Het Vlaams
LANDBOUWMONITORINGSNETWERK Een bedrijfseconomische boekhouding voor landbouwers en tuinders
Departement Landbouw en Visserij Afdeling Monitoring en Studie Brussel, december 2010
Agriculture
Het Landbouwmonitoringsnetwerk (LMN) biedt land- en tuinbouwers in Vlaanderen een GRATIS en KWALITEITSVOLLE bedrijfseconomische boekhouding aan. Deze brochure informeert u over het wat en hoe van de bedrijfseconomische boekhouding bij het Landbouwmonitoringsnetwerk. De brochure situeert tevens het Landbouwmonitoringsnetwerk, zijn werking en zijn aanpak.
2
INHOUD 1. Waarom een bedrijfseconomische boekhouding op uw bedrijf?
2
2. Waarom kiezen voor het Landbouwmonitoringsnetwerk (LMN) voor uw bedrijfseconomische boekhouding?
3
3. Een zicht op de bedrijfseconomische boekhouding bij het Landbouwmonitoringsnetwerk
4
4. Het Landbouwmonitoringsnetwerk, de basis voor het landbouwbeleid in Vlaanderen
16
5. LMN gesitueerd
17
6. Wat houdt deelname in?
19
7. Actuele thema’s en het Landbouwmonitoringsnetwerk
20
8. Contact
21
1
1.
Waarom een bedrijfseconomische boekhouding op uw bedrijf?
De bedrijfseconomische boekhouding is één van de belangrijkste instrumenten op het landbouwbedrijf. Er wordt een grondige financiële analyse van uw bedrijf gemaakt. Dit zorgt ervoor dat u inzicht krijgt in de financiële situatie van uw bedrijf wat van groot belang is om beredeneerde beslissingen te nemen. In de bedrijfseconomische boekhouding wordt de rendabiliteit berekend van uw bedrijf en van de afzonderlijke bedrijfstakken (gewassen, diersoorten, neventakken). Daarnaast bevat de bedrijfseconomische boekhouding een aantal zeer belangrijke technisch-economische kengetallen die u helpen om elke bedrijfstak beter te kunnen beoordelen.
De bedrijfseconomische boekhouding is tevens een voorwaarde om investeringssteun te kunnen genieten van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) en dit omdat men vanuit de Vlaamse overheid streeft naar een concurrentiële land- en tuinbouw.
2
2. Waarom kiezen voor het Landbouwmonitoringsnetwerk (LMN) voor uw bedrijfseconomische boekhouding? De belangrijkste troeven van een boekhouding bij het Landbouwmonitoringsnetwerk zijn een kwaliteitsvolle boekhouding die bovendien gratis is. In ruil voor uw medewerking bij de verzameling van de nodige bedrijfsgegevens wordt gezorgd voor: • een uitgerekende boekhouding in de vorm van een jaarlijkse overzichtelijke uitslag, • een jaarlijks individueel bedrijfsrapport waar u uw bedrijf kan vergelijken met anonieme resultaten van vergelijkbare bedrijven, en dit op het niveau van de verschillende bedrijfstakken, • een toelichting en bespreking van het resultaat met een deskundige, • een boekhouding die voldoet aan de voorwaarden voor VLIF-steun, • de garantie van vertrouwelijkheid van de bedrijfsgegevens.
3
3. Een zicht op de bedrijfseconomische boekhouding bij het Landbouwmonitoringsnetwerk De bedrijfseconomische boekhouding is gebaseerd op een opsomming van alle kosten en opbrengsten met als doel het familiaal inkomen te berekenen. Een boekhouding heeft betrekking op een boekjaar, dat bij het Landbouwmonitoringsnetwerk is gelijkgesteld aan het kalenderjaar. Op de volgende pagina’s vindt u enkele voorbeelden terug van de verschillende onderdelen van een bedrijfsuitslag die jaarlijks aan de deelnemers van het Landbouwmonitoringsnetwerk wordt bezorgd. Het resultaat bestaat algemeen uit volgende onderdelen (fictief voorbeeld zie volgende pagina).
4
Algemene bedrijfsgegevens
5
Balans Omvat het actief en het passief en een aantal kengetallen in verband met het kapitaal
6
s
7
Resultaat volledig bedrijf Omvat het totaal van de kosten en opbrengsten met de aanduiding van het economische belang van de verschillende posten:
8
Samenstelling inkomen Geeft een overzicht van de kengetallen voor de bepaling en vergelijking van de rendabiliteit van een bedrijf:
9
10
Resultaat per bedrijfstak Geeft gedetailleerd de kosten en opbrengsten per bedrijfstak (teelt/diercategorie/neventak) weer:
11
12
13
Technisch-economische kengetallen Per bedrijfstak wordt een selectie van technische en economische kengetallen weergegeven:
14
Afhankelijk van de aard van de landbouwproductie worden volgende onderdelen toegevoegd: • Omzet en aanwas vee Samenvatting van de veebewegingen
• Verkoop gewassen per verkoopskanaal Voor tuinbouwteelten • Verdeling aanwas plantenopstand Voor blijvende aanplantingen • Grondgebruik en opbrengsten tuinbouwteelten
15
4. Het Landbouwmonitoringsnetwerk, de basis voor het landbouwbeleid in Vlaanderen Bij het uittekenen van het Vlaamse landbouwbeleid is het belangrijk om inzicht te hebben in de gevolgen van het beleid voor de individuele bedrijven. Om die gevolgen goed te kunnen schatten zijn gedetailleerde gegevens uit de praktijk van cruciaal belang. De gegevens die verzameld worden voor de bedrijfseconomische boekhouding vormen dan ook de ideale basis voor dergelijke studies en evaluaties. Het Landbouwmonitoringsnetwerk van het beleidsdomein Landbouw en Visserij (Vlaamse overheid) is de belangrijkste bron van representatieve gegevens over de Vlaamse landen tuinbouw. De anonieme gegevens worden dagelijks gebruikt bij de beleidsvoorbereiding. Een mooi voorbeeld van het gebruik van de gegevens van het Landbouwmonitoringsnetwerk zijn het Landbouwrapport dat de verschillende land- en tuinbouwsectoren beschrijft en het landbouwzakboekje, die om de 2 jaar worden opgesteld. Om representatief te blijven voor de Vlaamse land- en tuinbouw moet het Landbouwmonitoringsnetwerk verschillende bedrijfstypes omvatten. Jaarlijks wordt daarom een selectieplan opgesteld. Dit selectieplan geeft aan hoeveel bedrijven per landbouwbedrijfstype en economische groottecategorie zouden moeten deelnemen om representatief te zijn. Op basis van dit selectieplan wordt geëvalueerd welke categorieën onder– of oververtegenwoordigd zijn. Op basis van deze kennis wordt bij het aanwerven van nieuwe deelnemende bedrijven gestreefd naar het aanvullen van ondervertegenwoordigde categorieën om zo tot een zo representatief mogelijke steekproef te komen.
16
5. LMN gesitueerd De afdeling Monitoring en Studie (AMS), verantwoordelijk voor de boekhoudingen die worden bijgehouden in het kader van het Landbouwmonitoringsnetwerk, is één van de 4 inhoudelijke afdelingen van het Departement Landbouw en Visserij. Een 750-tal Vlaamse land- en tuinbouwbedrijven maken deel uit van het Landbouwmonitoringsnetwerk. Een 190-tal rundveebedrijven (melkvee en mestvee), meer dan 250 tuinbouwbedrijven, 130 gespecialiseerde varkens- of pluimveebedrijven, 60 gespecialiseerde akkerbouwbedrijven en 120 gemengde bedrijven maken er deel van uit. De boekhoudingen worden bijgehouden in de buitendiensten (één per provincie) waar de provinciale boekhouders het contactpunt zijn met de land- of tuinbouwer. De provinciale boekhouder staat in voor de inzameling en correcte verwerking van de gegevens en het beantwoorden van eventuele vragen rond de bedrijfseconomische boekhouding. Het contact tussen landbouwer en boekhouder moet leiden tot een vlotte samenwerking en gegevensuitwisseling.
Minister van Landbouw en Visserij
Agentschap Landbouw en Visserij (ALV)
Departement Landbouw en Visserij (DLV)
Instituut voor Landbouw en Visserij Onderzoek (ILVO)
Vlaams Centrum voor Agro- en Visserij Marketing (VLAM)
Afdeling Landbouw en Visserij Beleid (ALVB)
Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling (ADLO)
Afdeling Monitoring en Studie (AMS)
Afdeling Organisatie en Strategisch Beleid (AOSB)
LandbouwLandbouwmonitoringsmonitoringsnetwerk netwerk (LMN) (LMN)
De plaats van het Landbouwmonitoringsnetwerk binnen het beleidsdomein Landbouw en Visserij wordt in bovenstaande figuur weergegeven.
17
Omdat de grote lijnen van het landbouwbeleid in Vlaanderen bepaald worden op niveau van de Europese Unie is het logisch dat een deel van de verzamelde gegevens van het Landbouwmonitoringsnetwerk doorvloeit naar het Europese boekhoudnet om ook op Europees niveau de basis te vormen voor rapportering en beleidsevaluatie. (http://ec.europa.eu/agriculture/rica/publications_en.cfm).
18
6. Wat houdt deelname in? Deelname houdt in dat u alle nodige gegevens op een correcte en tijdige manier aanlevert. Dit aanleveren kan op papier of elektronisch via invulboeken en –formulieren en/of via uw facturen en documenten. Voorbeeld van een invulformulier
Deze nodige gegevens handelen over aankopen, verkopen, verbruiken, investeringen, leningen, algemene en technische gegevens. Omdat een nettobedrijfsresultaat berekend wordt per bedrijfstak, wordt ook uw medewerking verwacht in het verdelen van kosten en opbrengsten over de verschillende bedrijfstakken. Nadat uw boekhouder de boekhouding heeft berekend en eventueel bijkomende uitleg heeft gevraagd zal de bedrijfsuitslag u bezorgd worden (ten laatste in de zomer van het volgende jaar). Hoe een resultaat er uitziet, wordt getoond in hoofdstuk 3. De individuele resultaten worden in het hoofdbestuur gecentraliseerd in een databank. Deze databank vormt de basis van de rapporten over de Vlaamse land- en tuinbouw. De resultaten van de steekproef worden dan geĂŤxtrapoleerd naar de Vlaamse land- en tuinbouw in het algemeen of meer specifiek naar deelsectoren, landbouwstreken. Met behulp van deze databank worden dan ook de vergelijkende bedrijfsrapporten opgemaakt die een deelnemer de kans bieden zijn eigen bedrijf te vergelijken met gelijkaardige bedrijven. Als afronding van een boekjaar geeft de boekhouder toelichting bij de resultaten van het bedrijf. Als deelnemer aan het Landbouwmonitoringsnetwerk wordt u ook twee maal per jaar door middel van een nieuwsbrief op de hoogte gehouden van rapporten en studieresultaten die gebaseerd zijn op de gegevens van het Landbouwmonitoringsnetwerk.
19
7. Actuele thema’s en het Landbouwmonitoringsnetwerk Een zeer beperkt deel van de gegevensverzameling staat los van de boekhouding en gebeurt via enquêtes die specifiek zijn opgesteld voor een bepaalde studie. Een actueel voorbeeld van een dergelijke enquête is de conjunctuurvragenlijst die sinds begin 2007 om de 6 maanden ingevuld wordt door de deelnemende bedrijven. Op basis van de gegeven antwoorden wordt door de afdeling Monitoring en Studie de conjunctuurindex berekend die, naar analogie met conjunctuurbarometers voor andere sectoren, een instrument vormt voor beleidsmakers om de schommelingen in economische activiteit te meten en toekomstige evoluties in te schatten.
Vertrouwen van land- en tuinbouwers herstelt zich
pagina 1 van 3
Vertrouwen van land- en tuinbouwers herstelt zich Het vertrouwen van de bedrijfsleiders in de land- en tuinbouw is na de crisis van 2008 terug hersteld. Vooral de akkerbouwers zijn opmerkelijk positiever gestemd dan een half jaar geleden. Enkel in de varkenssector blijft de crisis aanhouden. Dat zei ministerpresident Kris Peeters naar aanleiding van de bekendmaking van de zesmaandelijkse conjunctuurbarometer van de landbouwsector.
De conjunctuurbarometer werd ontwikkeld om inzicht te krijgen in de economische schommelingen, het ondernemersvertrouwen en de geplande investeringen van de Vlaamse land- en tuinbouwsector. Naar al deze aspecten wordt sinds het voorjaar van 2007 gepeild bij 750 land- en tuinbouwers die deel uitmaken van het Vlaams Landbouwmonitoringsnetwerk. In het najaar van 2010 wordt de stijgende trend van de landbouwconjunctuurindex verdergezet. Voor het eerst sinds begin 2008 komt de index terug boven het nulpunt uit (+4). Opmerkelijk is dat voor de oudste bedrijfsleiders (+10) de index hoger staat dan voor de jongste (+8). Traditioneel is dit omgekeerd. Een verklaring daarvoor kan zijn dat jongeren vaak met hogere vaste kosten zitten, waardoor zij een hogere prijs voor hun producten nodig hebben om rendabel te zijn. Als we naar de deelsectoren kijken, dan zien we dat vooral de akkerbouwers positiever gestemd zijn dan een half jaar geleden. Hun conjunctuurindex stijgt van -24 naar +18. Dit Figuur: VILT (http://www.vilt.be/) kan verklaard worden door de goede prijsnoteringen voor granen en aardappelen. Aardappelen brachten in september 87 procent meer op dan het jaar ervoor. Voor
20
Vanzelfsprekend wordt u op isde hoogte gehouden devorig resultaten voedertarwe de prijs zelfs verdubbeld tegenover van september jaar. Toen wasvan nog de enquêtes waaraan u deelneemt.91 procent van de akkerbouwers negatief over het prijsniveau voor hun producten, nu is 71 procent positief.
Ook de index voor de melkveesector is sterk toegenomen. Hij stijgt van -3 tot +17 in vergelijking met het voorjaar van 2010. Ook hier wordt het optimisme ingegeven door de sterk verbeterde melkprijs die 37 procent hoger is dan vorig jaar. Ruim 70 procent van de melkveehouders ervaart de prijsevolutie van hun product als positief. De vleesveesector die een half jaar geleden al vrij positief was over de toekomst (+4), schat die nu nog positiever in (+10). Ook hier is 58 procent tevreden over het prijsniveau voor hun producten. Voor de varkenssector zit de index op een dieptepunt (-25). Bij de vorige enquête was dit
8. Contact Het team van deskundigen die uw contactpersonen vormen is werkzaam in 5 buitendiensten, de 5 provinciale vestigingen van het beleidsdomein Landbouw en Visserij. Voor meer informatie over het Landbouwmonitoringsnetwerk en de bedrijfseconomische boekhouding kan u zich wenden tot de onderstaande contactpersoon voor uw provincie. Buitendienst Antwerpen: William Mergaerts Vlaams Administratief Centrum Lange Kievitsstraat 111-113 bus 71 2018 Antwerpen 03 224 92 54 william.mergaerts@lv.vlaanderen.be
Buitendienst Limburg: Marcel Ulenaers Vlaams Administratief Centrum, Koningin Astridlaan 50 bus 6 3500 Hasselt 011 74 26 76 of 0499 80 88 39 marcel.ulenaers@lv.vlaanderen.be
Buitendienst Oost-Vlaanderen:
Buitendienst Vlaams-Brabant:
Eddy Van Den Abeele Burg. Van Gansberghelaan 92 9820 Merelbeke 09 272 22 60 eddy.vandenabeele@lv.vlaanderen.be
Dominique Brondeel Diestsepoort 6, bus 101 3000 Leuven 016 66 61 02 dominique.brondeel@lv.vlaanderen.be
Buitendienst West-Vlaanderen: Carine Deriemaecker Baron Ruzettelaan 1 8310 Brugge-Assebroek 050 20 76 82 carine.deriemaecker@lv.vlaanderen.be Bij interesse in deelname zal de boekhouder een datum voor een bedrijfsbezoek afspreken. Tijdens dat bedrijfsbezoek wordt meer gedetailleerde uitleg over de boekhouding gegeven en worden een aantal bedrijfsgegevens opgevraagd. Vervolgens wordt bekeken of uw bedrijf in de steekproef past en wordt u meegedeeld of ook uw boekhouding kan worden bijgehouden in het Landbouwmonitoringsnetwerk.
21
Redactie An Van den Bossche, Dirk Van Gijseghem Brussel, 2010, 24 blz Administratie Departement Landbouw en Visserij Afdeling Monitoring en Studie (AMS) Ellipsgebouw Koning Albert II-Laan 35, bus 40 1030 Brussel Tel: 02 552 78 20 Fax: 02 552 78 21 E-mail: ams@vlaanderen.be Verantwoordelijke uitgever Jules Van Liefferinge Secretaris-generaal Departement Landbouw en Visserij Vormgeving Departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid Communicatie Patricia Vandichel Druk Agentschap voor Facilitair Management Digitale drukkerij Depotnummer D/2010/3241/437 Š Vlaamse overheid, Departement Landbouw en Visserij Alle rechten voorbehouden. Overname van gedeelten van de tekst in publicaties met een educatief of wetenschappelijk doel is toegelaten mits de bron vermeld wordt.