Issuu

NATUURINRICHTING BERLARE BROEK - DONKMEER Monitoringsrapport Oppervlaktewater - Grondwater 2020

Regio West -2021 //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 1 van 32

Berlare Broek - Donkmeer

15.06.2021

NATUURINRICHTING Project BERLARE BROEK - DONKMEER COLOFON Uitvoerder: Vlaamse Landmaatschappij Regio West Vestiging Brugge Velodroomstraat 28 8200 Brugge Tel.: 050 45 81 00 www.vlm.be

Opdrachtgever: Agentschap voor Natuur en Bos VAC Oost-Vlaanderen Virginie Loveling Koningin Maria Hendrikaplein 70, bus 75 9000 Gent Tel.: 02 553 81 02 www@natuurenbos.be

Redactie: Het rapport “Natuurinrichting Berlare Broek - Donkmeer. Monitoringsrapport Oppervlaktewater – Grondwater 2020” is opgemaakt door: Carole Ampe Ann Degrande, projectleider

Coverfoto: Broekmeersen – Heykens, Carole Ampe, VLM Fotoarchief, 2020 Datum Rapport: juni 2021 Status/Revisie: definitief D/2021/3241/321

carole.ampe@vlm.be ann.degrande@vlm.be

INHOUD 1 2 3

Inleiding .................................................................................................................................................... 4 Methodologie........................................................................................................................................... 5 Resultaten oppervlaktewater .................................................................................................................. 7

3.1

Resultaten 4 april 2020 ............................................................................................................................................................... 8

3.2 3.3

Resultaten 16 juni 2020 ............................................................................................................................................................ 10 Resultaten 10 september 2020 ................................................................................................................................................. 12

3.4 3.5

Resultaten 12 januari 2020 ....................................................................................................................................................... 14 Bijkomende metingen van opgeloste zuurstof in het oppervlaktewater .................................................................................. 16

3.6 3.6.1

Grondwater............................................................................................................................................................................... 17 Grondwatertypering ................................................................................................................................................................. 18

3.6.2

Grondwaterkwaliteit ................................................................................................................................................................. 20

4 5 6 7

Bespreking.............................................................................................................................................. 22 Referenties ............................................................................................................................................. 24 Kaarten ................................................................................................................................................... 25 Foto’s...................................................................................................................................................... 26

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 3 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

1 INLEIDING Op grond van het Decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu en het uitvoeringsbesluit van 23 juli 1998 en hierna verschillende keren gewijzigd, kan de Vlaamse regering natuurinrichtingsprojecten instellen. Het Agentschap voor Natuur en Bos Oost-Vlaanderen stelde dat voor het natuurgebied Berlare Broek – Donkmeer een natuurinrichtingsproject aangewezen is voor het herstel van kwetsbare, biologisch waardevolle en Europees beschermde habitats waaronder typische laagveenvegetaties en drijftillen, het ontwikkelen van rietmoeras, het creëren van beschutting voor jonge vis en het oplossen van vismigratieknelpunten. Het natuurinrichtingsproject Berlare Broek - Donkmeer is ingesteld op 28 mei 2014 nadat voor het projectgebied een onderzoek naar de haalbaarheid is uitgevoerd (21/12/2012). Voor de opmaak van het projectrapport is bijkomend onderzoek uitgevoerd en werden de inrichtingsmaatregelen verder uitgewerkt (12/2015). In de zomer van 2018 begonnen natuurherstelwerken in de deelgebieden Hemelse Rij en Heykens. Ondertussen zijn deze afgerond. De belangrijkste werken zijn vlakvormige afgravingen om het oppervlak waterriet te vergroten, verbeteren van oeverprofielen van waterlopen zodat vissen gemakkelijker kunnen rondtrekken en zwemmen, verwijderen van slib uit sloten en beperkte kap van bos en struweel zodat rietland zich verder kan uitbreiden. De gegevens voorgesteld in dit rapport maken deel uit van een abiotische inventarisatie van de oppervlakte- en grondwaterkwaliteit in de Hemelse Rij en Heykens.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 4 van 32

Berlare Broek - Donkmeer

15.06.2021

2 METHODOLOGIE •

Doel van de waterkwaliteitbepaling

Het bepalen en opvolgen van de oppervlaktewaterkwaliteit en grondwaterkwaliteit 2 jaar na de uitvoering van de werken. •

Bemonsteringsmethode

De oppervlaktewaterkwaliteit wordt opgevolgd op 5 locaties verspreid in de Heykens en Hemelse Rij (zie §6 Kaarten), het grondwater in 1 peilbuis in de Heykens (tabellen 1, 2, 3)(zie §6 Kaarten). Tabel 1: Overzicht van de bemonsteringspunten

Nr BERS15 BERS16 BERS25 BERS26 BERS27 HEYK1 – BBDMP005A

Beek Heykens Heykens Hemelse RIj Hemelse Rij Hemelse RIj Peilbuis Heykens

bemonsteringswijze Emmer+touw Schepmonster-emmer Schepmonster-emmer Emmer + touw Emmer + touw

De oppervlaktewaterstalen werden genomen op een diepte van 25-30 cm indien het water voldoende diep is. Voor de grondwaterstalen werd de peilbuis ‘s morgens leeggepomt, staalname gebeurde op dezelfde dag in de namiddag. Recipiënten aangepast aan de te bepalen variabele (al dan niet met fixatiezuren) werden aangeleverd door het labo. Tijdens 2020-2021 werd op 4 tijdstippen oppervlakte- en grondwaterstalen genomen: 7/4/2020, 16/6/2020, 10/9/2020, 12/1/2021. Op enkele uitgediepte sloten in de Hemelse Rij werden bijkomende metingen voor de zuurstofverzadiging uitgevoerd. Tabel 2: Coördinaten van de meetpunten

nr HEYK15 HEYK16 HEYK1 HR26 HR25 HR27 1 2 3 4 5

X 121386,2 121404,8 121437,6 122642,3 122547,3 122632,1 122709,3 122690,6 122626,6 122585,0 122583,1

Y 191783,7 191825,8 191784,9 191097,4 191003,9 190787,7 191033,5 190966,7 190892,5 190897,0 190828,0

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 5 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 3: Peilbuisdefinitie BBDMP005A

Diameter (cm)

2,63

3,01

1,00

Start datum

Lengte filter (m)

0,99

Lambert Noord

Lengte PB (m)

3,62

Lambert Oost

MV (m TAW)

•

Delta H (m)

BBDMP005A

Top PB (m TAW)

Naam

121437,60 191784,87 6/4/2017

Analysemethoden

De analysen werden uitgevoerd door de Bodemkundige Dienst van België. De geanalyseerde variabelen voor het oppervlaktewater zijn: Terrein: pH, EC, DO (vanaf16/6/2020) Laboratorium: pH, EC, BZV, CZV, zwevende stoffen, NO2-, NO3-, NH4+, Kjeldahl N, zwavel, ortho-fosfaat, totale fosfor, anionen (bicarbonaat, carbonaat, hydroxide, chloride, sulfaat) en kationen (calcium, magnesium, kalium, natrium, ijzer, mangaan, ammonium). De geanalyseerde variabelen voor het grondwater zijn: Terrein: pH, EC, DO (vanaf16/6/2020) Laboratorium: pH, EC, anionen (bicarbonaat, carbonaat, hydroxide, chloride, ortho-fosfaat, NO2-, NO3-, sulfaat) en kationen (NH4+, calcium, magnesium, kalium, natrium, ijzer, mangaan, ammonium) totale fosfor en zwavel.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 6 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3 RESULTATEN OPPERVLAKTEWATER De meetresultaten hebben we getoetst aan de basiskwaliteitsnormen voor oppervlaktewater (Vlarem II, MKN BS 9/7/2010), voor het type matig ionenrijk alkalisch meer (Ami) voor de 2 staalnamepunten in de Heykens en voor type kleine beek Bk voor de 3 staalnamepunten in de Hemelse Rij (Tabel 4). Tabel 4: MKN richtwaarden voor type kleine beek (Bk) en matig ionenrijk alkalisch meer (Ami) BZV

CZV

Cl-

mg/l

µS/cm

mg/l

120

600

120

90*

Ami

120

750

140

100

90 perc

10 perc

max

90 perc

gem

Kjh-N

NO3--N

N totaal

P totaal

PO43--P

mg/l

mg P/l

mg/l

0,14

0,10

1,3

0,070

90 perc

zhj gem

gem

90 perc

Type

SO42mg/l SO42-

* 30 mg S/l Type

6,5-8,5

Ami

6,5-8,5

Voor het type matig ionenrijk alkalisch meer (Ami) zijn er minder richtwaarden voorgesteld, voor deze variabelen worden de richtwaarden van het type kleine beek (Bk) overgenomen. Voor zover er voor bepaalde variabelen geen richtwaarden zijn opgenomen in de MKN, werden de meetresultaten ook getoetst aan de basiskwaliteitsnormen voor oppervlaktewater (absolute waarden, Vlarem II, bijlage 2.3.1, BS 1/7/1995) (Tabel 5). Tabel 5: Absolute waarden van de basiskwaliteitsnorm Opgeloste zuurstof

Ammonium

Nitriet+nitraat

mg O2/l

mg N/l

≥5

*: gemiddelde

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 7 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3.1 RESULTATEN 4 APRIL 2020 Tabel 6: Resultaten oppervlaktewater in mg/l

Eenheid

Staalnamepunt Watertype

HEYK15 Ami

HEYK16 Ami

HR25 Bk

HR26 Bk

HR27 Bk

Variabele Terrein pH EC T Labo pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal (Stikstof) BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal (fosfor) S-totaal (Zwavel) Anionen Bicarbonaten (HCO3-)

µS/cm 25°C °C

8,2 693 14,5

µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l

8,2 713 2,6 6,4 41 20 0,30 29,8

7,3 7,6 7,2 stijgend 705 683 673 16,7 11,4 12,7 Bodemkundige Dienst van België 7,7 7,5 8,0 718 703 721 2,5 1,5 1,7 10,0 <3,0 6,1 47 31 35 22 6,5 9,9 0,26 0,24 0,20 30,2 19,9 20,8

7,6 718 11,7 7,7 689 2,3 5,2 39 12,6 0,24 19,8

mg/l

243

279

282

274

Carbonaten (CO3 ) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43—P)*

mg/l mg/l mg/l mg P/l

Nitraat-N (NO3—N)

mg N/l

<0,600 <0,340 49 <0,035 0,022 <0,100

<0,600 <0,340 49 <0,035 0,028 <0,100

<0,600 <0,340 48 <0,035 0,019 <0,100

<0,600 <0,340 52 <0,035 0,019 0,106

<0,600 <0,340 47 <0,035 0,027 <0,100

(NO2—N)

Nitriet-N Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+)

mg N/l

<0,0060 102

<0,0060 105

<0,0060 71

<0,0060 75

<0,0060 71

mg/l mg/l mg/l

0,03 0,77 <0,020

0,10 1,07 <0,020

0,064 1,03 <0,020

0,034 0,63 <0,020

0,026 0,67 <0,020

Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg N/l

100 11,0 8,6 0,123 30,0 <0,078

100 11,5 8,6 0,128 29,9 <0,078

101 7,3 7,4 0,335 29,6 0,09

105 7,7 8,3 0,157 33,0 <0,078

100 7,4 7,4 0,172 29,6 <0,078

*Accreditatie van het labo heeft als grens 0,035 overschrijding richtwaarden

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 8 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 7: Resultaten oppervlaktewater in meq/l

Staalnamepunt Variabele Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-)

Eenheid

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

meq/l meq/l meq/l meq/l

3,918

4,499

4,547

4,418

1,382

1,354

1,467

1,326

Orthofosfaat (PO43--P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+)

meq/l meq/l meq/l meq/l

2,124

2,186

1,478

1,562

1,478

meq/l

0,001

0,004

0,002

0,001

Ijzer III (Fe ) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+)

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

4,990 0,281 0,708 0,004

4,990 0,294 0,708 0,005

5,040 0,187 0,609 0,012

5,240 0,197 0,683 0,006

4,990 0,189 0,609 0,006

Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N) Ionenbalans Som anionen Som kationen

meq/l meq/l

1,305 0,003

1,301 0,003

1,288 0,006

1,435 0,003

1,288 0,003

7,45 7,29 -1,06

7,51 7,30 -1,40

7,36 7,14 -1,46

7,60 7,57 -0,26

7,25 7,09 -1,12

Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten Toetsing aan de MKN richtwaarden: Voor Heykens is er getoetst aan de richtwaarden voor “Ami – type matig ionenrijk alkalisch meer”, voor Hemelse Rij aan het “Bk - type kleine beek”. • De pH waarden liggen voor de 5 locaties binnen de norm. • De elektrische geleidbaarheid is te hoog in de Hemelse Rij op de 3 meetlocaties. • BZV is overschreden in Heykens, HEYK15 en HEYK16 en in Hemelse Rij HR26. • CZV is op alle meetpunten overschreden. • Zwevende stoffen liggen onder de richtwaarde. • Nitraat, nitriet en ammoniumwaarden zijn zeer laag en liggen onder de norm en/of onder de meetgrens. Ntotaal is te hoog in Heykens, HEYK15 en HEYK16. • Ortho-fosfaat is voldoende laag op alle meetpunten maar P-totaal is overschreden op alle meetpunten • De chloride is voldoende laag op de 5 meetpunten, sulfaat is overschreden in de Heykens, HEYK15 en HEYK16. Besluit: waterkwaliteit is te voedselrijk door de te hoge waarden voor totale fosfor in zowel de Heykens als in de Hemelse Rij. In de Heykens is ook het N-totaal te hoog.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 9 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3.2 RESULTATEN 16 JUNI 2020 Op de 6 bemonsteringslocaties was er voldoende water en kon een waterstaal genomen worden. Tabel 8: Resultaten oppervlaktewater in mg/l

Staalnamepunt

Eenheid

Watertype Variabele Terrein pH EC T Labo pH Geleidbaarheid (EC) Kjeldahl-N N-totaal (Stikstof) BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal (Fosfor) S-totaal (Zwavel)

µS/cm 25°C °C

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

Ami

7,3 680 24,1

7,3 6,9 7,6 644 749 710 24 19,6 24,2 Bodemkundige Dienst van België

7,5 700 22,7

8,1 743

7,9 738

7,6 812

7,9 722

7,6 773

2,6 3,0 64 6,9 0,45 11,6

3,3 10,0 69 16 0,58 10,8

1,9 <3,0 31 6,1 0,27 15,8

2,1 6,4 47 38 0,53 15,6

4,2 4,3 68 14 0,32 14,8

mg/l mg/l mg/l mg/l

315 <0,600 <0,340 65

316 <0,600 <0,340 64

332 <0,600 <0,340 68

314 <0,600 <0,340 65

310 <0,600 <0,340 64

mg P/l mg N/l mg N/l mg SO42-/l

0,30 <0,100 0,0109 34

0,17 0,102 0,011 33

0,13 <0,100 0,0235 49

0,045 <0,100 0,0127 46

0,10 <0,100 0,0081 44

mg/l

0,038

0,047

0,046

0,031

0,034

Ijzer III (Fe ) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+)

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l

0,58 <0.020 103 10,9 8,7 0,429

0,66 <0.020 106 11,1 8,8 0,446

0,77 <0.020 111 9,8 9,8 0,48

2,20 <0.020 107 9,6 9,7 0,367

0,23 <0.020 107 8,8 9,5 0,351

Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)

mg/l mg N/l

39,3 0,19

38,6 <0.078

43 0,65

43 <0.078

41,4 0,28

Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43—P) Nitraat-N (NO3—N) Nitriet-N (NO2—N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) 3+

µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l

overschrijding richtwaarden

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 10 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 9: Resultaten oppervlaktewater in meq/l

Staalnamepunt Variabele Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P)

Eenheid

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

5,079

5,095

5,353

5,063

4,998

1,834 0,029

1,805 0,017

1,918 0,013

1,834 0,004

1,805 0,010

0,001 0,708

0,007 0,001 0,687

0,002 1,020

0,001 0,958

0,001 0,916

Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Aluminium (Al3+)

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

0,001

0,002

0,001

Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

5,140 0,279 0,716 0,016 1,709 0,014

5,289 0,284 0,724 0,016 1,679

5,539 0,251 0,806 0,017 1,870 0,046

5,339 0,246 0,798 0,013 1,870

5,339 0,225 0,782 0,013 1,801 0,020

7,65 7,87 1,44

7,61 7,99 2,45

8,31 8,53 1,34

7,86 8,27 2,53

7,73 8,18 2,83

Ionenbalans Som anionen Som kationen

Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten Toetsing aan de MKN richtwaarden: Voor Heykens is er getoetst aan de richtwaarden voor “Ami – type matig ionenrijk alkalisch meer”, voor Hemelse Rij aan het “Bk - type kleine beek”. • De pH waarden liggen voor de 5 locaties binnen de norm. • De elektrische geleidbaarheid is te hoog in de Hemelse Rij op de 3 meetlocaties. • BZV is overschreden in Heykens op HEYK16 en in Hemelse Rij HR26. • CZV is op alle meetpunten overschreden. • Zwevende stoffen liggen onder de richtwaarde. • Nitraat, nitriet en ammoniumwaarden zijn zeer laag en liggen onder de norm en/of onder de meetgrens. Ntotaal is te hoog in Heykens, HEYK15 en HEYK16 en in Hemelse Rij HR27. • Ortho-fosfaat is te hoog op alle meetpunten met uitzondering van HR26, P-totaal is overschreden op alle meetpunten. • De ionen chloride en sulfaat zijn voldoende laag op de 5 meetpunten. Besluit: waterkwaliteit is te voedselrijk vooral door de te hoge waarden voor ortho-fosfaat en totale fosfor. In de Heykens en op HR27 is N-totaal te hoog.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 11 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3.3 RESULTATEN 10 SEPTEMBER 2020 Tabel 10: Resultaten oppervlaktewater in mg/l

Staalnamepunt

Eenheid

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

Ami

µS/cm 25°C °C mg/l %

7,5 650 16,4 4,8 48,5

7,6 645 18,6 6,3 68,3

7,5 718 15,9 2,4 23,6

7,4 912 19,2 1,2 13,1

7,2 820 16,7 1,1 11,0

µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l

7,8 670 4,4 13 86 65 0,91 7,9

7,8 664 4,1 5,9 91 73 1,55 8,0

7,5 737 3,1 7,7 52 143 2,39 9,2

7,6 929 3,3 <3.0 24 9,5 0,46 24,4

7,3 839 4,7 12 63 35 1,05 17,3

mg/l mg/l mg/l mg/l

251 <0.600 <0.340 73

251 <0.600 <0.340 75

288 <0.600 <0.340 80

287 <0.600 <0.340 99

293 <0.600 <0.340 89

Orthofosfaat (PO43--P) Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+)

mg P/l mg N/l mg N/l mg sulfaat/l

0,135 <0.100 <0.0060 23

0,32 <0.100 <0.0060 19,6

0,091 0,41 <0.0060 18,8

0,089 0,74 0,071 75

0,29 <0.100 <0.0060 53

mg/l

0,093

0,087

11,7

0,046

0,059

Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+)

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l

2,2 <0.020 81 9,5 8,1 0,119

3,7 <0.020 80 10,0 8,0 0,160

<0.025 0,36 90 9,0 9,6 1,06

0,29 <0.020 101 15,9 12,5 0,069

0,29 <0.020 94 13 10,9 0,444

44 0,15

44 0,22

54 0,26

69 0,18

60 0,078

Watertype Variabele Terrein pH EC T DO DO Labo pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal (stikstof) BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal (fosfor) S-totaal (Zwavel) Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-)

Natrium (Na+) mg/l Ammonium-N (NH4+-N) mg N/l overschrijding richtwaarden

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 12 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 11: Resultaten oppervlaktewater in meq/l

Eenheid

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

meq/l meq/l meq/l meq/l

4,047

4,644

4,628

4,724

2,059

2,116

2,257

2,793

2,511

meq/l meq/l meq/l meq/l

0,013

0,031

0,009 0,029

0,028

0,479

0,408

0,391

0,009 0,053 0,005 1,562

meq/l

0,003

0,419

0,002

5,040 0,407 1,028 0,003 3,001

4,691 0,332 0,897 0,016 2,610

1,103

Aluminium (Al ) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+)

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

4,042 0,243 0,666 0,004 1,914

3,992 0,256 0,658 0,006 1,914

0,040 4,491 0,230 0,790 0,039 2,349

Ammonium-N (NH4+-N) Ionenbalans

meq/l

0,010

0,016

0,019

0,013

0,006

6,60 6,88

6,60 6,84

7,33 8,38

9,05 9,49

8,37 8,55

2,11

1,81

6,66

2,40

1,1

Som anionen Som kationen % Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten

Toetsing aan de MKN richtwaarden: Voor Heykens is er getoetst aan de richtwaarden voor “Ami – type matig ionenrijk alkalisch meer”, voor Hemelse Rij aan het “Bk - type kleine beek”. • De opgeloste zuurstof is te laag in HEYK15, HR25, HR26 en HR27. • De pH waarden liggen voor de 5 locaties binnen de norm. • De elektrische geleidbaarheid is te hoog in de Hemelse Rij op de 3 meetlocaties. • BZV is overschreden in Heykens op HEYK15 en in Hemelse Rij HR25 en HR27. • CZV is op alle meetpunten overschreden met uitzondering van HR26. • Zwevende stoffen zijn overschreden in HEYK25, HEYK26 en HR25. • Nitraat, nitriet en ammoniumwaarden zijn zeer laag en liggen onder de norm en/of onder de meetgrens. Ntotaal is te hoog in Heykens, HEYK15 en HEYK16 en in Hemelse Rij HR27. • Ortho-fosfaat is te hoog in Heykens, HEYK15 en HEYK16 en Hemelse Rij HR27. • De ionen chloride en sulfaat zijn voldoende laag op de 5 meetpunten.

Besluit: de waterkwaliteit is te voedselrijk met te hoge waarden voor ortho-fosfaat en totale P. N-totaal is te hoog in Heykens en HR27. EC is te hoog in de Hemelse Rij. CZV en zwevende stoffen zijn het hoog in Heykens. De meeste overschrijdingen zijn voor HEYK15 en HR25 en HR27. De waterkwaliteit is relatief gezien beter in HR26. //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 13 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3.4 RESULTATEN 12 JANUARI 2020 Tabel 12: Resultaten oppervlaktewater in mg/l

Staalnamepunt

Eenheid

Watertype Variabele Terrein pH * EC T DO DO DO Labo pH Geleidbaarheid (EC) N-totaal (Stikstof) BZV CZV Zwevende stoffen P-totaal (Fosfor) S-totaal (Zwavel)

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

Ami

654 328 100,4 6,0 47,7

663 331 101,2 6,1 48,2

µS/cm 25°C °C mbar mg/l %

772 386 196,6 11,6 93,5

192,3 11,4 91,5

578 290 100,5 6,0 47,6

µS/cm 25°C mg N/l mg O2/l mg O2/l mg/l mg/l mg/l

7,6 794 2,94 3,7 46 9 0,12 41,0

7,7 755 2,75 <3,0 42 7,8 0,13 37,1

7,5 606 2,35 3,2 41 11 0,31 12,4

7,5 686 2,53 3,4 39 12 0,34 14,0

7,4 686 1,90 <3.0 39 6,8 0,29 16,9

Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-)

mg/l mg/l mg/l mg/l

223 <0.600 <0.340 59

221 <0.600 <0.340 56

236 <0.600 <0.340 50

267 <0.600 <0.340 59

262 <0.600 <0.340 55

Orthofosfaat (PO43--P)

mg P/l

<0,035 0,0134 1,73 0,0281 111

0,126

0,142

0,131

0,96 0,018 39

1,65 0,0173 46

0,44 0,0104 52

Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen

mg N/l mg N/l mg sulfaat/l

<0,035 0,0087 1,02 0,0291 122

Ijzer II (Fe2+) Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+)

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l

0,074 0,92 <0,020 117 9,8 8,6

0,106 0,81 <0,020 112 9,0 8,2

0,083 1,60 <0,020 82 6,8 5,6

0,064 1,60 <0,020 92 7,4 6,5

0,171 1,03 <0,020 93 8,5 7,4

Mangaan (Mn2+) mg/l 0,251 + Natrium (Na ) mg/l 30,0 + Ammonium-N (NH4 -N) mg N/l 0,21 *: problemen met pH meter op het terrein

0,218 28,8 0,18

0,319 29,9 1,21

0,346 35,4 1,55

0,293 33,4 0,52

overschrijding richtwaarden //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 14 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 13: Resultaten oppervlaktewater in meq/l

Staalnamepunt Variabele Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P)* Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N) Ionenbalans Som anionen Som kationen

Eenheid

HEYK15

HEYK16

HR25

HR26

HR27

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

3,596

3,563

3,805

4,305

4,224

1,664

1,580

1,410 0,012

0,073 0,002 2,540

0,124 0,002 2,311

0,069 0,001 0,812

1,664 0,014 0,118 0,001 0,958

1,551 0,013 0,031 0,001 1,083

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

0,003

0,004

0,003

0,002

0,006

5,838 0,251 0,708 0,009 1,305 0,015

5,589 0,230 0,675 0,008 1,253 0,013

4,092 0,174 0,461 0,012 1,301 0,086

4,591 0,189 0,535 0,013 1,540 0,111

4,641 0,217 0,609 0,011 1,453 0,037

7,87

7,58 7,77 1,25

6,11 6,13 0,15

7,06 6,98 -0,57

6,90 6,97 0,51

8,13 1,58

% Blanco vlakje: onder de meetgrens Bespreking van de resultaten

Toetsing aan de MKN richtwaarden : Voor Heykens is er getoetst aan de richtwaarden voor “Ami – type matig ionenrijk alkalisch meer”, voor Hemelse Rij aan het “Bk - type kleine beek”. • De opgeloste zuurstof is te laag in HR25. • De pH waarden liggen voor de 5 locaties binnen de norm. • De elektrische geleidbaarheid is te hoog voor alle meetlocaties in Heykens en in de Hemelse Rij. • BZV ligt onder de richtwaarde voor alle meetpunten. • CZV is op alle meetpunten overschreden. • Zwevende stoffen zijn nergens overschreden. • Nitraat en nitriet zijn zeer laag en liggen onder de norm en/of onder de meetgrens. Ammoniumwaarden zijn te hoog in HR25 en HR26. N-totaal is te hoog in Heykens, HEYK15 en HEYK16. • Ortho-fosfaat is te hoog in Hemelse Rij HR25, HR26 en HR27. P-totaal is te hoog op alle meetpunten. • De ionen chloride zijn voldoende laag op de 5 meetpunten, sulfaat is te hoog in HEYK15 en HEYK16. Besluit: waterkwaliteit is niet goed vooral door de te hoge waarden voor EC, zwavel, N totaal, CZV in de Heykens. In de Hemelse rij is de waterkwaliteit beperkt door EC, CZV, P-totaal, ortho-fosfaat en ammonium.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 15 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3.5 BIJKOMENDE METINGEN VAN OPGELOSTE ZUURSTOF IN HET OPPERVLAKTEWATER Tabel 14: Resultaten opgeloste zuurstof

Locatie HEYK15 HEYK16 HR25 HR26 HR27 1 2 3 4 5

16/6/2020 10,0 9,4 1,8 11,0 5,4 3,6 3,4 3,1 10,0 1,4

DO (mg O2/l) 10/9/2020 4,8 6,3 2,4 1,2 1,1 1,8 1,4 droog 0,3 0,8

12/1/2021 11,6 11,4 6,0 6,0 6,1 7,5 7,7 7,1 7,9 6,8

16/6/2020 119 111 20 130 63 40 37 33 115 15

DO (%) 10/9/2020 48 68 23 13 11 19 14 droog 3,1 7,7

12/1/2021 94 92 48 48 48 60 61 56 62 53

De 2 locaties van de Heykens liggen in de plas van de Broekmeers. In de Hemelse Rij werden metingen uitgevoerd op de westelijke grote gracht (HR25), op de noordelijke gracht (HR26 en nr 1), op de oostelijke gracht (nr 2). Locaties 3, 4 en 5 zijn gemeten in de nieuw gegraven of uitgediepte dwarssloten. Ten slotte ligt HR27 in de verbrede en uitgediepte waterpartij in het zuiden van het gebied. Tabel 14 toont de resultaten. Hoogste zuurstofgehaltes zijn meestal gemeten in de Broekmeers (HEYK15 en HEYK16). In juni en januari zijn in de Heykens de zuurstofgehaltes ongeveer dubbel zo hoog als in september wat te maken heeft met de zeer lage waterstanden in september. In september is volgens de richtwaarden de DO te laag in HEYK15, in juni waren de waterpeilen nog voldoende hoog, in januari zijn de peilen grotendeels hersteld en zijn er gunstige DO concentraties en verzadiging gemeten. In de Hemelse Rij zijn de zuurstofgehaltes een stuk lager. In juni zijn echter de DO concentraties al overal te laag met uitzondering van HR26 en meetpunt 4. In september verslechtert de situatie zich verder met veel te lage DO waarden, de waterpeilen in de sloten zijn sterk uitgezakt en op meetpunt 3 was de sloot drooggevallen. In januari heeft de DO (en de waterpeilen) zich hersteld en is de DO terug voldoende hoog op alle meetpunten. De westelijke kant (HR26) van de grote gracht kan, althans in 2020 het langst een goed zuurstofgehalte behouden. In de noordelijke (HR25, nr 1) en oostelijke arm (nr 2) van de grote gracht, de zuidelijke waterpartij (HR27) en vooral in de heraangelegde dwarssloten (nr 3-4-5) is het zuurstofgehalte zeer laag. Meetpunt 4, een verbrede en uitgediepte dwarssloot, kan in juni nog een voldoende hoog zuurstofgehalte behouden maar zakt in september eveneens naar veel te lage waarden. In de winter zijn de zuurstofgehaltes overal ongeveer even hoog en ligt de concentratie van opgeloste zuurstof net boven de grens van de richtwaarden van de MKN.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 16 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

3.6 GRONDWATER Tabel 15: Resultaten grondwater Heykens in mg/l

Datum

Heykens 1

7/4/2020

16/6/2020

10/9/2020

12/1/2021

NG NG NG

5,7 219 17,7

6,8 459 16,6 176

NG NG 9,6 99 5,4 47

Variabele Terrein pH EC T DO DO DO Labo pH Geleidbaarheid (EC) Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P)

Eenheid µS/cm 25°C °C mbar mg/l %

µS/cm 25°C mg/l mg/l mg/l mg/l mg PO4/l

8,2 84 Bodemkundige Dienst van België 6,9 412

6,5 437

6,6 461

6,7 453

253 <0,600 <0,340 13,3 <0,100 0,0224 <0,100 <0,0060 13,6

248 <0,600 <0,340 21,5 <0,100 0,0065 <0,100 <0,0060 9,4

255 <0,600 <0,340 15,4 <0,100 0,000 <0,100 <0,0060 11,5

Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Ijzer III (Fe3+) Aluminium (Al3+) Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)

mg N/l mg N/l mg/l

246 <0,600 <0,340 12,4 <0,100 0,0077 0,178 <0,0060 9,8

mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg N/l

1,9 31,0 <0,020 66 0,49 3,59 1,03 19,3 <0,100

7,0 11,8 0,023 78 0,43 3,64 0,66 17,8 0,132

7,7 6,4 0,027 80 0,44 3,93 0,74 18,2 <0,100

5,2 21,8 <0.020 76 <0.24 3,68 0,68 17,9 5,2

N-totaal Fosfor Zwavel (S)

mg N/l mg/l mg/l

6,0 0,43 10,9

11,7 0,05 15,9

5,9 0,25 6,3

5,7 0,42 7,8

NG: niet gemeten, te weinig beschikbaar water op 7/4/2020; op 12/1/2021 problemen met de pH/EC meter overschrijding richtwaarden

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 17 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 16: Resultaten grondwater in meq/l

Heykens 1

Eenheid

7/4/2020

16/6/2020

10/9/2020

12/1/2021

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

3,966 0,010 0,010 0,350 0,005

4,079

3,999

4,112

0,375

0,606

0,434

Nitraat-N (NO3--N) Nitriet-N (NO2--N) Sulfaat (SO42-) Kationen Ijzer II (Fe2+) Aluminium (Al3+)

meq/l meq/l meq/l

0,013 0,000 0,204

0,283

0,196

0,239

meq/l meq/l

0,069 0,001

0,251 0,003

0,276 0,003

0,186

Calcium (Ca2+) Kalium (K+) Magnesium (Mg2+) Mangaan (Mn2+) Natrium (Na+) Ammonium-N (NH4+-N)

meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l meq/l

3,293 0,013 0,295 0,037 0,839

3,892 0,011 0,299 0,024 0,774 0,009

3,992 0,011 0,323 0,027 0,792

3,792

4,56 4,55 -0,07

4,74 5,26 5,26

4,80 5,42 6,09

4,79 5,09 3,11

Anionen Bicarbonaten (HCO3-) Carbonaten (CO32-) Hydroxiden (OH-) Chloride (Cl-) Orthofosfaat (PO43--P)*

Ionenbalans Som anionen Som kationen %

0,303 0,025 0,779 0,008

Blanco vlakje: onder de meetgrens

3.6.1 Grondwatertypering Een Stiff-diagram toont visueel het aandeel van de verschillende kationen en anionen, waarbij rekening wordt gehouden met de kationen calcium, magnesium, natrium en kalium en de anionen met bicarbonaat, sulfaat, chloride, nitraat.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 18 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Figuur 1: Stiff-diagrammen voor Heykens 1, grondwaterkwaliteit

Uit de Stiff-diagrammen (figuur 1) kunnen we afleiden dat voor de peilbuis in Heykens, op de 4 tijdstippen, het belangrijkste kation Ca2+ is, het belangrijkste anion HCO3-. De tweede belangrijkste ionen zijn Na+ en Cl-. De herkomst van het grondwater kan bepaald worden met de IR ratio, berekend met Ca2+ en Cl- ionen (figuur 2). IR = [Ca2+] / [Ca2+] + [Cl-](in meq/l) (Van Wirdum, 1980)

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 19 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Figuur 2: Grondwater, Berlare Broek - Donkmeer. Van Wirdum diagrammen voor peilbuis HEYKP001X (A: Atmoclien, L: Lithoclien, Th: thalassoclien water)

De grondwatermonsters zijn van het lithocliene type, d.w.z. gerijpt grondwater. Door stroming door de bodem is dit water verrijkt met mineralen. Op de 4 tijdstippen is het type quasi stabiel. Een meer gedetailleerde typering krijgen we door de grondwaterclassificatie van Stuyfzand (1986) toe te passen. Elk watertype wordt voorgesteld door 4 symbolen. Het eerste symbool verwijst naar het hoofdtype dat wordt afgeleid uit het Cl--gehalte. Het tweede symbool wordt afgeleid uit de totale hardheid (TH). Deze wordt bepaald aan de hand van de Ca2+ en Mg2+ waarden uitgedrukt in meq/l. Het derde symbool, het type, wordt bepaald naargelang de belangrijkste kationen- en anionengroep van het water. Ten slotte duidt het vierde symbool aan of er al dan niet kationenuitwisseling heeft plaatsgevonden en van welke aard deze is geweest. De resultaten staan in Tabel 17. Tabel 17: Typering van het grondwater voor Heykens 1 volgens de classificatie van Stuyfzand (1986) Datum

Hoofdtype

Hardheid

Type

Kation uitwisselings code

7/4/2020

F - zoet

1-matig hard

Ca - HCO3

+ - overschot

16/6/2020

F - zoet

2-hard

Ca - HCO3

+ - overschot

10/9/2020

F - zoet

2-hard

Ca - HCO3

0 - evenwicht

12/1/2021

F - zoet

2-hard

Ca - HCO3

+ - overschot

Volgens de classificatie van Stuyfzand is het grondwater als hoofdtype zoet met (Cl mg/l < 150). De hardheidscode is matig hard tot hard (code 1 en 2)((Ca+Mg)*5 in meq/l). Het type is op alle tijdstippen van het Ca+Mg en HCO3- type. Wat betreft kationenuitwisselingscode is er een surplus aan (Na+ + K+ + Mg2+) in het voorjaar en in de winter, in het najaar is er een kationenuitwisselingsevenwicht.

3.6.2 Grondwaterkwaliteit De variabelen die we geanalyseerd hebben van het grondwater kunnen we toetsen aan de milieukwaliteitsnormen (BS 9/7/2010). Dit zijn algemene richtwaarden ongeacht het vegetatietype (Tabel 18).

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 20 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Tabel 18: MKN richtwaarden voor grondwater pH

Ca2+

mS/cm

Ca2+mg/l

Mg2+

Na+

K+

Al3+

Fe2+/3+

NH4+

mg Na+/l

mg K+/l 12

mg/l Fe2+/3+ 20

mg/l Mn

150

mg Al3+/l 0.2

mg/l NH4+ 0,5

Mg2+/l 5≤pH≤8,5

1600

270

NO3-

NO2-

P043-

Cl-

SO42-

mg/l NO3501

mg/l NO2-

mg P043-/l

mg Cl-/l

0,11

1,341

250

mg SO42/l 250

of 11 mg N/l (nitraat), 0,03 mg N/l (nitriet), 0,44 mg P/l ortho-fosfaat

Bijkomende grenswaarde voor P-totaal kan gebruik gemaakt worden van de MKN richtwaarde voor het type kleine beek Bk. Deze bedraagt 0,14 mg P/l (zomerhalfjaar gemiddelde). De pH varieert tussen 6,5 en 6,9 en valt binnen het bereik, 5 ≤ pH ≤ 8,5. De EC (<1600 µS/cm) varieert eveneens lichtjes tussen 412 en 461 µS/cm en ligt onder de norm voor grondwater. De kationen worden zeer weinig overschreden met uitzondering van ijzer in april 2020 en januari 2021, mangaan in april 2020 en ammonium (grote overschrijding) in januari 2021. De anionen zijn geen enkele keer overschreden. P-totaal is te hoog in september. N-totaal waarden zijn vrij hoog vooral in juni.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 21 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

4 BESPREKING In dit rapport zijn de resultaten van oppervlaktewater op 5 locaties en grondwater op 1 locatie onderzocht op 4 tijdstippen gedurende 2020-2021: april, juni, september en januari. Bijkomend zijn voor de Hemelse Rij zuurstofmetingen uitgevoerd. De meetpunten HEYK15 en HEYK16 liggen aan hetzelfde waterlichaam Broekmeers, HR25 en HR26 liggen op de gracht rond de Hemelse Rij en kan als hetzelfde waterlichaam beschouwd worden. De resultaten van de Hemelse Rij hebben we getoetst aan de basiskwaliteitsnormen voor oppervlaktewater (Vlarem II, MKN BS 9/7/2010) voor het type kleine beek Bk (Tabel 4), deze van Heykens aan het type matig ionenrijk alkalisch meer (Ami). De richtwaarden voor EC, Cl, SO4 zijn strenger voor het type kleine beek dan voor het type matig ionenrijk alkalisch meer maar minder streng voor N-totaal en P-totaal. Voor de variabelen ammonium zijn er geen richtwaarden opgenomen in bijlage 2 en gebruiken we de basiskwaliteitsnorm voor oppervlaktewater (absolute waarden, Vlarem II, bijlage 2.3.1, BS 1/7/1995) (Tabel 5). Voor de staalname aan de Heykens zijn de meetresultaten op beide meetpunten zeer gelijklopend, enkel BZV en soms orthofosfaat vertonen grotere onderlinge verschillen. De pH valt binnen de richtwaarden, de EC ligt onder de maximumwaarde van de richtwaarde. N-totaal en CZV zijn op de 4 tijdstippen overschreden. Ook P-totaal is op de 4 tijdstippen hoger dan de richtwaarde met de grootste overschrijdingen in september en de laagste in januari. BZV geeft een wisselend beeld. In april zijn de waarden te hoog op de 2 locaties in april, in juni is er een overschrijding in HEYK16, in september is dat in HEYK15, in januari zijn er geen overschrijdingen. Sulfaat is te hoog in april en januari op beide locaties. Orthofosfaat is op beide locaties te hoog in juni en september, in april en januari zijn de waarden voldoende laag. Zwevende stoffen zijn te hoog in september. In de Hemelse Rij zijn HR25 en HR26 in dezelfde gracht genomen. Toch zijn er duidelijke verschillen in vooral september met hogere waarden in HR25 voor BZV, CZV, zwevende stoffen, P-totaal. Op dit ogenblik was de waterstand in de gracht ter hoogte van HR25 zeer laag, wat de verschillen kan verklaren. Op de 3 meetpunten in de Hemelse rij valt op de 4 tijdstippen de pH binnen de richtwaarden. EC en P-totaal overschrijden altijd de richtwaarden. CZV is altijd te hoog met uitzondering van HR26 in september, BZV is te hoog in HR26 in april en juni, en te hoog in HR25 en HR27 in september. N-totaal is te hoog in juni en september in HR27. NH4 is te hoog in HR25 en HR26 in januari. Sulfaat ligt altijd onder de richtwaarde. Orthofosfaat is voldoende laag in april, maar te hoog op HR25 en HR27 in juni, in september is dit in HR27 te hoog en in januari op de 3 meetpunten. Zwevende stoffen zijn te hoog in september in HR25. De grondwaterkwaliteit is in 1 peilbuis in de Heykens (BBDMP005-HEYK1) op dezelfde 4 tijdstippen als van het oppervlaktewater gemeten. De resultaten zijn erg vergelijkbaar doorheen het jaar met iets hogere chloriden in september, hogere ijzergehaltes in april en januari en hoogste waarden voor sulfaat/zwavel in juni. Het grondwater is van het type Ca2+- HCO3-. Het water is zoet, matig hard tot hard en meestal is er een kationenoverschot. Het grondwater is van het lithocliene type. De variabelen die we geanalyseerd hebben van het grondwater kunnen we toetsen aan de milieukwaliteitsnormen (BS 9/7/2010). In april en januari heeft het grondwater een te hoog gehalte aan ijzer, //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 22 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

mangaan is het hoog in april, ammonium is te hoog in januari, totale P is te hoog in april, september en januari. Ook de N-totaal waarden zijn hoog. In juni, september en januari werd de opgeloste zuurstof gemeten (DO). In de Heykens werd op de 2 meetpunten van de waterkwaliteit gemeten, in de Hemelse Rij op de 3 meetpunten van de waterkwaliteit en bijkomend op een 5-tal punten om na te gaan of het oppervlaktewater geschikt is voor vis. Er zijn metingen gebeurd in juni, september (zeer lage waterstand) en in januari (hoge waterstand). De DO waarden voor Heykens zijn beduidend beter dan voor de Hemelse Rij. De beste (hoogste waarden) worden gemeten in juni en januari, de concentratie DO voldoet net aan de MKN richtwaarden. In september is het waterpeil op de Broekmeers sterk gedaald en is de DO concentratie quasi gehalveerd, de DO waarde op HEYK15 is te laag volgens de richtwaarden. In de Hemelse Rij zijn de DO waarden lager dan in de Heykens. Reeds in juni is er enkel voldoende DO in HR26 (westelijke kant grote gracht) en op meetpunt 4 (uitgediepte dwarssloot). In september is de DO overal veel te laag, de waterstanden zijn zeer laag en sommige sloten zijn drooggevallen. Van doorstromend water is er in deze periode dan ook geen sprake meer. In januari hebben de waterpeilen zich grotendeels hersteld wat zich vertaalt in de betere DO waarden.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 23 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

5 REFERENTIES Stuyfzand, P.J., 1986, A new hydrochemical classification of water types: principles and application to the coastal dunes aquifer system of the Netherlands, Proc. 9th Salt Water Intrusion Meeting, Delft p, 12-16 May, Delft Univ. Techn. (ed). Van Wirdum, G., 1980. Eenvoudige beschrijving van de waterkwaliteitsverandering gedurende de hydrologische kringloop ten behoeve van de natuurbescherming. In: J.C. Hooghart (ed.). Waterkwaliteit in grondwaterstromingsstelsels. CHO-TNO, rapporten en nota’s 5, Den Haag. VLM, 2015. Natuurinrichting Berlare Broek - Donkmeer. Projectrapport. VLM Regio West.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 24 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

6 KAARTEN

Kaart 1: Situering staalnamepunten Heykens

Kaart 2: situering staalnamepunten Hemelse RIj

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 25 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

7 FOTO’S

HEYK15 – 4/4/2020

HEYK15 – 16/6/2020

HEYK15 – 10/9/2020

HEYK15 – 12/1/2021

HEYK16 – 4/4/2020

HEYK16 – 16/6/2020

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 26 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

HEYK16 – 10/9/2020

HEYK16 – 12/1/2021

HR25 – 4/4/2020

HR25 – 16/6/2020

HR25 – 10/9/2020

HR25 – 12/1/2021

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 27 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

HR26 – 4/4/2020

HR26 – 16/6/2020

HR26 – 10/9/2020

HR26 – 12/1/2021

HR27 – 4/4/2020

HR27 – 16/6/2020

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 28 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

HR27 – 10/9/2020

HR27 – 12/1/2021

Meetpunt 2: 17/6/2020

Meetpunt 3: 17/6/2020

Meetpunt 4: 17/6/2020

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 29 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

Meetpunt 1: 10/9/2021

Meetpunt 2: 10/9/2020

Meetpunt 3: 10/9/2020

Meetpunt 4: 10/9/2020

Meetpunt 5: 10/9/2020

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 30 van 32

Berlare Broek - Donkmeer

15.06.2021

Meetpunt 3: 12/1/2021

Meetpunt 4: 12/1/2021

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 31 van 32

Berlare Broek - Donkmeer Monitoring waterkwaliteit

15.06.2021

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

15.06.2021

VLM.BE