Advies Dynamische knelpuntberoepenlijst Brussel, 22 februari 2021
SERV_ACEM_20210222_Dynamische knelpuntberoepenlijst_ADV_.docx Adviescommissie Economische Migratie Wetstraat 34-36, 1040 Brussel T +32 2 209 01 11 info@commissieeconomischemigratie.be www.commissieeconomischemigratie.be
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Adviesvraag: Dynamische knelpuntberoepenlijst Adviesvrager: Hilde Crevits - Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw Ontvangst adviesvraag: 5 februari 2021 Adviestermijn: 30 Decretale opdracht: adviesfunctie Goedkeuring raad: 22 februari 2021
Contactpersoon: Niels Morsink – nmorsink@serv.be
2
Mevrouw Hilde CREVITS Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw Consciencegebouw Koning Albert II laan 15 1210 Sint-Joost-ten-Node
contactpersoon Niels Morsink Nmorsink@serv.be
ons kenmerk SERV_ACEM_20200222_dynamische_knelpuntberoepenlijst_BR
Brussel 22 februari 2021
Dynamische knelpuntberoepenlijst Mevrouw de viceminister-president De Adviescommissie Economische Migratie adviseert elke twee jaar over een lijst met beroepen voor middengeschoolden voor dewelke er een vermoeden van tekort geldt, wat betekent dat de werkgever zonder individueel arbeidsmarktonderzoek een derdelander kan aanwerven. Dit advies bevat de beroepen die de Vlaamse sociale partners aan het ontwerp van VDAB wensen toe te voegen. Hoogachtend
Stefaan Peirsman voorzitter
SERV_ACEM_20210222_Dynamische knelpuntberoepenlijst_ADV_.docx Adviescommissie Economische Migratie Wetstraat 34-36, 1040 Brussel T +32 2 209 01 11 info@commissieeconomischemigratie.be www.commissieeconomischemigratie.be
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Inhoud Inhoud ................................................................................................................................ 4 Advies ................................................................................................................................ 5 1
Inleiding.................................................................................................................. 5
2
Aanpassingen ........................................................................................................ 6
3
Toegang tot beroep voor de vrachtwagenchauffeur ........................................... 7
Bijlagen ................................................................................................................................ 8
4
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Advies 1
Inleiding
De Adviescommissie Economische Migratie adviseert elke twee jaar over een lijst met beroepen voor middengeschoolden voor dewelke er een vermoeden van tekort geldt, wat betekent dat de werkgever zonder individueel arbeidsmarktonderzoek een derdelander kan aanwerven. De ontwerplijst met statistisch zware, kwantitatieve knelpuntberoepen1 wordt opgesteld door de VDAB waarna de Vlaamse sociale partners hun achterban consulteren en overleggen over aanpassingen aan deze lijst. Daarbij wordt als belangrijkste criterium gehanteerd dat het beroep een spanningsindicator2 lager dan de Vlaamse mediaan dient te hebben. Aangezien het BVR Economische migratie3 verwijst naar het kwalificatieniveau drie of vier om te bepalen of een beroep middengeschoold is, wordt dit nagegaan in de kwalificatiedatabank uit de Vlaamse Kwalificatiestructuur. Daarbij dient opgemerkt dat de beroepsnamen die VDAB hanteert vaak niet overeen komen met de namen van de beroepskwalificaties in de kwalificatiedatabank. Een aantal beroepen op de lijst zijn geen knelpuntberoep op Brussels, Waals of Europees niveau. Wanneer er geen tekort is in de andere gewesten of op Europees niveau betekent het echter niet dat er een overschot is dat het grote tekort in Vlaanderen kan compenseren. Daarom worden deze beroepen alsnog opgenomen op de dynamische knelpuntberoepenlijst. De knelpuntberoepen maken in 2019 10% en in 2020 18% uit van de aanvragen. In absolute cijfers waren er in 2019 in totaal 12.175 aanvragen voor een toelating tot arbeid waarvan 1.246 voor knelpuntberoepen. In 2020 waren er in totaal 8.715 aanvragen waarvan 1.587 voor knelpuntberoepen. Daarbij dient te worden opgemerkt dat de stijging van het aanvragen voor knelpuntberoepen vooral te wijten is aan een verdubbeling van het aantal hernieuwingsaanvragen, terwijl het aantal eerste aanvragen voor knelpuntberoepen in 2020 lager lag dan in 2019. De knelpuntberoepen waar het meest een toelating tot arbeid voor wordt gevraagd zijn bestuurder trekker-oplegger, vrachtwagenbestuurder met vaste wagen en chef-kok. In bijlage is een volledig overzicht te vinden. Bij de knelpuntberoepen ligt de verhouding weigeringen ten aanzien van toekenningen hoger dan bij het totale aantal aanvragen toelating tot arbeid. Deze verhouding lag voor 2019 voor de
1
Een beroep kan een knelpuntberoep zijn omwille van kwalitatieve of kwantitatieve oorzaken of omwille van de specifieke arbeidsomstandigheden. Kwantitatief betekent dat er te weinig werkzoekenden beschikbaar zijn op de arbeidsmarkt. Kwalitatief betekent dat er voldoende werkzoekenden zich aanbieden, maar ze voldoen niet omwille van een gebrek aan ervaring, slechte aansluiting onderwijs-werkvloer, … De oorzaak specifieke arbeidsomstandigheden spreekt voor zich. Een overzicht: https://www.vdab.be/sites/web/files/doc/trends/Knelpuntberoepen%202021.pdf
2
Om de spanningsindicator te berekenen, wordt de verhouding genomen tussen het gemiddeld aantal nietwerkende werkzoekenden (NWWZ) van de laatste 12 maanden en het gemiddelde aantal openstaande vacatures in dezelfde periode.
3
http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/loi_a.pl
5
Dynamische knelpuntberoepenlijst
knelpuntberoepen op 11,3%4, terwijl deze voor 2019 voor de totale populatie op 1,6% lag5. Een groot aantal aanvragen voor aanwervingen binnen de dynamische knelpuntberoepenlijst wordt geweigerd wat wijst op onduidelijkheid bij werkgevers. De sociale partners stellen vast dat de ‘dynamische knelpuntberoepenlijst’ vaak wordt verward met de ‘knelpuntberoepenlijst’. Aangezien de term ‘dynamische knelpuntberoepenlijst’ niet vast ligt in het BVR, stellen ze voor om in plaats van ‘dynamische knelpuntberoepenlijst’ te spreken over de ‘structurele tekortenlijst voor middengeschoolde functies’. Deze verwoording sluit nauwer aan bij het BVR en voorkomt hopelijk verdere verwarring. Tenslotte vragen de Vlaamse sociale partners vragen aan het Departement WSE om jaarlijks een beperkt monitoringsrapport te publiceren met de cijfers omtrent economische migratie. Aan VDAB vragen de Vlaamse sociale partners om acties gericht op deze doelgroep te rapporteren.
2
Aanpassingen
Na een consultatie op het terrein vragen de sociale partners om de volgende beroepen aan de dynamische knelpuntberoepenlijst toe te voegen.
Beroep
Spanningsindicator
Niveau VKS
Begeleider kinderopvang
6,75
4 (Kinderbegeleider baby’s en peuters)
industriële 0,86
4 (Technicus industriële elektriciteit)
technicus installaties
monteur centrale 2,36 verwarmingsinstallaties
4 (Chauffagist)
Sanitair installateur
4 (Sanitarist)
3,27
technicus ontwerper 3,45 industriële automatisering
4 (Technieker industriële procesautomatisatie)
kraanbestuurder
3,6
4 (Torenkraanbestuurder)
bestuurder bouwplaatsmachines
3,87
4 (bouwplaatsmachinist)
technicus installaties
elektronische 1,18
technicus industriële 1,33 automatisering
4 (Elektrotechnicus) 4 (Technieker industriële procesautomatisatie)
4
Zie bijlage 4
5
Voor de cijfers van de totale populatie toelatingen tot arbeid zie schriftelijke vraag nr. 324 van Robrecht Bothuyne van 3 februari 2020, https://docs.vlaamsparlement.be/pfile?id=1539246. Er waren in 2019 176 weigeringen op 10.454 toekenningen.
6
Dynamische knelpuntberoepenlijst
technicus controle kwaliteit elektriciteit elektronica
en 5,96 en
4 (Elektrotechnicus)
Rigger monteerder
3,02
4 (lasser-monteerder)
Brandertechnicus
4,43
4 (Brandertechnicus)
TIG Lasser
6,36
4 (Lasser-monteerder)
Halfautomaat lasser
9,79
Torenkraanbestuurder
10,91
4 (Lasser-monteerder) 4 (Torenkraanbestuurder)
De Vlaamse sociale partners benadrukken het grote belang van een goede kennis van het Nederlands, in het bijzonder voor de begeleider kinderopvang6.
3
Toegang tot beroep voor de vrachtwagenchauffeur
Bij de vrachtwagenchauffeurs duikt vandaag een specifiek en prangend probleem op. Vrachtwagenchauffeurs kunnen niet rijden zonder code 95 die vakbekwaamheid bewijst. Indien het rijbewijs van de derdelander dateert van na 2009 moet deze om een code 95 te bekomen een verplicht examen in de landstaal afleggen. Waar dit voorheen met een tolk kon, is dat in het verleden afgeschaft. Aangezien de taalkennis voor het beroep in tegenstelling tot bijvoorbeeld de zorgkundigen minder essentieel is en Vlaanderen als logistieke draaischijf deze profielen erg nodig heeft, vragen de sociale partners dat de Vlaamse Regering dringend opnieuw de mogelijkheid voorziet dat een tolk aanwezig kan zijn bij dit verplicht examen. Aangezien deze en andere profielen onmisbaar zijn voor de Vlaamse arbeidsmarkt, is het ook van belang dat ze hier in goede omstandigheden kunnen wonen en werken.
6
Om een vergunning te krijgen, moeten niet alle begeleiders in de kinderopvang Nederlands spreken, maar wel om subsidies te krijgen. Kind & Gezin legt duidelijk uit dat nieuwe medewerkers de vereiste taalkennis moeten hebben. Kandidaat-medewerkers die geen attest Nederlands hebben, moeten hun niveau van taalkennis laten testen. Als uit deze test blijkt dat zij onvoldoende Nederlands kennen, dan kan de kandidaat pas starten nadat hij of zij een taalcursus volgde en aan het vereiste niveau voldoet. Het vereiste niveau is voor kinderbegeleiders B1 voor spreken en luisteren en A2 voor lezen en schrijven. Bron: https://www.kindengezin.be/img/opvolgingvan-kennis-nederlandse-taal.pdf; https://www.integratie-inburgering.be/taaltest-nederlands-kinderdagverblijven
7
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Bijlagen Bijlage 1: aanvragen per beroep Beroep
2019
2020
Bestuurder bouwplaatsmachines
55
30
Bestuurder trekker-oplegger
433
278
Bordenbouwer
0
4
Chef-kok
120
106
Industrieel installateur
elektrotechnisch 8
34
Installateur datacommunicatie
16
20
Kraanbestuurder
0
8
Onderhoudselektricien
4
9
Onderhoudsmecanicien
50
65
bedrijfs-of 10
21
centrale 4
13
Onderhoud vrachtwagens Technicus verwarming Pijpfitter
7
8
Elektrotechnisch installateur
53
78
Sanitair installateur
27
40
Slager
34
45
Technicus voertuigen
17
14
Technicus werf-, landbouw- 14 en hefmachines
20
Vrachtwagenbestuurder met 26 aanhangwagen
33
Vrachtwagenbestuurder met 134 vaste wagen
106
Zorgkundige
15
11
Bijlage 2: aanvragen per beroep en per nationaliteit Opmerkingen: functies die schuingedrukt staan, vormen GEEN knelpuntberoep; functies met (2018) erachter, zijn knelpuntberoepen uit de vorige lijst (van 2006 tot eind 2018) 8
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Aantal aanvragen knelpuntberoepen per functie en nationaliteit
functie van de werknemer
nationaliteit
aantal
arbeider
Albanië
1
Armenië
1
India
1
Kosovo
2
Marokko
2
Montenegro
2
Oekraïne
1
Rusland
3
Syrië
1
bakker (2018)
Turkije
1
bekister-ijzervlechter (2018)
Kosovo
1
bestuurder bouwplaatsmachines
Albanië
3
Bosnië Herzegovina
bestuurder trekker-oplegger
en 1
Kosovo
4
Marokko
3
Oekraïne
1
Turkije
15
Albanië
8
Algerije
2
Angola
1
Armenië
3
Bosnië Herzegovina
en 21
Burkina Faso
1
Georgië
4
Ghana
1
Guinea
1
Hongarije
1 9
Dynamische knelpuntberoepenlijst
India
1
Kameroen
2
Marokko
87
Noord-Macedonië
12
Oekraïne
3
Portugal
1
Rusland
1
Servië
20
Suriname
1
Togo
2
Tunesië
12
Turkije
306
Filipijnen
1
Kirgistan
1
Syrië
1
bouwarbeider
Albanië
2
bouwarbeider
Kosovo
2
chef-kok
Afghanistan
2
Albanië
10
Bangladesh
4
Canada
1
China
22
Egypte
2
Georgië
2
Guatemala
1
India
12
Japan
2
Kosovo
5
Laos
1
Libanon
1
Marokko
14
Mauritanië
2
Nepal
20
bordenbouwer
10
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Oekraïne
1
Pakistan
5
Syrië
1
Thailand
2
Turkije
16
Uruguay
1
Zuid-Afrika
1
Zuid-Korea
11
Kosovo
1
Marokko
1
dispatcher
Turkije
1
grondwerker (2018)
Albanië
1
hulpkok
Thailand
1
hulpslager
Marokko
2
industrieel elektronische installateur
Albanië
1
China
1
Filipijnen
1
India
1
Marokko
2
Oekraïne
2
Tunesië
1
Albanië
2
Oekraïne
1
Turkije
1
dakwerker (2018)
industrieel elektrotechnisch installateur
ingenieur (2018)
Bosnië Herzegovina
en 1
Montenegro
3
Noord-Macedonië
1
Servië
2
Tunesië
1
Turkije
1
Bosnië Herzegovina
en 1
11
Dynamische knelpuntberoepenlijst
installateur van datacommunicatienetwerken
Algerije
1
Brazilië
1
Libanon
10
Marokko
4
Rusland
1
Tunesië
1
Zuid-Afrika
1
instellers en bedienaars van werktuigmachines (2018)
Kosovo
1
kraanbestuurder
Kosovo
1
Paraguay
2
Turkije
2
India
1
Marokko
1
Oekraïne
1
Kosovo
1
Marokko
1
Turkije
1
metselaar (2018)
Oekraïne
1
monteur centraleverwarmingsinstallaties
Albanië
3
Filipijnen
3
India
2
Marokko
2
mozaïeklegger-kasseilegger
Turkije
2
onderhoudsmecanicien
Albanië
4
Algerije
2
Armenië
1
Australië
1
land- en tuinbouw (2018)
lasser (2018)
Bosnië Herzegovina
en 1
Brazilië
2
China
1
Colombia
1
Filipijnen
6
12
Dynamische knelpuntberoepenlijst
India
1
Kosovo
8
Macedonië
1
Marokko
19
Namibië
1
Oekraïne
3
Pakistan
2
Servië
1
Tunesië
1
Turkije
21
Uruguay
1
Venezuela
2
Verenigde Staten
1
Zuid-Afrika
3
Congo
1
Filipijnen
6
Kosovo
1
Marokko
3
Rusland
1
Servië
3
Tunesië
1
Turkije
3
Albanië
1
Armenië
1
Oekraïne
1
Turkije
1
persoonlijk assistent
Filipijnen
1
pijpfitter
Algerije
1
onderhoudsmecanicien van bedrijfs- of vrachtwagens
onderhoudstechnicus van verwarmingsinstallaties
Bosnië Herzegovina
en 3
Filipijnen
1
Libanon
2
Turkije
1
13
Dynamische knelpuntberoepenlijst
residentieel elektrotechnisch installateur
Albanië
2
Algerije
2
Bosnië Herzegovina
sanitair installateur
slager
en 1
Filipijnen
3
Kameroen
1
Kosovo
1
Marokko
5
Montenegro
1
Oekraïne
2
Turkije
3
Albanië
12
Armenië
1
Cuba
1
India
2
Kosovo
8
Marokko
1
Montenegro
1
Noord-Macedonië
4
Oekraïne
1
Servië
4
Tunesië
1
Turkije
2
Afghanistan
1
Albanië
1
Armenië
1
Bangladesh
1
Brazilië
1
Kosovo
4
Marokko
20
Nepal
6
Noord-Macedonië
1
Oekraïne
2
14
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Pakistan
4
Servië
1
Sri Lanka
1
Togo
1
Turkije
11
technicus controle en kwaliteit elektriciteit en elektronica
Zuid-Afrika
1
technicus elektronische installaties
Albanië
1
China
2
Kirgistan
1
Kosovo
4
Marokko
4
Montenegro
1
Turkije
1
China
13
Marokko
1
Zuid-Afrika
1
Armenië
1
Brazilië
1
China
2
India
4
Marokko
22
Verenigde Staten
1
Wit-Rusland
1
Zuid-Afrika
4
Albanië
1
technicus industriële automatisering
technicus industriële installaties
technicus voertuigen
Bosnië Herzegovina
technicus werf-, landbouw- en hefmachines
en 1
Filipijnen
5
Griekenland
1
Kosovo
2
Pakistan
1
Rusland
1
Filipijnen
2
15
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Iran
5
Kosovo
4
Marokko
2
Turkije
9
uitbater filiaal kledingwinkel
Pakistan
1
vrachtwagenbestuurder met aanhangwagen
Algerije
1
Burkina Faso
1
Marokko
13
Nigeria
1
Oekraïne
1
Servië
1
Tunesië
2
Turkije
19
Albanië
3
Armenië
4
vrachtwagenbestuurder vaste wagen
Bosnië Herzegovina
zorgkundige
en 1
Congo
1
India
1
Iran
1
Kosovo
14
Marokko
11
Noord-Macedonië
1
Oekraïne
3
Rusland
3
Servië
2
Tunesië
3
Turkije
10
België
1
Bosnië Herzegovina
en 1
Congo
1
Filipijnen
5
16
Dynamische knelpuntberoepenlijst
totaal
Indonesië
3
Japan
1
Kosovo
1
Marokko
3
Noord-Macedonië
2
Nigeria
1
Servië
1
Suriname
2
Turkije
5
Vietnam
2 1212
Bijlage 3: Ontvangen aanvragen knelpuntberoepen: eerste aanvragen versus hernieuwingen 2019
2020
1ste aanvragen
925
871
hernieuwingen
314
714
totaal
1239
1585
Bijlage 4: Afgeronde procedures
Toekenningen
Weigeringen
Onontvankelijk
2019
2020
1ste aanvragen
471
516
Hernieuwingen
192
714
Totaal
663
1070
1ste aanvragen
62
99
Hernieuwingen
13
44
Totaal
75
143
1ste aanvragen
171
162
Hernieuwingen
39
51
Totaal
210
213 17
Dynamische knelpuntberoepenlijst
Zonder gevolg
1ste aanvragen
28
71
Hernieuwingen
13
31
Totaal
41
102
18