Issuu

Ruilverkavelingsproject Weelde Uitvoering monitoringprogramma Module vegetatie – jaar +5 (2009)

COLOFON

Dit rapport werd opgesteld door:

Tentoonstellingslaan 137 9000 Gent

in opdracht van :

Vlaamse Landmaatschappij Cardijnlaan 1 2200 Herentals

Projectleider:

Els Van den Balck

Projectverantwoordelijke:

Tom Vermeulen

Auteur(s):

Els Van den Balck

GIS:

Bert Meskens

Illustraties: Fotografie: Kaarten:

Econnection Econnection Econnection

Publicatiedatum: september 2009

INHOUD

INLEIDING ......................................................................................................................................................... 5

DOELSTELLING ............................................................................................................................................... 5

MATERIAAL EN METHODIEK ..................................................................................................................... 6 3.1. VEGETATIEOPNAMES ........................................................................................................................................... 6 3.1.1. Vegetatieopnames (permanente kwadraten)................................................................................................ 6 3.1.2. Determinatie en nomenclatuur .................................................................................................................... 7 3.1.3. Input gegevens en opbouw databank ........................................................................................................... 7 3.1.4. Verwerking van de resultaten ...................................................................................................................... 8 3.1.4.1. Inleiding .................................................................................................................................................................. 8 3.1.4.2. Rode lijstsoorten ..................................................................................................................................................... 8 3.1.4.3. Ecotopen .................................................................................................................................................................8 3.1.4.4. Ellenbergwaarden ................................................................................................................................................. 11 3.1.4.5. Syntaxonomische typering .................................................................................................................................... 12 3.1.4.6. Evolutie van de vegetatiesamenstelling ................................................................................................................ 13

3.2. BWK-TYPERING ................................................................................................................................................ 13 3.2.1. Methodiek kartering .................................................................................................................................. 13 3.2.2. Verwerking van de resultaten .................................................................................................................... 13 3.3. EVALUATIE VAN HET BEHEER EN AANBEVELINGEN VOOR VERDER BEHEER ....................................................... 13 4.

ANALYSE EN VERWERKING ...................................................................................................................... 14 4.1. FLORA ............................................................................................................................................................... 14 4.1.1. Aantal soorten ........................................................................................................................................... 14 4.1.2. Rode lijstsoorten ........................................................................................................................................ 14 4.1.2.1. Aantal Rode lijstsoorten per opname/perceel ........................................................................................................ 14 4.1.2.2. Overzichtstabel Rode lijstsoorten.......................................................................................................................... 15

4.2. VEGETATIE ........................................................................................................................................................ 17 4.2.1. Algemene bespreking ................................................................................................................................. 17 4.2.2. Bespreking van de vegetatietypes .............................................................................................................. 18 4.2.2.1. Syntaxonomische typering .................................................................................................................................... 18

4.3. BESPREKING ELLENBERGWAARDEN .................................................................................................................. 24 4.4. EVOLUTIE VAN DE VEGETATIESAMENSTELLING ................................................................................................. 26 4.4.1. Evolutie van de soortensamenstelling ....................................................................................................... 26 4.4.1.1. Aantal soorten ....................................................................................................................................................... 26 4.4.1.2. Rode lijstsoorten (vergelijking 2002-2009)........................................................................................................... 28

4.4.2. Syntaxonomische evolutie .......................................................................................................................... 29 4.4.3. Evolutie van de ecologische soortengroepen ............................................................................................ 31 4.4.4. Evolutie van Ellenberggetallen ................................................................................................................. 33 4.5. BWK-TYPERING ................................................................................................................................................ 35 4.5.1. Bespreking van de BWK-types................................................................................................................... 35 4.5.2. Evolutie van de BWK-typen ....................................................................................................................... 38 4.6. EFFECTEN VAN BEHEER OP VEGETATIE EN FAUNA ............................................................................................. 41 4.6.1. Resultaten vegetatie ................................................................................................................................... 45 4.6.2. Resultaten fauna ........................................................................................................................................ 49 4.6.2.1. Avifauna ............................................................................................................................................................... 49 4.6.2.2. Herpetofauna ......................................................................................................................................................... 49

4.7. AANBEVELINGEN VOOR VERDER BEHEER .......................................................................................................... 50 5. LITERATUUR ...................................................................................................................................................... 56

Tabellen: Tabel 1. Bedekkingsschaal vegetatiekundige opnames (Barkman et al. 1964). Tabel 2. Kenmerken en kenmerkklassen gebruikt bij de indeling in ecotoopgroepen. Tabel 3. Overzicht van alle (in Nederland voorkomende) ecologische soortengroepen (Runhaar et al. 1987). Tabel 4. Overzicht van de ecotoopgroepen. Tabel 5. Ellenbergwaarden voor zuurgraad. Tabel 6. Ellenbergwaarden voor vocht. Tabel 7. Ellenbergwaarden voor stikstofgetal. Tabel 8. Overzicht van de Rode lijstsoorten per vegetatieopname. Tabel 9. Overzicht van de Rode lijstsoorten hogere planten in het studiegebied (Rode lijst volgens Van Landuyt et al. 2006). Tabel 10. Syntaxonomische typering van de vegetatieopnames (2009). Tabel 11. Overzicht van de ecologische soortengroepen en ecotoopgroepen (opnames 2009). Tabel 12. Weergave van de Ellenbergwaarde voor zuurgraad m.b.v. klassen. Tabel 13. Weergave van de Ellenbergwaarde voor vocht m.b.v. klassen. Tabel 14. Weergave van de Ellenbergwaarde voor stikstofgetal m.b.v. klassen. Tabel 15. Overzicht van de Ellenbergwaarden naar zuurgraad, vocht en stikstofgetal voor de vegetatieopnames (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Tabel 16. Soorten die niet meer voorkomen in de opnames van 2009. Tabel 17. Soorten die nieuw voorkomen in de opnames van 2009. Tabel 18. Evolutie van de syntaxonomische eenheden (2002-2006-2009). Tabel 19. Overzicht van de ecologische soortengroepen (periode 2002-2006-2009) per opname. Tabel 20. Evolutie van de Ellenberggetallen per vegetatieopname (voor vocht, zuurgraad en stikstof) (2002-2006-2009) (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Tabel 21. Voorkomende BWK-types in het studiegebied (2009). Tabel 22. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006-2009). Tabel 23. Overzicht van het beheer sinds 2003 in het studiegebied. Grafieken: Grafiek 1. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006-2009). Kaarten: Kaart 1. Kaart 2. Kaart 3. Kaart 4. Kaart 5. Kaart 6. Kaart 7. Kaart 8. Kaart 9.

Situering van het studiegebied binnen een ruimere omgeving. Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten (PQ's). Rode lijstsoorten binnen het studiegebied. Ecotopen (ecologische soortengroepen) van de permanente kwadraten (PQ's). Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de vochtindicatie. Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de zuurtegraad. Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de stikstofindicatie. BWK-types van de te monitoren percelen. Beheerpercelen.

Bijlagen: Bijlage 1. Overzicht van de coördinaten van de permanente kwadraten (PQ’s). Bijlage 2. Foto’s van de permanente kwadraten (PQ’s) (2009). Bijlage 3. Kenmerken en kenmerkklassen van de ecologische soortengroepen. Bijlage 4. Soortenlijst van de waargenomen soorten in 2009. Bijlage 5. Overzicht van de vegetatieopnames.

INLEIDING

Ten behoeve van een betere opvolging en het kwantitatief en kwalitatief meetbaar maken van gebiedsevoluties, worden sinds 2000 voor ruilverkavelingsprojecten monitoringprogramma’s opgesteld. Deze moeten het mogelijk maken na te gaan of de vooropgestelde natuurdoelstellingen ook effectief worden gehaald en of bijstelling van het gevoerde beheer noodzakelijk is. Ook voor het ruilverkavelingsproject Weelde werd een monitoringprogramma opgestart ter implementatie van de Ministeriële Richtlijn dd. 14.03.2000 en betreffende de implementatie van de methodiek voor het optimaliseren en meetbaar maken van de ecologische inbreng in de ruilverkaveling. Dit monitoringprogramma werd goedgekeurd door de toenmalige Minister van Landbouw en Leefmilieu op 22 februari 2002. De ruilverkaveling Weelde werd nuttig verklaard bij Ministerieel Besluit van 12 december 1990 (B.S. 12-12-90). Onderwerp van deze studie is een bespreking van de evolutie van de vegetatie t.o.v. de uitgangssituatie. Daarnaast worden er aanbevelingen gegeven naar verdere noodzakelijke beheermaatregelen.

DOELSTELLING

Doelstelling van deze opdracht is om de vegetatie, waarvan de uitgangssituatie werd opgenomen in 2002, de tweede keer na het beëindigen van de werken (jaar +5) te evalueren. Dit houdt in dat volgende elementen dienen uitgewerkt te worden: 1. Heropname van de (33) permanente kwadraten (PQ’s) die in 2006 werden opgenomen 2. BWK-typering van de graslanden binnen de ruilverkaveling 3. Verwerking en bespreking van de resultaten De verwerking van de resultaten houdt de volgende besprekingen in: - bespreking van de voorkomende Rode lijstsoorten - opmaak van soortenlijsten met ecotoop-aanduiding volgens Runhaar-groepen - bepaling Ellenbergwaarden per PQ - met behulp van Associa en ‘De Vegetatie van Nederland’ (Schaminée et al. 1995-1999) wordt aan de hand van de soortensamenstelling de syntaxonomische indeling bepaald - bespreking van de evolutie van de vegetatiesamenstelling t.o.v. 2006 en 2002 - bespreking van de evolutie van de BWK-types - effecten en evaluatie van beheer

MATERIAAL EN METHODIEK

3.1. Vegetatieopnames 3.1.1. Vegetatieopnames (permanente kwadraten) De afbakening van het studiegebied wordt weergegeven op kaart 1. In juli 2002 werden in de graslanden 33 permanente kwadraten van 3 m x 3 m uitgezet. Hiervan werd de vegetatie opgenomen volgens de aangepaste schaal van Braun-Blanquet (tabel 1) (Barkman et al. 1964). In deze schaal worden bedekkingen onder de 5% aangevuld met schattingen van de abundantie. De abundantie geeft het aantal exemplaren van een soort weer. Voor het opvolgen van de effecten van beheersingrepen op de vegetatie werden deze proefvlakken in juni 2006 opnieuw opgenomen volgens deze schaal (ligging zie kaart 2). Gezien echter een aantal proefvlakken wegens de natuurwerken niet toegankelijk meer waren (aanleg van plassen) of vrij dicht tegen elkaar lagen, werden deze geschrapt en vervangen door andere. De nummers die niet opgenomen werden zijn: EI03, EI04, VL03, VL04, VL06, VL07, VL09 en VL10. 3 nieuwe proefvlakken werden opgenomen in de Litse Heide (LI). In Vlasroot werden 5 nieuwe proefvlakken bemonsterd (VL12-16). In totaal werden 33 proefvlakken opgenomen. Voor het opvolgen van de effecten op de vegetatie van de uitgevoerde beheersingrepen werden de proefvlakken van 2006 opnieuw opgenomen eind mei 2009. De proefvlakken worden teruggevonden a.h.v. de GPS-coördinaten. De coördinaten werden nadien in een geografisch informatiesysteem (GIS) ingevoerd. Volgende gegevens werden verzameld: - de in het proefvlak groeiende plantensoorten (in boom-, struik-, kruiden moslagen); - de gecombineerde schatting van de abundantie/bedekking van elke soort volgens Barkman et al. (1964); - algemene info (ligging, toponiem, beheer); - een korte beschrijving van de vegetatie. Er werden identificatiecodes toegekend die ondubbelzinnig toelaten elke opname te duiden, zowel in de tijd als in de ruimte. Voor de ruilverkaveling Weelde werd een code samengesteld uit een combinatie van volgende elementen: Project: Jaartal: Toponiem:

Veldnummer opname:

Weelde 2009 Eindegoor Bloksgoor Vlasroot Litse Heide 1-12 (EI) 1-10 (BL) 1-16 (VL) 1-3 (LI)

WE 09 EI BL VL LI *

De vegetatieopname binnen het project Weelde in 2009 opgenomen als PQ 5 gelegen in een perceel in het Eindegoor krijgt dus WE09EI05 als unieke code. In de bespreking die van toepassing is op het jaar 2009 gebruiken we gemakkelijkheidshalve een afgekorte code, zodanig dat duidelijk is in welke percelen het proefvlak zich bevindt: vb. EI01, BL01, VL01 Tevens werden van de opnames een fotoreportage gemaakt die op dezelfde wijze werd genomen als bij de opname van de uitgangssituatie of zoals in 2006 voor de in dat jaar nieuw toegevoegde proefvlakken. Ter controle van de oriëntatie van de fotorichting (NO-richting) werd een kompas gebruikt. De foto’s worden weergegeven in bijlage 2. Tabel 1. Bedekkingsschaal vegetatiekundige opnames (Barkman et al. 1964). Code +r +p +a +b 1p 1a 1b 2m 2a 2b 3a 3b 4a 4b 5a 5b

Schaalwaarde Één of twee individuen <1% bedekkend, <20 exemplaren 1-2% bedekkend, <20 exemplaren 2-5% bedekkend, <20 exemplaren <1% bedekkend, 20-200 exemplaren 1-2% bedekkend, 20-200 exemplaren 2-5% bedekkend, 20-200 exemplaren <5% bedekkend, >200 exemplaren 5-12.5% bedekkend 12.5-25% bedekkend 25-37.5% bedekkend 37.5-50% bedekkend 50-67.5% bedekkend 67.5-75% bedekkend 75-87.5% bedekkend 87.5-100% bedekkend

3.1.2. Determinatie en nomenclatuur De determinatie van de hogere planten gebeurde a.h.v. de 3e editie van de Flora van België (Lambinon et al. 1998). Voor de wetenschappelijke namen werd de 3e editie van de Flora van België (Lambinon et al. 1998) gevolgd. Deze vertoont enkele verschillen met de Nederlandse flora, die wordt gebruikt in het programma TURBOVEG (Hennekens 1995), waarin de data zijn ingevoerd. Dit leverde echter geen problemen voor de verwerking. 3.1.3. Input gegevens en opbouw databank De vegetatieopnames werden a.h.v. x-y coördinaten gesitueerd in het perceel op een stafkaart 1/10.000 (kaart 2) via invoer in het GIS (Arcview). Dit laat toe de verspreiding van de opnames te visualiseren. Met behulp van het softwarepakket TURBOVEG (versie 1.7c) (Hennekens 1995) werden de vegetatieopnames ingevoerd in een database. Het gebruik van TURBOVEG laat toe om de vegetatieopnames gestructureerd op te slaan en nadien te analyseren. Het programma is hierbij volledig menu-gestuurd, zodat invoer van de vegetatieopnamegegevens stapsgewijs kan gebeuren.

3.1.4. Verwerking van de resultaten 3.1.4.1. Inleiding

De verwerking van de vegetatiegegevens houdt de volgende besprekingen in: - bespreking van de voorkomende Rode lijstsoorten - opmaak van soortenlijsten met ecotoop-aanduiding volgens Runhaar-groepen - bepaling Ellenbergwaarden per PQ - met behulp van Associa wordt aan de hand van de soortensamenstelling de syntaxonomische indeling volgens ‘De Vegetatie van Nederland’ (Schaminée et al. 1995-1999) bepaald - bespreking van de evolutie van de vegetatiesamenstelling t.o.v. 2006 en t.o.v. 2002 3.1.4.2. Rode lijstsoorten

Het bepalen van de voorkomende Rode lijstsoorten gebeurde a.h.v. Van Landuyt et al. (2006). Per opname werd het aantal Rode lijstsoorten met hun codering bepaald. Van alle opnames werd een overzichtslijst van de Rode lijstsoorten gemaakt. Indien tijdens het veldwerk in de percelen (waar enkel een BWK-kartering dient te gebeuren) Rode lijstsoorten werden waargenomen, werden deze eveneens genoteerd. De voorkomende Rode lijstsoorten werden op kaart (kaart 3) aangeduid. 3.1.4.3. Ecotopen

De ecotopenindeling is een ecosysteemclassificatie die is ontworpen als hulpmiddel om effecten van menselijke ingrepen op natuurlijke ecosystemen aan te kunnen geven. In het systeem worden ecosystemen op het schaalniveau van ecotopen geclassificeerd op basis van vegetatiestructuur en standplaatsfactoren (Stevers et al. 1987). Deze indeling werd geactualiseerd in 2003 (Runhaar et al. 2003) en in 2004 voor Vlaanderen (Runhaar et al. 2004). Tabel 2 geeft een overzicht van de gebruikte kenmerken en kenmerkklassen. Tabel 2. Kenmerken en kenmerkklassen gebruikt bij de indeling in ecotoopgroepen. Kenmerk Kenmerkklassen Medium Terrestrisch, aquatisch Vegetatiestructuur en successiestadium Pioniervegetatie, gesloten korte vegetatie (omvat grasland, dwergstruweel en mosvlakte, ruigte, bos en struweel, verlandingsvegetatie, watervegetatie Saliniteit Zilt, brak, zoet (omvat zeer zoet en licht brak) Vochttoestand Open water, nat, vochtig (omvat matig vochtig en zeer vochtig), droog Substraat Stenig, overig Voedselrijkdom Voedselarm, matig voedselrijk, zeer voedselrijk Zuurgraad Zuur, zwak zuur, basisch Dynamiek Betreden, niet betreden

De ruimtelijke eenheid waarmee wordt gewerkt is een ecotoop, gedefinieerd als een ruimtelijke eenheid die binnen zekere grenzen homogeen is ten aanzien van vegetatiestructuur en voor de plantengroei bepalende standplaatsfactoren (Stevers et al. 1987). Ruimtelijk vallen de ecotopen meestal samen met de plantengemeenschappen die binnen de vegetatiekunde worden onderscheiden. Een essentieel verschil is echter dat binnen de ecotopenindeling het gehele ecosysteem, inclusief het abiotische deel (de standplaats), object van classificatie vormt, terwijl de vegetatiekunde zich beperkt tot het biotische deel van het ecosysteem, de vegetatie. De ecologische soortengroepen worden aangeduid met een code, waarin de gebruikte symbolen staan voor bepaalde kenmerkklassen (tabel 3). Met behulp van ecologische soortengroepen wordt beschreven welke plantensoorten binnen de ecotooptypen kunnen voorkomen (Runhaar et al. 1987, 2003, 2004). Het type W11 staat voor ‘watervegetatie in voedselarm zuur water’. De beginhoofdletter staat dus voor de vegetatiestructuur, waarbij: W= watervegetatie P= pioniervegetatie G= grasland R= ruigte H= bossen en struwelen Door een combinatie van de verschillende kenmerkklassen uit tabel 3 (en 4, zie verder) bekomt men de ecologische soortengroep. In bijlage 3 worden de verschillende gebruikte codes meer verduidelijkt. Tabel 3. Overzicht van alle (in Nederland voorkomende) ecologische soortengroepen (Runhaar et al. 1987). De in Vlaanderen voorkomende types (Runhaar et al. 2004) worden weergegeven in vet. Watervegetaties en verlandingsvegetaties saliniteit

zoet tot licht brak

voedselrijkdom

zeer zoet

voedselarm

zoet tot licht brak

matig voedselrijk

zuurgraad zuur zwak zuur basisch

brak

zout

zeer voedselrijk

zuur zwak zuur

basisch

watervegetaties W11

W12

W13

W15

W16zt W16

W18

bW10 zW10

verlandingsvegetaties V11

V12

V15

V16zt V16

V18

bV10

Pioniervegetaties saliniteit

zoet

voedselrijkdom

voedselarm

matig voedselrijk

zuurgraad

zuur

zwak zuur

basisch

nat

P21

P22

P23

vochtig

P41

P42

P43

droog

P61

P62

P63

basisch

zuur basisch P27

P47kr

P47 P67

brak

zilt

zeer voedselrijk

P28

bP20

zP20

P48

bP40

P68

bP60

tevens P40mu (pioniervegetatie op vochtige muren), P60mu (pioniervegetaties op droge muren), P48tr (pioniervegetatie op vochtige zeer voedselrijke betreden bodem), P63ss (pioniervegetatie op droog voedselarm basisch stenig substraat), P67ss (pioniervegetatie op droog matig voedselrijk stenig substraat)

Soorten van gesloten, korte vegetaties saliniteit

zoet

voedselrijkdom

voedselarm

zuurgraad zuur

matig voedselrijk

zwak zuur

basisch

nat G21

G22

G23

vochtig G41

G42

G43

droog G61

G62

G63

basisch

brak

zout

zeer voedselrijk

zuur - basisch G27

G47kr

G47 G67

G28

bG20 zG20

G48

bG40 zG40

G68

Ruigten saliniteit voedselrijkdom

zoet voedselarm

zuurgraad

matig voedselrijk

basisch

nat

R24

vochtig

R44

droog

R64

brak

zout

zeer voedselrijk

R28

bR20

zR20

R48

bR40

R68

bR60

zuur - basisch R27

R47kr

R47 R67

Bossen en struwelen saliniteit

zoet

voedselrijkdom

voedselarm

matig voedselrijk

zuurgraad

zuur

zwak zuur

basisch

nat

H21

H22

H23

vochtig

H41

H42

H43

basisch

zeer voedselrijk

zuur - basisch H27

H47kr

H28

H47

H48

droog H61 H62 H63 H69 tevens H27br (bronnen en kwelplekken in bos op natte, matig voedselrijke bodem)

Bij de interpretatie van floragegevens worden ecologische soortengroepen met een verwante vegetatiestructuur samengenomen tot ecotoopgroepen (tabel 4). Pioniervegetaties, gesloten korte vegetaties en ruigten worden samengevoegd tot kruidachtige vegetaties (K), bossen en struwelen tot houtige vegetaties (H) en water en verlandingsvegetaties tot aquatische systemen (A). De toekenning van de ecologische soortengroepen is handmatig gebeurd. Tabel 4. Overzicht van de ecotoopgroepen (Runhaar et al. 2004). saliniteit zoet tot licht brak

zeer zoet

voedselrijkdom voedselarm

zoet tot licht brak

matig voedselrijk

brak

zout

zeer voedselrijk -

zuur basisch zwak zuur

A13

A15

A16zt A16

A18

bA10 zA10

nat K21 K22/K24 korte vochtig K41 K42 vegetatie droog K61 K62

K23

K27 K28

bK20 zK20

K43

K47kr K47 K48

K63

K67 K68

nat H21 H22 bos en vochtig H41 H42 struweel droog H61 H62

H27 H28

H43

H47kr H47 H48

H63

zuurgraad zuur zwak zuur basisch -

water

A11 A12

H69

De soortengroep K21 omvat bijvoorbeeld alle pionier- en graslandsoorten die kenmerkend zijn voor natte, voedselarme zure standplaatsen, bijvoorbeeld plagplekken in de heide. Soorten die in meer dan één ecotooptype voorkomen worden ook in meerdere ecologische soortengroepen ingedeeld. Daarbij wordt uitgegaan van het principe dat een soort wordt ingedeeld bij zoveel soortengroepen als nodig is om ten minste 70% van het voorkomen van de soort te verklaren, in een hypothetische situatie dat alle ecotooptypen in een zelfde oppervlakte zouden voorkomen. Ecotoop: ruimtelijke eenheid die binnen zekere grenzen homogeen is ten aanzien van vegetatiestructuur en voor de plantengroei bepalende standplaatsfactoren en die karteerbaar is op een schaal van 1:5.000. Ecotooptype: aan abstracte eenheid die betrekking heeft op alle ecotopen waarvan vegetatiestructuur en standplaatscondities binnen een zelfde kenmerkklasse vallen Ecologische soortengroep: een groep van plantensoorten die kenmerkend is voor een bepaald ecotooptype. Ecotoopgroep: groep van ecotooptypen die overeenkomen qua abiotische standplaatscondities en qua vegetatiestructuur nauw verwant zijn. Daarbij worden pioniervegetaties, gesloten korte vegetaties en ruigten samengevoegd tot kruidachtige vegetaties, bossen en struwelen tot houtige vegetaties en water en verlandingsvegetaties tot aquatische systemen. 3.1.4.4. Ellenbergwaarden

Met behulp van het programma TURBOVEG (versie 1.7c) (Hennekens 1995) worden de waargenomen soorten gekoppeld aan hun indicatiewaarden voor abiotische factoren (Ellenberggetallen). Ellenberg (1992) geeft voor een groot aantal plantensoorten een indicatiewaarde voor bepaalde milieufactoren. Een dergelijke indicatiewaarde is een getal, doorgaans op een ordinale schaal van 1 tot 9, dat de milieuomstandigheden aangeeft waarbij een plant optimaal voorkomt. In dit rapport worden alleen de indicaties voor zuurgraad, vocht en stikstof weerhouden (tabel 5, 6 en 7). Tabel 5. Ellenbergwaarden voor zuurgraad. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Beschrijving Sterk zure bodems Sterk zure/zure bodems Zure bodems Zure/zwak zure bodems Zwak zure bodems Zwak zure/zwak basische bodems Zwak zure/zwak zure tot basische bodems Zwak/sterk basisch/kalkrijk Sterk basisch/kalkrijk Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 6. Ellenbergwaarden voor vocht. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7

Beschrijving Extreem droog Extreem droog/droog Droog Droog/droog-vochtig Droog-vochtig Droog-vochtig/vochtig Vochtig

Code Ellenberg 8 9 10 11 12 X ?

Beschrijving Vochtig/nat Nat Waterplant, tijdelijk droogvallend Waterplant, blad in lucht Onderwaterplant Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 7. Ellenbergwaarden voor stikstofgetal. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Beschrijving Zeer stikstofarme bodem Zeer stikstofarme/stikstofarme bodem Stikstofarme bodem Stikstofarme/Matig stikstofarme bodem Matig stikstofrijke bodem Matig stikstofrijke/stikstofrijke bodem Stikstofrijke bodem Zeer stikstofrijke bodem Uiterst stikstofrijke bodem Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Per opname worden van de indicatiewaarden gewogen gemiddelden (op basis van bedekkingen) berekend via TURBOVEG. In het rapport worden de gemiddelde waarden, rekening houdend met de bedekkingscodes gebruikt. Per opname worden de gemiddelde Ellenbergwaarden (ingedeeld in klassen) op kaart (kaarten 5-7) aangeduid. 3.1.4.5. Syntaxonomische typering

De syntaxonomische affiniteit van de types met plantengemeenschappen werd nagegaan door: gebruik van het programma ASSOCIA (Van Tongeren 2000). Dit identificatieprogramma werd als hulpmiddel gebruikt voor het identificeren van opnames en voor de toetsing aan de Nederlandse taxonomie. ASSOCIA gebruikt een referentiesysteem voor syntaxonomische identificatie van vegetatieopnamen. Het gebruikte referentiesysteem is gebaseerd op de synoptische tabellen uit de Plantengemeenschappen van Nederland van het IBN-DLO (Wageningen). Als synsystematic system werd gekozen voor de totale vegetatielaag. Per type werd nagegaan welk de meest voorkomende opgegeven syntaxonomische eenheden waren; een vergelijking te maken van onze vegetatieopnames met de tabellen van de ‘Vegetatie van Nederland’ (Schaminée et al. 1995-1999). In deze overzichtstabellen staat van elke soort de frequentie van voorkomen binnen het type en de karakteristieke abundantie, dat wil zeggen de gemiddelde abundantie op de plaatsen waar de soort binnen dit type is waargenomen.

In de ASSOCIA-analyse wordt de mogelijkheid geboden om van de standaard procedure af te wijken. Dit gebeurt in het programma d.m.v. een aantal keuzemogelijkheden. Volgende keuzes werden gebruikt (deze zijn default in de analyse): •

Gewichten voor de verschillende afstandsmaten: o Weights for quantitative index: Weight for present species: 1.00 o Weights for combined index: ▪ Likelihood: Extra weight for present species: 0.00

▪

• •

Qualitative index vs. quantitative index: Power of qualitative index: 0.60 Maximum difference in distance for alternatives: 20 Maximum number of alternatives: 10

3.1.4.6. Evolutie van de vegetatiesamenstelling

Aan de hand van de vegetatieopnames die in 2002 en 2006 gemaakt werden en deze die in 2009 heropgenomen werden, kan een vergelijking gemaakt worden naar de soortensamenstelling, syntaxonomische evolutie en de evolutie in Ellenberggetallen.

3.2. BWK-typering 3.2.1. Methodiek kartering Waar binnen de ruilverkaveling zones werden afgebakend voor natuurontwikkeling (uit te voeren via Maatregelen tot Landinrichting), werd in 2000 een BWK-kartering1 uitgevoerd. De gegevens werden reeds deels gepubliceerd in Berten et al. (2000) (kaartblad 9/1). Voor het volledige studiegebied is een ontwerpversie (2008) beschikbaar. De te karteren oppervlakte beslaat ongeveer 70 ha en gebeurt op perceelsniveau. Ten behoeve van het veldwerk werden de geselecteerde percelen op kaarten (schaal 1/10.000) geplot. Voor de BWKtypering van de karteringseenheden werd gebruik gemaakt van Heirman & Paelinckx (1998). 3.2.2. Verwerking van de resultaten Het rapport bevat een bespreking van de BWK-types van 2009, een weergave op kaart (kaart 8) en de evolutie van de BWK-typen tussen 2002 en 2009.

3.3. Evaluatie van het beheer en aanbevelingen voor verder beheer Aan de hand van de vaststellingen die tijdens de terreinkarteringen werden gedaan, de resultaten van de vegetatieopnames en de vooropgestelde doelstellingen, werden aanbevelingen voor (bijstelling van) het beheer van de betreffende percelen geformuleerd.

Kaartbladen 8/4 en 9/1.

ANALYSE EN VERWERKING

4.1. Flora 4.1.1. Aantal soorten In de percelen komen 97 soorten voor (bijlage 4 en bijlage 5). Er komen zowel mossen, kruiden, struiken als bomen voor. In de opnames komen 83 soorten voor. Als mossen komen Gewoon dikkopmos, Knikmos en Veenmos voor. Veenmos werd wel niet in de opnames aangetroffen. In totaal komen 7 houtige soorten voor in de opnames. Volgende boom- en struiksoorten komen voor: • Ruwe berk (zaailing, struiken boomlaag) • Sporkehout (zaailing, struiklaag) • Zomereik (zaailing, struiklaag) • Boswilg (struiklaag) • Grauwe wilg (struiklaag) • Wilde lijsterbes (zaailing, struiklaag) • Amerikaanse vogelkers (zaailing) Zwarte els, Vlier en Linde zijn de bijkomende soorten, die niet in de opnames voorkomen. 4.1.2. Rode lijstsoorten 4.1.2.1. Aantal Rode lijstsoorten per opname/perceel

Alle Rode lijstsoorten van hogere planten worden weergegeven in tabel 8 en op kaart 3. In 3 opnames werden Rode lijstsoorten aangetroffen. Het betreft opnames binnen de deelgebieden Bloksgoor en Vlasroot in respectievelijk een moerasgebied met o.m. Veenpluis en Tormentil. Tormentil kwam niet in de opname, maar wel vlakbij voor. In Vlasroot betreft het een Struikheidevegetatie (op een afgeplagde zone met voorheen dennenaanplant). Tabel 8. Overzicht van de Rode lijstsoorten per vegetatieopname. Plantensoorten in cursief staan in de nabijheid van de vegetatieopname. Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI05 EI06 EI07

Aantal Rode lijstsoorten 0 1 Veenpluis 0 1 Tormentil 0 1 Veenpluis 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Plantensoorten

Vegetatieopname EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 VL01 VL02 VL05 VL08 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16 LI01 LI02 LI03

Aantal Rode lijstsoorten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 Struikhei 0 1 Struikhei 0 0 0 0 0

Plantensoorten

4.1.2.2. Overzichtstabel Rode lijstsoorten

In totaal komen 3 Rode lijstsoorten van hogere planten voor (Rode lijst volgens Van Landuyt et al. 2006) (tabel 9). Het betreft 2 soorten die ‘achteruitgaand’ zijn; 1 soort is ‘kwetsbaar’. Tabel 9. Overzicht van de Rode lijstsoorten hogere planten in het studiegebied (Rode lijst volgens Van Landuyt et al. 2006). Wetenschappelijke naam Calluna vulgaris Eriophorum polystachion Potentille erecta

Nederlandse naam Struikhei Veenpluis Tormentil

Rode lijstcategorie. Achteruitgaand Kwetsbaar Achteruitgaand

Bespreking van de Rode lijstsoorten (de gebruikte foto’s zijn afkomstig van www.wilde-planten.nl) Struikhei (Calluna vulgaris) Struikhei is een indicatorsoort van droge heiden en graslanden. In Vlaanderen komt Struikhei lokaal abundant voor in het Kempens district en het Brugs Houtland. In de rest van Vlaanderen is de soort zeldzaam of ontbreekt ze. In het studiegebied komt Struikhei voor in Vlasroot (in VL12 en VL14).

Tormentil (Potentilla erecta) Tormentil is een indicatorsoort van laagvenen en blauwgraslanden. In Vlaanderen komt Tormentil abundant voor in het Kempens district en het Brugs houtland. In de rest van Vlaanderen is de soort zeldzaam of ontbreekt ze. In het studiegebied werd Tormentil aangetroffen aan de rand van een moerassig laagveengebied (nabij BL04).

Veenpluis (Eriophorum polystachion)

Veenpluis is een soort van voedselarme oevers, vennen en wateren en komt tevens voor in laagveen met Veenmos sp. (zoals in het studiegebied). In het Kempens district is de soort vrij zeldzaam. Elders is ze zeer zeldzaam (Brugse Houtland) of komt ze niet (meer) voor. In het studiegebied kwam Veenpluis voor in Bloksgoor (in BL06 en nabij BL02).

4.2. Vegetatie 4.2.1. Algemene bespreking Binnen het studiegebied komen volgende habitattypen voor: •

Grasland

•

Ruigte

•

Struweel en kapvlakte

•

Naaldbomenaanplant

•

Open water, plas

•

Moeras

•

Akker

•

Bomenrijen

Grasland en ruigte De graslanden bevinden zich enerzijds in een Witbolstadium, anderzijds is er een ontwikkeling naar soortenrijkere graslanden merkbaar. Binnen deze graslandtypes treedt vrijwel altijd een sterke dominantie of subdominantie op van Pitrus (op de lagere, vochtige delen met waterstagnatie). De meeste graslanden die door Pitrus gedomineerd worden bevinden zich in Eindegoor, maar ook in Vlasroot komen deze voor op de nattere delen. Andere soorten die hier vrij frequent aangetroffen worden zijn andere grassoorten en Kruipende boterbloem. Sporadisch zijn Echte koekoeksbloem en Pinksterbloem aanwezig. De graslanden in Bloksgoor bevinden zich allen in de Witbolfase. Hoewel hier ook enkele afgeplagde delen bevinden, is de dominantie van Pitrus hier niet uitgesproken, al wordt deze in het noordelijk deel wel meer aangetroffen dan in het zuidelijk deel van deze zone. De graslanden in de Litse Heide zijn eveneens van het Witboltype met overgangen naar schralere graslanden (met o.m. Schapenzuring en Gewoon struisgras) en zijn bloemrijk met o.m. Margriet en Echte koekoeksbloem. Op de lagere delen komen meer vochtig-indicerende plantensoorten voor zoals Echte koekoeksbloem, Pinksterbloem en verschillende russen. De graslandtypes in Vlasroot zijn sterk verschillend: op de hogere delen komen recent ingezaaide graslanden voor met weinig andere soorten; op de afgeplagde zones komen Witbolgraslanden voor. In de oeverrand van de plassen treden graslandtypes van vochtige tot natte standplaatsen op (met o.m.

Pinksterbloem, Mannagras, Moerasstruisgras en Geknikte vossenstaart). Lokaal op de laagste delen is er een dominantie van Pitrus. Struweel en kapvlakte De struweelzones binnen het studiegebied zijn vrij beperkt. In Eindegoor komen geen struwelen voor, in Bloksgoor beperken ze zich enkel tot opslag van Wilgen in een moerassige zone. Nabij de Litse Heide komt een grasland voor met een uitgegraven en afgeplagde zone. Hier treedt eveneens opslag van Wilgenstruweel op. In het gebied zelf (Litse Heide) komt enkel grasland en akker voor. In Vlasroot komen recent gekapte naaldboomaanplantingen voor. Momenteel is een vegetatie van Struikhei merkbaar. In alle percelen waar naaldbomen gekapt werden is een sterke struweelopslag tot verbossing (naar Berkenbos) merkbaar. In de ondergroei komen o.m. Bramen, varens en Rankende helmbloem voor. Er is een sterk ontwikkelde moslaag. Naaldbomenaanplant In Vlasroot komen 2 percelen voor met Grove den. Eén heeft een ondergroei van struiken en bomen (zoals Zomereik, Ruwe berk en Sporkehout). Open water, plas Binnen het studiegebied werden verschillende plassen aangelegd. Ze bevinden zich in Eindegoor, Bloksgoor en Vlasroot. De watervegetatie is vrij soortenarm, wegens de hoge voedselrijkdom van de plassen (door toestroom van landbouwwater). Langs de oevers treedt een vegetatie op met Grote lisdodde en Pitrus. Moeras Er bevindt zich een moerasgebied binnen Bloksgoor met o.m. Veenpluis, Moerasstruisgras, Moeraswalstro, Pitrus (dominant) en Grote lisdodde (codominant). Er treedt sterke wilgenopslag op. Andere moeraszones bevinden zich aan de oevers van de plassen. Akker In alle deelgebieden bevinden zich akkers. Het betreft hoofdzakelijk maïs- en graanakkers, hoewel ook andere teelten voorkomen zoals aardappelen. Bomenrijen en houtkanten In Eindegoor en Vlasroot komt een bomenrij van Berk voor. In de andere deelgebieden komen geen bomenrijen voor. Houtkanten komen voor in Eindegoor-Bloksgoor en Litse Heide. 4.2.2. Bespreking van de vegetatietypes 4.2.2.1. Syntaxonomische typering

Tabel 10 geeft een overzicht van de syntaxonomische typering van de vegetatieopnames. ASSOCIA werd gebruikt als hulpmiddel voor het identificeren van opnamen en als toetsing aan de Nederlandse syntaxonomie. De volledige uitvoer van ASSOCIA wordt weergegeven in bijlage 6.

Tabel 10. Syntaxonomische typering van de vegetatieopnames (2009). Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL05 VL08 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Syntax. code 2009 08RG03 08RG03 16RG04 42RG02 16RG04 16RG04 16RG01 16RG04 16RG01 16RG04 16RG01 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12BA01 16RG04 16RG04 16RG04 14BB02B 16RG02 16RG02 16RG01 16RG01 16RG04 16RG01 33AA05 20AA01B 42AA01 20AA01B 16RG04 16RG01

Syntaxonomische typering beschrijving RG Typha latipholia RG Typha latipholia RG Juncus effusus RG Rubus fruticosus RG Juncus effusus RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Juncus effusus RG Juncus effusus RG Juncus effusus RG Juncus effusus RG Juncus effusus Ranunculo-Alopecuretum geniculati RG Juncus effusus RG Juncus effusus RG Juncus effusus Festuco-Galietum veri trifolietosum RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne Urtico-Aegopodietum Genisto anglicae-Callunetum typicum Betulo-Quercetum roboris Genisto anglicae-Callunetum typicum RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne

Volgende syntaxonomische eenheden komen voor: 08RG03 12BA01 14BB02B 16RG01 16RG02 16RG04 20AA01B 33AA05 42AA01 42RG02

RG Typha latipholia Ranunculo-Alopecuretum geniculati Festuco-Galietum veri trifolietosum RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi RG Juncus effusus Genisto anglicae-Callunetum typicum Urtico-Aegopodietum Betulo-Quercetum roboris RG Rubus fruticosus

2 opnames 1 opname 1 opname 7 opnames 2 opnames 15 opnames 2 opnames 1 opname 1 opname 1 opname

12 PLANTAGINETEA MAJORIS 12B Agrostietalia stoloniferae 12Ba1 Ranunculo-Alopecuretum geniculati (Geknikte vossestaartgrasland) Dit type komt voor op plaatsen met een sterk wisselende waterstand, met ‘s zomers uitdrogende bodems. Het handhaaft zich op allerhande natte plaatsen met wisselende grondwaterstand, die onderhevig zijn aan begrazing. De dominante soort Geknikte vossenstaart is aspectbepalend. In het studiegebied werd het aangetroffen op afgeplagde zones binnen weiland (Eindegoor, EI09). 14 KOELERIO-CORYNEPHORETEA 14B Trifolio-Festucetalia ovinae 14BB Plantagini-Festucion 14BB02B Klaver))

Festuco-Galietum veri trifolietosum (Duin-Struisgras-associatie (subassociatie met

Deze gemeenschap wordt gekenmerkt door laag-productieve planten. Soorten die o.m. voorkomen zijn Kleine klaver, Schapezuring en verschillende grassen zoals Gewoon struisgras en Gestreepte witbol. Het type komt voor op zure, droge zandgrond. In het studiegebied komt het Festuco-Galietum veri trifolietosum voor in de Litse Heide (LI01). 16 MOLINIO-ARRHENATHERETEA 16RG01 raaigras)

RG Holcus lanatus-Lolium perenne (rompgemeenschap Gestreepte witbol en Engels

Begroeiingen met veel Gestreepte witbol en Kruipende boterbloem behoren tot deze rompgemeenschap. Deze rompgemeenschap ontstaat uit graslanden die sinds kort minder intensief begraasd en bemest worden, bijvoorbeeld waar intensief beheerde landbouwgronden sinds kort als natuurgebieden beheerd worden. Dit is het geval in het studiegebied, in Eindegoor, Bloksgoor en Vlasroot. 16RG02 RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi (rompgemeenschap Gestreepte witbol en Echte koekoeksbloem) Onder invloed van verschraling door afplagging is het grasland geëvolueerd naar een soortenrijk type met Gestreepte witbol en Echte koekoeksbloem. De standplaats is ook vrij nat. In het studiegebied komt dit type voor op de afgeplagd graslanden in de Litse Heide (LI02 en LI03). 16RG04

RG Juncus effusus (rompgemeenschap Pitrus)

Op standplaatsen met een wisselende waterhuishouding, die onder een zekere invloed van bemesting staan of gestaan hebben, kan Pitrus tot dominantie komen. Deze rompgemeenschap is typerend voor vochtige begraasde weilanden of andere graslanden. Het type komt verspreid voor in het studiegebied, met een concentratie in de afgeplagde delen van Eindegoor, Bloksgoor en Vlasroot.

20 CALLUNO-ULICETEA 20A Calluno-Ulicetalia 20Aa Calluno-Genistion pilosae 20AA1 B

Genisto anglicae-Callunetum typicum (Associatie van Struikhei en Stekelbrem)

De types zijn droge struikheidevegetaties met dominantie van Struikhei. Ze komen voor op arme, zure zandgrond. In het studiegebied betreft het 2 opnames in Vlasroot (VL12, VL14). Het type is een sterk verarmde vorm van het Genisto anglicae-Callunetum typicae, vermits Struikhei als enige dominante soort voorkomt. Andere soorten die minder abundant voorkomen zijn o.m. Schapezuring, Gewoon struisgras, Bochtige smele en Trekrus. 33 GALIO-URTICETEA 33A Glechometalia 33AA Galio-Alliarion 33AA05

Urtico-Aegopodietum (Zevenbladassociatie)

Grote brandnetel is absoluut dominant. Deze gemeenschap komt vooral voor op ruderale plaatsen (braakliggende akker, verstoorde bermen) maar ook op standplaatsen waar sprongen in de bodemchemische factoren optreden (temporeel of tussen bodemhorizonten). In het studiegebied komt het type voor in Vlasroot (VL11), waar loofhout werd aangeplant. 42 QUERCETEA ROBORI-PETRAEAE 42A Quercetalia roboris 42AA Quercio roboris 42AA01

Betulo-Queretum roboris (Berken-Eikenbos)

De associatie wordt gekenmerkt door Zomereik (hier zwak ontwikkeld), Bochtige smele en in de struiklaag Wilde lijsterbes. Verder zijn tevens Smalle stekelvaren en Sporkehout typerend. Het type is kenmerkend voor droge, voedselarme, zure zandgronden. In het studiegebied komt het voor in Vlasroot, ter hoogte van een gekapte dennenaanplant (VL13), waar momenteel ontwikkeling naar loofbos plaatsvindt. 42RG02

RG Rubus fruticosus (rompgemeenschap Braam)

De dominante soort is Braam. Daarnaast komt Hennegras co-dominant voor. Sporadische bedekkingen halen Smalle stekelvaren en Rankende helmbloem. Opslag van loofhout is aanwezig (Berk). Het type komt voor op het talud t.h.v. Bloksgoor (BL04).

4.2.2.2. Ecotopen

Tabel 11 en kaart 4 geven een overzicht van de ecotopenindeling van de opnames volgens Runhaar. De indeling volgens ecologische soortengroep en ecotoopgroep werd bekomen door een vergelijking te maken van de kenmerkende soortengroep ervan en de soorten in de vegetatieopname. Ook werd ter controle van de toewijzing gebruik gemaakt van Van Landuyt et al. (2000). Hierin wordt getracht een omvorming te maken van het ecotopensysteem naar de eenheden van de Biologische Waarderingskaart. Deze eenheden zijn gemakkelijk te koppelen aan de eenheden van de ‘Vegetatie van Nederland’ (syntaxonomische eenheden) op basis van Heirman & Paelinckx (1998) en expertkennis. Tabel 11. Overzicht van de ecologische soortengroepen en ecotoopgroepen (opnames 2009). Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL05 VL08 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Ecologische soortengroep R24 R24 R24 R44 H22 R24 G48 G28 G48 G28 G28 G28 G28 G28 G28 G48 G48 G28 G28 G48 G62 G27 G27 G48 G48 G28 G48 R48 G61 H61 H61 G28 G48

Ecotoopgroep K24 K24 K24 K44 H22 K24 K28 K28 K48 K28 K28 K28 K28 K28 K28 K48 K48 K28 K28 K48 K62 K27 K27 K48 K48 K28 K48 K48 K61 H61 H61 K28 K48

Voor elke ecologische soortengroep die in het studiegebied voorkomt, wordt een opsomming gegeven van de voorkomende kenmerkende soorten. Cursief gedrukte soorten staan niet in de opname, wel in het perceel waar de opname genomen werd. G27 Grasland op natte matig voedselrijke bodem Echte koekoeksbloem, Egelboterbloem, Gestreepte witbol, Kruipende boterbloem, Pinksterbloem, Pitrus, Veldzuring, Waterbies, Zomprus 22

G28 Grasland op natte zeer voedselrijke bodem Geknikte vossenstaart, Gestreepte witbol, Kantige basterdwederik, Kruipende boterbloem, Krulzuring, Mannagras, Moeraswalstro, Pinksterbloem, Pitrus, Ruige zegge, Ruw beemdgras, Waterbies, Zomprus G48 Grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem Engels raaigras, Gestreepte witbol, Gewone hoornbloem, Gewone paardebloem, Glanshaver, Italiaans raaigras, Klein streepzaad, Kruipende boterbloem, Krulzuring, Kweek, Pinksterbloem, Ridderzuring, Ruige zegge, Ruw beemdgras, Veldbeemdgras, Veldzuring, Witte klaver, Zachte dravik G61 Grasland op droge voedselarme zure bodem Bochtige smele, Pilzegge, Struikhei G62 Grasland op droge voedselarme zwak zure bodem Gewoon struisgras, Gewoon biggekruid, Veldbeemdgras H22 Bos en struweel op natte voedselarme zwak zure bodem Hennegras, Pitrus, Smalle stekelvaren, Waternavel H61 Bos en struweel op droge voedselarme zure bodem Bochtige smele, Pilzegge, Ruwe berk, Struikhei, Wilde lijsterbes, Zomereik R24 Ruigte op natte voedselarme bodem Hennegras, Pitrus R44 Ruigte op vochtige voedselarme bodem Gewone braam, Hennegras R48 Ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem Akkerdistel, Grote brandnetel, Speerdistel Kaart 4 geeft de ecologische soortengroep per opname weer. Vooral graslanden op vochtige of natte zeer voedselrijke gronden komen voor (G28-G48). De graslanden met veel Pitrus werden aangeduid als G28. Voedselarmere graslanden op natte bodems (G27 - grasland op natte matig voedselrijke bodem), komen praktisch niet voor, slechts in 2 opnames in de Litse Heide (LI02 en LI03). Het betreft een grasland waar we elementen van Dotterbloemgraslanden (Calthion palustris, o.m. Pinksterbloem en Echte koekoeksbloem) aantreffen. Graslanden op droge voedselarme zure tot zwak zure bodem (G61-G62) komen voor in de Litse Heide en in Vlasroot. Het betreft enerzijds monotone Struikheidevegetaties (Vlasroot), met dominantie van Struikhei (G61), anderzijds een droog grasland op zwak zure bodem met weinig indicatorsoorten zoals Gewoon struisgras en Gewoon biggekruid (G62).

Ruigtes komen voor in Bloksgoor en Vlasroot. Het betreft een ‘ruigte op natte voedselarme bodem’ (R24), een ruigte op vochtige voedselarme bodem (R44) en een ‘ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem’ (R48). In Bloksgoor duidt dit op een natte ruigte met Pitrus, maar in voedselarme omstandigheden en met indicatorsoorten van laagveen (R24). Een drogere ruigte (R44) komt tevens voor in Bloksgoor, nabij de dijk. Hier treedt een dominantie van Gewone braam op, maar Hennegras is tevens co-dominant. In Vlasroot komt op 1 perceel een natte ruigte met dominantie van Grote brandnetel en Akkerdistel voor (R48). Struweel komt voor in Vlasroot, met name ‘Bos en struweel op droge voedselarme zure bodem’ (H61) en in Bloksgoor met ‘Bos en struweel op natte voedselarme zwak zure bodem’ (H22). Het betreft enerzijds resp. een gekapte dennenaanplant met opslag van loofhout zoals Zomereik en Wilde lijsterbes en in de kruidlaag o.m. Braam sp. en Rankende helmbloem en anderzijds een verbossing met Wilg in een laagveenmoeras.

4.3. Bespreking Ellenbergwaarden Tabel 15 geeft een overzicht van de Ellenbergwaarden naar zuurgraad, vocht en stikstofgetal voor de vegetatieopnames (gewogen gemiddelden). De gemiddelde Ellenbergwaarden werden eveneens weergegeven op kaart (kaarten 5-7) Hierbij werden de indicatiegetallen ingedeeld in klassen, waarbij verschillende indicatiegetallen tot 1 klasse werden samengenomen (tabellen 12-14). Tabel 12. Weergave van de Ellenbergwaarde voor zuurgraad m.b.v. klassen. Klassen die voorkomen in het studiegebied worden in kleur aangeduid. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Klasse Sterk zuur Zuur Zwak zuur Neutraal Basisch Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 13. Weergave van de Ellenbergwaarde voor vocht m.b.v. klassen. Klassen die voorkomen in het studiegebied worden in kleur aangeduid. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Beschrijving Extreem droog Extreem droog/droog Droog Droog/droog-vochtig Droog-vochtig Droog-vochtig/vochtig Vochtig Vochtig/nat Nat Waterplant, tijdelijk droogvallend Waterplant, blad in lucht 24

Klasse Extreem droog tot droog Droog Vochtig Nat Waterplant

Code Ellenberg 12 X ?

Beschrijving Onderwaterplant Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Klasse Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 14. Weergave van de Ellenbergwaarde voor stikstofgetal m.b.v. klassen. Klassen die voorkomen in het studiegebied worden in kleur aangeduid. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Klasse Zeer stikstofarm Stikstofarm tot matig stikstofrijk

Stikstofrijk Zeer stikstofrijk Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 15. Overzicht van de Ellenbergwaarden naar zuurgraad, vocht en stikstofgetal voor de vegetatieopnames (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Ellenbergwaarden behorend tot dezelfde klasse werden met een zelfde kleur aangeduid. Nummer BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 VL01 VL02 VL05 VL08 VL11

Vocht 9.1 8.4 8.0 8.9 7.5 7.2 6.7 7.3 6.3 7.5 6.6 7.0 7.2 6.2 6.8 7.0 6.7 7.0 7.8 6.5 6.0 6.3 7.1 6.1 5.8

Zuurgraad Stikstof 5.9 6.9 4.7 5.6 3.9 4.7 5.8 5.0 3.5 4.2 3.2 4.1 5.0 4.7 3.1 4.3 5.3 4.7 4.0 4.9 4.4 4.8 3.5 5.5 3.4 5.3 3.3 4.8 4.0 4.9 3.9 4.7 6.3 5.9 4.0 4.6 3.9 3.8 5.0 5.5 6.7 5.0 5.5 5.9 3.2 4.3 6.3 5.0 7.0 7.4

Nummer VL12 VL13 VL14 VL15 VL16 LI01 LI02 LI03

Vocht 6.2 5.0 7.0 7.4 5.0 5.1 7.0 6.1

Zuurgraad Stikstof 1.4 1.5 3.9 3.3 1.0 1.0 3.4 3.8 5.2 6.0 3.4 3.6 5.3 4.6 5.2 5.8

Zuurgraad Binnen het studiegebied komen hoofdzakelijk zure tot zwak zure vegetaties voor. Dit is sterk gerelateerd aan de zandbodems, die over het algemeen zuur zijn. Op 2 plaatsen komen sterk zure vegetaties voor, met name in Vlasroot (VL12 en VL14). Het betreft beide een Struikheidevegetatie op een afgeplagde zone (voorheen dennenaanplant). Relatief zure vegetatie worden ook aangetroffen in de Litse Heide, al werden deze ook nog als ‘zuur’ getypeerd. Vooral de zuurteindicatoren Schapezuring en Gewoon biggekruid (LI01) wijzen op een zure bodem. Vochtindicatie In het studiegebied overheersen de vochtige vegetatietypes. 4 opnames (BL01, BL02, BL03 en BL04) werden getypeerd als nat. Het betreft hier een moerasgebied. Droge vegetaties komen slechts op 4 locaties voor, vrijwel allen in Vlasroot (VL). Het betreft hier enerzijds graslanden met droogte-indicatoren zoals Veldereprijs en Gewoon duizendblad, anderzijds droge Struikheidevegetaties. Andere droge graslanden bevinden zich in de Litse Heide (LI). Het betreft hier graslanden met dominantie van Gestreepte witbol, maar met een aantal droogte-indicatoren zoals Gewoon struisgras, Schapengras en Gewoon biggekruid. Stikstofindicatie Vrijwel alle vegetaties wijzen op een stikstofarme tot matig stikstofrijke bodem. 2 opnames wijzen op een zeer stikstofarme bodem. Het betreft de opnames VL12 en VL14 (Struikheidevegetatie) in Vlasroot. Binnen het gebied Vlasroot komen 2 stikstofrijke opnames voor (VL11 en VL16). Het betreft respectievelijk een ruigte binnen een recente aanplant en een grasland op een voormalige akker. Een aantal soorten zoals Akkerdistel, Speerdistel, Gewone melkdistel, Grote brandnetel en Gewone hennepnetel wijzen op voedselrijke omstandigheden.

4.4. Evolutie van de vegetatiesamenstelling 4.4.1. Evolutie van de soortensamenstelling 4.4.1.1. Aantal soorten

In 2006 kwamen 93 soorten voor in de opnames, nu 97. Tabel 16 geeft de soorten weer die niet meer in 2009 in de opnames werden waargenomen (situatie 2006 t.o.v. 2009). Het betreft in totaal 21 soorten.

Uit tabel 16 blijkt dat heel wat soorten verdwenen zijn. Veelal betreft het pioniersoorten. Eén soort blijkt echter een Rode lijstsoort te zijn (Wijdbloeiende rus), die voorkwam in Litse heide en er verdwenen is door natuurlijke successie tot grasland. Er kwamen 18 nieuwe soorten voor t.o.v. 2006 (tabel 17). Bij de tabel wordt de vermoedelijke reden van nieuw voorkomen vermeld: • Verruiging/verbossing • Verdwijnen van de pioniervegetatie • Ontwikkeling naar soortenrijker grasland • Ontwikkeling naar heide • Natuurlijke uitbreiding • Onbekende reden Nieuw aangetroffen soorten wijzen vrijwel steeds op natuurlijke successie tot bos/struweel of grasland en heide. Ten gevolge van de kap en nadien afplagging van een dennenaanplant met inzaai van Struikheistrooisel, ontwikkelt zich een Struikheidevegetatie. Verruiging en verbossing treden eveneens op, met soorten als Braam, Gewone hennepnetel, Grote brandnetel en verschillende houtige soorten als Wilgen, Zomereik, Ruwe berk en Wilde lijsterbes. Deze evolutie is merkbaar in Bloksgoor en Vlasroot. Tabel 16. Soorten die niet meer voorkomen in de opnames van 2009 (situatie t.o.v. 2006). Wetenschappelijke naam Viola arvensis Ranunculus sceleratus Erigeron canadensis Ranunculus flammula Agrostis stolonifera Rorippa amphibia Sisymbrium officinale Capsella bursa-pastoris Juncus bufonius Lysimachia vulgaris Ornithopus perpusillus Drosera intermedia Senecio viscosus Cerastium glomeratum Poa palustris Phalaris arundinacea Festuca rubra Potentilla erecta Juncus tenageia Cerastium semidecandrum Arabidopsis thaliana

Nederlandse naam Akkerviooltje Blaartrekkende boterbloem Canadese fijnstraal Egelboterbloem Fioringras Gele waterkers Gewone raket Gewoon herderstasje Greppelrus Grote wederik Klein vogelpootje Kleine zonnedauw Kleverig kruiskruid Kluwenhoornbloem Moerasbeemdgras Rietgras Rood zwenkgras Tormentil Wijdbloeiende rus Zandhoornbloem Zandraket

Vermoedelijke reden verdwijning Onbekend Verdwijnen pioniervegetatie Verdwijnen pioniervegetatie Onbekende reden Onbekende reden Verdwijnen pioniervegetatie Verdwijnen pioniervegetatie Verdwijnen pioniervegetatie Verdwijnen pioniervegetatie Onbekende reden Onbekende reden Verdwijnen pioniervegetatie Onbekende reden Onbekende reden Onbekende reden Onbekende reden Onbekende reden Verruiging/verbossing Verdwijnen pioniervegetatie Onbekend Verdwijnen pioniervegetatie

Tabel 17. Soorten die nieuw voorkomen in de opnames van 2009 (situatie t.o.v. 2006). Wetenschappelijke naam Prunus serotina Deschampsia cespitosa Lychnis flos-cuculi Stellaria graminea

Nederlandse naam Amerikaanse vogelkers Bochtige smele Echte koekoeksbloem Grasmuur

Vermoedelijke reden voorkomen Verruiging/verbossing Ontwikkeling naar heide Ontwikkeling naar soortenrijk grasland Ontwikkeling naar soortenrijk grasland

Wetenschappelijke naam Equisetum fluviatile Cirsium palustre Sagina procumbens Leucanthemum vulgare Stellaria uliginosa Myosotis palustris Molinia caerulea Trifolium rubrum Cirsium vulgare Bidens sp. Polygonum aviculare Eriophorum polystachion Epilobium parviflorum Carex canescens

Nederlandse naam Holpijp Kale jonker Liggende vetmuur Margriet Moerasmuur Moeras-vergeet-me-nietje Pijpestrootje Rode klaver Speerdistel Tandzaad Varkensgras Veenpluis Viltige basterdwederik Zompzegge

Vermoedelijke reden voorkomen Onbekende reden Ontwikkeling naar soortenrijk grasland Onbekende reden Ontwikkeling naar soortenrijk grasland Ontwikkeling naar soortenrijk grasland Ontwikkeling naar soortenrijk grasland Ontwikkeling naar heide Ontwikkeling naar soortenrijk grasland Verruiging/verbossing Onbekende reden Verdwijnen pioniervegetatie Natuurlijke uitbreiding Onbekende reden Onbekende reden

4.4.1.2. Rode lijstsoorten (vergelijking 2002-2009)

In 2002 kwamen 5 Rode lijstsoorten voor, met name (allen ‘achteruitgaand’): • Kamgras • Pijpenstrootje • Tormentil • Veenpluis • Waternavel In 2006 kwamen 6 Rode lijstsoorten voor, met name uitsterven bedreigd’): • Kleine zonnedauw (zeldzaam) • Struikhei (achteruitgaand) • Tormentil (achteruitgaand) • Veenpluis (achteruitgaand) • Waternavel (achteruitgaand) • Wijdbloeiende rus (met uitsterven bedreigd)

(‘achteruitgaand’, ‘zeldzaam’ en ‘met

Tengevolge van de nieuwe Rode lijst van vaatplanten (Van Landuyt et al. 2006) zijn heel wat soorten die voorheen Rode lijstsoort waren, dit niet meer. Ook is van sommige soorten de Rode lijststatus veranderd. Volgende soorten die nu voorkomen, maar die niet meer als Rode lijstsoort beschouwd worden zijn de volgende: • Pijpenstrootje • Waternavel Kleine zonnedauw (momenteel niet bedreigd, voorheen zeldzaam) en Wijdbloeiende rus (bedreigd) komen niet meer voor. Beide soorten zijn verdwenen t.g.v. het verder dichtgroeien van de vegetatie. In 2009 werden volgende Rode lijstsoorten aangetroffen: • • •

Veenpluis (kwetsbaar) Tormentil (achteruitgaand) Struikhei (achteruitgaand)

Veenpluis komt voor in Bloksgoor. De soort kent er een sterke uitbreiding t.o.v. 2006.

Tormentil komt nog steeds voor in in Bloksgoor (BL04), maar kent een achteruitgang t.o.v. 2006 (sterke verbraming en verbossing). Het voorkomen van Struikhei is te wijten aan de inzaai van Struikheide (maaisel) op een afgeplagd terrein (voordien dennenaanplant) in Vlasroot. De soort is sterk uitgebreid t.o.v. 2006. Pijpenstrootje komt voor in Vlasroot op de drogere delen met heideontwikkeling. De soort is een gevolg van de natuurlijke successie. Waternavel is sterk uitgebreid in de opnames in het studiegebied. Het komt voor in de opnames in Bloksgoor en Vlasroot. Conclusie Sinds 2002 komen constant als Rode lijstsoorten Pijpenstrootje, Tormentil, Veenpluis en Waternavel voor. Kamgras is als Rode lijstsoort enkel waargenomen in 2002, nadien niet meer. In 2006 werden 3 nieuwe Rode lijstsoorten aangetroffen, met name Kleine zonnedauw, Struikhei en Wijdbloeiende rus. Deze soorten kwamen tot ontwikkeling t.g.v. beheermaatregelen, met name afplagging, waardoor pioniersituaties ontstonden (Kleine zonnedauw en Wijdbloeiende rus in de Litse Heide) en uitstrooien van heidemaaisel (in Vlasroot) op ontboste en nadien afgeplagde delen. Kleine zonnedauw en Wijdbloeiende rus komen momenteel (in 2009) niet meer voor. Beide soorten zijn verdwenen t.g.v. het verder dichtgroeien van de vegetatie. 4.4.2. Syntaxonomische evolutie Tabel 18 geeft het overzicht van de ASSOCIA-analyse en de syntaxonomische eenheden voor de opnames van 2002, 2006 en 2009. Opnames die een gelijke syntaxonomische classificatie vertonen worden in het groen aangeduid, totaal verschillende in het rood. Opnames die sinds 2006 een geringe verschuiving naar een andere syntaxonomische eenheid vertonen, worden in het geel aangeduid. Tabel 18. Evolutie van de syntaxonomische eenheden (2002-2006-2009). Rood= verschillend van 2006 Geel= geringe verschuiving sinds 2006 Groen= analoog aan 2006 Nr. BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06

Syntax. code 2002 16RG04 16RG04 12BA01D 16RG04 16RG04 16RG04 12RG01 16RG04 12RG01 28AA01B 16RG04 16RG09 16BB01 31RG04 16RG04 08AA01

Syntax. code 2006 16RG04 16RG04 16RG04 36AA01 10DG01 16RG04 16RG01 12BA01D 16RG01 16RG01 16RG04 16RG01 nvt nvt 16RG04 16RG04

Syntax. code 2009 08RG03 08RG03 16RG04 42RG02 16RG04 16RG04 16RG01 16RG04 16RG01 16RG04 16RG01 16RG04 nvt nvt 16RG04 16RG04

Nr. EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Syntax. code 2002 16RG02 16RG04 31RG04 31RG04 16RG01 12RG03 nvt nvt nvt 12RG01 12RG01 28AA01B 16BC01A 12RG01 16RG04 28AA01B 12RG01 12BA01D 16RG08 16RG08 nvt nvt nvt nvt nvt

Syntax. Syntax. code code 2006 2009 12BA01A 16RG04 16RG01 16RG04 16RG01 12BA01 16RG01 16RG04 12RG05 16RG04 16RG01 16RG04 14BA01 14BB02B 12RG05 16RG02 16RG02 16RG02 16RG01 16RG01 12RG01 16RG01 nvt nvt nvt nvt 16RG01 16RG04 nvt nvt nvt nvt 16RG01 16RG01 nvt nvt nvt nvt 31RG04 33AA05 20AA01 20AA01B 41AA03 42AA01 20AA1 20AA01B 16RG04 16RG04 30B 16RG01

De bespreking beperkt zich tot de vergelijking tussen 2006 en 2009. Uit tabel 18 blijkt dat 21/33 opnames van syntaxonomie veranderd zijn; dit betekent dus een duidelijke verandering van vegetatie. Volgende opnames zijn veranderd van vegetatie naar een andere syntaxonomische eenheid: BL01 en BL02 : RG Juncus effusus → RG Typha latipholia BL04 : Salicetum auritae → RG Rubus fruticosus BL05 : DG Juncus effusus-Sphagnum → RG Juncus effusus BL08 : Ranunculo-Alopecuretum inops → RG Juncus effusus BL10, EI02, EI08, EI10, EI12, VL05 : RG Holcus lanatus-Lolium perenne → RG Juncus effusus EI01 : RG Juncus effusus → RG Holcus lanatus-Lolium perenne EI07 : Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum → RG Juncus effusus EI09 : RG Holcus lanatus-Lolium perenne → Ranunculo-Alopecuretum geniculati EI11 : RG Agrostis canina-Ranunculus repens → RG Juncus effusus LI01 : Ornithopodo-Corynephoretum → Festuco-Galietum veri trifolietosum LI02 : RG Agrostis canina-Ranunculus repens → RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi VL02 : RG Poa trivialis-Lolium perenne → RG Holcus lanatus-Lolium perenne VL11 : RG Elymus repens → Urtico-Aegopodietum VL13 : Leucobryo-Pinetum → Betulo-Quercetum roboris VL16 : Sperguletalia arvensis → RG Holcus lanatus-Lolium perenne In ongeveer de helft van de ‘veranderde’ opnames is een verschuiving naar een pitrusvegetatie met dominantie van Pitrus waar te nemen. Het betreft hier o.m. graslanden die voorheen (in 2006) nog in een witbolstadium bevonden, maar nu reeds geëvolueerd zijn naar een Pitrusruigte. Dit doet zich zowel voor in Eindegoor, Bloksgoor als in Vlasroot.

In Bloksgoor is een sterke ontwikkeling in het moerasgedeelte naar een moeras met Grote lisdodde waar te nemen. Waar dit nog in 2006 beperkt was, kent de zone nu een sterke uitbreiding met Grote lisdodde (BL01 en BL02). Andere vegetaties in Bloksgoor evolueren naar een Pitrusvegetatie (BL05, BL08). Dit treedt zowel in het moerasgedeelte als in de noordelijke graslanden op. In het moerasgedeelte treedt ook verstruweling op, maar met nog steeds soorten die laagveenindicerend zijn (Tormentil, Veenmos, Veenpluis, …). De randzones op het talud zijn sterk verbraamd sinds 2006 en er treedt eveneens struweelontwikkeling (met Berk op) (BL04). In de Litse Heide zijn de afgeplagde graslanden geëvolueerd van een pioniersvegetatie naar graslanden met een hooilandaspect van o.m. Echte koekoeksbloem en Margriet. Op sommige plaatsen, waar een iets diepere afplagging was, is nog een pioniervegetatie aanwezig. Deze is echter sterk lokaal en t.o.v. 2006 sterk in oppervlakte verminderd. Dit is echter een natuurlijke successie. In Vlasroot zijn naast een geringe evoluties naar Pitrusvegetaties (VL05) ook in beperkte mate een ontwikkeling merkbaar van sterk soortenarme graslanden (graslandakkers) naar graslanden met dominante van Gestreepte witbol (VL02, VL16). Enkele graslanden werden echter zeer recent opnieuw ingezaaid. De gekapte dennenaanplantingen evolueren naar Struikheivegetaties waar reeds opslag van Berk en andere loofhoutsoorten aanwezig is. In VL13 is reeds een ontwikkeling naar Zomereiken-Berkenbos merkbaar. T.o.v. 2006 is een sterke opslag van loofhout merkbaar. Algemene conclusie De algemene tendens sinds 2006 is (terug) een groter aandeel van Pitrusvegetaties. Waar de aanvankelijke inrichtingsmaatregelen voor een terugdringing konden zorgen (situatie 2002 t.o.v. 2006), is sinds 2006 terug een sterke ontwikkeling van Pitrus merkbaar. Dit is het geval in de graslanden die in 2006 nog in een Witbolstadium waren. Het komt zowel voor in Eindegoor, in Bloksgoor als in Vlasroot. Enkel in de Litse Heide is er minder Pitrusontwikkeling. Sinds 2006 is een sterke verstruweling en verruiging merkbaar in het moerasgedeelte van Bloksgoor. Ook hier is een sterke ontwikkeling van Pitrus merkbaar. De inrichtingsmaatregelen in de Litste Heide hadden in 2006 een pioniervegetatie tot gevolg op de afgeplagde delen. Hoewel in 2009 er reeds een ontwikkeling naar grasland merkbaar was, zijn lokaal de pioniersvegetaties wel nog aanwezig. Andere percelen zijn geëvolueerd naar soortenrijke graslanden. De graslanden die in 2006 nog soortenarm waren (tengevolge van de recente inzaai), kennen een evolutie naar soortenrijkere graslanden in het Witbolstadium. De gekapte dennenaanplantingen in Vlasroot evolueren naar Struikheivegetaties. T.o.v. 2006 is er echter een sterke opslag van loofhout merkbaar. 4.4.3. Evolutie van de ecologische soortengroepen De vegetatieopnames die in 2002 en 2006 werden opgenomen, konden omgezet worden naar ecologische soortengroepen volgens Runhaar. Voor de opnames in 2009 werd dit eveneens gedaan (zie § 4.2.2.2.). Door deze te vergelijken, kan een beeld geschetst worden van de evolutie in de ecologische soortengroepen (tabel 19). Tabel 19. Overzicht van de ecologische soortengroepen (periode 2002-2006-2009) per opname. Ecologische soortengroepen (2009) die veranderd zijn t.o.v. 2006 worden in het rood aangeduid. Nr. BL01 BL02 BL03

Ecologische soortengroep 2002 R24 R24 R24

Ecologische soortengroep 2006 Ecologische soortengroep 2009 R24 R24 R24 R24 R24 R24

Nr. BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Ecologische soortengroep 2002 R24 R24 R24 G48 G28 G48 P22 G28 G27 G47 G48 G28 G28 G27 G28 G48 G48 G48 G28 nvt nvt nvt G48 G48 P22 G47 G48 G28 P22 G48 G28 G48 G48 nvt nvt nvt nvt nvt

Ecologische soortengroep 2006 Ecologische soortengroep 2009 R24 R44 R24 H22 R24 R24 G48 G48 G28 G28 G48 G48 G48 G28 G28 G28 G48 G28 nvt nvt nvt nvt G28 G28 G28 G28 G28 G28 G48 G48 G48 G48 G48 G28 G28 G28 G48 G48 G62 G62 P22 G27 G27 G27 G48 G48 G48 G48 nvt nvt nvt nvt G48 G28 nvt nvt nvt nvt G48 G48 nvt nvt nvt nvt R48 R48 G61 G61 H61 H61 G61 H61 G28 G28 G48 G48

Uit tabel 19 blijkt dat de ecologische soortengroepen in 2006 en 2009 vrijwel analoog zijn. De volgende verschuivingen treden echter op: 1. evolutie van pioniervegetaties (P22) naar grasland (G27, grasland op natte matig voedselrijke bodem) 2. evolutie van G48 (grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem) naar G28 (grasland op natte zeer voedselrijke bodem) 3. evolutie van G61 (grasland op droge voedselarme zure bodem) naar H61 (bos en struweel op droge voedselarme zure bodem) 4. evolutie van R24 (ruigte op nate voedselarme bodem) naar H22 (bos en struweel op nate voedselarme zwak zure bodem) 5. evolutie van R24 (ruigte op natte voedselarme bodem) naar R44 (ruigte op vochtige voedselarme bodem)

Evolutie van pioniervegetaties (P22) naar grasland (G27, grasland op natte matig voedselrijke bodem) Deze evolutie treedt op in de Litse Heide (LI02) tengevolge van natuurlijke successie van pioniervegetatie naar grasland. Evolutie van G48 (grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem) naar G28 (grasland op natte zeer voedselrijke bodem) Deze evolutie treedt op in Eindegoor (EI02 en EI10), Bloksgoor (BL10) en Vlasroot (VL05). De evolutie duidt op een ontwikkeling naar Pitrusrijke graslanden (G28). Dit is een successie die optreedt in combinatie met waterstagnatie en hoge fosfaatgehaltes in de bodem.. Evolutie van G61 (grasland op droge voedselarme zure bodem) naar H61 (bos en struweel op droge voedselarme zure bodem) Deze evolutie duidt op een natuurlijke successie van droge heidevegetatie (G61) naar struweel met Berk (H61). Het komt voor op de drogere (heide)delen in Vlasroot (VL14). Evolutie van R24 (ruigte op nate voedselarme bodem) naar H22 (bos en struweel op nate voedselarme zwak zure bodem) Een evolutie van natte ruigte naar struweel met Wilg werd waargenomen in Bloksgoor (BL05). Het betreft een natuurlijke successie. Evolutie van R24 (ruigte op natte voedselarme bodem) naar R44 (ruigte op vochtige voedselarme bodem) Deze evolutie komt voor in Bloksgoor (BL04). Er treedt een sterke verbraming op. 4.4.4. Evolutie van Ellenberggetallen Tabel 20 geeft een overzicht van de Ellenberggetallen voor vochtindicatie, zuurtegraad en stikstofindicatie van de opnames van 2002, 2006 en 2009. Tabel 20. Evolutie van de Ellenberggetallen per vegetatieopname (voor vocht, zuurgraad en stikstof) (2002-2006-2009) (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Stijgende waarden worden in het vet aangeduid. Vocht

Nummer 2002

2006

BL01

7,0

BL02

8,1

Zuurgraad 2002

2006

7,8

2009 9,1

4,5

7,7

8,4

5,5

Stikstof 2002

2006

3,2

2009 5,9

4,8

3,6

2009 6,9

3,5

4,7

5,8

4,0

5,6

4,7

4,3

3,9

5,5

4,8

4,7

3,8

5,9

5,8

3,9

5,1

5,0

5,9

4,0

4,2

BL03

6,8

7,9

8,0

BL04

6,5

8,7

8,9

5,0

3,1

3,5

5,3

3,2

6,0

3,9

4,1

6,2

4,6

4,7

BL05

7,1

7,5

BL06

7,6

7,3

7,2

5,0

6,4

5,0

4,5

3,1

5,5

5,0

4,3

6,4

5,5

4,7

BL07

6,1

6,3

6,7

BL08

6,6

6,9

7,3

6,7

6,4

5,3

4,8

4,5

4,0

5,8

4,6

4,9

4,8

5,4

4,8

5,3

5,0

5,5

BL09

6,3

5,8

6,3

BL10

6,8

6,9

7,5

5,3

3,6

4,4

5,3

4,1

3,5

EI01

5,7

6,2

6,6

EI02

6,5

6,6

7,0

Vocht

Nummer 2002

2006

Zuurgraad 2009

2002

2006

Stikstof 2009

2006

2009

5,8

4,6

5,3

3,3

5,4

4,1

4,8

4,0

5,1

5,8

4,9

6,0

3,9

5,1

5,6

4,7

3,0

6,3

5,7

4,5

5,9

5,5

6,5

4,0

5,6

4,6

6,0

3,8

3,9

5,8

3,6

3,8

6,5

6,2

5,2

5,0

5,8

5,7

5,5

6,0

6,4

5,8

6,7

6,4

4,5

5,0

6,3

6,7

5,8

5,5

6,0

5,7

5,9

4,9

4,3

4,7

5,0

6,5

7,4

5,0

2002

EI03

6,3

6,1

EI04

5,7

EI05

6,5

7,7

7,2

5,1

3,0

3,4

EI06

7,2

7,1

6,2

5,0

3,1

EI07

6,9

7,2

6,8

5,3

5,6

EI08

7,0

6,3

7,0

4,5

EI09

5,5

6,2

6,7

0,0

EI10

5,5

6,3

7,0

EI11

6,0

7,7

7,8

EI12

7,5

6,1

VL01

4,8

5,8

VL02

5,3

6,0

VL03

6,2

VL04

5,8

VL05

6,2

VL06

7,2

4,4

4,6

VL07

6,8

4,7

5,3

VL08

4,9

VL09

7,6

VL10

6,0

VL11

6,9

4,0

5,2

5,7

5,8 6,6

5,3

7,1

6,1

6,7

6,3

5,4 6,6

5,2

3,2

6,3

6,6 5,8

VL12

3,5

VL13

8,0

VL14 VL15

6,3 7,1

0,0 6,1

5,8

6,6 6,0

7,0

6,2

2,0

1,4

2,4

1,5

5,0

4,0

3,9

3,0

3,3

7,0

1,3

1,0

1,2

1,0

7,2

7,4

3,5

3,4

4,2

3,8

VL16

4,1

5,0

5,8

5,2

6,9

6,0

LI01

4,6

5,1

3,0

3,4

3,3

3,6

LI02

7,9

7,0

4,1

5,3

4,2

4,6

LI03

5,9

6,1

4,8

5,2

5,8

7,0

6,9

Vochtindicatie Vrijwel alle opnames lagen in 2002 en 2006 binnen dezelfde vochtklasse. In absolute cijfers was vrijwel in alle opnames een indicatie naar nattere omstandigheden merkbaar. In enkele opnames was in 2006 een verdroging opgetreden (op basis van de gemiddelde Ellenberggetallen). Ze lagen in Bloksgoor, Eindegoor en Vlasroot. De reden voor de lokale drogere omstandigheden zou de aanwezigheid van diepe ontwateringsgrachten in de nabijheid van de opnames kunnen geweest zijn. In Vlasroot betreft het een opname in een recente aanplant, hierbij zou de evaporatie van het struweel een rol kunnen gespeeld hebben in de lagere vochtindicaties. In 2009 zijn vrijwel alle opnames natter (hogere Ellenbergwaarden voor vocht). Dit kan deels te wijten zijn aan nattere klimatologische omstandigheden, maar wellicht hebben de verlanding van de ontwateringsgrachten te maken met de huidige nattere omstandigheden. In Vlasroot treedt binnen de opnames met verstruweling (VL13, VL14) een verdere verdroging op. Zuurgraad In 2006 kwamen lagere zuurtegraadgetallen voor. Dit wees op een verzuring van de percelen door stagnatie van regenwater op de afgeplagde percelen. Een significante stijging in zuurtegraad (dus meer basischer worden) trad slechts op in 2 opnames, met name in Bloksgoor (BL04) en Eindegoor (EI08). 34

In 2009 zien we een tendens naar lichte verzuring in Vlasroot. Ook in Eindegoor is een verzuring merkbaar. Dit kan te maken hebben met de stagnatie van (zuur) regenwater. Stikstofindicatie In vrijwel alle opnames traden in 2006 verlaagde stikstofwaarden op. De afwezigheid van bemesting en afplagging van de voedselrijke toplaag was wellicht de oorzaak van de verlaagde waarden. Verhoogde stikstofwaarden kwamen in 2006 voor in 3 opnames, met name in Bloksgoor en Eindegoor. In Bloksgoor betrof het een opname op een nieuwe talud met ruigteontwikkeling tot gevolg (BL04). In Eindegoor traden in 50% van de opnames licht verhoogde stikstofgetallen op. De reden van deze verhoging was niet duidelijk. In 2009 zijn in 60% van de opnames de stikstofwaarden in Bloksgoor t.o.v. 2006 verhoogd, maar binnen dezelfde klasse. In Eindegoor en Vlasroot treden lokaal wat verhogingen op (in beide gebieden elk 50% van de opnames), maar deze zijn miniem. In de Litse heide is een lichte verhoging van de stikstofwaarden merkbaar in 2/3 van de opnames. Dit heeft wellicht te maken met natuurlijke successie en strooiselophoging.

4.5. BWK-typering 4.5.1. Bespreking van de BWK-types Tabel 21 geeft een overzicht van de voorkomende BWK-types in het studiegebied. Tabel 21. Voorkomende BWK-types in het studiegebied, op basis van veldkartering (2009). BWKeenheid Ae AeAe+hj Bs Cgb Ha Hab

Omschrijving

Eutrofe plas Eutrofe plas (droog) Eutrofe plas met Pitrus Akker op zandige bodem Droge struikheidevegetatie met struikof boomopslag Struisgrasvegetatie op zure bodem Struisgrasvegetatie op zure bodem met struikof boomopslag Hj Vochtig, licht bemest grasland gedomineerd door Pitrus Hjb Door Pitrus gedomineerd grasland met boomof struikopslag Hp Soortenarm permanent cultuurgrasland HpSoortenarm permanent cultuurgrasland (fragmentair) Hp+ Soortenarm permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden Hp+hj Zeer soortenarm permanent cultuurgrasland met Pitrus Hp+hjSoortenarm permanent cultuurgrasland met weinig Pitrus Hpr Weilandcomplex met veel sloten en/of microrelïef Hpr++hj Weilandcomplex met veel sloten en/of microrelïef en Pitrus Hr Verruigd grasland Hx Zeer soortenarme, ingezaaide graslanden Kb(*) Bomenrij Kh(*) Houtkant Mr+hj Phragmition-vegetatie met Pitrus Mrb+hj+ms Phragmition-vegetatie met boomof struikopslag, met Pitrus en elementen van zuur laagveen

Eindegoor Litse -Bloksgoor Heide x x x x x x

Vlasroot x x x x x

x x x x x

x x x x

x x x x x

x x x x

x x x

BWKeenheid N Ppmb

Omschrijving

Eindegoor Litse -Bloksgoor Heide

QbSe Sgb+kb

Loofhoutaanplant Aanplant van Grove den met ondergroei van struiken en bomen Eiken-Berkenbos (fragmentair) Kapvlakte Bremstruweel met boomopslag en bomenrij

Ae AeAe+hj

Eutrofe plas Eutrofe plas (droog) Eutrofe plas met Pitrus

Vlasroot x x x x x

Eutrofe plassen komen in het studiegebied voor in alle deelgebieden. Meestal treedt een oevervegetatie van Pitrus op, soms ook van Grote lisdodde. Een watervegetatie ontbreekt. Een droge gegraven zone komt voor in Bloksgoor, middenin akkers (ae-). De vegetatie is er ruig. Bs

Akker op zandige bodem

Akkers op zandige bodem (bs) komen in de 3 deelgebieden voor. De hoofdteelt is maïs, maar tevens worden aardappelen en graan geteelt. Cgb

Droge struikheidevegetatie boomopslag

met

struik-

Een droge struikheidevegetatie is in ontwikkeling in Vlasroot. Er treedt reeds beperkte boomopslag van hoofdzakelijk Berk op. Ha Hab+

Struisgrasvegetatie op zure bodem Struisgrasvegetatie op zure bodem met struikof boomopslag

In de Litse heide bevinden zich 2 graslanden met een zure, relatief schrale graslandvegetatie. Een grasland kent een struweelopslag. Hj Hjb

Vochtig, licht bemest grasland gedomineerd door Pitrus Door Pitrus gedomineerd grasland met boomof struikopslag

Door Pitrus gedomineerde graslanden (hj) komen hoofdzakelijk voor in Eindegoor en Vlasroot. We treffen ze aan op de afgeplagde delen. Soms treedt reeds een verbossing op (hjb), wat voorkomt in de Litse Heide op een uitgegraven zone met aanpalend grasland. Er komen vrijwel geen andere soorten voor, aangezien Pitrus dominant optreedt. Hp HpHp+ Hp+hj Hp+hj-

Soortenarm permanent cultuurgrasland Soortenarm permanent cultuurgrasland (fragmentair) Soortenarm permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden Zeer soortenarm permanent cultuurgrasland met Pitrus Soortenarm permanent cultuurgrasland met weinig Pitrus

Hpr Hpr++hj

Weilandcomplex met microrelïef Weilandcomplex met microrelïef en Pitrus

veel

sloten

en/of

veel

sloten

en/of

Deze graslandtypes worden overwegend gedomineerd door Gestreepte witbol. Andere soorten die er kunnen voorkomen zijn Witte klaver, Kruipende boterbloem, Veldzuring en andere grassen zoals Ruw beemdgras en Veldbeemdgras. Soms komt Pitrus veelvuldig voor (hp+hj), soms lokaal (hp+hj -). Indien er veel microreliëf in het terrein aanwezig is, zoals in Eindegoor tengevolge van begrazing door runderen, wordt het perceel als hpr aangeduid. Soortenarme cultuurgraslanden met elementen van halfnatuurlijke graslanden komen voor in de Litse Heide. Het betreft graslanden op een afgeplagde zone. Soorten die er voorkomen zijn o.m. Gestreepte witbol als dominante grassoort, Echte koekoeksbloem, Pinksterbloem, verschillende russen, e.d. Hr

Verruigd grasland

Deze graslanden zijn verlaten, voordien intensief begraasde en bemeste weilanden of hooilanden met dominantie van Akkerdistel en Grote brandnetel. Dit type komt voor in Vlasroot nabij een recente loofhoutaanplant. Hx

Zeer soortenarme, ingezaaide graslanden

Deze graslandtypes komen in Vlasroot en de Litse heide voor. Het betreft ingezaaide graslanden met Engels of Italiaans raaigras, die slechts een tijdelijk karakter als grasland hebben. De bloeirijkdom en het soortenaantal is laag. Kb(*)

Bomenrij

Bomenrijen komen voor in de drie deelgebieden. De boomsoorten die erin voorkomen zijn Ruwe berk, Wilg, Linde, Populier en Zomereik. Kh(*)

Houtkant

Houtkanten komen voor in Eindegoor, Bloksgoor en Litse heide. De samenstellende soorten zijn voornamelijk Wilg, maar in Vlasroot komt een gemengde houtkant voor met Zomereik, Berk, Wilg, Ratelpopulier, Wilde lijsterbes en Sporkehout. Mr+hj Mrb+hj+ ms

Phragmition-vegetatie met Pitrus Phragmition-vegetatie met boomof struikopslag, met Pitrus en elementen van zuur laagveen

Phragmition-vegetaties komen voor in Eindegoor. Het betreft enerzijds een brede slootvegetatie met Lisdodde en Pitrus (mr+hj), anderzijds een Lisdodde- en Pitrusvegetatie met elementen van een laagveenvegetatie (Mrb+hj+ms). Soorten die naast de reeds vermelde voorkomen zijn o.m. Veenpluis, Waternavel, Moerasstruisgras, Tormentil en Veenmos. N

Loofhoutaanplant

Loofhoutaanplanten komen op verschillende percelen voor in Vlasroot. Het betreft gemengde aanplanten van o.m. Ruwe berk, Sporkehout, Wilde lijsterbes en Zomereik. Er treedt spontaan opslag van Vlier en Braam op.

Ppmb

Aanplant van Grove den met ondergroei van struiken en bomen

In Vlasroot en Litse heide komen dennenaanplanten van Grove den voor met een goed ontwikkelde struiken boomlaag met o.m. Wilde lijsterbes, Sporkehout, Ruwe berk en Zwarte els. In de kruidlaag komen abundant varens en Bochtige smele voor. Qb-

Eiken-Berkenbos (fragmentair)

Op een nog in 2006 zijnde kapvlakte in Vlasroot heeft zich nu een Berkenbos ontwikkeld. De kruidlaag wordt gedomineerd door Adelaarsvaren. Se

Kapvlakte

Een kapvlakte (se) komt voor in Vlasroot. Nadat een dennenaanplanting van Grove den werden gekapt, treedt een spontane opslag van houtige soorten op (Ruwe berk, Wilde lijsterbes, Sporkehout), naast varens, Rankende helmbloem, Braam en Bochtige smele. Sgb+kb

Bremstruweel met boomopslag en bomenrij

In Vlasroot ontwikkelt zich een bremstruweel onder bomen (Zomereik en Wilg). 4.5.2. Evolutie van de BWK-typen In 2002 werd voor het gebied waar binnen de ruilverkaveling maatregelen tot landinrichting zijn uitgevoerd op perceelsniveau een BWK-typering uitgevoerd. In 2006 werd voor het volledige gebied een analoge BWK-typering en kartering uitgevoerd. Dit werd herhaald in 2009 (tabel 22). Tabel 22. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006-2009). BWKeenheid Ae AeAe+hj Bs Cgb Ha Hab+ Hj Hjb Hp Hp-

Omschrijving Eutrofe plas Eutrofe plas (droog) Eutrofe plas met Pitrus Akker op zandige bodem Droge struikheidevegetatie met struikof boomopslag Struisgrasvegetatie op zure bodem Struisgrasvegetatie op zure bodem met struikof boomopslag Vochtig, licht bemest grasland gedomineerd door Pitrus Door Pitrus gedomineerd grasland met boomof struikopslag Soortenarm permanent cultuurgrasland Soortenarm permanent cultuurgrasland (fragmentair)

Oppervlakte Oppervlakte 2002 2006 ha % ha % 0,65 0,34 1.40 0.74 0,00 0,00 0.11 0.06 0,00 0,00 3.33 1.75 126,37 66,44 106.69 56.09

Oppervlakte 2009 ha % 1.35 0.71 0.11 0.06 3.19 1.68 106.13 55.80

0,00

2.96

1.56

0,00

1.24

0.65

0,00

0.97

0.51

7,54

3,96

0.55

0.29

0.69

0.36

2,83

1,49

0.68

0.36

1.29

0.68

21,63

11,37

22.76

11.94

18.09

9.51

0,00

2.82

1.49

BWKeenheid Hp+ Hpr Hp++hj

Hp+hj Hp+hj

Hpr+hj Hpr++hj Hr Hx Hu Ku Mr+hj -

Mrb+hj+ms

N Qb QbPpa Ppmb Se Se+cg-

Omschrijving Soortenarm permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden Weilandcomplex met veel sloten Soortenrijk permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden en met Pitrus Zeer soortenarm permanent cultuurgrasland met Pitrus Soortenarm permanent cultuurgrasland met weinig Pitrus Weilandcomplex met veel sloten en+of microrelïef en Pitrus Weilandcomplex met veel sloten en+of microrelïef en Pitrus Verruigd grasland Zeer soortenarme, ingezaaide graslanden Mesofiel grasland Ruigte Phragmition-vegetatie met Pitrus Phragmition-vegetatie met boomof struikopslag, met Pitrus en elementen van zuur laagveen Phragmition-vegetatie met boomof struikopslag, met Pitrus en elementen van zuur laagveen Loofhoutaanplant Eiken-Berkenbos Eiken-Berkenbos (fragmentair) Aanplant van Grove den zonder ondergroei Aanplant van Grove den met ondergroei van struiken en bomen Kapvlakte Kapvlakte met elementen van droge Struikheidevegetatie

Oppervlakte 2002

Oppervlakte 2006

0,00

1.01

0.53

1.38

0.73

0,00

1.00

0.53

0.96

0.51

0,00

0.68

0.36

0,00

1.34

0.71

4.59

2.41

0,00

4.90

2.57

4.70

2.47

0,00

4.72

2.48

1.12

0.59

0,00

0.28

0.15

7,49

3,94

0.22

0.11

0.21

0.11

7,02

3,69

23.12

12.15

19.77

10.39

2,23 0,00

1,17 0,00

0 1.24

0 0.65

0 0

0,00

0.58

0.30

0.55

0.29

0,00

1.01

0.53

0,00

0.97

0.51

0,00 0,35

0,00 0,18

3.90 0

2.05 0

3.75 0

1.97 0

0,00

1.78

0.94

14,10

7,41

2.70

1.42

0,00

3.60

1.89

8.69

4.57

0,00

1.86

0.98

2.60

1.37

0,00

2.86

1.50

190,21

100

190.21

100

190.21

100

Oppervlakte 2009

Grafiek 1. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006-2009). De BWK-eenheden worden per ecotoopgroep weergegeven. Kapvlakte met elementen van droge Struikheidevegetatie (Se+Cg-) Kapvlakte (Se) Aanplant van Grove den (Pp) Loofhoutbos (N of Qb) Moerasvegetatie (Mr) Mesofiel grasland (Hu) 2009

Verruigd grasland (Hr) of ruigte (Ku)

2006

Soortenrijk permanent cultuurgrasland (Hp+)

2002

Soortenarm permanent cultuurgrasland (Hp) Pitrusvegetatie Struisgrasvegetatie op zure bodem (Ha) Droge struikheidevegetatie (Cg) Akker op zandige bodem (Bs) Eutrofe plas (Ae) 0

100

120

140

O ppervlakte (ha)

De maatregelen tot landinrichting blijken een duidelijke vermindering van akkers (bs) tot gevolg te hebben. Graslanden (h*) komen hiervoor in de plaats. Ook werden verschillende plassen (ae*) gegraven, dit in voormalige akker of Pitrusvegetaties (hj). Het aandeel is sinds 2006 licht verminderd, dit door verlanding met Pitrus. In Vlasroot werd een dennenaanplant (ppa) gekapt, waar nu een ontwikkeling naar Struikheidevegetatie (se+cg- of cg) waar te nemen is of waar de kapvlakte ontwikkelt naar loofhoutbos (qb). De nog resterende naaldhoutaanplant vertoont een ontwikkeling naar een gemengde aanplant met loofhout en kruiden in de ondergroei (evolutie van ppa naar ppmb). Nieuwe aanplanten komen voor in Vlasroot (n) op voormalige akkers en ruig grasland (hr). Hier is sinds 2002 geen evolutie waarbeembaar. De soortenarme permanente cultuurgraslanden zijn in 2009 oppervlakte verminderd. Dit is deels te wijten aan een sterke Pitrusontwikkeling sinds 2006 (evolutie naar Hj) of naar een verbetering in biologische waarde (evolutie naar Hp+).

4.6. Effecten van beheer op vegetatie en fauna Tabel 23 geeft een overzicht van het uitgevoerde beheer sinds 2003 (voor de percelen die beheerd worden door het Agentschap voor Natuur en Bos) (ANB) in het studiegebied. Kaart 9 geeft deze beheerpercelen weer. Het beheer wordt uitgevoerd door landbouwers onder de gestelde voorwaarden.

Tabel 23. Overzicht van het beheer op de percelen in beheer bij ANB sinds 2003 in het studiegebied. Perceels- Beheer tot en nummer met 2003 A1 akker

Beheer in 2003

Beheer in 2004

Beheer in 2005

Afgegraven akker, braak

Beweiding, bekalking

Beheer in 2008

Beweiding, bekalking; scheuren, inzaaien met grasmengsel en bemesten na 1 juli Beweiding, bekalking; scheuren, inzaaien met grasmengsel en bemesten na 1 juli Beweiding, bemesting na 1 juli, bekalking

Geen verder beheer

Beweiding, bemesting na 1 juli

Beweiding, bemesting na 1 juli, bekalking

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Beweiding

Bemest en ingezaaid met grasmengsel; beweiding 1 maaibeurt in juli Beweiding

Beweiding, bekalking

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Beweiding

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Geen beheer

Beweiding

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Moerassige depressie, geen verder beheer Geen beheer

Moerassige depressie, geen verder beheer Beweiding, gescheurd na 1 juli, bemest en

Moerassige depressie, geen verder beheer

Geen verder beheer

Beweiding, bekalking

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Al enkele jaren braakliggend grasland

Braak

Beweiding, bekalking

Akker

Braakliggende akker

Beweiding, bemesting na 1 juli

Akker

Braakliggende akker

Akker

Braakliggende akker Afgegraven akker, braakliggend

Bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel; beweiding Bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel; beweiding Eén maaibeurt in september Ingezaaid met grasmengsel (mislukt)

Grasland

Braakliggend grasland

Akker

Moerassige depressie

Afgegraven akker, braakliggend Moerassige depressie

Akker

Afgegraven akker, braakliggend

Beheer in 2006

Beweiding

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Perceelsnummer

Beheer tot en met 2003

Beheer in 2003

Al enkele jaren braakliggend grasland

Braakliggend grasland

Grasland

Akker

Braakliggend grasland Afgegraven akker, 1 maaibeurt in september

Akker

Grasland

Afgegraven akker, 1 maaibeurt in september Braakliggende akker Grasland, 1 maaibeurt in juni Grasland, 1 maaibeurt in juni

Beheer in 2004

Beheer in 2005

bekalkt, ingezaaid met grasmengsel 1 maaibeurt in juli Beweiding, gescheurd na 1 juli, bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel Beweiding Beweiding

Beheer in 2006

Beheer in 2008

Beweiding, bekalking

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Beweiding

Onderste helft gescheurd na 1 juli, bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel; beweiding Beweiding

Beweiding, bekalking

Beweiding en 2/3 van oppervlakte bemest met ruwe stalmest, begin 10m vanaf loop

Beweiding, bekalking

Beweiding

Ingezaaid met grasmengsel en bemest, beweiding Beweiding

Beweiding, bekalking

Beweiding, bemesting en bekalking

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Beweiding, bekalking

Beweiding, bemesting en bekalking

Beweiding, bemesting, bekalking tss. 15/2 en 15/3

Ingezaaid met grasmengsel en bemest, beweiding

Beweiding, bekalking

Beweiding, bemesting en bekalking

Weide gescheurd, geploegd, bemest en omgezet in akkerland met zomergraan (t.b.v.akkervogels zoals veldleeuwerik, geelgors, boompieper)

Beweiding

Perceels- Beheer tot en nummer met 2003 D4 Dennenbos

Beheer in 2003

Beheer in 2004

Beheer in 2005

Beheer in 2006

Geplagd in januari, sindsdien geen beheer 1 maaibeurt in september

Uitspreiden heidemaaisel, verwijderen opslag bramen

Geen beheer gebeurd

1 maaibeurt in september

Maaien in eigen beheer met afvoer van maaisel na augustus

Ingezaaid met Italiaans raaigras; 2 maaibeurten (half juni en augustus) Gekapt, geplagd

1 maaibeurt (half juni), nadien nabeweiding

Maaien, nabeweiding, biezen scheuren, bekalken, bemesten, inzaaien met Italiaans raaigras

Verwijderen opslag bramen

Uitspreiden heidemaaisel

Geen beheer gebeurd

1 maaibeurt (half juni), nadien nabeweiding Beweiding

1 maaibeurt (half juni), nadien nabeweiding

Maaien en nabeweiding

Beweiding

Maaien en nabeweiding

Dennenbos

Gekapt

Afgegraven akker, 1 maaibeurt in september Braakliggende akker, 1 maaibeurt in september

1 maaibeurt in september

Akker

Naaldbos

Grasland

2 maaibeurten (half juni en augustus)

Grasland

1 maaibeurt (september)

Beheer in 2008

4.6.1. Resultaten vegetatie Eindegoor Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding • In Eindegoor werden enkele akkers omgezet naar grasland. Dit gebeurde door inzaaien met een grasmengsel in 2004, 2005 of 2006. Sommige akkers werden vooraf afgeplagd. • Beweiding startte in 2004 en 2005. Beweiding (met runderen) gebeurt vanaf 15 mei. Tussen 15 mei en 1 juni mag de graasdruk niet hoger zijn dan 1 GVE/ha, vanaf 1 juni zijn 3 GVE/ha toegelaten. Van 15 mei tot 15 juni mogen enkel runderen van meer dan 2 jaar oud ingeschaard worden. De dieren mogen niet bijgevoederd worden. • Alle graslanden kregen en krijgen jaarlijks een bekalking sinds 2004. Bekalking houdt steeds een maximum van 2 ton/ha/jaar in. • Vrijwel alle graslanden krijgen een bemesting. De 'onderhoudsbemesting' is vastgesteld op 200 kg N/ha per jaar. • Het gebruik van kunstmest of biociden is niet toegestaan • Sinds 2006 werden geen nieuwe graslanden meer ingezaaid. Beweiding werd verdergezet, m.u.v. de zone A1 waar geen verder beheer meer plaatsvond. Graven van plassen In voormalige akkers en grasland werden plassen gegraven. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De voorheen omgezette akkers naar grasland waren in 2006 geëvolueerd naar een Witbolstadium. De meer recent ingezaaide graslanden (2005, 2006) vertoonden in 2006 nog kenmerken van het ingezaaid mengsel (bv. A1, A2, A4, B1). Nu kunnen er echter op het terrein duidelijke verschillen waargenomen worden. Graslanden die pas in 2005 of 2006 werden ingezaaid, vertonen nog een duidelijke evolutie en kenmerken van de ingezaaide graslandsoorten. De evolutie heeft nu reeds in het Witbolstadium plaatsgevonden. De in 2006 naar Witbolvegetaties gëevolueerde graslanden kennen nu echter een sterke uitbreiding met Pitrus, in die mate dat in sommige graslanden enkel een dominantie van Pitrus aanwezig is. Een sterke verschraling van de graslanden is (nog) niet te verwachten, gezien de toepassing van bemesting. Ook de ligging in akkergebied veroorzaakt een bijkomende bemesting door in- en afspoeling van meststoffen van de akkers. In de meeste situaties werd door afgraven en plaggen een nattere vegetatie verkregen. Deze behoort evenwel tot een ‘voedselrijk’ type. De plagzones zijn als dusdanig nog weinig herkenbaar op het terrein, waar dit in 2006 nog wel het geval was. Graven van plassen De plassen vertonen geen watervegetatie. Ze zijn zeer voedselrijk. De oever vertoont een vegetatie met dominantie van Pitrus en/of Grote lisdodde. Bloksgoor Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding Ook in Bloksgoor werden analoge maatregelen en beheer genomen als in Eindegoor.

Graven van plassen In een voormalige akker (B5) en in een moerassige depressie (B4) werden plassen gegraven. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De resultaten voor de ingezaaide akkers zijn analoog als in Eindegoor. Er heeft hier echter een minder sterke ontwikkeling naar Pitrusvegetaties plaats (in het noordelijk deel) (zones B5 en B6). Wat betreft de niet ingezaaide akkers of voordien al grasland zijnde percelen (B2 en B3), is de situatie duidelijk geëvolueerd naar een gunstige situatie met een evolutie naar ‘Witbolgraslanden’. In 2009 is deze fase hier nog steeds aanwezig. Alle graslanden worden sinds 2008 bekalkt. Wellicht heeft de geringere afplagging en de bekalking in Bloksgoor voor een minder snelle evolutie naar Pitrusvegetaties in Bloksgoor (t.o.v. de evolutie in Eindegoor) kunnen zorgen. Graven van plassen De plas in de voormalige akker (B5) is diep en vertoont geen watervegetatie. De plassen in de moerassige depressie (B4) vertonen een vegetatie van laagvenen. De evolutie is er positief, alhoewel de lage ligging negatieve invloeden van de hoger liggende akkers kan bewerkstelligen. Sinds 2006 is er wel een sterke verbossing merkbaar (met Wilg in het moeras zelf en Berk aan de westelijke rand). Ook de ontwikkeling van Grote lisdodde of Pitrus is hier sterk toegenomen sinds 2006. Litse Heide Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding • In de Litse Heide werden akkers afgeplagd en beweid vanaf 2004. Dezelfde voorwaarden qua beweiding gelden als in Eindegoor en Bloksgoor. • Sinds 2008 wordt in 1 zone deels bemest met ruwe stalmest (zone C2). • Er wordt sinds 2008 geen bekalking meer toegepast. Graven van plassen In de Litse Heide werd in 1 perceel (C1) een poel gegraven. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De graslanden bevinden zich in een ‘Witbolstadium’ of overgang naar graslanden met Dotterbloemelementen. Dit duidt op een gunstige evolutie. Het pionierstadium dat nog in 2006 in de zone C3 aanwezig was, is slechts lokaal nog zichtbaar. Graven van plassen De poel vertoont een oevervegetatie van o.m. dominantie met Pitrus. De poel is voedselrijk, o.m. door de lage ligging en instroom van meststoffen vanuit de aanpalende akkers. Sinds 2006 is een grotere wateroppervlakte ingenomen door Pitrus. Vlasroot Volgende maatregelen en beheer werden genomen: 46

Omzetten akkers naar grasland en beweiding/maaibeheer Akkers werden omgezet naar grasland (E1, E2) door eventuele voorafgaande afplagging. Het huidige beheer bestaat uit 1 maaibeurt (na augustus), eventueel met nabeweiding. 1 zone (E2) werd ingezaaid met Italiaans raaigras. In E2 gebeurt sinds 2008 een bekalking. De zone D3 werd in 2008 gescheurd en omgezet naar akkerland met zomergraan t.b.v. akkervogels. Beweiding/maaien van graslanden Percelen die in 2003 in grasland waren (D2, D3, E4, F1), werden vanaf 2004 beweid of vanaf 2005 gemaaid (1x/jaar, half juni) en nabeweid. Sommige (D1 en D2) worden bemest en bekalkt. Graven van plassen Er werden 2 plassen gegraven in een voormalige akker (E2) en grasland (D2). Sinds 2006 heeft zich aan de randen van de plassen Pitrus ontwikkeld. Kappen van dennenaanplant Op 2 percelen (D4 en E3) werden naaldhoutaanplantingen gekapt. Een gedeelte ervan werd afgeplagd in 2004 en 2005, Bramen werden verwijderd en in 2006 werd heidemaaisel uitgespreid op het terrein. Momenteel gebeurt er geen beheer meer in deze zones. Aanplant van loofhout In verschillende percelen op voormalig grasland werd gemengd loofhout aangeplant (o.m. Wilde lijsterbes, Ruwe berk, Sporkehout, Zomereik). Momenteel gebeurt geen verder beheer, tenzij het maaien van een deel van het voormalig grasland waar geen aanplant is gebeurd. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De recent ingezaaide akkers in de zone E2 zijn als dusdanig nog op het terrein herkenbaar. De dominante grassoort is Italiaans raaigras. De eerder ingezaaide graslanden in deze zone hebben wel reeds een evolutie naar soortenrijker grasland, met een evolutie naar het Witbolstadium. Graslanden die reeds in een vroeg stadium werden ingezaaid (voor 2005) hebben nu een evolutie met meer Pitrus. De zones blijven echter nog lokaal (zone E4). Beweiding/maaien van graslanden Alle graslanden die een bemesting en bekalking vertonen en sinds 2004 beweid worden (D1 en D2) , bevinden zich in een voedselrijk stadium met een lage soortenrijkdom. Sinds 2006 is echter de aanwezigheid van de ingezaaide soorten merkbaar verminderd en is nu meer een evolutie naar Witbolgraslanden op de voedselrijkere delen (zone D2) en graslanden op armere gronden (met o.m. Schapenzuring en Gewoon struisgras) (in zone E1) merkbaar. Graslanden die vooraf 1 of 2 maaibeurten per jaar gekregen hebben, en nadien een beheer als weiland (beweiding) of hooiweide (1 maaibeurt half juni en nadien nabeweiding) zonder bemesting en bekalking, vertonen duidelijk een voedselarmere en soortenrijkere vegetatie. Het betreft de percelen E4 en E1. Graven van plassen De 2 plassen vertonen een oevervegetatie met dominantie van Pitrus. Ze zijn voedselrijk. Kappen van dennenaanplant De afgeplagde en met heidemaaisel bedekte terreinen vertonen een evolutie naar Struikheidevegetatie. Er treedt reeds opslag op van o.m. Ruwe berk en Zomereik. Deze evolutie is sterker geworden sinds 2006 wegens het achterwege blijven van een beheer. Het tijdig verwijderen van de opslag is dus noodzakelijk.

De niet afgeplagde delen die enkel gekapt werden, vertonen een evolutie naar loofhoutstruweel, met o.m. als soorten Zomereik, Sporkehout, Ruwe berk, Wilde lijsterbes en met in de ondergroei o.m. Bramen en varens. Aanplant van loofhout Er treedt reeds een evolutie op naar bos. De voormalige graslandsoorten zijn vrijwel niet herkenbaar meer in de percelen. Het niet-beplante deel is ruig, met lokaal t.h.v. de bomenrij Grote brandnetel en Distels. Algemene conclusies Omzetten akkers naar grasland en beweiding In Eindegoor is van de recent ingezaaide graslanden een evolutie merkbaar naar meer soortenrijkere graslanden (Witbolstadium). De reeds eerder ingezaaide graslanden kennen een sterke ontwikkeling van Pitrus, in de zones die afgeplagd zijn. Door de inspoeling van meststoffen van de hoger gelegen en omringende akkers, eventueel gecombineerd met een bijkomende bemesting blijft de voedselrijkdom van de graslanden in het studiegebied hoog. Het achterwege laten van bemesting zou een bijdrage kunnen leveren aan de vermindering van deze voedselrijkdom (dit geldt zowel voor het nitraat- als het fosfaatgehalte). Het toedienen van bijkomende bekalking kon geen duidelijke verschillen in de vegetatie naar voor brengen. Bekalking in Bloksgoor in de zone B-5 en B-3 is evenwel af te raden, gezien het voorkomen van (zure) laagveenvegetaties in Bloksgoor. In de Litse Heide werd sinds 2008 de bekalking stopgezet, wat positief is, gezien de aanwezigheid van zuurteminnende vegetaties. Ook in Vlasroot komen waardevolle zuurteindicerende vegetaties voor (zure graslanden en Struikheidevegetaties), zodat bekalking hier niet gewenst is (dit gebeurt momenteel niet in de betreffende zones). Beweiding/maaien van graslanden Maaibeheer (met afvoer van veel N) en eventuele nabeweiding houdt de vegetatie laagproductief. Dit komt in het studiegebied duidelijk naar voor in een aantal percelen in Vlasroot, waar reeds vertrokken is van een graslandsituatie, en waar bemesting achterwege gelaten wordt. Werden er vooraf 2 maaibeurten uitgevoerd i.p.v. 1 of geen maaibeurt, dan heeft dit een duidelijke verschralende invloed op het grasland. Graven van plassen Er werden een aantal nieuwe plassen en vennen gegraven in voormalig intensief gebruikte graslanden of akkers (Eindegoor, Bloksgoor, Vlasroot). In alle gevallen kon geen oligotrofe of mesotrofe plas met de daarbij horende vegetaties bekomen worden. Competitieve soorten zoals Pitrus en Grote lisdodde domineren. In 1 enkel geval (Bloksgoor) werden natte heidesoorten en venoeversoorten zoals Tormentil en Veenpluis aangetroffen, indicatoren voor mesotrofe omstandigheden. Kappen van dennenaanplant Het kappen van dennenaanplantingen in Vlasroot, gevolgd door afplagging en uitstrooien van heidemaaisel heeft een duidelijke positieve invloed met ontwikkeling van Struikheidevegetaties als gevolg gehad. Opslag van loofhout trad echter reeds snel op, zodat gepaste beheermaatregelen hiervoor op korte termijn dienen uitgevoerd te worden. Waar geen afplagging en inzaai gebeurde, ontwikkelt zich spontaan een loofhoutstruweel (Zomereiken-Berkenbos). Aanplant van loofhout Aanplant van loofhout op voormalige graslanden heeft een duidelijke verruigende invloed op de voormalige graslandsoorten (Vlasroot).

4.6.2. Resultaten fauna Door de VLM zelf werden m.b.t. de avifauna en de herpetofauna monitoringrapporten opgesteld. Voor de herpetofauna werden inventarisaties uitgevoerd in 2001 (jaar –1) en 2006 (jaar +3). Voor de avifauna betreft het broedvogelkarteringen voor een aantal soortengroepen eveneens uitgevoerd in 2001 en 2006. De monitoringrapporten bespreken reeds uitgebreid de vastgestelde evoluties tussen de beide inventarisatiejaren en leggen verbanden met het gevoerde beheer. Voor de bespreking hiervan binnen dit rapport willen we dan ook verwijzen naar de desbetreffende monitoringrapporten. Naar aanleiding van de vegetatiemonitoring en de tijdens deze veldkarteringen gedane waarnemingen, kunnen nog enkele bijkomende vaststellingen en suggesties gedaan worden. 4.6.2.1. Avifauna

Bij de monitoring van de avifauna werd vastgesteld dat de Rietgorsgroep met Rietgors en Blauwborst, een belangrijke winst heeft geboekt m.b.t. het aantal broedparen (telkens van 0 naar 4), en dit in het gebied Bloksgoor-Eindegoor. De oorzaak hiervan is te zoeken bij de aanleg van moerasbiotopen in deze zones en de vegetatie-evolutie die deze de afgelopen jaren hebben gekend (van vrijwel vegetatieloos naar mozaïekpatroon van verlandingsvegetaties, struikopslag, pitrusruigte, slik en open water. Dit is net het biotoop van beide soorten vooral verkiezen. Echter bij de vegetatiemonitoring in 2009 van deze terreinen werd vastgesteld dat er op diverse plaatsen reeds een sterke verbossing met vooral wilg optreedt. Hetzelfde fenomeen werd vastgesteld in de ontboste strook van Vlasroot. Ook hier treedt sterke verbossing met vooral Ruwe berk op. Het door ontbossing geschikt gemaakte biotoop voor Boomleeuwerik en Boompieper, nl. een open bostype of bosrand op zandig terrein, groeit vrij snel terug dicht waardoor het terug ongeschikt zal worden voor deze soorten. Met betrekking tot de weidevogels werd tijdens de vegetatie-inventarisatie in 2009 vastgesteld dat vrijwel alle graslanden een hoge en productieve vegetatie hadden (vooral raaigras-, pitrus- en witbolvegetaties). Op een aantal weilandpercelen waren toen nog geen dieren ingeschaard. Naar onze mening is de vegetatie te weelderig voor een aantal weidevogels. Een dergelijke vegetatie is wel geschikt als schuilplaats (dekking) voor kuikens, maar niet als foerageergebied. Bij de avifaunamonitoring werd ook een sterke afname van vooral Grutto vastgesteld. Een mogelijke bijkomende oorzaak kan ook het verminderen van bodemleven zijn door de afname van bodemhumus ten gevolge van een natuurtechnisch beheer en het achterwege laten van bemesting. Verschillende Nederlandse onderzoeken wijzen op dit probleem voor weidevogels bij het (botanisch)graslandbeheer. 4.6.2.2. Herpetofauna

De monitoringresultaten voor de herpetofauna wijzen op een snelle kolonisatie van nieuw aangelegde poelen in het gebied. Ook in de ruilverkaveling Reninge-Woesten (Econnection 2006), waar we een dergelijke monitoring uitvoeren, zien we gelijkaardige evoluties. Echter na een aantal jaren worden deze winsten vaak terug teniet gedaan door kolonisatie van de poelen met vis. Reproductie van amfibieën in deze poelen valt dan volledig terug door predatie. Mogelijk vormt dit ook de oorzaak van de vaststelling die werd gedaan in de ruilverkaveling Weelde dat in de oudere poelen vrijwel geen voortplanting plaatsvindt, althans, er worden geen larven waargenomen. Het geregeld opschonen van poelen, waarbij ze ook worden drooggelegd om alle vis te kunnen verwijderen, is een noodzaak om ‘gezonde’ amfibieënpoelen te behouden. Verder werden zowel tijdens de vegetatie-inventarisaties van 2006 en 2009 waarnemingen van Groene kikker verricht in de poelen 2 en 3.

4.7. Aanbevelingen voor verder beheer Het beheer op de percelen binnen de afbakening van de maatregelen tot landinrichting wordt uitgevoerd door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). Een overzicht van deze beheermaatregelen wordt gegeven in tabel 23. De aanbevelingen voor het verder beheer worden in tabel 24 weergegeven. Op basis van de resultaten van deze studie kunnen een aantal aanbevelingen of aanpassingen van dit huidig beheer voorgesteld worden. Per beheerperceel (cfr. kaart 9) worden een aantal voorstellen geformuleerd per deelgebied (Eindegoor-Bloksgoor, Litse Heide en Vlasroot). Eindegoor-Bloksgoor Bemesting van de graslanden (percelen A1, A2, A3, A4, A5) De huidige bevindingen op het terrein duiden (nog) op een voedselrijke toestand van de graslanden. Het aandeel van de ingezaaide graslandsoorten is echter sterk verminderd. Pitrus is hier sterk toegenomen, vooral in Eindegoor. Toch kunnen door een aantal aanpassingen aan het huidig beheer de graslanden versneld verschraald worden. Hiertoe wordt voorgesteld om de onderhoudsbemesting te verlagen. Voor behoud van soortenrijke graslanden moet de bemesting zeer laag zijn (< 100 kg N/ha/jaar) of moet totaal achterwege blijven. Bij een bemestingsniveau van maximaal 100 kg N/ha/jaar kunnen vegetaties van het type kamgrasgrasland en zilverschoongrasland worden behouden. Wij opteren daarom dan ook om in de toekomst de bemestingsdruk te verlagen. De voedselrijkdom van de percelen (graslanden) kan tevens sterk verminderd worden door de toestroom van verrijkt landbouwwater proberen te bufferen. Beweiding van de graslanden (alle percelen, m.u.v. A1 en B4) De beweiding kan met runderen verdergezet worden. Met betrekking tot de weidevogels lijkt het vroeger inscharen van de runderen ons aangewezen (eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha) om reeds een vlekkenpatroon te krijgen van hoge vegetatie en korter afgegraven plekken. Bekalking van de graslanden (percelen A3, A4, B1, B2, B5, B6) Aangezien het toedienen van bijkomende bekalking een negatieve invloed kan hebben op de instandhouding van de zure laagveenvegetaties in Bloksgoor, wordt voorgesteld om geen bekalking toe te dienen in het perceel B5, dat grenst aan het laagveengebied (B4). Verder wordt wel voorgesteld om een jaarlijkse bekalking toe te passen in de percelen A2 en A5 (dit gebeurde voorheen wel nog). Beheer perceel B4 (zuur laagveengebied) Door natuurlijke verbossing, dreigt het perceel op termijn te verbossen (hoofdzakelijk met Wilgen). Bij een ‘niets-doen beheer’ zal dit verder oprukken van de verlanding de volgende jaren zeker zijn weerslag hebben op het aantal broedparen van de Rietgorsgroep met Rietgors en Blauwborst. Dit zal ongetwijfeld terug afnemen in het voordeel van meer struweel gebonden soorten. Om deze Rode lijstsoorten te behouden zal het dus aangewezen zijn selectieve kappingen uit te voeren. Alle struweelopslag dient niet verwijderd te worden gezien de vermelde soorten een moerasbiotoop met een beperkte verbossing prefereren. Een verhouding van 80/20 kan eventueel aangehouden worden. Poelen Het geregeld opschonen van poelen, waarbij ze ook worden drooggelegd om alle vis te kunnen verwijderen, is een noodzaak om ‘gezonde’ amfibieënpoelen te behouden.

Litse Heide Beweiding en maaien van de graslanden Het huidige maaien beweidingsbeheer kan gehandhaafd blijven in de toekomst. Gezien het huidige relatief voedselarmere karakter van de graslanden (in tegenstelling tot EindegoorBloksgoor en Vlasroot) wordt voorgesteld om geen enkele bemesting toe te passen. Toedienen van extra bemesting zou op termijn leiden tot een sterke voedselaanrijking en biologische waardevermindering van de graslanden. In de zone C2 dient wel een te sterke houtopslag in de graslanden vermeden te worden. Daarom dient op korte termijn de houtopslag in de graslanden gemaaid of gekapt te worden, dit om te sterke verbossing op termijn te voorkomen. Ook Amerikaanse vogelkers is een aandachtssoort, aangezien deze nieuw (als zaailing) voorkomt in de zone C3 sinds 2009. Bekalking van de graslanden (percelen C2, C3) In de toekomst dient verder geen bekalking toegepast te worden. Vlasroot Bemesting van de graslanden (percelen D1, D2) Deze percelen bevinden zich in een voedselrijke toestand. Om een snellere verschraling te bekomen, wordt voorgesteld om de bemestingsdruk achterwege te laten of te verminderen, zoals in EindegoorBloksgoor werd voorgesteld. Beweiding van de graslanden (percelen D1, D2, F1) Met betrekking tot de weidevogels lijkt het vroeger inscharen van de runderen ons aangewezen (eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha) om reeds een vlekkenpatroon te krijgen van hoge vegetatie en korter afgegraven plekken. Bekalking van de graslanden (percelen D1, D2) Bekalking op de percelen die grenzen aan het perceel D4 (perceel met Struikheiontwikkeling) zou best achterwege gelaten worden, gezien de nefaste invloed op de zure vegetaties van perceel D-4. Het betreft de percelen D1 en D3. D3 werd recent omgezet in akker, maar hier wordt omwille van bovenstaande reden best geen bekalking toegepast. Maaien van de graslanden met eventuele nabeweiding (percelen E1, E2, E4, F1) De percelen die een maaibeheer krijgen (met eventuele nabeweiding), bevinden zich deels nog in een voedselrijke toestand. Om de verschraling van het perceel E2 te versnellen, zouden er 2 i.p.v. 1 maaibeurt moeten gebeuren. De eerste jaren dient de eerste maaibeurt vrij vroeg te zijn, al vanaf midden mei (nu pas half juni) indien dit toelaatbaar is voor weidevogels. De tweede maaibeurt kan dan in september gebeuren. Indien het grasland voldoende verschraald is (i.e. wanneer de Witbolfase bereikt is), kan de eerste maaibeurt verlaat worden tot half juni. De percelen worden best beheerd onder de huidige voorwaarden (geen bekalking, geen bemesting). Een bekalking wordt daarom best achterwege gelaten gezien het voorkomen van zuurteminnende vegetaties in de lager gelegen delen. Beheer van de percelen D4 en E3 Deze percelen werden (deels) afgeplagd en met Struikheimaaisel op uitgestrooid. Er is een ontwikkeling van Struikheivegetatie. Er treedt echter reeds verbossing op van o.m. Berk. Om de Struikheivegetatie te vrijwaren, zou deze opslag op korte termijn dienen gekapt te worden. Het door ontbossing geschikt gemaakte biotoop voor Boomleeuwerik en Boompieper, nl. een open bostype of bosrand op zandig terrein, groeit vrij snel terug dicht waardoor het terug ongeschikt zal worden voor deze soorten. In het kader van de avifauna dient dus ook gstreefd te worden naar een

open heidestructuur waardoor ook de reeds goed ontwikkelde heidevegetatie kan behouden blijven. Dit kan ook een andere doelsoort, namelijk Geelgors ten goede komen. Beheer van de aanplantingen Een deel van de recente loofhoutaanplantingen wordt gemaaid. Deze maaibeurt oogt echter kunstmatig en draagt weinig bij tot de biologische waardeverhoging. Voorgesteld wordt om het huidige maaibeheer in de aanplant stop te zetten en een spontane ontwikkeling op termijn toe te laten. Poelen Het geregeld opschonen van poelen, waarbij ze ook worden drooggelegd om alle vis te kunnen verwijderen, is een noodzaak om ‘gezonde’ amfibieënpoelen te behouden.

Tabel 24. Aanbevelingen voor beheer in de percelen in beheer door ANB. PerceelsBeheer in 2008 nummer A1 Geen verder beheer A2 Beweiding A3

Aanbevolen beheer

Geen verder beheer Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), bekalking tss. 15/2 en 15/3 Beweiding, bemesting, Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 bekalking tss. 15/2 en 15/3 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), bemesting (maximaal 100 kg N/ha/jaar), bekalking tss. 15/2 en 15/3

Beweiding, bemesting, Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 bekalking tss. 15/2 en 15/3 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), bemesting (maximaal 100 kg N/ha/jaar), bekalking tss. 15/2 en 15/3

Beweiding

Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), bekalking tss. 15/2 en 15/3 Beweiding, bemesting, Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 bekalking tss. 15/2 en 15/3 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), bemesting (maximaal 100 kg N/ha/jaar), bekalking tss. 15/2 en 15/3

B4 B5

Geen verder beheer Selectieve kapping van 80% van struweel Beweiding, bemesting, Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 bekalking tss. 15/2 en 15/3 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), bemesting (maximaal 100 kg N/ha/jaar)

Beweiding

Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1

Perceelsnummer

Beheer in 2008

Aanbevolen beheer GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha) Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), houtige opslag in graslanden kappen

Beweiding en 2/3 van oppervlakte bemest met ruwe stalmest, begin 10m vanaf loop

Beweiding

Weide gescheurd, geploegd, bemest en omgezet in akkerland met zomergraan (t.b.v.akkervogels zoals veldleeuwerik, geelgors, boompieper)

Akkerland, (geen bekalking)

Geen beheer gebeurd

Verwijderen opslag struweel

Maaien in eigen beheer met afvoer van maaisel na augustus

2x maaien/jaar (midden-eind mei en september) gedurende eerste 3 jaren, nadien evaluatie

Maaien, nabeweiding, 2x maaien/jaar (midden-eind mei en september) gedurende eerste 3 jaren, nadien evaluatie biezen scheuren, bekalken, + nabeweiding bemesten, inzaaien met Italiaans raaigras

Beweiding (vanaf eind april, ten laatste half mei, met een graasdruk tot 15 juni van 1 GVE/ha, vanaf 15 juni 3 GVE/ha), opslag Amerikaanse vogelkers kappen

PerceelsBeheer in 2008 nummer E3 Geen beheer gebeurd E4

Maaien en nabeweiding

Aanbevolen beheer Verwijderen opslag struweel 2x maaien/jaar (midden-eind mei en september) gedurende eerste 3 jaren, nadien evaluatie + nabeweiding 2x maaien/jaar (midden-eind mei en september) gedurende eerste 3 jaren, nadien evaluatie + nabeweiding

5. LITERATUUR Barkman JJ, Doing H & Segal S (1964). Kritische Bemerkungen und Vorschlage zur quantitativen Vegetationsanalyse. Acta Bot. Neerl. 13: 394-419. Berten, B., Hermans, P. & Paelinckx, D. (2000). Biologische Waarderingskaart, versie 2, kaartbladen 3-9-17. Mededelingen van het Instituut voor Natuurbehoud 9, Brussel, 125 pp. + 22 kaartbladen. Econnection (2007). RUILVERKAVELINGSPROJECT monitoringprogramma. Vegetatie, jaar ‘+2‘. Econnection.

WEELDE.

Uitvoering

Ellenberg, H., H.E. Weber, R. Düll, V. Wirth, W. Werner & D. Pauliszen (1992). Zeigerwerte von Pflanzen in Mitteleuropa. Scripta Geobotanica IX, Gottingen, 2. auflage. Groen, C.L.G., R.A.M. Stevers, C.R. Van Gool & M.E.A. Broekmeijer (1993). Uitwerking ecotopensysteem fase 3. Herziene landelijke typologie en vertaalsleutels voor Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg. CML-mededeling 49. Centrum voor Milieukunde, Leiden. Heirman, J. & Paelinckx, D. (1998). Biologische waarderingskaart van het Vlaamse Gewest. Sleutel voor fytosociologische en ecologische plaatsing van de karteringseenheden voor graslandvegetaties. Rapport Instituut voor Natuurbehoud (98.06), Brussel. Hennekens, S.M. (1995). TURBOVEG. Software package for input, processing, and presentation of phytosociological data. User’s guide. Instituut voor Bos en Natuur, Wageningen and Unit of Vegetation Science, University of Lancaster, Lancaster. Lambinon, J., De Langhe, J.-E., Delvosalle, L. & Duvigneaud, J. (1998). Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende streken. Narionale Plantentuin Meise. 3de druk, 1091 p. Leestmans, S., Struyf, P. & Vermeulen, T. (2001). RUILVERKAVELINGSPROJECT WEELDE. Uitvoering monitoringprogramma. Avifauna, jaar ‘–1‘. VLM, Herentals, 22 p. Leestmans, S., Struyf, P. & Vermeulen, T. (2001). RUILVERKAVELINGSPROJECT WEELDE. Uitvoering monitoringprogramma. Herpetofauna, jaar ‘–1‘. VLM, Herentals, 22 p. Leestmans, S. & Vermeulen, T. (2007). RUILVERKAVELINGSPROJECT WEELDE. Uitvoering monitoringprogramma. Avifauna, jaar ‘+2‘. VLM, Herentals, 13 p. Leestmans, S. & Vermeulen, T. (2007). RUILVERKAVELINGSPROJECT WEELDE. Uitvoering monitoringprogramma. Herpetofauna, jaar ‘+2‘. VLM, Herentals, 23 p. Natuurpunt vzw (2003). RUILVERKAVELINGSPROJECT monitoringprogramma. Vegetatie, jaar ‘-1‘. Natuurpunt, 25 p.

WEELDE.

Uitvoering

Runhaar, J., C.L.G. Groen, R. Van der Meijden & R.A.M. Stevers (1987). Een nieuwe indeling in ecologische groepen binnen de Nederlandse flora. Gorteria 13: 277-359. Runhaar, J., M. van ‘t Zelfde, C.L.G. Groen & R. Alkemade (2003). Bepaling ecotooptype en toetsing indeling in ecologische soortengroepen van vegetaties. Rapport 408657009. RIVM, Bilthoven.

Runhaar, J., van Landuyt, W., C.L.G. Groen, C.L.G., Weeda, E.J. en Verloove, F. (2004). Herziening van de indeling in ecologische soortengroepen voor Nederland en Vlaanderen. Gorteria 30(1). Schaminée, J.H.J., A.H.F. Stortelder & V. Westhoff (1995). De vegetatie van Nederland. Deel 2. Plantengemeenschappen van wateren, moerassen en natte heiden. Opulus Press, Upsala. Schaminée, J.H.J., A.H.F. Stortelder & E.J. Weeda (1996). De vegetatie van Nederland. Deel 3. Plantengemeenschappen van graslanden, zomen en droge heide. Opulus press, Upsala. Schaminée, J.H.J., E.J. Weeda & V. Westhoff (1998). De vegetatie van Nederland. Deel 4. Plantengemeenschappen van de kust en van binnenlandse pioniermilieus. Opulus press, Upsala. Stortelder, A.H.F., J.H.J. Schaminée & P.W.F.M. Hommel (1999). De vegetatie van Nederland. Deel 5. Plantengemeenschappen van ruigten, struwelen en bossen. Opulus press, Upsala. Stevers, R.A.M., J. Runhaar, H.A. Udo de Haes & C.L.G. Groen (1987). Het CMLecotopensysteem, een landelijke ecosysteemtypologie toegespitst op de vegetatie. Land-schap 4: 135150. Van Landuyt W., Heylen O., Vanhecke L., Van den Bremt P. & Baeté H. (2000). Verspreiding en evolutie van de botanische kwaliteit van ecotopen gebaseerd op combinaties van indicatorsoorten uit Florabank. Rapport Vlina project 96/02. Flo.Wer vzw., Instituut voor Natuurbehoud, Nationale Plantentuin van België en Universiteit Gent in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap binnen het kader van het Vlaams Impulsprogramma Natuurontwikkeling, 237 p. Van Landuyt, W., Hoste, I., Vanhecke, L., Van Den Bremt, P., Vercruysse, W., De Beer, D. (2006). Atlas van de flora van Vlaanderen en het Brussels Gewest. Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Brussel, 1007 pp. Van Tongeren, O. (2000). Programma ASSOCIA. Gebruikershandleiding en voorwaarden (niet officieel gepubliceerd).

Bijlage 1. Overzicht van de coördinaten van de permanente kwadraten (PQ's) (2002, 2006 en 2009). Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

x-coördinaat 190907,55046 190856,75926 190843,73919 190816,79665 190861,40008 190865,00961 191019,44578 191066,62745 191046,38832 191072,29956 190577,92334 190562,19611 190531,51514 190504,31478 190464,73890 190423,87390 190404,79497 190410,20926 190583,33763 190556,78183 190438,18310 190397,31810 192723,76215 192954,12753 192904,04810 194013,93479 193979,64429 193951,15481 193970,23374 193979,12864 193945,99835 193938,26365 193983,38273 194029,40419 194013,54806 194084,19165 194207,78260 194369,70609 194334,65049 194321,29597 194025,82733

y-coördinaat 234248,25038 234200,03741 234184,56802 234209,96361 234255,98508 234267,97386 234441,10222 234423,44133 234485,19001 234456,18489 233573,14000 233637,20910 233656,93258 233673,94892 233680,13668 233645,33053 233623,54446 233590,80090 233507,65287 233469,49502 233439,58752 233468,85046 234973,43532 235445,85128 235305,62888 235421,73324 235387,05600 235479,35675 235502,43194 235538,39830 235509,26426 235526,02278 235610,45992 235111,82960 235102,16123 235130,52180 235444,18197 235517,63180 235621,12929 235741,31992 235646,16900

2002 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x

2006 x x x x x x x x x x x x

2009 x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x

Bijlage 2. Foto’s van de permanente kwadraten (PQ’s) (2009).

BL01

BL02

BL03

BL04

BL05

BL06

BL07

BL08

BL09

BL10

EI01

EI02

EI05

EI06

EI07

EI08

EI09

EI10

EI11

EI12

LI01

LI02

LI03

VL01

VL02

VL05

VL08

VL11

VL12

VL13

VL14

VL15

VL16

Bijlage 3. Kenmerken en kenmerkklassen van de ecologische soortengroepen (Runhaar et al. 1987). De belangrijkste kenmerken die worden gebruikt bij de indeling naar ecotooptype zijn: • • • • •

vegetatiestructuur zoutgehalte vochttoestand voedselrijkdom zuurgraad

1. Vegetatiestructuur (incl. medium en successiestadium) Omkaderd: structuuraanduidingen gebruikt bij de indeling naar ecotooptype. Daarboven (A, H, K) aanduidingen gebruikt bij aggregatie naar hogere eenheden (ecotoopgroepen). Daaronder aanduidingen gebruikt bij indeling naar subtype.

Op basis van vegetatiestructuur en successiestadium worden binnen terrestrische systemen de volgende klassen onderscheiden: • •

Pioniervegetatie: open vegetaties die worden gedomineerd door één- en tweejarige soorten of soorten met een groot vegetatief voortplantingsvermogen, op instabiele of op recent ontstane of van vegetatie ontdane standplaatsen Grasland: lage, gesloten vegetaties van voornamelijk overblijvende kruiden, mossen en lage houtige gewassen (die bij normale ontwikkeling niet hoger worden dan 50 cm), op stabiele standplaatsen waar afvoer van organisch materiaal plaatsvindt door beweiding of maaien. Onderverdeeld in dwergstruweel, mosvlakte en grasland s.s.

• • •

Ruigte: hoge, gesloten kruidvegetaties gedomineerd door gering aantal concurrentiekrachtige soorten, op plaatsen waar weinig of geen afvoer van organisch materiaal plaatsvindt Struweel: vegetaties gedomineerd door houtgewassen die bij normale ontwikkeling tussen 0,5 en 4 m hoog worden (struiken). Onderverdeeld in laag struweel, hoog struweel en pionierstruweel Bos: vegetatie gedomineerd door houtgewassen die bij normale ontwikkeling tussen meer dan 4 m hoog worden (bomen). Onderverdeeld in loofbos en naaldbos.

Binnen wateren worden onderscheiden: • •

Open water: wateren zonder hogere planten of met ondergedoken planten, al of niet met drijfbladen Verlanding: wateren met emerse vegetatie

2. Zoutgehalte (saliniteit,chloriniteit) Op basis van het zoutgehalte worden de volgende klassen onderscheiden: • • •

Zout: wateren met een chloridegehalte van meer dan 10.000 mg/l; terrestrische systemen onder de invloed van zout water. Brak: wateren met een chloridegehalte van 1.000 tot 10.000 mg/l of met een sterk wisselend chloridegehalte; terrestrische systemen die onder invloed staan van brak water of afwisselend zout en zoet water, of onder invloed staan van zout-inwaai Zoet: wateren met een chloridegehalte van minder dan 1000 mg/l en terrestrische systemen die niet onder invloed staan van braak of zout water of zout-inwaai. Onderverdeeld in zeer zoet (0-200 mg Cl/l) en licht brak (200-1000 mg/l).

3. Vochttoestand De factor vochttoestand bestaat eigenlijk uit een complex van twee factoren die vaak samenhangen met de grondwaterstand, te weten de beschikbaarheid van zuurstof in de bovengrond en de beschikbaarheid van water. Omdat ze zo sterk met elkaar samenhangen, worden ze meestal samen aangeduid als vochttoestand. Binnen terrestrische systemen worden de volgende klassen onderscheiden: • •

•

Nat: op plaatsen waar door hoge grondwaterstanden aan het begin van het groeiseizoen langdurige perioden met lage zuurstofspanning optreden: gemiddelde voorjaarsgrondwaterstand (GVG) minder dan 25 cm onder maaiveld. Vochtig: standplaatsen met hooguit kortdurende perioden met zuurstoftekorten of droogtestress: gemiddelde voorjaarsgrondwaterstand meer dan 25 cm onder maaiveld en gemiddeld minder dan 32 dagen met droogtestress ( = dagen met vochtspanning van minder dan –12.000 cm in de wortelzone uitgaande van een standaard grasbegroeiing). Binnen de klasse ‘vochtig’ in ruime zin worden onderscheiden de klassen zeer vochtig (GVG tussen 25 en 40 cm onder maaiveld) en matig vochtig (gemiddeld 13-32 dagen met droogtestress). Droog: op plaatsen waar in de zomer onvoldoende water beschikbaar is om aan de verdampingsbehoefte van de vegetatie te voldoen; standplaatsen gemiddeld met meer dan 32 dagen droogtestress.

4. Voedselrijkdom Hiermee wordt de beschikbaarheid van macro-nutriënten (N,P,K) aangegeven. De nutriënt die het minste voor de plantengroei in opneembare vorm beschikbaar is bepaalt de voedselrijkdom. Alleen voor graslanden zijn de kenmerkklassen kwantitatief gedefinieerd. In de overige vegetaties is een indeling naar voedselrijkdom op basis van de (ordinale) indeling van de in de vegetatie voorkomende soorten naar voedselrijkdom. • • •

Voedselarm: niet bemeste, mineraalarme standplaatsen met een lage productiviteit; bij een goede vochtvoorziening en een beheer als grasland is in een gemiddeld jaar een productie van niet meer dan 3 ton droge stof per hectare te behalen. Matig voedselrijk: licht bemeste of van nature mineraalrijke standplaatsen met een vrij hoge productiviteit: bij een goede vochtvoorziening en een beheer als grasland is in een gemiddeld jaar een productie van 3 tot 6 ton droge stof per hectare te behalen. Zeer voedselrijk: zwaar bemeste standplaatsen of standplaatsen waar door afbraak van organisch materiaal veel mineralen vrijkomen; bij een goede vochtvoorziening en een beheer als grasland is in een gemiddeld jaar een productie van meer dan 6 ton droge stof per hectare te behalen.

5. Zuurgraad De zuurgraad zelf heeft slechts een beperkte invloed op de plantengroei, maar is bepalend voor veel andere factoren die wel grote invloed hebben op het functioneren van planten. Voorbeelden hiervan zijn de oplosbaarheid van in opgeloste vorm toxisch aluminium en de oplosbaarheid van het voor de plantengroei noodzakelijke ijzer. Daarnaast beïnvloedt de zuurgraad de activiteit en de samenstelling van het bodemleven (verhouding tussen bacteriën en schimmels). In aquatische systemen hangt de zuurgraad direct samen met de hoeveelheid bicarbonaat, die voor ondergedoken waterplanten tevens de belangrijkste bron van koolstof vormt. • • •

Zuur: wateren met een gemiddelde pH lager dan 5, zonder bicarbonaat; terrestrische systemen met een pH-H2O van minder dan 4,5 (pH-KCl ~ 3,5) zwak zuur: wateren met een gemiddelde pH tussen 5 en 7 en een bicarbonaatgehalte lager dan 1 meq/l; terrestrische systemen met een pH-H2O tussen 4,5 en 6.5 (pH-KCl ~ 3,5-6,5). Basisch: wateren met een bicarbonaatgehalte van meer dan 1 meq/l; terrestrische systemen met een pH-H2O van meer dan 6,5 (pH-KCl ~ 6,5) als gevolg van de aanwezigheid van kalk (>0.5 % CaCO3) of invloed van zeewater.

Bijlage 4. Overzicht van de voorkomende plantensoorten in het studiegebied (2009). Vetgedrukte soorten komen voor in de opnames. Wetenschappelijke naam Pteridium aquilinum Cirsium arvense Prunus serotina Epilobium species Solanum dulcamara Deschampsia flexuosa Scirpus setaceus Salix caprea Lychnis flos-cuculi Lolium perenne Alopecurus geniculatus Iris pseudacorus Holcus lanatus Rubus caesius Galeopsis tetrahit Cerastium fontanum Sonchus oleraceus Taraxacum officinale Hypochaeris radicata Brachythecium rutabulum Achillea millefolium Anthoxanthum odoratum Agrostis capillaris Arrhenatherum elatius Stellaria graminea Salix cinerea Urtica dioica Typha latifolia Lysimachia vulgaris Plantago major Pinus sylvestris Carex ovalis Calamagrostis canescens Equisetum fluviatile Lolium multiflorum Cirsium palustre Matricaria species Epilobium tetragonum Lemna minor Crepis capillaris Trifolium dubium Bryum species Ranunculus repens Rumex crispus Elymus repens Sagina procumbens Tilia species Glyceria fluitans Leucanthemum vulgare Stellaria uliginosa Lotus uliginosus

Nederlandse naam Adelaarsvaren Akkerdistel Amerikaanse vogelkers Basterdwederik (G) Bitterzoet Bochtige smele Borstelbies Boswilg Echte koekoeksbloem Engels raaigras Geknikte vossestaart Gele lis Gestreepte witbol Gewone braam Gewone hennepnetel Gewone hoornbloem Gewone melkdistel Gewone paardebloem Gewoon biggekruid Gewoon dikkopmos Gewoon duizendblad Gewoon reukgras Gewoon struisgras Glanshaver Grasmuur Grauwe wilg Grote brandnetel Grote lisdodde Grote wederik Grote weegbree Grove den Hazezegge Hennegras Holpijp Italiaans raaigras Kale jonker Kamille (G) Kantige basterdwederik Klein kroos Klein streepzaad Kleine klaver Knikmos (G) Kruipende boterbloem Krulzuring Kweek Liggende vetmuur Linde (G) Mannagras Margriet Moerasmuur Moerasrolklaver

Rode lijststatus

Bijlage 4. Overzicht van de voorkomende plantensoorten in het studiegebied (2009). Vetgedrukte soorten komen voor in de opnames. Wetenschappelijke naam Agrostis canina Myosotis palustris Galium palustre Molinia caerulea Carex pilulifera Cardamine pratensis Juncus effusus Corydalis claviculata Rumex obtusifolius Trifolium rubrum Carex hirta Poa trivialis Betula pendula Rumex acetosella Dryopteris carthusiana Carex rostrata Cirsium vulgare Rhamnus frangula Poa annua Calluna vulgaris Bidens sp. Juncus tenuis Potentille erecta Juncus squarrosus Polygonum aviculare Sphagnum species Eriophorum polystachion Poa pratensis Veronica arvensis Rumex acetosa Epilobium parviflorum Sambucus nigra Stellaria media Erophila verna Eleocharis palustris Hydrocotyle vulgaris Polygonum hydropiper Peplis portula Trifolium repens Lycopus europaeus Bromus hordeaceus Geranium molle Quercus robur Juncus articulatus Carex canescens Alnus glutinosa

Nederlandse naam Moerasstruisgras Moeras-vergeet-me-nietje Moeraswalstro Pijpenstrootje Pilzegge Pinksterbloem Pitrus Rankende helmbloem Ridderzuring Rode klaver Ruige zegge Ruw beemdgras Ruwe berk Schapezuring Smalle stekelvaren Snavelzegge Speerdistel Sporkehout Straatgras Struikhei Tandzaad sp. Tengere rus Tormentil Trekrus Varkensgras Veenmos (G) Veenpluis Veldbeemdgras Veldereprijs Veldzuring Viltige basterdwederik Vlier Vogelmuur Vroegeling Waterbies Waternavel Waterpeper Waterpostelein Witte klaver Wolfspoot Zachte dravik Zachte ooievaarsbek Zomereik Zomprus Zompzegge Zwarte els

Rode lijststatus

Achteruitgaand

Kwetsbaar

Bijlage 5. Vegetatieopnames (2009). => Opnamenummer: 1 WE09EI02 Alopecurus geniculatus Carex ovalis Epilobium spec 1 Galium palustre Glyceria fluitans Holcus lanatus Juncus effusus

2m +p +r +r +a 2a 3b

Poa annua Poa trivialis Ranunculus repens Rumex acetosa Rumex crispus Sonchus oleraceus Trifolium repens

+r 3b 2m +p +r +r 1b

2a 1a +r +b +a

Juncus effusus Poa trivialis Ranunculus repens Rumex acetosa Trifolium repens

5a 4a +p +r +p

+a +r +r +r +a 1p 3a

Juncus effusus Lycopus europaeus Poa pratensis Ranunculus repens Rumex acetosa Trifolium repens

5a +r 4b 2a +p 1b

+b +p 2a +r +r +r 1b

Juncus effusus Lycopus europaeus Poa pratensis Ranunculus repens Rumex acetosa Stellaria graminea Trifolium repens

5a +r 2a 3a +a +r 4a

2a 1b +p +p 2a 1p

Juncus effusus Poa trivialis Ranunculus repens Rumex crispus Trifolium repens

3b 2a 3a +r 2b

2b +r +a 1b +b 2b

Lotus uliginosus Myosotis palustris Poa pratensis Ranunculus repens Rumex crispus Trifolium repens

+r +a 3b 2b +r 2a

4a 2a +p +p +p

Holcus lanatus Juncus articulatus Juncus effusus Ranunculus repens Trifolium repens

2b 1b 2a 3b 3a

=> Opnamenummer: 2 WE09EI05 Alopecurus geniculatus Eleocharis palustris ssp. palustris Equisetum fluviatile Galium palustre Glyceria fluitans => Opnamenummer: 3 WE09EI06 Alopecurus geniculatus Cardamine pratensis Epilobium parviflorum Epilobium species Galium palustre Glyceria fluitans Holcus lanatus => Opnamenummer: 4 WE09EI07 Alopecurus geniculatus Cardamine pratensis Cerastium fontanum ssp. vulgare Cirsium palustre Eleocharis palustris ssp. palustris Galium palustre Holcus lanatus => Opnamenummer: 5 WE09EI08 Agrostis canina Alopecurus geniculatus Anthoxanthum odoratum Cardamine pratensis Cerastium fontanum ssp. vulgare Holcus lanatus => Opnamenummer: 6 WE09EI12 Alopecurus geniculatus Cerastium fontanum ssp. vulgare Glyceria fluitans Holcus lanatus Juncus articulatus Juncus effusus => Opnamenummer: 7 WE09EI11 Agrostis canina Alopecurus geniculatus Cerastium fontanum ssp. vulgare Epilobium species Glyceria fluitans

=> Opnamenummer: 8 WE09EI10 Calamagrostis canescens Cerastium fontanum ssp. vulgare Holcus lanatus Juncus effusus Myosotis palustris

2b 2a 2a 4a +r

Poa pratensis Ranunculus repens Trifolium dubium Trifolium repens

2a 2a +r 2a

+p 3a 2a 1b +p 1p

Juncus articulatus Juncus effusus Poa pratensis Ranunculus repens Trifolium dubium

+p +r 2a 3a 2b

3a 1b +r 1b +b 2a

Prunus serotina Ranunculus acris Ranunculus repens Taraxacum officinale s.s. Trifolium dubium Trifolium repens

1a +r 3b 1a 1a 1b

+r 3a +a

Polygonum hydropiper Typha latifolia

1b 5a

+a +r +b +a 1p

Hydrocotyle vulgaris Juncus effusus Lycopus europaeus Polygonum hydropiper

1p 5b +p 1a

+a +r 1p 5a

Polygonum hydropiper Salix cinerea Typha latifolia

+a 2b 1b

+a +p 3b

Lemna minor Lycopus europaeus Typha latifolia

1b +p 3a

2a 1b 4a

Lemna minor Typha latifolia

1b 2b

=> Opnamenummer: 9 WE09EI09 Agrostis canina Alopecurus geniculatus Cerastium fontanum ssp. vulgare Festuca rubra Glyceria fluitans Holcus lanatus => Opnamenummer: 10 WE09EI01 Agrostis capillaris Alopecurus geniculatus Cirsium arvense Holcus lanatus Juncus effusus Poa pratensis => Opnamenummer: 11 WE09BL01 Bidens species Juncus effusus Lycopus europaeus => Opnamenummer: 12 WE09BL06 Calamagrostis canescens Epilobium parviflorum Epilobium species Eriophorum angustifolium Galium palustre => Opnamenummer: 13 WE09BL05 Carex curta Epilobium species Galium palustre Juncus effusus => Opnamenummer: 14 WE09BL02 Agrostis canina Galium palustre Juncus effusus => Opnamenummer: 15 WE09BL03 Agrostis canina Galium palustre Juncus effusus => Opnamenummer: 16 WE09BL04

Betula pendula Calamagrostis canescens Ceratocapnos claviculata

2a 3a +r

Dryopteris carthusiana Iris pseudacorus Rubus fruticosus agg.

+r +r 5b

+b +r +b +r +b 3a +r 1b

Lolium perenne Lotus uliginosus Poa pratensis Ranunculus repens Rumex acetosa Rumex crispus Rumex obtusifolius Trifolium repens

+a 1b +b 3a +r +r +r 1b

+p +b +b +r 4b +b +b

Lotus uliginosus Poa pratensis Ranunculus repens Rumex obtusifolius Taraxacum officinale s.s. Trifolium repens

2b 2a 2b +p +r 3a

2a 1a +r 2a 2a 1b

Hydrocotyle vulgaris Juncus effusus Lycopus europaeus Lythrum portula Poa pratensis

1p 3a +p +r 2m

+p 2a 1p

Juncus effusus Lycopus europaeus Stellaria uliginosa

4b 1p +p

3a 1p +p +a 4a

Hypochaeris radicata Rumex acetosella Trifolium dubium Trifolium repens

3b 3a +b 1a +a 2m +r +a +p +p

Lotus uliginosus Poa annua Ranunculus acris Rumex acetosa Sagina procumbens Salix caprea Scirpus setaceus Stellaria uliginosa Trifolium dubium Trifolium repens

+b +p +r +r +a +r +p +p 4a 2a

2a +r

Prunus serotina Ranunculus repens

+r 2a

=> Opnamenummer: 17 WE09BL07 Alopecurus geniculatus Anthoxanthum odoratum Carex ovalis Cerastium fontanum ssp. vulgare Glyceria fluitans Holcus lanatus Juncus articulatus Juncus effusus => Opnamenummer: 18 WE09BL09 Anthoxanthum odoratum Cardamine pratensis Cerastium fontanum ssp. vulgare Galium palustre Holcus lanatus Juncus effusus Lolium perenne => Opnamenummer: 19 WE09BL10 Alopecurus geniculatus Cardamine pratensis Epilobium parviflorum Galium palustre Glyceria fluitans Holcus lanatus => Opnamenummer: 20 WE09BL08 Agrostis canina Glyceria fluitans Holcus lanatus => Opnamenummer: 21 WE09LI01 Agrostis capillaris Bryum species Cerastium semidecandrum Crepis capillaris Holcus lanatus

+p 3b 2a 2a

=> Opnamenummer: 22 WE09LI02 Agrostis canina Alopecurus geniculatus Brachythecium rutabulum Cerastium fontanum ssp. vulgare Eleocharis palustris ssp. palustris Holcus lanatus Hypochaeris radicata Juncus articulatus Juncus effusus Juncus tenuis => Opnamenummer: 23 WE09LI03 Alopecurus geniculatus Cardamine pratensis

Carex ovalis Holcus lanatus Juncus effusus Leucanthemum vulgare Lolium perenne Lychnis flos-cuculi Matricaria species Poa pratensis

+a 1b +b +p +p 3b +r 4a

Rumex crispus Sagina procumbens Stellaria graminea Stellaria uliginosa Taraxacum officinale s.s. Trifolium dubium Trifolium pratense Trifolium repens

+r +r +r +r +p +p +p 2b

2b 1b 2a 1b +a 1a

Hydrocotyle vulgaris Juncus effusus Poa trivialis Ranunculus repens Taraxacum officinale s.s. Trifolium repens

2a 4a +a 2b +r +b

5a +r +r 2a

Frangula alnus Quercus robur Rubus fruticosus agg. Sorbus aucuparia

+b +p +b 3a

2b 4b +r

Polytrichum species Rubus fruticosus agg.

4b +p

1b 2a 4b +r 2a 3a

Polygonum aviculare Sonchus oleraceus Taraxacum officinale s.s. Trifolium repens Veronica arvensis

+r 1a +r

Holcus lanatus Juncus effusus Poa trivialis

+a 3a +p

2a +a 4b 1a 2b

Ranunculus repens Rumex obtusifolius Stellaria media Taraxacum officinale s.s. Trifolium repens

+b +r 1b 2a +p

+p 1p 3a 3a 2m

Poa trivialis Ranunculus repens Rumex acetosella Taraxacum officinale s.s. Trifolium repens

2b 2b +p 1b 1b

=> Opnamenummer: 24 WE09VL15 Agrostis canina Alopecurus geniculatus Carex ovalis Cerastium fontanum ssp. vulgare Epilobium tetragonum Holcus lanatus => Opnamenummer: 25 WE09VL13 Brachythecium rutabulum Ceratocapnos claviculata Deschampsia flexuosa Dryopteris carthusiana => Opnamenummer: 26 WE09VL14 Betula pendula Calluna vulgaris Juncus squarrosus => Opnamenummer: 27 WE09VL08 Achillea millefolium Bromus hordeaceus ssp. hordeaceus Holcus lanatus Poa annua Poa pratensis Poa trivialis

+r +r +p +r +p

=> Opnamenummer: 28 WE09VL05 Agrostis canina Alopecurus geniculatus Bidens tripartita => Opnamenummer: 29 WE09VL01 Achillea millefolium Bromus hordeaceus ssp. hordeaceus Holcus lanatus Lolium perenne Poa trivialis => Opnamenummer: 30 WE09VL02 Bromus hordeaceus ssp. hordeaceus Cerastium fontanum ssp. vulgare Elymus repens Holcus lanatus Lolium perenne => Opnamenummer: 31 WE09VL12

Agrostis capillaris Calluna vulgaris Deschampsia flexuosa Hypochaeris radicata

+r 3a 2a +r

Molinia caerulea Rubus fruticosus agg. Rumex acetosella

3b +r +r +r +p

Holcus lanatus Poa trivialis Ranunculus repens Sonchus oleraceus Urtica dioica

2a 2b +p +r 5a

1b 2a +r +r +r +b 1p +r

Poa trivialis Ranunculus repens Rumex acetosa Rumex acetosella Taraxacum officinale s.s. Trifolium dubium Trifolium repens Veronica arvensis

+p 1b +p +r 3b 1b 1p 1p

+b +r +p

=> Opnamenummer: 32 WE09VL11 Arrhenatherum elatius ssp. elatius Cirsium vulgare Epilobium parviflorum Epilobium species Galeopsis tetrahit => Opnamenummer: 33 WE09VL16 Achillea millefolium Bromus hordeaceus ssp. hordeaceus Cardamine hirsuta Cerastium fontanum ssp. vulgare Crepis capillaris Geranium molle Lolium multiflorum Plantago major ssp. major

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 1 EI02 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05

Syntaxon 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12BA01C 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 12 12 12 12 12BA01B 12BA01B 12BA01B 12BA01B 12BA 12BA 12BA 12BA 12B 12B 12B 12B 12BA01A 12BA01A 12BA01A 12BA01A 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12BA01C 12BA01C 12BA01C

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 25,8 -0,2 0,0 -0,3 28,9 0,0 0,3 -0,1 30,0 0,0 0,4 -0,2 30,0 -0,3 0,3 -0,6 30,3 -0,1 0,0 -0,2 30,5 0,0 0,4 -0,2 30,7 0,0 0,2 -0,2 30,7 0,0 0,2 -0,2 31,0 0,4 0,5 0,4 31,2 0,4 0,2 0,5 22,0 -0,4 0,1 -0,6 26,0 -0,3 0,4

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 2 EI05 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06

Syntaxon 12BA01C 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 29AA01 29AA01 29AA01 29AA01 12 12 12 12 07AA01 07AA01 07AA01 07AA01 12B 12B 12B 12B 12BA 12BA 12BA 12BA 08RG05 08RG05 08RG05 08RG05 08AA 08AA 08AA 08AA 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02B 28AA02B

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,7 26,9 -0,2 0,3 -0,4 27,9 -0,3 0,2 -0,5 28,2 -0,2 0,1 -0,4 28,2 0,0 0,3 -0,1 28,4 -0,2 0,3 -0,4 28,4 -0,2 0,3 -0,4 28,7 0,7 -0,1 1,0 29,0 0,0 0,1 0,0 25,9 -0,3 0,0 -0,4 31,6 -0,3 0,3 -0,6 34,4 -0,4 0,3 -0,7 34,8 -0,4

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 3 EI06 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07

Syntaxon 28AA02B 28AA02B 29AA01 29AA01 29AA01 29AA01 12RG03 12RG03 12RG03 12RG03 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16AB 16AB 16AB 16AB 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 28AA02

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,4 -0,8 34,9 -0,1 0,2 -0,2 35,1 0,2 0,9 -0,1 35,5 0,7 0,3 0,9 35,9 -0,3 0,1 -0,5 35,9 -0,3 0,1 -0,5 35,9 -0,3 0,1 -0,5 27,6 -0,3 0,0 -0,4 32,0 -0,3 0,3 -0,7 34,4 -0,1 0,7 -0,5 35,3 -0,4 0,2 -0,6 35,8 0,4 0,2 0,6 35,9

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 4 EI07 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08

Syntaxon 28AA02 28AA02 28AA02 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12BA01C 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02B 12 12 12 12 12B 12B 12B 12B 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12BA01C 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 12 12 12 12 12B 12B 12B 12B 12BA 12BA 12BA 12BA

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value -0,4 0,3 -0,7 36,0 0,2 0,5 0,0 36,2 -0,4 0,4 -0,7 36,3 0,1 0,1 0,1 36,3 0,2 0,4 0,1 23,1 -0,3 0,1 -0,5 26,0 -0,2 0,4 -0,6 26,3 -0,1 0,1 -0,3 27,3 -0,1 0,3 -0,3 27,8 -0,2 0,1 -0,3 28,1 -0,2 0,3 -0,4 28,1 -0,2 0,3 -0,4

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 5 EI08 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12

Syntaxon 12BA02 12BA02 12BA02 12BA02 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 12BA02A 12BA02A 12BA02A 12BA02A 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 12 12 12 12 12BA 12BA 12BA 12BA 12B 12B 12B 12B 12BA01B 12BA01B 12BA01B 12BA01B 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02B 28AA02B 28AA02B

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 28,5 -0,1 0,5 -0,5 29,4 -0,4 0,3 -0,8 29,5 0,1 1,2 -0,5 24,8 -0,3 0,0 -0,5 25,3 -0,2 0,5 -0,5 26,3 -0,1 0,4 -0,3 26,5 -0,2 0,1 -0,3 26,9 -0,1 0,3 -0,3 26,9 -0,1 0,3 -0,3 28,1 -0,1 0,5 -0,4 29,1 -0,4 0,3 -0,8 29,4 -0,4 0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 6 EI12 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 7 EI11 8 EI10 8 EI10

Syntaxon 28AA02B 28AA 28AA 28AA 28AA 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12RG05 12RG05 12RG05 12RG05 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12BA01C 12 12 12 12 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 07AA01 07AA01 07AA01 07AA01 16RG04 16RG04

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,8 29,7 -0,4 0,1 -0,5 25,1 -0,4 0,1 -0,6 27,7 -0,1 0,5 -0,5 27,9 -0,3 0,5 -0,7 28,2 -0,1 0,5 -0,4 28,6 -0,1 0,1 -0,3 29,1 -0,5 0,1 -0,7 29,1 -0,5 0,1 -0,7 29,1 -0,5 0,1 -0,7 29,3 0,1 0,5 -0,1 29,4 0,1 0,3 0,0 21,4 -0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 8 EI10 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09

Syntaxon 16RG04 16RG04 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02B 18AA02 18AA02 18AA02 18AA02 16RG06 16RG06 16RG06 16RG06 16 16 16 16 12 12 12 12 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 12BA

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,1 -0,5 27,0 -0,4 0,2 -0,6 27,0 -0,4 0,2 -0,6 27,0 -0,4 0,2 -0,6 27,9 -0,4 0,4 -0,8 28,4 0,1 0,3 0,0 28,5 -0,4 0,5 -0,8 28,9 -0,2 0,5 -0,5 28,9 -0,2 0,8 -0,7 29,0 -0,5 0,2 -0,8 29,5 -0,1 0,2 -0,2 29,5 0,1 0,5 -0,1 29,8

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 9 EI09 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01

Syntaxon 12BA 12BA 12BA 12B 12B 12B 12B 12BA01B 12BA01B 12BA01B 12BA01B 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 12BA01D 12BA01D 12BA01D 12BA01D 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12 12 12 12 16RG03 16RG03 16RG03 16RG03

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value 0,0 0,4 -0,2 29,8 0,0 0,4 -0,2 31,2 0,1 0,7 -0,2 32,2 -0,3 0,1 -0,4 32,3 -0,4 0,1 -0,6 32,3 -0,4 0,1 -0,6 32,3 -0,4 0,1 -0,6 33,1 0,7 1,3 0,5 27,1 0,2 0,3 0,2 28,0 -0,2 0,1 -0,3 28,3 0,1 0,1 0,0 28,6 -0,1 0,8 -0,7

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 10 EI01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01

Syntaxon 18AA02 18AA02 18AA02 18AA02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 28 28 28 28 08RG03 08RG03 08RG03 08RG03 08BB 08BB 08BB 08BB 08 08 08 08 08B 08B 08B 08B 10DG01 10DG01 10DG01 10DG01 08BB04 08BB04 08BB04

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 29,7 -0,1 0,3 -0,3 29,8 -0,3 0,4 -0,7 29,8 -0,2 0,5 -0,6 29,9 -0,3 0,1 -0,5 29,9 -0,3 0,1 -0,5 29,9 -0,3 0,1 -0,5 16,6 0,0 0,1 -0,1 21,6 -0,1 0,2 -0,3 22,3 -0,3 0,1 -0,5 22,3 -0,3 0,2 -0,5 22,5 4,0 0,5 5,9 22,8 -0,1 0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 11 BL01 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06

Syntaxon 08BB04 08RG09 08RG09 08RG09 08RG09 08A 08A 08A 08A 29AA02 29AA02 29AA02 29AA02 29AA02A 29AA02A 29AA02A 29AA02A 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 08B 08B 08B 08B 08 08 08 08 10DG01 10DG01 10DG01 10DG01 07AA01 07AA01 07AA01 07AA01 36 36 36 36 36A 36A 36A 36A 36AA 36AA

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,3 22,8 0,6 1,5 0,1 23,1 -0,3 0,2 -0,5 23,1 -0,2 0,4 -0,5 23,3 0,0 0,6 -0,2 26,4 -0,1 0,2 -0,3 29,1 -0,1 0,1 -0,1 29,7 -0,1 0,1 -0,2 30,6 8,3 0,5 12,6 31,0 0,3 0,4 0,2 31,1 -0,3 0,2 -0,5 31,1 -0,3 0,2 -0,5 31,1 -0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 12 BL06 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05 13 BL05

Syntaxon 36AA 36AA 08BD 08BD 08BD 08BD 28 28 28 28 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 36AA02A 36AA02A 36AA02A 36AA02A 36AA02 36AA02 36AA02 36AA02 36AA 36AA 36AA 36AA 36 36 36 36 36A 36A 36A 36A 08B 08B 08B 08B 08 08 08 08 36AA02B 36AA02B 36AA02B 36AA02B 28

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,2 -0,5 31,2 -0,1 0,2 -0,2 31,5 -0,3 0,2 -0,5 22,7 -0,2 0,3 -0,4 23,0 -0,4 0,2 -0,6 23,3 -0,4 0,2 -0,6 24,3 -0,4 0,1 -0,6 24,3 -0,4 0,1 -0,6 24,3 -0,4 0,1 -0,6 26,9 -0,1 0,2 -0,3 27,3 -0,2 0,1 -0,3 28,0 -0,1 0,3 -0,3 28,9

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 13 BL05 13 BL05 13 BL05 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 14 BL02 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03

Syntaxon 28 28 28 08RG03 08RG03 08RG03 08RG03 08B 08B 08B 08B 08 08 08 08 08BB 08BB 08BB 08BB 08BB04 08BB04 08BB04 08BB04 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 10DG01 10DG01 10DG01 10DG01 08BD 08BD 08BD 08BD 08BA 08BA 08BA 08BA 08BC 08BC 08BC 08BC 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value -0,4 0,2 -0,6 19,4 0,1 0,1 0,1 21,3 -0,4 0,1 -0,6 21,6 -0,4 0,1 -0,6 22,3 -0,1 0,2 -0,2 22,3 -0,2 0,3 -0,3 22,5 -0,4 0,3 -0,7 22,8 5,3 0,5 7,9 23,0 -0,4 0,2 -0,7 23,1 -0,1 0,5 -0,5 23,1 -0,3 0,2 -0,6 17,8 -0,4 0,3 -0,7

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 15 BL03 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04

Syntaxon 08B 08B 08B 08B 08 08 08 08 08RG03 08RG03 08RG03 08RG03 08BC 08BC 08BC 08BC 08RG06 08RG06 08RG06 08RG06 08BB 08BB 08BB 08BB 08BD 08BD 08BD 08BD 08BB04 08BB04 08BB04 08BB04 36 36 36 36 42RG02 42RG02 42RG02 42RG02 36A 36A 36A 36A 36AA 36AA 36AA

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 19,0 -0,4 0,2 -0,6 19,4 -0,4 0,1 -0,6 19,8 0,1 0,2 0,0 20,0 -0,4 0,2 -0,6 20,7 -0,1 1,0 -0,6 21,2 -0,2 0,2 -0,3 21,4 -0,4 0,3 -0,7 21,5 -0,2 0,3 -0,4 21,6 -0,4 0,3 -0,7 22,3 -0,2 0,7 -0,6 23,0 -0,5 0,3 -0,7 23,0 -0,5 0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 16 BL04 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07

Syntaxon 36AA 36 36 36 36 36AA02 36AA02 36AA02 36AA02 41DG02 41DG02 41DG02 41DG02 39RG02 39RG02 39RG02 39RG02 36AA01 36AA01 36AA01 36AA01 36AA02B 36AA02B 36AA02B 36AA02B 40RG03 40RG03 40RG03 40RG03 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 12BA01C 12BA01C

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,7 23,0 -0,5 0,3 -0,7 24,2 -0,3 0,5 -0,7 24,2 -0,2 0,7 -0,6 24,5 -0,3 0,8 -0,8 25,3 -0,4 0,5 -0,8 25,3 -0,3 0,5 -0,7 26,1 -0,1 1,2 -0,8 28,0 -0,3 0,2 -0,6 29,6 0,4 0,0 0,6 29,9 -0,2 0,6 -0,6 29,9 -0,2 0,0 -0,2 30,2 0,1

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 17 BL07 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09

Syntaxon 12BA01C 12BA01C 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 12RG05 12RG05 12RG05 12RG05 16AB04A 16AB04A 16AB04A 16AB04A 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02B 16BC01

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,4 -0,1 31,3 -0,4 0,3 -0,7 31,5 -0,4 0,3 -0,7 32,0 0,2 0,4 0,2 32,3 0,2 0,8 -0,1 32,6 -0,2 0,5 -0,6 24,7 0,0 0,1 -0,1 25,9 -0,4 0,3 -0,7 27,8 -0,2 0,6 -0,7 28,6 -0,3 0,0 -0,4 29,9 -0,4 0,3 -0,8 30,0 -0,4 0,4 -0,8 30,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 18 BL09 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10

Syntaxon 16BC01 16BC01 16BC01 16BC 16BC 16BC 16BC 16RG03 16RG03 16RG03 16RG03 28AA 28AA 28AA 28AA 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 07AA01 07AA01 07AA01 07AA01 08BC 08BC 08BC 08BC 29AA01 29AA01 29AA01 29AA01 12BA02 12BA02 12BA02 12BA02

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value -0,2 0,5 -0,6 30,7 -0,3 0,4 -0,6 30,8 -0,2 0,8 -0,8 31,4 -0,3 0,1 -0,5 24,1 -0,2 0,1 -0,3 28,3 -0,4 0,2 -0,6 28,3 -0,4 0,2 -0,6 28,3 -0,4 0,2 -0,6 29,2 0,3 0,3 0,2 29,6 0,1 0,2 0,1 29,7 -0,2 0,3 -0,4 30,1 0,1 0,6 -0,1

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 19 BL10 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08 20 BL08

Syntaxon 07AA 07AA 07AA 07AA 07 07 07 07 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 07AA01 07AA01 07AA01 07AA01 29AA01 29AA01 29AA01 29AA01 10DG01 10DG01 10DG01 10DG01 08RG05 08RG05 08RG05 08RG05 06AC02 06AC02 06AC02 06AC02 08AA 08AA 08AA 08AA 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 28 28 28

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 30,3 0,0 0,1 -0,1 30,3 0,0 0,1 -0,1 19,6 -0,5 0,2 -0,8 23,9 -0,3 0,3 -0,5 24,1 -0,4 0,3 -0,7 24,4 6,1 0,5 9,2 24,4 0,6 0,1 0,8 24,4 0,4 0,7 0,3 24,4 -0,1 0,1 -0,2 25,3 -0,5 0,2 -0,8 25,3 -0,5 0,2 -0,8 25,3 -0,5 0,2

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 20 BL08 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 21 LI01 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02

Syntaxon 28 14BB02B 14BB02B 14BB02B 14BB02B 14BA01 14BA01 14BA01 14BA01 14BA 14BA 14BA 14BA 14BB02 14BB02 14BB02 14BB02 14RG06 14RG06 14RG06 14RG06 14BB 14BB 14BB 14BB 14B 14B 14B 14B 14BB02A 14BB02A 14BB02A 14BB02A 18AA02 18AA02 18AA02 18AA02 14 14 14 14 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02B 28AA02B

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,8 26,9 -0,4 0,3 -0,7 27,0 -0,3 0,3 -0,6 27,0 -0,3 0,3 -0,6 27,1 -0,4 0,3 -0,7 27,6 0,1 0,5 -0,1 28,1 -0,4 0,3 -0,7 28,7 -0,5 0,2 -0,7 29,5 -0,2 0,4 -0,6 30,1 -0,1 0,4 -0,4 30,1 -0,4 0,1 -0,6 40,3 -0,3 0,1 -0,5 41,3 -0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 22 LI02 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03

Syntaxon 28AA02B 28AA02B 28AA 28AA 28AA 28AA 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16BC01B 28AA01 28AA01 28AA01 28AA01 12BA 12BA 12BA 12BA 12B 12B 12B 12B 12BA01 12BA01 12BA01 12BA01 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16BC01B 16RG02

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,1 -0,5 41,6 -0,2 0,0 -0,2 41,6 -0,2 0,0 -0,2 41,6 -0,2 0,0 -0,2 46,2 0,5 0,7 0,4 47,3 0,3 0,2 0,3 47,9 1,1 0,4 1,3 47,9 1,1 0,4 1,3 48,0 1,4 0,6 1,7 44,0 -0,1 0,3 -0,3 44,1 -0,1 0,3 -0,3 44,6 0,3 0,6 0,1 46,0

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 23 LI03 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15

Syntaxon 16RG02 16RG02 16RG02 16BC01 16BC01 16BC01 16BC01 16RG03 16RG03 16RG03 16RG03 28AA 28AA 28AA 28AA 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 16BC 16BC 16BC 16BC 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 28 28 28 28 28A 28A 28A 28A 28AA 28AA 28AA 28AA 12RG05 12RG05 12RG05 12RG05

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value 0,1 0,3 0,0 47,4 0,3 0,4 0,3 47,6 0,3 0,8 0,1 47,8 0,1 0,1 0,1 47,8 0,1 0,1 0,1 47,8 0,1 0,1 0,1 47,9 0,3 0,4 0,2 21,6 -0,3 0,1 -0,4 29,7 -0,4 0,1 -0,6 29,7 -0,4 0,1 -0,6 29,7 -0,4 0,1 -0,6 30,2 -0,1 0,5 -0,5

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 24 VL15 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13

Syntaxon 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02 28AA02B 28AA02B 28AA02B 28AA02B 12 12 12 12 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 12B 12B 12B 12B 41RG01 41RG01 41RG01 41RG01 41AA03 41AA03 41AA03 41AA03 41AA03A 41AA03A 41AA03A 41AA03A 42RG01 42RG01 42RG01 42RG01 42RG02 42RG02 42RG02 42RG02 11BA02B 11BA02B 11BA02B 11BA02B 41DG02 41DG02 41DG02

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 31,6 -0,4 0,4 -0,8 31,9 -0,4 0,4 -0,8 32,1 0,0 0,1 0,0 32,2 -0,3 0,4 -0,6 32,9 0,1 0,3 0,0 19,1 -0,2 0,6 -0,6 20,3 -0,4 0,4 -0,8 20,3 -0,4 0,4 -0,9 21,0 -0,4 0,3 -0,9 21,1 -0,5 0,2 -0,8 21,3 0,7 0,7 0,6 21,3 -0,4 0,4

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 25 VL13 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14

Syntaxon 41DG02 42AA02 42AA02 42AA02 42AA02 41RG02 41RG02 41RG02 41RG02 42AA 42AA 42AA 42AA 20AA01B 20AA01B 20AA01B 20AA01B 20AA 20AA 20AA 20AA 20AA01 20AA01 20AA01 20AA01 20A 20A 20A 20A 20 20 20 20 20AA01D 20AA01D 20AA01D 20AA01D 19RG02 19RG02 19RG02 19RG02 34AA01C 34AA01C 34AA01C 34AA01C 41AA02 41AA02

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,9 21,3 -0,5 0,2 -0,8 21,4 -0,4 0,3 -0,8 21,9 -0,5 0,2 -0,8 18,2 -0,1 0,3 -0,2 20,9 -0,2 0,3 -0,5 21,3 -0,2 0,3 -0,5 21,8 -0,3 0,2 -0,5 21,8 -0,3 0,2 -0,5 22,4 -0,2 0,5 -0,5 23,3 0,2 1,4 -0,4 24,5 -0,4 0,4 -0,7 24,8 -0,2

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 26 VL14 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 27 VL08 28 VL05

Syntaxon 41AA02 41AA02 41AA03 41AA03 41AA03 41AA03 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 31 31 31 31 31AB 31AB 31AB 31AB 31A 31A 31A 31A 31AB02A 31AB02A 31AB02A 31AB02A 12AA 12AA 12AA 12AA 12A 12A 12A 12A 31C 31C 31C 31C 31CA 31CA 31CA 31CA 31CA01 31CA01 31CA01 31CA01 10DG01

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,8 -0,7 25,0 0,0 0,8 -0,5 24,5 0,2 0,3 0,2 28,2 -0,4 0,1 -0,6 28,4 -0,3 0,1 -0,5 28,7 -0,3 0,1 -0,5 28,9 0,4 1,2 0,0 28,9 -0,1 0,1 -0,2 28,9 -0,1 0,1 -0,2 29,4 -0,4 0,2 -0,6 29,4 -0,4 0,2 -0,6 30,1 -0,4 0,2 -0,6 20,1

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 28 VL05 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01

Syntaxon 10DG01 10DG01 10DG01 16RG04 16RG04 16RG04 16RG04 07AA02A 07AA02A 07AA02A 07AA02A 29AA02 29AA02 29AA02 29AA02 12A 12A 12A 12A 12AA 12AA 12AA 12AA 29AA01 29AA01 29AA01 29AA01 28AA01B 28AA01B 28AA01B 28AA01B 29AA 29AA 29AA 29AA 29 29 29 29 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 12RG01 12RG01 12RG01 12RG01

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value 6,1 0,5 9,2 22,6 -0,4 0,2 -0,7 23,0 0,4 0,5 0,4 23,0 -0,1 0,4 -0,4 23,6 0,0 0,5 -0,3 23,6 0,0 0,5 -0,3 23,7 -0,4 0,3 -0,7 23,7 -0,3 0,4 -0,6 23,9 -0,4 0,1 -0,7 23,9 -0,4 0,1 -0,7 17,1 -0,4 0,1 -0,6 20,1 -0,1 0,4 -0,4

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 29 VL01 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02

Syntaxon 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 16RG09 16RG09 16RG09 16RG09 12 12 12 12 18AA02 18AA02 18AA02 18AA02 31 31 31 31 12A 12A 12A 12A 12AA 12AA 12AA 12AA 31C 31C 31C 31C 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 12RG01 12RG01 12RG01 12RG01 12 12 12 12 12BA01 12BA01 12BA01

Index 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3

Value 24,5 -0,3 0,5 -0,7 25,2 0,0 1,0 -0,6 25,5 -0,3 0,1 -0,5 26,2 -0,3 0,4 -0,6 26,4 -0,5 0,1 -0,7 26,5 -0,1 0,3 -0,3 26,5 -0,1 0,3 -0,3 26,5 -0,4 0,2 -0,7 17,4 -0,3 0,0 -0,5 19,6 -0,1 0,4 -0,3 22,3 -0,3 0,1 -0,5 23,2 -0,1 0,4

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 30 VL02 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12

Syntaxon 12BA01 12BA 12BA 12BA 12BA 12B 12B 12B 12B 31RG04 31RG04 31RG04 31RG04 16RG02 16RG02 16RG02 16RG02 16BC01A 16BC01A 16BC01A 16BC01A 16RG09 16RG09 16RG09 16RG09 19RG02 19RG02 19RG02 19RG02 20AA01B 20AA01B 20AA01B 20AA01B 20AA 20AA 20AA 20AA 20AA01 20AA01 20AA01 20AA01 20AA01D 20AA01D 20AA01D 20AA01D 20 20

Index 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

Value -0,3 23,8 -0,2 0,3 -0,4 23,8 -0,2 0,3 -0,4 24,0 -0,4 0,2 -0,7 24,8 -0,3 0,5 -0,7 25,0 -0,2 0,7 -0,6 25,1 0,1 0,9 -0,3 16,2 -0,4 0,1 -0,6 16,2 0,0 0,2 -0,1 17,2 -0,2 0,3 -0,4 17,3 -0,2 0,3 -0,4 17,8 -0,2 0,4 -0,4 18,2 -0,3

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 31 VL12 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11

Syntaxon 20 20 20A 20A 20A 20A 20AA02 20AA02 20AA02 20AA02 20AA01C 20AA01C 20AA01C 20AA01C 14DG02 14DG02 14DG02 14DG02 38AA03 38AA03 38AA03 38AA03 32BA 32BA 32BA 32BA 32B 32B 32B 32B 38RG01 38RG01 38RG01 38RG01 38AA 38AA 38AA 38AA 38 38 38 38 38A 38A 38A 38A 32

Index 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1

Value 0,2 -0,5 18,2 -0,3 0,2 -0,5 19,1 0,6 0,7 0,6 19,4 -0,1 0,7 -0,5 19,8 0,6 0,8 0,5 23,1 -0,1 0,2 -0,2 24,0 0,1 0,5 -0,1 24,0 0,1 0,5 -0,1 24,8 0,8 0,4 1,0 24,9 -0,3 0,2 -0,5 24,9 -0,3 0,2 -0,5 24,9 -0,3 0,2 -0,5 25,5

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 32 VL11 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16

Syntaxon 32 32 32 33RG01 33RG01 33RG01 33RG01 38AA02A 38AA02A 38AA02A 38AA02A 16RG01 16RG01 16RG01 16RG01 16BC01 16BC01 16BC01 16BC01 16BC 16BC 16BC 16BC 14BB02B 14BB02B 14BB02B 14BB02B 12A 12A 12A 12A 12AA 12AA 12AA 12AA 16RG07 16RG07 16RG07 16RG07 16BC01A 16BC01A 16BC01A 16BC01A 30RG03 30RG03 30RG03 30RG03

Index 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

Value -0,2 0,2 -0,4 25,6 1,1 0,1 1,4 25,9 -0,1 0,5 -0,4 38,1 0,9 0,9 0,9 38,9 0,1 0,5 -0,2 39,3 0,0 0,5 -0,2 39,6 0,2 0,3 0,1 40,1 0,7 0,4 0,9 40,1 0,7 0,4 0,9 40,1 1,3 0,9 1,5 40,5 0,7 1,0 0,5 40,7 0,9 1,4 0,5

Bijlage 6. Overzicht van de ASSOCIA-analyse (vegetatieopnames 2009). Opname ID Opnamenr. 33 VL16 33 VL16 33 VL16 33 VL16

Syntaxon 16B 16B 16B 16B

Index 1 2 3 4

Value 40,8 -0,1 0,4 -0,3

Kaart 1 Situering

Legende Percelen

Omgrenzing

Schaal 1:25000 0

250

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

500

1.000 m

Kaart 2 Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten Eindegoor - Bloksgoor

Legende Permanente kwadraten

Omgrenzing Eindegoor- Bloksgoor Percelen Eindegoor - Bloksgoor

BL09 BL10 BL07 BL08

BL05

BL06 BL01

BL04 BL03 BL02

EI05

EI07

EI06

EI08

EI12 EI11

EI02 EI01 EI09

EI10

Schaal 1:7000 0

62,5

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

125

250 m

Kaart 2 Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten Litse Heide

Legende Permanente kwadraten

Omgrenzing Litse Heide Percelen Litse Heide

LI02

LI03

LI01

Schaal 1:5000 0

62,5

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

125

250 m

Kaart 2 Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten Vlasroot

Legende Permanente kwadraten Omgrenzing Vlasroot Percelen Vlasroot

VL15

VL16

VL14

VL08

VL05

VL13

VL12

VL01 VL02

VL11 Schaal 1:5000 0

62,5

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

125

250 m

Kaart 3 Rode lijstsoorten binnen het studiegebied

Legende Permanente kwadraten zonder Rode lijstsoort

VL15 VL08

VL16

VL05

LI02 LI03

VL01

VL02

Permanente kwadraten met Rode lijstsoort of in de nabijheid Percelen

VL14 Struikhei

Omgrenzing

VL13

VL12 Struikhei

VL11 LI01

BL10 BL09

BL08

BL06 VeenpluisBL05 BL04 Tormentil BL03 BL02 Veenpluis

EI05

EI06 EI02 EI08 EI07 EI01 EI12 EI10 EI11 EI09

Schaal 1:15500 0

125

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

250

500 m

Kaart 4 Ecotopen (ecologische soortengroepen) van de permanente kwadraten

Legende G27 - grasland op natte matig voedselrijke bodem

VL15 VL08 LI02 LI03

VL16

VL05 VL02

G28 - grasland op natte zeer voedselrijke bodem

G48 - grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem

VL14 VL12

G61 - grasland op droge voedselarme zure bodem

G62 - grasland op droge voedselarme zwak zure bodem

VL13

H22 - bos en struweel op natte voedselarme zwak zure bodem H61 - bos en struweel op droge voedselarme zure bodem R24 - ruigte op natte voedselarme bodem

VL01

R44 - ruigte op vochtige voedselarme bodem

R48 - ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem Percelen

VL11

Omgrenzing

LI01

BL09 BL07 BL06

BL05

BL04

EI05 EI06 EI07 EI08 EI12

EI11

BL10

BL08

BL01

BL02 BL03

EI02 EI01 EI09

EI10

Schaal 1:15500 0

125

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

250

500 m

Kaart 5 Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten voor de vochtindicatie

Legende Droog (3-6)

VL15 VL08

VL16

LI03

VL01

VL02

Nat (>8)

VL14

VL05

LI02

Vochtig (6-8)

VL12

Percelen

Omgrenzing

VL13

VL11 LI01

BL10 BL09

BL08

BL05BL06 BL03BL04 BL02

EI05

EI06 EI02 EI08EI07 EI01 EI12 EI10 EI11 EI09

Schaal 1:15500 0

125

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

250

500 m

Kaart 6 Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten voor de zuurtegraad

Legende VL15 VL08

VL16

LI03

VL01

VL02

Zuur

VL14

VL05

LI02

Zwak zuur

VL12

Sterk zuur Percelen

VL13

Omgrenzing

VL11 LI01

BL09 BL10 BL08 BL07 BL05BL06 BL01 BL03BL04 BL02

EI05

EI06 EI02 EI08EI07 EI01 EI12 EI10 EI11 EI09

Schaal 1:15500 0

125

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

250

500 m

Kaart 7 Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten voor de stikstofindicatie

Legende Zeer stikstofarm

VL15 VL08

VL16

LI03

VL01

VL02

Stikstofrijk

VL14

VL05

LI02

Stikstofarm tot matig stikstofrijk

VL12

Percelen

Omgrenzing

VL13

VL11 LI01

BL10 BL09

BL08

BL05BL06 BL03BL04 BL02

EI05

EI06 EI02 EI08EI07 EI01 EI12 EI10 EI11 EI09

Schaal 1:15500 0

125

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

250

500 m

Kaart 8 BWK-types van de te monitoren percelen Eindegoor - Bloksgoor

Legende

bomenrij Eindegoor - Bloksgoor

Omgrenzing Eindegoor - Bloksgoor Akker

Bos/struweel

Ae-

Hp/Hj

Moeras Water

Hp/Hj Ae

Grasland

Mrb/Hj/Ms Ae/Hj Kh ( sf )

Hpr Hp

Hp-

Mr/Hj

)

Hpr+/Hj Ae/Hj

( sf

Ae/Hj

Hp/Hj

Kb ( b, s ) Kb ( b, s )

Hpr/Hj Hpr/Hj

Bs Schaal 1:7000

Versie: 28 januari 2008

62,5

Bronnen : NGI

125

250 m

Kaart 8 BWK-types van de te monitoren percelen Litse Heide

Legende bomenrij litse heide

Omgrenzing Litse Heide Water Akker

Bos/struweel Grasland

Moeras

Hjb

Hp+

Bs sf ( Kh

)

Hp+

Hp ,q,P) Kb ( s

Hab+

Ppmb

Bs Hx

Schaal 1:5000 0

62,5

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

125

250 m

Kaart 8 BWK-types van de te monitoren percelen Vlasroot Kb (q )

Legende bomenrij vlasroot

Omgrenzing Vlasroot Water Akker

Bos/struweel Grasland

Moeras

Kb ,q )

Hp/Hj-

Bs Hjb Hp Hx Bs

Hj Ae

Cgb Hp

Qb-

Ae/Hj

Hp Bs

Hp-

Bs N

Cgb Hp

)

Ppmb

Hr Ae

Qb-

Schaal 1:5000 0

62,5

Bronnen : NGI

Versie: 28 januari 2008

125

250 m

Kaart 9 Beheerpercelen

Legende Beheerpercelen Omgrenzing

E-4 E-2 C-1

D-1

C-3

E-3

D-2

D-4

D-3

E-1

C-2

B-5

B-6

B-4 B-3

B-1

B-2

A-5 A-4

A-3

A-2 A-1

Schaal 1:15500 0

125

250

500 m

Bronnen : NGI

De blokken verwijzen naar tabel 23

Versie: 28 januari 2008