Nieuwe EPB-eisen voor 2021 voor nieuwbouw en renovatie www.energiesparen.be
Bespaar elke maand op uw energiefactuur ...
Wenst u verder te gaan in uw energiebesparing dan wat de regelgeving oplegt, lees dan snel verder op de achterflap.
... door in een energiezuinige en gezonde woning te wonen
Laat u zeker bijstaan door uw architect en / of verslaggever om te verzekeren dat het bouwproject op een correcte manier aan de gestelde eisen voldoet. De verslaggever zal vóór de start van de werken een voorafberekening maken van het ontwerp. Indien nodig kunnen er op dat moment nog bepaalde materialen of installaties worden bijgestuurd om na de uitvoering de eisen te behalen.
Het gemiddelde energieverbruik in een doorsnee Vlaamse woning ligt aan de hoge kant. Nieuwbouw of verbouwing geeft ons dé kans om dat aan te pakken. Er kan heel wat energie bespaard worden door meer thermische isolatie en superisolerende beglazing te plaatsen, verwarmingsketels met hoger rendement te installeren, zonnewinsten nuttig te gebruiken …
Investeer en bespaar ! Het is belangrijk om te investeren in het energiezuinig maken van de woning. Als u dat niet doet, kunt u die fout later niet of nog moeilijk rechtzetten. Mis uw kans niet en investeer in het begin. Zo vermijdt u dat u tientallen jaren vastzit aan een te hoge energiefactuur.
In deze brochure vindt u een woordje uitleg over de energieprestatieregelgeving in Vlaanderen. De Vlaamse overheid maakt u wegwijs in hoe u op een doordachte manier meer energie kunt besparen bij het bouwen van uw woning.
2
Premies en financiële steun voor een energiezuinige woning die beter doet dan de eisen
Uw woning met een goede energieprestatie is meer waard op de verkoop- en verhuurmarkt
• vermindering van onroerende voorheffing, afhanke lijk van het E-peil van de woning ; • een gratis verzekering gewaarborgd wonen komt tussen als u door arbeidsongeschiktheid of onvrij willige werkloosheid de hypothecaire lening voor uw nieuwbouw niet meer kunt afbetalen ; • premies van de netbeheerder voor het plaatsen van isolatie en het toepassen van energiezuinige technie ken in bestaande woongebouwen. Bij ingrijpende renovaties ontvangt u daarbovenop een totaalreno vatiebonus ; • verlaagde registratierechten en teruggave van een deel van de schenkingsrechten bij ingrijpende energetische renovaties (IER).
Voor iedere nieuwbouwwoning of -appartement wordt een energieprestatiecertificaat (EPC) uitgereikt. Zo is het mogelijk om de energieprestatie van woningen of appartementen te vergelijken. Een koper of huurder kan het energieverbruik mee in overweging nemen om te kopen of te huren.
Voor meer details over de voorwaarden en voor een snel overzicht van alle premies, surf naar de subsidiemodule op www.energiesparen.be en vul uw postcode in.
Beter voor het milieu
Gezonde woning voor u en uw huisgenoten met meer comfort Gecontroleerde ventilatie brengt voldoende verse lucht binnen en voert vervuilde, vochtige lucht af. De gezonde en comfortabele binnenomgeving is de investering waard.
Door het energieverbruik (voor verwarming, warm water … ) te verlagen, worden minder rookgassen de lucht ingeblazen en vermindert het broeikaseffect.
3
Nieuwbouw, renovatie of ingrijpende energetische renovatie ?
Wat is verplicht ? Wie in Vlaanderen bouwt of verbouwt, is verplicht om de EPB-eisen te respecteren. EPB staat voor ‘EnergiePrestatie en Binnenklimaat’.
Renovatie Een renovatie is een verbouwing of is een uitbreiding of gedeeltelijke herbouw met een beschermd volume kleiner dan 800 m3 en zonder een wooneenheid.
Afhankelijk van de aard van de werken die u uitvoert, legt de energieprestatieregelgeving een ander eisenpakket op. De EPB-eisen voor nieuwbouw verschillen van de eisen voor renovaties of ingrijpende energetische renovaties.
Enerzijds zijn er verplichtingen om het energieverbruik van uw woning te beperken (isolatie, verwarmingsinstallatie … ). Anderzijds moeten de ventilatie-eisen gerespecteerd worden, voor een goede binnenluchtkwaliteit en een gezonde woning.
Ingrijpende energetische renovatie Een ingrijpende energetische renovatie is een renovatie waarbij de opwekkers van de technische installaties voor warmte- en koudeproductie vervangen worden en minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies die grenzen aan de buitenomgeving (na)geïsoleerd worden.
Nieuwbouw of gelijkgesteld Gaat het om een nieuwbouw, een herbouw na sloop, een ontmanteling, of om een uitbreiding of een gedeeltelijke herbouw met een beschermd volume groter dan 800 m3 of met minstens één wooneenheid, dan spreken we over ‘nieuwbouw of gelijkgesteld’.
Vergeet niet de procedure nauwgezet te volgen. Dat betekent onder andere op het juiste moment een verslaggever en een ventilatieverslaggever aanstellen en de startverklaring en de EPB-aangifte van uw woning indienen.
4
5
Wat zijn de EPB-eisen voor uw project ?
Nieuwbouw of gelijkaardig Thermische isolatie
De opgesomde eisen worden in de brochure verder toegelicht.
S-peileis U-waarden
Binnenklimaateisen
Energieprestatie-eisen
Ventilatie
Maximaal S31 voor een nieuwe wooneenheid Scheidingsconstructie
Maximale U-waarde (W/m K) 2
0,24 daken en plafonds 0,24 buitenmuren 0,24 vloeren 1,50 vensters 1,10 beglazing 2,00 deuren en poorten Een volledig ventilatiesysteem A, B, C of D plaatsen.
Renovatie
Ingrijpende energetische renovatie
Niet van toepassing
Niet van toepassing
De nieuwe, vernieuwde en nageïsoleerde buitenmuren, daken, vloeren, ramen, deuren … moeten aan de maximale U-waarden voldoen (zie nieuwbouw).
De nieuwe, vernieuwde en nageïsoleerde buitenmuren, daken, vloeren, ramen, deuren … moeten aan de maximale U-waarden voldoen (zie nieuwbouw).
Toevoer- en afvoervoorzieningen plaatsen in Een volledig ventilatiesysteem A, B, C of D plaatsen. nieuwe ruimten en toevoervoorzieningen in verbouwde ruimten waar vensters vervangen en / of toegevoegd worden.
Oververhitting
De oververhittingsindicator moet onder een drempelwaarde (6500 Kh) blijven.
Niet van toepassing
Niet van toepassing
E-peileis
Niet van toepassing
E70 is het maximum voor elke wooneenheid. Vanaf 2022 wordt het E-peil maximaal E60.
Hernieuwbare energie
E30 is het maximum voor een nieuwe wooneenheid. E30 komt overeen ‘BEN’ (bijna-energieneutraal), de standaard voor nieuwbouwwoningen vanaf 2021. Aandeel hernieuwbare energie is minstens 15 kWh/m2.
Niet van toepassing
Aandeel hernieuwbare energie is minstens 15 kWh/m2.
Installatie-eis
Niet van toepassing
Nieuwe, vernieuwde of toegevoegde installaties moeten voldoen aan minimale rendementen en vermogens.
Niet van toepassing
Het eisenpakket dat voor uw project van toepassing is.
6
Ook de na-isolatie van bestaande spouwmuren moet aan een maximaal toelaatbare U-waarde voldoen. De bestaande spouwmuren met navulling mogen maximaal een U-waarde van 0,55 W/m²K hebben.
7
Thermische isolatie-eisen
• de impact van zonnewinsten ; • de aanwezigheid van thermische massa.
S-peil
Er blijft voldoende keuzevrijheid. U kunt bijvoorbeeld meer glas plaatsen dan energetisch optimaal is en dat compenseren door extra aandacht te besteden aan zonnewering.
Sinds 2018 spreken we van een ‘S-peil’ of ‘schilpeil’ om de energie-efficiëntie van de gebouwschil uit te drukken. Het vervangt de K-peileis en de eis op de netto-energiebehoefte.
U-waarden
Voor woongebouwen met vergunningsaanvraag of melding in 2021 mag het S-peil maximaal S31 zijn.
De eisen vertalen zich als volgt : • • • •
Vensters : beglazing met U-waarde 1,1 of lager. Buitenmuren : ± 10 cm PUR, ± 12 cm XPS, ± 15 cm minerale wol of EPS. Platte daken : ± 10 cm PUR, ± 12 cm XPS, ± 15 cm minerale wol of EPS. Vloeren op volle grond : ± 13 cm EPS, ± 10 cm XPS of gespoten PUR.
Bouwknopen zorgvuldig uitvoeren Een bouwknoop is een plaats in een gebouwschil waar extra warmteverlies kan optreden doordat de thermische isolatie niet doorloopt of niet aansluit.
EPB legt maximale U-waarden op voor constructiedelen (buitenmuren, daken, vloeren, vensters, deuren … ). De U-waarde (W/m2K) geeft aan hoeveel warmte er verloren gaat van binnen naar buiten doorheen een constructiedeel. Hoe lager de U-waarde, hoe beter het constructiedeel isoleert.
Voor een laag S-peil besteedt u aandacht aan : • de luchtdichtheid (een test wordt aanbevolen) ; • de verhouding glas-vloeroppervlakte ; • de vormefficiëntie (hoe goed de geometrie van de woning aansluit bij de meest compacte vorm, name lijk een bol) ; • de isolatie van de schildelen (dak, vloer, muur) ; • de invloed van de bouwknopen ; • de grootte en oriëntatie van de vensters ; • zonnewering tegen oververhitting ;
Op die plaatsen, we noemen dat koudebruggen, komt warme lucht in contact met een koud oppervlak en kan condensatie ontstaan. Condensatie zorgt voor vocht en dat kan leiden tot geurhinder en schimmelvorming.
De U-waarde hangt af van de dikte en de isolatiewaarde (lambdawaarde) van alle materialen waaruit een constructiedeel gebouwd is. Let op : uw vooropgestelde E-peil en S-peil bepalen mee welke isolatiedikten uw woning nodig heeft.
8
Problemen zijn nochtans te vermijden, door zorgvuldig te werk te gaan bij de uitvoering van bouwknopen.
U- en R-waarde S-peil
9
Binnenklimaateisen
Ventilatie Het effect van verluchten is maar van korte duur. Een gezonde woning moet 24 uur op 24 geventileerd worden. En daarbij moet het warmteverlies beperkt blijven. Een goede basisventilatie verzekert : • • •
de toevoer van verse lucht in de droge ruimtes ; de doorstroming van lucht van droge naar natte ruimtes, via tussenruimtes ; de afvoer van vervuilde lucht in de natte ruimtes ;
en vermijdt dat vervuilde lucht van garages en kelders via andere ruimtes in de woning binnenkomt.
Nieuwbouw De Belgische ventilatienorm (NBN D50-001) stelt een ventilatiedebiet voorop van 3,6 m3 lucht per uur en per vierkante meter vloeroppervlakte van de ruimte. Daarvoor moet in elke ruimte (woonkamer, slaapkamer, keuken, badkamer … ) een minimum aan ventilatievoorzieningen (toe- en afvoer) worden geplaatst, die toelaten om bepaalde minimale hoeveelheden lucht te verversen. Er zijn verschillende ventilatiesystemen : • • •
ventilatie-eisen kwaliteitskader ventilatie
10
natuurlijke ventilatie : ‘systeem A’ ; mechanische ventilatie : ‘systeem D’ ; combinatie van natuurlijke en mechanische ventilatie : ‘systeem C’.
Beperk de risico’s op oververhitting Om te vermijden dat in de zomer de binnentemperatuur te sterk stijgt, moet voldoende aandacht zijn voor
Het systeem moet er zijn, maar moet ook kwaliteit leveren. Sinds 2016 hebt u een ventilatieverslaggever nodig die de eigenschappen en de prestaties van het systeem in kaart brengt.
• de oriëntatie van de vensters ; • de hoeveelheid beglazing ; • de zonnetoetredingsfactor van de beglazing ; • de effectieve zonwering aan vensters ; • de beschaduwing van vensters bijvoorbeeld door luifels ; • de bouwwijze : de ‘zwaarte’ van de constructie.
Renovatie Er gelden minimale toevoereisen in ruimtes waar vensters worden vervangen of toegevoegd. In een renovatie moeten in de verbouwde droge ruimtes dus minimale ventilatievoorzieningen (vensterroosters, muurroosters of mechanische toevoer) worden geplaatst. Als bij een uitbreiding nieuwe ruimten worden bijgebouwd, gelden daarvoor toevoereisen in de droge ruimten (woonkamer, slaapkamer, bureau … ) en afvoereisen in de natte ruimten (badkamer, wc, wasplaats, keuken … ).
De oververhittingsindicator moet onder een drempelwaarde (6500 Kh) blijven.
11
Energieprestatie-eisen
Hernieuwbare energie
Installatie-eisen
E-peil
Een nieuwe of ingrijpend energetisch gerenoveerde woning moet beschikken over een minimale hoeveelheid hernieuwbare energie. U kunt kiezen uit een zonneboiler, zonnepanelen, een warmtepomp, een warmtepompboiler, een verwarmingssysteem op biomassa, aansluiten op een stadsverwarmingsnet of participeren in een project voor hernieuwbare energie. Ofwel een combinatie van meerdere. Vraag uw architect of verslaggever hoe u het minimumaandeel kunt behalen.
Voor nieuwe, vernieuwde of toegevoegde installaties bij een renovatie gelden minimale rendementen en vermogens. Voor installaties waar niet aan geraakt wordt, gelden de eisen niet.
Het E-peil is een maat voor de energieprestatie van een woning of appartement, inclusief de installaties. Hoe lager het E-peil, hoe minder energie uw woning verbruikt. Het E-peil hangt af van de thermische isolatie, luchtdichtheid en de compactheid, maar ook de oriëntatie en bezonning van het gebouw en de bewuste ventilatieverliezen.
Bij woningbouw zijn er eisen voor de volgende installaties : verwarming, warm tapwater, ventilatie en koeling.
Voor bouwprojecten die niet voldoen aan de eis van hernieuwbare energie, wordt het maximale E-peil 10% verlaagd. De E-peileis wordt in dat geval strenger. Een nieuwe wooneenheid moet dan aan E27 voldoen, in plaats van E30.
Verder spelen de vaste installaties een rol : verwarming, warmwatervoorziening, ventilatie en koeling. Het E-peil van een nieuwe wooneenheid (eengezinswoning of appartement) voor een vergunningsaanvraag of melding mag in 2021 maximaal E30 zijn. Bij een ingrijpende energetische renovatie mag het E-peil voor een bouwaanvraag van 2021 maximaal E70 zijn.
installatie-eisen
hernieuwbare energie
12
13
BOUW
Vergeet uw administratie niet !
Luchtdicht bouwen Laat uw architect en aannemers voldoende aandacht besteden aan luchtdicht bouwen. Een betere luchtdichtheid verlaagt het E-peil en het S-peil.
Volg de procedure nauwgezet : • Stel een EPB-verslaggever aan, vòòr de werken starten. Dat kan uw architect zijn. Stel ook een ventilatieverslaggever aan.
Wind, verwarming en mechanische ventilatie veroorzaken een drukverschil tussen binnen en buiten. Zo dringt via kieren en spleten heel wat koude lucht binnen en ontsnapt warme lucht.
Voor een project waarvoor een E-peileis geldt, ontvangt u het EPC-bouw. Dat is een onderdeel van de EPB-aangifte. Het EPC toont u het berekende E-peil, of voldaan is aan de EPB-eisen of niet, en het energielabel. U moet het ondertekende EPC-bouw 10 jaar bijhouden en voorleggen aan een koper of huurder.
tiece prestatiële eenheid
Energie
• 12 maanden na de ingebruikname of 12 maanden na het beëindigen van de werken (de eerste datum van deze 2 telt) en uiterlijk 5 jaar na het verlenen van de bouwvergunning, laat u de verslaggever de aangifte indienen bij de energieprestatiedatabank. U ontvangt een ondertekend exemplaar ervan. Voor renovaties geldt enkel de uiterlijke indiendatum van 5 jaar.
Hoe ? • Verzorg de aansluitingen tussen de constructiedelen. • Bepaal de luchtdichtheid via een luchtdichtheids meting na de uitvoering van het gebouw.
14
(adres), (postcode) (gemeente) | XXXX-X-XXXXXXXXXXXXXXXXX
Energieprestatie- en binnenklimaateisen
2/2
bij aanvraag vergunning
E-peil Het E-peil voldoet / voldoet niet.
, 2800
traat 45
Kasteels
n
chele MeE40
ouwing
n beb bouw ope
Eis bij aanvraag vergunning BEN EXX E30
1/SD001
001/D0 06510/A
/EP Andere eisen nieuw 016_223 41018- G-2 mmer: Alle constructiedelen voldoen aan de maximale ssiernu EPB-do U-waarden of de minimale R-waarden:
abel
Vloeren
Energiel
E
C
D
Muren Vensters E60
E100
E150
E200
E300
E40
Dak
Het risico op oververhitting is beperkt. Er is voldaan aan de minimum hoeveelheid hernieuwbare energie.
A+
A A
Andere constructiedelen B
Algemene gegevens 100
Het K-peil (KXX) van het volume, waarvan de wooneenheid deel uitmaakt, voldoet.
E0
Er is voldaan aan de ventilatievereisten.
-100
De netto-energiebehoefte van de verwarming voldoet.
0
200 m2 jaar kWh / Datum aanvraag vergunning
177
en XX/X/XXXX klimaat standaard 400 Datum einde van de werken XX/X/XXXX is van een rige) bewoners. 500 g op bas (vo van de berekenin ... verbruik Datum ingebruikname XX/X/XXXX oretische energie een the werkelijke aald via het bep en 2 jaar)) zijn gedrag Karakteristiek jaarlijks primair energieverbruikterialen, in- XXX.XXX met het , ma kWh/(m ng (kWh/jaar)(gelijkwaardigheidsberekening) eil, gen eni (E-p geen rek (afmetin staties houden voering rgiepre Ze uit . ene e De lijk gebruik XXX Referentie-eis primair energieverbruik (kWh/(m2 jaar)) werke ndaard met de een sta emmen ver Beschermd volume (m3) XXX rslagge overeenst EPB-ve tificaat dit cer g van de Verliesoppervlakte (m2) XXX evens op Verklarin alle geg ig dat 2 Ik bevest ) XXX Bruto vloeroppervlakte (m . stallaties) 3 2 Infiltratiedebiet (m /(h m )) XX,X 2 26/10/201 Datum: X,XX Gemiddelde U-waarde (W/(m2K)) 2 kening: 201 dte juli Han Installatierendement verwarming (%) tot en met 20 XX ig aat is geld CO2-emissie (kg/jaar) XX.XXX Dit certific
F
• Tijdens de werken verzamelt u stavingsstukken. U bezorgt die aan uw verslaggever.
Luchtdicht bouwen is spleten en kieren vermijden en dus ook deze problemen.
Residen
Energieprestatiecertificaat
• Laat de EPB-verslaggever de startverklaring met voorafberekening en ventilatievoorontwerp digitaal indienen bij de energieprestatiedatabank, vòòr de werken starten. Daarna ondertekent u de papieren versie hiervan.
Dat kan zowel tocht als condensatie creëren, en op zijn beurt schimmelvorming.
t rtificaa
300
Gebouw-id / gebouweenheid-id
ers Jan Pet am Firmana EP 123456
Opmerkingen en aanbevelingen van de EPB-verslaggever xxxxxx xxxx xxxxxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxxxx. xxxxx xxxxx xxxxx xxxxx xx xxxx xx xxxxxxxxxxx xx xxxxx xxxxxxxxxxxxx xxx xxxxxxxxxxxxxx xx. xxxxxx xxxx
XXXXXX / XXXXXX xxxxxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxxxx. xxxxx xxxxx xxxxx xxxxx xx xxxx xx xxxxxxxxxxx xx xxxxx xxxxxxxxxxxxx xxx xxxxxxxxxxxxxx xx. xxxxxx xxxx xxxxxxx xxxxxxxx xxxxxx xxxxxx. xxxxx xxxxx xxxxx xxxxx xx xxxx xx xxxxxxxxxxx xx xxxxx xxxxxxxxxxxxx xxx xxxxxxxxxxxxxx xx.
Meer informatie? • Voor meer informatie over het energieprestatiecertificaat, gebruiksgedrag, woningkwaliteit, ... kunt u terecht op www. energiesparen.be • Meer info over uw woning vindt u op uw persoonlijke woningpas. Surf naar www. woningpas.be om deze te raadplegen. • BEN staat voor bijna-energieneutraal bouwen en wordt vanaf 2021 de standaard voor nieuwbouwwoningen in Vlaanderen en Europa. Voor meer info kunt u terecht op www.energiesparen.be/ BEN • BENOveren staat voor Beter Renoveren. Voor meer informatie kunt u terecht op www.energiesparen.be/ikBENOveer
Wie doet wat ?
15
Gegevens EPB verslaggever: XXXXX XXXXX XXXXX XXXXX XXXXX XX, XXXX XXXXX EPXXXXXX | KBOXXXXXXXXXX
Premies Informatie over energiewinsten, subsidies of andere financiële voordelen vindt u op www.energiesparen.be.
Vanaf 2021 bouwt iedereen BEN
De basiskenmerken van een BEN-woning zijn :
Wat is BEN ?
E-peil lager of gelijk aan E30.
BEN staat voor bijna-energieneutraal. Bouwen volgens de BEN-principes wordt vanaf 2021 de standaard voor nieuwbouwwoningen in Vlaanderen, in heel Europa zelfs. BEN-woningen verbruiken weinig energie voor verwarming, ventilatie, koeling en warm water. De energie die nog nodig is, wordt uit groene energiebronnen gehaald.
Voldoen aan de EPB-eisen die horen bij de aanvraagdatum van de vergunning voor uw project. Let op : volgt u de minimumeisen ? Dan komt het E-peil hoger uit dan E30. Isoleer daarom meer dan gevraagd en ga voor energiezuinige technieken die energie uit hernieuwbare bronnen halen. Duurzaam verwarmen is de toekomst Stilaan zetten we de stap van fossiele brandstoffen naar meer hernieuwbare bronnen voor onze verwarming. Vanaf 2021 zult u merken dat er in vele gevallen geen aardgasaansluiting meer voorzien wordt in grote nieuwe appartementsgebouwen, groepswoningbouwprojecten en verkavelingen.
Bestel de ‘Praktische bouwgids voor jouw BEN-woning’.
BEN-eisen Uw woning duurzaam verwarmen
Stel uw vraag aan de overheid, bel gratis 1700 Verantwoordelijke uitgever : Luc Peeters, administrateur-generaal, Vlaams Energie- & Klimaatagentschap
Depotnummer : D/2020/3241/329
Uitgave : januari 2021
Foto’s p.1 en 4 : Architectenbureau CAMPENS bvba
Druk : Daddy Kate