////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
JAARVERSLAG 2018 van het team Taaladvies ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
In het kort Dit negentiende jaarverslag van het team Taaladvies biedt u een overzicht van de resultaten van het jaar 2018, zowel voor de externe dienstverlening van de Taaltelefoon aan het grote publiek als voor de interne adviesverlening bij de Vlaamse overheid. De belangrijkste verwezenlijking van 2018 is het actieplan voor Heerlijk Helder. Met dat plan wil Geert Bourgeois, de minister-president van de Vlaamse Regering, een nieuwe stimulans geven aan het algemene communicatiebeleid van de Vlaamse overheid. Tijdens de Heerlijk Helderdag op 5 februari 2018 hebben de minister-president en de gedelegeerd bestuurder van de VRT, Paul Lembrechts, hun engagement voor de campagne en het actieplan verklaard. Daarmee werd de officiële aftrap van het actieplan Heerlijk Helder gegeven. Alle organisaties van de Vlaamse overheid hebben in 2018 aan een of meer projectdoelstellingen voor Heerlijk Helder gewerkt. Het algemene doel daarbij was telkens om de communicatie en het taalgebruik van de organisaties zo helder en toegankelijk mogelijk te maken. Elke organisatie van de Vlaamse overheid heeft één projectdoelstelling voor Heerlijk Helder als hoofddoelstelling gekozen. Het team Taaladvies heeft de organisaties van de Vlaamse overheid in 2018 op verschillende manieren ondersteund om Heerlijk Helder verder bekend te maken en de Heerlijk Helderdoelstellingen te realiseren: o
In het voorjaar heeft het team een netwerkbijeenkomst voor communicatiemedewerkers en een algemene inspiratiesessie over Heerlijk Helder georganiseerd. In het najaar heeft het team meegewerkt aan de organisatie van twee sessies over de communicatie met brieven en mails. Samen met het team Gedragsinzichten van het Departement Kanselarij en Bestuur heeft het team een checklist uitgewerkt voor de toepassing van gedragsinzichten in brieven en mails. Daarmee kunnen medewerkers de impact van hun communicatie aanzienlijk verhogen.
o
In het najaar heeft het team gedurende vijf weken een overheidsbrede campagne opgezet over heerlijk heldere mails. Daarvoor heeft het team een set met twintig tips ontwikkeld volgens hetzelfde stramien als de twintig algemene tips voor heerlijk helder taalgebruik. Het team heeft de vijf belangrijkste tips over mails via verschillende kanalen gepromoot bij de medewerkers van de Vlaamse overheid.
o
Om de aandacht voor Heerlijk Helder warm te houden, heeft het team tweewekelijks een bericht over Heerlijk Helder geplaatst op de muurkrant van Vlaanderen Intern.
o
Het team heeft de website over Heerlijk Helder verder verrijkt met voorbeeldmateriaal, bijvoorbeeld met teksten in een oude versie en teksten in een nieuwe, heerlijk heldere versie. Op de website is ook informatie te vinden over projecten die als voorbeeld kunnen dienen voor andere organisaties.
o
Sinds mei 2018 stuurt het team maandelijks een nieuwsbrief over Heerlijk Helder uit. Daarin staat telkens een selectie van muurkrantberichten en tips die ook voor externe doelgroepen relevant kunnen zijn.
o
Het team heeft de organisaties die dat gevraagd hebben, ondersteund bij de uitwerking van hun doelstellingen voor Heerlijk Helder. De focus ligt daarbij vooral op strategisch advies over de aanpak en de hulpmiddelen.
In het najaar van 2018 is ook de Nederlandse overheid gestart met een initiatief om de communicatie van de overheid toegankelijker te maken, onder de campagnenaam 'Direct duidelijk'. Die campagne heeft vergelijkbare doelstellingen als Heerlijk Helder en de organisatoren hebben zich bij de opzet ook laten inspireren door de campagne en het actieplan voor Heerlijk Helder. De Nederlandse campagnesite maakt onder andere gebruik van het adviesmateriaal dat het team Taaladvies al voor Heerlijk Helder had ontwikkeld. In verband met de externe dienstverlening van de Taaltelefoon zijn dit de belangrijkste punten uit dit jaarverslag: o
In 2018 heeft het team Taaladvies 5699 oproepen met taalvragen behandeld. Die vertegenwoordigden 6739 taalvragen. Daarmee is het aantal behandelde taalvragen ongeveer hetzelfde gebleven als in 2017.
o
De website van de Taaltelefoon blijft een stijgend succes kennen. In 2018 telde de website 4 miljoen bezoekers en 5,8 miljoen geraadpleegde pagina's. Ten opzichte van 2017 is dat een groei van respectievelijk 23% en 25%. De website speelt op die manier duidelijk een complementaire rol ten opzichte van Taaladvies.net, de taaladviesvoorziening van de Nederlandse Taalunie.
o
De website Taaladvies.net blijft samen met de eigen website een sleutelrol spelen in de activiteiten van de Taaltelefoon. Taaladvies.net heeft zoals de vorige jaren een groot aantal bezoekers getrokken. In 2018 was Taaladvies.net goed voor meer dan 5 miljoen bezoekers en meer dan 9 miljoen geconsulteerde pagina's. Ook de website Woordenlijst.org, de onlineversie van de Woordenlijst voor de officiĂŤle spelling, is een belangrijk instrument in de taaladvisering. In 2018 was Woordenlijst.org goed voor 1,5 miljoen bezoekers en 4 miljoen geconsulteerde pagina's.
Inhoud 1
HEERLIJK HELDER ................................................................... 5
2
TAALTELEFOON .................................................................... 10
3
TAALADVIES.NET EN WOORDENLIJST.ORG ........................... 13
4
TEKSTADVIES ....................................................................... 20
5
COMMUNICATIE .................................................................. 24
6
CONTACTGEGEVENS ............................................................ 26
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 4 van 27
1 HEERLIJK HELDER In 2018 heeft het team Taaladvies het actieplan voor Heerlijk Helder officieel gelanceerd. Met dat actieplan wil Geert Bourgeois, de minister-president van de Vlaamse Regering, een nieuwe stimulans geven aan het algemene communicatiebeleid van de Vlaamse overheid.
CAMPAGNE De voorbije jaren is het thema van de vaak moeilijk te begrijpen communicatie van overheden en andere organisaties geregeld in de media gekomen. Vooral de campagne Heerlijk Helder van het radioprogramma Hautekiet (Radio 1) heeft in het voorjaar van 2015 heel wat maatschappelijke weerklank gekregen. Ook initiatieven om de communicatie eenvoudiger en helderder te maken, zijn in de media geweest. Zo heeft een project van de Federale Overheidsdienst FinanciĂŤn om zijn aanmaningsbrieven vriendelijker en directer te maken, in november 2016 de pers gehaald, in het bijzonder omdat de fiscus daardoor 18 miljoen euro achterstallig belastinggeld sneller kon innen. Op 7 juli 2017 heeft de Vlaamse Regering in het witboek 'Open en wendbare overheid' het engagement opgenomen om nieuwe stappen te zetten om de dienstverlening van de Vlaamse overheid eenvoudig, helder en inclusief te maken. Daarbij is het voornemen geformuleerd om inspanningen te leveren om de informatie en het taalgebruik zo helder mogelijk te maken. Om de overheidscommunicatie toegankelijker te maken, werd in het ondernemingsplan voor 2017 en 2018 van het Departement Kanselarij en Bestuur het plan opgenomen om het gebruik van klare taal te promoten en te bevorderen. Het team Taaladvies van het Departement Kanselarij en Bestuur is trekker van dat initiatief. In overleg met de VRT is ervoor gekozen om voor de campagne van de Vlaamse overheid ook het begrip Heerlijk Helder te gebruiken. Die woorden drukken krachtig en kernachtig uit wat de bedoeling is. Het effect moet zijn dat mensen de informatie die ze nodig hebben, gemakkelijk kunnen vinden, de aangeboden informatie kunnen begrijpen en weten wat ze met de informatie kunnen doen. Heerlijk Helder is een campagne die een bijdrage wil leveren aan de overheidscommunicatie van de Vlaamse overheid in algemene zin. Het basisidee van Heerlijk Helder is dat elke burger, elke medewerker en elke organisatie van de Vlaamse overheid beter wordt van heerlijk heldere taal.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 5 van 27
Helderheid in de communicatie is een belangrijke waarde voor de Vlaamse overheid. In het nieuwe Bestuursdecreet van 7 december 2018 is daarover in de afdeling over de normen voor overheidscommunicatie een bepaling opgenomen. Artikel II.10 van het Bestuursdecreet luidt: 'De overheidsinstanties […] communiceren in de standaardtaal en hanteren een heldere taal die begrijpelijk is voor de ontvanger.' Dit artikel focust op twee aspecten van de communicatie: het gebruik van de standaardtaal en de helderheid van het taalgebruik. Beide aspecten moeten ertoe leiden dat de ontvangers de boodschappen van de Vlaamse overheid vlot kunnen begrijpen. De campagne Heerlijk Helder sluit aan bij buitenlandse initiatieven die hetzelfde doel beogen, bijvoorbeeld Plain Language in de Verenigde Staten, Klarsprache in Oostenrijk, klarspråk in Noorwegen, Plain English in het Verenigd Koninkrijk, Plain English Foundation in Australië, Plain Language Association International (PLAIN) en Clarity - International association promoting plain legal language.
ACTIEPLAN De inspanningen voor Heerlijk Helder kunnen pas renderen als er een engagement is op alle niveaus: van de individuele medewerkers, van de organisaties en hun leidinggevenden, en van de Vlaamse overheid als geheel.
Medewerkers van de Vlaamse overheid In november 2017 is het team Taaladvies gestart met de interne campagne om het begrip Heerlijk Helder bekend te maken bij de medewerkers van de Vlaamse overheid. De campagneslogan is 'Hou je taal Heerlijk Helder'. De campagne wil ervoor zorgen dat de medewerkers van de Vlaamse overheid weten wat met Heerlijk Helder bedoeld wordt en waar de basisinformatie te vinden is. De website Heerlijkhelderetaal.be geeft antwoord op de volgende basisvragen: wat zijn de voordelen van Heerlijk Helder; welke tips kun je in de praktijk toepassen om heerlijk helder te zijn; hoe kun je nagaan of een tekst heerlijk helder is; wat zijn voorbeelden van een goede/slechte aanpak; welke ondersteuning is er? Om het begrip en de campagneslogan bekend te maken, zijn er naast de website ook promotiefilmpjes, affiches en beelden voor tv-schermen gemaakt. Die zijn gebruikt en verspreid in de gebouwen van de Vlaamse overheid.
Organisaties van de Vlaamse overheid Eind november 2017 heeft de voorzitter van het Voorzitterscollege alle leidend ambtenaren verzocht om voor 2018 projectdoelstellingen voor Heerlijk Helder te formuleren. Er werd niet verwacht dat de diverse organisaties in één beweging alle
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 6 van 27
communicatie zouden doorlichten en verhelderen, maar wel dat ze zouden nagaan wat het eerste jaar het best aangepakt kon worden en dat ze daarmee ook daadwerkelijk zouden beginnen. Elke organisatie kon zelf de inhoud van haar engagement bepalen en daarbij golden geen minimale normen: alle initiatieven waren welkom. Het kon gaan om volledig nieuwe initiatieven, maar ook om initiatieven die aansluiten of voortbouwen op bestaande acties en lopende projecten van een organisatie. De organisaties konden ervoor kiezen om een of meer projectdoelstellingen te formuleren. Aan elke organisatie werd gevraagd om één projectdoelstelling voor Heerlijk Helder als hoofddoelstelling te kiezen. Die hoofddoelstelling staat op de website Heerlijkhelderetaal.be, zodat iedereen kan lezen waartoe de organisaties zich in de eerste plaats hebben geëngageerd.
De Vlaamse overheid als geheel Er was ook een duidelijk centraal engagement nodig. Daarom heeft het Departement Kanselarij en Bestuur op 5 februari 2018 in het Vlaams Parlement de Heerlijk Helderdag georganiseerd, in samenwerking met de VRT en Kortom, de vereniging voor overheids- en socialprofitcommunicatie. De hoofddoelstellingen van de organisaties voor 2018 werden toen bekendgemaakt. De minister-president en de gedelegeerd bestuurder van de VRT, Paul Lembrechts, hebben op die dag hun engagement voor de campagne en het actieplan verklaard. Samen met alle aanwezigen hebben zij de rol van ambassadeur van Heerlijk Helder opgenomen.
ACTIES Het team Taaladvies heeft in de loop van 2018 de volgende acties opgezet om Heerlijk Helder verder bekend te maken en de doelstellingen voor Heerlijk Helder te realiseren: o
In het voorjaar heeft het team een netwerkbijeenkomst voor communicatiemedewerkers en een algemene inspiratiesessie over Heerlijk Helder georganiseerd.
o
In het najaar heeft het team meegewerkt aan de organisatie van twee sessies over brieven en e-mails. Samen met het team Gedragsinzichten van het Departement Kanselarij en Bestuur heeft het team een checklist uitgewerkt voor de toepassing van gedragsinzichten in brieven en mails. Daarmee kunnen medewerkers de impact van hun communicatie aanzienlijk verhogen (https://overheid.vlaanderen.be/geef-je-mails-en-brieven-meer-impact-dankzij-gedragsinzichten). Een belangrijke voorwaarde voor meer impact is uiteraard dat de boodschap heerlijk helder geformuleerd is, maar dat is niet altijd
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 7 van 27
voldoende om lezers in beweging te krijgen. Daarom passen taal- en communicatie-experts tegenwoordig steeds meer beĂŻnvloedingstechnieken uit de gedragswetenschappen toe. Tijdens de twee sessies werden die technieken geĂŻllustreerd met brieven en mails uit de praktijk. o
In het najaar heeft het team gedurende vijf weken een overheidsbrede campagne opgezet over heerlijk heldere mails. Daarvoor heeft het team een set met twintig basistips ontwikkeld volgens hetzelfde stramien als de twintig algemene basistips over Heerlijk Helder. Die zijn beschikbaar via de website (https://overheid.vlaanderen.be/communicatie/heerlijk-helder/tips-voor-heerlijk-heldere-mails). Het team heeft de vijf belangrijkste tips voor mails via verschillende kanalen gepromoot bij de medewerkers van de Vlaamse overheid.
o
Om de aandacht voor Heerlijk Helder warm te houden, heeft het team tweewekelijks een bericht over Heerlijk Helder geplaatst op de muurkrant van Vlaanderen Intern.
o
Het team heeft de website over Heerlijk Helder verder verrijkt met voorbeeldmateriaal, bijvoorbeeld met teksten in een oude versie en teksten in een nieuwe, heerlijk heldere versie. Op de website is ook informatie te vinden over projecten die als voorbeeld kunnen dienen voor andere organisaties.
o
Sinds mei 2018 stuurt het team maandelijks een nieuwsbrief over Heerlijk Helder uit. Daarin staat telkens een selectie van muurkrantberichten en tips die ook voor externe doelgroepen relevant kunnen zijn. Eind 2018 had de nieuwsbrief 600 abonnees.
o
Het team heeft de organisaties die advies gevraagd hebben, ondersteund bij de uitwerking van hun doelstellingen voor Heerlijk Helder. De focus ligt daarbij vooral op strategisch advies over de aanpak en de hulpmiddelen.
Begin 2019 volgt er een evaluatie van de inspanningen die de organisaties van de Vlaamse overheid in het kader van Heerlijk Helder hebben geleverd. Daarvoor zal het team aan alle organisaties vragen om een zelfevaluatie op te maken over de doelstellingen die ze begin 2018 hebben aangemeld. Op basis daarvan zal het team een vervolgstrategie voor Heerlijk Helder uitwerken. Voor de vervolgacties komt er overleg met de communicatiemedewerkers van de organisaties, met de Stuurgroep Begrijpelijke Overheid van de Nederlandse Taalunie en de Nederlandse overheid, en met andere belanghebbenden zoals de VRT, Kortom en Wablieft. In het najaar van 2018 is ook de Nederlandse overheid gestart met een initiatief om de communicatie van de overheid toegankelijker te maken, onder de campagnenaam 'Direct duidelijk' (https://www.directduidelijk.nl). Die campagne heeft vergelijkbare doelstellingen als Heerlijk Helder en de organisatoren hebben zich bij de opzet ook
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 8 van 27
laten inspireren door de campagne en het actieplan voor Heerlijk Helder. Op de Nederlandse campagnesite is onder andere gebruikgemaakt van het adviesmateriaal dat het team Taaladvies eerder voor Heerlijk Helder had ontwikkeld. In 2019 zal het team Taaladvies verder overleggen met het Nederlandse campagneteam en met de Stuurgroep Begrijpelijke Overheid van de Nederlandse Taalunie, zodat de inspanningen voor Heerlijk Helder en die voor 'Direct duidelijk' zo veel mogelijk gebundeld kunnen worden.
ONDERSTEUNING Het team Taaladvies verleent zoals voorheen advies over de taalkundige en communicatieve kwaliteit van teksten (zie hoofdstuk 4). Voor de regelgevende teksten blijft de procedure gelden zoals die in de omzendbrief Wetgevingstechniek staat. Het team toetst ook verder de formulieren van de Vlaamse overheid aan de kwaliteitscriteria voor heldere en gebruiksvriendelijke formulieren. Voor alle andere teksten verleent het team Taaladvies advies aan de communicatiemedewerkers van de organisaties van de Vlaamse overheid. In overleg met hen wordt bepaald wat de beste strategie is om de kwaliteit van specifieke teksten of specifieke tekstsoorten te toetsen. Samen met hen kan ook worden bekeken welke extra ondersteuning er nodig is om de communicatie in een bepaalde context of voor een bepaalde tekstsoort of doelgroep te verbeteren, bijvoorbeeld door opleidingen, coaching, lezerpanels, de doorlichting van teksten of de ontwikkeling van tekstsjablonen. Het team kan daarbij advies verlenen om tot goede keuzes te komen. Het is de bedoeling dat de organisaties de expertise voor de toetsing van teksten zelf verder ontwikkelen; de communicatiemedewerkers van de organisaties hebben voor Heerlijk Helder daarbij de rol van interne coach en ambassadeur.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 9 van 27
2 TAALTELEFOON SITUERING De Taaltelefoon, de openbare taaladviesdienst van de Vlaamse overheid, bestaat sinds 27 oktober 1999. Volgens het decreet van 3 februari 1998 houdende oprichting van een Dienst voor Taaladvies moet de Taaltelefoon 'op een systematische, efficiĂŤnte en klantgerichte wijze taaladvies verstrekken aan de burgers'. Volgens dat decreet heeft de Taaltelefoon de opdracht om daarvoor nauw samen te werken met de Nederlandse Taalunie. Die samenwerking krijgt vorm in de adviesvoorziening Taaladvies.net van de Taalunie. De Taaltelefoon geeft advies bij vragen over spelling, leestekens, woordgebruik, grammatica, uitspraak, tekstconventies zoals titulatuur en adressering, formulering en stijl. De Taaltelefoon is elke werkdag telefonisch te bereiken van 9 tot 12 uur. Iedereen kan het Taaltelefoonnummer 078 15 20 25 bellen tegen het gewone tarief. Tijdens het telefoongesprek krijgt de beller onmiddellijk gratis taaladvies. Als er extra tijd voor opzoeking nodig is, maken de taaladviseurs een afspraak zodat ze zelf zo snel mogelijk opnieuw met de beller contact kunnen opnemen. Als alle taaladviseurs in gesprek zijn, wordt de beller tijdens de openingstijden van de Taaltelefoon doorverbonden met een medewerker van het contactcentrum van de Vlaamse overheid (1700). Die medewerker noteert de taalvragen en stuurt ze per e-mail onmiddellijk door naar de Taaltelefoon. De taaladviseurs nemen dan zo snel mogelijk zelf weer contact op met de beller. Taalgebruikers kunnen ook vragen stellen via het vraagformulier op de website van de Taaltelefoon of op Taaladvies.net, per e-mail of brief, en via Twitter en Facebook. De adviesverlening voor Taaladvies.net wordt aan de Nederlandse kant verzorgd door de taaladviesdienst van het Genootschap Onze Taal. Door de nauwe samenwerking in het kader van Taaladvies.net zijn de werkzaamheden en de aanpak van de Taaltelefoon en het Genootschap Onze Taal grotendeels vergelijkbaar. Door de samenwerkingsovereenkomsten tussen de Taalunie en de beide taaladviesdiensten is er ook een duidelijke rolverdeling. Naast het overleg met de structureel samenwerkende partijen is er ook overleg met andere hoofdrolspelers in het domein, bijvoorbeeld met het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en de Commissie Spelling van de Taalunie. Voor de telefonische dienstverlening van de Taaltelefoon is er een structurele samenwerking met de afdeling Informatiekanalen van het agentschap Informatie Vlaanderen, dat het contactcentrum van de Vlaamse overheid (1700) beheert.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 10 van 27
RESULTATEN VOOR 2018 In 2018, het negentiende werkjaar, heeft de Taaltelefoon 5699 oproepen behandeld. Die vertegenwoordigden 6739 taalvragen. Het aantal behandelde vragen is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2017. BASISCIJFERS VOOR DE TAALTELEFOON VOOR DE PERIODE 2010-2018 behandelde oproepen
behandelde vragen
2010
6.550
8.228
2011
5.914
7.628
2012
5.695
7.509
2013
5.005
6.068
2014
4.720
5.559
2015
5.289
6.438
2016
5.555
6.506
2017
5.894
6.766
2018
5.699
6.739
Van alle oproepen in 2018 waren 24,67% telefonische oproepen. Het overgrote deel van de telefonische oproepen (88%) kwam rechtstreeks bij de Taaltelefoon binnen en werd onmiddellijk behandeld. De overige oproepen kwamen buiten de openingstijden binnen of op ogenblikken dat alle taaladviseurs bij de Taaltelefoon in gesprek waren. Het contactcentrum van de Vlaamse overheid (1700) registreerde die oproepen en de Taaltelefoon behandelde ze door de vraagstellers zo snel mogelijk terug te bellen of ze een e-mail te sturen. Van alle oproepen waren 73,36% elektronische berichten. Twee derde van die elektronische oproepen (71,13%) zijn oproepen via het vraagformulier op de website van de Taaltelefoon en via rechtstreekse mailberichten aan de Taaltelefoon. De andere oproepen zijn hoofdzakelijk binnengekomen via het vraagformulier van Taaladvies.net, de taaladviessite van de Nederlandse Taalunie. Daarnaast worden er taalvragen gesteld via de sociale media Facebook en Twitter. Die vertegenwoordigden 1,84% van alle oproepen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 11 van 27
DOOR DE TAALTELEFOON BEHANDELDE OPROEPEN PER MEDIUM IN 2018 medium
aantal
aandeel
1.239
21,74%
167
2,93%
via vraagformulier op Taaltelefoon.be of rechtstreekse e-mail
2.974
52,19%
via vraagformulier op Taaladvies.net
1.207
21,18%
Facebook en Twitter
105
1,84%
brief, fax, persoonlijk
7
0,12%
5.699
100%
rechtstreekse telefoon telefoon via contactcentrum 1700
totaal
Zoals de vorige jaren is het aantal telefonisch gestelde vragen in verhouding lichtjes gedaald tegenover de elektronisch gestelde vragen, maar de telefonische dienstverlening blijft met een kwart van het totale aantal oproepen nog altijd een essentiĂŤle rol spelen. Bij de telefonische dienstverlening krijgen de vraagstellers meteen antwoord en kunnen ze met de taaladviseur van gedachten wisselen over de voorgelegde kwesties. Uit klantenonderzoek is gebleken dat de telefonische dienstverlening een duidelijk complementaire rol speelt ten opzichte van de digitale dienstverlening via e-mail: de meeste taalgebruikers hebben een vrij uitgesproken voorkeur voor een van beide kanalen. Zoals de vorige jaren werden in 2018 weinig taalvragen via Facebook en Twitter gesteld. Het aantal daarvan blijft in verhouding klein. Facebook en Twitter zijn voor de Taaltelefoon vooral belangrijk als informele communicatiekanalen om onder andere de woorden van de week die in de nieuwsbrief Taallink opgenomen worden, bekend te maken. Vanaf de start op 27 oktober 1999 tot eind 2018 heeft de Taaltelefoon in totaal 131.557 oproepen behandeld. Die vertegenwoordigden 177.406 taalvragen. Zoals het grote publiek op de Taaltelefoon een beroep kan doen voor taaladvies, kunnen personeelsleden van de Vlaamse overheid bij het team Taaladvies terecht voor een antwoord op hun individuele taalvragen. Naast de taalvragen die medewerkers via de Taaltelefoon gesteld hebben, heeft het team Taaladvies nog 105 interne oproepen met taalvragen van personeelsleden van de Vlaamse overheid behandeld. In totaal bevatten die oproepen 126 taalvragen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 12 van 27
3 TAALADVIES.NET EN WOORDENLIJST.ORG SITUERING Sinds 2002 is er een samenwerkingsverband voor de adviesvoorziening Taaladvies.net op Taalunieversum, de portaalsite van de Nederlandse Taalunie. De Taalunie heeft die samenwerking opgezet om het corpus met taaladviezen op Taaladvies.net te verrijken, actueel te houden en gebruiksvriendelijk te ontsluiten. Daarnaast biedt Taaladvies.net interactieve mogelijkheden voor de bezoeker. Als bezoekers in het corpus geen antwoord kunnen vinden, kunnen zij hun vraag via een elektronisch formulier voorleggen aan een taaladviseur. Sinds 1 januari 2013 heeft de Taalunie met het Genootschap Onze Taal in Nederland en het team Taaladvies in Vlaanderen overeenkomsten gesloten voor de samenwerking rond Taaladvies.net. Het Genootschap Onze Taal beantwoordt de taalvragen die vanuit Nederland aan Taaladvies.net worden voorgelegd; het team Taaladvies beantwoordt de vragen uit België. De overeenkomsten die van 2013 tot eind 2017 liepen, werden voor één jaar verlengd. Daarmee liep de dienstverlening voor Taaladvies.net tot eind 2018 in grote lijnen zoals voorheen. In het kader van de samenwerking met de Taalunie voert het team Taaladvies de onderstaande activiteiten voor Taaladvies.net uit. o
Het team distribueert de vragen die taalgebruikers via het formulier op Taaladvies.net aan een taaladviseur voorleggen, naar de twee taaladviesdiensten.
o
Het team beantwoordt de taalvragen die naar de eigen dienst zijn gedistribueerd.
o
Het team selecteert uit de e-mailvragen de vragen die taalgebruikers het vaakst stellen en andere vragen die voor het grote publiek relevant zijn.
o
Als vertegenwoordiger in het Taaladviesoverleg zoekt het team met de andere leden van dat overleg inhoudelijke overeenstemming over de voorstellen voor de adviezen op Taaladvies.net.
o
Het team ondersteunt de bij het team gedetacheerde medewerker organisatorisch en inhoudelijk bij de uitvoering van haar taken. Die omvatten onder meer de redactie van nieuwe adviezen, de publicatie van de adviezen en het onderhoud van de voorziening Taaladvies.net.
Om de samenwerking optimaal te laten verlopen, organiseert het Algemeen Secretariaat van de Taalunie tussentijds werkvloeroverleg met het team Taaladvies en het Genootschap Onze Taal. Daarin worden de organisatorische en andere praktische aspecten van de samenwerking besproken.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 13 van 27
TAALADVIESOVERLEG In de werkzaamheden voor Taaladvies.net speelt het Taaladviesoverleg van de Nederlandse Taalunie een centrale rol. Het Taaladviesoverleg fungeert als platform voor samenwerking, ervaringsuitwisseling en deskundigheidsbevordering van diensten en personen die zich in Nederland en Vlaanderen met taaladvisering bezighouden. Het bestaat uit mensen die werkzaam zijn op terreinen die relevant zijn voor de taaladviespraktijk, zoals taaladviseurs, deskundigen op het terrein van taalnormering en normatieve taalkunde, en tekstadviseurs. Het Taaladviesoverleg heeft tot doel de redacteurs van Taaladvies.net inhoudelijk te ondersteunen en te begeleiden, en tot inhoudelijke overeenstemming te komen over de taaladviezen die in het online raadpleegbare corpus moeten worden opgenomen. Het toetst daarvoor de ontwerpadviezen op hun juistheid, volledigheid en bruikbaarheid in de praktijk. Het Taaladviesoverleg was eind 2018 als volgt samengesteld: o o o o o o o o o o
Walter Haeseryn, Radboud Universiteit, Nijmegen (voorzitter) Margreet Onrust, VU Amsterdam (ondervoorzitter) Theo de Boer, Van Dale Uitgevers, Utrecht Gwennie Bosma, SVB, Amsterdam Dirk CaluwĂŠ, team Taaladvies van de Vlaamse overheid, Brussel Geert Craps, Vlaams Parlement, Brussel Karen Deschamps, team Taaladvies van de Vlaamse overheid, Brussel Ruud Hendrickx, VRT, Brussel Rutger Kiezebrink, Genootschap Onze Taal, Den Haag Frank Willemsen, Ministerie OCW, Den Haag.
De volgende personen nemen ook deel aan de vergaderingen van het Taaladviesoverleg: Tamara Mewe (secretaris), Veronique Verreycken (medewerker Taaladvies.net) en Annemieke Hoorntje (waarnemer namens de Taalunie).
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 14 van 27
COMMISSIE SPELLING Met de officiële spelling zoals die in het Groene Boekje is vastgelegd, draagt de Nederlandse Taalunie bij aan een uniforme spelling in het Nederlandse taalgebied. Het Groene Boekje en het uitgebreidere trefwoordenbestand van de Woordenlijst Nederlandse Taal op de website Woordenlijst.org stellen de gebruiker van de Nederlandse taal in staat om trefzeker te spellen. De recentste editie van het Groene Boekje dateert van 12 oktober 2015. Het Groene Boekje en de website Woordenlijst.org zijn in opdracht van de Nederlandse Taalunie en onder verantwoordelijkheid van de Commissie Spelling samengesteld door het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT). De Commissie Spelling was eind 2018 als volgt samengesteld: o o o o
Tanneke Schoonheim, hoofdredacteur Algemeen Nederlands Woordenboek, Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden (voorzitter) Dirk Caluwé, coördinator team Taaladvies, Vlaamse overheid, Brussel Dominiek Sandra, hoogleraar Psycholinguïstiek en Algemene Taalkunde, Universiteit Antwerpen Wouter van Wingerden, taaladviseur.
De volgende personen nemen ook deel aan de vergaderingen van de Commissie Spelling: Katrien Van pellicom (projectleider Spelling, Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden), Veronique Verreycken (medewerker Taaladvies.net) en Annemieke Hoorntje (waarnemer namens de Taalunie). Sinds de lancering van het nieuwe Groene Boekje en de website Woordenlijst.org heeft het team Taaladvies talrijke spellingvragen beantwoord, zoals dat voorheen ook al het geval was. Als taalgebruikers vragen hebben over moeilijke of onduidelijke spellingkwesties, beantwoordt het team Taaladvies die in nauw overleg met de Commissie Spelling en het Instituut voor de Nederlandse Taal. Op basis van de reacties en vragen van taalgebruikers wordt de website Woordenlijst.org systematisch verbeterd en tussendoor ook verder aangevuld met nieuwe sets met woorden.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 15 van 27
RESULTATEN VOOR 2018 De website Taaladvies.net blijft zoals de vorige jaren veel bezoekers trekken. In 2018 was Taaladvies.net goed voor meer dan 5 miljoen bezoekers en meer dan 9 miljoen geconsulteerde pagina's. Ook de website Woordenlijst.org, de onlineversie van de Woordenlijst voor de officiĂŤle spelling, is belangrijk voor de taaladvisering. In 2018 was Woordenlijst.org goed voor 1,5 miljoen bezoekers en 4 miljoen geconsulteerde pagina's. Ongeveer de helft van het aantal vragen dat via het vraagformulier op Taaladvies.net aan een taaladviseur is voorgelegd, is van Belgische bezoekers afkomstig. De andere helft komt van Nederlandse vraagstellers. Het grote aantal webbezoekers heeft er niet toe geleid dat het aantal vragen dat via het vraagformulier aan een taaladviseur is voorgelegd, sterk is gestegen. Dat is onder andere te danken aan het steeds groter wordende aanbod van taaladviezen op Taaladvies.net en het gebruik van automatische antwoordsuggesties bij het gebruik van het elektronische formulier in Taaladvies.net. Op die manier kunnen steeds meer mensen via het internet het antwoord vinden op veelgestelde taalvragen en op spellingvragen in het bijzonder, zodat telefonisch of ander persoonlijk contact voor steeds weer dezelfde routinevragen beperkt blijft. Als mensen het antwoord niet zelf kunnen vinden, kunnen de taaladviseurs de vraagstellers ook gemakkelijk doorverwijzen naar Taaladvies.net en Woordenlijst.org. Op die manier kunnen ze hun aandacht sterker richten op de kwesties die meer tijd vergen en op de ontwikkeling en de verbetering van de adviezen op Taaladvies.net en Taaltelefoon.be. Het Taaladviesoverleg en de Commissie Spelling hebben in de loop van 2018 in totaal 104 adviezen goedgekeurd. Hieronder staat een lijst van de teksten die aan het corpus met taaladviezen op Taaladvies.net zijn toegevoegd of die in het corpus zijn gewijzigd. Eind 2018 stonden er in totaal 1774 teksten op Taaladvies.net: 1705 taaladviezen met een vraag-antwoordstructuur en 69 algemene adviesteksten.
Nieuwe adviesteksten 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Alzheimer (hoofdletter?) Accenttekens en andere diakritische tekens op hoofdletters Niet ingevulde / niet-ingevulde formulieren Benedictijner abdij / benedictijnerabdij / benedictijnenabdij Top-10-plaat / top 10 plaat / top 10-plaat Woonzorgcentrum / woon-zorgcentrum Vijftigplusser / 50 plusser / 50-plusser / 50+'er rolls-royce / Rolls-Royce (de - onder de fototoestellen) Lachen met / om
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 16 van 27
10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50.
Vernoemd / genoemd (in een zaak) Het goed stellen / maken Na zijn pensioen / pensionering Beide / beiden (verwijzing naar rechtspersonen) Degene / degenen Diens / zijn Desgevallend / indien nodig Nota's / notities Mediterraans / mediterraan Frigo / ijskast / koelkast Fluostift / marker / markeerstift Dan / toen Directeurs / directeuren Uitspraak 2020: twintig twintig / tweeduizend twintig Letterlijk Up te loaden / te uploaden Bedankt om me te helpen / bedankt dat je me geholpen hebt / bedankt voor de hulp Friesland / Fryslân Zeker zijn dat / er zeker van zijn dat Officiers / officieren Voor in (kunstgras - de tuin) Toedoen / dichtdoen Tot hiertoe / tot nu toe Omzeggens Laattijdig / (te) laat Omslag / briefomslag / envelop Bestemmeling / geadresseerde / ontvanger Prinsenpaar, vorstenpaar Zou / zal (Het - je maar gebeuren) Veralgemeniseren / veralgemenen Mee ondertekenen / meeondertekenen Dienen te / moeten Het aantal dossiers dat / die Het soort mensen die / dat Hij is / was / werd geboren in Hasselt Communiceren naar / aan Ik woonde vroeger in Gent / heb vroeger in Gent gewoond Klacht neerleggen / klacht indienen / een klacht neerleggen / een klacht indienen We ontvingen uw brief / hebben uw brief ontvangen De kinderen trokken hun jassen / jas aan Varen: vaarde / voer
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 17 van 27
Nieuwe algemene teksten 1. Werkwoordstijden die iets over het verleden zeggen: voltooide versus onvoltooide tijden (algemeen) 2. Lijdende vorm (passief) (algemeen) 3. Aanhalingstekens (algemeen) 4. Tegenwoordige tijd of verleden tijd (algemeen)
Herziene adviesteksten 1. Amsterdam centrum / Amsterdam Centrum / Amsterdam-centrum / Amsterdam-Centrum 2. Welkomsgeschenk / welkomstgeschenk 3. Verderdoen / voortdoen / doorgaan 4. Woordspeling 5. Reppen van / over 6. Risico van / op inbraak 7. Zo niet, (dan) ... 8. Zowel ... als ... als … / zowel … als ... en … 9. Hopende / hopend 10. Amateur / liefhebber 11. Hoe ... hoe ..., hoe ... des te ... + volgorde onderwerp en persoonsvorm 12. Zijn gal spugen / zijn gal spuwen / zijn gal uitspuwen 13. Platte band / lekke band 14. Eindelijk / uiteindelijk / ten slotte 15. Na / over (tien - drie) 16. Professors / professoren 17. Drie keer meer ... dan / drie keer zoveel ... als 18. Overschatten / onderschatten (niet te -) 19. Organigram / organogram 20. Neervleien / neervlijen 21. Telkens weer (dubbelop?) 22. Er zich / zich er (hij wil - thuis voelen) 23. Politie (uitspraak) 24. Verhogen van ... naar / tot ... 25. Nuclide (de / het -) 26. Bloempje / bloemetje 27. Integendeel / daarentegen 28. Kloktijden: acht uur zeventien / zeventien over acht / dertien voor halfnegen 29. Ernstig nemen / au sérieux nemen / serieus nemen (iemand -) 30. Hou / houd 31. Voorrijdkosten / voorrijkosten 32. Bijkomen / verdikken / aankomen 33. Mankeren
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 18 van 27
34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48.
Als / dat (Het bruidspaar vindt het leuk - de kinderen komen) Veertig, vijftig (uitspraak) Zestig, zeventig (uitspraak) Quasi Inkom Mevrouw Van der Ven-Van Dijk / mevrouw Van der Ven-van Dijk Gedachtestreepje Dank zij / dankzij Zij / ze (verwijzing naar zaken) Euro: valutateken voor of achter het bedrag? U wil, zal, kan / wilt, zult, kunt Euro / EUR / euroteken Aantal (een - mensen was / waren) Een aantal medewerkers dat / die Naar de kiezer (toe)
Herziene algemene tekst 1. Congruentie bij een als onderwerp gevoeld indirect object (algemeen)
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 19 van 27
4 TEKSTADVIES Het team Taaladvies verzorgt naast het externe taaladvies voor de Taaltelefoon en Taaladvies.net ook de dienstverlening voor het interne taaladvies bij de Vlaamse overheid (zie ook hoofdstuk 1 voor de campagne en het actieplan Heerlijk Helder). De belangrijkste reguliere opdrachten daarin zijn de taalkundige revisie van de Vlaamse regelgeving, de kwaliteitscontrole van de formulieren van de Vlaamse overheid, en de revisie van gezichtsbepalende teksten van de Vlaamse overheid zoals advertenties, brochures en folders.
VLAAMSE REGELGEVING Het Departement Kanselarij en Bestuur geeft advies over de voorontwerpen van decreet en de ontwerpen van besluit van de Vlaamse Regering en de Vlaamse ministers. Dat advies betreft zowel de leesbaarheid en de taalzuiverheid van de ontwerpen als de juridische consistentie en de toepassing van de aanwijzingen die in de omzendbrief Wetgevingstechniek (VR 2014/4) zijn opgenomen. Het taalkundige en het wetgevingstechnische advies zijn verplicht, behalve voor teksten die meer dan eens in dezelfde vorm terugkeren. In 2018 heeft het team Taaladvies over 610 regelgevende teksten taalkundig advies verleend. Dat aantal ligt beduidend hoger dan het gemiddelde aantal adviezen voor de jaren 2001-2017 (541 adviezen). Dat geldt ook voor het totale aantal behandelde pagina's. In 2018 bedroeg het aantal pagina's voor eerste adviezen 4902 pagina's. Dat is het hoogste aantal pagina's dat ooit voor advies is voorgelegd. Het gemiddelde aantal voor de jaren 2010-2017 was 3739 pagina's.
OVERZICHT REGELGEVENDE TEKSTEN MET TAALKUNDIG ADVIES decreten
77
besluiten van de Vlaamse Regering
409
ministeriĂŤle besluiten
118 6
andere regelgevende teksten
610
totaal
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 20 van 27
FORMULIEREN In 2003 heeft het team Taaladvies de Formulierenleidraad gepubliceerd. Met die handleiding over de redactie van formulieren en de bijbehorende Wordsjabloon kunnen personeelsleden van de Vlaamse overheid overheidsformulieren redigeren en opmaken. De Formulierenleidraad en de Wordsjabloon voor de opmaak van formulieren zijn digitaal beschikbaar (https://overheid.vlaanderen.be/formulieren). Sinds 2007 heeft het team diverse organisaties van de Vlaamse overheid ondersteund bij de kwaliteitsverbetering van hun formulieren. Op basis van een centrale toetsing worden verbeterpunten en -voorstellen geformuleerd voor de formulieren waarvoor het kwaliteitslabel wordt gevraagd. Waar nodig wordt die feedback toegelicht in werkvergaderingen met de formuliereigenaars en formulierencoรถrdinatoren. Het gaat daarbij zowel om formulieren in documentformaat (zoals Word en pdf) als om webtoepassingen waarmee gegevens worden opgevraagd. In 2018 werd in totaal aan 109 formulieren een volledig nieuw kwaliteitslabel toegekend. Bij 177 formulieren die al eerder een kwaliteitslabel hadden verworven, werd de herziene versie van het formulier goedgekeurd, zodat ze hun label konden behouden. ADVIESVRAGEN OVER FORMULIEREN IN 2018 formulieren met nieuw toegekend kwaliteitslabel
109
gewijzigde formulieren met kwaliteitslabel
177
andere behandelde adviesvragen over formulieren
148
totaal
434
REVISIE VAN ANDERE TEKSTEN Het team Taaladvies geeft ook taalkundig en communicatief advies over allerlei andere teksten van de Vlaamse overheid. Bij de tekstrevisie brengen de taaladviseurs in de tekst correcties aan in verband met spelling, tekstconventies, grammatica, stijl en tekststructuur. Als de tekst minder goed van kwaliteit is, herschrijven ze hem helemaal of gedeeltelijk. Bij teksten die communicatief niet aan de boodschap of de doelgroep zijn aangepast, formuleren de taaladviseurs voor de opdrachtgever algemene verbetervoorstellen.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 21 van 27
Omdat de taaladviseurs niet alle documenten van de Vlaamse overheid kunnen nalezen, geven ze steeds voorrang aan standaarddocumenten zoals brieven, e-mails en formulieren, en aan gezichtsbepalende teksten die voor een breed publiek bestemd zijn, zoals advertenties, folders en brochures. Documenten voor intern gebruik bij de Vlaamse overheid, zoals rapporten, nota's en verslagen, krijgen een lagere prioriteit. Hieronder staat een inventaris van alle teksten die het team Taaladvies in 2018 heeft gereviseerd en herschreven. Ze staan gerangschikt per genre.
OVERZICHT PER GENRE voorlichtingsteksten tekst voor nieuwsbrief
49
tekst voor internet, extranet
28
affiche, paneel, bord
17
nieuwsbrief
9
advertentie
5
folder
5
persmededeling
4
brochure
2
radiospot, tv-spot
1
totaal
120
correspondentie brieven verkiezingen
30
standaardbrief
13
6
uitnodiging
1
andere
1
totaal
51
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 22 van 27
instructieve teksten instructies verkiezingen
24
omzendbrief
6
instructies bij formulieren
2
handleiding, procedure
1
andere
5
totaal
38
rapporterende teksten nota
3
jaarverslag
2
beleidsbrief
1
tekst voor regeerakkoord
1
plan
1
rapport
1
andere
1
totaal
8
contractuele teksten totaal
3
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 23 van 27
5 COMMUNICATIE WEBSITES Het team Taaladvies geeft informatie over taal- en tekstadvies door middel van twee websites: Heerlijkhelderetaal.be voor de interne dienstverlening (zie hoofdstuk 1 en 4) en Taaltelefoon.be voor de externe dienstverlening (zie hoofdstuk 2). De website van de Taaltelefoon, Taaltelefoon.be, heeft de laatste jaren een fors groeiend succes. In 2018 telde de website 4.004.367 bezoekers en 5.827.055 geraadpleegde pagina's. Ten opzichte van 2017 is dat een groei van respectievelijk 23,23% en 24,55%. Sinds de lancering van de nieuwe website in november 2014 zijn er permanent acties ondernomen om de website functioneel te verbeteren. In 2018 werd zoals het jaar daarvoor de pagina met spellingtests het vaakst bezocht op de website van de Taaltelefoon. Die pagina bevat meer dan honderd thematisch ingedeelde sets met meerkeuzevragen waarmee bezoekers van de website kunnen testen hoe goed ze kunnen spellen. In het najaar van 2018, tijdens de Week van het Nederlands, heeft de Taaltelefoon een online quiz over de spelling van Nederlandse werkwoorden georganiseerd. Voor die wedstrijd waren er 10.507 deelnemers, wat een verdubbeling is ten opzichte van het aantal deelnemers van de spellingquiz van 2017. Van alle deelnemers waren er 5885 die tien op tien haalden. De top tien van de meest geraadpleegde taaladviezen op Taaltelefoon.be is: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
je vindt / je vind geüpdatet / geüpdate / geüpdated BIN-normen (zakelijke brief) notatie van gsm-nummers goedemorgen / goeiemorgen / goede morgen ervan / er van mijns inziens / mijn inziens / naar mijns inziens ideeën / ideëen / ideën haakjes ( ) [ ] mannelijk / vrouwelijk / onzijdig
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 24 van 27
NIEUWSBRIEVEN Sinds oktober 2006 verstuurt het team Taaladvies elke maandag de digitale nieuwsbrief Taallink. Daarin staat telkens het antwoord op een taalvraag, samen met een signalement van een nieuw of actueel woord. De woorden van de week en de antwoorden op de veelgestelde taalvragen komen daarnaast op de website van de Taaltelefoon en de woorden van de week ook op de Facebook- en Twitterpagina van de Taaltelefoon. Taallink heeft elk jaar een groeiend aantal lezers: eind 2018 had Taallink 12.444 abonnees, wat een groei van 8% betekent ten opzichte van eind 2017. Sinds 2014 verzorgt het team Taaladvies de taaladviesrubriek in de digitale nieuwsbrief Taalunie:Bericht van de Nederlandse Taalunie. Daarin moeten de lezers telkens de taalfout uit een zin proberen te halen. Het is een van de meestgelezen rubrieken van de nieuwsbrief. Sinds mei 2018 verstuurt het team Taaladvies elke maand de digitale nieuwsbrief Heerlijk Helder (zie hoofdstuk 1). Eind 2018 had die nieuwsbrief 600 abonnees.
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 25 van 27
6 CONTACTGEGEVENS MEDEWERKERS An Bosmans Dirk CaluwĂŠ (coĂśrdinator) Stefaan Croon Annelies De Mulder (tot 15 september 2018) Karen Deschamps Katleen Maesen Yves Van Wilder Veronique Verreycken (gedetacheerd door de Nederlandse Taalunie)
CONTACT telefoon
Taaltelefoon: 078 15 20 25 (elke werkdag van 9 tot 12 uur) algemeen nummer (niet voor taalvragen): 02 553 56 47
internet
www.taaltelefoon.be www.taaladvies.net www.heerlijkhelderetaal.be
taaltelefoon@vlaanderen.be taaladvies@vlaanderen.be
adres
Team Taaladvies Departement Kanselarij en Bestuur Herman Teirlinckgebouw Havenlaan 88 bus 20 1000 Brussel
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 26 van 27
Samenstelling Departement Kanselarij en Bestuur Dirk CaluwĂŠ en Yves Van Wilder
Uitgave Maart 2019