DE VLAAMSE SOCIALE ECONOMIE IN 2014
Inleiding De situatie op de Vlaamse arbeidsmarkt in 2014 lijkt te zijn gestabiliseerd ten opzichte van het jaar voordien: de werkzaamheidsgraad is licht gestegen, maar desalniettemin valt op te merken dat de werkloosheidsgraad zich heeft gestabiliseerd op hetzelfde niveau als gedurende de economische crisis, en dat de verhoogde economische groei (met 1,2 procentpunten) zich niet heeft vertaald in een vergelijkbare groei van de arbeidsmarkt. Vlaanderen is hiermee geen uitzondering op de meeste ontwikkelde economieën1.
1. Werkzaamheid en werkloosheid De Vlaamse regering streeft ernaar om tegen 2020 een werkzaamheidsgraad van 76% te realiseren. Dit veronderstelt dat er in de komende zes jaar een vooruitgang geboekt moet worden van iets meer dan 4 procentpunten in de tewerkstelling, die zich momenteel op 71,9% bevindt. Het aantal nietwerkende werkzoekenden (NWWZ) zoals gemeten door VDAB bedroeg in juni 2015 221.270 personen. De groep van personen met een arbeidshandicap vertegenwoordigt 14,2% van het totaal (i.e. 31.542 personen). Een andere belangrijke determinant van de kans op werk is de duur van iemands werkloosheid: langdurige werkloosheid is namelijk geassocieerd met een moeilijkere overstap naar werk en kan de kans op werk van werkzoekenden verder bemoeilijken. 29,7% uit de populatie NWWZ van VDAB was in juni 2014 meer dan 2 jaar werkloos.
2. Overzicht van de werknemers in de sociale economie Een belangrijke doelstelling van sociale economie is het activeren van de talenten van diegenen die (nog) niet in het normaal economisch circuit terecht kunnen, onder andere via inschakeling in maatwerkafdelingen en –bedrijven of lokale diensteneconomie. Hierbij wordt in een gedifferentieerde aanpak voorzien voor de werkzoekenden die kampen met complexe problematieken die tewerkstelling in het normaal economisch circuit sterk bemoeilijken. De aanwezigheid van deze problematieken wordt nagegaan aan de hand van een objectief indiceringsinstrument gebaseerd op internationale classificaties (de International Classification of Functioning, Disability and Health, ICF). Aan de hand van dit instrument wordt de nood aan intensieve begeleiding en het potentieel rendementsverlies in het functioneren geïdentificeerd, los van de formele categorieën waar de werkzoekende toe behoort. In 2014 werden 26.657 doelgroepwerknemers tewerkgesteld binnen de sociale economie. De grootste maatregel, maatwerk, stelde iets meer dan 8 op 10 werknemers uit de totale groep tewerk. De doelgroep uit de lokale diensteneconomie bedroeg 8,8% van het totaal. Daarnaast namen er 2.347 personen of iets meer dan 10% van de totale groep, deel aan arbeidsmatige activiteiten in het kader van arbeidszorg.
1
De Internationale Arbeidsorganisatie stelt immers vast dat het economisch herstel op wereldniveau niet gevolgd werd door de verwachte tewerkstellingsgroei. Zie ILO, 2015, World Employment Social Outlook, Geneva.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 3-12-2015
pagina 2 van 6
Tabel 1: Bereik, in-en uitstroom, evolutie en rotatie in de programma's voor sociale economie 31/12/’13
31/12/’14
t.o.v. 2013
instroom
uitstroom
rotatie*
4583
4731
+148
799
651
16425**
16945
+520
1614
1094
770
546
-224
250
474
32,5%
398
233
-165
39
204
9,8%
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg niet- dienstencheques
14,2% 6,7%
372
313
-59
211
270
56,7%
Lokale diensteneconomie
1969
2088
+119
552
433
22,0%
Arbeidszorg ***
2042
2347
+305
397
92
4,5%
Bron: Departement WSE *Rotatie betreft de vervanging op plaatsen die in het begin van het jaar al bestonden, het cijfer geeft uitdrukking aan de mate van vernieuwing in het programma (zonder de eventuele aangroei). **Dit cijfer ligt aanzienlijk hoger dan in de meting uit de vorige omgevingsanalyse (in de meting van 2014 worden er 1570 werknemers minder meegeteld). Het verschil heeft te maken met het feit dat de laatste meting een andere meetmethode hanteert. Bij deze methode worden alle personen die op het eind van het jaar ingeschreven waren in het personeelsregister van een BW meegeteld. *** Omvat enkel de doelgroep sociale economie
Binnen de verschillende maatregelen is er een grote diversiteit aan kansengroepen vast te stellen. Zoals blijkt uit onderstaande tabel zijn 50-plussers oververtegenwoordigd binnen maatwerk, de lokale diensteneconomie en arbeidszorg: hun tewerkstelling binnen deze maatregelen bedraagt immers een hoger percentage dan hun aandeel in de werkende bevolking. Personen met een arbeidshandicap (PMAH) zijn, gelet op het historische doel van beschutte werkplaatsen, oververtegenwoordigd in deze tewerkstellingsplaats, maar ondervertegenwoordigd in andere maatregelen. Vrouwen zijn in invoegondernemingen dienstencheques oververtegenwoordigd, maar voor het overige is hun aandeel in de verschillende maatregelen lager dan in de werkende bevolking. Personen van niet-EU herkomst zijn oververtegenwoordigd in bijna alle maatregelen met uitzondering van de beschutte werkplaatsen. Wanneer we kijken naar de totale tewerkstelling binnen sociale economie, is iedere kansengroep beter vertegenwoordigd binnen de sociale economie dan zijn/haar vertegenwoordiging op de arbeidsmarkt. Het is duidelijk dat sociale economie oog heeft voor die groepen die het moeilijker hebben op onze arbeidsmarkt.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 3-12-2015
pagina 3 van 6
Tabel 2: Diversiteit in programma’s sociale economie en in totale werkende bevolking op arbeidsleeftijd (2014) 50-plussers
Aandeel in programma
Aandeel in totale werkende bevolking
42,76%
27,7%
Personen van niet-EU herkomst Aandeel in Aandeel totale in werkende programma bevolking (2012)
PMAH Aandeel in programma
Vrouwen
Aandeel in totale werkende bevolking
Aandeel in programma
Aandeel in totale werkende bevolking
Maatwerk Sociale werkplaatsen Beschutte werkplaatsen Totaal Invoeg Invoeg dienstencheques Invoeg nietdienstencheques Lokale diensteneconomie Arbeidszorg Totaal
24,86%
6,4%
13,82%
8,30%
37,48%
46,60%
30,66%
27,7%
3,65%
6,4%
100%
8,30%
39,45%
46,60%
22,71%
27,7%
26,92%
6,4%
5,31%
8,30%
61,90%
46,60%
22,04%
27,7%
31,31%
6,4%
7,35%
8,30%
36,10%
46,60%
23,61%
27,7%
21,03%
6,4%
2,58%
8,30%
96,57%
46,60%
33,72%
27,7%
27,97%
6,4%
7,61%
8,30%
42,39%
46,60%
7,84%
6,4%
38,39%
8,30%
33,53%
46,60%
6,4%
26,66%
8,30%
46,97%
46,60%
29,27%
27,7%
31,67%
27,7%
10,03%
Bron: Departement WSE en FOD Economie – ADSEI – EAK (bewerking departement WSE). *Noot: De aandelen in de totale werkende bevolking (20-64 jaar) betreffen jaargemiddelden. De aandelen in de programma’s geven de situatie op 31/12 weer.
3. Uitstroom naar werk Onderstaande tabel geeft de uitstroom uit de maatregelen, het aantal en het percentage binnen die uitgestroomde werknemers die verder naar werk doorstromen. De uitstroom naar werk bij de Sociale Werkplaatsen, gemeten als aandeel van de totale uitstroom, blijft min of meer stabiel ten opzichte van 2006, maar vertoont een stijging met 6,4 procentpunten in 2014 ten opzichte van het jaar voordien (van 29,1% naar 35,5%). Bij de Lokale Diensteneconomie is er echter een daling, van 46,5% in 2013 naar 43,4% van de totale uitstroom (oftewel 3,1 procentpunten) in 2014. Bij arbeidszorg is er eveneens een kleine daling vast te stellen (met 1,1 procentpunt) tussen 2013 en 2014, naar 9,8%. Voor invoegondernemingen, momenteel een programma van bepaalde duur, is er een stijging van 68,7% in 2013 tot 71,5% in 2014, voornamelijk te verklaren door de uitstroom naar dienstencheque-ondernemingen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 3-12-2015
pagina 4 van 6
Tabel 3: Uitstroom naar werk (2006-2014)
Programma
SW (doelgroep)
Invoeg (Totaal)
(excl. collectieve Invoeg)
Invoeg NietDienstench.
Invoeg
Jaar
Cumulatief bereik
Uitstroom
Uitstroom naar Werk
Aantal
%
Aantal
% uit % uit cumulatief uitstroom bereik
2006
3 269
476
14,6
180
37,8
5,5
2007
3 658
540
14,8
198
36,7
5,4
2008
4 100
582
14,2
173
29,7
4,2
2009
4 511
495
11
132
26,7
3
2010
4 883
674
13,8
168
24,9
3,4
2010*
4 883
674
13,8
195
28,9
4
2011*
5066
677
13,4
205
30,3
4
2012*
5270
830
15,7
283
34,1
5,4
2013*
5254
695
13,2
202
29,1
3,8
2014*
5382
651
12,1
231
35,5
4,3
2006
2 260
488
21,6
281
57,6
12,4
2007
2 913
645
22,1
430
66,7
14,8
2008
2 922
723
24,7
455
62,9
15,6
2009
2 857
811
28,4
552
68,1
19,3
2010
2 675
949
35,5
663
69,8
24,8
2010*
2 675
949
35,5
476
50,2
17,8
2011*
2250
781
34,7
468
60
20,8
2012*
1857
709
38,2
450
63,5
24,2
2013*
1360
552
40,6
379
68,7
27,9
2014*
1020
474
46,5
339
71,5
33,2
2006
1 172
309
26,4
189
61,1
16,1
2007
1 243
326
26,2
220
67,5
17,7
2008
1 731
428
24,7
306
71,5
25,7
2009
938
346
36,9
238
68,8
25,4
2010
838
325
38,8
222
68,1
26,5
2010*
838
325
38,8
145
44,6
17,3
2011*
766
286
37,3
190
66,4
24,8
2012*
733
269
36,7
175
65,1
23,9
2013*
662
284
42,9
203
71,5
30,7
2014*
583
270
46,3
185
68,5
31,7
762
133
17,5
74
55,6
9,7
Dienstencheque 2007
2006
1 286
195
15,2
112
57,4
8,7
2008
1 191
295
24,8
149
50,5
8,6
2009
1 919
465
24,2
314
67,5
16,4
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 3-12-2015
pagina 5 van 6
Collectieve Invoeg
2010
1 837
624
34
441
70,7
24
2010*
1 837
624
34
331
53
18
2011*
1484
495
33,4
278
56,2
18,7
2012*
1124
440
39,1
275
62,5
24,5
2013*
698
268
38,4
176
65,7
25,2
2014*
437
204
46,7
154
75,5
35,2
2006
326
46
14,1
18
39,1
5,5
2007
384
124
32,3
98
79
25,5
2008
967
151
15,6
77
49
9,7
2009
1713
256
14,9
133
51,9
7,8
Lokale Dienst. 2010 Econ. 2010*
2 206
367
16,6
197
53,7
8,9
2 206
367
16,6
190
51,8
8,6
2011*
2523
496
19,7
242
48,8
9,6
2012*
2591
498
19,2
233
46,8
9
2013*
2613
662
25,3
308
46,5
11,8
2014*
2521
433
17,2
188
43,4
7,5
2010
1513
282
18,6
50
17,7
3,3
2010*
1513
282
18,6
44
15,6
2,9
2011*
1689
176
10,4
28
15,9
1,7
2012*
1921
203
10,6
23
11,3
1,2
2013*
2128
138
6,5
15
10,9
0,7
2014*
2439
92
3,8
9
9,8
0,4
Arbeidszorg
* Nieuwe meetmethode Bron: Departement WSE en VDAB (bewerking: departement WSE)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 3-12-2015
pagina 6 van 6