Vlaanderen is milieu
KWALITEIT VAN HET ZWEMWATER 2019
VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ
www.vmm.be
SAMENVATTING De Vlaamse Milieumaatschappij volgt de zwemwaterkwaliteit van de 89 Vlaamse zwemwateren op en beoordeelt ze volgens de Europese Zwemwaterrichtlijn 2006/7/EG in samenwerking met het Agentschap Zorg en Gezondheid. Op basis van deze richtlijn wordt het zwemwater ingedeeld in 4 verschillende klassen: uitstekend, goed, aanvaardbaar of slecht. Deze indeling gebeurt op basis van alle bacteriologische resultaten voor de parameters intestinale enterokokken en E. coli van de afgelopen 4 badseizoenen en geeft dus de gemiddelde zwemwaterkwaliteit weer. In 2019 behoorden 78 zwemwateren tot de klasse uitstekend, 8 tot de klasse goed, 2 tot de klasse aanvaardbaar en 1 tot de klasse slecht. Dat is een lichte achteruitgang t.o.v. de vorige jaren.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2019
3
INHOUD 1 Evolutie van de zwemwaterkwaliteit ............................................................................................................ 6 1.1 Globale kwaliteit zwemwater ................................................................................................................ 7 1.2 Zwemwater in het binnenland ............................................................................................................... 9 1.3 Zwemwater aan de kust .......................................................................................................................12 2 Besluit ..........................................................................................................................................................14
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 4
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
LIJST VAN TABELLEN Tabel 1: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland .................................................10 Tabel 2: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust ...........................................................13
LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Evolutie van de kwaliteit van het zwemwater .................................................................................... 7 Figuur 2: Overzicht van de locaties van de zwemwateren met hun kwaliteit in 2019 ...................................... 8 Figuur 3: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland. ................................................... 9 Figuur 4: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust. ...........................................................12
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2019
5
1 EVOLUTIE VAN DE ZWEMWATERKWALITEIT Al meer dan 20 jaar volgt de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) de zwemwaterkwaliteit op in samenwerking met het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. Dit gebeurde eerst op basis van de Zwemwaterrichtlijn 76/160/EEG. Deze richtlijn is vervangen door de Europese Zwemwaterrichtlijn 2006/7/EG. De opzet van deze Zwemwaterrichtlijn is om de kwaliteit van het milieu te beschermen en te verbeteren en de gezondheid van de zwemmers te beschermen. Aan de kust loopt het badseizoen officieel van 1 juni t.e.m. 15 september. Tijdens het badseizoen worden per badzone 25 stalen genomen. In de zwemvijvers loopt het badseizoen van 1 mei t.e.m. 15 september. Per locatie worden 20 stalen per badseizoen genomen. Op basis van de huidige richtlijn wordt het zwemwater ingedeeld in 4 verschillende klassen: - uitstekend - goed - aanvaardbaar - slecht Deze indeling gebeurt op basis van alle bacteriologische resultaten voor de parameters intestinale enterokokken en E. coli van de afgelopen 4 badseizoenen. Het resultaat geeft dus de gemiddelde zwemwaterkwaliteit aan van de afgelopen 4 badseizoenen, ingedeeld volgens 4 klassen. Sinds 2011 verloopt de beoordeling in Vlaanderen volgens richtlijn 2006/7/EG. Omdat daarbij andere parameters en een andere beoordelingsmethode gebruikt worden, kunnen we deze resultaten niet eenduidig vergelijken met de resultaten van voor 2011.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 6
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
1.1 Globale kwaliteit zwemwater In het badseizoen 2019 waren er in Vlaanderen 89 officiĂŤle zwemwateren: 42 badzones aan de kust en 47 zwemwateren in het binnenland. In 2019 werden 78 daarvan als uitstekend beoordeeld, 8 als goed, 2 als aanvaardbaar en 1 als slecht. Dit is een achteruitgang t.o.v. de vorige jaren. Deze achteruitgang komt alleen door een verminderde kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland. Alle resultaten vind je op www.kwaliteitzwemwater.be
Evolutie kwaliteit zwemwater
100,00 90,00
80,00 70,00
% uitstekend
60,00
% Goed
50,00
% Aanvaardbaar
40,00
% Slecht
30,00 20,00 10,00 0,00 2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Figuur 1: Evolutie van de kwaliteit van het zwemwater
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2019
7
Figuur 2: Overzicht van de locaties van de zwemwateren met hun kwaliteit in 2019
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 8
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
1.2 Zwemwater in het binnenland Van de 47 zwemvijvers behoren er in 2019: • • • •
37 tot de klasse uitstekend (78,7%); 7 tot de klasse goed (14,9%); 2 tot de klasse aanvaardbaar (4,3%); 1 tot de klasse slecht (2,1%).
De kwaliteit van de zwemvijvers in het binnenland is achteruit gegaan t.o.v. het jaar voordien. Het percentage uitstekende is het laagste ooit. Nu behoort ook voor het eerst sinds 2016 een zwemwater tot de klasse slecht. Een mogelijke verklaring voor deze achteruitgang is de opeenvolging van warme, droge zomers. Deze zorgen voor een lagere waterstand waardoor het water gevoeliger is voor verontreinigingen.
100,0
Evolutie zwemwater in het binnenland
90,0 80,0 % uitstekend
70,0
% Goed
60,0
% Aanvaardbaar 50,0
% Slecht
40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Figuur 3: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland.
De verminderde bacteriologische kwaliteit zien we ook in het aantal tijdelijke zwemverboden wegens overschrijdingen van de normen: • van 02/06 t.e.m. 05/06 in Keienven in Wuustwezel • van 11/06 t.e.m. 14/06 in Tulderheyde in Ravels • van 11/08 t.e.m. 23/08 in Lilse Bergen kleine vijver in Lille • van 16/08 t.e.m. 29/08 in Keienven in Wuustwezel • van 05/09 tot het einde van het seizoen in Keienven in Wuustwezel
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2019
9
Er werden ook zwemverboden geadviseerd wegens de aanwezigheid van cyanobacteriën: • van 21/05 t.e.m. 06/06 in Nieuw Geerensheide in Kinrooi • van 02/07 t.e.m. 09/07 in Ter Heide in Rotselaar • van 01/08 t.e.m. 09/08 in resort De Kempen in Mol • van 01/08 t.e.m. 10/10 in Hof Van Eden in Westerlo • van 22/08 t.e.m. 06/09 in Blaarmeersen peuterspeelkreek in Gent • van 22/08 t.e.m. 06/09 in Blaarmeersen zwemsportzone in Gent • van 22/08 t.e.m. 06/09 in Blaarmeersen strand-badzone in Gent • van 27/08 t.e.m. 11/09 in De Ster Strand in Sint-Niklaas • van 27/08 t.e.m. 11/09 in De Ster 50m-bad in Sint-Niklaas • van 05/09 t.e.m. 10/10 in resort De Kempen in Mol • van 10/09 t.e.m. 10/10 in Ter Heide in Rotselaar Cyanobacteriën (ook wel blauwalgen genoemd) zijn bacteriën die, drijvend op het wateroppervlak, een blauwgroene, soms roodbruine olieachtige laag vormen op het water. Bij warm weer woekeren ze vooral in stilstaand voedselrijk oppervlaktewater. Wordt de olieachtige laag op het water dikker en drijft het wier dichter bij elkaar, dan sterven de blauwwieren af en komen er giftige stoffen vrij die schadelijk kunnen zijn voor mens en dier. Door die giftige stoffen in te ademen of op te nemen via de mond of de huid kunnen gezondheidsklachten ontstaan zoals diarree en braken, irritatie van de ogen, oren en huid, hoofdpijn, luchtwegklachten, allergische reacties en astma. Door de warme en droge zomer waren de omstandigheden in 2019 ideaal voor cyanobacteriën om te bloeien. De kwaliteit van de verschillende zwemwateren in het binnenland is als volgt: Tabel 1: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland.
Nummer
Locatie zwemwater
Beoordeling
79300 83700 87500 107760 115600 115800 121500 136100 139900 142500 142550 183550 201010 201040 237500 296500 296600 300260 303830
De Mosten Hoogstraten Breebos Rijkevorsel Tulderheyde - Ravels Goolderheide - Bocholt Geerensheide - Kinrooi Batven - Kinrooi De Steenberg - Kinrooi Wouterbron - Maaseik Kikmolen - Maasmechelen Sonnevijvers (Grote vijver) – Lanaken Sonnevijvers (Kleine vijver) - Lanaken Keienven - Wuustwezel De Ster strand – St-Niklaas De Ster 50m bad – St-Niklaas Diepvennen - Londerzeel Lilse Bergen (Kleine) Lilse Bergen (Grote) De Hoge Rielen - Kasterlee Korte Heide - Kasterlee
Uitstekend Uitstekend Uitstekend Aanvaardbaar Goed Goed Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Slecht Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 10
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
Nummer
Locatie zwemwater
Beoordeling
300260 303830 310200 570165 590010 633055 842720 843600 848775 848795 871500 875460 313600 324630 324650 333950 377220 377240 380150 4900 407800 416310 422700 454650 454840 531735 542500
De Hoge Rielen - Kasterlee Korte Heide - Kasterlee Berkenstrand - Retie Blaarmeersen Peuterspeelkreek - Gent Vosselaere Put - Deinze De Gavers - Harelbeke Baalse hei - Turnhout Zilvermeer - Mol Campinastrand - Dessel Familiestrand Postel – Mol Klein Strand - Jabbeke Sint Pietersplas - Brugge Resort De Kempen- Mol Hof Van Eden – Westerlo ’t Heultje – Westerlo Blauwe Meer - Lommel De Nekker (grote vijver) – Mechelen De Nekker (kleine vijver) - Mechelen Domein Hofstade - Zemst Damse Vaart – Brugge Ter Heide – Rotselaar Paalse Plas – Beringen Fonteintje - Beringen De Plas - HH Heidestrand – Zonhoven De Gavers – Geraardsbergen Nieuwdonk - Berlare
Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Aanvaardbaar Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Goed Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2019
11
1.3 Zwemwater aan de kust Van de 42 badzones aan de kust behoren er in 2019: • 41 tot de klasse uitstekend (97,6%) • 1 tot de klasse goed (2,4%) De zwemwaterkwaliteit aan de kust is even goed als vorig jaar. Nog maar 1 zone scoort niet uitstekend. Er was in 2019 geen enkel zwemverbod aan de kust.
Evolutie zwemwater aan de kust 100,0 90,0 80,0 70,0 60,0 % uitstekend
50,0
% Goed
40,0
% Aanvaardbaar 30,0 20,0 10,0
0,0 2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Figuur 4: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust.
Na felle regenbuien zien we soms tijdelijk een minder goede waterkwaliteit in de buurt van de havengeulen van Oostende, Blankenberge en Nieuwpoort. Regent het hard of langdurig, dan kan de riolerings- en zuiveringsinfrastructuur de grote hoeveelheid regenwater vaak niet aan. Dan treden overstorten in werking, waarbij ongezuiverd afvalwater in waterlopen en havens terechtkomt. Hierdoor kan de zwemwaterkwaliteit van het strandwater achteruitgaan.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 12
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
De kwaliteit van de verschillende zwemwateren aan de kust is als volgt: Tabel 2: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust.
Nummer
Locatie zwemwater
Beoordeling
10 20 30 40 50 60 70 80 100 110 115 120 130 140 150 155 160 162 170 180 185 190 193 200 210 220 230 240 250 260 270 280 290 297 300 310 320 330 340 360 380 390
De Panne Leopold De Panne Canadezenplein Koksijde St-Idesbald Koksijde Ster Der Zee Koksijde Hoge Dijk Koksijde Vredestraat Koksijde St-Andre Koksijde Centrum (Oostduinkerke) Koksijde Duinpark (Oostduinkerke) Koksijde Groenendijk (Oostduinkerke) Nieuwpoort Leopoldplein Nieuwpoort Badinstallatie Middelkerke St-Laureins Middelkerke Meeuwenlaan Middelkerke Rotonde Middelkerke Houyouxstraat Middelkerke Casino-West Middelkerke Excelsior Oostende Raversijde-bad Oostende Diksmuide Oostende Northlaan Oostende Koninginnelaan Oostende Noodstrand Christinastraat Oostende Duin en Zee Bredene Turkeyen Bredene Duingat Bredene Astrid Bredene Droge Opgang Bredene De Duinpan De Haan Vosseslag De Haan Centrum De Haan Wenduine De Haan Harendijke Blankenberge Weststraat Blankenberge Kerkstraat Blankenberge Artanhelling Brugge Westkant (Zeebrugge) Knokke-Heist Centrum Heist Knokke-Heist Duinbergen Knokke-Heist Casino Knokke-Heist Zoute Knokke-Heist Lekkerbek
Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2019
13
2 BESLUIT In 2019 volgde de Vlaamse Milieumaatschappij de zwemwaterkwaliteit van 89 locaties op. De resultaten van de afgelopen 4 jaar werden gebruikt om de zwemwaterkwaliteit te beoordelen volgens de EU-richtlijn 2006/7/EG. De zwemwaterkwaliteit was in 2019 minder goed dan de voorbije jaren door een achteruitgang van de kwaliteit bij de zwemwateren in het binnenland. Dat komt waarschijnlijk door de warme zomers die leiden tot droogte en lagere waterstanden. Voor het eerst sinds 2016 is er weer een locatie met een slechte waterkwaliteit.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 14
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Kwaliteit van het zwemwater in 2019 Samenstellers Afdeling Rapportering Water, VMM Inhoud Bespreking van de kwaliteit van het zwemwater in 2019 Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2020), Kwaliteit van het zwemwater in 2019 Verantwoordelijke uitgever Michiel Van Peteghem, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2020/6871/012
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 2
Kwaliteit van het zwemwater in 2019
Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be