het besluit waarvan de uitvoering is geschorst geacht nooit te hebben bestaan. In 2007 werden 25 besluiten inzake wijzigingen aan de personeelsformatie ter kennisgeving aan de minster overgemaakt. Dit zijn er 22 minder dan vorig jaar. Slechts één besluit werd geschorst naar aanleiding van een klacht omdat het inhoudelijk niet voldeed aan de wettelijke voorschriften. Het besluit werd door het betrokken provinciebestuur aangepast. Na onderzoek van de aanpassing heeft de minster uitvoering aan het besluit gegeven.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

168

Schorsing en vernietiging van provincieraadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het provinciepersoneel motivering aantal ingezonden

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk bestuur

ambtshalve schorsing schorsing na klacht

intrekking na schorsing rechtvaardiging - aanpassing

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging

bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2007. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

Het bestuurlijk toezicht op de provincieraadsbeslissingen inzake de rechtspositieregeling van het personeel wordt geregeld in de artikelen 242 tot en met 249 van het provinciedecreet. De Vlaamse Regering is bevoegd om besluiten inzake de rechtspositieregeling van het provinciepersoneel te schorsen en te vernietigen. Van de 15 ingestuurde besluiten werd één besluit geschorst naar aanleiding van een klacht. Na aanpassing van het geschorste besluit, werd uitvoering verleend. De minister heeft ook drie besluiten rechtstreeks vernietigd. Eén ambtshalve en twee na klacht. De oorzaken van deze vernietigingen waren het niet-naleven van de wettelijke voorschriften en het strijdig zijn met de beginselen van behoorlijk bestuur.

169

■■Politiezones

Schorsing en vernietiging van beslissingen over de formaties en de inzet van contractuelen in de politiezones De verdeling van de ingezonden besluiten over de verschillende provincies is als volgt: • Antwerpen: 5 • Limburg: 7 • Oost-Vlaanderen: 10 • Vlaams-Brabant: 3 • West-Vlaanderen: 6 Van de 31 ingezonden besluiten hebben de gouverneurs niet één besluit moeten schorsen. Er was ook geen enkel besluit inzake de formaties en de contractuele inzet van de politiezones dat aanleiding gaf tot een klacht.

2.1.4 Onteigeningen Onteigeningen door gemeenten, OCMW’s, provincies, gewestelijke ontwikkelingsmaatschappijen, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en politiezones ontvangen

gemachtigd

niet gemachtigd

IGS

politiezones

gemeenten OCMW's provincies GOM

■■Commentaar

Lokale besturen kunnen eigendommen onteigenen om reden van openbaar nut op basis van de decreten van 13 april 1998 tot bepaling van enerzijds de gevallen en de modaliteiten waarbij de Vlaamse Regering kan overgaan tot onteigeningen ten algemenen nutte inzake de culturele, persoonsgebonden en onderwijsaangelegenheden en anderzijds inzake gewestelijke aangelegenheden. Het grote verschil tussen het aantal ingekomen aanvragen tot onteigeningen vanuit gemeentebesturen en het aantal formele beslissingen (machtiging of niet- machtiging) is te wijten aan het feit dat in tal van dossiers

de gemeenten moeten worden aangeschreven om bijkomende gegevens te bezorgen of dat het ingediende dossier onvolledig is, of dat een aanvulling van de dossiers moet gebeuren aan de hand van een plaatsbezoek. In de gevallen waarin een vraag tot machtiging niet gehonoreerd wordt, is de reden van de niet-machtiging ofwel dat het onteigenende bestuur niet motiveert waarom de onteigening noodzakelijk is voor openbaar nut, ofwel omdat een noodzakelijk advies van een interne instantie aangeeft dat het openbaar nut niet is aangetoond.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

170

2.2 Klachten Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) â€˘ Op onze website vindt u meer uitgebreide cijfergegevens over klachten voor elk van de gouverneurs. In deze publicatie worden de gegevens enkel als totaal voor alle gouverneurs en voor de minister weergegeven.

2.2.1 Juridisch Klachten over gemeenten en gewone gemeentebedrijven, exclusief financiĂŤn en personeel Minister inhoud klacht

bij minister

hoedanigheid klager

aangetekend

niet-aangetekend

raadslid

personeel en burgers

andere

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden

4 1

cultuur, welzijn, onderwijs ruimtelijke ordening, milieu

andere

resultaat klacht

vernietiging minister na schorsing

werking organen

geen toezichtsmaatregel

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen)

overheidsopdrachten patrimonium

politionele aangelegenheden

cultuur, welzijn, onderwijs ruimtelijke ordening, milieu

andere

171

Klachten over gemeenten en gewone gemeentebedrijven, exclusief financiĂŤn en personeel totaal gouverneurs inhoud klacht

bij gouverneur

hoedanigheid klager

aangetekend

niet-aangetekend

raadslid

personeel en burgers

andere

werking organen

119

252

264

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden

ruimtelijke ordening, milieu

161

164

andere

cultuur, welzijn, onderwijs

resultaat klacht

aantal schorsing gouverneur

aantal geen toezichtsmaatregel

werking organen

340

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden

cultuur, welzijn, onderwijs

ruimtelijke ordening, milieu

233

andere

Leeswijzer bij de tabel: â€˘ Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen, wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen. â€˘ De klachten die vermeld worden in de tabel inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk allemaal dezelfde klachten die men terug vindt in de tabel resultaat van de klacht. Een klacht die ingestuurd wordt op het einde van 2006, zal pas in 2007 behandeld worden. De inhoud van de klacht wordt al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat van de klacht is nog niet bekend.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

172

■■Commentaar

Op basis van de bepalingen van hoofdstuk I van titel VIII van het gemeentedecreet kan tegen beslissingen van gemeentelijke overheden, hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht worden opgetreden door de toezichthoudende overheid. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de gouverneur van de provincie of de Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden. De gouverneur kan een beslissing, ofwel ambtshalve ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, hetgeen betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na het administratief optreden van de gouverneur kan een gemeente de beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen. Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, is het de bevoegdheid van de minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden de geschorste beslissing hetzij te vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door de gemeente te aanvaarden en dus niet op te treden, waardoor de schorsing van de gouverneur komt te vervallen en het besluit van de gemeenteoverheid volledige uitwerking kan hebben. Een belangrijke nieuwigheid met betrekking tot de vroegere regelgeving, is dat wanneer de gouverneur niet optreedt tegen een beslissing van de gemeentelijke overheid binnen de hem toegemeten termijn van dertig dagen, de minister nog over twintig extra dagen beschikt om het besluit waartegen klacht is neergelegd, te vernietigen.

Daarenboven heeft de minister ook de bevoegdheid om een besluit van de gemeentelijke overheid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder de schorsing van de gouverneur te moeten afwachten. Het grootste gedeelte van de klachten die bij de minister toekwamen hadden betrekking op de organisatie van de gemeente. De inhoud van de klachten was, zoals ook in de voorbije jaren, zeer verscheiden: het samenroepen van de gemeenteraad, het weigeren punten op de agenda te plaatsen, de wijze van stemmen, voordrachten van kandidaten in adviesraden, schending taalwetgeving, … Ook klachten met betrekking tot een beweerde schending van de wet op de overheidsdrachten blijven relatief hoog “scoren”, hetgeen logisch is, aangezien aan beslissingen die werden genomen met inachtname van deze wet over het algemeen een hoog financieel plaatje vast hangt. Het gegeven dat het totaal van de bij de minister ingekomen klachten niet altijd klopt met de som van het aantal vernietigingen en het aantal dossiers waarbij geen toezichtmaatregel werd genomen, is te wijten aan het feit dat diverse klachten geen betrekking hadden op formele beslissingen van de gemeentelijke overheden, zodat uiteraard geen toezichtmaatregel (schorsing en vernietiging) in de enge zin van het woord werd getroffen. Het gegeven dat in bepaalde gevallen (zoals bij het item overheidsopdrachten) er minder ingekomen klachten werden geregistreerd dan de som van het aantal dossiers waarin een maatregel werd getroffen en van de dossiers waarin

geen maatregel werd genomen, is te wijten aan het feit dat het hier klachten betreft die eind 2006 inkwamen, maar die slechts in 2007 tot een bepaalde beslissing hebben geleid. Nog op te merken valt dat klaarblijkelijk mandatarissen eerder klacht zullen indienen dan de gewone burger. Meestal gaat het hier specifiek over oppositieraadsleden.

173

Klachten over OCMWâ€™s, exclusief klachten over personeel en financiĂŤn Minister inhoud klacht

aantal

hoedanigheid klager raadslid

werking organen

personeel en burgers

andere

overheidsopdrachten patrimonium cultuur, welzijn, onderwijs andere

resultaat klacht

vernietigingen

geen toezichtsmaatregel

werking organen

overheidsopdrachten patrimonium

cultuur, welzijn, onderwijs andere

Totaal gouverneurs inhoud klacht

aantal

hoedanigheid klager raadslid

personeel en burgers

andere

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

cultuur, welzijn, onderwijs andere

resultaat klacht

schorsingen

geen toezichtsmaatregel

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

cultuur, welzijn, onderwijs andere

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

174

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen, wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen. • De klachten die vermeld worden in de tabel inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk allemaal dezelfde klachten die men terug vindt in de tabel resultaat van de klacht. Een klacht die ingestuurd wordt op het einde van 2007, zal pas in 2008 behandeld worden. De inhoud van de klacht wordt al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat van de klacht is nog niet bekend.

■■Commentaar

Op basis van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn, kan tegen beslissingen van het OCMW hetzij ambtshalve, hetzij op basis van een klacht worden opgetreden door de toezichthoudende overheid. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de gouverneur van de provincie of de Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden. De gouverneur kan een beslissing, ofwel ambtshalve ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, hetgeen betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na het administratief optreden van de gouverneur kan het OCMW de beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen. Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, is het de bevoegdheid van de minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden de geschorste beslissing hetzij te vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door het OCMW te aanvaarden en dus niet op te treden, waardoor de schorsing van de gouverneur komt te vervallen en het besluit van het OCMW volledige uitwerking kan hebben. De minister heeft tevens de bevoegdheid om een besluit van een OCMW rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder de schorsing van de gouverneur te moeten afwachten.

175

Klachten over provincies en gewone provinciebedrijven, exclusief klachten over personeel en financiën inhoud klacht hoedanigheid klager organisatie

bij minister

raadslid

schorsing minister

vernietiging minister

andere

overheidsopdrachten patrimonium politionele aangelegenheden andere

resultaat klacht

organisatie overheidsopdrachten patrimonium politionele aangelegenheden andere

geen toezichtsmaatregel 2

■■Commentaar

Op basis van het toezichtdecreet van 22 februari 1995 tot regeling van het bestuurlijk toezicht op de provincies in het Vlaamse Gewest, kan tegen beslissingen van provinciale overheden, hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht worden opgetreden door de toezichthoudende overheid. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden. De minister kan een beslissing, ofwel ambtshalve, ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, hetgeen betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na het schorsend optreden van de minister kan de provincie haar beslissing ofwel intrekken, ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen. Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, kan de minister de geschorste beslissing hetzij vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit van de provinciale overheid aanvaarden en dus niet optreden, waardoor de schorsing komt te vervallen en het besluit van de provinciale overheid volledige uitwerking kan hebben. De minister heeft uiteraard ook de bevoegdheid om een besluit van de provinciale overheid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder het desbetreffende besluit eerst te moeten schorsen.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

176

Klachten over autonome gemeente- en provinciebedrijven en OCMW-verenigingen minister genomen toezichtsmaatregel Bestuur

aantal

autonoom gemeentebedrijf

schorsing

niet-goedkeuring

niet-machtiging

vernietiging

geen toezichtsmaatregel 1

autonoom provinciebedrijf

OCMW-vereniging

totaal gouverneurs genomen toezichtsmaatregel Bestuur

aantal

autonoom gemeentebedrijf

schorsing

niet-goedkeuring

niet-machtiging

vernietiging

geen toezichtsmaatregel 3

autonoom provinciebedrijf OCMW-vereniging

Klachten over erediensten

■■Commentaar

genomen toezichtsmaatregel Bestuur

aantal

schorsing

vernietiging

minister

gouverneur Antwerpen

gouverneur Limburg

gouverneur Oost-Vlaanderen

gouverneur Vlaams-Brabant

gouverneur West-Vlaanderen

geen toezichtsmaatregel 2

1 1 1 1

Alhoewel de bevoegdheid met betrekking tot de erediensten reeds sedert 1 januari 2002 werd overgeheveld van de federale overheid naar de gewesten, ontving de minister in het jaar 2007 slechts één klacht. Het indienen van klachten tegen beslissingen van kerkbesturen is dus duidelijk nog niet ingeburgerd binnen dit beleidsdomein. Dit is wellicht niet abnormaal, gezien de impact van de beslissingen van deze besturen uiteraard minder ingrijpend is dan sommige beslissingen van andere lokale overheden en aan deze beslissingen veel minder ruchtbaarheid gegeven wordt.

177 2.2.2 Financieel Klachten over het financiĂŤle beleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven minister inhoud klacht

bij minister

hoedanigheid klager raadslid

budget (+ wijzigingen)

andere

rekeningen aangetekend

niet-aangetekend

belasting / retributiereglementen

dotatie politiezones andere

resultaat klacht

vernietiging minister na schorsing

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

geen toezichtsmaatregel rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen)

budget (+ wijzigingen)

rekeningen belasting / retributiereglementen

dotatie politiezones andere

totaal gouverneurs inhoud klacht

bij minister/gouverneur

hoedanigheid klager raadslid

budget (+ wijzigingen)

rekeningen

belasting / retributiereglementen

andere

aangetekend

niet-aangetekend

dotatie politiezones andere

resultaat klacht

schorsingen gouverneur

vernietiging minister na schorsing

budget (+ wijzigingen)

rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen) 13

rekeningen belasting / retributiereglementen

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

geen toezichtsmaatregel

2 3

dotatie politiezones andere

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

178

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen. • De klachten die vermeld worden in de tabel die gaat over de inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk allemaal dezelfde klachten die men terugvindt in de tabel over het resultaat van de klacht. Een klacht die ingestuurd wordt op het einde van 2007, zal pas in 2008 behandeld worden. De inhoud van de klacht wordt dan al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat is nog niet bekend.

■■Commentaar

Het vroegere bijzonder toezicht is in enkele fasen stelselmatig afgebouwd naar een algemeen toezicht. Op slechts enkele gemeenteraadsbesluiten blijft nog het goedkeuringstoezicht van toepassing. Naast onderzoek op eigen initiatief van de administratie, kan men vaststellen dat ernstige klachten, ingediend door raadsleden of burgers, vaak een startpunt zijn voor de uitoefening van het bestuurlijk toezicht. Om een goed zicht te krijgen op het aantal ingediende klachten werden zij in deze tabel samengevoegd. Verspreid over de andere tabellen vindt men immers eveneens terug tegen welke besluiten klacht werd ingediend. Bij de vijf gouverneurs samen werden er 86 klachten ingediend. Net zoals de voorbije jaren werd er hoofdzakelijk, namelijk 46% van de klachten, geklaagd over gemeentelijke belastingen retributiereglementen. Bovendien werd 72% van de klachten over belastingen en retributies ingediend door burgers.

Als er klachten werden ingediend over budgetten of rekeningen, in 2007 vijftienmaal, gebeurde dit uitsluitend door raadsleden. Na onderzoek bleek dat in 3 dossiers tot een schorsing moest besloten worden. Een klager kan kiezen waar hij zijn klacht indient. Het is mogelijk dat er gelijktijdig bij de gouverneur en de minister klacht wordt ingediend. Afhankelijk van de inhoud van de klacht is het dan de gouverneur of de minister die de klager een antwoord bezorgt. In 2007 werden er 9 klachten rechtstreeks bij de minister ingediend, waarvan er 5 handelden over belastingen en retributies. De klachten die de minister ontving over budgetten of rekeningen werden uitsluitend door raadslieden ingediend. Klachten over het financiële beleid van de provincies In 2007 zijn geen klachten ontvangen met betrekking tot de financiën van de provincies.

179 2.2.3 Personeel Klachten over het personeelsbeleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven minister INHOUD klacht bij minister

aangetekend

aanwerving en bevordering

benoemingen

evaluatie en ontslag

RESULTAAT klacht

hoedanigheid klager

niet- aangetekend

raadslid

andere

aantal vernietigingen minister

na schorsing

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen)

6 1

aantal geen toezichtsmaatregel

verloven en afwezigheden anciënniteit / functionele loopbaan toelagen en vergoedingen relatie vakorganisatie - overheid

andere

totaal gouverneurs INHOUD klacht bij gouverneur

aanwerving en bevordering

RESULTAAT klacht

hoedanigheid klager

aangetekend

niet- aangetekend

raadslid

andere

aantal schorsingen gouverneur

aantal geen toezichtsmaatregel

benoemingen

evaluatie en ontslag

verloven en afwezigheden

anciënniteit / functionele loopbaan

toelagen en vergoedingen

relatie vakorganisatie - overheid

andere

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen.

■■Commentaar

Bij de provinciale afdelingen zijn in totaal 123 klachten inzake personeelsaangelegenheden van de gemeenten ingekomen, wat geleid heeft tot 33 (26,8%) schorsingen. Van de 18 klachten die rechtstreeks bij de minister zijn ingekomen werden er drie beslissingen rechtstreeks vernietigd. Eén besluit werd vernietigd na schorsing. Geen enkel dossier werd rechtstreeks door de minster vernietigd binnen de 20 dagen na het verstrijken van de schorsingstermijn van de gouverneur.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

180

Beroepscommissie voor tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel gemeenten aantal ontvangen beroepen

aantal verzoeken om beroep te argumenteren

aantal ontvankelijke beroepen

aantal niet-ontvankelijke beroepen beslissingen van de beroepscommissie:

- bevestiging initiële sanctie

- initiële beslissing hervormd door beroepscommissie

■■Commentaar

De procedure voor het beroep bij tuchtzaken is geregeld in het besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutair gemeente- en provinciepersoneel.

Beroepscommissie voor tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel, preventieve schorsingen gemeenten aantal ontvangen beroepen tegen preventieve schorsing aantal ontvangen verzoeken om beroep te argumenteren aantal ontvankelijke beroepen

De beroepscommie voor tuchtzaken heeft in totaal 18 beroepen ontvangen van personeelsleden van de gemeenten. Er werden twee verzoeken om het beroep te argumenteren verstuurd. Alle beroepen werden ontvankelijk verklaard. De beroepscommissie voor tuchtzaken moet evenwel nog uitspraak doen over één beroep dat pas op het einde van het jaar 2007 is binnengekomen. De beroepscommissie heeft 9 beslissingen genomen. In twee gevallen werd de initiële sanctie, die door het gemeentebestuur werd opgelegd bevestigd. In 7 gevallen heeft de commissie gebruik gemaakt van haar hervormingsrecht. Van personeelsleden van de provincies is geen enkel beroep bij de beroepscommissie binnengekomen.

6 6

aantal niet-ontvankelijke beroepen beslissingen van de beroepscommissie

- bevestiging preventieve schorsing

- hervorming preventieve schorsing

■■Commentaar

De procedure voor het beroep bij preventieve schorsingen is geregeld in het besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutair gemeente- en provinciepersoneel. De beroepscommie voor tuchtzaken heeft in totaal 6 beroepen tegen een preventieve schorsing ontvangen van personeelsleden van de gemeenten. Alle beroepen werden ontvankelijk verklaard. De beroepscommissie heeft 5 beslissingen genomen. In drie gevallen werd de initiële

preventieve schorsing die door het gemeentebestuur werd opgelegd, bevestigd. In 4 gevallen heeft de commissie gebruik gemaakt van haar hervormingsrecht. De beroepscommissie heeft in verschillende dossiers de preventieve schorsing bevestigd en heeft op hetzelfde moment gebruik gemaakt van haar hervormingsrecht om wijzigingen aan te brengen bij de inhouding van het salaris. Bij het provinciepersoneel werd geen enkel beroep tegen een preventieve schorsing ingediend bij de beroepscommissie.

181

Tuchtmaatregelen bij het gemeentepersoneel gemeenten aantal ontvangen tuchtdossiers

aantal ontvangen beroepen

aantal ingewilligde beroepen

aantal niet-ingewilligde beroepen

motivering van niet-goedkeuring: - niet naleven vormvereisten

- niet naleven hoorplicht

- motiveringsplicht - redelijkheidsbeginsel - andere

â– â– Commentaar

Tot bij de inwerkingtreding (op 1 januari 2007) van de bepalingen van het gemeentedecreet die betrekking hebben op de tuchtregeling voor gemeentepersoneel, moesten de gemeenten, op basis van het decreet van 28 april 1993 houdende regeling, voor het Vlaamse Gewest, van het bestuurlijk toezicht op de gemeenten, wanneer zij een tuchtstraf oplegden aan statutaire personeelsleden, op straffe van nietigheid het tuchtstrafbesluit, samen met het volledige dossier, toesturen aan de Vlaamse Regering op dezelfde dag dat het desbetreffende besluit aan het betrokken personeelslid werd betekend. Deze verplichting gold enkel voor maximumstraffen (afzetting of ontslag van ambtswege) en zware straffen (terugzetting in graad, schorsing en inhouding van wedde). Bij lichte straffen (waarschuwing of berisping) moest het besluit en het dossier toegestuurd worden aan de gouverneur. Het personeelslid in kwestie kon dan binnen de dertig dagen na ontvangst van het tuchtstrafbesluit beroep aantekenen bij de Vlaamse Regering voor de maximumstraffen en de zware

straffen en bij de gouverneur voor de lichte straffen. Binnen de zestig dagen na ontvangst van het beroep moest de Vlaamse minister, bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden, of de gouverneur, al naargelang het geval, ter zake een besluit treffen, houdende de goedkeuring of de niet-goedkeuring van het besluit waartegen beroep werd aangetekend. Verstreek deze termijn van zestig dagen zonder dat een ministerieel besluit werd getroffen, werd het tuchtstrafbesluit waartegen beroep werd aangetekend, geacht stilzwijgend te zijn goedgekeurd. Dit gebeurde in geen enkel beroepsdossier. Sedert de inwerkingtreding van de bepalingen over tucht uit het gemeentedecreet vervalt deze regeling. Beroepen moeten thans worden aangetekend bij een onafhankelijke beroepscommissie voor tuchtzaken ingediend. De hier verstrekte gegevens betreffen tuchtdossiers die opgestart waren onder de oude regeling en dus in de loop van begin 2007 nog werden afgehandeld op basis van deze regeling.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

182

Klachten over het personeelsbeleid in de OCMW’s minister inhoud klacht bij minister

hoedanigheid klager raadslid

aanwerving en bevordering

resultaat klacht andere

vernietigingen minister

geen toezichtsmaatregel

benoemingen evaluatie en ontslag verloven en afwezigheden anciënniteit / functionele loopbaan toelagen en vergoedingen relatie vakorganisatie - overheid andere

totaal gouverneurs inhoud klacht bij gouverneur aanwerving en bevordering

benoemingen

resultaat klacht

hoedanigheid klager

schorsing gouverneur

geen toezichtsmaatregel

raadslid

andere

evaluatie en ontslag

verloven en afwezigheden

anciënniteit / functionele loopbaan

toelagen en vergoedingen

relatie vakorganisatie - overheid

andere

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief van de klacht is. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen.

■■Commentaar

24,5% van de ingezonden klachten (15 op 61 klachten) heeft geleid tot een schorsing door de gouverneurs. Ten opzichte van vorig jaar is dit een stijging van 7,8%. Het totale aantal klachten dat werd ingeleid bij de gouverneur is nochtans gedaald van 72 naar 61. Klachten

inzake “aanwerving en bevordering” (15) en de rubriek “andere” (16) zijn de meest voorkomende onderwerpen bij klachten. Er werden 9 klachten ingediend bij de minister. Geen enkele klacht gaf aanleiding tot een vernietiging.

183

Beroep tegen ontslag na negatieve evaluatie(s) of negatieve evaluatie (wettelijke graden) voor de OCMW’s aantal: - ontvangen besluiten

- ontvangen beroepen

- goedgekeurde besluiten - niet-goedgekeurde besluiten

motivering van niet-goedkeuring: - niet naleven vormvereisten - niet naleven hoorplicht - motiveringsplicht

- redelijkheidsbeginsel - andere

■■Commentaar

Wanneer ze een statutair personeelslid ontslaan als gevolg van één of meer negatieve evaluaties, moeten de OCMW’s dit ontslagbesluit samen met het volledige dossier, op straffe van nietigheid, opsturen aan de Vlaamse Regering op dezelfde dag dat ze het ontslagbesluit aan het betrokken personeelslid betekenen (artikelen 43bis en volgende van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn). Het betrokken personeelslid kan tegen het ontslagbesluit beroep aantekenen bij de Vlaamse Regering. Secretarissen en ontvangers kunnen ook beroep aantekenen bij de Vlaamse Regering tegen een negatieve evaluatie. In 2007 ontving de Vlaamse Regering 1 besluit. De betrokkene heeft ook een beroep ingesteld tegen dat besluit. Om redenen van het niet voldoen aan de motiveringsplicht werd het

ontslag na ongunstige evaluatie niet goedgekeurd door de Vlaamse Regering. De Vlaamse Regering ontving geen beroepen van secretarissen en ontvangers tegen een negatieve evaluatie.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

184

Tuchtmaatregelen tegen OCMW-personeel OCMW aantal ontvangen tuchtdossiers

aantal ontvangen beroepen

aantal ingewilligde beroepen aantal niet-ingewilligde beroepen

motivering van niet-goedkeuring: - niet naleven vormvereisten - niet naleven hoorplicht - motiveringsplicht - redelijkheidsbeginsel - andere

■■Commentaar

Wat de OCMW’s betreft voorziet de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn dat tuchtstraffen van schorsing voor drie maanden, de terugzetting in graad, het ontslag van ambtswege of de afzetting, onderworpen zijn aan het advies van het college van burgemeester en schepenen en aan de goedkeuring van de deputatie bij de provincieraad. Tegen de beslissing van de deputatie (goedkeuring of niet-goedkeuring van het tuchtstrafbesluit) kan, al naargelang het geval, beroep worden aangetekend door het gesanctioneerde personeelslid of het sanctionerende bestuur binnen een termijn van vijftien dagen na de kennisgeving van het besluit van de deputatie bij de Vlaamse Regering. De Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden dient over het beroep uitspraak te doen binnen een termijn van drie maanden na ontvangst van het beroep. Deze termijn kan eenmalig worden verlengd voor eenzelfde periode.

Wat de andere (lichtere) tuchtstraffen betreft dan deze die vermeld zijn in bovenstaande paragraaf, geldt het algemeen bestuurlijk toezicht (schorsing en vernietiging) en is geen specifieke beroepsprocedure voorzien. De twee ontvangen en ook in beroep behandelde tuchtdossiers betroffen een afzetting en een terugzetting in graad.

185

Klachten over het personeelsbeleid in de provincies inhoud klacht bij minister

hoedanigheid klager raadslid

aanwerving en bevordering

resultaat klacht

schorsingen

vernietigingen

geen toezichtsmaatregel

andere 6

benoemingen

evaluatie en ontslag

relatie vakorganisatie - overheid

andere

verloven en afwezigheden anciënniteit / functionele loopbaan toelagen en vergoedingen

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief van de klacht is. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen. • De klachten die vermeld worden in de tabel die gaat over de inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk dezelfde als die die vermeld worden in de tabel resultaat van de klacht. Een klacht ingestuurd eind 2007 zal pas in 2008 behandeld worden. De inhoud van de klacht wordt al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat is nog niet bekend.

■■Commentaar

ln de loop van 2007 werden er bij de minister 15 klachten ingediend inzake de personeelsaangelegenheden bij de provinciale besturen. Na onderzoek werden er twee besluiten vernietigd en twee geschorst. De overige klachten leidden niet tot een toezichtmaatregel. Tuchtmaatregelen voor het provinciepersoneel Tot bij de inwerkingtreding (op 1 januari 2007) van de bepalingen van het provinciedecreet van 9 december 2005 die betrekking hebben op de tuchtregeling voor het provinciepersoneel, moesten de provincies, op basis van het decreet van 22 februari 1995 tot regeling van het bestuurlijke toezicht op de provincies in het Vlaamse Gewest, wanneer zij een tuchtstraf oplegden aan statutaire personeelsleden, op straffe van nietigheid het tuchtstrafbesluit samen met het volledige dossier, toesturen aan de Vlaamse Regering op dezelfde dag dat het desbetreffende besluit aan het betrokken personeelslid werd betekend. Het personeelslid in kwestie

kon binnen de dertig dagen na ontvangst van het tuchtstrafbesluit beroep aantekenen bij de Vlaamse Regering. Binnen de zestig dagen na ontvangst van het beroep moest de Vlaamse minister, bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden, ter zake een besluit treffen, houdende de vernietiging van het desbetreffende besluit of de afwijzing van het beroep. Verstreek deze termijn van zestig dagen zonder dat een ministerieel besluit werd getroffen, werd het beroep geacht te zijn afgewezen. Dit gebeurde in geen enkel dossier. In 2007 is er 1 ingewilligd beroep geweest. Sedert de inwerkingtreding van de bepalingen over tucht uit het provinciedecreet vervalt deze regeling. Beroepen moeten thans worden aangetekend bij een onafhankelijke Beroepscommissie voor tuchtzaken.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

186

2.2.4 Globaal overzicht klachten Overzicht klachten klachten over het financiĂŤle beleid

klachten over het personeelsbeleid

andere klachten

2007 2006 2005 2004 2003 2007 2006 2005 2004 2003 2007 2006 2005 2004 2003 gemeenten en gewone gemeentebedrijven

107

139

138

131

OCMW's provincies en gewone provinciebedrijven

totaal 2007 2006 2005 2004 2003 gemeenten en gewone gemeentebedrijven

1.123 1.026 1.145

1.195 1.430

OCMW's

110

121

186

159

192

provincies en gewone provinciebedrijven

aantal klachten 2007 2006 2005 2004 2003 autonome provincie- en gemeentebedrijven, politiezones en OCMW-verenigingen

eredienstinstellingen

Totaal aantal klachten 2007

1280

2006

1221

2005

1424

2004

1490

2003

1768

141

169

155

199

213

887

750

851

858

1.086

103

187 3 Ontwikkelingen en realisaties op het vlak van het binnenlands bestuur, stedenbeleid en Inburgering

3.1 De beleidsbrieven 2007 Overzicht beleidsmaatregelen 2007-2008 -2008

• opstellen van een fiscaal pact met de lokale besturen

binnenlands bestuur Marino Keulen, Vlaams minister bevoegd voor het binnenlands bestuur, het stedenbeleid en de Inburgering heeft bij het Vlaams Parlement drie beleidsbrieven ingediend die ons Agentschap voor Binnenlands Bestuur aanbelangen: • beleidsbrief binnenlands bestuur – beleidsprioriteiten 2007-2008 • beleidsbrief stedenbeleid – beleidsprioriteiten 2007-2008 • beleidsbrief Inburgering – beleidsprioriteiten 2007-2008 Hieronder vindt u een opsomming van de belangrijkste beleidsmaatregelen die op stapel staan in het volgende werkjaar en dit voor het beleid inzake binnenlands bestuur, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid.

Afhandeling van de verkiezingen van 8 oktober 2006 en voorbereiding van de volgende verkiezingen: • verdere ondersteuning van de raden voor verkiezingsbetwistingen • ontsluiten van mandatendatabank voor het publiek Een moderne regelgeving voor de organisatie en werking van de lokale besturen en provincies tot stand brengen: • voorleggen van een OCMW-decreet aan het Vlaams Parlement • verfijning van het gemeente- en provinciedecreet • begeleiden van de besturen van de erediensten bij de invoering van het nieuwe financiële systeem • erkenning van islamitische eredienstbesturen Een goed financieel draagvlak creëren voor het lokale bestuur: • jaarlijks vaste groeivoet van 3,5% garanderen voor het Gemeente- en Provinciefonds • aanzet tot evaluatie van de verdelingscriteria van het Gemeentefonds • voorzien van een krediet van 83 miljoen euro ter compensatie van de opbrengst uit de Eliaheffing, dat werd afgeschaft door de Vlaamse Regering De lokale fiscaliteit inzetten als instrument voor beleidssturing: • ondersteunen van de gemeenten bij het toepassen van een lokale fiscale autonomie

Zorgen voor een sterk politiek en administratief management: • goedkeuring rechtspositieregeling voor het personeel van de gemeenten en provincies • begeleiding van de lokale besturen bij de invoering van de nieuwe rechtspositieregeling • afsluiten van een sectoraal akkoord 20082009 Ontwikkelen van een beleid gericht op de bestuurskracht van de kleinere gemeenten: • aandacht voor de gemeenten in de Vlaamse rand rond Brussel • onderzoek van de kennis van het Nederlands van de kandidaatburgemeesters van de randgemeenten • overleg plegen met vzw De Rand en de provinciegouverneur van VlaamsBrabant over het opvolgen van subsidiëringpraktijken van verenigingen in de randgemeenten Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur oriënteren naar meer coaching en begeleiding: • grotere beschikbaarheid van statistische gegevens over de lokale en provinciale besturen garanderen • herstructurering website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur • werking vormingscentrum voor lokale besturen • project lokale ombudswerking • project eenvoudigste gemeente

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

188

Overzicht beleidsmaatregelen 2007-2008 stedenbeleid

• communicatiecampagne 2008 • “Thuis in de stad”-prijs. • pilootproject stadsklassen

Verhogen van de leefbaarheid van de steden en dit zowel op stadsniveau als op wijkniveau: • beleidsovereenkomsten Stedenfonds 2008–2013 • ondersteuning stadsvernieuwingsprojecten, nieuwe projecten oproep 3

Versterken van de steden door samenwerking op verschillende bestuursniveaus: • uitbouw van partnerschap met de steden • samenwerking met het kenniscentrum Vlaamse steden • samenwerking andere beleidsdomeinen Vlaamse overheid, stadscontracten • samenwerking met het federale niveau • samenwerking met Europa

Verhogen van het samenleven in diversiteit en versterken van het democratisch draagvlak in de steden: • participatie-initiatieven in het Stedenfonds • werkgroep participatie van 15 juni 2007 tot december 2008 • originele en innovatieve projecten Verhogen van de kwaliteit van het bestuur in de steden: • verhoging kwaliteit bestuur via het Stedenfonds • stadsmonitor, actualisatie, verdere ontwikkeling en bekendmaking • onderzoek (2008–2009) naar gepaste strategische managementmodellen (Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen) • coaching stadsvernieuwingsprojecten • organisatie van masterclass stadsprojecten. • discussieplatform rasterstad – stadsregionale ontwikkeling Verhogen van de positieve beeldvorming van de steden: • website www.thuisindestad.be, uitbreiding met een interactief digitaal platform

Overzicht beleidsmaatregelen 2007-2008 Inburgering

• ondersteuning van de onthaalbureaus in de uitbouw van een professionele minderjarigenwerking • invoering gemeenschappelijke huisstijl Inburgering • Kruispuntbank Inburgering als draaischijf met betrekking tot de elektronische gegevensuitwisseling • cliëntvolgsysteem voor de registratie van de toeleiding van minderjarige anderstalige nieuwkomers Informeren en doorverwijzen van inburgeraars: • verdere ondersteuning van gemeenten • ondersteuning van OCMW’s in hun informatie- en doorverwijzingstaak • afstemming tussen aanbod onthaalbureau en OCMW

Inburgering Regelgeving: • aanpassing decreet en aanpassing doelgroep • verdere regulering administratieve geldboete • invoering waarborg en vergoeding Professionalisering van het inburgeringstraject: • tekstboek maatschappelijke oriëntatie (MO) • geïntegreerd doelenkader voor het primaire traject • standaardprofiel docenten MO • instrument voor intake MO • loopbaanoriëntatie voor inburgeraars met een educatief of sociaal perspectief • protocol loopbaanoriëntatie en inwerkingstraject • standaardprofiel voor trajectbegeleiders

Huizen van het Nederlands: • een rol voor de huizen van het Nederlands in controle taalbereidheid • verhoging begrotingskredieten • onderzoek naar outputfinanciering Civiel effect van het inburgeringsbeleid: • eerste dag van de inburgeraar Diversiteit Initiatieven ter versterking van het inburgeringsbeleid (managers van diversiteit): • lancering projectoproep managers van diversiteit 2008 • verdeling middelen en opvolging projecten • organisatie studiedag in samenwerking met de Koning Boudewijnstichting begin 2008

189

De diversiteitssector: • uitwerking aanbevelingen audit van de sector • erkenning van 10 nieuwe integratiediensten • wijziging minderhedendecreet, met ondermeer aandacht voor: -- versterking van het convenant als resultaatsen middelenverbintenis -- opzetten van een gebiedsdekkende werking -- criteria voor een realistische programmatie om de personeelsbezetting van de diensten te bepalen -- grotere bundeling en gelijkvormigheid op centraal niveau (via het Vlaams expertisecentrum) -- plaats van de doelgroepwerkingen ten aanzien van schippers en woonwagenbewoners (al dan niet binnen het minderhedendecreet) -- Brussel en de mogelijke rol van de Vlaamse Gemeenschapscommissie in de beleidscomponent en in de relatie tot de lokale besturen -- rol van de VVSG als ondersteuner van de lokale besturen • promotie van het belang van participatie en mogelijke inspraakmodellen via de communicatiekanalen van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur Selectie en opvolging van experimentele projectsubsidies: • publieksexperiment zijn met betrekking tot beeldvorming en discriminatie • projecten gelinkt aan managers van diversiteit, het inburgeringsbeleid en het woonwagenbeleid

Realisatie van voldoende en degelijke legale woonwagenterreinen: • onderzoek mogelijke overheveling van de subsidiëring van woonwagenterreinen naar woonbeleid • actualisatie brochure Wonen op wielen • overleg met minister bevoegd voor ruimtelijke ordening om na te gaan hoe privéterreinen voor en door woonwagenbewoners kunnen opgericht worden Coördinatie van het inburgerings- en diversiteitsbeleid: • ontwikkeling onderzoeksinstrumentarium, om integratie van etnisch-culturele minderheden in de Vlaamse samenleving in kaart te brengen • Agentschap voor Binnenlands Bestuur dient meerjarenplan in bij Europees Integratiefonds • steunpunt gelijkekansenbeleid voert een survey-onderzoek uit in het kader van het project integratiekaart • optimalisering van selectieprocedure impulsfonds voor het migrantenbeleid • onderzoeksopdracht met betrekking tot de verdere operationalisering van diversiteitsindicatoren op lokaal niveau • verdere stappen naar formele erkenning en structurele inbedding van de sociale tolk- en vertaaldiensten

3.2 Begroting 3.2.1 Binnenlands bestuur

Het begrotingsprogramma inzake binnenlands bestuur bestaat uit 5 belangrijke uitgavenpakketten: • lokale financiën: dotaties aan de fondsen en fiscaal pact (2.019.682.000 euro). Het belangrijkste krediet is ongetwijfeld het Vlaams Gemeentefonds met 1.828.328.000 euro. • vorming mandatarissen en ambtenaren lokale besturen en provincies (756.000 euro) • subsidiëring specifieke investeringen (5.425.000 euro) • werkingskosten, ondersteuning Agentschap voor Binnenlands Bestuur (1.074.000 euro) • uitgaven in verband met de verkiezingen van het Vlaams Parlement (375.000 euro) Met deze middelen draagt de Vlaamse overheid bij tot het bestuurlijk functioneren van de gemeenten, OCMW’s, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en provincies. 3.2.2 Stedenbeleid

Het begrotingsprogramma inzake stedenbeleid omvat voor 2008 een totaal bedrag van 131.478.000 euro aan beleidskredieten. Het overgrote deel van dit programma gaat naar het Stedenfonds (119.226.000 euro) en de ondersteuning van stadsvernieuwingsprojecten (10.669.000 euro).

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

190

Daarnaast worden er middelen voorzien voor: • werkingskosten: 276.000 euro. Deze middelen zijn bestemd voor de dagelijkse uitvoering van het stedenbeleid. Het krediet wordt tegenover 2007 uitgebreid met 150.000 euro voor externe ondersteuning van het team Stedenbeleid bij de opvolging van de stadscontracten en ondersteuning bij de stadsvernieuwingsprojecten • onderzoek en studiekosten: 207.000 euro • communicatie: 133.000 euro • communicatie, sensibilisering en vorming: 700.000 euro (voorafname Stedenfonds), ondermeer voor survey stadsmonitor in 2008 • “Thuis in de stad” prijs: 175.000 euro • subsidies voor originele en innoverende projecten: 101.000 euro 3.2.3 Inburgering

Het begrotingsprogramma inzake Inburgering omvat een totaal bedrag van 63.143.000 euro aan beleidskredieten voor wat het diversiteits- en inburgeringsbeleid betreft. Het bestaat uit volgende uitgavenpakketten: • uitgaven voor het inburgeringsbeleid en ondersteunende maatregelen (32.920.000 euro) • uitgaven voor het diversiteitsbeleid en ondersteunende maatregelen (14.665.000 euro) • uitgaven voor projecten managers van diversiteit (5.000.000 euro) • uitgaven voor ondersteuning en subsidiëring huizen van het Nederlands (4.663.000 euro) • subsidiëring voor aankoop en aanleg

van terreinen voor woonwagenbewoners (4.337.000 euro)

3.3 Binnenlands bestuur

De leden van de raden voor verkiezingsbetwistingen en hun plaatsvervangers worden aangesteld door de Vlaamse Regering voor een periode van zes jaar. Die periode is eenmaal hernieuwbaar. Bij besluit van 15 september 2006 heeft de Vlaamse Regering de leden van deze raden aangesteld.

3.3.1 Opstart nieuwe legislatuur in gemeenten, OCMW’s en provincies ■■Raden voor verkiezingsbetwistingen

In iedere provincie is een raad voor verkiezingsbetwistingen, dat een administratief rechtscollege is, opgericht. Deze raad vervangt de deputatie als rechtsmacht in eerste aanleg in kiesrechtzaken. Iedere raad voor verkiezingsbetwistingen bestaat uit drie leden en drie plaatsvervangers. Bepaalde personen mogen geen deel uitmaken van een raad voor verkiezingsbetwistingen, namelijk de leden van en de kandidaten voor de verkiezingen van: • kamer van volksvertegenwoordigers • senaat • Vlaams Parlement • Europees Parlement • provincie-, gemeente-, districts- en OCMW-raden • college van burgemeester en schepenen Dit voor de zittingsperiode waarvoor de desbetreffende verkiezing georganiseerd is. Daarnaast worden ook de leden van de rechterlijke macht, de staatsraden, de auditeurs van de Raad van State, de leden van het Grondwettelijk Hof en de gouverneurs uitgesloten van deelname aan een raad voor verkiezingsbetwistingen.

Het secretariaat van de raad voor verkiezingsbetwistingen wordt waargenomen door de gouverneur. Die kan in zijn taak worden bijgestaan door het personeel dat de provinciale afdeling van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur hem daartoe ter beschikking stelt. De raad voor verkiezingsbetwistingen is bevoegd voor: • de algemene ongeldigverklaring van de verkiezingen • de aanpassing van de zetelverdeling of de rangorde van de gekozenen • de individuele vervallenverklaring van een mandaat (onder andere bij het niet indienen van de aangifte van de verkiezingsuitgaven of het niet in acht nemen van de beperkingen inzake verkiezingspropaganda) • sommige andere geschillen, vermeld in het gemeentedecreet, het provinciedecreet en de OCMW-wet De raad voor verkiezingsbetwistingen is niet bevoegd om uitspraak te doen over betwistingen met betrekking tot de rechtstreekse verkiezingen van de schepenen en de rechtstreekse verkiezing van de OCMWraad en het vast bureau in de zes Vlaamse randgemeenten rond Brussel. De zes randgemeenten zijn Drogenbos, Kraainem, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode, Wemmel en

191

Wezembeek-Oppem. Daarvoor blijft de deputatie bevoegd. Daarnaast is de raad voor verkiezingsbetwistingen niet bevoegd om uitspraak te doen over betwistingen inzake de gemeenteraadsverkiezingen, de rechtstreekse verkiezing van de schepenen, de OCMW-raad en het vast bureau in de gemeente Voeren. Daarvoor blijft het college van provinciegouverneurs bevoegd.

Raad voor verkiezingsbetwistingen Oost-Vlaanderen Gouvernementstraat 1 9000 Gent

Bezwaarschriften moeten worden neergelegd op het secretariaat van de raad voor verkiezingsbetwistingen of aangetekend via de post worden verzonden, en voldoen aan de vormvereisten vermeld in artikel 85ter van de gemeentekieswet. De behandeling voor de raad voor verkiezingsbetwistingen gebeurt schriftelijk en is tegensprekelijk. De raad voor verkiezingsbetwistingen doet uitspraak binnen dertig dagen na de indiening van het bezwaar. De rechtszitting is openbaar, tenzij dat gevaar kan opleveren voor de openbare orde of de goede zeden. De Vlaamse Regering mag aan de leden van de raad voor verkiezingsbetwistingen op geen enkele wijze enige instructie geven over de wijze waarop zij hun bevoegdheid uitoefenen.

Raad voor verkiezingsbetwistingen West-Vlaanderen Burg 4 8000 Brugge

De secretariaten van de vijf raden voor verkiezingsbetwistingen zijn gevestigd op volgende adressen: Raad voor verkiezingsbetwistingen Antwerpen Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Raad voor verkiezingsbetwistingen Limburg Universiteitslaan 1 3500 Hasselt

Raad voor verkiezingsbetwistingen Vlaams-Brabant Philipssite 5, 1ste verdieping 3001 Leuven

■■Introductieprogramma voor nieuw

• 3 infoavonden voor de nieuw gekozen OCMW-raadsleden en dit op 10 locaties verspreid over heel Vlaanderen (van februari 2007 tot april 2007) • 1 infodag voor de uitvoerende mandatarissen (één in elke provincie), met naast het plenaire gedeelte keuze tussen een aantal workshops (van februari 2007 tot maart 2007) • 1 infoavond voor de mandatarissen van de gemeenten in de Vlaamse rand rond Brussel De opkomst voor deze infosessies lag erg hoog. In totaal hebben bijna 4000 mandatarissen één van de cycli van de introductieprogramma’s gevolgd.

gekozen mandatarissen ■■Mandatendatabank

Eind 2006 tot de eerste helft van 2007 werd in partnerschap tussen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur, de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten, de Vlaamse Federatie van Gemeentesecretarissen, de Vereniging van Vlaamse OCMW-secretarissen, de Vlaamse Lokale Ontvangers en de Vlaamse Gewestelijke Ontvangers een introductieprogramma georganiseerd voor de nieuw gekozen mandatarissen.

In 2007 heeft het Agentschap voor Binnenlands Bestuur werk gemaakt van een mandatendatabank. Van vier lokale besturen - de gemeenten, OCMW’s, provincies en Antwerpse districten - worden de gegevens van de mandatarissen bijeengebracht.

Opzet van het introductieprogramma was de nieuw gekozen mandatarissen te laten kennismaken met de verschillende aspecten waar zij zullen mee te maken krijgen bij het uitoefenen van hun mandaat.

Elk bestuur is (wettelijk) zelf verantwoordelijk voor het actueel houden van de gegevens die in deze databank zitten. Via een webtoepassing kunnen zij onmiddellijk en betrekkelijk eenvoudig de gegevens van hun mandatarissen wijzigen. Het opsturen van papieren processen-verbaal is hierdoor overbodig geworden.

Er werden aparte programma’s georganiseerd voor de verschillende besturen: • 3 infoavonden voor de nieuw gekozen gemeenteraadsleden en dit op 20 locaties verspreid over heel Vlaanderen (van november 2006 tot februari 2007)

Er worden verschillende gegevens van de mandatarissen geregistreerd. Naast de vanzelfsprekende, zoals naam, geslacht, partij en geboortedatum bevat de databank ook data over een beperkt aantal cumulaties zoals parlementsleden en ministers. Al

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

192

deze gegevens van de mandatarissen en de gegevens van de gemeentes worden op de website (http://mandatenbeheer-publicatie. vlaanderen.be) voor het publiek toegankelijk. De databank is ook bereikbaar via een link op de site van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur.

de provincies van het Vlaamse Gewest een gemeenschappelijk wettelijk kader voor de werving, de selectie, de proeftijd, de evaluatie, de bevordering, het salaris, de toelagen en de vergoedingen, de verloven en afwezigheden, enz. voor het voltallige personeel van de gemeenten en provincies.

Het digitaliseren van deze gegevens helpt het agentschap in zijn begeleidende en controlerende taak, maar laat ook toe een overzicht te krijgen van de lokale mandatarissen in Vlaanderen. In het eerste deel van deze publicatie vindt u een aantal cijfers en tabellen die iets vertellen over het aantal vrouwen, jongeren, … in de lokale besturen.

Dit besluit is geen vrijblijvende aanbeveling, maar een verplicht toe te passen regelgevende tekst. De besturen hebben wel een jaar de tijd om hun regelingen aan te passen. In vele gevallen zullen de bestaande regelingen trouwens in de meeste opzichten nu al passen binnen het nieuwe verplichte raamkader.

3.3.2 Verdere implementatie

Met een ander besluit heeft de Vlaamse Regering op 21 december 2007 de voorwaarden vastgesteld waaronder de ambten van gemeentesecretaris, gemeentelijk financieel beheerder, OCMW-secretaris en OCMW-ontvanger deeltijds kunnen worden uitgeoefend. In hetzelfde besluit werd ook bepaald in welke gevallen en op welke wijze het ambt van gemeentelijk financieel beheerder of van OCMW-ontvanger door een gewestelijke ontvanger kan worden uitgeoefend.

gemeente- en provinciedecreet en aanpassing ervan

Het gemeentedecreet, het provinciedecreet en de bij decreet van 7 juli 2006 gewijzigde OCMW-wet geven de Vlaamse Regering de opdracht een aantal uitvoeringsmaatregelen inzake personeelsaangelegenheden te nemen. Een besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2007 zorgt vanaf nu voor een raamkader betreffende de rechtspositieregeling van het personeel van gemeenten en provincies. Het besluit bevat soms dwingende bepalingen, geeft de besturen vaak de keuze tussen een minimumregeling en een maximale regeling of laat de besturen vaak ook vrij om sommige regelingen al dan niet op te nemen in de plaatselijke rechtspositieregelingen. Voor het eerst is er nu voor de gemeenten en

In uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 betreffende de organisatie van de beroepscommissie voor tuchtzaken werd deze beroepscommissie in het voorjaar voor het eerst samengesteld, en heeft zij sedertdien haar werkzaamheden opgestart en de beroepen inzake tucht behandeld, die op basis van het gemeentedecreet en het provinciedecreet voortaan niet meer door de minister bevoegd voor binnenlandse aangelegenheden

worden behandeld, maar door een onafhankelijke beroepscommissie. 3.3.3 OCMW-decreet

Op 6 juli 2005 keurde het Vlaams Parlement het gemeentedecreet goed. Dit decreet was de eerste eigen organieke regeling voor de gemeenten van het Vlaamse Gewest en vervangt, op enkele uitzonderingen na, de Nieuwe Gemeentewet. Op 2 juni 2006 keurde het Vlaams Parlement al een aantal wijzigingen aan het voornoemde decreet goed. Wijzigingen die grotendeels te maken hadden met de gemeente- en provincieraadsverkiezingen die op 8 oktober 2006 voor het eerst autonoom werden georganiseerd door de Vlaamse overheid. De Vlaamse Regering had reeds bij het tot stand brengen van het gemeente- en provinciedecreet ervoor geopteerd om de principes en de uitgangspunten die aan de grondslag lagen van het gemeentedecreet zoveel als mogelijk ook toe te passen op de OCMW’s. Om die reden is bij decreet van 7 juli 2006 de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn op een aantal punten aangepast, andermaal in functie van de reeds genoemde gemeente- en provincieraadsverkiezingen en de gevolgen hiervoor voor de installatie van de nieuwe raden. De wijzigingen aan de maatregelen wat betreft personeel, financiën en toezicht bleven eerder beperkt. De Vlaamse Regering opteerde er immers voor om deze bepalingen in een tweede fase aan te passen.

193

Met deze tweede fase is een aanvang genomen in 2007. Er is een aanzet gegeven tot het uitschrijven van een ontwerp van OCMW-decreet dat zoveel als mogelijk zal gefocust zijn op het gemeentedecreet. De aanpassingen uit het decreet van 7 juli 2006 hadden dan ook, in functie van de nakende gemeente- en provincieraadsverkiezingen, tot doel de bestuurlijke organisatie van de OCMWâ€™s maximaal af te stemmen op deze van de gemeenten. Tussen beide besturen bestaat immers een grote samenhang. Voor de burger vormen de gemeentelijke en OCMW-diensten niet alleen ĂŠĂŠn geheel, maar bovendien wordt de OCMWraad gekozen door de gemeenteraad (met uitzondering van de faciliteitengemeenten, waar de OCMW-raad rechtstreeks verkozen wordt door de kiezers) en is de organisatie en de werking van beide lokale besturen gelijklopend. Het zou dan ook niet goed zijn dat burgers en lokale bestuurders met verschillende regelgevingen geconfronteerd worden afhankelijk van de lokale overheid waar zij zich aanbieden. Het voorbije jaar werd reeds enorm veel werk verzet. De eerste teksten van het ontwerp van OCMW-decreet en de daarbij horende memorie van toelichting werden klaargestoomd. Diverse knelpunten werden afgetoetst en besproken met het politieke niveau en met diverse belangengroepen. Bovendien werd beroep gedaan op de deskundigheid van een advocatenbureau om de door de administratie, in samenspraak met het kabinet, opgestelde ontwerpteksten te screenen en hieromtrent juridisch advies te verstrekken. Op 15 februari 2008 heeft de Vlaamse Regering het ontwerp van

OCMW-decreet principieel goedgekeurd. Uiteraard blijft er nog veel werk te doen. Bedoeling is alleszins om in de loop van 2008 het OCMW-decreet te finaliseren. Tezelfdertijd zullen, waar nodig, ook het gemeente- en provinciedecreet worden aangepast aan de nieuwe inzichten die in het OCMW-decreet verwoord zijn, om zo de regelgeving voor de lokale besturen zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen. 3.3.4 Tucht mandatarissen

Door de Lambermontakkoorden is de tuchtbevoegdheid over de lokale uitvoerende mandatarissen toevertrouwd aan de Vlaamse overheid. Meer bepaald gaat het om de volgende uitvoerende mandatarissen: de burgemeester, de schepenen, de voorzitters van de gemeenteraad, de voorzitters van de districtsraden en de voorzitters en de leden van de districtscolleges in Antwerpen, de voorzitter en de ondervoorzitter van de raden voor maatschappelijk welzijn en de voorzitters en de gedeputeerden van de provincieraden. Zij kunnen door de Vlaamse Regering worden geschorst of afgezet wegens kennelijk wangedrag of grove nalatigheid. In het besluit van 15 juni 2007 van de Vlaamse Regering wordt de procedure voor de behandeling van tuchtzaken tegen lokale en provinciale mandatarissen geregeld. Dit besluit is enkel van toepassing op die mandatarissen die werden verkozen of aangesteld na de algehele vernieuwing van de raden ingevolge de gemeente- en provincieraadsverkiezingen van 8 oktober 2006. Dit betekent echter niet dat mandata-

rissen die na de verkiezingen van 8 oktober herverkozen werden en in hun gemeentelijk of provinciaal mandaat werden bevestigd, niet zouden kunnen gesanctioneerd worden voor feiten die zij hebben gepleegd in de vorige legislatuur. De gouverneur is aangeduid als tuchtonderzoeker. Door de aanduiding van de provinciegouverneur als tuchtonderzoeker wordt de onpartijdigheid van de feitelijke tuchtoverheid, namelijk de Vlaamse Regering, gevrijwaard. Mede om die onpartijdigheid nog te versterken, is bepaald dat, wanneer een tuchtdossier betrekking heeft op een gedeputeerde of een voorzitter van de provincieraad, het tuchtonderzoek gevoerd wordt door de gouverneur van een andere provincie. De aanstelling van de desbetreffende gouverneur zal gebeuren door de Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden. De Vlaamse Regering kan enkel een tuchtstraf opleggen nadat de betrokken mandataris werd gehoord. Er is een verjaringstermijn voorzien van 3 maanden waarbinnen de tuchtprocedure moet worden opgestart. Deze termijn begint te lopen vanaf het ogenblik dat de Vlaamse Regering het tuchtverslag van de, met het onderzoek gelaste gouverneur heeft ontvangen. De hoorzitting zelf kan worden gehouden door de administratie die hiervoor een of meerdere medewerkers aanduidt. Het is de leidend ambtenaar van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur die hiertoe de ambtenaren aanstelt. Het spreekt vanzelf dat bij die hoorzitting, die weliswaar achter gesloten deuren plaatsvindt, een vertegenwoordiger van de tuchtoverheid kan aanwezig zijn.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

194

3.3.5 Decreet erediensten ■■Nieuwe financiële

beleidsinstrumenten De omzendbrief van 12 januari 2007 licht de nieuwe regeling toe voor de financiële beleidsinstrumenten voor de besturen van de eredienst. Die nieuwe regeling is vervat in het besluit van de Vlaamse Regering van 13 oktober 2006 (het reglement) en het ministerieel besluit van 27 november 2006 (de modellen). In 2007 werden die nieuwe regels al volledig toegepast bij een aantal proefbesturen, in 2008 volgen alle besturen van de eredienst, die intussen wel al voor het eerst een meerjarenplan hebben opgesteld. De omzendbrief van 8 juni 2007 verduidelijkt de procedure voor de vrijgave van de borg gesteld door de penningmeesters van de besturen van de eredienst. Die borg werd niet meer opgelegd in de nieuwe regeling. ■■Erkenningen van islamitische en

protestantse geloofsgemeenschappen In december 2007 erkende Vlaams minister Marino Keulen zes islamitische lokale geloofgemeenschappen (moskeeën). Deze erkenning kan zonder overdrijven historisch genoemd worden. Het ging immers om de allereerste erkenning van islamitische geloofsgemeenschappen in Vlaanderen. Samen met de zes moskeeën erkende minister Keulen ook nog negen protestantse geloofsgemeenschappen. Dit zijn de eerste protestantse parochies die erkend worden onder de nieuwe regelgeving. Eerder waren er wel al 30 protestantse parochies erkend.

De islam werd in 1974 als godsdienst erkend. Vóór de erkenning door minister Keulen van de zes moskeeën was het de enige van de zes erkende (rooms-katholieke, protestantse, anglicaanse, israëlitische, orthodoxe en islamitische) erediensten waarvan nog geen enkele lokale geloofsgemeenschap aanspraak kon maken op erkenning en de bijhorende subsidies. De gewesten zijn sedert de Lambermontakkoorden van 2001 bevoegd voor de erkenning van de lokale geloofsgemeenschappen. Het decreet op de erediensten van 7 mei 2004 regelt de erkenning en financiering van de erediensten in Vlaanderen. Met een uitvoeringsbesluit van 30 september 2005 worden daaraan voorwaarden gekoppeld die gelden voor de geloofsgemeenschappen van alle erkende erediensten. De minister wil de twee resterende jaren van de regeerperiode nog een aantal moskeeën erkennen, zodat er op het einde van de regeerperiode een dertigtal erkend zullen zijn en door de overheid gefinancierd zullen worden. De voordracht voor de erkenning van een lokale geloofsgemeenschap moet gebeuren door het representatief orgaan van de betrokken eredienst. Voor de zes moskeeën en de negen protestantse parochies waren dit respectievelijk de Moslimexecutieve en de Administratieve Raad van de ProtestantsEvangelische Eredienst. Om erkend te worden moet een lokale geloofsgemeenschap van welke godsdienst ook aan een aantal criteria voldoen die zijn vastgelegd in een besluit van de Vlaamse Regering van 30 september 2005 houdende

vaststelling van de criteria voor de erkenning van plaatselijke kerk- en geloofsgemeenschappen van de erkende erediensten. Zo moet ze het Nederlands gebruiken in contacten met de overheid en als voertaal bij de werking. Het gebruik van het Nederlands is wel niet verplicht als taal van de liturgie. Verder moet ze individuen weren die handelen of oproepen om te handelen in strijd met de grondwet en het verdrag van de rechten van de mens, of die oproepen tot haat, moet ze een bedienaar van de eredienst hebben die voldoet aan de inburgeringsplicht en moet ze tenslotte haar maatschappelijke relevantie aantonen (aantal gelovigen, functionering binnen de lokale gemeenschap,…). Tenslotte moet ze een financieel plan voor de werking kunnen voorleggen. Alvorens erkend te worden moet ook nog het advies ingewonnen worden van het provinciebestuur, van de gemeentebesturen die tot de gebiedsomschrijving behoren van de te erkennen geloofsgemeenschap en van de minister van Justitie. De termijn binnen dewelke het advies moet gegeven worden bedraagt vier maanden. Wordt binnen die termijn geen advies verstrekt dan wordt het advies als gunstig beschouwd. Bij de beoordeling van de erkenningsaanvraag door de federale minister van Justitie worden elementen van de staatsveiligheid of de openbare orde in rekening gebracht. Bij ontstentenis van een gunstig advies op basis van opmerkingen van de staatsveiligheid, wordt de erkenningsprocedure opgeschort. Van de acht islamitische geloofsgemeenschappen die door de moslimexecutieve

195

werden voorgedragen voor erkenning, was dit het geval voor 2 moskeeën. Door de erkenning door de Vlaamse overheid, zullen de wedden en pensioenen van de bedienaar van de eredienst in de betrokken lokale geloofsgemeenschap worden betaald door het ministerie van Justitie. Verder zal de Vlaamse overheid 30 procent van de bouwkosten voor de infrastructuur van het gebedshuis (bouwen, verbouwen, uitbreiden en buitengewone herstellingen) subsidiëren. De gemeenten dragen bij in de tekorten van de rekeningen van de protestantse parochies. De provincies doen dit voor de moskeeën. De volgende zes moskeeën zijn erkend op 22 december 2007: • Assounah, Desselgem (Marokkaans) • Beraat, Diest (Turks) • Mehmet Akif, Antwerpen (Turks) • Noor Ul Haram, Antwerpen (Pakistaans) • Selimiye, Heusden-Zolder (Turks) • Yavuz, Gent (Turks) De volgende negen protestantse parochies zijn erkend op 22 december 2007: • Duitstalige protestantse kerk, Antwerpen (Antwerpen, Stabroek, Kapellen, Brasschaat, Schoten) • protestants-evangelische kerk, Antwerpen (Hoboken) • protestants-evangelische kerk, Antwerpen (Berchem) • protestants-evangelische kerk, Beringen (Koersel, Beringen, Heusden-Zolder, Ham) • protestants-evangelische kerk, Brugge (Brugge, Damme, Zedelgem, Blanken-

berge, Oostkamp, Wingene) • protestants-evangelische kerk, Ieper • protestants-evangelische kerk, Kessel-Lo (Leuven, Kessel-Lo, Holsbeek, Aarschot, Kortenaken, Bekkevoort, Diest, Scherpenheuvel) • protestants-evangelische kerk, Heverlee (Leuven, Tienen, Herent, Rotselaar, Lubbeek) • protestants-evangelische kerk, Lombardsijde (Middelkerke, Nieuwpoort)

• versterken van de steden door samenwerking op verschillende bestuursniveaus Bij de uitwerking van deze doelstellingen zijn belangrijke pijlers: het witboek De Eeuw van de Stad, de bevindingen uit de stadsmonitor en de opvolging van de aanbevelingen van de visitatiecommissie Stedenfonds uit 2005 3.4.1 Verhogen van de leefbaarheid van de steden en dit zowel op

3.4 Stedenbeleid

stadsniveau als op wijkniveau ■■Nieuwe overeenkomsten Stedenfonds

Voor het Vlaamse stedenbeleid blijven de centrale uitdagingen: het tegengaan van de stadsvlucht en de verhoging van het democratisch draagvlak. Uit de stadsmonitor blijkt dat het met de steden de goede kant opgaat: de stadsvlucht in absolute cijfers is gestopt en de tevredenheid van de stadsbewoners over hun stad is gestegen. Aan de andere kant leert de stadsmonitor dat de betaalbaarheid van wonen daalt en dat sociaaleconomisch sterkere gezinnen met jonge kinderen blijven vertrekken naar de rand. Voor de concrete realisatie van het Vlaamse stedenbeleid worden 5 doelstellingen geformuleerd: • verhogen van de leefbaarheid van de steden en dit zowel op stadsniveau als op wijkniveau • verbeteren van het samenleven in diversiteit en versterken van het democratische draagvlak in de steden • verhogen van de kwaliteit van het bestuur in de steden • verhogen van de positieve beeldvorming van de steden

2008 - 2013 Voor het afsluiten van de nieuwe beleidsovereenkomst Stedenfonds 2008-2013 zijn in 2007 met de steden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) afspraken gemaakt en nieuwe accenten overeengekomen. In de beleidsovereenkomsten werd meer aandacht besteed aan het strategische niveau en het formuleren van maatschappelijke effecten. De stadsmonitor dient hiervoor als basis en de steden werden hierbij ondersteund door het team Stedenbeleid en de Studiedienst van de Vlaamse Regering. ■■Stadsvernieuwingsprojecten

voor de 13 centrumsteden, de 21 provinciale steden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie In het verleden (vanaf 2002) werd reeds aan 17 stadsvernieuwingsprojecten een projectsubsidie toegekend, deze projecten zijn nog lopende en zullen in de toekomst intensief begeleid worden.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

196

Op 6 juli 2007 heeft de Vlaamse Regering 15 projecten (shortlist) geselecteerd die in 2007, 2008 of 2009 in aanmerking kunnen komen voor projectsubsidie. Drie van deze projectsubsidies werden al aangerekend op het budget 2007. Naast de projectsubsidies werden in 2007 tien projecten geselecteerd voor conceptsubsidie. Conceptsubsidie wordt ingezet voor de begeleiding van een stad bij de ontwikkeling van een stevige projectbasis en innoverende projectvisie voor een stadsvernieuwingsproject. 3.4.2 Verbeteren van het samenleven in diversiteit en versterken van het democratische draagvlak in de steden ■■Werkgroep participatie

In juni 2007 werd een werkgroep participatie geïnstalleerd voor een periode van 18 maanden. De werkgroep heeft tot doel de competentie van de lokale besturen op vlak van participatief bestuur te versterken. Naast de inventarisatie van goede praktijken zal de werkgroep tegen eind juni 2008 ook aanbevelingen formuleren ter stoffering van het lokale beleid. ■■Innoverende en originele projecten

Vanaf het najaar 2007 ondersteunt het Vlaamse stedenbeleid innoverende en originele projecten die uit de gemeenschap zelf in casu het buurt- of verenigingsleven - komen. De projecten die ondersteund worden hebben ook een voorbeeldfunctie.

3.4.3 Verhogen van de kwaliteit van het bestuur in de steden ■■De stadsmonitor

De stadsmonitor brengt in kaart hoe leefbaar een stad is en hoe duurzaam de ontwikkeling. De geactualiseerde stadsmonitor werd eind maart 2007 aan een ruim publiek voorgesteld. Bij de opmaak van de strategische en financiële meerjarenplanning en de beleidsovereenkomst Stedenfonds 2008 – 2013 vormde de stadsmonitor een nuttig instrument om het toekomstige beleid te onderbouwen. Naast actualisering is ook werk gemaakt van de verdere ontwikkeling van de stadsmonitor. Het beheer van de stadsmonitor is de voorbije jaren waargenomen door het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling. Eind 2007 werd het beheer volledig overgenomen door de Vlaamse overheid. De stadsmonitor wordt in 2008 een derde maal geactualiseerd. Voor een 40-tal indicatoren, waarbij gepeild wordt naar de mening van stadsbewoners, wordt opnieuw een survey uitgevoerd. ■■Onderzoek gepaste strategische

managementmodellen Aan het Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen (SBOV) werd de opdracht gegeven een tweejarig (2007 – 2009) onderzoek uit te voeren naar gepaste strategische managementmodellen. Het onderzoek moet uitmonden in een instrumentarium, dat de beleidsverantwoordelijken binnen de 13 centrumsteden helpt bij de vormgeving, (zelf)evaluatie en bijsturing van hun strategisch besluitvormingsproces.

■■Organisatie van een Europadag

Naast de mogelijkheden om Europese fondsen te verwerven, zijn steden ook vragende partij voor meer interregionale samenwerking en netwerking en voor de uitwisseling van kennis en ervaring. In het najaar van 2007 werd een Europa-infodag voor de dertien centrumsteden georganiseerd. Op basis van concrete vragen en opportuniteiten en voortbouwend op de conclusies en evaluatie van de infodag, zal in 2008 ook een meer doorgedreven initiatief genomen worden, namelijk een Europa-opleiding voor stadsambtenaren en politici. Om dit proces in goede banen te leiden werd met diverse partners een Europa-stuurgroep opgericht. 3.4.4. Verhogen van de positieve beeldvorming van de steden ■■Communicatiecampagne 2007

Op 16 april 2007 werd de verhalenwedstrijd Wat is jouw favoriete plek in de stad? gelanceerd. 650 mensen dienden 750 enthousiaste verhalen in. Van de winnende verhalen zijn ondertussen 74 mini-reportages gemaakt. In het najaar 2007 werden de promotiefilmpjes vijf weken lang op de regionale tv-zenders getoond. ■■“Thuis in de stad”-prijs 2007

In het najaar 2007 werd voor de zevende maal de “Thuis in de stad”-prijs uitgereikt. In 2007 is gezocht naar stadsprojecten die op drie domeinen vernieuwend zijn. De prijs 2007 bestond uit 3 categorieën: categorie 1 een fysiek ruimtelijk project waarbij verschillende aspecten van stedelijkheid aan bod komen, categorie 2 een innovatief project van stedelijk ondernemen dat door de verweving

197

van functies bijdraagt tot een sterke stedelijke dynamiek en categorie 3 een innovatief bewoners-, buurt- en wijkinitiatief. In categorie 1 werd de prijs van 125.000 euro uitgereikt aan Kortrijk voor het project Sint-Denijsestraat. In categorie 2 werd de prijs ten bedrage van 25.000 euro, eveneens uitgereikt aan Kortrijk voor het project Stedelijk Ondernemen. De prijs in categorie 3 werd verdeeld over twee projecten: 15.000 euro aan het project Winnie-Tooh te Genk en 10.000 euro aan het project Opsinjoren te Antwerpen. ■■Stadsklassen

Sinds 2006 wordt een pilootproject stadsklassen ondersteund via samenwerking met 2 partners, één in Brussel en één in Gent. Stadsklassen willen kinderen met een andere bril leren kijken naar de stad en hen laten proeven van de stad, zodat ze zich makkelijker een eigen beeld kunnen vormen. Op basis van de ervaringen van het pilootproject wordt tegen midden 2008 een draaiboek uitgewerkt als handleiding en inspiratiebron voor andere steden.

3.4.5 Versterken van steden door samenwerking op verschillende bestuursniveaus

De Vlaamse Regering erkent de lokale besturen als partners in het realiseren van een toegankelijke dienstverlening aan burgers en ondernemingen. Het Vlaamse stedenbeleid wordt ontwikkeld in een volwaardig partnerschap en in samenspraak met de steden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie.

■■Kenniscentrum Vlaamse Steden

In 2007 werd door de 13 centrumsteden een kenniscentrum Vlaamse steden opgericht. Het kenniscentrum is een belangrijke nieuwe partner voor het Vlaamse stedenbeleid. Het is de uitdrukkelijke wens van het Vlaamse stedenbeleid om op een vruchtbare en inspirerende wijze met het kenniscentrum samen te werken. ■■Stadscontracten

In 2007 werd veel aandacht besteed aan de opmaak van de stadscontracten. Stadscontracten zijn voor de Vlaamse Regering een belangrijke prioriteit om te komen tot een vlotte interbestuurlijke samenwerking en een meer klantgerichte dienstverlening op Vlaams niveau. De stadscontracten bestaan uit een algemeen gedeelte en een stadsspecifiek gedeelte. Als algemeen voorstel hebben de steden gezamenlijk “wonen” als beleidsthema ingediend. In februari 2007 hebben de 13 steden ook 16 voorstellen voor stadsspecifieke projecten ingediend. Deze voorstellen werden via een interactief proces tussen Vlaamse ambtenaren, een interkabinettenwerkgroep en de steden verder uitgewerkt. De stadscontracten werden door de steden en de Vlaamse Regering eind 2007 ondertekend. De opvolging van de stadscontracten door het overlegforum wonen en de begeleidingsteams voor de stadsspecifieke projecten zijn een zeer belangrijke prioriteit voor het Vlaams stedenbeleid de komende jaren.

3.5 Inburgering 3.5.1 Diversiteitsbeleid

Het decreet van 28 april 1998 regelt de erkenning en subsidiëring van de integratiesector. Sinds het aantreden van de huidige Vlaamse Regering spreekt men eerder van diversiteitssector in plaats van integratiesector, omdat de focus sterker ligt op het samenleven in diversiteit, waarbij gestreefd wordt naar een grotere sociale cohesie, een wegwerken van knelpunten in het samenleven en gelijkheid van kansen voor iedereen. De integratiesector is de partner van de Vlaamse overheid bij de uitvoering van dit diversiteitsbeleid. Van de centra en diensten wordt verwacht dat zij een werking ontplooien gericht op de realisatie van de doelstellingen van dit beleid : de concrete doelstellingen voor elke dienst of centrum worden ingeschreven en afdwingbaar gemaakt via een overeenkomst. In de overeenkomst wordt ook het subsidiebedrag en de subsidiabele personeelsformatie vastgelegd. Op dit ogenblik worden in Vlaanderen 29 integratiediensten en 8 integratiecentra gesubsidieerd. Het Vlaams Minderhedencentrum wordt gesubsidieerd als ondersteuningscentrum. ■■Ontwikkelingen in 2007-

vooruitzichten 2008 Ter voorbereiding van een nieuw diversiteitsdecreet, heeft de Inspectie van Financiën in opdracht van de minister van Inburgering in 2006 een bijzondere audit uitgevoerd bij

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

198

de integratiecentra en –diensten. Het auditrapport werd in 2007 voorgesteld aan de Vlaamse Regering. De Inspectie van Financiën beklemtoonde in haar rapport het positief effect van de integratiediensten. Als reactie daarop heeft de minister van Inburgering op het budget 2008 extra middelen voorzien voor de oprichting van 10 bijkomende diversiteitsdiensten. Andere aanbevelingen in verband met de sector worden meegenomen in de voorbereiding van het nieuwe diversiteitsdecreet. Deze aanbevelingen hebben onder andere betrekking op het convenant als resultaatsen middelenverbintenis, de bepaling van de personeelsformatie van integratiediensten volgens de behoefte, de regiefunctie van de lokale besturen in het diversiteitsbeleid, het principe van het uitbouwen van een gebiedsdekkende werking, het belang van efficiënte bundeling van expertise en coördinatie op Vlaams niveau, de rol die de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten kan opnemen in de ondersteuning van de lokale besturen in het diversiteitsbeleid en de participatie van de doelgroepen. Ook de aanbevelingen over de specifieke situatie van het diversiteitsbeleid in de Brusselse context worden bekeken in functie van het nieuwe decreet. De Inspectie van Financiën stelde zich verder de vraag in hoeverre de werking ten aanzien van schippers en de werking ten aanzien van woonwagenbewoners thuis hoort binnen het minderhedendecreet. Ook dit wordt verder onderzocht. De minister van Inburgering gaf reeds aan dat de focus van de werkingen zal evolueren

van een minderheden- naar een diversiteitsbeleid. Dit diversiteitsbeleid moet de voorwaarden creëren opdat alle burgers evenredig en volwaardig kunnen participeren aan de Vlaamse samenleving. De minister plant de inwerkingtreding van het nieuwe decreet nog voor het einde van de huidige legislatuur. ■■Het forum van etnisch-culturele

minderheden Het forum van etnisch-culturele minderheden (minderhedenforum) dat gesubsidieerd wordt via het minderhedendecreet van 1998, speelt een cruciale rol als brug tussen het beleid en de etnisch-culturele minderheden. Het is een kanaal van informatie en participatie vanuit en naar deze doelgroepen. Het brengt op Vlaams niveau verenigingen en individuen uit etnisch-culturele minderheden samen om na te denken over maatschappelijke problemen aangaande gelijke kansen en diversiteit, over mogelijke oplossingen en de rol van verschillende actoren daarin (overheid, middenveld, individuen). Het minderhedenforum vertaalt de conclusies van deze dialoog op permanente basis naar beleidsmakers, zowel via vertegenwoordiging in adviesorganen (bijvoorbeeld VLOR, SERV, commissie diversiteit), als via ad hoc initiatieven (bijvoorbeeld hoorzittingen in parlementaire commissies, overleg met kabinetten). Op deze manier kunnen beleidsmakers de vinger aan de pols houden van wat leeft bij de verschillende etnischculturele groepen. Tweejaarlijks organiseert het forum een “open-forum-dag”.

Het forum kreeg in 2007 een subsidiebedrag van 300.658 euro voor 5 personeelsleden. ■■Beleid ten aanzien van de trekkende

beroepsbevolking Het minderhedendecreet voorziet ook een subsidiëring ten aanzien van organisaties die zich richten op de trekkende beroepsbevolking. Zo wordt vzw De Schroef gesubsidieerd voor het uitwerken van een beleid ten aanzien van schippers. In 2007 werd met De Schroef een nieuwe overeenkomst afgesloten. De organisatie ontving het afgelopen jaar een subsidie-enveloppe van 59.986 euro. ■■Experimentele projectsubsidies

In het minderhedendecreet van 1998 is bepaald dat een gedeelte van de middelen voor het beleid ten aanzien van etnisch-culturele minderheden bestemd is voor experimenten. Met de experimentele projectsubsidies kunnen projecten gesubsidieerd worden waarbij nieuwe methodieken en concepten worden uitgewerkt of die gericht zijn op nieuwe doelgroepen en die niet via reguliere subsidies kunnen betaald worden. Volgende experimentele projecten kregen in 2007 een subsidie:

199

uitvoerder

project

Dienst Integratie Antwerpen

Huid en Haren : een sensibiliseringsproject vanuit het Atlas-gebouw

149.454

Koning Boudewijnstichting

Studiedag managers van diversiteit, publicatie en dvd

85.000

Vlaams Minderhedencentrum vzw

Loopbaanoriëntatie en geïntegreerd traject

149.616

Centrum Voor Taal en Onderwijs (K.U. Leuven)

Doos op rollen

85.935

Dienst Integratie Antwerpen: “Huid en Haren” een publieksproject over beeldvorming en discriminatie in het kader van de publiekswerking van Atlas Met dit project wil men de publieke opinie sensibiliseren over de openlijke of subtiele effecten die (verschillen in) uiterlijk en de negatieve beeldvorming en discriminatie hebben op de realisatie van gelijke kansen, op de samenleving en op de ontwikkeling van een gedeelde identiteit, door middel van onder andere een reizende tentoonstelling, publieksactiviteiten en een mediaproduct. Ter ondersteuning van het eerste projectluik zal men een educatief concept, werkvormen en producten over het projectthema ontwikkelen en uittesten in Atlas. Vervolgens wil men dit ter beschikking stellen van andere Vlaamse steden en gemeenten. Het project bevat ook een beleidsluik. Men wil meewerken aan en een draagvlak creëren voor het stedelijk melden bemiddelingspunt discriminatie en aan de verdere ontwikkeling en inbedding van een inclusieve diversiteitswerking bij het stadsbedrijf Marketing en Communicatie, dat verantwoordelijk is voor de stedelijke communicatie.

subsidiebedrag (in euro)

Koning Boudewijnstichting: Studiedag managers van diversiteit, publicatie en dvd De Koning Boudewijnstichting ontving een experimentele projectsubsidie voor het organiseren van een studiedag rond managers van diversiteit, het samenstellen van een brochure over deze projecten en het maken van een dvd (zie ook verder bij Gezocht: managers van diversiteit). Vlaams Minderhedencentrum vzw (VMC): Loopbaanoriëntatie en geïntegreerd traject Een eerste opzet van dit project is de doelgerichtheid van het primaire inburgeringstraject te verhogen. Dit zal men doen via 2 wegen: • begeleiding bij de (levens)loopbaanoriëntatie zodat de individuele trajectbepaling meer doelgericht en op maat van het individu gebeurt • coördinatie en afstemming van de verschillende trajectonderdelen en opvolging van de voortgang van de inburgeraar doorheen het primaire traject waarbij de trajectbegeleider de regiefunctie opneemt (dit is wat VMC ‘geïntegreerd traject’ noemt)

In het project wordt – samen met de onthaalbureaus – een gemeenschappelijke visie hieromtrent ontwikkeld of de nodige aanzetten gegeven. Op die manier kan VMC deze doelgerichte benadering na afloop van het project binnen haar reguliere werking verder uitwerken en overbrengen naar de onthaalbureaus. Een tweede opzet van het project is het aanreiken van instrumenten aan de onthaalbureaus voor de vormingsonderdelen loopbaanoriëntatie (LO) voor inburgeraars met een sociaal of een educatief perspectief en maatschappelijke oriëntatie (MO) voor specifieke doelgroepen. Op die manier kunnen de onthaalbureaus hun opdrachten, wat betreft MO en LO, vanuit een gedeelde visie opnemen. Centrum Voor Taal en Onderwijs (K.U.Leuven): Doos op rollen Een eerste aanzet voor een inhoudelijke differentiatie binnen het bestaande NT2aanbod werd gegeven binnen het project ‘Maatwerk’. NT2 staat voor Nederlands als tweede taal. Als resultaat werden 7 rollen omschreven die inburgeraars moeten, kunnen of willen opnemen. Aan deze rollen werden talige taken gekoppeld. Om het werken rond deze rollen mogelijk te maken werd in een volgend project de didactische werkvorm ‘Maatwerkhoeken’ ontwikkeld. Daarnaast werd het bestaande NT2-lesmateriaal in functie van de verschillende rollen gescreend. Voor de rollen ‘ondernemer’ en ‘cursist/student’ was geen specifiek materiaal in de bestaande methodes terug te vinden.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

200

Het project heeft dus tot doel het ontwikkelen van lesmateriaal voor de rollen ‘cursist/ student’ en ‘ondernemer’ om de werkvorm ‘Maatwerkhoeken’ binnen het reguliere NT2 aanbod (richtgraad 1) te kunnen implementeren. Op die manier is het mogelijk binnen de huidige, heterogene groepen plaats te maken voor maatwerk. Dit heeft een impact op de motivatie van de cursisten en de inzetbaarheid in het dagdagelijkse leven van wat in de NT2-lessen geleerd is. ■■Woonwagenterreinen

Residentiële terreinen Momenteel zijn er 435 standplaatsen op 31 gemeentelijke residentiële woonwagenterreinen in Vlaanderen en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Een standplaats is een afgebakende plaats waarop één woonwagen (voor één woonwagengezin) kan staan. Sinds 2006 is het woonwagenterrein Breendonck (8 standplaatsen) in Puurs afgewerkt en in gebruik genomen. Volgende dossiers worden voorbereid. De woonwagenterreinen zullen op korte termijn in gebruik worden genomen: • uitbreiding residentieel woonwagenterrein Vosmeers in Gent met 15 standplaatsen • renovatie en uitbreiding residentieel woonwagenterrein in Hasselt met 8 standplaatsen (brengt het totaal op 26 standplaatsen) • aanleg residentieel woonwagenterrein Herenthoutseweg in Herentals met 17 standplaatsen • aanleg residentieel woonwagenterrein Heirenbroek in Herentals met 20 stand-

Aantal standplaatsen op residentiële woonwagenterreinen, toestand september 2007 (bron: Vlaams Minderhedencentrum) Aalst

Aalst (II)

plaatsen • aanleg residentieel woonwagenterrein in Bilzen met 13 standplaatsen (ter vervanging van het tijdelijk terrein met 7 standplaatsen)

Aarschot

Antwerpen (Deurne)

Antwerpen (Wilrijk)

Bilzen

Bilzen (tijdelijk terrein)

Dendermonde

Diest

Genk

Gent

Grobbendonk

Heist o/d Berg

Hasselt

Hasselt (II)

Doortrekkersterrein Antwerpen

Ham

Doortrekkersterrein Huizingen

Herentals

Doortrekkersterrein Haren (Brussel)

Leuven

Doortrekkersterrein Dendermonde

Maaseik

TOTAAL

Maasmechelen

Mechelen

Mortsel

Oud-Turnhout

Puurs

Puurs (II)

Rotselaar (Werchter)

Sint-Jans-Molenbeek

Sint-Katelijne-Waver

Sint-Truiden

Wetteren

TOTAAL

435

Op korte termijn zullen er dus 66 nieuwe standplaatsen gecreëerd en in gebruik genomen worden. Dat brengt het totaal op 501 standplaatsen. Doortrekkersterreinen Op dit ogenblik zijn er 4 doortrekkersterreinen in Vlaanderen en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, die samen 65 standplaatsen tellen. Huidig aantal standplaatsen op doortrekkersterreinen 18

Op korte termijn zullen er doortrekkersterreinen ingericht worden in Kortrijk (20 nieuwe standplaatsen) en Gent (20 nieuwe standplaatsen), zodat Vlaanderen en Brussel in totaal over 105 standplaatsen voor rondreizende woonwagenbewoners zullen beschikken. Op langere termijn worden nog 4 bijkomende doortrekkersterreinen verwacht. In Zottegem (15 standplaatsen), Asse (10 standplaatsen), Herent (10 standplaatsen) en Beersel (15 standplaatsen) zijn al voorbereidende stappen gezet, maar deze gemeenten dienden nog geen subsidiedossier in.

201

In 2008 wordt opnieuw 4.337.000 euro voorzien voor het verwerven, inrichten, renoveren en uitbreiden van woonwagenterreinen. Om meer woonwagenterreinen te realiseren, is het belangrijk dat er naast openbare woonwagenterreinen, ook kwalitatieve privéterreinen kunnen opgericht worden. Daarom zal onderzocht worden hoe privéterreinen voor en door woonwagenbewoners kunnen opgericht worden. Het is de bedoeling om tot een goede regeling en duidelijke richtlijnen te komen om kwalitatieve privéterreinen in te richten. Om de interesse van lokale besturen voor de aanleg van een woonwagenterrein blijvend te stimuleren, zal de brochure ‘Wonen op Wielen’ geactualiseerd worden. Naast informatie over openbare woonwagenterreinen, zullen de richtlijnen voor het inrichten van privéterreinen erin opgenomen worden. ■■Impulsfonds voor het

Migrantenbeleid Het impulsfonds voor het migrantenbeleid is door de federale regering opgericht om steun te bieden aan projecten die een gunstig kader bieden voor de maatschappelijke integratie van personen van vreemde oorsprong, de preventie van discriminatie en de interculturele dialoog. De selectie van Nederlandstalige projecten gebeurt door de Vlaamse overheid onder de coördinerende bevoegdheid van de minister van Inburgering. De projectoproep impulsfonds 2007 beschikte over 2.526.738 euro middelen voor de subsidiëring van Nederlandstalige pro-

jecten. De middelen voor de Nederlandstalige projecten worden verdeeld over de zones Antwerpen, Gent, Brussel, Vlaanderen (projectaanvragen uit de andere 26 prioritaire actiezones). In elke zone was een voorafname van 20% van de middelen, om de overkoepelende interstedelijke of intergemeentelijke projectaanvragen te kunnen subsidiëren. De verdeling van de beschikbare middelen over de drie grote steden in Vlaanderen en de andere 26 Vlaamse steden en gemeenten ziet er als volgt uit:

In 2007 werd er een onderzoek uitbesteed om het impulsfonds aan Nederlandstalige zijde te evalueren. Op basis van dit onderzoeksrapport zal de selectieprocedure in 2008 geoptimaliseerd worden. ■■Gezocht: managers van diversiteit

Projecten 2007 In 2007 werd opnieuw een bedrag van 5.000.000 euro ter beschikking gesteld in

Volledig budget

Voorafname overkoepelende projecten (20%)

Zone Antwerpen

634.050

126.810

507.240

Zone Gent

317.025

63.405

253.620

Zone Brussel

680.999

136.200

544.799

Zone Vlaanderen

894.664

178.933

715.731

2.526.738

505.348

2.021.390

Totaal

Goedgekeurde projecten In de zone Antwerpen werden 47 projecten ingediend, waarvan er 25 werden goedgekeurd. In de zone Brussel werden er 73 projecten ingediend, waarvan er 32 werden geselecteerd. In de zone Gent werden 32 projecten ingediend, waarvan er 27 werden geselecteerd. In de overige 26 actiezones in Vlaanderen werden 129 projecten ingediend, waarvan er 47 werden goedgekeurd. Er waren tenslotte 27 overkoepelende projecten, waarvan er 16 werden geselecteerd. Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Op de site vindt u een tabel met de goedgekeurde projecten impulsfonds voor migranten

Budget (80%)

het kader van een projectoproep Gezocht: managers van diversiteit. De oproep richtte zich tot bewonersgroepen, verenigingen, het maatschappelijk middenveld, openbare besturen, publieke/private instellingen en ondernemingen. De middelen zijn bestemd voor initiatieven ter versterking van het inburgeringsbeleid en het managen van diversiteit. Het budget is bedoeld om welomschreven projecten van beperkte duur te ondersteunen die de zelfredzaamheid van burgers van diverse herkomst verhogen, en die een positief effect hebben op verschillende aspecten van de leefbaarheid van het samenleven tussen autochtone en allochtone Vlamingen, kortom die een gunstige invloed hebben op het “samenleven in diversiteit”.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

202

In totaal werden 229 projecten ingediend, waarvan er 90 werden goedgekeurd voor een totaalbedrag van 4.513.041 euro. Meer gegevens op de site (www.vlaanderen.be/binnenland) • Op de site vindt u een tabel met de goedgekeurde projecten managers van diversiteit Projecten 2006 en oproep 2008 De Koning Boudewijnstichting stelde op basis van een selectie van de projecten die in 2006 werden goedgekeurd, een portrettenreeks van 15 leerrijke praktijken op. De publicatie van deze portretten is voorgesteld via een studiedag op 24 januari 2008. Op dit evenement zijn projectuitvoerders en beleidsmakers uitgenodigd en is er ruimte tot enerzijds discussie over mogelijke oplossingen en uitdagingen met betrekking tot diversiteit en anderzijds om te leren van elkaar door uitwisseling van kennis en het uitdiepen van praktijkervaringen. Minister Keulen lanceerde op de studiedag ook de nieuwe oproep managers van diversiteit 2008. 3.5.2 Inburgeringsbeleid ■■Doelgroep van het inburgeringsbeleid

Het inburgeringsbeleid is bedoeld voor vreemdelingen die zich langdurig in Vlaanderen of Brussel komen vestigen. Ook Belgen die niet in België geboren zijn en van wie minstens één van de ouders niet in België geboren is, behoren tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid. Zij hebben recht op Inburgering. Bepaalde groepen hebben ook een plicht tot Inburgering.

De inburgeraar die een inburgeringsplicht heeft, moet aan twee zaken voldoen: • hij of zij dient zich tijdig op het onthaalbureau Inburgering aan te melden • hij of zij dient met regelmaat de lessen binnen het primaire inburgeringstraject te volgen De verplichte inburgeraar die niet aan zijn inburgeringsplicht voldoet, kan beboet worden. ■■Inburgeringstraject

Dit inburgeringstraject bestaat uit een primair en een secundair gedeelte. Het primaire inburgeringstraject wordt gecoördineerd door het onthaalbureau Inburgering en bestaat uit een vormingsprogramma ondersteund door een individuele begeleiding van de inburgeraar. Het vormingsprogramma wordt samengesteld uit lessen Nederlands, maatschappelijke oriëntatie en loopbaanoriëntatie. De inburgeraar die een attest van Inburgering heeft behaald kan in het secundaire inburgeringstraject instappen. Dit secundaire traject wordt aangeboden door de reguliere voorzieningen. Zo kan de inburgeraar instappen in een beroepsopleiding of een opleiding tot zelfstandig ondernemerschap. Daarnaast kan hij ook verder Nederlands studeren, zich in het hoger onderwijs inschrijven of zelfs kiezen voor vrijwilligerswerk. ■■Inburgering voor minderjarige

anderstalige nieuwkomers Naast meerderjarigen, behoren ook min-

derjarige anderstalige nieuwkomers tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid. Dit is dezelfde doelgroep van kinderen en jongeren die in aanmerking komen voor het onthaalonderwijs. Voor minderjarige anderstalige nieuwkomers bestaat een toeleidingstraject. Dit houdt in dat het onthaalbureau Inburgering hen begeleidt bij de inschrijving in een school of in het onthaalonderwijs. Deze minderjarige anderstalige nieuwkomers krijgen er de kans snel Nederlands te leren en hun mogelijke achterstand in te halen. Indien nodig worden ze ook begeleid naar welzijnsvoorzieningen. ■■Informeren en doorverwijzen van

inburgeraars Verschillende instanties nemen een rol op bij het informeren van inburgeraars over hun recht op en plicht tot Inburgering. Ze verwijzen de inburgeraar ook door naar het dichtstbijzijnde onthaalbureau Inburgering. De gemeenten nemen deze rol op ten aanzien van nieuwkomers. De Vlaamse overheid informeert de bedienaars van erediensten. ■■Realisaties 2007

Verhoogd budget voor de onthaalbureaus Inburgering De uitbreiding van de doelgroep door het gewijzigde inburgeringsdecreet van 14 juli 2007 vergde een aangepaste en adequate financiering. Voor 2007 werd immers voorzien in een verdere groei van de output van de onthaalbureaus Inburgering. In 2007

203

hebben de onthaalbureaus Inburgering samen met 11.949 personen een inburgeringscontract afgesloten. Professionalisering van het inburgeringstraject In 2006 werd aan het Vlaams Minderhedencentrum een experimentele projectsubsidie (EPS) toegekend voor de ondersteuning van de onthaalbureaus Inburgering op vlak van maatschappelijke oriëntatie en trajectbegeleiding. Bij afloop van het project in het voorjaar van 2007 werden volgende resultaten voorgelegd: • vormingsaanbod voor MO-docenten • aanzet tot standaardprofiel voor MOdocenten • actuele definiëring van trajectbegeleiding • functieprofiel van de trajectbegeleider en een overzicht van zijn of haar tijdsbesteding • inventaris van de reeds bestaande hulpmiddelen In 2007 is voor wat betreft trajectbegeleiding nog een ander experimenteel project afgerond. Vluchtelingenwerk Vlaanderen werd in de periode van 1 juni 2006 tot 31 mei 2007 gevraagd hun opgebouwde expertise inzake begeleiding bij diplomagelijkschakeling over te dragen naar de onthaalbureaus. Voortaan kunnen de onthaalbureaus Inburgering hun cliënten ondersteunen bij de gelijkschakeling van hun diploma. Zij helpen hen om zo snel mogelijk een sterk dossier samen te stellen dat bij het Agentschap Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen, kan ingediend worden.

gering, het elektronisch uitwisselingsprogramma van de bij Inburgering betrokken organisaties, de ontwikkelingen van het beleid gevolgd. Zo werd in samenwerking met de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen de inhoudelijke en technische analyses voor de uitwisseling tussen de onthaalbureaus Inburgering en verhuurders van sociale woningen gerealiseerd. Daarnaast is de uitwisseling met de VDAB aangepast om oudkomers die in het kader van het inwerkingsbeleid naar het onthaalbureau worden doorverwezen voor het volgen van een primair traject, op te volgen. Parallel met deze werkzaamheden, werd samen met het Agentschap Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen, gewerkt aan de aansluiting van alle Centra voor Volwassenenonderwijs en de Centra voor Basiseducatie tot de Kruispuntbank Inburgering. Het is nu mogelijk om van bijna alle NT2-cursussen informatie via de Kruispuntbank Inburgering uit te wisselen, met uitzondering van gegevens over de regelmatige deelname aan de opleidingen Nederlands.

Er zijn eveneens afspraken gemaakt in verband met het doorverwijzen van oudkomers die inkomsten verwerven via een wachtuitkering of werkloosheidsuitkering en die in het kader van het inwerkingsdecreet verplicht zijn een inburgeringstraject te volgen. Zij worden door de VDAB naar het onthaalbureau Inburgering doorverwezen. Gemeenschappelijke huisstijl In 2007 werd voor de acht onthaalbureaus Inburgering en het inburgeringsbeleid een gemeenschappelijke huisstijl ontwikkeld. Deze huisstijl moet ervoor zorgen dat Inburgering beter herkenbaar wordt bij nieuwe Vlamingen én de hele samenleving. Het moet daarnaast ook de professionalisering van de onthaalbureaus Inburgering een niveau hoger tillen.

Het informeren en doorverwijzen van inburgeraars

Dag van de inburgeraar

Bij het in voege treden van het gewijzigde decreet op 1 januari 2007, hebben de gemeenten nieuw informatiemateriaal gekregen. Daarbij hoorden veertien vormingen verspreid over Vlaanderen. Ook de maandelijkse adressenlijsten die de gemeenten ontvangen, werden aangepast aan de gewijzigde bepalingen in het decreet.

Op 16 december 2007 had voor het eerst de Dag van de inburgeraar plaats. Op die dag werden inburgeraars die een attest van Inburgering hadden behaald, gehuldigd voor hun inspanningen.

Een uitbreiding van de Kruispuntbank Inburgering In 2007 heeft de Kruispuntbank Inbur-

een informatie- en doorverwijzingstaak toebedeeld. Bedienaars van erediensten die actief zijn in een door de Vlaamse overheid erkend gebedshuis, worden voortaan door het agentschap geïnformeerd over hun inburgeringsplicht.

Naast de gemeenten, kreeg nu ook het Agentschap voor Binnenlands Bestuur zelf

Deze eerste editie had plaats in Brugge, Antwerpen, Gent, Brussel, Leuven en Hasselt. De grote opkomst en de aandacht in de media maakten dat Inburgering onder de aandacht kwam van een groot publiek.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

204

3.6 Ondersteuning Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur wil de lokale en provinciale besturen ondersteunen bij het uitvoeren van een beleid binnen hun bestuur. Daartoe heeft het agentschap diverse initiatieven ontwikkeld: • Vormingscentrum voor lokale besturen • uitbouw van communicatiekanalen • ontwikkeling van een kenniscentrum voor de lokale en provinciale besturen 3.6.1 Vormingscentrum voor lokale

besturen zelf onderzoeken de waarde van de initiatieven voor het werkveld vooraleer het vormingscentrum er ondersteuning aan verleent. Het vormingscentrum wil een motor zijn voor de organisatie, de ondersteuning en de promotie van gerichte en kwaliteitsvolle vorming voor drie doelgroepen binnen de lokale besturen: • mandatarissen • topambtenaren • overige ambtenaren

besturen

Het vormingscentrum voor lokale besturen dat een paar jaar geleden binnen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur is opgericht, is een vaste waarde geworden bij het stimuleren van gerichte vorming voor zowel mandatarissen als ambtenaren van de lokale besturen. Vertegenwoordigers van de lokale

Onder lokale besturen wordt in het besluit van de Vlaamse Regering van 28 mei 2004 verstaan: gemeenten, OCMW’s, provincies, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en districten.

ontvingen vanuit het vormingscentrum. In totaal werd 367.325 euro aan subsidies toegekend. Daarvan ging 289.375 euro naar basisvorming en 77.950 euro naar actualiteitsvorming. Onder basisvorming vallen de aanvragen die inhoudelijk betrekking hebben op bestuurskundige aspecten. Deze aanvragen mogen één keer per jaar worden ingediend, uiterlijk op 31 januari. Actualiteitsvorming is vorming ter gelegenheid van een wijziging van regelgeving of een recente gebeurtenis en is in principe niet terugkerend van aard. De aanvrager moet dan ook aantonen waarom zijn aanvraag een aanvraag voor actualiteitsvorming is. Deze aanvragen mogen het hele jaar worden ingediend. In de laatste kolom van beide tabellen wordt voor elk initiatief aangegeven op welk thema de vorming zich richt.

Onderstaande tabellen geven een overzicht van de initiatieven die in 2007 een subsidie

Actualiteitsvorming NAAM

TITEL

RUBRIEK

Kring-vorming vzw

Lokaal Sociaal Beleid

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - lokaal

vzw Vorm

De uitbouw van een modern lokaal ouderenzorgbeleid

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - lokaal

Opleidings- en Vormingsinstituut voor Overheidspersoneel vzw (OVO)

Zelf een sociaal beleidsplan schrijven (een praktische opleiding met steunmomenten)

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

Opleidings- en Vormingsinstituut voor Overheidspersoneel vzw (OVO)

Gemeentedecreet: Strategische meerjarenplanning en jaarlijkse budgetten

beleid en strategie - interne beleidscyclus strategisch plannen

Opleidings- en vormingsinstituut voor Overheidspersoneel vzw (OVO)

Gemeentedecreet: Eerstelijnsklachtenbehandeling

communicatie - externe communicatie - dialoog met de burger: inspraak en participatie

Opleidings- en vormingsinstituut voor Overheidspersoneel vzw (OVO)

Gemeentedecreet: Deontologische code en afsprakennota

kennis - andere

Opleidings- en vormingsinstituut voor Overheidspersoneel vzw

Gemeentedecreet: We beginnen eraan!

kennis - andere

Schaubroeck N.V.

Het gemeentedecreet en de lokale mandataris. Wat is de weerslag van het gemeentedecreet op het financieel, sociaal en fiscaal statuut van lokale politici?

kennis - andere

205 Actualiteitsvorming NAAM

TITEL

RUBRIEK

Opleidings- en vormingsinstituut voor Overheidspersoneel vzw

Financieel beheer van de besturen van de eredienst (nieuwe regelgeving) voor leden van de kerkbesturen

kennis - regelgeving

die Keure

Lokale en regionale belastingen: actualia en de algemene fiscale rechtsbeginselen van toepassing op de lokale en regionale belastingen

kennis - regelgeving

Dienst Postacademische Vorming Postuniversitair Centrum K.U.Leuven Campus Kortrijk

De nieuwe wetten met betrekking tot de overheidsopdrachten

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Moederschap en vaderschap in lokale besturen

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Studenten, monitoren en vrijwilligers in 2007

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Wijzigingen in de regeling jaarlijkse vakantie

kennis - regelgeving

SD WORX

Workshops sociaal-juridische actualiteit voor de overheid

kennis - regelgeving

Vlaamse Lokale Ontvangers

Het nieuwe BTW-statuut voor de overheidsinstellingen: wat verandert er voor de plaatselijke besturen?

kennis - regelgeving

Provinciebestuur Oost-Vlaanderen Oost-Vlaamse Bestuursacademie

Eerstelijnsklachtenbehandeling

kwaliteit - klachtenmanagement

Provinciebestuur Oost-Vlaanderen Oost-Vlaamse Bestuursacademie

Technische aspecten van de nieuwe financiĂŤle rapportering voor de eredienstbesturen

management - financieel management

vzw Vorm

RIZIV-financiering voor gevorderden

management - financieel management

Postuniversitair Centrum K.U.Leuven Campus Kortrijk

HRM-Software voor lokale besturen en hun instellingen

management - personeelsmanagement

Schaubroeck N.V.

Deontologische code en tucht voor personeel in lokale besturen

management - personeelsmanagement

NAAM

TITEL

RUBRIEK

VVSG

Rol van gemeentelijke bestuurder in Intergemeentelijke raad van bestuur: casus afvalintercommunales

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

Instituut voor de Overheid

Verzelfstandiging en PPS op het niveau van de lokale besturen

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - PPS

vzw Vorm

Publiek-Private Samenwerking in de zorgsector: een stand van zaken

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - PPS

VLEKHO Business School

Het opstellen van beleidsplannen en koppelen met doelstellingen

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

VVSG

Mandatarissen in de milieuboot: seminarie lokaal (water) beleid in de praktijk

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

VVSG

De actorrol van lokale besturen: inleefreis voor lokale mandatarissen in welzijnsvoorzieningen en -beleid

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

vzw Vorm

Aandachtspunten bij het bouwen van een zorgvoorziening

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

vzw Vorm

De centrale plaats van lokale dienstencentra in ouderen- en welzijnsbeleid

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

Instituut voor de Overheid

Actieve openbaarheid van bestuur

communicatie - externe communicatie - actieve openbaarheid van bestuur

VVSG

Helder en overtuigend communiceren- Uitvoerende mandatarissen (tweedaagse)

communicatie - externe communicatie - andere

Provinciebestuur Oost-Vlaanderen â€“ Oost-Vlaamse Bestuursacademie

Opleiding voor communicatieambtenaren

communicatie - externe communicatie - andere

VVSG

Helder en Overtuigend Communiceren- Uitvoerende mandatarissen/ module 2/ gevorderden

communicatie - externe communicatie - andere

Basisvorming

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

206

Basisvorming NAAM

TITEL

RUBRIEK

Universiteit Antwerpen Management School (UAMS)

Communicatiemanagement voor openbare besturen

communicatie - externe communicatie - P.R. en promotie van de gemeente

Kortom - Vereniging voor Overheidscommunicatie vzw

Interne communicatie in lokale besturen

communicatie - interne communicatie - andere, intern communicatiebeleid en -planning

Instituut voor de Overheid

Het schrijven van beleidsnota's

communicatie - interne communicatie communicatie tussen de verschillende actoren binnen de organisatie

Universiteit Antwerpen Management School

Strategie en middelen voor interne communicatie

communicatie - interne communicatie communicatie tussen de verschillende actoren binnen de organisatie

Instituut voor de Overheid

Passieve openbaarheid van bestuur

communicatie - interne communicatie - privacy en deontologie

Instituut voor de Overheid

II.1. Een deontologische code voor uw lokaal bestuur

communicatie - interne communicatie - privacy en deontologie

Nexus Integrity Consulting

Integriteitsmanagement voor topambtenaren

communicatie - interne communicatie - privacy en deontologie

VLEKHO Business School

Basisopleiding basis- dubbel of economisch boekhouden

kennis - andere

VLEKHO Business School

De nieuwe OCMW-boekhouding

kennis - andere

VLEKHO Business School

Financieel Management

kennis - andere

VLEKHO Business School

Een stuurkaart op basis van de balanced scorecard meerwaarde en praktische aanpak

kennis - andere

VLEKHO Business School

Een stuurkaart op basis van de balanced scorecard meerwaarde en praktische aanpak - workshop

kennis - andere

Vereniging van de Vlaamse Provincies

Analyse van het provinciedecreet vanuit de praktijk

kennis - regelgeving

Vlaamse Lokale Ontvangers-werkgroep vorming

TURBO - opleiding

kennis - regelgeving

VLEKHO Business School

De financiĂŤle en operationele aspecten van het gemeentedecreet

kennis - regelgeving

vzw Vorm

Nieuwe tendensen en evoluties in aankoopbeleid voor zorgvoorzieningen

kennis - regelgeving

Stadsbestuur KORTRIJK

3de Vlaams Kwaliteitscongres voor Lokale Besturen

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

Universiteit Antwerpen Management School (UAMS)

CAF: een kwaliteitsmodel voor de overheid

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

Universiteit Antwerpen Management School (UAMS)

De balanced scorecard in de overheid

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

VVSG

Kwaliteitsmanagement lokale besturen: Het CAF

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

Universiteit Hasselt/SEIN

Management van de openbare besturen (MOB)

management - andere

Universiteit Antwerpen Management School (UAMS)

Integriteitsmanagement en deontologische code voor lokale besturen

management - andere

VLEKHO Business School

Interne Controle en Risicoanalyse

management - andere

VLEKHO Business School

Managementteams in openbare besturen

management - andere

VLEKHO Business School

Managementteams in openbare besturen - Workshop

management - andere

VLEKHO Business School

Hoe de belangrijkste processen in uw bestuur beheersen? Het administratief handboek ruimer bekeken

management - andere

VLEKHO Business School

Hoe de belangrijkste processen in uw bestuur beheersen? Het administratief handboek ruimer bekeken - workshop

management - andere

VLEKHO Business School

Budgethouderschap

management - andere

Instituut voor de Overheid

Financieel management voor lokale managementverantwoordelijken

management - financieel management

207 Basisvorming NAAM

TITEL

RUBRIEK

UAMS

Interne audit bij lokale besturen

management - financieel management

Universiteit Antwerpen Management School

De financiering van de lokale besturen

management - financieel management

Universiteit Antwerpen Management School

Financieel management voor lokale besturen: specialistenopleiding

management - financieel management

Vlaamse Lokale Ontvangers-werkgroep vorming

Actuele financiële vraagstukken - gemeentefinanciën

management - financieel management

VVSG

Wat als mandataris leren uit OCMW-jaarrekening?

management - financieel management

EASY-SERVICES

Sociaal recht voor lokale besturen

management - personeelsmanagement

EASY-SERVICES

Sociaal recht voor lokale besturen - updates

management - personeelsmanagement

Postuniversitair Centrum K.U.Leuven Campus Kortrijk

Werkgroep Personeelsmanagement in OCMW's - editie 20072008

management - personeelsmanagement

Postuniversitair Centrum K.U.Leuven Campus Kortrijk

Werkgroep Personeelsmanagement in Steden en Gemeenten - editie 2007-2008

management - personeelsmanagement

Universiteit Antwerpen Management School (UAMS)

Projectmanagement in publieke en social profit organisaties

management - projectmanagement

Universiteit Antwerpen Management School (UAMS)

Verandermanagement voor de publieke en social profit sector

management - veranderingsmanagement

VVSG

Ontwikkelingsmanagement bij lokale overheid- Training topambtenaren en leidinggevende medewerkers

management - veranderingsmanagement

VVSG

Organisatieontwikkeling Lokale Overheid/ Workshops Gevorderden Topambtenaren

management - veranderingsmanagement

3.6.2 Communicatiekanalen ■■Website

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur beschikt over een uitgebreide website. Het adres is www.vlaanderen.be/binnenland. Het informatiepakket op de website bevat onder meer: • de wetgeving en omzendbrieven over lokale en provinciale besturen, het inburgerings- en stedenbeleid • allerhande info over de implementatie van het gemeentedecreet (onder andere regelgeving, veelgestelde vragen en antwoorden, vorming) • financiële informatie uit gemeenterekeningen • de ramingen per gemeente van het aandeel in het Gemeentefonds • de mandatendatabank, waar u kan nagaan wie welk mandaat opneemt binnen uw gemeente, stadsdistrict, OCMW of provincie • een databank over de intergemeentelijke samenwerking, gekoppeld aan een

geografisch informatiesysteem, waarbij per gemeente gegevens over de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden kunnen worden opgevraagd • een link naar de thuis in de stad-website • een link naar de sites van Inburgering en minderheden • de opleidingen, ondersteund door het vormingscentrum voor lokale besturen • de procedures bij onteigeningen door gemeenten • het tijdschrift BinnenBand Op de website is ook een trefwoordenlijst opgenomen van taken van het agentschap. Als u op een bepaald trefwoord klikt, krijgt u meteen de naam en het telefoonnummer van de contactpersoon binnen het agentschap waarbij u terecht kan met vragen over het betreffende onderwerp. In de loop van 2008 wordt de structuur van de site herbekeken. De huidige structuur is een vijftal jaar geleden uitgewerkt. Ondertussen is de werking van het agentschap ingrijpend gewijzigd. Belangrijke nieuwe bevoegdheden zijn aan het agentschap toe-

gewezen. Deze wijzigingen moeten ook een vertaling krijgen in de structuur van de site. De gebruiksvriendelijkheid zal hierbij het belangrijkste uitgangspunt vormen. ■■Elektronische nieuwsbrief

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft een eigen elektronische nieuwsbrief Binnenl@nd. Deze nieuwsbrief gaat naar de gemeenten, OCMW, provincies en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. De nieuwsbrief bevat recente info over het binnenlands bestuur, stedenbeleid en inburgeringsbeleid in Vlaanderen: beslissingen van de Vlaamse Regering, de minister, het Vlaams Parlement, het agentschap. De nieuwsbrief verschijnt telkens er nieuws te melden valt, hij heeft dus geen vaste periodiciteit. In 2007 zijn er 44 nieuwsbrieven verstuurd. Geïnteresseerden kunnen zich gratis abonneren op de nieuwsbrief via de site van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

208

■■Tijdschrift BinnenBand

3.6.3 Ontwikkeling van een kenniscentrum voor de lokale en provinci-

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur brengt een eigen tijdschrift uit, BinnenBand. De naam wijst op de band die het tijdschrift wil vormen tussen het agentschap en de lokale besturen. Het tijdschrift heeft een oplage van 6.100 exemplaren. BinnenBand verschijnt om de twee maanden, behalve in juli en augustus. Het wordt gratis verzonden naar de gemeenten, de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, de gemeentebedrijven, de provinciebesturen, de OCMW’s en de openbare bibliotheken (waar het te raadplegen is in de infozuilen van de Vlaamse overheid). Wie geïnteresseerd is, kan een abonnement aanvragen bij binnenland@vlaanderen.be. Meer informatie vindt u op de site van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. ■■Studiedagen en publicaties

Via studiedagen en het uitgeven van publicaties wil het Agentschap voor Binnenlands Bestuur nieuwe ontwikkelingen in de bestuurlijke organisatie doorgeven aan de lokale en provinciale besturen, daarnaast worden die infomomenten ook gebruikt om het eigen personeel op de hoogte te brengen van nieuwe ontwikkelingen.

ale besturen ■■Kenniscentrum binnen het

Agentschap voor Binnenlands Bestuur Het kenniscentrum binnen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur dat allerhande statistische informatie over de lokale en provinciale besturen verzamelt, verwerkt en becommentarieert, zal op de ingeslagen weg verder gaan. Jaarlijks brengt het kenniscentrum het jaarbeeld uit. De beschikbaarheid van het statistische materiaal wordt vergroot door het ook aan te bieden op de website. Het beschikbaar komen van de databank van de lokale en de provinciale mandatarissen past eveneens in de werkzaamheden van het kenniscentrum. Dankzij deze inspanningen beschikt de overheid voor het eerst over actuele informatie inzake de mandaten die lokaal en provinciaal uitgeoefend worden. De besturen zelf staan in voor het actueel houden van de informatie over hun bestuur. ■■Samenwerkingsverband lokale

statistieken Op de website lokale statistieken ( www. lokalestatistieken.be ) is allerhande statistische info over de gemeenten, steden en provincies samengebracht. Van cijfers en statistieken over inwoners en ondernemingen tot reeksen over vrijwel alle beleidsdomeinen zoals wonen, ruimtelijke ordening, milieu, welzijn, cultuur,…

Deze cijfers kunnen op verschillende manieren geraadpleegd en opgevraagd worden: per gemeente, stad, provincie, voor verschillende gemeenten, steden en provincies samen, in een tijdreeks en/of in vergelijking met gemeenten, steden uit de regio, met een gelijkaardig profiel, uit eenzelfde zone,… De bezoeker van de site kan zelf rapporten aanmaken, gebaseerd op de gegevens die geselecteerd werden. Het aantal combinaties is zeer groot. Deze cijfers bieden een rijke bron van informatie voor de lokale en provinciale besturen, zij kunnen ze hanteren bij het uittekenen van het lokale beleid. Op deze wijze is het beleid onderbouwd met het nodige cijfermateriaal en kan de lokale bestuurskracht versterkt worden. De site is een gezamenlijke realisatie van de Studiedienst van de Vlaamse Regering, het Agentschap voor Binnenlands Bestuur, de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) en de Vereniging van Vlaamse Provincies (VVP). Dit samenwerkingsverband kwam tot stand om de vraag en het aanbod naar lokale statistieken beter op elkaar af te stemmen en te optimaliseren, de éénloketfunctie lokale statistiek te realiseren en de bestuurskracht van de lokale besturen te versterken. In 2007 zijn aan de site gemeentelijke profielschetsen toegevoegd. Voor elke Vlaamse gemeente kunt u een dergelijke profielschets afladen. De profielschets geeft een zicht op de gemeente aan de hand van een twintigtal indicatoren. De indicatoren hebben betrekking op de verschillende beleidsdomeinen waarmee een gemeente geconfronteerd

209

wordt. Het gaat van bestuurlijke aspecten over onderwijs, welzijn, milieu, verkeer, economie, werkgelegenheid tot gegevens over de demografische samenstelling van de gemeente.

Indien men de visie op leefbare en duurzame ontwikkeling van een Vlaamse stad wil kennen, kan men een overzicht van wenselijke ontwikkelingen opvragen met tevens een verwijzing naar de indicatoren die de ontwikkelingen meten.

■■Stadsmonitor voor leefbare en

duurzame Vlaamse steden In het kader van het Vlaamse stedenbeleid is de stadsmonitor voor leefbare en duurzame Vlaamse centrumsteden opgemaakt. Dit is een beleidsinstrument dat de Vlaamse Regering aanbiedt aan de 13 centrumsteden. Dit zijn de grootsteden Antwerpen en Gent en de centrumsteden Aalst, Brugge, Genk, Hasselt, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas en Turnhout. Dit instrument bestaat uit 190 indicatoren, die de toestand van de stad beschrijven en maatschappelijk relevante evoluties in de stedelijke samenleving in kaart brengen. Deze set is gebaseerd op een algemene toekomstvisie voor een Vlaamse centrumstad. Bedoeling is dat iedereen die bij de ontwikkeling van de stad betrokken is, de stadsmonitor gaat gebruiken om te leren over de stad en om discussies en keuzes te onderbouwen. In het bijzonder wil dit instrument voeding geven aan strategische keuzes en beleidsprogramma’s van het stadsbestuur. Dit instrument kan op verschillende manieren geraadpleegd worden op www.thuisindestad.be. Indien men de data wil raadplegen, kan men een Vlaams rapport of een overzichtsrapport per stad bekijken. Men kan ook de indicatoren per beleidsdomein bekijken, individueel of voor alle indicatoren samen.

Tenslotte kan men achtergrondinformatie over het doel van dit instrument, het ontwikkelingsproces en het gebruik ervan in de steden raadplegen. ■■Kruispuntbank Inburgering

Monitoring van gegevens met betrekking tot Inburgering gebeurt via de Kruispuntbank Inburgering. Deze kruispuntbank zal in de toekomst performanter gemaakt worden, zodat via systematische analyses van instroom en inburgeringsprocessen het beleid nauwer opgevolgd kan worden. ■■Integratiekaart en diversiteitsmonitor

Monitoring van gegevens over het diversiteitsbeleid is een opdracht van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid. Deze opdracht omvat onder meer het uitwerken van een integratiekaart. Deze integratiekaart moet toelaten de mate van integratie van allochtonen in de Vlaamse samenleving in kaart te brengen en op te volgen. Hierdoor zullen we beter inzicht krijgen in de wijze waarop en de snelheid waarmee de verschillende groepen allochtonen integreren in de Vlaamse samenleving. Deze integratiekaart kan ook gebruikt worden als instrument om de resultaten en de impact van het integratiebeleid in de verschillende beleidsdomeinen te onderzoeken.

Naast de integratiekaart, die vooral de monitoring op Vlaams niveau zal toelaten, werd beslist om een lokale diversiteitsmonitor te laten ontwikkelen. Daarbij zal het accent liggen op het lokale bestuursniveau. De lokale besturen zijn immers een cruciale partner voor Vlaanderen om het diversiteitsbeleid te laten slagen. De monitor moet objectiveerbare metingen toelaten, via een set van lokale diversiteitsindicatoren. Zo zal gezorgd worden voor een betere ondersteuning van de lokale besturen bij de ontwikkeling en uitvoering van hun diversiteitsbeleid. Om deze set van lokale diversiteitsindicatoren te ontwikkelen, zal op korte termijn een onderzoeksopdracht worden uitgeschreven. De werkzaamheden van het steunpunt lopen tot in 2011. De eerste rapporten worden begin 2009 verwacht. Het onderzoek voor de lokale diversiteitsmonitor zou in 2009 tot een ontwerp van diversiteitsmonitor moeten leiden. Beide instrumenten moeten het beleid in staat stellen de maatschappelijke positie van allochtonen systematisch door de jaren heen op te volgen en het Vlaamse en lokale beleid te evalueren.

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

210

4 Parlementaire vragen

De Vlaamse volksvertegenwoordigers stellen aan de minister schriftelijke vragen, vragen om uitleg, actuele vragen of richten interpellaties aan hem. Hieronder vindt u een overzicht van het aantal behandelde vragen en van de materies waarop ze betrekking hebben. Overzicht parlementaire vragen Schriftelijke vragen

Mondelinge vragen en interpellaties

organisatie en werking gemeenten

organisatie en werking OCMWâ€™s

organisatie en werking intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

organisatie en werking provincies

financiĂŤn

belastingen

personeel

taalwetgeving

verkiezingen

erediensten

uitoefening bestuurlijk toezicht

begraafplaatsen

Inburgering

diversiteit

stedenbeleid

andere

Totaal

118

105

211 5 Overzicht van de belangrijkste regelgeving die van toepassing is op het binnenlands bestuur, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid

Organieke regelgeving lokale besturen en provincies • bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen (artikel 6, • §1, VIII en artikel 7) • Nieuwe Gemeentewet • gemeentedecreet van 15 juli 2005 • Provinciewet • provinciedecreet van 9 december 2005 • organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking • bijzonder decreet van 13 april 1999 betreffende de voorwaarden en de wijze van oprichting van binnengemeentelijke territoriale organen • besluit van de Vlaamse Regering van 1 september 2006 betreffende de inwerkingtreding van sommige bepalingen van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 en de vaststelling van de modellen van de akten inzake fractievorming • besluit van de Vlaamse Regering van 24 november 2006 betreffende de inwerkingtreding van sommige bepalingen van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 en ter uitvoering van artikelen 160 en 179 van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 • besluit van de Vlaamse Regering van 15 juni 2007 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor de mandatarissen in uitvoering van artikelen 71 en 274 van het gemeentedecreet, artikel 21ter van de OCMW-wet en artikel 69 van het provinciedecreet • besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2007 houdende de minimale voorwaarden voor de personeelsformatie,

de rechtspositieregeling en het mandaatstelsel van het gemeentepersoneel en het provinciepersoneel en houdende enkele bepalingen betreffende de rechtspositie van de secretaris en de ontvanger van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • besluit van de Vlaamse Regering van 21 december 2007 houdende vaststelling van de voorwaarden waaronder de ambten van gemeentesecretaris, gemeentelijk financieel beheerder, secretaris van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn en ontvanger van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn deeltijds kunnen worden uitgeoefend, en houdende vaststelling van sommige gevallen waarin de ambten van gemeentelijk financieel beheerder en van ontvanger van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn kunnen worden uitgeoefend door een gewestelijke ontvanger Bestuurlijk toezicht • toezichtregeling op de gemeenten is opgenomen in het gemeentedecreet van 15 juli 2005 • toezichtregeling op de provincies is opgenomen in het provinciedecreet van 9 december 2005 • toezichtregeling op de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden is opgenomen in het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking • besluit van de Vlaamse Regering van 29 juli 1987 houdende aanduiding van de Gewestcommissaris en zijn afgevaardigden zoals voorzien in het decreet van 1 juli 1987 betreffende de werkwijze van,

de controle op en de vaststelling van het ambtsgebied van intercommunales • toezichtregelingen, opgenomen in de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • toezichtregelingen, opgenomen in de Nieuwe Gemeentewet wat de gemeente Voeren betreft • besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutair gemeentepersoneel in uitvoering van de artikels 129, 136 en 143 van het gemeentedecreet en voor het statutair provinciepersoneel in uitvoering van de artikels 125, 132 en 139 van het provinciedecreet • besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de samenstelling, de vergoeding van de leden en de werking van de beroepscommissie voor tuchtzaken in uitvoering van het artikel 138 van het gemeentedecreet en 134 van het provinciedecreet • toezichtregels, opgenomen in het decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erediensten Statuut mandataris • besluit van de Vlaamse Regering van 19 januari 2007 houdende het statuut van de lokale en de provinciale mandataris Fondsen • decreet van 5 juli 2002 tot vaststelling van de regels inzake de dotatie en de verdeling van het Vlaamse Gemeentefonds • decreet van 29 april 1991 betreffende het Vlaams Provinciefonds • decreet van 13 december 2002 tot vast-

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

Deel 2

212

stelling van de regels inzake de werking en de verdeling van het Vlaams Stedenfonds Fiscaliteit • wet van 24 december 1996 betreffende de vestiging en de invordering van de provincie- en gemeentebelastingen • koninklijk besluit van 12 april 1999 tot bepaling van de procedure voor de gouverneur of voor het college van burgemeester en schepenen inzake bezwaarschrift tegen een provincie- of gemeentebelasting

van de criteria voor de erkenning van de plaatselijke kerk- en geloofsgemeenschappen van de erkende erediensten • besluit van de Vlaamse Regering van 13 oktober 2006 houdende het algemeen reglement op de boekhouding van de besturen van de erkende erediensten en van de centrale besturen van de erkende erediensten

Onteigeningen • besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 1991 inzake onteigeningen ten algemenen nutte ten behoeve van de gemeenten, de provincies, intercommunale verenigingen en de gewestelijke ontwikkelingsmaatschappijen

Begraafplaatsen en lijkbezorging • decreet van 16 januari 2004 betreffende de begraafplaatsen en de lijkbezorging • besluit van de Vlaamse Regering van 14 mei 2004 tot organisatie, inrichting en beheer van begraafplaatsen en crematoria • besluit van de Vlaamse Regering van 21 oktober 2005 tot bepaling van de voorwaarden waaraan een doodskist of een ander lijkomhulsel moet beantwoorden • besluit van de Vlaamse Regering van 24 februari 2006 tot vaststelling van de wijzen van lijkbezorging, de asbestemming en de rituelen van de levensbeschouwing voor de uitvaartplechtigheid die kunnen opgenomen worden in de schriftelijke kennisgeving van de laatste wilsbeschikking die aan de ambtenaar van de burgerlijke stand kan overgemaakt worden

Erediensten • decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende erediensten • keizerlijk decreet van 30 december 1809 op de kerkfabrieken • wet van 4 maart 1870 op het tijdelijke der erediensten • besluit van de Vlaamse Regering van 30 september 2005 houdende vaststelling

Verkiezingen • Gemeentekieswet van 4 augustus 1932 • wet van 19 oktober 1921 tot regeling van de provincieraadsverkiezingen • Algemeen Kieswetboek • wet van 11 april 1994 tot organisatie van de geautomatiseerde stemming • wet van 18 december 1998 tot organisatie van de geautomatiseerde stemopneming door middel van een systeem voor

Vorming • besluit van de Vlaamse Regering van 28 mei 2004 tot vaststelling van de voorwaarden en de regels inzake de toekenning van subsidies voor vormingsinitiatieven voor lokale mandatarissen, ambtenaren en topambtenaren

optische lezing en tot wijziging van de wet van 11 april 1994 tot organisatie van de geautomatiseerde stemming • wet van 7 juli 1994 betreffende de beperking en de controle van de verkiezingsuitgaven voor de verkiezing van de provincieraden en de gemeenteraden, de districtsraden en voor de rechtstreekse verkiezing van de raden voor maatschappelijk welzijn. Deze wet wordt opgeheven voor zover het de verkiezing van de provincieraden, de gemeenteraden en de districtsraden betreft (artikel 66 Kiesdecreet van 10 februari 2006). • wet van 19 maart 2004 betreffende de toekenning van het actief kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen aan vreemdelingen • decreet van 7 mei 2004 houdende regeling van de controle van de verkiezingsuitgaven en de herkomst van de geldmiddelen voor de verkiezing van het Vlaams Parlement, de provincieraden, de gemeenteraden en de districtsraden • decreet van 18 mei 1994 houdende regeling van het taalgebruik bij de verkiezingen Openbaarheid van bestuurshandelingen • decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur • besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Stedenbeleid • decreet van 13 december 2002 tot vaststelling van de regels inzake de werking en de verdeling van het Vlaams Stedenfonds

213

• besluit van de Vlaamse Regering van 17 januari 2003 tot uitvoering van het decreet van 13 december 2002 tot vaststelling van de regels inzake de werking en de verdeling van het Vlaams Stedenfonds. • decreet van 22 maart 2002 houdende de ondersteuning van stadsvernieuwingsprojecten • besluit van de Vlaamse Regering van 16 maart 2007 betreffende de subsidiëring van stadsvernieuwingsprojecten Inburgering • decreet van 28 februari 2003 betreffende het Vlaamse inburgeringsbeleid • besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 betreffende de uitvoering van het Vlaamse inburgeringsbeleid • decreet van 28 april 1998 inzake het Vlaamse beleid ten aanzien van etnischculturele minderheden • besluit van de Vlaamse Regering van 15 juli 2002 betreffende de erkenning en subsidiëring van de centra en diensten voor het Vlaamse minderhedenbeleid • besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2000 houdende de subsidiëring van de verwerving, de inrichting, de renovatie en de uitbreiding van woonwagenterreinen voor woonwagenbewoners

Deel 2

214

Binnenlands bestuur en het bestuurlijk toezicht

215

Deel 3 Adresbestanden

Deel 3

216

Adressenbestanden

217 Agentschap voor Binnenlands Bestuur: Wie is wie?

Op www.vlaanderen.be/binnenland kunt u in de rubriek Wie is wie (knop links onderaan) terecht voor bijkomende contactgegevens van het agentschap. In de trefwoordenlijst vindt u per taak/ bevoegdheid van het agentschap de desbetreffende contactpersoon.

Administrateur-generaal: Guido Decoster Team administrateur-generaal tel: 02 553 39 26 fax: 02 553 43 01 e-mail: binnenland@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel C ENT R A L E AF D E L IN G EN

Afdeling Beleid Binnenland, Steden en Inburgering Algemeen directeur: Sami Souguir (gedetacheerd) Piet Van der Plas (dienstdoend) tel: 02 553 43 25 fax: 02 553 43 04 e-mail: binnenland@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel Team Stedenbeleid Monique De Ceuster tel: 02 553 40 29 fax: 02 553 40 31 e-mail: info@thuisindestad.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel Team Diversiteit Teamverantwoordelijke: Luus Heyligen tel: 02 553 33 12 fax: 02 553 43 01 e-mail: diversiteit@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Team Inburgering Teamverantwoordelijke: Annemie Degroote tel: 02 553 32 53 fax: 02 553 43 01 e-mail: inburgering@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel

Adressenbestanden

Deel 3

218

Afdeling Organisatie en Beheer van het Agentschap Afdelingshoofd: Tom Doesselaere (dienstdoend) tel: 02 553 40 12 fax: 02 553 43 03 e-mail: binnenland@vlaanderen.be, binnenland-verkiezingen@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel Afdeling Lokale en Provinciale Besturen – Financiën en Personeel Afdelingshoofd: Johan Ide tel: 02 553 40 03 fax: 02 553 40 02 e-mail: binnenland-personeel@vlaanderen.be, binnenland-financies@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel Team e3pos Johan Ide tel: 02 553 40 03 fax: 02 553 40 02 e-mail: e3pos@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel Team Gesubsidieerde Infrastructuur Directeur: Ing. Jan Baeyens tel: 02 553 75 62 fax: 02 553 75 25 e-mail: gesubsidieerdeinfrastructuur@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Afdeling Lokale Besturen en Provincies – Regelgeving en Werking Afdelingshoofd: Rudy Janssens tel: 02 553 39 70 fax: 02 553 39 52 e-mail: binnenland-juridisch@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel Evert Van Walle, regeringscommissaris bij de verenigingen van gemeenten tel: 02 553 43 11 fax: 02 553 43 04 e-mail: binnenland-intercommunales@vlaanderen.be adres: Boudewijnlaan 30 bus 70 1000 Brussel

219

P R O V IN C IA L E AF D E L IN G EN

Afdeling binnenlands bestuur Antwerpen Afdelingshoofd: Guido Peeters tel: 03 240 51 19 fax: 03 240 53 77 e-mail: binnenland.antwerpen@vlaanderen.be adres: Koningin Elisabethlei 22-24, 2018 Antwerpen Afdeling binnenlands bestuur Limburg Afdelingshoofd: Willy Honings tel: 011 23 81 14 fax: 011 23 81 10 e-mail: binnenland.limburg@vlaanderen.be adres: Universiteitslaan 1, 3500 Hasselt Afdeling binnenlands bestuur Oost-Vlaanderen Afdelingshoofd: Riet Zegers tel: 09 267 81 23 fax: 09 267 81 98 e-mail: binnenland.oostvlaanderen@vlaanderen.be adres: Gouvernementstraat 1, 9000 Gent Afdeling binnenlands bestuur Vlaams-Brabant Afdelingshoofd: Nicole Pijpops tel: 016 26 90 06 fax: 016 26 90 00 e-mail: binnenland.vlaamsbrabant@vlaanderen.be adres: Philipssite 5, 1ste verdieping, 3001 Leuven Afdeling binnenlands bestuur West-Vlaanderen Afdelingshoofd: Bruno Vanmarcke tel: 050 40 56 36 fax: 050 40 56 48 e-mail: binnenland.westvlaanderen@vlaanderen.be adres: Burg 4, 8000 Brugge

Deel 3

220

Notities

221

Deel 3

222

Notities

223

Notities

Deel 3

224

Colofon

Samenstelling Agentschap voor Binnenlands Bestuur Vlaamse overheid Boudewijnlaan 30, bus 70 1000 Brussel Depotnummer D/2008/3241/094 Verantwoordelijke uitgever Guido Decoster, administrateur-generaal Vormgeving en druk Antilope, Lier