Jaarbeeld_2008_Agentschap_Binnenlands_Bestuur.pdf by Vlaanderen-be

AGENTSCHAP

VOOR

BINNENLANDS

BESTUUR

+BBSCFFME -PLBBM CFTUVSFO FO TBNFOMFWFO JO EJWFSTJUFJU JO 7MBBOEFSFO

v o o r w o o r d 3 Beste lezer, Voor u ligt het zesde jaarbeeld van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. Dit jaar heeft het een nieuwe titel meegekregen “Lokaal besturen en samenleven in diversiteit in Vlaanderen”. Deze titel poogt de lading van de publicatie en van het werkveld van het agentschap beter te dekken: naast informatie over de lokale besturen en de provincies, komt ook het Vlaamse inburgeringsbeleid ruim aan bod in dit jaarbeeld. Aan de hand van zeer veel statistisch materiaal verschaft de publicatie inzicht in het bestuurlijk functioneren van de Vlaamse lokale besturen: de gemeenten, OCMW’s, provincies en de besturen die ermee samenhangen. Voor de verschillende besturen wordt aan de hand van cijfergegevens een beeld geschetst van de omgeving waarbinnen het bestuur werkt. Het bestuurskrachtprofiel komt in beeld aan de hand van info over het personeel dat in die besturen werkt en over de financiële middelen waarover die besturen beschikken. In een apart onderdeel van het jaarbeeld zijn gegevens over het bestuurlijk toezicht en over de behandeling van klachten en bezwaren opgenomen. Ook het inburgeringsbeleid krijgt zijn plaats in het jaarbeeld. Het centrale thema van het jaarbeeld 2008 is “Ontwikkelingen in het binnenlands bestuur over de afgelopen jaren van de legislatuur”. Daarmee proberen we de aflopende Vlaamse bestuursperiode te overspannen. Voor verschillende gegevens onderzoeken wij welke de markante schommelingen zijn in de periode 2004 tot eind 2008. We gaan daarbij na of die schommelingen voortvloeien uit beleidsbeslissingen. Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur kan u nog uitgebreidere statistische gegevens vinden. Op de site zijn tabellen opgenomen met gegevens per bestuur, bijvoorbeeld gegevens voor elk van de 308 gemeenten in Vlaanderen. In de papieren publicatie van het jaarbeeld worden van diezelfde tabellen enkel de samenvattende gegevens opgenomen. Bijvoorbeeld door de gegevens per bestuur te totaliseren per cluster van gemeenten of te totaliseren voor alle gemeenten in een bepaalde provincie. Alle tabellen op de site zijn opgenomen in excelformaat. Dit laat u toe om zelf verder aan de slag te gaan met de gegevens. De tabellen op de site vindt u terug op www.binnenland.vlaanderen.bebij de rubriek statistieken, links onderaan. Ik wens u veel leesplezier. De Vlaamse minister van Binnenlands Bestuur, Stedenbeleid, Wonen en Inburgering

i n h o u d s o p g av e 5

Voorwoord ................................................................................................................................................................3 Inhoudsopgave............................................................................................................................................................5 Index ......................................................................................................................................................................... 10 Lijst van tabellen, grafieken en kaarten.................................................................................................................... 12 Deel 1 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht...............................................................................25 1. Het Vlaamse overheidslandschap..........................................................................................................................27

1.1 Lokale en provinciale overheden.................................................................................................................... 27 1.2 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden............................................................................................... 27 1.3 OCMW-verenigingen..................................................................................................................................... 31 1.4 Gemeentebedrijven en provinciebedrijven..................................................................................................... 33 1.5 Politiezones..................................................................................................................................................... 36 1.6 Eredienstinstellingen...................................................................................................................................... 36 1.7 Diversiteitsbeleid............................................................................................................................................. 37 1.8 Inburgeringsbeleid.......................................................................................................................................... 37 2.Vergelijken van gemeenten aan de hand van een clusterindeling...........................................................38 3. Gemeenten......................................................................................................................................................................50

3.1 Omgevingsfactoren......................................................................................................................................... 50 3.1.1 Samenstelling bevolking.......................................................................................................................... 50 Inwone rs in de V l a a m s e g e m e e n t e n....................................................... . . . . . . . . . . . . . . .50 Ve rg rijzing v an de be v ol k i n g . ................................................................ . . . . . . . . . . . . . .50 Aande e l 7 5 -plus s e rs............................................................................. . . . . . . . . . . . . . . .51 Aande e l 8 5 -plus s e rs.............................................................................. . . . . . . . . . . . . . .52 Inte rne v e rg rijz i n g . .............................................................................. . . . . . . . . . . . . . .53 Grijze druk.. ......................................................................................... . . . . . . . . . . . . . .54 Afhanke lijkhe id s ra t i o........................................................................... . . . . . . . . . . . . . . .55 Doorstroming sc oĂŤ ffi c i ĂŤ n t ...................................................................... . . . . . . . . . . . . . .56 Alg e me ne conc l us i e s ............................................................................ . . . . . . . . . . . . . . .57

3.1.2 Organen................................................................................................................................................. 58 L e e ftijdsv e rde li n g m a n - v rouw .............................................................. . . . . . . . . . . . . . .65

Inhoudsopgave

i n h o u d s o p g av e

3.2 Bestuurskrachtprofiel...................................................................................................................................... 68 3.2.1 Financiën................................................................................................................................................ 68 Budg e tte n 2 0 0 8 . ... .................................................................................... . . . . . . . . . .68 De cre tale e n re ë le e v ol ut i e v a n de dot a t i e v a n h e t G e m e e n t e fon ds ................ . . . . . . . . . .73 L okaal P act.............................................................................................. . . . . . . . . . .74 Re g ulie re E liacom pe n s a t i e s i n h e t k a de r v a n h e t G e m e e n t e fon ds .................. . . . . . . . . . .75 Be lasting e n.............................................................................................. . . . . . . . . . .76 Soorte n be lasting e n e n re t ri but i e s v a n g e m e e n t e n ....................................... . . . . . . . . . .79

3.2.2 Personeel................................................................................................................................................. 90 De re chtspositie reg e l i n g . .......................................................................... . . . . . . . . . .94 Ve rhouding man/v rouw............................................................................. . . . . . . . . . .95 Ve rhouding v oltijds w e rk e n de pe rs on e e l s l e de n / de e l t i jds w e rk e n de pe rs on e e ls led en .96 P e rsone e l te we rkg e s t e l d i n de i n t e g ra t i e s e c t or doorh e e n de l e g i s l a t uur......... . . . . . . . . . .97 4.OCMW’s.............................................................................................................................................................................99

4.1 Omgevingsfactoren......................................................................................................................................... 99 4.2 Bestuurskrachtprofiel.................................................................................................................................... 100 4.2.1 Financiën.............................................................................................................................................. 100 De jaarre ke ning ........................................................................................ . . . . . . . . 100 De balans............. .................................................................................... . . . . . . . . 100 Re sultate nre ke ning ................................................................................... . . . . . . . . 102 Schulde v olutie .......................................................................................... . . . . . . . . 104 Conclusie ............. .................................................................................... . . . . . . . . 104 M idde le n v oor he t O CM W v a n ui t de g e m e e n t e ........................................... . . . . . . . . 107

4.2.2 Personeel............................................................................................................................................... 109 5.Provincies.......................................................................................................................................................................110

5.1 Omgevingsfactoren....................................................................................................................................... 110 5.1.1 Samenstelling bevolking........................................................................................................................ 110 5.1.2 Organen............................................................................................................................................... 110 5.2 Bestuurskrachtprofiel.................................................................................................................................... 110 5.2.1 Financiën.............................................................................................................................................. 110 De jaarre ke ning ........................................................................................ . . . . . . . . 111 De balans............. .................................................................................... . . . . . . . . 114 Re sultate nre ke ning ................................................................................... . . . . . . . . 116 Schulde v olutie .......................................................................................... . . . . . . . . 118 E v olutie v an de pers on e e l s k os t e n ............................................................... . . . . . . . . 119 Conclusie ............. .................................................................................... . . . . . . . . 119 Budg e t................. .................................................................................... . . . . . . . . 120 Be lasting g e g e v e ns..................................................................................... . . . . . . . . 123 L okaal pact.............................................................................................. . . . . . . . . 125

5.2.2 Personeel............................................................................................................................................... 125

i n h o u d s o p g av e 7

6.Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden..............................................................................................126

6.1 Financiën....................................................................................................................................................... 126 6.2 Personeel....................................................................................................................................................... 130 7.. Inburgering in Vlaanderen en Brussel - onthaalbureaus............................................................................133

7.1 Instroom in het Vlaamse gewest................................................................................................................... 133 7.2 Inburgering in Vlaanderen en Brussel.......................................................................................................... 136 8.. Politiezones...................................................................................................................................................................140

8.1 Bestuurskrachtprofiel.................................................................................................................................... 140 8.1.1 Financiën......................................................................................................................................................140 8.1.2 Personeel............................................................................................................................................... 142 9.. Brandweerkorpsen....................................................................................................................................................146 Deel 2 Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht.............................................................................................................147 1. Toezichtmaatregelen..................................................................................................................................................149

1.1 Organen......................................................................................................................................................... 149 1.1.1 Gemeenten........................................................................................................................................... 149 1.1.2 OCMW’s............................................................................................................................................. 150 1.1.3 Provincies............................................................................................................................................. 151 1.2 Financieel...................................................................................................................................................... 152 1.2.1 Gemeenten........................................................................................................................................... 152 1.2.2 OCMW’s............................................................................................................................................. 157 1.2.3 Gemeentebedrijven en provinciebedrijven............................................................................................... 161 1.2.4 Politiezones........................................................................................................................................... 162 1.3 Personeel....................................................................................................................................................... 164 1.3.1 Gemeenten........................................................................................................................................... 164 1.3.2 OCMW’s............................................................................................................................................. 166 1.3.3 Provincies............................................................................................................................................. 168 1.3.4 Politiezones........................................................................................................................................... 168 1.4 Onteigeningen............................................................................................................................................... 169 2. Klachten..........................................................................................................................................................................170

2.1 Juridisch......................................................................................................................................................... 170 2.2 Financieel...................................................................................................................................................... 177 2.3 Personeel....................................................................................................................................................... 179

Inhoudsopgave

i n h o u d s o p g av e

Deel 3 Ontwikkelingen en realisaties op het vlak van het binnenlands bestuur, stedenbeleid en inburgering..........................................................................................................................................................................189 1. Binnenlands bestuur..................................................................................................................................................191

1.1 Beleidsbrieven............................................................................................................................................... 191 1.2 Begroting....................................................................................................................................................... 192 1.3 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008...................................................................................................... 192 1.3.1 OCMW-decreet.................................................................................................................................... 192 1.3.2 Sectoraal akkoord 2008-2013................................................................................................................ 193 1.3.3 Andere maatregelen met betrekking tot het personeelsbeleid.................................................................... 193 2..Stedenbeleid.................................................................................................................................................................194

2.1 Beleidsbrief 2008-2009................................................................................................................................. 194 2.2 Begroting....................................................................................................................................................... 195 2.3 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008...................................................................................................... 195 2.3.1 Leefbaarheid van de steden verhogen, op stadsniveau en op wijkniveau.................................................... 195 2.3.2 Samenleven in diversiteit verbeteren, het democratisch draagvlak in de steden versterken......................... 197 2.3.3 De kwaliteit van het bestuur in de steden verhogen................................................................................. 198 2.3.4 Ondersteuning aan de steden over Europa.............................................................................................. 198 2.3.5 Positieve beeldvorming van de steden verhogen....................................................................................... 198 2.3.6 Steden versterken door samenwerking op verschillende bestuursniveaus.................................................... 199 3.. Inburgering en diversiteit........................................................................................................................................200

3.1 Beleidsbrief Inburgering............................................................................................................................... 200 3.2. Begroting....................................................................................................................................................... 201 3.3 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 inzake het inburgeringsbeleid..................................................... 202 3.3.1 Aanpassing van het decreet.................................................................................................................... 202 3.3.2 Naar een afdwingbaar inburgeringsbeleid.............................................................................................. 202 3.3.3 Professionalisering van het inburgeringstraject....................................................................................... 202 3.3.4 Inburgeraars informeren en doorverwijzen............................................................................................ 204 3.3.5 Inburgering in Brussel.......................................................................................................................... 204 3.3.6 Het civiele effect van inburgering.......................................................................................................... 204 3.4 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 inzake het diversiteitsbeleid........................................................ 204 3.4.1 Managers van diversiteit....................................................................................................................... 204 3.4.2 De diversiteitssector............................................................................................................................... 205 3.4.3 Experimentele projectsubsidies................................................................................................................ 205 3.4.4 Woonwagenbeleid en -terreinen............................................................................................................. 206 3.5 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 inzake de coรถrdinatie van het inburgeringsen diversiteitsbeleid............................................................................................................................................ 208 3.5.1 Impulsfonds voor het Migrantenbeleid.................................................................................................... 208 3.5.2 Sociaal tolken en vertalen...................................................................................................................... 208

i n h o u d s o p g av e 9

4.Parlementaire vragen...............................................................................................................................................209 5.Overzicht van de belangrijkste regelgeving die van toepassing is op het binnenlands bestuur, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid.....................................................................................................210 Deel 4 Agentschap voor Binnenlands Bestuur.....................................................................................................................213 1. Missie van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur................................................................................215 2.Politieke inbedding....................................................................................................................................................215 3.Opdrachten....................................................................................................................................................................216 4.Interne organisatie van het agentschap............................................................................................................216 5.Ondersteuning vanuit het Agentschap voor Binnenlands Bestuur..........................................................217

5.1 Vormingscentrum voor Lokale Besturen..................................................................................................... 217 5.2 Communicatiekanalen.................................................................................................................................. 221 5.3 Ontwikkeling van een kenniscentrum voor de lokale en provinciale besturen........................................... 223 5.4 Ontwikkeling internationale initiatieven...................................................................................................... 225 5.4.1 Grensoverschrijdende samenwerking...................................................................................................... 225 E urope se Unie ...................................................................................... . . . . . . . . . . . . 225 Raad v an E urop a .................................................................................. . . . . . . . . . . . . . 225 Be ne lux................................................................................................ . . . . . . . . . . . . 225 Gre nsov e rle g m e t N e de rl a n d................................................................ . . . . . . . . . . . . . 225

5.4.2 Europese Dienstenrichtlijn..................................................................................................................... 226 5.4.3 Omzetting richtlijnen........................................................................................................................... 226 5.4.4 Raad van Europa.................................................................................................................................. 226 Nie t be noe ming burg e m e e s t e rs i n de ra n d.. ............................................. . . . . . . . . . . . . 226 Opg e v olg de the m a ’s i n de a m bt e l i jk e w e rk g roe pe n . ................................ . . . . . . . . . . . . . 226 Strate g ie inzake i n n ov a t i e e n g oe d be s t uur op l ok a a l n i v e a u – E urope e s l a b el.. . . . . . . 226

5.4.5 Regionale en lokale financiering............................................................................................................. 227 Jaarlijkse E urom on e yc on fe re n t i e ............................................................ . . . . . . . . . . . . 227 E U - Frans v oorz i t t e rs c h a p – S e m i n a ri e ov e r de l ok a l e fi n a n c i ë n ............. . . . . . . . . . . . . . 227

5.4.6 Stedenbeleid.......................................................................................................................................... 227 Onde rste uning v a n de s t e de n i n z a k e E uropa . .......................................... . . . . . . . . . . . . 227 Opv olg ing v an E urope s e m i dde l e n s t rom e n e n E urope s e on t w i k k e l i n g e n ... . . . . . . . . . . . . . 228

5.4.7 Inburgering en integratie...................................................................................................................... 228 Catalonië ............................................................................................ . . . . . . . . . . . . . 228 Que be c................................................................................................ . . . . . . . . . . . . 228 E urope se same nw e rk i n g . ...................................................................... . . . . . . . . . . . . . 228 Inte rnationale in i t i a t i e v e n v oor 2 0 0 9 . .................................................... . . . . . . . . . . . . 228 Deel 5 Adresbestanden.................................................................................................................................................................231

Inhoudsopgave

INDE X

aanvullende personenbelasting 13, 35, 70, 73, 76, 78, 80, 81, 82, 83, 87 B

balans 5, 13, 100, 104, 105, 111, 112, 113, 114, 115, 117, 118, 119, 126, 132 belasting 12, 13, 152, 153, 156, 177, 178, 209, 219 brandweer 14, 94 budget 6, 14, 15, 68, 70, 107, 108, 145, 154, 155, 156, 158, 161, 162, 163, 177, 178, 192, 195, 197, 201, 204, 205, 217, 227 burgemeester 8, 58, 158, 226 C

clusterindeling 3, 5, 12, 16, 17, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48 college van burgemeester en schepenen 12, 33, 60, 61, 63, 158, 186 D

deputatie 16, 110, 186 dienstverlenende vereniging 27, 28 E

eredienst 15, 18, 27, 36, 175, 176, 191, 209, 211, 215, 222 F

fonds 13, 70, 72, 73, 80, 88, 89, 124, 192, 208, 211, 216, 227, 228

gemeentefonds 5, 13, 18, 68, 70, 73, 75, 80, 89, 100, 103, 107, 108, 109, 122, 191, 192, 211, 216, 221 gemeenteraad 12, 33, 59, 62, 63, 107, 154, 155, 157, 158, 161, 165, 172, 211, 212, 218, 226 I

inburgering 3, 5, 6, 7, 8, 9, 14, 15, 17, 21, 23, 37, 133, 134, 136, 200, 201, 202, 203, 204, 208, 209, 212, 215, 216, 217, 221, 224, 228, 233 integratiecentrum 12, 22, 37, 97, 200, 205 integratiedienst 12, 22, 37, 98, 200, 205 intergemeentelijk samenwerkingsverband 28, 29 interlokale vereniging 27 inwoner 13, 50, 64, 68, 74, 76, 83, 88, 89, 107, 108, 110, 140, 141, 223 J

jaarrekening 5, 6, 13, 14, 100, 111, 114, 119, 157, 160, 161 K

kadastraal inkomen 86, 124 N

nieuwkomer 14, 21, 37, 133, 134, 135, 137, 202, 203, 204, 212, 215, 224

INDE X 11

OCMW-raad 12, 13, 33, 61, 63, 65, 99, 107, 157, 158 OCMW-vereniging 5, 13, 14, 27, 31, 32, 33, 175 onthaalbureau 6, 12, 13, 37 opcentiemen op de onroerende voorheffing 6, 13, 14, 70, 74, 76, 80, 83, 84, 85, 86, 87, 117, 121, 123, 124 opdrachthoudende vereniging 14, 27, 29, 30, 126, 127, 128, 130 P

personeel 3, 5, 6, 7, 13, 14, 15, 19, 70, 72, 74, 80, 90, 92, 93, 94, 97, 102, 109, 116, 125, 130, 142, 145, 146, 149, 150, 151, 164, 165, 167, 168, 170, 171, 172, 173, 174, 179, 180, 181, 185, 191, 192, 193, 216, 221, 222, 234 personeelskosten 14, 72, 97, 114, 119 politie 12, 14, 27, 36, 68, 70, 71, 72, 94, 140, 141, 142, 143, 144, 145 projectvereniging 27 provincieraad 13, 18, 33, 110, 124, 186, 211, 212, 216 R

resultatenrekening 5, 13, 100, 102, 104, 105, 106, 111, 112, 113, 114, 116, 119 RSZPPO 94

schuld 72, 74, 100, 101, 104, 105, 112, 113, 114, 115, 118, 119, 125 schuldevolutie 5, 18, 20, 100, 104, 114, 118 stadsvlucht 195 stedenfonds 15, 191, 194, 195, 196, 211, 212, 216, 228 V

voorzitter gemeenteraad 62, 218

Lijst

Inhoudsopgave

va n

t a b e ll e n ,

grafieken

kaarten

Hier vindt u een overzicht van alle tabellen, grafieken en kaarten die zijn opgenomen in deze publicatie. Het Vlaamse overheidslandschap

- Dienstverlenende verenigingen - Opdrachthoudende verenigingen - OCMW-verenigingen - OCMW-verenigingen doorheen de legislatuur - Oprichting en statutenwijziging OCMW-verenigingen - Autonome gemeentebedrijven - Autonome provinciebedrijven - Verzelfstandigde agentschappen, opgericht door een gemeente of provincie - Een- en meergemeentepolitiezones per provincie - Politiezones in kaart gebracht (kaart) - Erkende geloofsgemeenschappen doorheen de legislatuur - Integratiecentra - Integratiediensten - Onthaalbureaus Vergelijken van gemeenten aan de hand van een clusterindeling

- Indeling gemeenten in clusters - Indeling gemeenten in clusters (kaart) Gemeenten

- Aandeel 75-plussers - Top 10 van gemeenten met het kleinste aandeel 75-plussers - Top 10 van gemeenten met het grootste aandeel 75-plussers - Aandeel 85-plussers - Top 10 van gemeenten met het kleinste aandeel 85-plussers - Top 10 van gemeenten met het grootste aandeel 85-plussers - Interne vergrijzing - Top 10 van gemeenten met het kleinste aandeel interne vergrijzing - Top 10 van gemeenten met het grootste aandeel interne vergrijzing - Grijze druk - Top 10 van gemeenten met de kleinste grijze druk - Top 10 van gemeenten met de grootste grijze druk - Afhankelijkheidsratio - Top 10 van gemeenten met de kleinste afhankelijkheidsratio - Top 10 van gemeenten met de grootste afhankelijkheidsratio - Doorstromingscoëfficiënt - Top 10 gemeenten met de kleinste doorstromingscoëfficiënt - Top 10 gemeenten met de grootste doorstromingscoëfficiënt - Benoeming burgemeesters in 2008 - Leeftijd van de gemeentelijke mandatarissen (grafiek) - Vrouwen in de gemeenteraad (kaart) - Vrouwen in college van burgemeester en schepenen en vrouwelijke burgemeesters (kaart) - Burgemeester is geen voorzitter van de gemeenteraad (kaart) - OCMW-voorzitter maakt deel uit van het college van burgemeester en schepenen (kaart) - Vrouwelijke aanwezigheid in de gemeentelijke organen doorheen de legislatuur - Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie

Lijst

va n

t a b e ll e n ,

grafieken

kaarten 13

- Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de gemeenten - Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de districten - Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de OCMW’s van de 6 randgemeenten en Voeren - Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de provincies - Verdeling ontvangstenposten (grafiek) - Verdeling uitgavenposten (grafiek) - Evolutie ontvangsten, uitgaven en resultaat eigen dienstjaar in de jaarrekeningen 2000 tot 2006 van de gemeenten - Budgetten doorheen de legislatuur - Decretale en reële evolutie van het Gemeentefonds - Opdeling van de gemeentebelastingen (grafiek) - Opdeling van de eigen gemeentebelastingen in categorieën (grafiek) - Gemeentelijke belastingen en retributies met een opbrengst van meer dan 10 miljoen euro (grafiek) - Evolutie aanslagvoet aanvullende personenbelasting van 1995 tot 2008 per provincie (grafiek) - Aanslagvoet aanvullende personenbelastingen in de gemeenten (kaart) - Evolutie aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing van 1995 tot 2008 per provincie (grafiek) - Opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten (kaart) - Aanvullende personenbelasting en opcentiemen op de onroerende voorheffing doorheen de legislatuur - Inkomsten uit belastingen en fondsen per inwoner en ten opzichte van het totaal van de ontvangsten - Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in voltijds equivalenten) - Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in koppen) - Verdeling naar statuut bij de verschillende types werkgevers (grafiek) - Verhouding man/vrouw bij de verschillende types werkgever (grafiek) - Verhouding man/vrouw in relatie tot de arbeidsprestatieregeling (grafiek) - Personeel tewerkgesteld in de integratiesector doorheen de legislatuur OCMW’s

- Vrouwen in de OCMW-raad (kaart) - Vrouwelijke OCMW-voorzitsters (kaart) - Samenstelling van de activa van de OCMW’s (grafiek) - Samenstelling van de passiva van de OCMW’s (grafiek) - Kostenstructuur van de OCMW’s (grafiek) - Overzicht werkingskosten (grafiek) - Opbrengstenstructuur van de OCMW’s (grafiek) - Schuldevolutie 2003-2005 bij de OCMW’s - Schuldevolutie 2003-2005 bij de OCMW’s (grafiek) - Balans OCMW’s - Resultatenrekening OCMW’s - Middelen voor het OCMW uit het Gemeentefonds en gemeentelijke bijdragen aan het OCMW en middelen voor het OCMW per inwoner - Middelen voor het OCMW uit het Gemeentefonds en gemeentelijke bijdragen aan het OCMW en middelen voor het OCMW per inwoner doorheen de legislatuur Provincies

- Aantal inwoners in de verschillende provincies - Man-vrouwverhouding in de provincieraad en deputatie

Lijst

Inhoudsopgave

va n

t a b e ll e n ,

grafieken

kaarten

- Jaarrekeningen van de provincies - Overzicht activa (grafiek) - Overzicht passiva (grafiek) - Overzicht kosten van de provincies (grafiek) - Overzicht werkingskosten (grafiek) - Overzicht opbrengsten (grafiek) - Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies - Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies (grafiek) - Evolutie van de personeelskosten (grafiek) - Provinciebudgetten 2008 - Verdeling ontvangstenposten (grafiek) - Verdeling uitgavenposten (grafiek) - Soorten provinciebelastingen - Soorten provinciebelastingen doorheen de legislatuur - Evolutie opcentiemen op de onroerende voorheffing van 1992 tot 2009 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

- FinanciĂŤle kerngegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen - Personeelsgegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen Inburgering

- CategorieĂŤn van instroom - Instroom meerderjarigen tussen 2005 en 2008 - Instroom volgens doelgroep in 2008 - Instroom volgens leeftijd - Verdeling meerderjarige nieuwkomers naar nationaliteit top 15 in 2008 - Verdeling meerderjarige nieuwkomers EU+/niet-EU+ in 2007 - Aantal aanmeldingen per onthaalbureau in 2008 - Aanmeldingen van meerderjarigen tussen 2005 en 2008 - Leeftijd aanmelders in 2008 - Aantal contracten per onthaalbureau in 2008 - Verdeling inburgeringscontracten afgesloten in 2008: nieuwkomers/oudkomers - Aantal contracten tussen 2005 en 2008 - Verdeling inburgeringscontracten afgesloten in 2008: EU+/niet-EU+ - Top 10 EU+ en top-10 niet-EU+ bij contracten afgesloten in 2008 - Verdeling verplicht en rechthebbend bij de afgesloten contracten in 2008 in het Vlaamse Gewest - Aantal attesten tussen 2005 en 2008 - Percentage contracten afgesloten in 2006 dat geleid heeft tot een attest Politiezones

- Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner - Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner (grafiek) - Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner doorheen de legislatuur - Personeelsbezetting in de politiezones Brandweerkorpsen

- Personeelsaantallen in de brandweerkorpsen

Lijst

va n

t a b e ll e n ,

grafieken

kaarten 15

Bestuurlijk toezicht

- Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel - Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over belastingen en retributies - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over het budget - Goedkeuring van de gemeenterekeningen - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over financiën (exclusief belastingen en retributies en budgetten) - Goedkeuring van de OCMW-rekeningen - Gegevens over OCMW-audit - Schorsing en vernietiging van de begrotingen van de politiezones - Schorsing en vernietiging van de rekeningen van de politiezones - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over personeelsformaties - Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel - Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de personeelsformaties - Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel - Onteigeningen Klachten

- Klachten over gemeenten en gewone gemeentebedrijven, exclusief financiën en personeel - Klachten over OCMW’s, exclusief klachten over personeel en financiën - Klachten over autonome gemeente- en provinciebedrijven, politiezones en OCMW-verenigingen - Klachten over erediensten - Klachten over het financiële beleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven - Klachten over het personeelsbeleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven - Beroepscommissie voor Tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel - Beroepscommissie voor Tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel – preventieve schorsing - Overzicht beroepen ingediend in 2008 bij de Beroepscommissie voor Tuchtzaken - Klachten over het personeelsbeleid in de OCMW’s - Zware tuchtstraffen bij het personeel van OCMW’s - Beroepen tegen ontslag na negatieve evaluatie of negatieve evaluatie (wettelijke graden) - Beroep tegen ontslag na negatieve evaluatie voor de OCMW’s - Tuchtmaatregelen tegen OCMW-personeel - Klachten over het personeelsbeleid in de provincies Parlementaire vragen

- Overzicht parlementaire vragen Stedenbeleid en inburgering

- Stedenfonds - Stadscontracten met stadsspecifieke projecten - Experimentele projectsubsidies - Standplaatsen op residentiële woonwagenterreinen - Standplaatsen op doortrekkersterreinen Vormingscentrum voor lokale besturen

- Actualiteitsvorming - Basisvorming

Lijst

Inhoudsopgave

va n

t a b e ll e n ,

grafieken

kaarten

Tabellen op de website

www.binnenland.vlaanderen.be Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur vindt u nog uitgebreidere statistische gegevens dan in deze publicatie. De site bevat tabellen met gegevens per bestuur, bijvoorbeeld voor elk van de 308 gemeenten in Vlaanderen. In de papieren publicatie van het jaarbeeld worden van diezelfde tabellen enkel de samenvattende gegevens opgenomen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door de gegevens per bestuur te totaliseren per cluster van gemeenten of te totaliseren voor alle gemeenten in een bepaalde provincie. Alle tabellen op de site zijn opgenomen in excelformaat. Dit laat u toe om zelf verder aan de slag te gaan met de gegevens. De tabellen op de site vindt u terug op www.binnenland.vlaanderen.be bij de rubriek statistieken, links onderaan. In het jaarbeeld worden bij sommige tabellen de gemeenten onderverdeeld in clusters van gelijkaardige gemeenten. De clustermethode die hiervoor gebruikt is, is ontwikkeld door DEXIA1. Daarnaast bestaan er nog andere clustermethodes. Op de site is een tabel opgenomen met de indeling van de gemeenten in Vlaanderen volgens andere clustermethodes. De besturen kunnen aan de hand van deze tabel zich vergelijken met gelijkaardige gemeenten op basis van een andere clustermethode. Hieronder vindt u een overzicht van de clusterindelingen, die u terugvindt op de site. VRIND-classificatie: ruimtelijke indeling op basis van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen met opsplitsing van het buitengebied op basis van het Strategisch Plan Ruimtelijke Economie waarbij het ruraal overgangsgebied en het ruraal gebied als platteland wordt geclassificeerd. Meer info: http://aps.vlaanderen.be/statistiek/publicaties/stat_Publicaties_vrind.htm Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen: indeling in acht gebieden op basis van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Meer info: http://www.ruimtelijkeordening.be De Vlaamse Rand rond Brussel: de Vlaamse Rand rond Brussel vormt geen bestuurlijke administratieve eenheid. Omwille van haar ligging rond het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest neemt deze regio echter op meerdere vlakken een bijzondere positie in. De Vlaamse Rand wordt hier omschreven als de 19 gemeenten die aan het grondgebied van het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest grenzen en/of aan één van de zes faciliteitengemeenten. In alfabetische orde zijn dit de gemeenten Asse, Beersel, Dilbeek, Drogenbos, Grimbergen, Hoeilaart, Kraainem, Linkebeek, Machelen, Meise, Merchtem, Overijse, Sint-Genesius-Rode, Sint-Pieters-Leeuw, Tervuren, Vilvoorde, Wemmel, Wezembeek-Oppem en Zaventem. Van deze negentien gemeenten behoren er achttien tot het arrondissement Halle-Vilvoorde; enkel Tervuren behoort tot het arrondissement Leuven. Alle gemeenten van de Vlaamse Rand maken deel uit van het Nederlandse taalgebied van België. Voor zes randgemeenten, namelijk Drogenbos, Kraainem, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode, Wemmel en WezembeekOppem, voorziet de taalwetgeving in een aparte taalregeling met de toekenning van zogenaamde taalfaciliteiten. Een gemeente met taalfaciliteiten voert haar bestuur in de taal van het taalgebied waartoe ze behoort, maar ze moet

Dessoy, A. 2007. Sociaaleconomische typologie van de gemeenten. In tijdschrift Lokale financiën, augustus 2007.

17 in haar dienstverlening aan het publiek de andere erkende taal dan de taal van het taalgebied gebruiken op verzoek van de betrokkene. Daarnaast kan in een gemeente met faciliteiten op verzoek van zestien gezinshoofden per gemeente volgens de wet van 2 augustus 1963 kleuter- en lager onderwijs voor Franstalige kinderen worden ingericht. Centrumsteden: het stedenbeleid van de Vlaamse overheid is in hoofdorde gericht op de grootsteden Antwerpen en Gent, de regionale steden Aalst, Brugge, Hasselt, Genk, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende, Roeselare, SintNiklaas en Turnhout en de Vlaamse Gemeenschapscommissie, die optreedt als bevoegde instelling voor het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad. Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be - tabel met verdeling van de gemeenten in de verschillende clusterindelingen Thema “ Evoluties over de legislatuur heen”

Het centrale thema van het jaarbeeld 2008 is “0ntwikkelingen in het binnenlands bestuur over de afgelopen jaren van de legislatuur”. Voor verschillende gegevens gaan we na of er markante schommelingen zijn in de periode 2004 (startjaar van de huidige legislatuur) tot eind 2008. Indien we merken dat er effectief schommelingen in de gegevens op te tekenen zijn, gaan we na of die schommelingen samen hangen met genomen beleidsbeslissingen. Binnenlands Bestuur

Bij de start van de legislatuur heeft de minister een beleidsnota Binnenlands Bestuur 2 opgesteld. Hierin geeft hij de hoofdlijnen van het beleid aan dat hij wil realiseren doorheen de hele legislatuur. De beleidsnota bevat 8 strategische beleidsdoelstellingen. Het gaat om: - organisatie van de lokale en provinciale verkiezingen in 2006 - realiseren van een moderne regelgeving voor de organisatie en werking van de lokale besturen en provincies - creëren van een voldoende financieel draagvlak voor elk lokaal bestuur - de lokale fiscaliteit inzetten als sturingsinstrument voor het lokale beleid - zorgen voor een sterk politiek en administratief management - ontwikkelen van een specifiek beleid gericht op de bestuurskracht van de kleinere gemeenten - samenspraak tussen Vlaanderen en zijn lokale besturen en stroomlijning van regelgeving en procedures wat moet leiden tot een vermindering van administratieve lasten - de administratie heroriënteren naar meer coaching en ondersteuning Doorheen de hele publicatie wordt aangegeven in welke mate uit de statistische gegevens blijkt dat deze strategische doelstellingen gerealiseerd werden. Daartoe wordt bij verschillende onderdelen van de publicatie niet enkel cijfermateriaal van het afgelopen jaar aangeboden, maar publiceren we ook tijdsreeksen voor de jaren 2004 tot en met 2008. We geven daarbij telkens aan welke tendensen over de jaren heen naar voor komen en gaan na of die trends kunnen gerelateerd worden aan genomen beleidsmaatregelen. Hieronder vindt u een overzicht van de beleidsmaatregelen, die gedurende deze legislatuur genomen werden binnen elk van de 8 strategische doelstellingen. Het overzicht loopt tot september 2008. Organisatie van de lokale en provinciale verkiezingen in 2006

- decreten op de lokale en provinciale verkiezingen, uitvoeringsbesluiten, omzendbrieven, begeleiding besturen bij toepassing ervan

Beleidsnota 2004 – 2009 Binnenlands Bestuur, Marino Keulen, Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Stedenbeleid, Wonen en Inburgering, zie ook www.binnenland.vlaanderen.be, bij de rubriek publicaties

Inhoudsopgave

- samenwerkingsakkoord met andere gewesten voor verder gebruik van automatische stemsystemen - website verkiezingen www.vlaanderenkiest.be - modelformulieren voor de organisatie van de verkiezingen - praktische organisatie van de verkiezingen voor de gemeente- en provincieraden in oktober 2006 - informatieverstrekking aan burger en bestuur via website, tijdschrift BinnenBand, elektronische nieuwsbrief Binnenland Verkiezingen - oprichting Raden voor Verkiezingsbetwistingen Na de verkiezingen van 8 oktober 2006 - aanmaken en publiek toegankelijk stellen van de lokale mandatendatabank - organisatie van een introductieprogramma voor de nieuw gekozen lokale mandatarissen (gemeenten en OCMWâ€™s) - onderzoek naar een nieuw elektronisch stemsysteem na 2009 Een moderne regelgeving voor de organisatie en werking van de lokale besturen en provincies

Gemeentedecreet - gemeentedecreet, uitvoeringsbesluiten, omzendbrieven en formulieren, begeleiding van de besturen bij toepassing ervan - versoepeld bestuurlijk toezicht Provinciedecreet - provinciedecreet, uitvoeringsbesluiten, omzendbrieven en formulieren, begeleiding besturen bij toepassing ervan - versoepeld bestuurlijk toezicht Decreet en uitvoeringsbesluit organisatie OCMWâ€™s (eerste fase) Evaluatie decreet intergemeentelijke samenwerking - rapport statistische informatie over de intergemeentelijke samenwerking Decreet begraafplaatsen en lijkbezorging - omzendbrieven met toelichting bij toepassing van het decreet - uitvoeringsbesluiten omtrent de organisatie, inrichting en beheer van de begraafplaatsen en crematoria en omtrent de bepaling van de voorwaarden waaraan een doodskist of ander lijkomhulsel moet beantwoorden - begeleiden van de besturen bij de toepassing ervan Decreet organisatie en werking van erkende erediensten - omzendbrieven met toelichting bij de toepassing van het decreet erediensten - uitvoeringsbesluit erkenningcriteria voor de eredienstinstellingen - uitvoeringsbesluiten ontwikkeling financieel instrumentarium eredienstinstellingen - begeleiding besturen bij toepassing ervan - erkenningen van islamitische en protestantse geloofsgemeenschappen CreĂŤren van een voldoende financieel draagvak voor elk lokaal bestuur

- toepassing groeivoet van 3,5% voor het Gemeentefonds, het Provinciefonds en het Stedenfonds - lokaal pact met de gemeenten en schuldovername a rato van 100 euro per inwoner - Eliacompensatie De lokale fiscaliteit inzetten als sturingsinstrument voor het lokale beleid

- coaching en ondersteuning door het Agentschap voor Binnenlands Bestuur inzake de problematiek van de lokale fiscaliteit

19 Zorgen voor een sterk politiek en administratief management

- besluit rechtspositieregeling voor het personeel van de gemeenten en provincies - begeleiding van de lokale besturen bij de invoering van de nieuwe rechtspositieregeling - besluit statuut van lokale en provinciale mandatarissen - afsluiten van een sectoraal akkoord 2008-2013 Profilering Vlaams karakter van de lokale besturen en bestuurskracht van de kleinere gemeenten

- omzendbrief met instructies inzake de interpretatie van de omzendbrieven Peeters/Martens na de arresten van 23 december 2004 van de Raad van State (cf. aanvullende regeerverklaring) - inschrijving in gemeente- en OCMW-decreet van de verplichte kennis van het Nederlands voor uitvoerende mandatarissen (cf. aanvullende regeerverklaring) - aanwijzing expert inzake de juridische mogelijkheden tot vernederlandsing van het straatbeeld (cf. aanvullende regeerverklaring) - rapport van de aangestelde expert inzake de vernederlandsing van het straatbeeld - Task force Vlaamse Rand Samenspraak tussen Vlaanderen en zijn lokale besturen en stroomlijning van regelgeving en procedures wat moet leiden tot een vermindering van administratieve lasten

Verminderen van de planlasten voor de lokale besturen - inventaris planlasten voor de gemeenten en onderzoek naar doelmatigheid van de verschillende planlasten - onderzoek inzake vermindering van de planlasten (toegewezen aan Instituut voor de Overheid) Administratieve sancties en bestrijding van overlast - start onderzoek en inventaris van strafbepalingen opgenomen in de Vlaamse regelgeving - onderzoek naar de opportuniteit en mogelijke overdracht naar de gemeenten - afronding onderzoek inzake de strafbepalingen, opgenomen in de Vlaamse regelgeving met inbegrip van de opportuniteit inzake overdracht naar de gemeenten De administratie heroriĂŤnteren naar meer coaching en ondersteuning

Vormingscentrum voor lokale besturen - ondersteuning van basisvorming voor ambtenaren, topambtenaren en mandatarissen van lokale besturen - actualiteitsvorming Hervorming van de administratie - oprichting Agentschap voor Binnenlands Bestuur - omvorming van de Hoge Raad voor Binnenlands Bestuur tot een Vlaamse Adviesraad voor Bestuurszaken Een ondersteunende administratie - beschikbaarheid als aanspreekpunt voor vragen van lokale besturen - versterken van het agentschap als kenniscentrum voor de lokale besturen - communicatiekanalen, zoals de website, een elektronische nieuwsbrief en het tijdschrift BinnenBand - het ondersteunen, via het vormingscentrum, van gerichte vorming - publicatie jaarbeeld van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur - publicatie rapport intergemeentelijke samenwerking - publicatie modelreglementen

Inhoudsopgave

Stedenbeleid

Verhogen van de leefbaarheid van de steden en dit zowel op stadsniveau als op wijkniveau - opvolging beleidsovereenkomsten Stedenfonds 2003–2007 - afsluiten en opvolgen van de beleidsovereenkomsten 2008 – 2013 - organisatie van de visitatiecommissie Stedenfonds 2005 en opvolging van de aanbevelingen en bevindingen - ondersteuning Stadsvernieuwingsprojecten o tweede oproep: goedkeuring van 9 projectsubsidies en 6 conceptsubsidies. o derde oproep: voorzien in de meerjarenbegroting van een bedrag van ongeveer 30 miljoen voor de periode 2007–2009 o definitieve goedkeuring van 3 projectsubsidies, voorlopige selectie van 12 projectsubsidies en toekenning van conceptsubsidie aan 10 projecten - wijziging decreet houdende de ondersteuning van Stadsvernieuwingsprojecten van 22 maart 2002: gewijzigd bij de decreten van 19 december 2003, 24 december 2004 en 22 december 2006 - uitvoeringsbesluit betreffende de subsidiëring Stadsvernieuwingsprojecten van 16 maart 2007 waardoor de stadsprojecten meer kwaliteitsvol begeleid worden (het uitvoeringsbesluit van 5 juli 2002, gewijzigd bij de besluiten van de Vlaamse Regering van 13 juni 2003 en 19 maart 2004 werd opgeheven) - start van een onderzoek naar de mogelijke implementatie van JESSICA in Vlaanderen Verhogen van het samenleven in diversiteit en versterken van het democratisch draagvlak in de steden - oprichting van een “Werkgroep Participatie” op 15 juni 2007 met als doel het versterken van de lokale besturen in hun competentie inzake participatief bestuur, samen met de steden - aanbevelingen participatie - het ondersteunen van projecten vanaf 2007 die uitmunten door hun originaliteit of hun innovatief karakter op het vlak van stedelijkheid en die kaderen binnen de doelstellingen van het stedenbeleid Verhogen van de kwaliteit van het bestuur in de steden - de actualisatie 2006, de verdere ontwikkeling via onderzoeksopdrachten en bekendmaking van de Stadsmonitor als beleidsinstrument voor de steden bij het maken van hun strategische keuzes - onderzoek (2007-2008) naar gepaste strategische managementmodellen (SBOV) voor de 13 centrumsteden - voorzien in coaching stadsprojecten (besluit Vlaamse Regering van 16 maart 2007) en organisatie Masterclass Stadsprojecten Verhogen van de positieve beeldvorming van de steden - communicatiecampagnes: 2006 fotowedstrijd, communicatiecampagne 2007 “Nomineer je favoriete plekje” - uitreiking Thuis in de stadprijs 2004, 2005, 2006, 2007 - organisatie van het pilootproject Stadsklassen 2007-2009, dat praktische info en inspiratie moet bieden aan andere steden om ook Stadsklassen te organiseren Sterkere steden door samenwerking op verschillende bestuursniveaus - overleg met de steden, VGC en VVSG bij de ontwikkeling van de acties stedenbeleid. Uitbouw van het partnerschap - samenwerking met het Kenniscentrum Vlaamse steden vanaf 2007. sluiten van samenwerkingsprotocol in 2008 - beslissing Vlaamse Regering tot opmaak van Stadscontracten - (20 juli 2006) waarmee de Vlaamse Regering aangeeft integraal te willen werken en als één Vlaamse Regering naar buiten treedt - afsluiten van de Stadscontracten met de 13 centrumsteden (14 december 2007) - samenwerking met het federale niveau in het kader van de Interministeriële Conferentie Huisvesting en stedenbeleid

21 - het invullen van een de prioriteit “Stedelijke Ontwikkeling” in het operationeel programma voor de besteding van de EFRO-fondsen 2007–2013 - onderschrijven van het Charter van Leipzig, JESSICA-onderzoek Inburgering

De doelgroep van het inburgeringsbeleid - de doelgroep is uitgebreid: naast nieuwkomers behoren nu oudkomers en bedienaars van erediensten tot de doelgroep - naast vreemdelingen behoren ook Belgen, geboren buiten België van wie minstens één van de ouders buiten België is geboren, tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid - volgende inburgeraars behoren tot de prioritaire categorieën voor het primaire inburgeringstraject: ❍❍ verplichte inburgeraars ❍❍ oudkomers die van een leefloon of maatschappelijke dienstverlening leven ❍❍ oudkomers die leven van een wachtuitkering ❍❍ huurders en kandidaat-huurders van een sociale woning in Vlaanderen ❍❍ ouders van leerplichtige en schoolgaande kinderen - er is een uitbreiding van de groep van verplichte inburgeraars. Volgende personen kunnen nu ook verplicht worden een inburgeringstraject te volgen: ❍❍ Belgen en hun familieleden ❍❍ bedienaars van erediensten ❍❍ asielzoekers zijn enkel verplicht tot het volgen van een cursus maatschappelijke oriëntatie ❍❍ verplichte inburgeraars die beroepsmatig werkzaam zijn, kunnen een afwijking van de inburgeringsplicht verkrijgen - inburgeraars die beroepsmatig werkzaam zijn, kunnen een flexibel inburgeringstraject krijgen dat toelaat werk en inburgering te combineren Aanbod en subsidiëring - er is een behoeftedekkend aanbod aan inburgeringstrajecten Het vormingsaanbod: - er is een eindverslag van een commissie ter invulling van de cursus maatschappelijke oriëntatie waarin de gemeenschappelijke waarden en normen van het samenleven in diversiteit gedefinieerd staan - het aantal uren maatschappelijke oriëntatie is bepaald - er zijn nieuwe einddoelen voor het vormingsprogramma maatschappelijke oriëntatie - onthaalbureaus werken met een gediversifieerd aanbod maatschappelijke oriëntatie: maatschappelijke oriëntatie voor hoog- of laaggeschoolden en flexibele lesmomenten - inburgeraars worden door het onthaalbureau ondersteund bij de gelijkschakeling van hun buitenlands diploma - samen met de minister bevoegd voor onderwijs werden de wachtlijsten voor NT2 weggewerkt - het inburgeringsbeleid en inwerkingsbeleid zijn op elkaar afgestemd Professionalisering van de onthaalbureaus - het cliëntvolgsysteem is uitgegroeid tot de Kruispuntbank Inburgering (momenteel is er een elektronische gegevensuitwisseling tussen onthaalbureaus, Huizen van het Nederlands, aanbodverstrekkers NT2 en de VDAB en VMSW) - er werd een procedurehandboek uitgeschreven zodat de registratie van inburgeringstrajecten in het cliëntvolgsysteem door alle onthaalbureaus op uniforme wijze wordt ingevoerd - het Vlaams Minderhedencentrum is het ondersteuningscentrum voor de onthaalbureaus - er is een uniforme methode Maatschappelijke Oriëntatie uitgewerkt, inclusief handboek - de verschillende Onthaalbureaus Inburgering werken met een uniforme huisstijl

Inhoudsopgave

Lokale besturen - Gemeenten worden ondersteund in hun informatie- en doorverwijzingsopdracht Maatschappelijke valorisatie - Jaarlijks is er een Dag van de Inburgeraar - de gemeenschappelijke huisstijl voor de onthaalbureaus verhoogt de herkenbaarheid van het inburgeringsbeleid Het secundaire traject - er is een protocol met de ministers bevoegd voor Werk en Economie dat het secundaire traject regelt voor personen met een professioneel perspectief richting werknemerschap en zelfstandig ondernemerschap Diversiteit

Initiatieven ter versterking van het inburgeringsbeleid (“managers van diversiteit”) - in 2006, 2007 en 2008 is er een projectoproep “managers van diversiteit” gelanceerd voor 5 miljoen euro Audit van de diversiteitssector - de Inspectie van Financiën heeft een audit uitgevoerd bij de integratiecentra en –diensten ter voorbereiding van het nieuwe decreet - de aanbevelingen van de Inspectie van Financiën worden meegenomen bij het uitwerken van een wijzigingsdecreet Aanpassing van de overeenkomsten met integratiecentra en –diensten aan de nieuwe accenten in het beleid - nieuwe overeenkomsten 2006-2008 tussen de Vlaamse Regering en de lokale integratiediensten - aanpassing voor de periode 2006-2008 van de overeenkomsten 2003-2008 tussen de Vlaamse Regering en de integratiecentra (5 provinciale, 2 lokale en één regionaal integratiecentrum in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) aan de beleidsmatige en maatschappelijke ontwikkelingen - sluiten van een nieuwe overeenkomst met het Vlaams Minderhedencentrum vanaf 1 januari 2007. Vanaf 2007 zal het Vlaams Minderhedencentrum zowel de diversiteitssector als de inburgeringssector ondersteunen en de linken tussen beide sectoren mee verzekeren - er worden 10 nieuwe integratiediensten erkend - er is een inventaris opgemaakt van de effectmetingen in de convenanten en omgevingsanalyses van de integratiediensten en –centra - in 2008 start een onderzoeksproject om een instrumentarium te ontwikkelen voor de monitoring van het lokale integratiebeleid Selectie en opvolging van experimentele projectsubsidies - er zijn tijdens de periode 2004-2007 o.a. subsidies aan volgende projecten toegekend: Trefmedia van het Minderhedenforum (met de bedoeling om een structurele vertaling te krijgen in het medialandschap), Richtingwijzer sociale cohesie van het Vlaams Minderhedencentrum (een praktijkgids als concreet werkinstrument voor lokale besturen, maatschappelijke voorzieningen en middenveldorganisaties) en ‘Activeren en ondersteunen van gemeenten m.b.t. woonwagenterreinen’ van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) - in 2008-2009 voert de VVSG een experimenteel project uit om haar rol uit te klaren inzake de ondersteuning van lokale besturen bij het etnisch-cultureel diversiteitsbeleid

23 Realisatie van voldoende en degelijke legale woonwagenterreinen - de woonwagen werd principieel als volwaardige woonvorm erkend en kreeg in 2004 een vertaling in het decreet betreffende de Vlaamse Wooncode: de definitie van de woonwagen werd opgenomen in de Vlaamse Wooncode en ‘het verbeteren van de woonsituatie van de bewoners van woonwagens’ werd als een van de doelstellingen van het Vlaams woonbeleid toegevoegd - er zijn in totaal 33 gemeentelijke residentiële woonwagenterreinen en het totale aantal standplaatsen neemt toe tot 501 standplaatsen: in vergelijking met de periode 1997-2003, waar er 29 standplaatsen zijn bijgekomen (van 387 naar 416 standplaatsen), zijn er in de periode 2004-2008 bijna 3 maal zoveel standplaatsen (concreet 85 standplaatsen) gecreëerd (van 416 naar 501 standplaatsen) - in afwachting van de realisatie van voldoende doortrekkersterreinen, worden de provincies en gemeenten jaarlijks in de zomerperiode via een omzendbrief aangespoord om pleisterplaatsen te voorzien waar doortrekkende woonwagenbewoners voor een beperkte periode van enkele weken met hun woonwagens kunnen staan Coördinatie van het inburgeringsen diversiteitsbeleid

- uitvoering en actualisering strategisch plan ICEM: input voor het aanpassingsdecreet (ICEM staat voor Interdepartementale Commissie Etnisch-culturele Minderheden) - er is een transparante selectieprocedure opgesteld in het kader van het Impulsfonds voor het Migrantenbeleid - er is een betere opvolging van de projecten in het kader van het Impulsfonds voor het Migrantenbeleid - onderzoek ‘Het Impulsfonds voor het Migrantenbeleid, een evaluatie’: een evaluatie van het Federale Impulsfonds aan Nederlandstalige zijde is gerealiseerd in 2006 - Steunpunt Gelijke Kansenbeleid: onderzoek en publicatie integratiekaart

Deel 1 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

27 1

Het Vlaamse overheidslandschap

1.1 Lokale en provinciale overheden De lokale en provinciale overheden omvatten een brede waaier van overheidsbesturen, onder andere: • 308 gemeenten • 116 autonome gemeentebedrijven • 10 gemeentelijke extern verzelfstandigde agentschappen • 308 OCMW’s • 63 OCMW-verenigingen • 63 opdrachthoudende verenigingen en 28 dienstverlenende verenigingen • 9 districten (in Antwerpen) • 118 politiezones, waarvan 35 eengemeentezones en 83 meergemeentezones • meer dan 1800 besturen van de erkende erediensten • 5 provincies • 7 autonome provinciebedrijven 2 provinciale extern verzelfstandigde agentschappen in privaatrechtelijke vorm • 4 provinciale intern verzelfstandigde agentschappen Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur (www.binnenland.vlaanderen.be) kunt u de adressen van de gemeenten en OCMW’s in Vlaanderen raadplegen. U vindt er ook de adresgegevens van de Antwerpse districten, de gemeentebedrijven (zowel gewone als autonome), de provinciebedrijven (gewone en autonome), de OCMW-verenigingen, de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen en de provincies.

1.2 Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden Zodra twee of meer gemeenten samen een project willen realiseren of een samenwerkingsverband willen oprichten, moeten zij de regels van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking respecteren. Dit decreet geeft de gemeenten de keuze uit vier mogelijke vormen om samen te werken: • dienstverlenende verenigingen • opdrachthoudende verenigingen • interlokale verenigingen • projectverenigingen De dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen zijn de meest bekende vormen van intergemeentelijke samenwerking. Deze groep bestaat uit de vroegere intercommunales die zich in 2003 hebben aangepast aan het decreet van 6 juli 2001, met uitzondering van een negental gewestgrensoverschrijdende intercommunales. Deze verenigingen staan onder het toezicht van de regeringscommissaris voor de intergemeentelijke samenwerking. De oprichting en de statutenwijzigingen van deze verenigingen moeten goedgekeurd worden door de Vlaamse Regering. Momenteel zijn er 28 dienstverlenende verenigingen actief in Vlaanderen, voornamelijk in de sectoren financiering, streekontwikkeling en sport & recreatie. De doelstellingen van de 63 opdrachthoudende verenigingen situeren zich vooral in de sectoren energie, water en afval.

Interlokale en projectverenigingen zijn bedoeld voor projecten van beperkte duur tussen een klein aantal gemeenten. De oprichting van deze verenigingen moet niet goedgekeurd worden door de Vlaamse Regering. Sinds de inwerkingtreding van het decreet zijn al heel wat interlokale en projectverenigingen opgericht, vooral in de sectoren cultuur, sport en onderwijs. Het zijn voornamelijk de gemeenten uit de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant die zich verenigen in interlokale en projectverenigingen. Cartografische informatie over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen op het web Op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur vindt u een databank met gegevens over dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen, cartografisch voorgesteld. U krijgt een overzicht van welke dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen werken in welke gemeenten en met welke activiteiten ze belast zijn. Informatie over deze verenigingen, zoals adresgegevens, wordt weergegeven. U kunt de informatie raadplegen op het volgende adres: www.binnenland.vlaanderen.be, bij de rubriek intergemeentelijke samenwerking en lokale openbare bedrijven. Vervolgens klikt u op ‘geoloket’.

28 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Dienstverlenende verenigingen zetel financiering BLIJDORP

Dienstverleningscentrum voor personen met een verstandelijke handicap

Buggenhout

FINEA

Financieringsintercommunale voor de energievoorziening in het Antwerpse

Antwerpen

IKA

Investeringsintercommunale voor de gemeenten van de Kempen en het Antwerpse

Malle

FINILEK

Mechelen

FINGEM

Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor de gemeenten verbonden met de distributienetbeheerder Intergem

Aalst

FINIWO

Financieringsintercommunale voor investeringen in West- en Oost-Vlaanderen

Gent

FIGGA

Financieringsintercommunale voor de gemeenten van Gaselwest

Roeselare

sport en recreatie PELT

Dienstverlenende Vereniging Pelt

Overpelt

MAREC

Maaslandse Recreatiecentra

Kinrooi

Intergemeentelijke Zwembaden "Den Ulm" - Maaseik en "De Haeg" - Dilsen-Stokkem

Maaseik

streekontwikkeling IOK

Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen

Geel

IGEMO

Intergemeentelijke vereniging voor ontwikkeling van het gewest Mechelen en omgeving

Mechelen

IGEAN

Dienstverlening - Intercommunale Grondbeleid en Expansie Antwerpen

INTERLEUVEN Intercommunale Maatschappij voor de Ruimtelijke Ordening en de Economisch-Sociale Expansie van het Arrondissement Leuven

Wommelgem Â

Leuven

HAVILAND

Intercommunale Maatschappij voor de Ruimtelijke Ordening en Economisch-Sociale Expansie van het Arrondissement Zellik Halle-Vilvoorde

NOLIMPARK

Intercommunaal Industriepark Noord-Limburg

Overpelt

IML

Intergemeentelijke Vereniging voor Ruimtelijke Ontwikkeling in Limburg (in vereffening)

Hasselt

ICW

Intergemeentelijk Samenwerkingsverband van het Land van Waas

Sint-Niklaas

DDS

Intercommunale Vereniging voor de Ruimtelijke Ordening en de Sociaal-Economische Ontwikkeling van het arrondissement Dendermonde "Dender, Durme en Schelde"

Dendermonde

VENECO

Dienstverlenende vereniging voor ruimtelijke ordening en economische ontwikkeling

Gent

SOLVA

Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor ruimtelijk ordening en socio-economische expansie

ErembodegemAalst

WVI

West-Vlaamse Intercommunale voor Economische Expansie, Huisvestingsbeleid en Technische Bijstand

Brugge

LEIEDAL

Intercommunale Maatschappij voor Ruimtelijke Ordening, Economische Expansie en Reconversie van het Gewest Kortrijk

Kortrijk

IGO Leuven

Intergemeentelijk opbouwwerk arrondissement Leuven

Leuven

SLP

Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Scheldelandschapspark

Brasschaat

ISWA

Intercommunaal SamenwerkingscomitĂŠ van Waterbedrijven

Sint-Niklaas

IMSIR

Intercommunale voor Medico-Sociale Instellingen van de Rupelstreek

Boom

CIPAL

Centrum voor Informatica Provincies Antwerpen en Limburg

Geel

diversen

29 Opdrachthoudende verenigingen zetel afval MIROM-Roeselare Milieuzorg Roeselare en Menen

Roeselare

Hoge Maey

Intercommunale Vereniging Hooge Maey

Antwerpen

IVAREM

Intergemeentelijke Vereniging voor duurzaam Afvalbeheer Regio Mechelen

Mechelen

IBOGEM

Intercommunale voor huisvuilverwijdering van Burcht en omliggende gemeenten

Melsele

ISVAG

Intercommunale voor Slib- en Vuilverwijdering van Antwerpse Gemeenten

Wilrijk

INCOVO

Intercommunale vereniging voor verwijdering van afvalstoffen voor Vilvoorde en omliggende

Vilvoorde

INTERRAND

Intercommunale Vereniging voor de ophaling van afvalstoffen in de gemeenten van de vroegere Â andfederatie Tervuren R

Hoeilaart

INTERZA

Intercommunale vennootschap voor vuilverwijdering voor Zaventem en omliggende gemeenten

Zaventem

Limburg.net

Afvalmaatschappij Limburg

Houthalen-Helchteren

IVAGO

Intergemeentelijke Vereniging voor Afvalbeheer in Gent en Omstreken

Gent

IDM

Intercommunale voor Huisvuilverwerking en Milieuzorg "Durme-Moervaart"

Lokeren

IVM

Intergemeentelijke opdrachthoudende vereniging voor huisvuilverwerking Meetjesland

Eeklo

Mi-Wa

Opdrachthoudende Vereniging voor Huisvuilverwerking 'Midden-Waasland'

Sint-Niklaas

VERKO

Verenigde Kompostbedrijven

Dendermonde

IVLA

Intergemeentelijke Vereniging voor Beheer van Afvalstoffen Vlaamse Ardennen

Oudenaarde

MIROM-Menen

Milieuzorg Roeselare en Menen

Menen

IVIO

Intergemeentelijke Vereniging voor duurzaam milieubeheer voor Izegem en Ommeland

Izegem

IVVO

Intercommunale voor Vuilverwijdering en -verwerking voor de sector Veurne en Ommeland

Veurne

IVBO

Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor Vuilverwijdering en -verwerking in Brugge en ÂOmmeland

Brugge

IVOO

Intergemeentelijke vereniging voor het afvalbeheer voor Oostende en Ommeland

Oostende

IMOG

Intergemeentelijke Maatschappij voor Openbare Gezondheid in het Gewest Kortrijk

Kortrijk

ILVA

Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Land van Aalst voor Milieu

Aalst-Erembodegem

ECOWERF

Intergemeentelijk milieubedrijf Oost-Brabant

Leuven

IGEAN

milieu en veiligheid

Wommelgem

IOK

Afvalbeheer - Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen

crematoria Crematorium ZWV (Psilon)

Intergemeentelijke Vereniging voor Crematoriumbeheer in Zuid-West-Vlaanderen

Kortrijk

IVCA

Intercommunale Vereniging voor Crematoriumbeheer in de Provincie Antwerpen

Wilrijk

Westlede

Intercommunale Vereniging voor Crematoriumbeheer in de Provincie Oost-Vlaanderen

Lochristi

HOFHEIDE

Opdrachthoudende Vereniging voor Crematoriumbeheer in het arrondissement Leuven

Holsbeek

HAVICREM

Vilvoorde

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Opdrachthoudende verenigingen zetel energie / kabel IMEA

Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening Antwerpen

Antwerpen

INTEGAN

Intercommunale voor Teledistributie van het Gewest Antwerpen

Hoboken

IVEG

Intercommunale voor Energie

Hoboken

IVEKA

Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse

Malle

Intergas

Lubbeek

Iverlek

Leuven - Wilsele

Interelectra

Hasselt

IMEWO

Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen

Eeklo

INTERGEM

Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen

Dendermonde

WVEM

West-Vlaamse Elektriciteitsmaatschappij

Torhout

Inter-media

Hasselt

INTER-ENERGA

Hasselt

sport en recreatie ISM

Opdrachthoudende vereniging Schulens Meer

Interbad

Lummen Brugge Sint-Kruis

streekontwikkeling MLSO

Maatschappij voor het Grond- en Industrialisatiebeleid van het Linkerscheldeoevergebied

Kallo

AWW

Antwerpse Waterwerken

Antwerpen

PIDPA

Provinciale en Intercommunale Drinkwatermaatschappij der Provincie Antwerpen

Grobbendonk

IWVB

Intercommunale voor Waterbedeling in Vlaams-Brabant

Beersel

IWM

Intercommunale Watermaatschappij

Hasselt

IMWV

Intercommunale Maatschappij voor Watervoorziening in Vlaanderen

Aalter

IMVA

Intercommunale Waterleidingsmaatschappij van Veurne-Ambacht

Koksijde

water

Inter-aqua

Hasselt

RIOBRA

Lubbeek

diversen IW

Intercommunale Maatschappij voor de Sanering en de Inrichting van de Vallei van de Woluwe

Machelen

IMP

Intercommunale Maatschappij voor de Inrichting en Sanering van het Dal van de Molenbeek en de Pontbeek

Machelen

Opdrachthoudende Vereniging Rustoord Sint-Antonius Peer

Peer

IGL

Intercommunale Vereniging voor Hulp aan Gehandicapten in Limburg

Genk

IKWV

Intercommunale Kustreddingsdienst West-Vlaanderen

Brugge

WIV

West-Vlaamse Intercommunale Vliegveld Wevelgem-Bissegem

Kortrijk

HELICS IVEBIC

Leuven Intergemeentelijke Vereniging voor Bibliotheekwerking en Cultuur

DIGIPOLIS HABOBIB

Hemiksem Antwerpen

Intergemeentelijke vereniging voor Bibliotheekwerking Haacht-Boortmeerbeek

Haacht

31 1.3 OCMW-verenigingen Leeswijzer bij de tabel • Er bestaan drie soorten OCMWverenigingen: -- verenigingen hoofdstuk XII van de OCMW-wet: publiekrechtelijke rechtspersonen die kunnen dienen

voor alle opdrachten die aan een OCMW zijn toevertrouwd -- verenigingen hoofdstuk XIIbis van de OCMW-wet: privaatrechtelijke rechtspersonen die enkel dienen voor de exploitatie van een ziekenhuis of een activiteit die ermee verbonden is -- verenigingen hoofdstuk XIIter van de

OCMW-wet: privaatrechtelijke rechtspersonen die dienen voor het organiseren van alle mogelijke sociale doeleinden, behalve voor ziekenhuisactiviteiten, die vallen onder hoofdstuk XIIbis.

OCMW-verenigingen naam

activiteit

aangesloten ocmw’s

hoofdstuk

AZ Sint-Dimphna

ziekenhuis

Geel

XII

Beschut Wonen

huisvesting ex-psychiatrische patienten

Antwerpen

XII

Regionaal Instituut voor Dringende hulpverlening KINA

overkoepelend orgaan

Antwerpen, Boechout, Boom, Brasschaat, Brecht, Hemiksem, Kalmthout, Kontich, Mortsel, Niel, Schelle, Schoten, Stabroek, Wijnegem, Wommelgem, Wuustwezel, Zoersel

XII

OCMW-vereniging Da Vinci

beheer en exploitatie medische apparatuur

Antwerpen

XII bis

Het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen ZINA

belangen vertegenwoordigen van ziekenhuisartsen

Antwerpen

XII bis

Intergemeentelijke dienst voor schuldbemiddeling Bodukap

schuldbemiddeling

Bonheiden, Duffel, Putte, Sint-Katelijne-Waver

XII

Sociaal Verhuurkantoor "De Woonkans VZW"

sociaal verhuurkantoor

Lier, Nijlen, Zandhoven

XII ter

Sociaal verhuurkantoor "Onderdak"

sociaal verhuurkantoor

Putte, Berlaar, Heist-op-den-Berg

XII ter

Sociale werkplaats "De Krik"

sociale werkplaats

Lint

XII ter

VZW Woon- en Zorgcentrum Ter Kempen

woon- en zorgcentrum

Laakdal, Balen, Dessel, Ham, Meerhout, Retie, Tessenderlo

XII ter

Welzijnskoepel Klein-Brabant - Vaartland

overkoepelend orgaan

Willebroek, Bornem, Puurs, Sint-Amands

XII

Welzijnszorg Kempen

overkoepelend orgaan

Arendonk, Baarle-Hertog, Balen, Beerse, Dessel, Geel, Grobbend, Herentals, Herenthout, Herselt, Hoogstraten, Hulshout, Kasterlee, Laakdal, Lille, Meerhout, Merksplas, Mol, Olen, Oud-Turnhout, Ravels, Retie, Rijkevorsel, Turnhout, Vorselaar, Vosselaar, Westerlo

XII

Wonen voor volwassen personen met een handicap

woon- en zorgcentrum

Laakdal, Geel

XII

Zorgbedrijf Antwerpen

zorgcentra

ocmw antwerpen

XII

Woon- en zorgcentrum Zoersel

woon- en zorgcentrum

Zoersel

XII ter

AZ Vesalius

ziekenhuis

Bilzen, Tongeren

XII

Virga Jesseziekenhuis

ziekenhuis

Hasselt

XII

VZW Limburgs PET-centrum (LPC)

beheer en exploitatie medische apparatuur

Tongeren, Hasselt, Genk, Bilzen

XII bis

Welzijnsregio Noord-Limburg

overkoepelend orgaan

Peer, Bocholt, Overpelt, Neerpelt, Meeuwen-Gruitrode, Lommel, Hechtel-Eksel, Hamont-Achel

XII

Ziekenhuis Maas & Kempen

ziekenhuis

Maaseik, Bree

XIIbis

Het Pareltje

kinderdagverblijf

Westerlo

XIIter

Ziekenhuis Oost-Limburg

ziekenhuis

Genk

XII

Menos vzw

psychiatrische bejaardenzorg

genk

XIIter

Algemeen Stedelijk Ziekenhuis

ziekenhuis

Geraardsbergen, Aalst, Wetteren

XII

Algemeen Ziekenhuis Waasland

ziekenhuis

Sint-Niklaas, Hamme

XII

AZ Jan Palfijn

ziekenhuis

Gent

XII

AZ Lokeren

ziekenhuis

Lokeren

XII

Antwerpen

Limburg

Oost-Vlaanderen

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

OCMW-verenigingen naam

activiteit

aangesloten ocmw’s

hoofdstuk

Dienst voor Schuldbemiddeling Waasland

schuldbemiddeling

Sint-Niklaas, Kruibeke, Sint-Gillis-Waas, Beveren

XII

Openbare Vereniging Ronse OVERO

algemeen welzijnswerk

Ronse

XII

Rustoord Najaarszon

woon- en zorgcentrum

Brakel

XII

Sociaal Verhuurkantoor Destelbergen - Melle

sociaal verhuurkantoor

Destelbergen, Melle

XII

Sociaal Verhuurkantoor Waasland

sociaal verhuurkantoor

Sint-Niklaas, Kruibeke, Sint-Gillis-Waas, Beveren

XII

Sociaal Verhuurkantoor Zuid-Oost-Vlaanderen

sociaal verhuurkantoor

Brakel, Herzele, Kluisbergen, Lierde, Maarkedal, Ninove, Oudenaarde, Zottegem, Zwalm

XII ter

VZW Buurtbedrijf Drietakt

buurtbedrijf

Sint-Niklaas

XII ter

Welzijnsband Meetjesland

algemeen welzijnswerk

Eeklo, Maldegem, Evergem, Sint-Laureins, Knesselare, Zomergem, Assenede, Nevele, Waarschoot, Zelzate

XII

AZ Oudenaarde vzw

ziekenhuis

Oudenaarde

XII bis

VZW REGENT

energie

Gent

XII ter

Ziekenhuis Aurora

ziekenhuis

Oudenaarde

XII

VZW Voetbal in de Stad

sociale cohesie

Gent

XII ter

Ahasverus

ambulante geestelijke gezondheidszorg

Asse

XII

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant Bierbeeks Woon- en Zorgcentrum

woon- en zorgcentrum

Bierbeek

XII ter

Centrum voor Algemeen Welzijnswerk Zenne en Zoniën

algemeen welzijnswerk

Beersel, Drogenbos, Sint-Genesius-Rode, Sint-Pieters-Leeuw, Halle, Overijse

XII

Medisch Samenwerkingsverband Vilvoorde

ziekenhuis

Vilvoorde

XII

Social

dienstencentrum

Rotselaar

XII

Welzijnskoepel West-Brabant

overkoepelend orgaan

Bever, Dilbeek, Galmaarden, Gooik, Herne, Lennik, Londerzeel, Merchtem, Opwijk, Pepingen, Roosdaal, Ternat

XII

Autonome Vereniging Het Dak

woon- en zorgcentrum

Knokke-Heist

XII

AV Henri Serruysziekenhuis

ziekenhuis

Oostende

XII

AZ Onze-Lieve-Vrouw van Groeninghe

ziekenhuis

Kortrijk

XII bis

AZ Sint-Jan A.V.

ziekenhuis

Brugge

XII

Infohos

informatisering ziekenhuizen

Aalst, Blankenberge, Brugge, Gent, Kortrijk, Oostende, Ronse

XII

Izegemse Huisvestingsdienst

huisvesting

Izegem, Ledegem, Ingelmunster, Oostrozebeke

XII

Kinderdagverblijf De Blauwe Lelie

kinderdagverblijf

Brugge

XII

Ons Huis

woon- en zorgcentrum

Brugge

XII

Sociaal Verhuurkantoor

sociaal verhuurkantoor

De Pinte, Gavere, Nazareth

XII

Sociaal Verhuurkantoor Koepel Bredene - Oostende

sociaal verhuurkantoor

Bredene, Oostende

XII

Vereniging OCMW - Wieltjesgracht

woon- en zorgcentrum

Ieper

XII

Vereniging Ons Tehuis voor Zuid-West-Vlaanderen

welzijnswerk voor jongeren

Ieper, Kortrijk, Waregem, Wervik

XII

Vereniging Onze-Lieve-Vrouweziekenhuis

ziekenhuis

Ieper

XII

vereniging 't SAS

huisvesting

Brugge

XII

VZW Mentor

centrum voor opleiding en individuele begeleiding

Kortrijk

XII ter

VZW Sociaal Verhuurkantoor

sociaal verhuurkantoor

Brugge

XII

VZW WOK Brugge

arbeidszorgproject

Brugge

XII

Woondienst Jogi

huisvesting

Jabbeke, Ichtegem, Oudenburg, Gistel

XII

Woonwinkel Knokke-Heist

sociaal verhuurkantoor

Knokke-Heist

XII

Het Spoor

opvoeding en onderwijs

Brugge

XII

Rudderstove

centrale keuken

Brugge

XII

CVBA SO Den Trein

tewerkstelling

Langemark-Poelkapelle

XII ter

West-Vlaanderen

33 OCMW-verenigingen doorheen de legislatuur XII

■■Commentaar

2004

2005

2006

2007

2008

XIIbis

XIIter

totaal

Oprichting en statutenwijzigingen bij OCMW-verenigingen goedgekeurd

niet goedgekeurd

oprichtingen en statuten

statutenwijzigingen

1.4 Gemeentebedrijven en provinciebedrijven Overgang van lokale openbare bedrijven naar verzelfstandigde agentschappen binnen de gemeente en de provincie Gemeenten en provincies hebben de mogelijkheid bepaalde activiteiten een zelfstandiger leven te laten leiden. Een aantal gemeenten en provincies hebben er in het verleden voor gekozen een gewoon gemeenteof provinciebedrijf op te richten. In een dergelijk bedrijf, dat geen eigen rechtspersoonlijkheid heeft, kunnen bepaalde activiteiten van de gemeente of de provincie worden afgezonderd. In het gemeente- en provinciedecreet komen deze bedrijven niet meer voor. De bestaande bedrijven moeten uiterlijk op 1 januari 2013

gedeeltelijk goedgekeurd 1

verdwijnen. Ze kunnen ook overgaan in een andere verzelfstandigingsvorm. De vorm die het dichtst aansluit bij de gewone gemeente- en provinciebedrijven zijn de intern verzelfstandigde agentschappen. Gemeenten of provincies kunnen ook beslissen een autonoom bedrijf op te richten. Dat heeft wel rechtspersoonlijkheid en staat dus voor een stuk buiten de gemeente of de provincie. Ook na de inwerkingtreding van het gemeente- en provinciedecreet blijven autonome bedrijven mogelijk. De banden met de gemeente en provincie worden wel nauwer aangehaald. Zo moet er een beheersovereenkomst worden gesloten, is er een jaarlijkse evaluatie door de gemeenteof provincieraad, moet de gemeenteof provincieraad het budget en de rekening goedkeuren enzovoort. Ook hier krijgen de bestaande autonome bedrijven tot 1 januari 2013 de tijd vanaf de inwerkingtreding van

Autonome gemeentebedrijven

Openbare centra voor maatschappelijk welzijn kunnen zich, op basis van artikel 119 en volgende van de organieke wet, verenigen om bepaalde diensten te leveren aan de bevolking. De OCMW-raden kunnen hiertoe beslissingen nemen, die, na advies van het college van burgemeester en schepenen, door de gemeenteraad moeten worden goedgekeurd. De Vlaamse Regering keurt deze beslissingen al dan niet goed binnen de honderd dagen na ontvangst van de beslissing. De enige uitzondering bestaat hierin dat, wanneer een OCMW toetreedt tot een bestaande vereniging alleen de goedkeuring nodig is van de gemeenteraad. het hoofdstuk over verzelfstandiging om hun werking en statuten aan te passen aan de bepalingen van het gemeenteof provinciedecreet. Het gemeente- en provinciedecreet regelen ook andere vormen van verzelfstandiging. Zo kunnen gemeenten of provincies onder bepaalde voorwaarden lid worden van een vzw of een vennootschap, of er één oprichten. Alle extern verzelfstandigde entiteiten kregen in het gemeente- en provinciedecreet de verzamelterm extern verzelfstandigd agentschap (EVA). Gemeenten en provincies kunnen door het gemeente- en provinciedecreet ook intern verzelfstandigde agentschappen (IVA’s) oprichten. Dat zijn dan diensten zonder rechtspersoonlijkheid die operationele leiding genieten. De gemeenteraad of provincieraad moet daarover beslissen.

Autonome gemeentebedrijven

Naam autonoom gemeentebedrijf

gemeente

Naam autonoom gemeentebedrijf

gemeente

Autonoom Gemeentebedrijf Aalter

Aalter

Autonoom Gemeentebedrijf Beersel

Beersel

Autonoom Gemeentebedrijf Aarschot

Aarschot

AGB Stadsontwikkeling Beringen

Beringen

AG Stadsplanning Antwerpen

Antwerpen

Bierbeek

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

Antwerpen

Autonoom Gemeentebedrijf Patrimonium Bierbeek

Gemeentelijk Autonoom Parkeerbedrijf Antwerpen (GAPA)

Antwerpen

AGB Stadsontwikkeling Bilzen

Bilzen

Autonoom Gemeentebedrijf Blankenberge

Blankenberge

AGB VESPA

Antwerpen

Autonoom Gemeentebedrijf Bocholt

Bocholt

AG Kinderdagverblijven

Antwerpen

Bonheiden

Autonoom Gemeentebedrijf Ardooie

Ardooie

Autonoom Gemeentebedrijf Patrimonium Bonheiden

Autonoom Gemeentebedrijf Asse

Asse

Autonoom Gemeentebedrijf Boom Plus

Boom

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Autonome gemeentebedrijven

Naam autonoom gemeentebedrijf

gemeente

Naam autonoom gemeentebedrijf

gemeente

Autonoom Gemeentebedrijf Boortmeerbeek

Boortmeerbeek

Stadsontwikkelingsbedrijf Kortrijk (SOK)

Kortrijk

Autonoom Gemeentebedrijf Bornem

Bornem

Autonoom Gemeentebedrijf Kruibeke

Kruibeke

Autonoom Gemeentebedrijf Brasschaat

Brasschaat

Autonoom Gemeentebedrijf Lanaken

Lanaken

Autonoom Gemeentebedrijf Bredene

Bredene

Autonoom Gemeentebedrijf Lebbeke

Lebbeke

Autonoom Gemeentebedrijf Bree

Bree

Museum Leuven

Leuven

Autonoom Gemeentebedrijf Dendermonde

Dendermonde

Leuven

Autonoom Gemeentebedrijf Diepenbeek

Diepenbeek

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling Leuven

Stadsontwikkelinsbedrijf Diest

Diest

Stedelijk Ontwikkelingsbedrijf Lier

Lier

Autonoom Gemeentebedrijf Essen

Essen

Autonoom Gemeentebedrijf Lille

Lille

Autonoom Gemeentebedrijf Evergem

Evergem

AGB Lommel Patrimonium

Lommel

Autonoom Gemeentebedrijf Geel

Geel

Lommel

Autonoom Gemeentebedrijf Genk

Genk

Autonoom Gemeentebedrijf Sport en Recreatie Lommel

Stadsontwikkelingsbedrijf Gent

Gent

Gents Havenbedrijf

Gent

Autonoom Gemeentebedrijf Gooik

Gooik

Autonoom Gemeentebedrijf Haacht

Haacht

Hamse Investeringsmaatschappij

Hamme

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling

Hamont-Achel

Stadsontwikkeling Hasselt

Hasselt

Autonoom Gemeentebedrijf Heist-op-den-Berg

Heist-op-den-Berg

Autonoom Gemeentebedrijf Herentals "Sport en Recreatie"

Herentals

Autonoom Gemeentebedrijf Herentals "Patrimonium" AGB Herne

Gemeentelijk Autonoom Gemeentebedrijf Maas- Maaseik eik Autonoom Gemeentebedrijf Maasmechelen

Maasmechelen

Autonoom Gemeentebedrijf Maldegem

Maldegem

Autonoom Gemeentebedrijf Exploitatie Mechelen

Mechelen

Autonoom Gemeentebedrijf Patrimonium Mechelen

Mechelen

Autonoom Gemeentebedrijf Sport Actief Mechelen

Mechelen

Woonbedrijf Menen

Menen

Herentals

Autonoom Gemeentebedrijf Electriciteitsnet Merksplas

Merksplas

Herne

AGB Middelkerke

Middelkerke

Autonoom Gemeentebedrijf Herselt

Herselt

AGB Mortsel Patrimonium en Pandenbeheer

Mortsel

Autonoom Gemeentebedrijf Herzele

Herzele

Autonoom Gemeentebedrijf Neerpelt

Neerpelt

Autonoom Gemeentebedrijf Heusden-Zolder

Heusden-Zolder

Autonoom Gemeentebedrijf Agrilla Niel

Niel

AGB Holar

Hoeilaart

AGB Nieuwpoort

Nieuwpoort

Autonoom Gemeentebedrijf Houthalen-Helchteren

Houthalen-Helchteren

Autonoom Gemeentebedrijf Nijlen

Nijlen

Autonoom Gemeentebedrijf Ninove

Ninove

Autonoom Gemeentebedrijf Masterplan

Houthalen-Helchteren

AGB Dienstenbedrijf Ninove

Ninove

AGB Sport Hulshout

Hulshout

Autonoom Gemeentebedrijf Olen

Olen

AGB Sport, Cultuur en Recreatie Ieper

Ieper

EOS

Oostende

AGB stadsontwikkeling en patrimoniumbeheer Ieper

Ieper

Vismijn Oostende

Oostende

Haven Oostende

Oostende

Autonoom Gemeentebedrijf Electriciteitsnet Izegem

Izegem

Stadsvernieuwing Oostende

Oostende

Autonoom Gemeentebedrijf Keerbergen

Keerbergen

Autonoom Gemeentebedrijf Oostkamp

Oostkamp

AGB Kinrooi

Kinrooi

Autonoom Gemeentebedrijf Opwijk

Opwijk

AGSO Knokke-Heist

Knokke-Heist

Autonoom Gemeentebedrijf Overpelt

Overpelt

Casinocomplex Koksijde

Koksijde

Stadsontwikkeling Peer

Peer

Autonoom Gemeentebedrijf Kontich

Kontich

Publiek Domein Putte

Putte

Autonoom Gemeentebedrijf Kortenaken

Kortenaken

PrivĂŠ Domein Putte

Putte

Buda AGB

Kortrijk

Autonoom Gemeentebedrijf Puurs

Puurs

Parko AGB

Kortrijk

Autonoom Gemeentebedrijf Ronse

Ronse

AGB Roosdaal

Roosdaal

35 Autonome gemeentebedrijven

Autonome provinciebedrijven

Naam autonoom gemeentebedrijf

gemeente

Provincie

Naam autonoom provinciebedrijf

Autonoom Gemeentebedrijf Rotselaar

Rotselaar

Oost-Vlaanderen

APB Lemberge

Autonoom Gemeentebedrijf Rumst

Rumst

Antwerpen

Plantijn Hogeschool

Autonoom Gemeentebedrijf Fluctus Schelle

Schelle

Oost-Vlaanderen

Provinciaal Domein De Gavers

Autonoom Gemeentebedrijf ScherpenheuvelZichem

ScherpenheuvelZichem

Limburg

Provinciale Hogeschool Limburg

Vlaams-Brabant

VERA

Autonoom Gemeentebedrijf Sint-KatelijneWaver

Sint-Katelijne-Waver

West-Vlaanderen

Westtoer

AGOST

Sint-Truiden

Antwerpen

INOVANT

Autonoom Gemeentebedrijf Steenokkerzeel

Steenokkerzeel

Autonoom Gemeentebedrijf Temse

Temse

Autonoom Gemeentebedrijf Bexit

Tervuren

Autonoom Gemeentebedrijf Tienen

Tienen

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling Tongeren

Tongeren

Autonoom Gemeentebedrijf Tremelo

Tremelo

Autonoom Gemeentebedrijf voor infrastructuuren patrimoniumbeheer Turnhout

Turnhout

Autonoom Gemeentebedrijf Veurne

Veurne

Autonoom Gemeentebedrijf Vilvoorde

Vilvoorde

Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling

Waregem

Autonoom Gemeentebedrijf Wetteren

Wetteren

Autonoom Gemeentebedrijf Zaventem

Zaventem

Intern of extern verzelfstandigd agentschap, opgericht door gemeente of provincie

Privaat extern verzelfstandigd agentschap opgericht door een gemeente - VZW REGent, Gent - Antwerpen studentenstad vzw, Antwerpen - vzw Feest in Kortrijk, Kortrijk - vzw Sportplus, Kortrijk - vzw Toerisme Kortrijk, Kortrijk - vzw Stedelijke Musea Kortrijk, Kortrijk - vzw Cultuurcentrum Kortrijk, Kortrijk - Ros BeiaardcomitĂŠ vzw, Dendermonde - vzw De Warande, Kortrijk - vzw Het Portaal, Roeselare

Intern verzelfstandigd agentschap opgericht door een provincie - Iva Agentschap voor het Limburg Provinciaal Onderwijs, Limburg - Iva Provincie Limburg Opleiding en Training (Iva PLOT), Limburg - EGOV, Oost-Vlaanderen - Iva voor het Oost-Vlaams Provinciaal Onderwijs, Oost-Vlaanderen Privaat extern verzelfstandigd agentschap opgericht door een provincie - nv VME, Limburg - Stichting Limburg Sterk Merk, Limburg

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

eengemeentezones

Deel 1

1.5 Politiezones Politiezones in kaart gebracht

Leeswijzer bij de kaart • Op de kaart wordt telkens het nummer van de politiezone vermeld.

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • Tabel met per provincie alle een- en meergemeentezones in Vlaanderen

Leeswijzer bij de tabel (op de site) • In de tabel vindt u het nummer van de politiezone, de naam van de zone en de deelnemende gemeenten Een- en meergemeentezones per provincie eengemeentezones

meergemeentezones

totaal

Antwerpen

Limburg

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant

West-Vlaanderen

totaal

118

1.6 Eredienstinstellingen In Vlaanderen zijn zes erediensten erkend: de rooms-katholieke, de protestantse, de anglicaanse, de israëlitische, de orthodoxe en de islamitische.

Erkende lokale geloofsgemeenschappen per religie doorheen de legislatuur rooms-katholieke protestantse

2004

2005

2006

2007

2008

1809

1807

1805

1803

1802

anglicaanse

israëlitische

orthodoxe

islamitische totaal

1862

1861

1859

1872

37 1.7. Diversiteitsbeleid Integratiecentra

De integratiecentra ondersteunen voor zieningen en lokale besturen om hun toegankelijkheid ten aanzien van etnisch-culturele minderheden te verhogen. Zij nemen ook zelf initiatieven om het samenleven in diversiteit te realiseren. De centra kunnen provinciale centra of private centra zijn. In Vlaanderen en Brussel zijn er volgende integratiecentra.

■■Provincie Antwerpen

- Antwerpen - Mechelen - Mol - Willebroek - Lier (2004) - Turnhout (2007) - Geel (2009) - Boom (2009) ■■Provincie Limburg

■■Provincie Oost-Vlaanderen

- Beringen - Dilsen-Stokkem - Genk - Hasselt - Heusden-Zolder - Houthalen-Helchteren - Leopoldsburg - Lommel - Maaseik - Maasmechelen - Sint-Truiden (2004) - Ham (2009)

- ODiCe vzw - ING vzw

■■Provincie Oost-Vlaanderen

■■Provincie Antwerpen

- De Acht vzw - PRISMA vzw ■■Provincie Limburg

- PRIC Limburg

■■Provincie Vlaams-Brabant

- PRIC Vlaams-Brabant ■■Provincie West-Vlaanderen

- DeSom vzw ■■Brussels Hoofdstedelijk Gewest

- Aalst - Gent - Lokeren - Ronse - Sint-Niklaas - Temse - Zele - Denderleeuw (2009)

- Foyer vzw ■■Provincie Vlaams-Brabant Integratiediensten

De integratiediensten nemen initiatieven om de toegankelijkheid van de lokale besturen en hun diensten te verhogen voor de etnisch-culturele minderheden. Daarnaast promoten zij ook het samenleven in diversiteit binnen hun werkgebied. Integratiediensten zijn steeds gemeentelijke diensten. In Vlaanderen zijn er volgende integratie diensten.

- Leuven - Vilvoorde - Halle - Liedekerke (2009) - Asse (2009) - Sint-Pieters-Leeuw (2009) - Diest (2009) ■■Provincie West-Vlaanderen

- Oostende - Kortrijk - Roeselare (2009)

De integratiediensten in vet werden of zullen worden erkend tijdens de huidige legislatuur. Daarnaast worden ook nog het Vlaams Minderhedencentrum (ondersteuningscentrum voor integratiecentra en –diensten) en het forum van etnisch-culturele minder heden gesubsidieerd.

1.8 Inburgeringsbeleid Een onthaalbureau Inburgering coördineert het primaire inburgeringstraject van de inburgeraar. Het stelt voor de cliënt een vormingsprogramma samen uit Nederlands als tweede taal, maatschappelijke oriëntatie en loopbaanoriëntatie. Het onthaalbureau Inburgering biedt zelf het onderdeel maatschappelijke oriëntatie aan en zorgt voor de individuele begeleiding van de cliënt. In Vlaanderen en Brussel zijn er volgende onthaalbureaus. - Onthaalbureau Inburgering stad Antwerpen (PINA) - Onthaalbureau Inburgering provincie Antwerpen ( PRISMA vzw) - Onthaalbureau Inburgering Brussel (Bon vzw Brussels onthaalbureau Inburgering Nieuwkomers) - Onthaalbureau Inburgering Gent (Kom-Pas Gent) - Onthaalbureau Inburgering Limburg - Onthaalbureau Inburgering Oost-Vlaanderen (Inburgering Oost-Vlaanderen vzw) - Onthaalbureau Inburgering Vlaams-Brabant - Onthaalbureau Inburgering West-Vlaanderen

38 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Vergelijken van gemeenten aan de hand van een clusterindeling

Om de leesbaarheid van de informatie te vergroten is het nodig de gemeenten op een bepaalde manier te classificeren. Het is niet evident om een juiste manier te vinden om de gemeenten onder te verdelen in groepen. In de eerste jaren dat het jaarbeeld van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur verscheen, werden de gemeentelijke gegevens onderverdeeld in 5 groepen, namelijk per provincie. De gemeenten in een bepaalde provincie vertonen echter vaak een zeer grote diversiteit. Daarom is gezocht naar een methode om gemeenten in te delen in groepen van gelijkaardige gemeenten. De keuze is gevallen op de clustering methode ontwikkeld door Dexia3. Deze methode laat toe gemeenten met een gelijkaardig sociaaleconomisch profiel in eenzelfde cluster of groep onder te brengen. De voorstelling van statistische gegevens brengt patronen aan het licht, die bij een indeling van de gemeenten, bijvoorbeeld per provincie, verborgen blijven. Het laat de gemeente toe zich te vergelijken met voor haar gelijkaardige gemeenten en na te gaan hoe zij scoort op een bepaald aspect van haar werking. De indeling in clusters van de Vlaamse gemeenten is gebaseerd op een sociaaleco nomische database. In deze database zitten in totaal 150 variabelen die een beeld geven van de sociaaleconomische situatie van elke gemeente. De variabelen hebben niets te maken met het beheer van de gemeente. Ze gaan over het grondgebied, de bevolking en de economische activiteit op het gemeente3 Dessoy, A. 2007. Sociaaleconomische typologie van de gemeenten. In tijdschrift Lokale financiën, augustus 2007.

lijk grondgebied. De variabelen geven een beeld van de gemeenten op vijf dimensies: - bestemming van de bodem en de gebouwen, kenmerken en uitrustingsgraad van de woningen - niveau van de inkomsten van de gezinnen en van de grondbelasting - economische activiteit en structuur van de beroepsbevolking - structuur en evolutie van de bevolking - voorzieningen van algemeen nut, externaliteiten en aantrekkingskracht De database bestaat uit statische en dynamische indicatoren. De eerste geven een toestand op een bepaald moment weer, de tweede geven een evolutiepercentage weer. De gemeenten in Vlaanderen zijn verdeeld in 16 clusters. De 16 clusters kunnen ondergebracht worden in 6 subgroepen. Hierbij een overzicht: Woongemeenten: hoog inkomensniveau en lage centrumfunctie - cluster 2: woongemeenten in landelijke zones - cluster 1: woongemeenten in de stadsrand - cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten - cluster 11: residentiële randgemeenten met hoge inkomens Landelijke gemeenten (of verstedelijkte platte landsgemeenten): erg lage verstedelijking - cluster 9: kleine landbouwgemeenten - cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing - cluster 12: landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke

demografische groei Gemeenten met een concentratie van economische activiteit: grote economische, vooral industriële activiteit - cluster 4: landelijke en landbouwgemeenten met industriële activiteit - cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei - cluster 8: steden en agglomeratiegemeenten met een industrieel karakter Semistedelijke of agglomeratiegemeenten: stedelijk of semistedelijk karakter met lage centrumfunctie en economische activiteit en laag inkomensniveau - cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang - cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens Centrumgemeenten: grote aantrekkingkracht en centrumfunctie - cluster 5: middelgrote steden - cluster 14: regionale steden - cluster 15: grote en regionale steden – hoofdplaatsen Toeristische gemeenten - cluster 16: kustgemeenten Doorheen het jaarbeeld zijn sommige gegevens van gemeenten ingedeeld volgens deze clustermethode. Soms gebeurt deze indeling op niveau van de clusters, soms op niveau van de subgroepen.

39 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Aalst

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster 14)

Aalter

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Aarschot

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster 5)

Aartselaar

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

Affligem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster 2)

Alken

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster 4)

Alveringem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Antwerpen

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster 15)

Anzegem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster 4)

Ardooie

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Arendonk

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Asse

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

Assenede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Avelgem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

Baarle-Hertog

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Balen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Beernem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster 3)

Beerse

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster 13)

Beersel

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster 10)

Begijnendijk

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster 2)

Bekkevoort

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster 9)

Beringen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster 7)

Berlaar

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

Berlare

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster 6)

Bertem

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster 1)

Bever

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster 9)

Beveren

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster 8)

Bierbeek

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster 1)

Bilzen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Blankenberge

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster 16)

Bocholt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Boechout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster 2)

Bonheiden

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster 1)

Boom

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Boortmeerbeek

1. Woongemeenten

1.1.Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Borgloon

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Bornem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Borsbeek

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Boutersem

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Brakel

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Brasschaat

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Brecht

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Bredene

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Bree

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Brugge

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Buggenhout

1. Woongemeenten

1.1.Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Damme

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

De Haan

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

De Panne

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

De Pinte

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Deerlijk

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Deinze

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Denderleeuw

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Dendermonde

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Dentergem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Dessel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Destelbergen

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Diepenbeek

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Diest

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Diksmuide

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Dilbeek

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Dilsen-Stokkem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

41 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Drogenbos

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Duffel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Edegem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Eeklo

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Erpe-Mere

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Essen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Evergem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Galmaarden

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Gavere

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Geel

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Geetbets

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Genk

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Gent

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Geraardsbergen

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Gingelom

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Gistel

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Glabbeek

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Gooik

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Grimbergen

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Grobbendonk

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriĂŤle activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Haacht

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Haaltert

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Halen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit (Cluster V4)

Halle

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Ham

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Hamme

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Hamont-Achel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriĂŤle activiteit (Cluster V4)

Harelbeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Hasselt

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Hechtel-Eksel

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Heers

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Heist-op-den-Berg

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Hemiksem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Herent

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Herentals

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Herenthout

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Herk-de-Stad

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Herne

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Herselt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Herstappe

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Herzele

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Heusden-Zolder

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Heuvelland

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Hoegaarden

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Hoeilaart

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Hoeselt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Holsbeek

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Hooglede

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Hoogstraten

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Horebeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Houthalen-Helchteren

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Houthulst

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Hove

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Huldenberg

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Hulshout

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Ichtegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Ieper

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Ingelmunster

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Izegem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Jabbeke

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

43 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Kalmthout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Kampenhout

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Kapellen

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Kapelle-op-den-Bos

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Kaprijke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Kasterlee

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Keerbergen

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Kinrooi

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Kluisbergen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Knesselare

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Knokke-Heist

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Koekelare

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Koksijde

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Kontich

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Kortemark

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Kortenaken

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Kortenberg

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Kortessem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Kortrijk

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Kraainem

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Kruibeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Kruishoutem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Kuurne

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Laakdal

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Laarne

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lanaken

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Landen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

LangemarkPoelkapelle

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lebbeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Lede

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Ledegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lendelede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lennik

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Leopoldsburg

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Leuven

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Lichtervelde

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Liedekerke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Lier

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Lierde

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Lille

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Linkebeek

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Lint

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Linter

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Lochristi

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Lokeren

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Lommel

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Londerzeel

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Lo-Reninge

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Lovendegem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Lubbeek

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Lummen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Maarkedal

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Maaseik

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Maasmechelen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Machelen

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Maldegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Malle

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Mechelen

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Meerhout

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Meeuwen-Gruitrode

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

45 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Meise

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Melle

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Menen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Merchtem

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Merelbeke

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Merksplas

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Mesen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Meulebeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Middelkerke

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Moerbeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Mol

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Moorslede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Mortsel

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Nazareth

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Neerpelt

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Nevele

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Niel

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Nieuwerkerken

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Nieuwpoort

6. Toeristische gemeenten

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

Nijlen

1. Woongemeenten

1.1.Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Ninove

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Olen

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Oostende

5. Centrumgemeenten

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

Oosterzele

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Oostkamp

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Oostrozebeke

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Opglabbeek

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Opwijk

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Oudenaarde

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Oudenburg

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Oud-Heverlee

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Oud-Turnhout

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Overijse

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Overpelt

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Peer

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Pepingen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Pittem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Poperinge

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Putte

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Puurs

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Ranst

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Ravels

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Retie

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Riemst

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Rijkevorsel

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Roeselare

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Ronse

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Roosdaal

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Rotselaar

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Ruiselede

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Rumst

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Schelle

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

ScherpenheuvelZichem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Schilde

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Schoten

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Sint-Amands

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Sint-Genesius-Rode

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Sint-Gillis-Waas

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Sint-Katelijne-Waver

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Sint-Laureins

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Sint-Lievens-Houtem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Sint-Martens-Latem

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Sint-Niklaas

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Sint-Pieters-Leeuw

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

47 Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Sint-Truiden

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Spiere-Helkijn

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Stabroek

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Staden

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Steenokkerzeel

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Stekene

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Temse

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Ternat

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Tervuren

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Tessenderlo

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Tielt

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Tielt-Winge

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Tienen

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Tongeren

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Torhout

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Tremelo

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Turnhout

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Veurne

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Vilvoorde

5. Centrumgemeenten

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

Vleteren

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Voeren

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Vorselaar

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Vosselaar

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Waarschoot

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Waasmunster

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Wachtebeke

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Waregem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

Wellen

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Wemmel

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Wervik

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Westerlo

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Wetteren

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Indeling gemeenten in clusters gemeente

subgroep

cluster

Wevelgem

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Wezembeek-Oppem

1. Woongemeenten

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

Wichelen

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

Wielsbeke

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

Wijnegem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Willebroek

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Wingene

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Wommelgem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Wortegem-Petegem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Wuustwezel

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Zandhoven

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Zaventem

1. Woongemeenten

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

Zedelgem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Zele

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Zelzate

4. Semistedelijke gemeenten of agglomeratiegemeenten

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

Zemst

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Zingem

1. Woongemeenten

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

Zoersel

1. Woongemeenten

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

Zomergem

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Zonhoven

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Zonnebeke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

Zottegem

5. Centrumgemeenten

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

Zoutleeuw

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Zuienkerke

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Zulte

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Zutendaal

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

Zwalm

2. Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten)

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

Zwevegem

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

Zwijndrecht

3. Gemeenten met een concentratie van economische activiteit

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

OVERZICHT

(MÃ¤ GDSÃ¤ I@@QADDKCÃ¤ Ã¤ U@MÃ¤ GDSÃ¤ FDMSRBG@OÃ¤ UNNQÃ¤ !HMMDMK@MCRÃ¤ !DRSTTQÃ¤ Y@KÃ¤ CDÃ¤ GHDQANUDMÃ¤ ADRBGQDUDMÃ¤ BKTRSDQLDSGNCDÃ¤ FDAQTHJSÃ¤ VNQCDMÃ¤ NLÃ¤ ADO@@KCDÃ¤ RS@SHRSHRBGDÃ¤ FDFDUDMRÃ¤ UNNQÃ¤ SDÃ¤ RSDKKDM Ã¤ 'DSÃ¤ I@@QADDKCÃ¤ UDQRBGHIMSÃ¤ HMÃ¤ LDH ITMHÃ¤ Ã¤ #DÃ¤ I@@QADDKCDMÃ¤ U@MÃ¤ CDÃ¤ UNQHFDÃ¤I@QDMÃ¤JTMSÃ¤TÃ¤Q@@COKDFDMÃ¤NOÃ¤NMYDÃ¤VDARHSDÃ¤VVV UK@@MCDQDM AD AHMMDMK@MCÃ¤AHIÃ¤CDÃ¤QTAQHDJÃ¤OTAKHB@SHDR Ã¤

!DFHML@SQHW !DFHMU@QH@ADKDM 5

&DLDDMSD & &

-EERÂ¬INFORMATIE #DÃ¤HMSDFQ@KDÃ¤SDJRSÃ¤U@MÃ¤CDÃ¤OTAKHB@SHDÃ¤?2NBH@@KDBNMNLHRBGDÃ¤ SXONKNFHDÃ¤U@MÃ¤CDÃ¤FDLDDMSDM Ã¤UHMCSÃ¤TÃ¤NOÃ¤CDÃ¤VDARHSDÃ¤ U@MÃ¤ #DWH@ Ã¤ QTAQHDJÃ¤ /TAKHBÃ¤ %HM@MBDÃ¤ Ã¤ #NRRHDQRÃ¤ Ã¤ /TAKHB@SHDRÃ¤ Ã¤ /TAKHB@SHDRÃ¤ Ã¤ 2ODBHEHDJDÃ¤ CNRRHDQR Ã¤ NEÃ¤ UH@Ã¤UNKFDMCDÃ¤KHMJ Ã¤GSSO VVV CDWH@ AD -K /QNEDRRHNM@K /TAKHB%HM@MBD NTQRDBSNQ /TAKHB@SHNMR 2ODBH@K2STCX

%@BSNQ@M@KXRD %@BSNQDM %

&DLDDMSD & &

,DSÃ¤ C@MJÃ¤ @@MÃ¤ 3GHA@TSÃ¤ 2SDUDMRÃ¤ DMÃ¤ ,XQH@LÃ¤ +HMSÃ¤ U@MÃ¤ #DWH@Ã¤!@MJÃ¤UNNQÃ¤GDSÃ¤M@KDYDMÃ¤U@MÃ¤GDSÃ¤@QSHJDK Ã¤

Indeling gemeenten in clusters

KDFDMCD 6 6

......................... ......................... ......................... ......................... .........................

6 6

6 ......................... ......................... ......................... ......................... .........................

......................... ......................... ......................... ......................... .........................

Legende bij de kaart

BinnenBand - december 2007 - nr. 55 l

$EÂ¬ Â¬CLUSTERSÂ¬VANÂ¬Â¬6LAAMSEÂ¬GEMEENTEN

- cluster 1: woongemeenten in de stadsrand - cluster 2: woongemeenten in landelijke zones - cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing december_2007.indd 23

- cluster 4: landelijke en landbouwgemeenten met industriÃ«le activiteit - cluster 5: middelgrote steden - cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang - cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens - cluster 8: steden en agglomeratiegemeenten met een industrieel karakter - cluster 9: kleine landbouwgemeenten - cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten - cluster 11: residentiÃ«le randgemeenten met hoge inkomens - cluster 12: landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei - cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriÃ«le activiteit en demografische groei - cluster 14: regionale steden - cluster 15: grote en regionale steden â€“ hoofdplaatsen - cluster 16: kustgemeenten

13/11/2007 1

50 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Gemeenten

3.1 Omgevingsfactoren 3.1.1 Samenstelling bevolking ■■Inwoners in de Vlaamse gemeenten

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met het aantal inwoners per gemeente Leeswijzer bij de tabel (op de site) • De gegevens komen van het Nationaal Instituut voor de Statistiek. • Ze geven de toestand weer op 1 januari 2008. ■■Vergrijzing van de bevolking

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met gegevens per gemeente over de veroudering van de bevolking • Het cijfermateriaal is afkomstig van de website www.lokalestatistieken.be. In dit onderdeel worden de bevolkings cijfers bekeken vanuit de invalshoek “vergrijzing van de bevolking”. De inwoners in Vlaanderen worden ouder. Deze veroudering heeft implicaties op verschillende terreinen voor de lokale en provinciale besturen. De besturen zullen hun dienstverlening aan de burger moeten aanpassen aan een ouder wordende bevolking, het personeelsbeleid moet rekening houden met meer pensioneringen, duurdere oudere werk

nemers… In wat volgt worden cijfergegevens aangeboden die de veroudering van de bevolking bekijken vanuit verschillende invalshoeken, namelijk: - aandeel van de bevolking ouder dan 75 jaar - aandeel van de bevolking ouder dan 85 jaar - interne vergrijzing: het aantal 80-plussers ten opzichte van het aantal 60-plussers, geeft weer hoeveel hoogbejaarden er zijn in de groep van de senioren - grijze druk: verhouding tussen het aantal 60-plussers en het aantal mensen tussen 20 en 59 jaar, is een maat voor het aantal senioren ten opzichte van het aantal mensen op beroepsactieve leeftijd - afhankelijkheidsratio: verhouding tussen het aantal 60-plussers en het aantal mensen tussen 0 en 19 jaar ten opzichte van het aantal mensen tussen 20 en 59 jaar, is een maat voor het aantal nietberoepsactieven ten opzichte van de actieve bevolking - doorstromingscoëfficiënt: geeft de verhouding weer tussen het aantal jongeren (van 10 tot 24 jaar) en het aantal ouderen (van 50 tot 64 jaar), het is een verhouding van de potentiële in- en uitstroom op de arbeidsmarkt afgaand op de verhouding tussen de jonge en oude leeftijdscategorieën op de arbeidsmarkt

De gegevens zijn getotaliseerd per cluster. Voor de gegevens van alle gemeenten die tot een bepaalde cluster behoren is het gemiddelde berekend. De gegevens worden aangeboden in een tijdsreeks met gegevens voor elk startjaar van een nieuwe Vlaamse legislatuur, namelijk 1994, 1999, 2004. Tot slot nemen we de gegevens op van 2008, als laatste jaar van de huidige legislatuur. Door de gegevens voor 2008 op te nemen hebben we meteen ook recente gegevens om vergelijkingen te maken. Voor het aandeel 85plussers waren geen gegevens beschikbaar voor 2008. De meest recente gegevens dateren van 2007. In de laatste kolom van elke tabel wordt aangegeven welke stijging er procentueel is van 1994 tot 2008 (2007). Een belangrijke stijging of daling kan voor het beleid een signaal zijn dat bepaalde maatregelen moeten overwogen worden om de mogelijke gevolgen van de stijgende of dalende variabele onder controle te houden. Voor twee tabellen, namelijk aandeel van de bevolking ouder dan 75 jaar en aandeel van de bevolking ouder dan 85 jaar is nog een extra kolom toegevoegd. Daarin is het percentage stijging van de totale bevolking tussen 1994 en 2008 of 2007 opgenomen. Deze cijfers laten toe na te gaan of de oudere bevolking (ouder dan 75 of dan 85 jaar) al dan niet sneller toeneemt dan de totale bevolking.

51 ■■Aandeel 75-plussers % bevolking ouder dan 75 jaar

1994

1999

2004

2008

verschil 2008 tov 1994 ouder dan 75 jaar

verschil 2008 tov 1994 totale bevolking

Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

5,60

6,28

7,24

8,29

2,69

6,17

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

5,64

6,32

7,12

8,04

2,41

9,36

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

5,73

6,74

7,88

9,05

3,32

4,30

Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

5,10

6,28

7,56

8,80

3,70

3,11

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

6,49

7,22

8,36

9,35

2,86

5,80

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

6,28

6,98

8,13

9,10

2,82

1,89

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

4,22

4,86

5,71

6,71

2,49

10,34

Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

5,31

6,03

7,11

8,23

2,91

6,47

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

4,37

4,93

5,84

6,79

2,42

11,82

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

5,88

6,45

7,42

8,53

2,65

3,23

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

5,94

6,70

7,71

8,61

2,67

5,64

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

5,67

6,45

7,43

8,23

2,56

5,97 4,10

Middelgrote steden (Cluster V5)

6,15

7,06

8,12

9,13

2,99

Regionale steden (Cluster V14)

5,90

6,96

7,97

8,89

2,99

3,71

Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

7,26

8,37

9,20

10,01

2,75

2,81

Kustgemeenten (Cluster V16)

6,95

8,41

10,06

11,43

4,48

10,62

Top 10 gemeenten met kleinste aandeel 75-plussers

(in%)

Top 10 gemeenten met grootste aandeel 75-plussers

(in%)

Opglabbeek

4,33

Herstappe

16,67

Merksplas

5,13

Horebeke

13,36

Zutendaal

5,27

Knokke-Heist

13,25

Meeuwen-Gruitrode

5,27

Oostende

13,09

Houthalen-Helchteren

5,42

De Panne

12,81

Stabroek

5,59

Koksijde

11,90

Beerse

5,62

Blankenberge

11,90

Hoogstraten

5,83

Nieuwpoort

11,69

Peer

5,84

Middelkerke

11,28

Wuustwezel

5,87

De Haan

11,27

■■Commentaar

De gemeenten uit de cluster landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei hebben gemiddeld genomen het laagste aandeel 75-plussers in hun bevolking. 6,7% van de bevolking is ouder dan 75 jaar. Het hoogste aantal 75-plussers vindt men in de kust gemeenten. In die gemeenten is de afgelopen 3 legislaturen (van 1994 tot 2008) hun aantal het meest toegenomen. In de woongemeenten in

de stadsrand is de toename het kleinst. Als we de stijging bij de +75-jarigen vergelijken met de stijging van de totale bevolking van 1994 tot 2008 merken we dat in de meeste clusters de gemiddelde stijging van de totale bevolking groter is dan de gemiddelde stijging van de +75-jarigen. In twee clusters echter neemt het aantal plus 75-jarigen sneller toe dan de totale bevolking. Dit is het geval voor de erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing en de residentiële randgemeenten met hoge inkomens. In vier andere clusters is de

stijging van zowel de totale bevolking als van de +75-jarigen ongeveer gelijk. Het gaat om volgende clusters: - middelgrote steden - steden en agglomeratiesteden met een industrieel karakter - residentiële randgemeenten met hoge inkomes - grote steden en regionale steden hoofdplaatsen

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Aandeel 85-plussers % bevolking ouder dan 85 jaar

1994

1999

2004

2007

verschil 2007 tov 1994 ouder dan 85 jaar

verschil 2007 tov 1994 totale bevolking

Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

1,45

1,69

1,50

1,77

0,31

5,34

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

1,49

1,68

1,47

1,75

0,26

8,53

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

1,52

1,72

1,52

1,87

0,35

3,94

Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

1,34

1,56

1,38

1,74

0,40

2,79

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

1,73

1,81

1,68

2,04

0,31

5,04

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

1,68

1,89

1,65

1,89

0,20

1,48

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

0,97

1,16

1,06

1,23

0,26

9,39

Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

1,34

1,61

1,44

1,64

0,30

5,66

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

1,05

1,25

1,16

1,34

0,29

10,84

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

1,53

1,70

1,52

1,81

0,28

2,70

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

1,51

1,73

1,53

1,80

0,28

4,62

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

1,39

1,60

1,39

1,64

0,25

5,15 3,45

Middelgrote steden (Cluster V5)

1,51

1,81

1,62

1,89

0,38

Regionale steden (Cluster V14)

1,42

1,67

1,49

1,81

0,39

3,10

Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

1,91

2,22

1,92

2,25

0,34

1,85

Kustgemeenten (Cluster V16)

1,81

2,10

1,94

2,26

0,45

9,87

Top 10 gemeenten met kleinste aandeel 85-plussers

(in%)

Top 10 gemeenten met grootste aandeel 85-plussers

(in%)

Meeuwen-Gruitrode

0,60

Horebeke

3,89

Opglabbeek

0,74

Herstappe

3,53

Zutendaal

0,75

Maarkedal

3,28

0,80

Wijnegem

3,05

Vosselaar

0,81

Oostende

2,92

Merksplas

0,83

De Panne

2,89

Houthalen-Helchteren

0,88

Veurne

2,74

Hechtel-Eksel

0,89

Knokke-Heist

2,73

Diepenbeek

0,93

Sint-Laureins

2,69

Retie

0,93

Lochristi

2,65

■■Commentaar

Gegevens voor 2008 waren niet beschikbaar. De meest recente gegevens zijn die voor 2007. Eenzelfde beeld tekent zich af bij de 85-plussers als bij de 75-plussers: het kleinste aandeel ten opzichte van de totale bevolking vind je in de landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei, het grootste aandeel vind je bij de kustgemeenten.

53 ■■Interne vergrijzing interne vergrijzing (in %)

1994

1999

2004

2008

verschil 2008 tov 1994

Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

17,55

15,30

17,32

18,97

1,42

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

17,54

15,71

17,83

19,49

1,95

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

16,77

14,69

17,68

20,13

3,36

Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

15,75

14,03

17,37

19,87

4,12

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

17,82

15,94

18,97

21,59

3,78

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

18,35

15,78

18,26

20,73

2,38

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

14,66

13,01

14,54

16,18

1,52

Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

16,94

14,78

16,85

18,97

2,03

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

15,53

13,68

14,96

16,56

1,03

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

18,12

15,48

17,42

19,26

1,14

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

17,43

15,21

17,74

19,55

2,12

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

16,46

14,31

17,15

19,20

2,74

Middelgrote steden (Cluster V5)

17,29

15,58

18,01

20,07

2,79

Regionale steden (Cluster V14)

16,35

14,61

17,88

20,34

4,00

Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

19,00

17,15

20,42

22,47

3,47

Kustgemeenten (Cluster V16)

17,13

14,83

17,29

18,36

1,23

Top 10 gemeenten met kleinste aandeel interne vergrijzing

(in%)

Top 10 gemeenten met grootste aandeel interne vergrijzing

(in%)

Opglabbeek

11,92

Herstappe

37,50

Meeuwen-Gruitrode

12,26

Horebeke

29,85

Zutendaal

12,57

Lochristi

27,79

Vosselaar

12,77

Maarkedal

25,59

12,96

Veurne

25,40

Oudenburg

13,54

Niel

25,36

Diepenbeek

13,73

Houthulst

24,99

Retie

13,76

Leuven

24,92

Hechtel-Eksel

13,76

Kluisbergen

24,80

Londerzeel

13,91

Alveringem

24,41

■■Commentaar

De interne vergrijzing geeft aan hoeveel 80-plussers er zijn ten opzichte van de zestigplussers. Het geeft dus weer hoeveel hoogbejaarden er zijn in de groep van de senioren en dus niet ten opzichte van de totale bevolking, zoals in voorgaande tabel. Het minste hoogbejaarden in de groep van senioren vindt men in de gemeenten van de cluster van de landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke

demografische groei: 16,2% van de 60-plussers is ouder dan 80. Het grootste aandeel vind je in de grote steden en de regionale steden. Daar is 22,5% van de 60-plussers meer dan 80. In de residentiële randgemeenten met hoge inkomens stijgt het aandeel 80-plussers in de groep senioren het sterkst over de laatste drie legislaturen, namelijk een stijging van 4,12%. De kleinste stijging (1,03%) is te vinden in de cluster verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Grijze druk grijze druk (in %)

1994

1999

2004

2008

verschil 2008 tov 1994

Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

34,91

37,82

39,64

43,56

8,65

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

35,11

37,10

38,27

41,86

6,75

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

38,09

41,80

42,51

45,61

7,52

Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

36,24

39,88

42,20

46,04

9,80 3,99

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

40,35

41,22

41,40

44,34

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

40,07

42,19

42,95

45,12

5,05

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

28,82

31,75

33,69

37,12

8,30

Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

34,59

37,40

39,03

41,84

7,25

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

28,94

31,78

34,36

37,76

8,82

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

36,07

38,49

40,12

44,09

8,02

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

37,42

39,44

40,65

43,33

5,91

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

37,39

39,34

39,93

42,15

4,77

Middelgrote steden (Cluster V5)

38,75

41,46

42,37

45,19

6,44

Regionale steden (Cluster V14)

39,10

41,94

42,09

43,74

4,65

Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

42,98

45,32

44,68

46,23

3,25

Kustgemeenten (Cluster V16)

46,90

52,93

59,00

68,28

21,38

Top 10 gemeenten met minste grijze druk

(in%)

Top 10 gemeenten met meeste grijze druk

(in%)

Merksplas

29,22

Koksijde

79,69

Houthalen-Helchteren

31,29

Knokke-Heist

76,19

Opglabbeek

31,34

Middelkerke

72,45

Stabroek

32,13

De Panne

71,50

Wuustwezel

32,26

Nieuwpoort

69,70

Peer

32,35

De Haan

67,83

Kortessem

33,10

Blankenberge

67,23

Kinrooi

33,27

Oostende

65,68

Meeuwen-Gruitrode

33,36

Horebeke

61,98

Lint

33,60

Edegem

55,82

■■Commentaar

De grijze druk is een maat voor het aantal senioren ten opzichte van de beroepsactieve bevolking. In de gegevens tekent zich hetzelfde patroon af als bij de twee voorgaande tabellen. De landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei ervaren de kleinste grijze druk. Voor 100 mensen op beroepsactieve leeftijd (tussen 20 en 59 jaar) zijn er 37,1 mensen van 60 jaar of ouder. De kustgemeenten ervaren de zwaarste grijze druk. Voor 100 beroepsactieven heb je in die gemeenten gemiddeld 68,3 zestigplussers.

De cijfers van de laagst en hoogst scorende cluster liggen ver uit elkaar. Dit verschil in cijfers zal ongetwijfeld een impact hebben op hoe de respectieve gemeenten verschillende aspecten van hun beleid uitbouwen en vorm geven.

55 ■■Afhankelijkheidsratio afhankelijkheidsratio (in %)

1994

1999

2004

2008

verschil 2008 tov 1994

Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

78,53

80,69

80,74

84,96

6,43

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

79,65

81,08

80,74

85,00

5,35

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

80,47

85,23

85,25

88,85

8,38

Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

82,63

86,97

88,59

92,56

9,93

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

82,57

82,18

80,57

84,43

1,86

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

87,34

88,06

86,13

87,78

0,43

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

74,89

76,04

74,48

77,10

2,21

Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

80,16

81,54

80,54

83,16

3,00

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

74,66

75,46

75,57

78,90

4,24

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

79,77

81,09

80,73

84,45

4,68

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

79,10

80,00

79,67

83,40

4,30

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

82,04

83,08

81,87

84,80

2,76

Middelgrote steden (Cluster V5)

81,15

82,78

81,36

84,17

3,02

Regionale steden (Cluster V14)

82,29

85,25

83,53

85,62

3,32

Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

81,85

83,57

81,10

82,67

0,82

Kustgemeenten (Cluster V16)

88,10

93,09

96,25

104,59

16,49

Top 10 gemeenten met kleinste afhankelijkheidsratio

(in%)

Top 10 gemeenten met grootste afhankelijkheidsratio

(in%)

Leuven

67,48

Koksijde

113,17

Wellen

68,49

De Panne

111,06

Stabroek

70,09

Knokke-Heist

109,91

Kortessem

70,10

Horebeke

109,61

Olen

71,09

Middelkerke

109,20

Zutendaal

71,50

Nieuwpoort

106,38

Peer

71,72

De Haan

104,73

Merksplas

72,46

Lochristi

101,81

Opglabbeek

72,87

Oostende

101,14

Houthalen-Helchteren

72,88

Blankenberge

100,28

■■Commentaar

De afhankelijkheidsratio geeft de verhouding weer tussen het aantal 60-plussers en het aantal mensen tussen 0 en 19 jaar ten opzichte van het aantal mensen tussen 20 en 59 jaar. In de cluster van de landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke

demografische groei heb je 77,1 niet-beroeps actieven voor elke 100 beroepsactieven. In de cluster van de kustgemeenten, die het andere uiterste vormen heb je meer niet-beroepsactieven dan beroepsactieven, namelijk 104,6 ten opzichte van 100.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Doorstromingscoëfficiënt doorstromingscoëfficient (in %) verschil 2008 tov 1994

1994

1999

2004

2008

Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

114,38

101,29

96,78

87,52

-26,87

Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

116,89

105,42

99,06

90,40

-26,50

Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

102,44

99,76

100,79

93,52

-8,92

residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

112,73

106,17

101,49

94,38

-18,35

Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

111,92

100,45

92,03

82,77

-29,15

Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

118,66

110,60

107,29

97,44

-21,22

Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

132,32

117,51

105,54

92,12

-40,20

Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

120,82

111,09

104,38

93,75

-27,07

Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

131,80

114,48

104,69

93,55

-38,25

Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

116,05

103,94

98,29

88,35

-27,70

Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

112,57

100,57

94,12

85,05

-27,52

Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

118,90

108,74

103,05

94,06

-24,84

Middelgrote steden (Cluster V5)

111,76

103,27

97,64

87,22

-24,54

Regionale steden (Cluster V14)

112,26

107,40

107,49

97,39

-14,87

Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

104,24

99,26

96,62

88,82

-15,42

Kustgemeenten (Cluster V16)

94,35

82,33

73,69

64,23

-30,13

Top 10 gemeenten met kleinste doorstromingscoëfficiënt

(in%)

Top 10 gemeenten met grooste doorstromingscoëfficiënt

(in%)

Koksijde

51,09

Spiere-Helkijn

136,48

Knokke-Heist

57,85

Lochristi

135,29

Herstappe

60,00

Langemark-Poelkapelle

118,66

Middelkerke

60,10

Lint

115,37

Blankenberge

62,21

Alveringem

113,86

Nieuwpoort

64,45

Vilvoorde

113,84

De Haan

64,64

Vleteren

113,61

De Panne

67,17

Machelen

110,23

Heers

68,42

Ruiselede

109,86

Oostende

68,76

Staden

109,75

■■Commentaar

De doorstromingscoëfficiënt geeft de verhouding weer tussen het aantal jongeren (van 10 tot 24 jaar) en het aantal ouderen (van 50 tot 64 jaar). Het is een verhouding van de potentiële in- en uitstroom op de arbeidsmarkt afgaand op de verhouding tussen de jonge en oude leeftijdscategorieën op de arbeidsmarkt. Geen enkele cluster komt boven de 100% uit. Dit betekent dat gemiddeld gezien er minder jongeren potentieel kunnen instromen in de

arbeidsmarkt dan er ouderen potentieel de arbeidsmarkt verlaten.

jongeren door ouderen op de arbeidsmarkt (100%).

De twee uitersten worden gevormd door enerzijds de kustgemeenten. Voor 64,2 jongeren die daar potentieel tot de arbeidsmarkt kunnen toetreden, heb je 100 ouderen die potentieel de arbeidsmarkt kunnen verlaten. Anderzijds zijn er de erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing, die met 97,4% dicht aanleunen bij een volledige potentiële vervanging, van

Opvallend is ook het grote verschil tussen de cijfers voor 1994 en die voor 2008. Het grootste verschil is op te tekenen bij de landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei. In 1994 bedroeg de verhouding jongeren – ouderen 132,3, in 2008 bedraagt dit verschil nog 92,1. Dit is een daling met 40,2%.

■■Algemene conclusies

Uit de tabellen die de top 10-scores weergeven, kan men opmaken welke gemeenten afwijkende scores vertonen. Het zijn voornamelijk gemeenten uit Limburg en de kustgemeenten die daarbij in het oog springen. Over het algemeen scoren kust gemeenten meestal hoog wat betreft de ouderdom van hun bevolking. In bijna alle top 10 van de hoogste scores zijn een aantal kustgemeenten terug te vinden. In de top 10 van de laagste scores daarentegen vind je vaak Limburgse gemeenten terug. Als we de bevolkingscijfers van de Limburgse gemeenten bekijken, valt op dat ten opzichte van de 4 andere Vlaamse provincies er in Limburg procentueel de meeste 15- tot 25jarigen en 40- tot 60-jarigen wonen. Limburg heeft daarnaast procentueel het minste 70-plussers.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

3.1.2 Organen Benoeming burgemeesters gemeente

vorige burgemeester

lijst

huidige burgemeester

lijst

Turnhout

Marcellus Hendrickx

CD&V

Franciscus Stijnen

CD&V

Kontich

Joseph Van linden

CD&V/N-VA

Luc Blommaerts

CD&V/N-VA

Hoegaarden

Willy Huon

CD&V

Jean-Pierre Taverniers

CD&V

De Panne

Willy Vanheste

VEDA

Robert Butsraen

VEDA

Waarschoot

Ghislain Lippens

CD&V

Ann Coopman

CD&V

■■Commentaar

In 2008 werden in Vlaanderen zes burgemeesters of waarnemend burgemeesters benoemd. De reden was in een aantal gevallen het ontslag van de titelvoerende burgemeester en in één geval (Hoegaarden) het overlijden van de titelvoerende burgemeester. Eén waarnemend burgemeester werd benoemd omwille van het feit dat de burgemeester federaal minister werd. De burgemeester van Aalter die ook federaal minister werd, blijft echter wel titelvoerend burgemeester van zijn gemeente.

vrouwen in de gemeenteraad 10 tot 30 % (90) 30 tot 40 % (146) 40 tot 50 % (67) > de helft of meer (5)

Vrouwen in de gemeenteraad

Vrouwelijke burgemeesters (28) vrouwen in het college van burgemeester en schepenen geen (1) < 30 % (193) 30 tot 50 % (88) de helft of meer (26)

Deel 1

60 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Vrouwen in college van burgemeester en schepenen en vrouwelijke burgemeesters

neen (103) ja (205)

OCMW voorzitter ook in het college van burgemeester en schepen?

OCMW-voorzitter opgenomen in college van burgemeester en schepenen

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

ja (202) neen (106)

Burgemeester is ook voorzitter van de gemeenteraad

Burgemeester is ook voorzitter gemeenteraad

Vrouwelijke aanwezigheid in de gemeentelijke organen doorheen de legislatuur Samenstelling raden en colleges 2004

2005

2006

2007

2008

burgemeester

7,5

7,1

9,4

9,09

gemeenteraad

27,6

34,3

college van burgemeester en schepenen

17,7

18,8

26,6

% vrouwen

■■Commentaar

Uit de tabel blijkt dat de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 gezorgd hebben voor een verdere vervrouwelijking van de samenstelling van de gemeentelijke organen. Na de verkiezingen van oktober 2006 zijn er meer vrouwelijke burgemeesters aangesteld, zetelen meer vrouwen in de gemeenteraad en in het college van burgemeester en schepenen. Het Vlaamse kiesdecreet bevat een aantal maatregelen die deze vervrouwelijking tot doel had. Het gaat om de volgende: - De kieslijsten bevatten evenveel mannen als vrouwen. Het verschil tussen het aantal kandidaten van elk geslacht mag niet groter zijn dan 1. - De eerste drie kandidaten van de lijst mogen niet van hetzelfde geslacht zijn. Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft een onderzoek5 uitbesteed om de Reynaert, H, Steyvers, K. en Ackaert, J. 2008. Het effect van de beleidsmaatregelen die ter gelegenheid van de verkiezingen van 8 oktober 2006 werden genomen ter bevordering van de gelijkwaardige participatie van mannen en vrouwen aan het lokaal en provinciaal bestuur. Studie uitgevoerd in opdracht van de Vlaamse overheid en het Agentschap voor Binnenlands Bestuur.

effecten van beleidsmaatregelen op de verkiezingsuitslag te bestuderen. Het onderzoek werd uitgevoerd door de Universiteit Gent, Vakgroep Politieke Wetenschappen en de Universiteit Hasselt,

Centre for Local Politics, onder leiding van de professoren Reynaert, Steyvers en Ackaert. In wat volgt vindt u een aantal bevindingen uit het onderzoek.

Percentage verkozen vrouwen en mannen voor de verkiezingen van 2006 per verkiezingstype % verkozen vrouwen

verkozen vrouwen

% verkozen mannen

verkozen mannen

totaal aantal gekozenen

OCMW

49,2%

50,8%

District

46,4%

53,6%

113

211

Provincie

36,7%

151

63,3%

260

411

Gemeente

33,4%

2.456

66,6%

4.894

7.350

Totaal

34,1%

2.737

65,9%

5.300

8.037

Als we het percentage vrouwelijke verkozenen bekijken per type verkiezing in 2006 scoren zij het best voor de OCMW-raadsverkiezingen. De rechtstreekse verkiezing van de OCMW-raadsleden gebeurt echter enkel in de 6 faciliteitengemeenten van de Vlaamse rand rond Brussel en in Voeren. De cijfers met betrekking tot de OCMW’s moeten hier dan ook met enige voorzichtigheid bekeken worden: ze hebben slechts betrekking op 7 OCMW’s en niet op alle 308 OCMW’s in Vlaanderen. Dit kleine aantal

maakt dat veralgemeningen met de nodige omzichtigheid moeten gebeuren. In de verkiezingen van de Antwerpse districtsraden doen de vrouwen het heel behoorlijk met 46,4% verkozenen. Voor de provincieraadsverkiezingen daalt het percentage vrouwelijke verkozenen naar 36,7%. Bij de gemeenteraadsverkiezingen gaat de score nog lager naar 33,4%.

64 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Slaagkans om verkozen te worden per verkiezingstype

45% 40%

40,5%

38,8%

35% 29,9%

30%

29,8%

25% 20%

20,3%

18,5%

16,8%

15,7%

15,8%

15%

12,8%

10% 5% 0%

OCMW

District

Gemeente

Provincie

Totaal

% slaagkans vrouwen

Als we uitgaan van de slaagkans om verkozen te worden is deze voor vrouwen het grootst bij de OCMW-raadsverkiezingen met 40,5%. Dit is ook het enige niveau waar vrouwen een grotere slaagkans om verkozen te worden laten optekenen dan mannen. Hierbij wel mee in rekening brengen dat het gaat om de gegevens van slechts 7 OCMW’s (de 6 randgemeenten en Voeren). De slaagkans is de verhouding van het aantal gekozenen ten opzichte van het aantal kandidaten. Bij de Antwerpse districtsraden bedraagt hun slaagkans 16,8%. Op het gemeentelijke niveau was de slaagkans met 15,8% toch wat hoger dan bij het provin ciale niveau (12,8%). Opvallend is wel dat bij de provincieraadsverkiezingen maar vooral bij de gemeenteraadsverkiezingen de slaagkans van vrouwen een heel pak lager ligt dan bij mannen.

% slaagkans mannen

Slaagkans om verkozen te worden per lokaliteit voor de gemeenteraadsverkiezingen 40%

37,4%

35% 31,1%

29,9%

30% 25,9% 25% 20%

19,4% 15,6%

15%

14,4%

15,8%

10% 5% 0%

kleine gemeenten

middelgrote gemeenten

% slaagkans vrouwen % slaagkans mannen

grote gemeenten

totaal

Leeswijzer bij de tabel • Kleine gemeenten zijn gemeenten met minder dan 10.673 inwoners. • Middelgrote gemeenten hebben tussen 10.674 en 17.907 inwoners. • Grote gemeenten hebben meer dan 17.907 inwoners. Uitgaande van de slaagkans om verkozen te worden per lokaliteit (kleine gemeenten, middelgrote gemeenten en grote steden en gemeenten) doen de vrouwen het ver houdingsgewijs voor de gemeenteraadsverkiezingen het best in de kleine gemeenten en het slechtst in de grote steden en gemeenten.

■■Leeftijdsverdeling man - vrouw

gorieën beter stand en dit zeker vanaf de leeftijd van 56 jaar.

Wanneer we de leeftijdsverdeling van mannen en vrouwen bekijken valt op dat voor beiden de middencategorieën goed ver tegenwoordigd zijn en dit voor alle ver kiezingstypes. Globaal genomen zijn de jongere leeftijdscategorieën bij de vrouwen beter vertegenwoordigd dan bij mannen. Bij de mannen houden de oudere leeftijdscate-

Bij de OCMW-raden zijn er geen vrouwen in de categorie jonger dan 25 jaar en doet de categorie boven 66 jaar het goed. Let wel het gaat hier om cijfers van slechts 7 OCMW’s (6 Vlaamse randgemeenten rond

Brussel en Voeren). Bij de Antwerpse districtsraden scoren de eerste twee leeftijdscategorieën quasi gelijk bij mannen en vrouwen en scoort de leeftijdscategorie 36-45 jaar bijzonder goed bij vrouwen. De leeftijdscategorie boven 76 jaar is, behalve minimaal bij de gemeenteraadsverkiezingen, niet meer vertegenwoordigd.

Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie Gemeente in %

Vrouw

Man

Provincie Totaal

Vrouw

Man

District Totaal

Vrouw

Man

OCMW Totaal

Vrouw

Man

Totaal

tem 25 jaar

8,7

2,6

4,6

3,3

0,8

1,7

6,1

7,1

6,6

0,0

3,0

1,5

vanaf 26 jaar tem 35 jaar

18,3

12,0

14,1

18,5

11,2

13,9

17,3

16,8

17,1

12,5

3,0

7,7

vanaf 36 jaar tem 45 jaar

29,0

22,9

25,0

31,8

20,4

24,6

40,8

23,0

31,3

18,8

9,1

13,8

vanaf 46 jaar tem 55 jaar

27,6

31,4

30,1

29,1

33,8

32,1

19,4

25,7

22,7

37,5

54,5

46,2

vanaf 56 jaar tem 65 jaar

13,9

23,4

20,3

13,9

25,0

20,9

11,2

19,5

15,6

21,9

24,2

23,1

vanaf 66 jaar tem 75 jaar

2,4

7,4

5,8

3,3

8,8

6,8

5,1

8,0

6,6

9,4

6,1

7,7

vanaf 76 jaar

0,0

0,3

0,2

0,0

0,0 35%

0,0

Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de gemeenten

29,0%

30% 25%

22,9%

35% 31,4% 29,0%

30% 25%

20%

27,6%

15% 10%

20%

5% 0%

12,0% 8,7%

18,3% 13,9%

15% 10%

18,3%

23,4%

22,9%

27,6%

12,0%

8,7%

7,4% 2,6%

Man

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 4 tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 Vrouw

2,4% 0,0% 0,3%

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 jaar vanaf 56 jaar vanaf 66 jaar vanaf 76 jaar tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 jaar tem 65 jaar tem 75 jaar Vrouw

2,6%

Man

66 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

45% 40,8%

40%

Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de districten

35%

45%

30% 40,8%

40%

19,4%

17,3% 16,8%

15%

30% 25,7%

25%

10%

23,0%

20%

19,5%

19,4%

17,3% 16,8%

5% 0%

15%

11,2%

10%

23,0%

20%

35%

25,7%

25%

6,1%

8,0%

7,1%

6,1%

7,1%

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 jaar tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 jaar

5,1%

Vrouw

0,0% 0,0%

Man

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 jaar vanaf 56 jaar vanaf 66 jaar vanaf 76 jaar tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 jaar tem 65 jaar tem 75 jaar Vrouw Man 60%

54,5% 50%

Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de OCMWâ€™s van de 6 randgemeenten en Voeren 40%

60%

37,5%

54,5% 30%

50% 40%

18,8%

20%

37,5%

12,5% 24,2% 21,9%

18,8%

20%

12,5% 9,1%

10% 0%

9,1%

10%

30%

0,0%

3,0%

9,4%

6,1%

Man

3,0%

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 jaar tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 jaar Vrouw

0,0% 0,0%

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 jaar vanaf 56 jaar vanaf 66 jaar vanaf 76 jaar tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 jaar tem 65 jaar tem 75 jaar Vrouw

0,0%

Man

40%

35%

Verkozen mannen en vrouwen per leeftijdscategorie in de provincies 40%

20%

31,8% 29,1%

30%

18,5%

20%

18,5%

11,2% 10%

20,4%

5% 13,9%

15%

11,2% 8,8%

10% 3,3%

3,3% 0,8%

Man

3,3% 0,8%

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 Vrouw

0,0% 0,0%

tem 25 jaar vanaf 26 jaar vanaf 36 jaar vanaf 46 jaar vanaf 56 jaar vanaf 66 jaar vanaf 76 jaar tem 35 jaar tem 45 jaar tem 55 jaar tem 65 jaar tem 75 jaar Vrouw

20,4%

15% 25,0%

25%

29,1%

30% 25%

33,8%

35%

31,8%

Man

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

3.2 Bestuurskrachtprofiel 3.2.1 Financiën ■■Budgetten 2008

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • Tabel met per gemeente de budget cijfers

Leeswijzer bij de tabel (op de site) • De tabel bevat gegevens uit de budgetten 2008, zonder rekening te houden met later op het jaar doorgevoerde budget wijzigingen. Het resultaat eigen dienstjaar wordt berekend door het verschil te maken tussen ontvangsten gewone dienst en uitgaven gewone dienst. Het algemeen begrotingsresultaat wordt bekomen door bij het resultaat eigen dienstjaar het saldo vorige jaren, het saldo overboekingen en het algemeen begrotingsresultaat vorige jaren bij te tellen.

■■Commentaar

Als we alle Vlaamse gemeentebudgetten 2008 samen bekijken, vertonen deze voor de gewone dienst een algemeen begrotingsresultaat van bijna 907 miljoen euro. Naast hun positief algemeen begrotingsresultaat beschikken de gemeenten ook nog over circa 546,5 miljoen euro aan middelen in een gewoon reservefonds. De Vlaamse gemeenten besteden samen op jaarbasis 8,21 miljard euro. Dit is 1.333,21 euro per inwoner. Bekijken we enkel de ontvangsten en uitgaven van het eigen dienstjaar, dan bemerkt men een gezamenlijk tekort op de gewone dienst van ruim 124 miljoen euro. Sinds de inwerkingtreding van het nieuwe Gemeentefonds is er bepaald dat 8% van de middelen die een gemeente krijgt uit het Gemeentefonds rechtstreeks aan het OCMW wordt gestort. Een gemeente kan, in samenspraak met het OCMW, echter afwijken van deze regeling en een ander percentage of een absoluut bedrag bepalen dat rechtstreeks aan het OCMW gestort wordt. Zo zijn er een aantal gemeenten en OCMW’s die het percentage op nul hebben gebracht. Hun gemeentelijke dotatie zal verhoudingsgewijs hoger liggen in vergelijking met andere gemeenten. Bij de vergelijking van de gemeentelijke OCMWtoelagen moet men hiermee rekening houden. De dotaties aan de OCMW’s liggen tussen 0 euro en 96.889.600 euro.

De dotaties aan de politiezones variëren tussen 4.805 euro voor de gemeente Herstappe en 150.539.400 euro voor de stad Antwerpen. Een korte blik op de buitengewone dienst leert ons dat in 242 van de 308 Vlaamse gemeenten de uitgaven de ontvangsten overstijgen, wat neerkomt op een tekort eigen dienstjaar. Het verplichte begrotingsevenwicht zal in deze gemeenten bijgevolg bereikt moeten worden via overboekingen uit de gewone dienst, een positief saldo op vorige dienstjaren of door een beroep te doen op het algemeen begrotingsresultaat van het vorig jaar. De buitengewone dienst in alle Vlaamse gemeenten samen is goed voor 2,84 miljard euro aan uitgaven. Dit is 460,14 euro per inwoner.

Verdeling over de verschillende ontvangstenposten 6%

18%

prestaties

belastingen

fondsen

rest

schuld

47%

23%

47%

23%

Verdeling over de verschillende uitgavenposten 13%

13%

totaal personeel (zonder onderwijs) totaal personeel (zonder onderwijs) personeel onderwijs 31% werking

31% 9%

9% 18%

10%

werking

toelage OCMW

toelage politiezone

toelage erediensten

rest

schuld

10% 18%

personeel onderwijs

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Commentaar

In de taartdiagrammen wordt het procentueel aandeel van enkele belangrijke categorieën in het totaal van de ontvangsten en uitgaven van het eigen dienstjaar weergegeven die de gemeenten hadden voorzien op hun budgetten 2008. Voor de uitgaven van de gewone dienst vertegenwoordigen de personeelsuitgaven, zonder onderwijzend personeel, de grootste groep. Naast de (bruto-)bezoldigingen van het gemeentepersoneel en de wedden van de mandatarissen worden ook de patronale bijdragen, het vakantiegeld, de pensioenen ten laste van de gemeente, de uitgaven voor de arbeidsongevallenverzekering en enkele andere uitgaven voor het gemeentepersoneel onder deze categorie opgenomen. De uitgaven voor het onderwijzend personeel worden afgezonderd vermits zij voor de gemeenten geen reële financiële last betekenen. Tegenover de uitgaven voor het onderwijzend personeel staan immers gelijkwaardige ontvangsten vanuit de Vlaamse begroting. De betalingen aan het onderwijzend personeel gebeuren rechtstreeks vanuit het Vlaamse departement voor Onderwijs. Onder werkingsuitgaven vallen alle uitgaven die jaarlijks nodig zijn om de werking van de gemeente te kunnen verzekeren. Het gaat onder meer om: uitgaven voor kantoorbenodigdheden, telefoonuitgaven, energie-uitgaven, uitgaven voor opleiding van gemeentepersoneel, technische benodigdheden, huur van onroerende goederen, verzekeringen voor gebouwen en voertuigen en dergelijke meer.

Volgens wettelijke bepalingen moeten gemeenten bijdragen in het tekort van het OCMW en de politiezone waarvan ze deel uitmaken. Aangezien deze beide toelagen vaak substantieel zijn, worden zij in het taartdiagram afgezonderd van de andere overdrachtuitgaven. Zo moeten gemeenten ook het tekort van de eredienstinstellingen bijpassen, kunnen ze aan plaatselijke verenigingen een subsidie geven om de werking te ondersteunen of kunnen ze bijdragen verlenen aan andere overheidsinstellingen. Ten slotte vormen de schulduitgaven nog een belangrijk deel van de gewone uitgaven. Hierin zitten de jaarlijkse aflossingen en intrestlasten op de aangegane leningen vervat, maar ook mogelijke debetrenten op financiële rekeningen, nalatigheidsintresten en de bijdragen in het exploitatieverlies van openbare ondernemingen zoals gemeentebedrijven. Langs ontvangstenzijde wordt de grootste groep gevormd door de belastingen. Enerzijds betreft het hier de aanvullende belastingen waarbij de gemeente een bijkomende aanslagvoet vaststelt op een basisbelasting die door de Vlaamse of federale overheid wordt geheven. De inkohiering en de inning gebeuren door de overheid die de basisbelasting instelt en het gemeentelijk aandeel in de ontvangsten wordt door hen doorgestort. De belangrijkste aanvullende belastingen zijn de aanvullende personenbelasting en de opcentiemen op de onroerende voorheffing. Anderzijds heffen de gemeenten eigen belastingen.

Een andere belangrijke ontvangstenbron voor de gemeenten zijn de fondsen. In eerste instantie betreft het hier het Gemeentefonds, maar ook het Stedenfonds en enkele federale fondsen die onder de gemeenten of een deel van de gemeenten worden verdeeld. Daarnaast vindt men de categorie ‘andere overdrachten’ waarin de andere overdrachtontvangsten worden gegroepeerd zoals de bijdragen voor het onderwijzend personeel en premies voor GESCO-personeelsleden. Gemeenten genereren ook een beperkt bedrag aan prestatieontvangsten. Voorbeelden hiervan zijn de ontvangsten uit de verkoop van huisvuilzakken, ontvangsten uit verhuringen van onroerende goederen en toegangsgelden. De schuldontvangsten ten slotte bestaan voornamelijk uit de jaarlijkse dividenden die men ontvangt via participaties in onder meer intercommunales en creditintresten op financiële rekeningen.

Budgetten doorheen de legislatuur UITGAVEN GEWONE DIENST overdrachten

totaal personeel (zonder onderwijs)

personeel onderwijs

werking

2.211.382.149,61

630.416.406,31

2005 2.308.226.829,29 2006

2004

schuld

UITGAVEN BUITENGEWONE DIENST

toelage OCMW

toelage politiezone

andere

1.256.678.735,74

621.160.259,10

667.805.614,88

552.902.420,17

1.104.042.218,18 2.285.044.704,39

660.930.376,11

1.278.526.479,76

629.508.063,39

661.722.892,56

622.718.027,70

1.127.646.945,24 2.557.676.138,93

2.386.808.681,31

735.585.243,97

1.359.682.781,52

639.104.101,00

683.843.469,14

714.332.042,44

1.082.790.242,79 2.960.720.745,79

2007 2.477.096.675,09

743.765.710,95

1.424.919.194,80

666.677.623,90

714.145.623,31

752.788.970,20

1.103.393.615,15 2.518.741.499,07

2008 2.578.252.067,38

785.493.170,85

1.518.455.595,15

702.286.591,55

731.651.869,34

790.688.135,44

1.107.902.067,53 2.835.225.079,64

ONTVANGSTEN GEWONE DIENST overdrachten prestaties

schuld belastingen

fondsen

andere

ONTVANGSTEN BUITENGEWONE DIENST

315.180.480,61

3.433.229.004,98

1.598.085.934,56

1.210.915.626,86

423.722.868,79

2.072.789.131,98

335.886.813,22

3.522.315.132,34

1.656.494.599,36

1.305.769.345,83

360.706.318,05

2.325.649.129,64

370.686.892,51

3.566.233.027,74

1.711.375.757,00

1.409.947.076,13

507.310.757,45

2.468.536.230,45

434.503.836,97

3.648.558.448,12

1.779.306.535,39

1.438.414.434,34

409.495.309,74

2.165.209.637,00

495.855.481,67

3.804.811.203,68

1.851.760.129,02

1.434.010.676,56

503.404.596,24

2.547.659.101,91

algemeen begrotingsresultaat

GEWOON RESERVEFONDS

GEWONE DIENST resultaat eigen dienstjaar

saldo vorige jaren

saldo overboekingen

algemeen begrotingsresultaat v/h vorige jaar

-63.316.878,19

45.769.435,37

-180.707.467,93

715.377.107,01

521.152.969,23

377.881.852,26

-108.107.405,25

5.746.392,89

-218.459.726,09

864.057.002,30

543.236.263,85

447.483.438,01

-36.593.051,52

31.871.967,90

-371.594.499,95

1.035.703.285,51

659.696.888,94

481.373.642,42

-172.508.848,84

41.460.335,14

-229.582.716,67

1.217.605.320,75

856.974.090,38

485.219.115,78

-124.375.641,89

21.191.955,32

-297.177.457,99

1.307.076.660,58

906.715.516,40

546.411.844,58

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Commentaar

In de periode 2004-2008 stijgen de oorspronkelijk gebudgetteerde uitgaven op de gewone dienst (eigen dienstjaar) met 16,61% en de ontvangsten met 15,88%. Het resultaat van het eigen dienstjaar is negatief voor elk van de beschouwde jaren en het tekort eigen dienstjaar verdubbelt tussen 2004 en 2008, nl. van -63.316.878 euro naar -124.375.641 euro. Het slechtste resultaat wordt in 2007 opgetekend met -172.508.849 euro. De totale personeelskosten stijgen van 2004 naar 2008 met 18,37%, de werkingskosten met 20,83%, de overdrachtuitgaven met 20,78% en de schulduitgaven met slechts 0,35%. De aandelen van deze verschillende economische groepen binnen de totale uitgaven blijven vrij constant over de hele periode (personeel: 40-41%, werking: 17,5-18,5%, overdrachten: 26-27%, schuld: 13,5-15,5%). Binnen de overdrachtuitgaven stijgen de toelagen aan het OCMW met 20,83%, de dotaties aan de politiezones met 9,56% en de andere overdrachtuitgaven met 43,01%. Tussen 2004 en 2008 daalt het aandeel van de toelagen aan de OCMW’s in de totale overdrachtuitgaven lichtjes van 33,7% naar 31,6%; hetzelfde geldt voor de toelagen aan de politiezones, nl. van 36,3% naar 32,9%. Het aandeel van de andere overdrachten stijgt van 30% naar 35,5%. Aan de ontvangstenzijde van het budget stijgen in de periode 2004-2008 de prestatieontvangsten het sterkst, met 57,32%, de overdracht ontvangsten met 13,59% en de schuldontvangsten met 18,81%. Binnen de categorie van overdrachtontvangsten stijgen de ontvangsten

uit belastingen met 10,82%, uit fondsen met 15,87% en de andere overdrachtontvangsten met 18,42%. De belastingontvangsten vertegenwoordigen 53% tot 55% van de totale overdrachtontvangsten, voor de fondsen varieert het aandeel rond 25-26%. Ook het saldo vorige jaren daalde met bijna 54%, van 45.769.435 euro in 2004 naar 21.191.955 euro in 2008. In 2007 bedroeg dit saldo nog 41.460.335 euro. Het saldo van de overboekingen op de gewone dienst evolueerde van -180.707.467 euro in 2004 naar -297.177.457 euro in 2008. Het algemeen begrotingsresultaat van het vorige dienstjaar evolueerde van 715.377.107 euro in 2004 naar 1.307.076.660 euro in 2008, hetzij een stijging met 82,71% en het algemeen begrotingsresultaat van 521.152.969 euro naar 906.715.516 euro of een stijging met bijna 74%. Het gewoon reservefonds steeg tussen 2004 en 2008 met 44,6%, van 377.881.852 euro naar 546.411.844 euro. Op de buitengewone dienst zien we een stijging van de uitgaven met 24,08%, nl. van 2.285.044.704 euro in 2004 naar 2.835.225.080 euro in 2008. Daartegenover staat een bedrag aan buitengewone ontvangsten van 2.072.789.132 euro in 2004 en 2.547.659.102 euro in 2008, hetzij een stijging met 22,91%.

■■Decretale en reële evolutie van de dotatie van het Gemeentefonds Decretale en reële evolutie van het Gemeentefonds jaar

dotatie (X1.000.000)

2002*

1455,60

decretaal groei%

gemiddelde jaarinflatie

reëel groei%

groeibedrag (X1.000.000)

reëel groeibedrag (X1.000.000)

1,65%

2003

1542,80

5,99%

1,59%

4,33%

87,20

63,05

2004

1593,30

3,27%

2,09%

1,16%

50,50

17,88

2005

1649,00

3,50%

2,78%

0,70%

55,70

11,16

2006

1706,80

3,50%

1,71%

1,76%

57,80

29,02

2007

1766,50

3,50%

1,82%

1,65%

59,70

28,16

2008

1828,30

3,50%

4,49%

-0,95%

61,80

-16,74

2009

1892,30

3,50%

0,50%

2,99%

64,00

54,58

2002-2008

25,60%

15,35%

8,89%

372,70

132,54

2002-2009

30,00%

15,93%

12,14%

436,70

187,12

* som oud gemeentefonds, investeringsfonds en sociaal impulsfonds

■■Commentaar

De jaarlijkse dotatie van het Gemeentefonds evolueert volgens een vaste groeivoet. Die groeivoet is vastgelegd in het decreet zelf en bedraagt sinds 2005 3,5%. De Vlaamse Regering heeft met die vaste groeivoet een grotere budgettaire zekerheid en meer stabiliteit inzake de dotatie willen creëren. De tabel geeft de evolutie weer van de dotatie van het Gemeentefonds sinds de hervorming in 2003 (decreet van 5 juli 2002). Als vertrek basis voor de nieuwe dotatie in 2003 werd toen de som van het oude Gemeentefonds, het Investeringsfonds en het waarborggedeelte van het Sociaal Impulsfonds genomen, alle met betrekking tot het jaar 2002. De dotatie voor 2002 die in de tabel als uitgangspunt voor het groeipad werd gebruikt, slaat dus op de som van die drie oude fondsen. Verder werd in de dotaties voor 2008 en 2009 de reguliere Eliacompensatie niet opgenomen.

Uit de tabel blijkt dat de decretaal bepaalde dotatie van het Gemeentefonds in de periode 2002-2008 met 25,6% is gegroeid, terwijl de cumulatieve jaarinflatie, op basis van het nationaal indexcijfer van de consumptieprijzen, in die periode 15,35% bedroeg. Er was dus een reële groei van de dotatie van 8,89% tussen 2002 en 2008. Op basis van de maandvooruitzichten van het Planbureau van 3 maart 2009 zou de gemiddelde jaarinflatie in 2009 0,5% bedragen, waardoor de cumulatieve inflatie in de periode 2002-2009 op 15,93% zou uitkomen. Dat houdt een reële groei in van het Gemeentefonds met 12,14% van 2002 tot 2009, terwijl de decretale groei in die periode 30% bedraagt. Het Gemeentefonds steeg dus de voorbije jaren sneller dan de inflatie en zorgde in de periode 2002-2008 voor een reële koopkrachtverhoging

voor de lokale besturen van nagenoeg 9%. Op basis van de vooruitzichten van het Planbureau van 3 maart 2009, zou de reële koopkrachtverhoging van 2002 tot 2009 op 12,14% uitkomen. Alleen in 2008 lag de decretale groeivoet van het Gemeentefonds met bijna 1% onder de gemiddelde jaarinflatie. De algemene evolutie van het Gemeentefonds mag echter niet automatisch worden geprojecteerd op de individuele aandelen van de gemeenten. Op individueel gemeentelijk niveau wijkt de evolutie van het aandeel af van de evolutie van de totale dotatie of kan die evolutie zelfs invers zijn. Dat is het gevolg van de scores van de gemeenten voor de diverse verdelings criteria, van de waarborgregeling of van een eventuele correctie voor gemeenten met een lage fiscaliteit (die enkel geldt voor de gemeenten met een aanslagvoet APB lager dan 5% of een aantal opcentiemen onroerende voorheffing lager dan 700).

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

■■Lokaal Pact

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met per gemeente schuldovername en compensatie lokaal pact Op 1 februari 2008 sloot de Vlaamse Regering met de lokale besturen een pact, dat een aantal wederzijdse engagementen bevat. Het pact biedt enerzijds voor de toetredende lokale besturen nieuwe financiële mogelijkheden, anderzijds geeft het pact een kader aan waarbinnen de lokale fiscaliteit de eerstvolgende jaren het best zou evolueren en dat een beleid van duurzame economische en ecologische ontwikkeling ondersteunt. Alle 308 Vlaamse gemeenten traden toe tot het lokaal pact. In het kader van het pact voerde de Vlaamse Regering in 2008 een grootscheepse operatie uit tot overname en vervroegde terugbetaling van uitstaande leningschulden van alle Vlaamse gemeenten. Die schuldovername gebeurde voor een maximaal bedrag van 100 euro per inwoner, wat resulteert in een totaal bedrag van 614.835.994 euro. Aan de 308 Vlaamse gemeenten kende de Vlaamse Regering ook een verhoogde compensatie voor de afgeschafte Eliaheffing toe met betrekking tot de jaren 2008 en 2009. Die verhoging van de Eliacompensatie bedroeg voor het jaar 2008 25 miljoen euro. Voor 2009 werd het extra bedrag vastgesteld op 42 miljoen euro. Beide extra compensaties werden op 12 januari 2009 aan de gemeenten betaald. Ook voor 2010 wordt nog

een verhoogde compensatie toegekend. Daarnaast zal de Vlaamse Regering nieuw materieel en outillage vrijstellen van onroerende voorheffing en zal ze voor lage en zeer lage energiewoningen een vermindering op de onroerende voorheffing toekennen gedurende tien jaar. De Vlaamse Regering zal de gemeenten en provincies voor 100% compenseren voor de daardoor gederfde opcentiemen op de onroerende voorheffing. Tenslotte zal het Vlaamse Gewest, via Aquafin, een groter aandeel van de kosten verbonden aan de nog te leveren riolerings inspanningen op zich nemen. Op hun beurt moeten de gemeenten, in het kader van het pact, een aantal fiscale engagementen nakomen: - de forfaitaire huisvuilbelasting afbouwen tegen uiterlijk eind 2010, tot een maximum van 55 euro per gezin (de zogenaamde forfaitaire sokkel) en belastingen en retributies heffen waarbij wordt rekening gehouden met de hoeveelheid afval die wordt aangeboden (volgens het principe “de vervuiler betaalt”) - de belastingen op kantoorruimten en tewerkgesteld personeel afschaffen vanaf het aanslagjaar 2009 - geen nieuwe forfaitaire gezinsbelastingen invoeren tot eind 2012 - met betrekking tot het aanslagjaar 2009 geen enkele nieuwe belasting invoeren en de aanslagvoeten en tarieven van de belastingen niet verhogen ten opzichte van de aanslagvoeten of tarieven die voor

het aanslagjaar 2008 van toepassing waren - de belastingen bedrijfsvriendelijker en transparanter maken; dit vooral via een digitale ontsluiting van de gemeentelijke belastingreglementen. In de tabel op de site staan, per gemeente, het bedrag van de schuldovername en van de bespaarde intresten vermeld, alsook de verhoogde Eliacompensaties die de Vlaamse Regering aan elke gemeente heeft toegekend met betrekking tot de jaren 2008 en 2009. Inzake de schuldovernameoperatie stellen we vast dat een globaal bedrag van 614.835.994 euro aan gemeentelijke schulden werd overgenomen. De overgenomen leningen leveren voor de gemeenten een globale besparing aan intresten van 167.808.367 euro op (hetzij 27,3% van de overgenomen schuld). De soms grote bedragen aan bespaarde intresten, in verhouding tot de overgenomen schuld, zijn toe te schrijven aan overgenomen leningen met nog een lange looptijd, waarbij de intrest in het begin veel groter is dan het af te lossen kapitaal. Aan de banken werd een totale wederbeleggingsvergoeding betaald van 12.682.698 euro met betrekking tot gemeentelijke leningen, waarvan de Vlaamse overheid 8.284.308 euro voor eigen rekening nam en een bedrag van 4.398.390 euro door de gemeenten werd betaald.

■■Reguliere Eliacompensaties in het

kader van het Gemeentefonds Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met per gemeente het aandeel dat zij zullen ontvangen als compen satie voor het afschaffen van de Eliaheffing De Vlaamse Regering besliste in 2007 om de zogenaamde Eliaheffing of Eliataks, ten laste van gezinnen en bedrijven, vanaf 2008 af te schaffen. De Eliaheffing is een heffing op de elektriciteitsdistributie via Elia, de beheerder van het hoogspanningsnetwerk. De heffing belast het elektriciteitsverbruik van bedrijven en gezinnen. Die federale heffing is er gekomen om het dividendverlies dat de gemeenten leden door de vrijmaking van de elek triciteitsmarkt, te compenseren. Ze bedroeg tot 1 juli 2007 4,91 euro per duizend kWh en vanaf 1 juli 2007 nog 2,5 euro per duizend kWh. De federale regering besliste de Eliaheffing af te schaffen op 1 juli 2010. Het stopzetten van de Eliaheffing in 2010 houdt ook in dat de gemeenten vanaf dan sowieso niet meer van die compensatie kunnen genieten. De Vlaamse Regering wilde die vervroegde afschaffing echter niet doen ten nadele van de gemeenten. Daarom wordt, vanaf 2008, aan de dotatie van het Gemeentefonds jaarlijks een (te indexeren) bedrag van 83 miljoen euro toegevoegd. Dat bedrag blijft, in tegenstelling tot de federale compensatie, ook na 2010 behouden, wat

neerkomt op een structurele verhoging van de middelen van het Gemeentefonds. De aanvullende dotatie wordt vanaf het begrotingsjaar 2009 jaarlijks geïndexeerd. In 2009 bedraagt de aanvullende dotatie 84.660.000 euro. De verdelingsbasis voor de aanvullende dotatie voor 2008 is de verdeling van het bedrag voor het jaar 2006 van de federale bijdrage tot compensatie van de inkomsten derving van de gemeenten ingevolge de liberalisering van de elektriciteitsmarkt (de zogenaamde Eliataks). Vanaf het begrotingsjaar 2009 wordt de aanvullende dotatie verdeeld volgens dezelfde procentuele verhoudingen als bij de verdeling van het bedrag van voornoemde federale bijdrage voor het jaar 2007. De gemeentebesturen ontvingen hun aandelen voor 2008 en 2009 in de aanvullende dotatie op respectievelijk 30 april en 24 december 2008. Ten gevolge van de groeiende financieel-economische crisis en om de gemeenten wat meer financiële armslag te bieden, besliste de Vlaamse Regering om de gemeentelijke aandelen voor 2009 vervroegd te betalen, eind 2008, in plaats van april 2009.

76 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

■■Belastingen Een verzameling van allerlei gemeentebelastingen

Aan de hand van de digitaal binnengekomen rekeninggegevens bij het Agentschap voor Binnenlands Bestuur kunnen we een actueel overzicht geven van de belastingontvang sten van de Vlaamse gemeenten. De cijfers voor 2007 zijn weliswaar nog onder voorbehoud omdat de verwerking en de

controle van de digitaal binnengekomen rekeningen bij het agentschap vertraging heeft opgelopen door het laattijdig opsturen van de digitale rekeninggegevens door de gemeenten. Een vijftiental gemeenten ontbreken nog steeds. Alle Vlaamse gemeenten heffen samen ongeveer 3,7 miljard euro belastingen. Dit is ongeveer 600 euro per inwoner. Het aantal eigen gemeentebelastingen is erg groot: dat

is een typisch fenomeen, gevolg van de grondwettelijk gegarandeerde fiscale autonomie van de gemeente. Alles wat niet uitdrukkelijk door de wet verboden is, kan in principe belast worden. Elke gemeentebelasting heeft een specifieke code gekregen in de budgettaire boekhouding. Op basis van die economische codes kunnen we de eigen gemeentebelastingen onderverdelen in verschillende categorieën.

Opdeling van de gemeentebelastingen ■■Commentaar

13%

APB

0% 2%

OOV aanvullende belasting op motorrijtuigen andere aanvullende belastingen eigen belastingen 42%

43%

Het taartdiagram illustreert het cruciaal belang van de hoofdbelastingen, aanvullende personenbelasting en opcentiemen op de onroerende voorheffing, voor de basisinkomsten van de gemeenten. Deze beide belastingen samen vertegenwoordigen inderdaad meer dan 84% van de totale fiscale ontvangsten. Hierdoor daalt het aandeel van de eigen belastingen in de totale fiscale ontvangsten: in 2002 waren zij nog goed voor 17,04% van de fiscale ontvangsten, in 2007 is dit nog maar 13,54%.

Opdeling van de eigen gemeentebelastingen in categorieën

4% 1%

administratieve prestaties

10%

verhaalbelastingen 29%

prestaties van openbare hygiëne ondernemingen vertoningen en vermakelijkheden

16%

gebruik openbaar domein patrimonium andere 10% 1%

29%

■■Commentaar

Het taartdiagram illustreert het belang van de eigen gemeentebelastingen op ondernemingen (147 miljoen euro op basis van de voorlopige cijfers 2007) en de gemeentebelastingen op prestaties van openbare hygiëne (148,9 miljoen euro) voor de gemeentekas. Beiden zijn goed voor elk ongeveer 30% van de totale ontvangsten aan eigen belastingen. De belastingen op het patrimonium nemen 16% voor hun rekening. De belangrijkste belasting in deze groep is de belasting op tweede verblijven. De belastingen op gebruik van openbaar domein zijn goed voor 10%. De belangrijkste belasting binnen deze categorie is de belasting op parkeren. De restcategorie met 10% omvat vooral de algemene gemeentebelasting. De belastingen op vertoningen en vermakelijkheden (1%) omvatten de belastingen op bals, dansgelegenheden, pretparken, bioscopen, films en andere vertoningen.

78 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Gemeentelijke belastingen (andere dan de APB en OOV) en retributies met een opbrengst van meer dan 10 miljoen euro

■■Commentaar

De grafiek geeft de gemeentelijke belastingen weer met een opbrengst van meer dan 10 miljoen euro voor het jaar 2007.

100.000.000 90.000.000 80.000.000 70.000.000 60.000.000 50.000.000 40.000.000 30.000.000 20.000.000 10.000.000

Belasting op verspreiding van reclame

Andere belastingen op het patrimonium

Belasting op afgifte van administratieve documenten

Belasting op parkeren

Milieubelasting

Belasting op afgifte van huisvuilzakken, -recipiënten en -zelfklevers

Belasting op tweede verblijven

Algemene gemeentebelasting

Belasting op het ophalen van huisvuil

Belasting op drijfkracht

Van de eigen gemeentebelastingen blijft de belasting op drijfkracht afgetekend de belangrijkste. De belasting op huisvuil blijft de tweede plaats innemen hoewel de totale ontvangsten verminderen. Dit wordt ruimschoots gecompenseerd door de belasting op huisvuilzakken of andere recipiënten. Deze belasting is verhoudingsgewijs veel belangrijker geworden en nadert de opbrengst van de huisvuilbelasting. Op die manier brengen de gemeenten het principe “de vervuiler betaalt” steeds meer in toepassing. Anderzijds gaat de huisvuilbelasting ook wel eens op in een gemeentebelasting met meer algemene naam, de algemene gemeentebelasting en de milieubelasting die plaats drie en zes innemen in de grafiek. Deze evolutie zal volgend jaar nog duidelijker zijn als de invloed van het lokaal pact in de cijfers zal verwerkt zijn. We kunnen nu al verwijzen naar de verschuivingen in de soorten reglementen (zie verder). De gemeentebelasting op tweede verblijven blijft een belangrijke inkomstenbron voor veel gemeenten en neemt de vierde plaats in. Ook de belasting op verspreiding van reclame op plaats tien, met een opbrengst van ongeveer 11,3 miljoen euro is ondertussen een vaste waarde in de lijst.

■■Soorten belastingen en retributies van

gemeenten

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • Tabel met per gemeente welke soorten belastingen retributiereglementen er bestaan Leeswijzer bij de tabel (op de site) • Heffingen die zowel als belasting en als retributie voorkomen zijn gemarkeerd in groen. De blauw gekleurde hokjes betreffen enkel belastingen.

Behalve belastingen werden ook de meest relevante retributies opgenomen in de lijst. Sommige heffingen komen immers zowel voor als belasting en als retributie (op afgifte van huisvuilzakken bijvoorbeeld, of standrechten op markten en kermissen). De kwalificatie als belasting of als retributie geeft een nuanceverschil aan een heffing maar is doorgaans niet relevant voor degene die ze moet betalen, ten minste niet zolang er geen betwisting over ontstaat. Voor belastingen bestaat een specifieke bezwaarprocedure.

■■Commentaar

Deze tabel geeft een oplijsting per gemeente van de belastingen retributiereglementen. Ze zijn rond de jaarwisseling opgemaakt op basis van de reglementen die op dat ogenblik ingestuurd en geregistreerd waren. De tabellen geven in principe dus een volledig beeld van alle gemeentelijke reglementen die in 2008 van toepassing waren. Het kan nochtans zijn dat er toch nog enkele reglementen niet opgenomen zijn omdat directe jaarlijkse belastingen tot het einde van het aanslagjaar kunnen gestemd worden. Artikel 253 van het gemeentedecreet geeft de gemeenten dan nog een marge van 20 dagen om het besluit in te sturen waarna de effectieve registratie, binnen de provinciale afdeling van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur ook nog moet gebeuren. De opdeciem op de verkeersbelasting is ook vermeld hoewel dit geen gemeentebelasting is: de gemeente heeft hierover geen enkel beslissingsrecht. De opbrengst is uiteraard wel belangrijk.

Er zijn 88 soorten belastingen retributiereglementen opgenomen. Sommige soorten betreffen vergelijkbare belastbare voorwerpen maar zijn daarom niet helemaal identiek: zie bijvoorbeeld de hoofdingen diverse belastingen op ondernemingen en begraving, asverstrooiing, bijzetting in columbarium + grafconcessies. Ook onder de hoofding huisvuil komen verschillende nuanceringen voor. Enige groepering is echter noodzakelijk om de tabel leesbaar te houden. Een Vlaamse gemeente heeft nog steeds gemiddeld 21 soorten belastingen en/of retributies (vorig jaar 21,12). De opdeciem op de verkeersbelasting voor motorvoertuigen is hierin niet meegerekend. West-Vlaanderen heeft gemiddeld 20 reglementen, VlaamsBrabant 21, Antwerpen 21,8 en Oost-Vlaanderen 22,5, maar in Limburg is het gemiddelde het laagst, namelijk 18,2. Slechts één Limburgse gemeente (Lommel) heeft meer dan 30 reglementen. De hoofdstad, Hasselt, heeft er slechts 20.

In de provincie Antwerpen zijn er slechts 7 gemeenten met meer dan 30 reglementen. In Vlaams-Brabant zijn er dat slechts 6, overigens allemaal in het arrondissement Halle-Vilvoorde. Gent heeft met 42 reglementen het grootste aantal, maar wordt op de voet gevolgd door de stad Antwerpen met 41 reglementen. De top tien van de andere gemeenten met het grootste aantal reglementen, opdeciem dus niet meegerekend, ziet er zo uit, met een gedeelde tiende plaats voor 5 gemeenten: - Oostende: 38 - Nieuwpoort: 37 - Menen: 37 - Sint-Niklaas: 37 - Sint-Lievens-Houtem: 36 - Grimbergen: 36 - Turnhout: 35 - Temse: 35 - Kortrijk: 35 - Boom: 34 - Lier: 34 - Aalst: 34 - Merelbeke: 34 - Hoeilaart: 34 De top tien met het kleinste aantal: - Herstappe: 3 - Beernem: 7 - Wielsbeke: 7 - Spiere-Helkijn: 8 - Ardooie: 8 - Horebeke: 9 - Glabbeek: 9

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

- Kraainem: 10 - Lendelede: 10 - Mesen: 10 De belasting op drijfkracht komt nog voor in 104 gemeenten, dat zijn er 10 minder dan vorig jaar. 39 daarvan zijn te vinden in de provincie Antwerpen, 23 in Limburg, 19 in Oost-Vlaanderen, 17 in Vlaams-Brabant en 6 in WestVlaanderen. De belasting op tewerkgesteld personeel komt nog slechts in 3 gemeenten voor: Drogenbos, Zaventem en Beerse. Elk van die gemeenten heeft de belasting afgeschaft voor het aanslagjaar 2009, in het kader van het lokaal pact. De veelvuldige rechtszaken zijn er wellicht niet vreemd aan dat de belasting op masten en pylonen niet veel meer voorkomt. Er zijn nog 9 reglementen: 6 in de provincie Antwerpen, 2 in Vlaams-Brabant en 1 in West-Vlaanderen. De belasting op het vervoer van personen die overlast veroorzaken blijkt nog steeds niet nodig in West-Vlaanderen en Limburg. Zij komt wel voor in 12 gemeenten in Oost-Vlaanderen, in 8 in Antwerpen en in 6 in Vlaams-Brabant. De belasting op ontstentenis van parkeerruimte blijkt dan weer juist wel nodig in West-Vlaanderen: zij komt er voor in 20 gemeenten, tegen 14 in Antwerpen, 7 in Vlaams-Brabant, 4 in Oost-Vlaanderen en 3 in Limburg.

Het lokaal pact heeft duidelijke sporen nagelaten in de algemene belastingen rond huisvuil. Het aantal reglementen over het ophalen van huisvuil is gehalveerd ten opzichte van 2007. Er zijn er nog 95, zowel als belasting of als retributie. De algemene belastingen zijn nog toegenomen: van 70 reglementen in 2007 naar 91 reglementen in 2008. In Limburg is dat aantal het sterkst toegenomen: van 5 naar 17 reglementen. In 2007 waren er 58 algemene milieubelastingen; in 2008 zijn er dat 74 geworden. De toename komt vooral uit Vlaams-Brabant: daar is dit aantal van 8 naar 18 gestegen. De vergeldende belastingen of retributies op huisvuil (onder één of andere vorm), op afgifte van administratieve documenten en prestaties komen in nagenoeg alle gemeenten voor. Van de niet vergoedende belastingen is die op tweede verblijven de meest frequente na de aanvullende belastingen: zij komt voor in 223 gemeenten: 56 in Oost-Vlaanderen, 48 in WestVlaanderen, 47 in Vlaams-Brabant, 47 in Antwerpen en 25 in Limburg. Aanslagvoet aanvullende personenbelasting voor de gemeenten

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be - tabel met evolutie aanvullende personenbelasting voor de gemeenten van 1997 tot 2009

Leeswijzer bij de tabel (op de site): - De gegevens zijn gebaseerd op de belastingreglementen, behalve die voor 2009, die afkomstig zijn uit de gemeentebudgetten. Voor dat laatste jaar waren nog niet alle gegevens beschikbaar op het ogenblik dat dit jaarbeeld werd gedrukt. ■■Commentaar

Voor de Vlaamse gemeenten maken de belastingontvangsten 47% uit van hun totale ontvangsten van het eigen dienstjaar. Naast de eigen gemeentelijke belastingen wordt een aanzienlijk deel van de belastingontvangsten gegenereerd door de aanvullende personen belasting en de opcentiemen op de onroerende voorheffing. Samen met de ontvangsten uit de fondsen, voornamelijk het Gemeentefonds, zorgen zij voor een stabiele stroom van ontvangsten. De tabel met de cijfers voor de opcentiemen op de onroerende voorheffing is verder in het jaarbeeld opgenomen. Op basis van de reglementen voor het dienstjaar 2008 die de Vlaamse gemeenten hebben uitgevaardigd, ligt de gemiddelde aanslagvoet voor de aanvullende personenbelasting in Vlaanderen op 7,17% en bedragen de opcentiemen op de onroerende voorheffing gemiddeld 1.334. Een vergelijking van die waarden met de cijfers van 2007 leert dat beide gemiddelden ongeveer stabiel gebleven zijn. Met twee cijfers na de komma is er een lichte stijging vast te stellen voor de aanvullende personenbelasting van 7,13% naar 7,16%. Voor de gemiddelde opcentiemen op de onroerende voorheffing is er ook een lichte toename van 1308 naar 1334 opcentiemen.

Evolutie aanslagvoet aanvullende personenbelasting van 1995 tot 2008 per provincie

7,6 7,4 7,2 7,0 6,8 6,6 6,4 6,2 6,0

1995

1996

1997

1998

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Antwerpen

Vlaams-Brabant

Limburg

West-Vlaanderen

Oost-Vlaanderen

Vlaanderen

Leeswijzer bij het staafdiagram - De waarde van de aanslagvoet staat afgebeeld op het staafdiagram vanaf 6,0.

Aanslagvoeten aanvullende personenbelastingen in de gemeenten 0 tot 3 (4) 3 tot 6 (19) 6 tot 7,5 (122) 7,5 tot 8,5 (141) 8,5 tot 9,5 (22)

Deel 1

82 De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Aanslagvoet aanvullende personenbelasting in de gemeenten

Aanslagvoet en waarde van 1% aanvullende personenbelasting

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met aanslagvoet en waarde van 1% aanvullende personenbelasting per gemeente Leeswijzer bij de tabel (op de site) • De gegevens zijn afkomstig uit het budget en hebben betrekking op het aanslagjaar 2008

■■Commentaar

De waarden van 1% aanvullende personen belasting per inwoner voor het jaar 2008 vertonen grote verschillen tussen de gemeenten. De grootste opbrengst (Sint-Martens-Latem) bedraagt 3,62 keer het bedrag van de kleinste opbrengst (Mesen). De top 3 wordt verder gevormd door Oud-Heverlee en Keerbergen. De andere gemeenten achteraan zijn Alveringem en Herstappe.

Raming opbrengsten uit de aanvullende personenbelasting

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • - tabel met raming opbrengsten uit de aanvullende personenbelasting voor de gemeenten Leeswijzer bij de tabel op de site • De gegevens werden ons ter beschikking gesteld door de Federale Overheidsdienst Financiën.

Aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met evolutie aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing voor de gemeenten van 1997 tot 2009 Leeswijzer bij de tabel op de site • Deze gegevens zijn gebaseerd op de belastingreglementen, behalve die voor 2009, die afkomstig zijn uit de gemeentebudgetten. Voor dat laatste jaar waren nog niet alle gegevens beschikbaar op het ogenblik dat dit jaarbeeld werd gedrukt.

■■Commentaar

Zie commentaar bij de tabel aanvullende personenbelasting en opcentiemen op de onroerende voorheffing doorheen de legislatuur.

84 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Evolutie aanslagvoet opcentiemen op de onroerende voorheffing van 1995 tot 2008 per provincie

1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0

1995

1996

1997

1998

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Antwerpen

Vlaams-Brabant

Limburg

West-Vlaanderen

Oost-Vlaanderen

Vlaanderen

Opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten 600 tot 1.000 (40) 1.000 tot 1.300 (102) 1.300 tot 1.700 (121) 1.700 tot 2.250 (45)

Opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Waarde van 100 opcentiemen op de onroerende voorheffing en kadastraal inkomen

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met waarde van 100 opcentiemen op de onroerende voorheffing en kadastraal inkomen voor de gemeenten leeswijzer bij de tabel (op de site) • De gegevens zijn afkomstig uit het budget en hebben betrekking op het aanslagjaar 2008

Raming opbrengsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing in de gemeenten

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met raming van de opbrengsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing voor de gemeenten Leeswijzer bij de tabel (op de site) • De gegevens werden ons ter beschikking gesteld door de Vlaamse Belastingdienst.

Aanvullende personenbelasting en opcentiemen op de onroerende voorheffing doorheen de legislatuur APB gemeenten 1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

6,7

6,6

6,8

7,0

7,2

7,1

7,2

OOV gemeenten 1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2.009

1.019

1.068

1.076

1.073

1.169

1.259

1.292

1.305

1.310

1.297

1.308

1.334

1.333

â– â– Commentaar

Deze reeks geeft de evolutie weer van de gemiddelde aanslagvoeten van de gemeentelijke aanvullende belasting op de personenbelasting (APB) en de opcentiemen op de onroerende voorheffing (OOV) van 1995 tot en met 2009. De reeks werd aangevuld met de gemiddelden zoals die voor 2009 reeds verzameld en berekend werden door de VVSG. Er is een geleidelijke, maar duidelijk waarneembare stijging van beide aanslagvoeten over deze periode van 15 jaar, maar de stijging is het sterkst bij de OOV. De APB is sinds 1995 toegenomen met 0,5 procent, dat is een relatieve stijging van 7,5% over de afgelopen 15 jaar.

De OOV is gestegen met 314 opcentiemen, dat is een relatieve stijging met ruim 30%. Blijkbaar kiezen de gemeenten steeds meer voor de opcentiemen als financieel beleidsinstrument. Beide reeksen bevestigen de reeds meermaals vastgestelde neiging om de belastingen in een verkiezingsjaar te verlagen of op zijn minst niet te verhogen: de gemiddelden voor 2000 zijn gelijk aan die van 1999; de gemiddelden van 2006 zijn zelfs iets lager dan die van 2005. Dat gaat dan ook gepaard met een inhaaloperatie in de eerste jaren van de legislatuur waar een duidelijke stijging wordt vastgesteld.

Bij de OOV vinden we de grootste toenames terug in 2001 en 2002: dat waren de eerste jaren van de nieuwe legislatuur en bovendien kregen de besturen toen te maken met de overgang van BEF naar euro en met de eerste gevolgen van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. De verhoging van de APB in 2003-2005 is wellicht een weerspiegeling van het tegengewicht om de gevolgen van de federale verlaging van de basis van de inkomstenbelastingen op te vangen.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Ontvangsten uit belastingen en fondsen per inwoner en ten opzichte van de totale ontvangsten Type Gemeente

1.1. Woongemeenten in landelijke zones (Cluster V2)

ontvangsten uit fondsen

per inwoner

aandeel in totale ontvangsten (in %)

ontvangsten uit belastingen

per inwoner

aandeel in totale ontvangsten (in %)

44.891.889,85

132,63

13,60

178.743.221,17

528,08

54,13

1.2. Woongemeenten in de stadsrand (Cluster V1)

40.425.362,15

111,95

10,85

212.704.807,85

589,02

57,09

1.3. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit (Cluster V10)

46.751.368,60

127,95

11,48

236.490.443,46

647,21

58,10

1.4. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens (Cluster V11)

25.649.394,00

111,69

10,43

139.215.243,83

606,19

56,59

2.1. Kleine agrarische gemeenten (Cluster V9)

31.799.777,18

179,37

19,46

86.861.146,88

489,95

53,15

2.2. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing (Cluster V3)

53.582.212,90

181,07

19,35

143.074.879,15

483,48

51,67

2.3. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei (Cluster 12)

95.221.610,84

171,52

17,96

273.080.972,16

491,89

51,51

3.1. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit (Cluster V4)

39.379.044,40

152,78

16,03

137.919.263,77

535,07

56,15

3.2. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei (Cluster V13)

29.615.555,32

152,94

14,08

115.480.925,82

596,36

54,88

3.3. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter (Cluster V8)

27.838.300,00

144,48

11,50

136.413.895,00

707,97

56,36

4.1. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang (Cluster V6)

43.661.374,08

146,87

16,39

146.836.447,82

493,95

55,13

4.2. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens (Cluster V7)

97.504.350,00

182,95

18,02

278.096.482,00

521,80

51,41

5.1. Middelgrote steden (Cluster V5)

138.922.369,00

210,08

17,93

393.862.281,79

595,60

50,85

5.2. Regionale steden (Cluster V14)

179.623.560,70

358,08

24,50

346.119.590,98

689,99

47,21

5.3. Grote steden en regionale steden (Cluster V15)

931.873.501,00

879,28

37,65

795.003.908,00

750,13

32,12

6.1. Kustgemeenten (Cluster V16)

25.020.459,00

176,78

9,08

184.907.694,00

1.306,43

67,12

89 Leeswijzer bij de tabel • De tabel is gebaseerd op cijfers, die de gemeenten in hun budget 2008 inschreven. Voor de berekening van de fondsen is de som genomen van het aandeel van de betreffende gemeente in het Gemeentefonds en in voorkomend geval in het Stedenfonds. • De gegevens zijn ingedeeld volgens de clustermethode van Dexia. De gemeenten in Vlaanderen zijn verdeeld in 16 clusters. De 16 clusters kunnen ondergebracht worden in 6 subgroepen. Hierbij een overzicht: Woongemeenten: hoog inkomensniveau en lage centrumfunctie o cluster 2: in landelijke zones o cluster 1: in de stadsrand o cluster 10: agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteiten o cluster 11: residentiële randgemeenten met hoge inkomens

Landelijke gemeenten (of verstedelijkte plattelandsgemeenten): erg lage verstedelijking o cluster 9: kleine landbouwgemeenten o cluster 3: erg landelijke gemeenten met een sterke vergrijzing o cluster 12: landelijke of verstedelijkte plattelandsgemeenten met een sterke demografische groei

Semistedelijke of agglomeratiegemeenten: stedelijk of semistedelijk karakter met lage centrumfunctie en economische activiteit en laag inkomensniveau o cluster 6: weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang o cluster 7: sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

Gemeenten met een concentratie van economische activiteit: grote economische, vooral industriële activiteit o cluster 4: landelijke en landbouw gemeenten met industriële activiteit o cluster 13: verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei o cluster 8: steden en agglomeratie gemeenten met een industrieel karakter

Centrumgemeenten: grote aantrekkingskracht en centrumfunctie o cluster 5: middelgrote steden o cluster 14: regionale steden o cluster 15: grote en regionale steden – hoofdplaatsen Toeristische gemeenten o cluster 16: kustgemeenten

■■Commentaar

De tabel geeft aan hoe de ontvangsten zijn samengesteld. Twee belangrijke posten in de ontvangsten van een gemeente zijn enerzijds de belastingen die zij heffen en anderzijds middelen die ze krijgen van de Vlaamse overheid uit het Gemeentefonds, aangevuld voor de 13 centrumsteden (zoals gedefinieerd in het stedenbeleid) met middelen uit het Stedenfonds. De centrumsteden zijn: Antwerpen, Gent, Aalst, Brugge, Hasselt, Genk, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas en Turnhout. De tabel geeft weer hoeveel middelen de gemeenten binnen een bepaalde cluster uit het Gemeentefonds en eventueel uit het Stedenfonds ontvangen, hoeveel dit per inwoner bedraagt en welk deel dit uitmaakt van de totale ontvangsten van de gemeente. De tabel laat ook zien hoeveel belastingontvangsten een gemeente krijgt, hoeveel dit bedraagt per

inwoner en welk percentage dit vormt van de totale ontvangsten van de gemeente. Als we de cijfers bekijken, zien we dat inkomsten uit belastingen en inkomsten uit de fondsen communicerende vaten zijn. Hebben de gemeenten meer inkomsten uit de belastingen die ze hebben, dan impliceert dit dat zij, relatief gezien, minder inkomsten krijgen uit de fondsen. Dit wijst erop dat het herverdelend effect van het Gemeentefonds werkt. Met dit herverdelend effect poogt de Vlaamse overheid de middelen zo in te zetten dat gemeenten met een beperktere fiscale draagkracht meer middelen ontvangen dan gemeenten die relatief meer middelen kunnen halen uit de belastingen die ze heffen. Daarnaast valoriseert het Gemeentefonds in belangrijke mate de centrumfunctie. Steden ontvangen daarvoor relatief duidelijk meer middelen.

Als we kijken naar de uitschieters in de cijfers, vallen twee clusters op. Bij de cluster van de grote en regionale steden merken we dat zij 38% van hun middelen uit de fondsen halen, terwijl dit voor de andere clusters globaal genomen ligt rond de 10 à 20%. Aan de andere kant merken we dat de gemeenten uit deze cluster, relatief gezien, merkelijk minder inkomsten hebben uit de belastingen, namelijk 32% van hun totale ontvangsten. Bij de andere clusters ligt dit globaal genomen rond de 50%. De cluster van de kustgemeenten vertoont het omgekeerd patroon: 9% van hun inkomsten halen ze uit de fondsen, wat ten opzichte van de andere clusters weinig is. Dit wordt ruimschoots gecompenseerd doordat ze 67% van hun inkomsten halen uit de belastingen.

90 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

3.2.2 Personeel Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in voltijds equivalenten = VTE’s) Type werkgever 1: gemeenten VOLTIJDS VASTBENOEMD man

vrouw

DEELTIJDS

CONTRACTUELEN man

GESCO'S

vrouw

man

vrouw

VASTBENOEMD man

vrouw

12.578,68 5.527,14 4.674,16 3.975,24 7.159,14 2.665,03 1.209,36 3.032,54 totaal

18.105,82

8.649,40

9.824,17

4.241,90

36.579,39

CONTRACTUELEN man 660,31

vrouw

GESCO'S man

vrouw

TOTAAL VTE's 49.507,29

3.447,32 1.033,65 3.544,72

4.107,63

4.578,37

49.507,29

12.927,90

49.507,29

Type werkgever 2 : OCMW’s VOLTIJDS VASTBENOEMD man

vrouw

CONTRACTUELEN man

vrouw

2.844,12 5.553,37 2.954,67 7.042,33 totaal

8.397,49

9.997,00

DEELTIJDS GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

TOTAAL VTE's

516,95

1.317,87

339,51

4.958,10

312,70

6.848,38

133,73

3.318,15

36.139,88

1.834,82

5.297,61

20.229,31

7.161,08

3.451,88

36.139,88

15.910,57

36.139,88

Type werkgever 2bis : verenigingen van OCMW’s VOLTIJDS VASTBENOEMD man

vrouw

1.025,27 1.825,09 totaal

2.850,36

CONTRACTUELEN

DEELTIJDS GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

940,04

2.384,16

1,00

121,81

85,25

1.338,08

131,35

2.115,05

0,00

3.324,20

122,81

1.423,33

6.297,37

2.246,40

vrouw

TOTAAL VTE's

13,01

9.980,11

13,01

3.682,74

9.980,11 9.980,11

Type werkgever 3 : intergemeentelijke samenwerkingsverbanden VOLTIJDS VASTBENOEMD

totaal

CONTRACTUELEN

DEELTIJDS GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

2.629,07

336,83

2.496,23

694,24

124,42

26,93

105,69

154,68

228,18

533,39

7,13

2.965,90

3.190,47 6.307,72

151,35

260,37

761,57 1.077,15

vrouw 48,08 55,21

TOTAAL VTE's 7.384,87 7.384,87 7.384,87

Type werkgever 4 : provincies VOLTIJDS VASTBENOEMD

DEELTIJDS

CONTRACTUELEN

GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

1.397,15

719,32

544,49

684,15

128,41

75,07

157,69

517,65

75,22

404,79

14,16

totaal

2.116,47

1.228,64

203,48

675,34

3.548,59

480,01

vrouw 67,77 81,93

TOTAAL VTE's 4.785,87 4.785,87

1.237,28

4.785,87

Type werkgever 5 : autonome gemeentebedrijven VOLTIJDS VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

DEELTIJDS GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

1.096,05

76,51

434,55

231,16

0,00

totaal

1.172,56

665,71

VASTBENOEMD

vrouw

man

0,00

64,69

0,00

CONTRACTUELEN

GESCO'S

vrouw

man

vrouw

man

27,97

660,31

46,70

0,00

92,66

1.838,27

707,01

vrouw 0,00 0,00

TOTAAL VTE's 2.637,94 2.637,94

799,67

2.637,94

Type werkgever 6 : autonome provinciebedrijven VOLTIJDS VASTBENOEMD man 6,46 totaal

CONTRACTUELEN

DEELTIJDS GESCO'S

vrouw

man

vrouw

man

30,32

88,50

109,90

0,00

36,78

198,40

VASTBENOEMD

vrouw

man

0,00

2,16

0,00

CONTRACTUELEN

vrouw

man

26,51

18,64

28,67

235,18

GESCO'S

vrouw

man

70,71

0,00

89,35

vrouw 0,00 0,00

118,02

TOTAAL VTE's 353,20 353,20 353,20

ALGEMENE SAMENVATTING Personeelsaantallen per type werkgever in vteâ€™s

Procentuele verdeling bij de verschillende werkgevers

gemeente

49.507,29

gemeente

44,69

OCMW's

36.139,88

OCMW's

32,62

verenigingen van OCMW's

9.980,11

verenigingen van OCMW's

9,01

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

7.384,87

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

6,67

provincies

4.785,87

provincies

4,32

autonome gemeentebedrijven

2.637,94

autonome gemeentebedrijven

2,38

autonome provinciebedrijven

353,20

autonome provinciebedrijven

0,32

Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

110.789,16

Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

100,00

92 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Personeel tewerkgesteld in de lokale en provinciale besturen (in koppen) Type werkgever 1 : gemeenten VOLTIJDS VASTBENOEMD

DEELTIJDS

CONTRACTUELEN

GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

TOTAAL KOPPEN

12778

5835

5066

4426

7869

2916

2211

6145

2338

10104

1732

6782

68202

totaal

18613

9492

10785

8356

12442

38890

8514

68202

29312

68202

Type werkgever 2 : OCMW’s VOLTIJDS VASTBENOEMD

DEELTIJDS

CONTRACTUELEN

GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

TOTAAL KOPPEN

2909

5932

3386

8268

558

1520

520

8366

604

13336

248

6857

52504

totaal

8841

11654

2078

8886

13940

22573

7105

52504

29931

52504

Type werkgever 2bis : verenigingen van OCMW’s VOLTIJDS VASTBENOEMD

DEELTIJDS

CONTRACTUELEN

GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

1042

2052

988

2811

126

2199

234

3852

totaal

3094

3799

2325

GESCO'S man

4086

6907

vrouw

TOTAAL KOPPEN

13343

6436

13343

Type werkgever 3 : intergemeentelijke samenwerkingsverbanden VOLTIJDS VASTBENOEMD

totaal

CONTRACTUELEN

DEELTIJDS GESCO'S

VASTBENOEMD

CONTRACTUELEN

GESCO'S

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

TOTAAL KOPPEN

2640

349

2598

751

144

141

218

359

990

8329

2989

3349 6514

176

359

1349 1815

107

8329 8329

Type werkgever 4 : provincies VOLTIJDS VASTBENOEMD man

CONTRACTUELEN

vrouw

man

755

567

1412 totaal

DEELTIJDS

2167

GESCO'S

vrouw

man

752

135

1319

VASTBENOEMD

vrouw

man

234

217

CONTRACTUELEN

vrouw

man

795

231

1029

GESCO'S

vrouw

man

795

1026

3703

vrouw

TOTAAL KOPPEN

111

5889

131

5889

2186

5889

Type werkgever 5 : autonome gemeentebedrijven VOLTIJDS VASTBENOEMD man

CONTRACTUELEN

vrouw

man

450

1119 totaal

DEELTIJDS

1196

GESCO'S

vrouw

man

230

680

VASTBENOEMD

vrouw

man

CONTRACTUELEN

vrouw

man

135

GESCO'S

vrouw

man

106

1876

vrouw

TOTAAL KOPPEN 2117

0 0

2117

241

2117

Type werkgever 6 : autonome provinciebedrijven VOLTIJDS VASTBENOEMD man 7 totaal

DEELTIJDS

CONTRACTUELEN

vrouw

man

GESCO'S

vrouw

man

119

213

VASTBENOEMD

vrouw

man

CONTRACTUELEN

vrouw

man

256

GESCO'S

vrouw

man

144

191

vrouw

TOTAAL KOPPEN

492

236

492 492

ALGEMENE SAMENVATTING Personeelsaantallen per type werkgever in koppen

Procentuele verdeling bij de verschillende werkgevers

gemeente

68.202

gemeente

45,20

OCMW's

52.504

OCMW's

34,80

verenigingen van OCMW's

13.343

verenigingen van OCMW's

8,84

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

8.329

intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

5,52

provincies

5.889

provincies

3,90

autonome gemeentebedrijven

2.117

autonome gemeentebedrijven

1,40

492

autonome provinciebedrijven

autonome provinciebedrijven Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

150.876

Totale tewerkstelling bij de lokale besturen

0,33 100,00

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

Leeswijzer bij de tabellen en grafieken • De gegevens zijn afkomstig van de Rijksdienst voor de Sociale Zekerheid van de Provinciale en Plaatselijke Overheden (RSZPPO). Door informaticatechnische wijzigingen in het registratiesysteem van de RSZPPO is het helaas niet meer mogelijk om de indeling in niveaus weer te geven. - De cijfers hebben betrekking op het vierde kwartaal van 2007.

- De volgende categorieën werden niet mee gerekend: o de vrijwillige brandweer (federale bevoegdheid); o de beroepsbrandweer (federale bevoegdheid); o de jobstudenten en de monitoren; o het personeel van de politiezones (federale bevoegdheid).

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met per gemeente hoeveel personeelsleden er tewerkgesteld zijn

Let op: De grafieken hiernaast bevatten gegevens uitgedrukt in voltijds equivalenten

■■De rechtspositieregeling

Bij de lokale besturen gaat men uit van statutaire tewerkstelling. In artikel 104, §2, van het gemeentedecreet en in artikel 100, §2, worden de afwijkingen op dit algemeen principe vastgesteld. Personeelsleden kunnen in contractueel verband in dienst worden genomen om: - aan uitzonderlijke en tijdelijke personeelsbehoeften te voldoen, voor in de tijd beperkte acties, of voor een buitengewone toename van werk - personeelsleden te vervangen die hun betrekking niet of slechts deeltijds bekleden of die tijdens een periode afwezig zijn die zo lang duurt dat vervanging noodzakelijk is - aanvullende of specifieke opdrachten te vervullen - te voorzien in de personeelsbehoeften voor activiteiten die door een andere overheid gesubsidieerd worden

- te voorzien in de personeelsbehoeften voor activiteiten die hoofdzakelijk verricht worden in mededinging met andere marktdeelnemers - te voorzien in uitvoering van taken die een bijzondere expertise vereisen

zijn slechts mogelijk binnen de perken van de personeelsformatie, die per graad het aantal contractuele betrekkingen bepaalt. Voor de indiensttreding wordt met de betrokkenen een schriftelijke overeenkomst gesloten.”

Het artikel 55, §1, van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn voorziet ook in de contractuele tewerkstelling bij de OCMW’s.

De regelgeving over de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden spreekt niet over de rechtspositie van het personeel, maar het feit dat de pensioenregeling wel expliciet verwijst naar die van het vastbenoemd gemeentepersoneel, toont aan dat vaste benoeming ook hier normaal is naast de contractuele tewerkstelling. Een aanzienlijk deel van de contractuele tewerkstelling wordt ingevuld door de zogenaamde tewerkstellingsprogramma’s.

“Voor de betrekkingen van maatschappelijk werkers, van verplegend en verzorgend personeel, van hulppersoneel en van meester-, vak- en dienstpersoneel kan het centrum contractuele aanwervingen doen. Ook het personeel van een ziekenhuis dat afhangt van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn, kan bij contract aangeworven worden. Deze contractuele aanwervingen

De tewerkstelling van de GESCO’s (gesubsidieerde contractuelen) krijgt een afzonderlijke plaats in de tabellen.

95 Verdeling naar statuut bij de verschillende types werkgevers (uitgedrukt in procenten) 1,36

100%

2,80

14,63 80%

29,09

0,0

52,04 35,70 55,82

60%

0,0 5,96

53,52

47,48

25,77

81,47

40% 58,33 20%

45,14

43,69

42,82

37,89

47,96

18,53 0%

gemeenten

OCMW's

verenigingen interprovincies van OCMW's gemeentelijke samenwerkingsverbanden

autonome gemeentebedrijven

autonome provinciebedrijven

vastbenoemden contractuelen GESCO’s

■■Commentaar

De algemene verdeling naar rechtspositieregeling bij de lokale en provinciale besturen is de volgende: - statutaire tewerkstelling: 43,32% - contractuele tewerkstelling: 38,22% - tewerkstelling van gesubsidieerde contractuelen: 18,46% Deze percentages zijn quasi dezelfde als in 2006. De statutaire tewerkstelling is verhoudingsgewijs het grootst bij de provincies (58,33%) en bij de autonome gemeentebedrijven (47,9%) en het kleinst bij de OCMW’s (37, 39%) en bij de autonome provinciebedrijven (18,53%). De contractuele tewerkstelling (anders dan GESCO) is verhoudingsgewijs het grootst bij autonome provinciebedrijven (81,47%) en bij de gemeenten het kleinst (25,77%). De tewerkstelling van GESCO’s is verhoudingsgewijs het grootst bij de gemeenten met 29,09% en het kleinst bij de verenigingen van OCMW’s (1,36%). Er zijn geen GESCO’s tewerkgesteld bij de autonome bedrijven.

■■Verhouding man/vrouw Verhouding man/vrouw bij de verschillende types werkgever (uitgedrukt in procenten) 100

■■Commentaar

90 80

14,49

24,29 42,31

44,83

51,58

70 80,35

78,13

67,23

50 40 30

57,69

55,17

48,42

20 19,65

10 0

85,51

75,71

totaal van gemeenten de besturen

mannen vrouwen

21,87

32,77

OCMW's verenigingen interprovincies autonome autonome van gemeentelijke gemeente- provincieOCMW's samenwerkingsbedrijven bedrijven verbanden

De algemene verhouding man/vrouw is 42,31/57,69%. De verhouding is ietwat gewijzigd ten opzichte van het jaar 2006. Toen was de verhouding man-vrouw 41,60/58,40. Vooral de situatie bij de OCMW’s en de verenigingen van OCMW’s springt in het oog. Daar zijn respectievelijk slechts 19,65% en 21,87% mannen aan de slag. Een mogelijke verklaring voor deze cijfers zijn de specifieke zorgtaken van de OCMW’s en meer in het bijzonder in de ziekenhuizen en de rust- en verzorgingstehuizen. Bij de gemeenten, de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en de autonome gemeentebedrijven zijn de mannen met respectievelijk 55,17%, 75,71% en 85,51% dan weer sterker vertegenwoordigd dan de vrouwen.

96 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

■■Verhouding voltijds werkende personeelsleden /deeltijds werkende personeelsleden Verhouding man/vrouw in relatie tot de arbeidsprestatieregeling

100%

■■Commentaar

11,18 80% 47,74 60% 88,82 40% 52,26

20%

0% Mannen Voltijds Deeltijds

Vrouwen

Bij de Vlaamse lokale besturen is de verhouding voltijds werkenden en deeltijds werkenden ongeveer 2/1. Om precies te zijn: 67,73% van de personeelsleden van de lokale besturen werkt voltijds, tegenover 32,27% die deeltijds werken. Er is wel een opmerkelijk verschil vast te stellen tussen mannen en vrouwen die deeltijds werken. Bij de mannen werkt 88,82% voltijds, bij de vrouwen 52,26%.

■■Personeel tewerkgesteld in de

Vlaams ondersteuningscentrum

integratiesector doorheen de legislatuur

Vlaams Minderhedencentrum

aantal personeelsleden

enveloppe 2004

enveloppe 2009

21,00

1.444.067

1.702.600

Leeswijzer bij de tabellen: • De enveloppe omvat subsidies voor personeelskosten en voor werkingskosten.

integratiecentra

aantal personeelsleden

enveloppe 2004

enveloppe 2009

De Acht vzw

34,50

1.783.772

2.113.954

PRISMA vzw

20,00

1.041.851

1.234.605

10,50

543.115

646.864

ODiCe vzw

21,00

1.078.966

1.278.919

ING vzw

10,50

558.457

661.148

15,00

783.772

933.663

8,25

416.791

493.797

15,80

880.3411

1.041.928

Provincie Antwerpen

Provincie Limburg PRIC Limburg

Provincie Oost-Vlaanderen

Provincie Vlaams-Brabant PRIC Vlaams-Brabant

Provincie West-Vlaanderen DeSom vzw

Brussels Hoofdstedelijk Gewest Foyer vzw

De verhoging van de enveloppen van het Vlaams Minderhedencentrum en de integratiecentra zijn te verklaren door de jaarlijkse aanpassing ervan aan de evolutie van de anciënniteit en de index.

forum van etnisch-culturele minderheden

aantal personeelsleden

enveloppe

2004

5.00

277.152

2005

5,00

283.614

2006

5,00

290.255

2007

5,00

300.658

2008

5,00

304.573

2009

8,00

513.614

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

lokale integratiediensten

aantal personeelsleden

enveloppe 2004

enveloppe 2009

Provincie Antwerpen Antwerpen

4,50

225.447

265.304

Mechelen

2,50

129.223

151.985

Mol

1,00

52.584

61.828

Willebroek

1,50

78.876

92.741

Lier (2004)

1,00

52.584

61.828

Turnhout (2007)

1,00

61.828

Geel (2009)

1,00

61.828

Boom (2009)

1,00

61.828

Beringen

2,00

105.167

123.655

Dilsen-Stokkem

1,00

52.584

61.828

6,00

297.615

350.293

1,00 (2004-2008) 2,00 (2009)

52.584

123.655

Provincie Limburg

Genk Hasselt Heusden-Zolder

4,00

201.391

236.974

Houthalen-Helchteren

2,50

129.223

151.985

Leopoldsburg

1,00

52.584

61.828

Lommel

1,00

52.584

61.828

Maaseik

1,00

52.584

Maasmechelen

3,00

153.279

180.315

Sint-Truiden (2004)

1,00

52.584

61.828

Ham (2009)

1,00

61.828

Provincie Oost-Vlaanderen Aalst

1,00

52.584

61.828

Gent

4,00

201.391

236.974

Lokeren

1,00

52.584

61.828

Ronse

1,00

52.584

61.828

Sint-Niklaas

2,00

105.167

123.655

Temse

1,00

52.584

61.828

Zele

1,00

52.584

61.828

Denderleeuw (2009)

1,00

61.828

2,00 (2004-2008) 3,00 (2009)

105.167

180.315

1,50

78.876

92.741

Provincie Vlaams-Brabant Leuven Vilvoorde Halle

1,00

52.584

61.828

Liedekerke (2009)

1,00

61.828

Asse (2009)

1,00

61.828

Sint-Pieters-Leeuw (2009)

1,00

61.828

Diest (2009)

1,00

61.828

1,00

52.584

61.828

Kortrijk

1,00

52.584

61.828

Roeselare (2009)

1,00

61.828

Provincie West-Vlaanderen Oostende

De integratiediensten in vet werden of zullen worden erkend tijdens de huidige legislatuur.

99 4

OCMWâ€™s

4.1 Omgevingsfactoren Vrouwen in de OCMW-raad en vrouwelijke OCMW-raadsvoorzitsters van 2006 tot 2008 (in %) 2006

2007

OCMW-raad

31,1

45,17

45,76

voorzitter OCMW-raad

26,5

35,71

36,04

vast bureau

29,3

40,79

40,98

Vrouwen in de OCMW-raad

vrouwelijke voorzitter (111) vrouwen in de OCMW-raad 0 tot 40 % (110) 40 tot 50 % (83) 50 tot 60 % (66) 60 tot 90 % (49)

2008

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

100

4.2 Bestuurskrachtprofiel 4.2.1 Financiën

In dit stuk van het jaarbeeld komen de OCMW-financiën aan bod. Het is opgebouwd rond 2 grote thema’s: - jaarrekening - Gemeentefonds ■■De jaarrekening

Het meest recente boekjaar waar we voor bijna alle Vlaamse OCMW’s over de jaarrekening beschikken is 2006. Deze cijfers worden hieronder besproken. Het gaat hier over geaggregeerde cijfers, getotaliseerd over alle OCMW’s. We vatten dit stuk aan met een algemene analyse van de balans en de resultatenrekening. Vervolgens gaan we ook in op de schuldevolutie over de jaren 2003 tot en met 2006. In de conclusie geven we tenslotte nog een aantal bedenkingen mee.

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met individuele balansen en rekeningresultaten van de 308 Vlaamse OCMW’s. • De gegevens hebben betrekking op de periode 2003 tot en met 2006. • Bij het ter perse gaan waren de gegevens voor een aantal besturen nog niet beschikbaar of, omwille van technische problemen, nog niet verwerkt door het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. Voor het boekjaar 2006 gaat het om 22 besturen. In eerdere boekjaren maakten deze 22 OCMW’s 2,75% uit van het balanstotaal van de Vlaamse OCMWsector. Naarmate de reeksen met deze besturen aangevuld worden, kunnen de cijfers dus nog lichtjes wijzigen.

■■De balans

De balans geeft een overzicht van de bezittingen, de vorderingen, de schulden en het eigen vermogen van het OCMW op een bepaald moment. De figuren hieronder geven een vereenvoudigd overzicht van de balansstructuur van de Vlaamse OCMW’s. De teller inzake gecumuleerd balanstotaal staat voorlopig voor 2006 op 4.269.532.548 euro.

Samenstelling activa OCMW’s 12%

5% VIII.Geldbeleggingen

5% 1%

IX.Liquide middelen Andere III.Materiële vaste activa

IV.Financiële vaste activa V.Vorderingen op meer dan één jaar VII.Vorderingen op ten hoogste één jaar

■■Commentaar

67%

De materiële vaste activa vormen de belangrijkste post van de activazijde van de balans (67%), gevolgd door de vorderingen op ten hoogste één jaar (12%).

101

Samenstelling passiva OCMW’s 12%

4% VII.Voorzieningen voor risico's en kosten VIII.Schulden op meer dan één jaar

21%

IX.Schulden op ten hoogste één jaar Andere

I.Kapitaal IV.Gemeentelijke bijdrage in de werking en de aflossingen V.Gecumuleerd resultaat 12%

VI.Investeringssubsidies en schenkingen met specifiek doel

2% 36%

■■Commentaar

Langs de passivazijde zijn, naast het kapitaal (36%), de schulden op lange termijn (21%) de belangrijkste balansposten. Het aandeel van het kapitaal moet enigszins genuanceerd worden, aangezien bij de OCMW’s deze balanspost bij de opstelling van de beginbalans als sluitpost tussen de activa enerzijds en de overige passivarubrieken anderzijds werd gebruikt.

De balanspost “gemeentelijke bijdrage in de werking en de aflossingen” vertegenwoordigt 6% van het totale passief van de OCMW’s. Het saldo op deze balanspost geeft niet weer hoeveel het OCMW in een bepaald boekjaar heeft ontvangen van de gemeente, maar duidt aan hoeveel het OCMW over de jaren heen te veel of te weinig heeft ontvangen van de gemeente.

102 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

■■Resultatenrekening

Kostenstructuur van de OCMW’s

■■Commentaar

2% 1% uitzonderlijke kosten

Analyseren we nu de structuur van de kosten en de opbrengsten van de OCMW’s. Uit de grafiek blijkt dat de werkingskosten 97% van de totale kosten uitmaken. De financiële kosten bedragen 2% en de uitzonderlijke kosten 1%.

werkingskosten financiële kosten

97%

Werkingskosten van de OCMW’s 640/8 G. Andere werkingskosten

19.622.873

635/7 F. Voorzieningen voor risico's en kosten

11.161.683

631/4 E. Waardeverminderingen op voorraden en vorderingen

-873.046 173.217.292

630 D. Afschrijvingen en waardeverminderingen 62 C. Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen

1.530.639.716

610/7-9 1. Leveringen en diensten 609 3. Voorraadwijzigingen

274.066.833 -9.041 430.454.516

608 2. Specifieke kosten sociale dienst 600/7 1. Aankoop goederen -500.000.000

89.804.271 0

500.000.000

1.000.000.000

1.500.000.000

2.000.000.000

■■Commentaar

Bekijken we de werkingskosten verder in detail, dan stellen we vast dat het grootste deel van de werkingskosten besteed wordt aan de betaling van de bezoldigingen en de sociale lasten van het personeel (61%). Een vaststelling die ons

niet hoeft te verbazen. De werking van de sociale dienst, toch de hoofdopdracht van het OCMW, neemt 17% van de werkingskosten voor haar rekening. De kosten voor de aankoop van goederen hebben een aandeel van 4% in de

totale werkingskosten, de kosten voor de aanschaf van diensten en diverse leveringen bedragen 11%.

103

Opbrengstenstructuur van de OCMW’s ■■Commentaar

3% 2% Uitzonderlijke opbrengsten Werkingsopbrengsten

De grafiek geeft een opdeling van de opbreng sten. De werkingsopbrengsten bedragen 95% van de totale opbrengsten van het OCMW. Het saldo wordt verdeeld over de financiële opbrengsten (3%) en de uitzonderlijke opbrengsten (2%).

Financiële opbrengsten

95%

Ongeveer 48% van de totale werkingsopbrengsten wordt gegenereerd uit de werkingsactiviteiten van het OCMW. Van de specifieke kosten van de sociale dienst wordt 17% bij de klanten gerecupereerd (goed voor ruim 4% van de werkingsopbrengsten). De andere opbrengsten, die voor namelijk bestaan uit de werkingssubsidies (zoals bijvoorbeeld de dotatie die het OCMW ontvangt uit het Gemeentefonds) en de subsidies van de federale overheid in het kader van de betaling van het leefloon en de verschillende steunvormen, vertegenwoordigen ongeveer 52% van de totale werkingsopbrengsten. Met deze gegevens kunnen we de algemene kostendekkingsgraad berekenen. Deze ratio

geeft het aandeel weer van de kosten die gedekt worden door de opbrengsten die het resultaat zijn van de werking van het OCMW en komt voor het boekjaar 2006 uit op 75%. Of anders geïnterpreteerd betekent dit dat 25% van de werkingskosten van het OCMW niet gedekt worden door de werkingsopbrengsten en bijgevolg in aanmerking komen bij de berekening van de gemeentelijke toelage. Nemen we in plaats van de totale werkingsopbrengsten enkel de andere opbrengsten, dan bekomen we de gesubsidieerde kostendekkingsgraad. Deze verhouding geeft het aandeel van de werkingskosten weer dat door subsidies wordt gedekt en bedraagt ongeveer 39%.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

104

(in euro)

■■Schuldevolutie

2.000.000.000

Bij de bespreking van de balans konden we reeds vaststellen dat de schulden in 2006 meer dan 30% van het passief uitmaakten. Het is interessant om na te gaan hoe deze passiefpost over de jaren heen evolueerde. De grafiek geeft de schuldevolutie bij de Vlaamse OCMW’s weer over de periode 2003-2006.

1.500.000.000

1.000.000.000

500.000.000

0 2003

2004

2005

2006

AR 42/48 IX.Schulden op ten hoogste één jaar AR 17 VIII.Schulden op meer dan één jaar

AR 17 VIII.Schulden op meer dan één jaar

2003

2004

2005

2006

873.495.061 €

988.324.374 €

1.064.064.458 €

1.048.008.319 €

AR 42/48 IX.Schulden op ten hoogste 1 jaar

628.008.490 €

649.821.233 €

618.113.981 €

568.143.602 €

Totale schuld

1.501.503.552 €

1.638.145.607 €

1.682.178.439 €

1.616.151.921 €

■■Commentaar

In absolute termen bedroeg de schuld in 2006 ongeveer 1.620 miljoen euro. Over een periode van 3 jaar steeg de schuld met ongeveer 120 miljoen euro. Een stijging die integraal was toe te schrijven aan de stijging van de schuld op lange termijn. Relatief gezien schommelde het aandeel van de schulden in het totale passief rond de 35%. ■■Conclusie

Aan de hand van het beschikbaar cijfermateriaal hebben we een voorzichtige analyse van de financiële toestand van de Vlaamse OCMW’s kunnen doorvoeren. Uiteraard zijn er veel grondigere analyses mogelijk. Zo werd bijvoorbeeld nu geen rekening ge-

houden met de grootte van de OCMW’s. Naarmate we ook over de cijfers van de volgende boekjaren zullen beschikken, zal het ook mogelijk zijn om bijvoorbeeld een uitgebreidere analyse door de tijd heen uit te voeren.

Teneinde de lezer volledige transparantie te bieden worden de tabellen met de balansen en resultatenrekeningen voor het boekjaar 2006 hier eveneens opgenomen.

105 Balans en resultatenrekening OCMW’s BALANS (in euro) ACTIVA

PASSIVA

VASTE ACTIVA

3.018.002.610

EIGEN VERMOGEN

2.428.205.976

I. Oprichtingskosten

13.178.331

I. Kapitaal

1.847.851.046

II. Immateriële vaste activa

13.289.737

III. Herwaarderingsmeerwaarden

III. Materiële vaste activa

2.849.126.269

IV. Gemeentelijke bijdrage in de werking en de aflossingen

A. Terreinen en gebouwen

1.794.929.089

V. Gecumuleerd resultaat

-330.104.008

B. Installaties, machines en uitrusting

39.998.735

VI. Investeringssubsidies en schenkingen met speciek doel

569.395.658

C. Meubilair en rollend materieel

51.581.343

D. Leasing en soortgelijke rechten

304.856.344

E. Overige materiële vaste activa

558.576.350

VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN

177.525.836

F. Vaste activa in aanbouw en vooruitbetaling

99.184.408

VII. Voorzieningen voor risico's en kosten

177.525.836

IV. Financiële vaste activa

142.408.274

A. Pensioenen en soortgelijke verplichtingen

130.058.238

A. Belangen in rechtspersonen

132.573.904

B. Voorzieningen voor belastingen

B. Vorderingen en effecten

7.095.554

C.Grote herstellings- en onderhoudswerken

29.872.769

C. Borgtochten betaald in contanten

2.735.345

D. Overige risico's en kosten

14.733.040

VLOTTENDE ACTIVA

1.251.516.231

SCHULDEN

1.663.800.514

V. Vorderingen op meer dan één jaar

278.190.496

VIII. Schulden op meer dan één jaar

1.048.008.319

A. Werkingsvorderingen

10.096.096

A.Financiële schulden

946.789.078

B. Overige vorderingen

203.739.253

1. Leasingschulden en soortgelijke

240.669.234

C. Vorderingen wegens subsidies

60.416.650

2. Kredietinstellingen

544.855.853

VI. Voorraden

2.952.806

3. Overige leningen B. Werkings- en handelsschulden C. Ontvangen vooruitbetalingen en tijdelijk werkkapitaal D. Borgtochten ontvangen in contanten E. Overige schulden

48.673.771 292.389.511

161.263.991 0 97.051.376 3.317.455 850.411

VII. Vorderingen op ten hoogste één jaar

497.188.781

IX. Schulden op ten hoogste één jaar

568.143.602

A. Werkingsvorderingen

250.836.068

A. Schulden op meer dan één jaar, die binnen het jaar vervallen

100.951.325

B. Overige vorderingen

246.352.714

B. Financiële schulden

69.511.261

1. Kredietinstellingen

69.417.918

VIII. Geldbeleggingen

225.405.409

2. Overige leningen C. Werkingsschulden

IX. Liquide middelen

228.655.454

93.344 153.194.891

D. Diverse schulden: ontvangen voorschotten

20.172.925

E. Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten

159.679.480

1. Belastingen 2. Bezoldigingen en sociale lasten F. Overige schulden X. Overlopende rekeningen

19.123.285

X. Overlopende rekeningen

TOTAAL DER ACTIVA

4.269.532.548

TOTAAL DER PASSIVA

26.721.791 133.028.459 64.633.743 47.648.569 4.269.532.549

106 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

RESULTATENREKENING (in euro) I. Werkingsopbrengsten en geproduceerde vaste activa

RESULTATENREKENING (in euro) 2.000.168.232

A. Kosten van schulden

A. Werkingsopbrengsten

905.735.221

1. Werkingsopbrengsten

832.021.965

2. Recuperatie specifieke kosten sociale dienst B. Voorraadwijzigingen C. Geproduceerde vaste activa

73.713.255 1.039.438 111.041.744

E. Andere opbrengsten

982.571.861

A.Verbruikte goederen en verstrekte diensten 1. Aankoop goederen 2. Specifieke kosten sociale dienst 3. Voorraadwijzigingen

2.639.126.843 520.249.746 89.804.271 430.454.516 -9.041

B. Diensten, diverse leveringen en interne facturatie

385.108.578

1. Leveringen en diensten

274.066.833

2. Interne facturatie C. Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen

111.041.744 1.530.639.716

D. Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, immateriële en materiële vaste activa

173.217.292

E. Waardeverminderingen op voorraden en vorderingen

-873.046

F. Voorzieningen voor risico's en kosten G. Andere werkingskosten H. Als herstructureringskosten geactiveerde werkingskosten (-) III. Werkingsresultaat IV. Financiële opbrengsten A. Opbrengsten uit financiële vaste activa B. Opbrengsten uit vlottende activa C. Overige financiële opbrengsten

B. Waardeverminderingen op vlottende activa andere dan bedoeld onder II.E. C. Andere financiële kosten

42.579.786 41.912.148 7 667.631

-220.032

D. Interne facturatie

II. Werkingskosten

V. Financiële kosten

11.161.683 19.622.873 0

VI. Resultaat van de gewone activiteiten VII. Uitzonderlijke opbrengsten A. Terugneming van afschrijvingen en waardeverminderingen op immateriële en materiële vaste activa

55.764.254 780.056 9.169.814 45.814.385

36.495.901 116.417

B. Terugneming van waardeverminderingen op financiële vaste activa

C. Terugneming van voorzieningen voor uitzonderlijke risico’s en kosten

D. Meerwaarden bij de realisatie van vaste activa

22.680.259

E. Andere uitzonderlijke opbrengsten

13.699.225

VIII. Uitzonderlijke kosten

22.597.112

A. Uitzonderlijke afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, op immateriële en materiële vaste activa

2.222.276

B. Waardeverminderingen op financiële vaste activa

1.260.657

C. Voorzieningen voor uitzonderlijke risico’s en kosten D. Minderwaarden bij de realisatie van vaste activa E. Andere uitzonderlijke kosten F. Als herstructureringskosten geactiveerde uitzonderlijke kosten (-) IX. Resultaat van het boekjaar

-638.958.610

-625.774.142

0 1.555.058 17.558.534 586 -611.875.353

107

■■Middelen voor het OCMW vanuit de

gemeente Middelen voor het OCMW uit het Gemeentefonds, gemeentelijke bijdragen aan het OCMW en middelen voor het OCMW per inwoner Gemeentefonds 2008

Aandeel gemeente uit Gemeentefonds

In absolute cijfers

Aandeel OCMW uit Gemeentefonds

in %

In absolute cijfers

in %

Gemeentelijke bijdrage aan OCMW

Totale middelen aan OCMW

Totale middelen aan OCMW per inwoner

Antwerpen

700.770.618,00

682.864.625,46

97,44

17.905.992,54

2,56

219.353.434,00

237.259.426,54

138,29

Limburg

186.883.100,00

175.350.340,98

93,83

11.532.759,02

6,17

77.160.389,00

88.693.148,02

107,29

Oost-Vlaanderen

473.002.901,00

433.701.315,89

91,69

39.301.585,11

8,31

164.177.826,95

203.479.412,06

144,47

Vlaams-Brabant

177.628.629,00

163.644.677,49

92,13

13.983.951,51

7,87

119.225.923,60

133.209.875,11

125,64

West-Vlaanderen

290.042.752,00

271.741.440,98

93,69

18.301.311,02

6,31

122.369.018,00

140.670.329,02

122,27

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met middelen voor het OCMW vanuit het Gemeentefonds en vanuit het gemeentelijke budget Leeswijzer bij de tabel (op de site) • De toelage aan het OCMW is het cijfer dat de gemeente in haar budget 2008 heeft opgenomen. • Totaal aan het OCMW is de som van de toelage aan het OCMW en het aandeel van het Gemeentefonds dat rechtstreeks aan het OCMW wordt gestort. • Het aantal inwoners is afkomstig van het Nationaal Instituut voor de Statistiek en geeft de situatie weer op 1 januari 2008.

■■Commentaar

Het decreet inzake het Gemeentefonds bepaalt dat de OCMW’s een basisfinanciering van 8% krijgen van het gemeentelijk aandeel van het Gemeentefonds, tenzij de gemeenteraad en de OCMW-raad over een andere verdeelsleutel beslissen en die aan het Agentschap voor Binnenlands Bestuur meedelen uiterlijk op 30 juni van het jaar dat aan de verdeling voorafgaat. De uit het Gemeentefonds aan het OCMW toe te kennen middelen worden rechtstreeks gestort op de rekening van het OCMW en worden dus in de gemeentelijke begroting niet ingeschreven, in tegenstelling tot de “klassieke” gemeentelijke bijdrage in het werkingstekort van het OCMW. De bedragen uit het Gemeentefonds en de gemeentelijke bijdrage vormen samen de totale

middelen die aan het OCMW worden toegekend. 212 gemeenten of zowat twee derde van alle gemeenten geven 8% van het Gemeentefonds aan het OCMW. 23 gemeenten geven meer dan 10% van hun aan het OCMW. Uitschieters zijn hier Holsbeek met 50%, Zoersel met 46,96% en Blankenberge met 35%. Het gemiddeld aandeel van het OCMW in het Gemeentefonds bedraagt 5,53% voor Vlaanderen. We zien hier wel grote provinciale verschillen. In de provincie Antwerpen bedraagt dit gemiddelde slechts 2,56% terwijl het hoogste provinciaal gemiddelde in OostVlaanderen voorkomt met 8,31%. Dit is onder

108 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

andere het gevolg van het feit dat de stad Antwerpen het volledige aandeel van het Gemeentefonds ontvangt en het OCMW van Antwerpen nul, terwijl daarentegen het OCMW van Gent rechtstreeks 8% van de Gemeentefondsmiddelen ontvangt. Verder zijn er in Oost-Vlaanderen maar 3 gemeenten waar het OCMW 0% uit het Gemeentefonds ontvangt terwijl er in de provincie Antwerpen 8 gemeenten zijn. 24 gemeenten houden het volledige bedrag van het Gemeentefonds voor het gemeentebestuur. Drie gemeenten voorzien geen toelage aan het OCMW in hun begroting. Het gaat om Zoersel, Herstappe en Alveringem. Wanneer we kijken naar de totale middelen aan het OCMW per inwoner zien we

aanzienlijke verschillen. Zo bedraagt dit in 2008 bij 22 gemeenten minder dan 50 euro (in 2007 waren er maar 19 gemeenten en in 2006 waren er nog 25 gemeenten die minder dan 50 euro per inwoner aan het OCMW gaven). Aan de andere kant zijn er ook 4 gemeenten waarbij dit oploopt tot meer dan 200 euro. De uitschieters hier zijn Gent met 265,51 euro per inwoner en Zelzate met 252,26 euro. Opvallende vaststelling hierbij is dat 5 van de 8 uitschieters Oost-Vlaamse gemeenten zijn. Het absolute minimum is te vinden in het Limburgse Herstappe met 0 euro. Andere gemeenten met een laag bedrag per inwoner zijn de gemeenten Zonnebeke met 19,27 euro, Horebeke met 18,8 euro en Zwalm met 23,15 euro.

Het ongewogen gemiddelde over alle gemeenten beloopt bijna 103 euro. Het gewogen gemiddelde (met het inwonersaantal als wegingsfactor) bedraagt 130 euro (125 euro in 2007 en 120 euro in 2006). Dit wijst er op dat de grote gemeenten per inwoner gemiddeld meer middelen vrijmaken voor hun OCMW. Bij het gewogen gemiddelde berekenen we eerst hoeveel middelen er per inwoner in een bepaalde gemeente naar het OCMW gaan en dit voor elke gemeente afzonderlijk en dan pas nemen we het gemiddelde van de 308 gemeenten. Bij het ongewogen gemiddelde delen we het totale aantal middelen voor het OCMW door het totale aantal inwoners in Vlaanderen.

Middelen voor het OCMW uit het Gemeentefonds, gemeentelijke bijdragen aan het OCMW en middelen voor het OCMW per inwoner doorheen de legislatuur Gemeentefonds

2005

1.649.046.000

aandeel gemeente uit Gemeentefonds

aandeel OCMW uit Gemeentefonds

absoluut

1.556.767.372

94,40

92.278.628

5,60

gemeentelijke bijdrage aan OCMW

totaal middelen aan OCMW

% gemeentelijke bijdrage in totaal middelen OCMW

% gemeentefonds in totaal middelen OCMW

629.508.063

721.786.692

87,22%

12,78%

2006

1.706.763.000

1.611.801.194

94,44

94.961.906

5,56

639.104.101

734.066.007

87,06%

12,94%

2007

1.766.500.000

1.668.992.063

94,48

97.507.937

5,52

666.677.624

764.185.561

87,24%

12,76%

2008

1.828.328.000

1.727.302.400

94,47

101.025.599

5,53

702.286.592

803.312.191

87,42%

12,58%

179.282.000

170.535.028

8.746.971

72.778.529

81.525.499

10,87%

10,95%

9,48%

11,56%

11,29%

2008/2005

109

Meer gegevens op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met middelen voor het OCMW vanuit het Gemeentefonds en vanuit het gemeentelijke budget

■■Commentaar

De totale middelen van de OCMW’s stegen van 721.786.692 euro naar 803.312.191 euro tussen 2005 en 2008. Dat is een stijging met 11,29%. De stijging van de totaliteit van gemeentelijke bijdragen aan de OCMW’s in de periode 2005-2008 is aanzienlijk, namelijk met 72.778.529 euro of 11,56%. In diezelfde periode stegen de middelen uit het Gemeentefonds voor de OCMW’s met 8.746.971 euro of 9,48%. Het deel van het Gemeente-

4.2.2 Personeel

Gegevens over het aantal personeelsleden dat werkt in de OCMW’s vindt u bij het onderdeel gemeentebesturen. Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met per OCMW hoeveel personeelsleden er tewerkgesteld zijn

fonds dat jaarlijks rechtstreeks aan de OCMW’s wordt gestort blijft vrij stabiel en schommelt rond de 5,5%. De aandelen van het Vlaams Gemeentefonds en van de gemeentelijke bijdrage aan het OCMW in de totaliteit van gemeentelijke middelen die naar het OCMW’s vloeien, blijven vrij constant in de beschouwde periode en schommelen respectievelijk rond de 13% en 87%.

110 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Provincies

5.1 Omgevingsfactoren 5.1.1 Samenstelling bevolking

5.1.2 Organen

Aantal inwoners in de Vlaamse provincies

Vrouwen in de provincieraad en de deputatie

provincie

aantal inwoners

provincieraad

vrouw

man

totaal

Antwerpen

1.715.707

Antwerpen

Limburg

826.690

Limburg

Oost-Vlaanderen

1.408.484

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant

1.060.232

Vlaams-Brabant

West-Vlaanderen

1.150.487

West-Vlaanderen

totaal Vlaanderen

6.161.600 vrouw

man

totaal

deputatie

Leeswijzer bij de tabel - De gegevens zijn afkomstig van het Nationaal Instituut voor de Statistiek. - Ze geven de toestand weer op 1 januari 2008.

5.2 Bestuurskrachtprofiel 5.2.1 Financiën

In dit stuk van het jaarbeeld komen de provinciefinanciën aan bod. Het is opgebouwd rond 3 grote thema’s. -- jaarrekening -- budget -- belastinggegevens

Antwerpen

Limburg

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant

West-Vlaanderen

111 ■■De jaarrekening

Balans en resultatenrekening van de provincies Antwerpen

Limburg

OostVlaanderen

VlaamsBrabant

WestVlaanderen

Alle provincies

592.327.684

241.941.625

471.481.855

168.684.255

297.832.186

1.772.267.605

Balans (in euro) ACTIVA 20/29

VASTE ACTIVA

I. Oprichtingskosten

II. Immateriële vaste activa

22/27

III. Materiële vaste activa

2.252.063

1.218.779

1.285.281

824.876

1.367.912

6.948.912

369.873.151

176.285.986

297.930.419

143.003.427

212.887.650

1.199.980.633

356.114.958

128.094.780

243.478.122

133.952.404

168.404.624

1.030.044.888

A. Onroerend 22

Patrimonium Terreinen, gebouwen en bossen

B. Roerend Patrimonium

1) Installaties, machines, uitrusting en informaticahardware

2.716.822

6.852.085

9.334.816

4.485.988

5.491.816

28.881.526

2) Meubilair, rollend materieel en roerend kunstpatrimonium

6.513.725

3.281.371

5.202.490

4.565.036

15.435.509

34.998.131

C. Vaste activa in leasing en soortgelijke rechten

42.334

226.034

4.012.719

9.208.966

13.490.053

D. Materiële vaste activa in aanbouw

9.843.190

27.779.224

75.742

37.698.156

261

E. Overige materiële vaste activa

4.191.166

18.132.376

4.151.618

7.183.934

33.659.094

262

F. Niet bedrijfsmatige vaste activa

IV. Financiële vaste activa

280

A. Deelnemingen in aandelen

281

B. Vorderingen

288

294.145

9.856.151

3.971.430

7.087.059

21.208.786

220.098.107

52.920.429

36.744.731

7.566.716

31.520.808

348.850.792

42.336.620

52.911.949

36.721.061

7.561.836

31.512.334

171.043.801

1.100.960

C. Borgtochten betaald in contanten

8.480

23.670

4.880

8.474

45.504

V. Vorderingen op meer dan één jaar

104.364

11.516.430

135.521.423

17.289.235

52.055.816

216.487.269

290

A. Vorderingen voor prestaties

17.289.235

291

B. Overige wegens subsidies

292

C. Overige vorderingen

30/58

VLOTTENDE ACTIVA

VI. Voorraden en bestellingen in uitvoering

40/41 40 41

B. Overige vorderingen

51/53

VIII. Geldbeleggingen

54/58

IX. Liquide middelen

X. Overlopende rekeningen

20/58

TOTAAL DER ACTIVA

104.364

11.516.430

135.521.423

52.055.816

199.198.033

176.033.266

171.508.105

101.030.000

65.529.392

87.882.988

601.983.750

75.000

630.311

180.700

829.236

1.715.247

VII. Vorderingen op ten hoogste één jaar

56.043.334

41.488.798

44.278.849

11.339.688

10.864.863

164.015.532

A. Vorderingen voor belastingen en exploitatie

20.061.006

7.247.544

5.265.219

8.313.005

1.549.895

42.436.669

35.982.328

34.241.255

39.013.630

3.026.683

9.314.968

121.578.863

105.331.055

121.020.836

54.171.500

28.465.985

62.153.935

371.143.310

14.658.877

6.717.612

1.353.486

24.534.690

13.987.398

61.252.063

2.205.858

595.854

1.008.329

47.556

3.857.597

768.360.950

413.449.729

572.511.855

234.213.647

385.715.174

2.374.251.356

PASSIVA 10/15

EIGEN VERMOGEN

351.572.341

146.569.274

198.074.877

111.058.659

82.138.202

889.413.353

I. Kapitaal

222.594.313

103.633.739

154.695.339

2.461.310

36.290.139

519.674.840

II. Permanent vermogen door Giften

4.240.063

75.000

601.001

4.916.064

III. Herwaarderingsmeerwaarden

11.087.921

3.298.258

1.237.259

15.623.438

IV. Reservefondsen

33.741.296

15.873.979

15.657.915

12.353.722

77.626.912

130

A. Gewoon reservefonds, overboeking uit GD

28.741.296

15.873.979

15.657.915

12.353.722

72.626.912

112 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Balans en resultatenrekening van de provincies PASSIVA 131

B. Buitengewoon reservefonds, overboeking uit BD

5.000.000

132

B. Buitengewoon reservefonds, overboeking uit GD

V. Overgedragen resultaten

62.051.606

29.840.394

10.704.778

86.924.763

19.169.501

208.691.042

VI. Investeringssubsidies

17.857.142

13.095.141

13.502.522

5.939.672

12.486.580

62.881.057

VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN

269.400.000

133.882.388

114.080.433

136.365

134.300.582

651.799.767

VII. Voorzieningen voor risico's en kosten

269.400.000

133.882.388

114.080.433

136.365

134.300.582

651.799.767

160

A. Pensioenen en soortgelijke verplichtingen

269.400.000

133.065.000

113.866.127

134.300.582

650.631.709

161

B. Grote onderhoudswerken

742.388

162

B. Achterstallige bezoldigingen

163/6

D. Overige risico's en kosten

75.000

214.305

136.365

425.670

17/49

SCHULDEN

147.388.609

132.998.068

260.356.545

123.018.623

169.276.391

833.038.236

VIII. Schulden op meer dan één jaar

110.717.395

81.407.141

214.722.514

95.524.145

130.559.259

632.930.453

170/4

A. Financiële schulden

110.717.395

70.150.172

195.939.057

95.524.145

130.559.259

602.890.027

170

1. Leningen en schulden ten laste van de provincie

110.717.395

59.886.586

195.939.057

95.045.730

130.327.660

591.916.429

171

2. Leningen en schulden ten laste van de overige overheden

172

3. Leningen en schulden ten laste van derden

10.263.585

478.414

231.599

10.973.599

175

B. Overige schulden

18.783.457

178

C. Borgtochten ontvangen in contanten

42/48

IX. Schulden op ten hoogste één jaar

36.671.214

51.590.927

45.634.031

27.494.479

38.717.131

200.107.782

A. Schulden op meer dan één jaar, die binnen het jaar vervallen

24.094.454

10.215.699

21.914.084

18.865.742

15.712.611

90.802.590

B. Financiële schulden

8.106.374

5.120.491

5.705.284

8.508.734

27.440.883

C. Werkingsschulden

D. Schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten

277.309

2.978.562

6.711.625

2.452.913

3.000.401

15.420.810

3.407.808

5.536.497

3.900.804

2.741.780

5.360.886

20.947.775

E. Ontvangen vooruitbetalingen

F. Schulden ivm beheer van derdengelden

24.540.414

1.856.503

1.258.492

27.655.410

G. Diverse schulden

785.269

2.535.653

3.496.762

438.302

1.453.986

8.709.971

X. Overlopende rekeningen

663.611

2.048.969

2.995.742

3.422.021

9.130.343

10/49

TOTAAL DER PASSIVA

768.360.950

413.449.729

572.511.855

234.213.647

385.715.174

2.374.251.356

188.243.648

164.184.559

201.553.018

125.047.731

134.195.865

813.224.820

Resultatenrekening (in euro) 70/74

I. Werkingsopbrengsten en geproduceerde vaste activa

A. Opbrengsten uit werking

155.048.961

87.744.175

125.420.039

93.705.590

107.242.325

569.161.090

701

1. Belastingen

152.604.225

78.618.160

115.912.360

88.235.644

103.003.504

538.373.893

702

2. Andere opbrengsten uit werking

2.444.736

9.083.141

9.425.605

5.469.946

4.238.821

30.662.249

B. Voorraadwijzigingen

C. Interne werken aan vaste activa

D. Andere werkingsopbrengsten

33.194.688

76.440.384

76.132.978

31.342.141

26.953.539

244.063.730

60/64

II. Werkingskosten

179.626.028

153.822.928

191.444.959

102.988.252

126.972.217

754.854.383

A. Goederen beheerd als voorraad

31.757

-50.286

767.143

888.914

1.637.529

600/8

1. Inkopen

31.757

-3.703

765.643

65.679

859.376

113 Balans en resultatenrekening van de provincies Resultatenrekening (in euro) 609

2. Voorraadwijzigingen

B.Exploitatiediensten en -goederen

-46.583

1.500

823.236

778.152

28.621.601

21.120.743

29.212.098

18.990.719

23.332.622

121.277.783

C.Wedden en vergoedingen

D.Afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen voor risico's en kosten

79.329.911

92.287.428

104.340.838

50.357.445

46.982.812

373.298.434

26.836.482

13.402.074

15.395.651

10.436.145

18.025.210

84.095.562

E.Andere werkingskosten

44.838.034

26.980.927

42.546.658

22.436.799

37.742.659

174.545.076

I-II

III.Werkingsoverschot/tekort

8.617.621

10.361.631

10.108.059

22.059.479

7.223.648

58.370.437

75 750

IV.Financiële opbrengsten

17.601.626

12.774.939

3.947.390

3.210.846

3.614.897

41.149.698

A.Opbrengsten uit financiële vaste activa

10.887.691

8.161.489

646.951

358.404

1.165.189

21.219.724

751

B.Opbrengsten uit vlottende activa

752

C.Andere financiële opbrengsten

3.370.615

3.194.163

2.192.271

2.344.335

1.739.416

12.840.800

696.111

63.493

4.995

764.599

2.647.210

1.412.114

1.015.767

507.936

697.242

6.280.268

7.173

28.909

171

8.055

44.307

753

D.Verrekenen van ontvangen investeringssubsidie

754

E. Rentesubsidies

V.Financiële kosten

4.142.039

3.898.389

9.554.090

6.265.788

6.161.171

30.021.477

650

A.Kosten van schulden

4.133.988

3.895.728

9.459.503

6.256.820

6.158.136

29.904.175

651

B.Waardeverminderingen op vlottende activa

282

andere dan bedoeld onder II.D. 652

C. Minderwaarde bij de realisatie van vlottende activa

653

D.Andere financiële kosten

IV-V

0 0

2.139

8.051

2.379

94.587

8.968

896

114.881

VI.Positief/Negatief Financieel resultaat

13.459.587

8.876.550

-5.606.700

-3.054.942

-2.546.274

11.128.221

III+VI

VII. Courant overschot/tekort

22.077.208

19.238.180

4.501.359

19.004.537

4.677.374

69.498.658

VIII.Uitzonderlijke opbrengsten

289.825

2.301.823

384.284

2.071.993

744.449

5.792.373

760

A.Meerwaarden bij de realisatie van vaste activa

238.924

109.313

21.877

1.450.522

18.357

1.838.992

761

B.Andere uitzonderlijke opbrengsten

50.901

524.968

362.407

561.892

726.092

2.226.260

762

C.Terugneming van afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen

1.667.542

59.580

1.727.122

IX.Uitzonderlijke kosten

658.138

1.034.943

915.967

1.953.859

1.835.364

6.398.271

660

A.Minderwaarden bij de realisatie van vaste activa

714.960

384.770

1.728.775

1.682.169

4.510.675

661

B.Waardeverminderingen op financiële vaste activa

145.961

237.006

153.195

536.162

662

C.Andere uitzonderlijke kosten

658.138

174.022

294.191

225.084

1.351.434

VIII-IX

X.Uitzonderlijk overschot/tekort

-368.313

1.266.879

-531.683

118.135

-1.090.915

-605.898

VII+X

XI.Overschot/tekort van het boekjaar

21.708.894

20.505.059

3.969.676

19.122.672

3.586.459

68.892.760

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

114

■■De balans

Het meest recente boekjaar waar we voor de 5 provincies over de jaarrekening beschikken is 2007. Deze cijfers worden hieronder besproken. Het gaat hier over geaggregeerde cijfers, getotaliseerd over alle provincies. We vatten dit stuk aan met een algemene analyse van de balans en de resultatenrekening. Vervolgens gaan we ook in op de schuldevolutie en de evolutie van de personeelskosten over de jaren 2003 tot en met 2007. In de conclusie geven we tenslotte nog een aantal bedenkingen mee. De lezer vindt ook nog de tabellen met de balansen en resultatenrekeningen van de 5 Vlaamse provincies voor het boekjaar 2007.

De balans biedt een overzicht van de bezittingen, de vorderingen, de schulden en het eigen vermogen van de provincie op een bepaald moment. De figuren hieronder geven een vereenvoudigd overzicht van de balansstructuur van de Vlaamse provincies. Het gecumuleerd balanstotaal bedroeg eind 2007 2.374.251.355 euro. Niet toevallig vormen de materiële vaste activa de belangrijkste post van de activazijde van de balans (50%), gevolgd door de geldbeleggingen en liquide middelen (18%). Hoewel de toepassing van de boekhoud regels enigszins kan verschillen van provincie tot provincie, vallen er toch een aantal interessante conclusies te trekken. Het onroerend patrimonium van de provincies bedroeg op 31 december 2007 1.030.044.887 euro, dit is een stijging van 10,39% ten opzichte van 2003. De gebou-

wen zijn gewaardeerd op 722 miljoen. Hoewel de provincies in de beginbalans hun wegen niet hoefden te waarderen, was het wegennet door de investeringen sindsdien eind 2007 toch reeds geactiveerd voor 41,7 miljoen euro. Het roerend patrimonium was in 2007 goed voor 63.879.658 euro. Het valt verder op dat 4 van de 5 Vlaamse provincies voorraden boeken, zij het dat het vaak een ijzeren voorraad betreft. Vier provincies werken ook met overlopende rekeningen, hoewel de combinatie van een budgettaire en een algemene boekhouding dat niet altijd evident maakt. De nieuwe provinciale boekhouding, ingevoerd in 2002-2003, legt op dat vlak duidelijker eisen op dan de nieuwe gemeenteboekhouding. Geldbeleggingen en liquide middelen zijn vanzelfsprekend geen alles zaligmakende indicatie van de rijkdom van een bestuur, maar toch valt het op dat bijna 60% van de geldbeleggingen en liquide middelen zich bij 2 provincies, Antwerpen en Limburg, situeren.

Overzicht activa 1% III.Materiële vaste activa

18%

IV.Financiële vaste activa V.Vorderingen op meer dan één jaar VII.Vorderingen op ten hoogste één jaar

VIII en IX.Geldbeleggingen en liquide middelen Andere activa

15%

50%

115

Langs de passivazijde zijn kapitaal, schulden op meer dan één jaar en voorzieningen voor risico’s en kosten de belangrijkste posten. Samen maken ze ruim 3/4 van het passief uit. De schulden zijn goed voor 35% van het passief, in 2003 was dit nog 43%. De totale schulden bedroegen eind 2007 833.038.236 euro, waarvan bijna 633 miljoen op lange termijn (zie verder). In de balansen van 2007 boekte men bovendien 90,8 miljoen voor de periodieke kapitaalsaflossingen in 2008. Vier van de vijf provincies hebben op hun balans aanzienlijke voorzieningen aangelegd voor de pensioenen, in het totaal voor 650 miljoen. De provincies zijn duidelijk reeds bezig met de gevolgen van de vergrijzing.

Overzicht passiva 8%

1% I.Kapitaal IV.Reservefondsen

22%

V.Overgedragen resultaten VI.Investeringssubsidies 3% 27%

VII.Voorzieningen voor risico's en kosten VIII.Schulden op meer dan één jaar

9% 3%

27%

IX.Schulden op ten hoogste één jaar Andere passiva

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

116

■■Resultatenrekening

Overzicht kosten van de provincies 4% 1%

Analyseren we nu de structuur van de kosten en de opbrengsten van de provincie. Uit de grafiek blijkt dat de werkingskosten 95% van de totale kosten uitmaken. De financiële kosten (intresten op leningen, bijdragen in de exploitatieverliezen van intercommunales, bankkosten en dergelijke) bedragen 4% en de uitzonderlijke kosten zijn verwaarloosbaar. Het betreft hier onder meer minderwaarden bij de realisatie van vaste activa. Bekijken we de werkingskosten verder in detail (zie grafiek), dan stellen we vast dat het grootste deel ervan wordt besteed aan de betaling van wedden en vergoedingen (49%). Ondermeer de werkwijze betreffende de pensioenen (eigen pensioenkas of aansluiting bij een externe kas) en de eventuele aanwezigheid van een uitgebreid onderwijsnet met veel (grotendeels) gesubsidieerde personeelsleden zorgen hier voor aanzienlijke verschillen tussen de provincies. Exploitatiediensten en –goederen (huurgelden, onderhoudscontracten, algemene werkingskosten zoals kantoorbenodigdheden en kosten voor gebouwen, voertuigen, wegen…) staan in voor 16%, afschrijvingen voor 11%. De toelagen die de Vlaamse provincies uitbetalen om hun beleid inzake cultuur, welzijn, milieu, economie … te ondersteunen, bedragen 174,5 miljoen euro of 23% van de totale kosten. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de provinciebesturen ook zogenaamde investeringssubsidies in de regel betalen op de werkingskosten en niet gaan activeren.

IX.Uitzonderlijke kosten II.Werkingskosten V.Financiële kosten

95%

Overzicht werkingskosten (in euro) 400.000.000 350.000.000 300.000.000 250.000.000 200.000.000 373.298.434 150.000.000 100.000.000

174.545.076

121.277.783

50.000.000

84.095.562

1.637.529 A.Goederen beheerd als voorraad

B.Exploitatiediensten en -goederen

C.Wedden en vergoedingen

D.Afschrijvingen, E.Andere waardeverwerkingskosten minderingen en voorzieningen voor risico's en kosten

117

Uit de grafiek met betrekking tot de opbrengsten leren we dat de werkingsopbrengsten 94% van de totale opbrengsten van de provincies bedragen. Het saldo wordt verdeeld over de financiële opbrengsten (5%) en de uitzonderlijke opbrengsten (1%), ondermeer meerwaarden bij de realisatie van vaste activa.

Overzicht opbrengsten 5% 1%

VIII.Uitzonderlijke opbrengsten I.Werkingsopbrengsten en geproduceerde vaste activa IV.Financiële opbrengsten

94%

Ruim 66% van de totale werkingsopbreng sten wordt gegenereerd uit provinciebelastingen. Het betreft in 2007 538 miljoen euro, hoofdzakelijk afkomstig van de opcentiemen op de onroerende voorheffing en een algemene provinciebelasting, zowel voor gezinnen als voor bedrijven. Andere werkingsopbrengsten zijn de toelagen, zoals het Provinciefonds of de subsidies voor het provinciaal onderwijs. Wie over een uitgebreid onderwijsnet beschikt, scoort evenwel navenant hoger wat weddes en werkingskosten betreft.

De toelagen van andere overheden (Europese, federale of Vlaamse overheden) zijn goed voor ongeveer 30% van de totale werkingsopbrengsten. De provincies halen ook opbrengsten uit toegangsgelden voor provinciale domeinen, musea en sportinfrastructuur, verkoop van publicaties, inschrijvingsgelden…, maar die wegen veel minder door in het geheel. De financiële opbrengsten zijn voornamelijk afkomstig van dividenden van intercommunales en van Dexia. Eén provincie (Ant-

werpen) realiseert hier elk jaar van de beschouwde periode (2003-2007) meer opbrengsten dan de andere 4 provincies. Vanzelfsprekend vindt men hetzelfde beeld terug bij de financiële vaste activa op de balans. Dit geeft nog eens aan dat men zich moet hoeden voor veralgemeningen. Ook de beleggingsintresten komen onder de financiële opbrengsten.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

118

■■Schuldevolutie

Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies (in euro) x 1.000

Bij de bespreking van de balans gaven we reeds aan dat de schulden in 2007 35% van het passief uitmaakten. Het is interessant om na te gaan hoe deze passiefpost over de jaren heen evolueerde.

1000000

800000

600000

De grafiek hiernaast geeft de schuldevolutie bij de Vlaamse provincies weer over de periode 2003-2007.

400000

200000

0 2003

2004

2005

2006

2007

IX.Schulden op ten hoogste één jaar VIII.Schulden op meer dan één jaar

Schuldevolutie bij de Vlaamse provincies (in euro) 2003

2004

2005

2006

2007

VIII. Schulden op meer dan één jaar

692.029.588

697.354.340

676.881.022

646.703.448

632.930.453

IX. Schulden op ten hoogste één jaar

199.223.445

195.809.311

192.766.393

196.939.074

200.107.782

Totale schuld

891.253.033

893.163.651

In absolute termen bedroeg de schuld in 2007 ruim 833 miljoen euro. Over een periode van 4 jaar daalde de schuld met 59 miljoen euro. Deze daling was integraal toe te schrijven aan de daling van de schuld op lange termijn.

869.647.415

843.642.521

833.038.236

Over een periode van 4 jaar wisten de provincies aldus hun schuldpositie met 6,5% af te bouwen. Ook relatief gezien was er een afname. Daar waar de schulden eind 2003 nog 43% van het passief bedroegen, was dit in 2007 nog maar 35%.

119

■■Evolutie van de personeelskosten

Evolutie van de personeelskosten (in euro)

Zoals eerder gesteld wordt ongeveer 50% van de werkingskosten besteed aan de betaling van wedden en vergoedingen. Een overzicht van de evolutie hiervan, mag hier dan ook niet ontbreken. Deze evolutie wordt hieronder grafisch weergegeven voor de periode 2003 tot en met 2007.

380.000.000

373.298.434

370.000.000

361.956.347

360.000.000 347.735.960

350.000.000 340.000.000 328.556.468

330.000.000 320.000.000

317.193.559

310.000.000

In absolute termen steeg deze werkingskost voor de 5 provincies samen met 56 miljoen euro. Dit is een stijging van ongeveer 18% over een periode van 4 jaar. In dezelfde periode was er een inflatie van ongeveer 9% zodat we van een reële groei van 9% kunnen spreken.

300.000.000 290.000.000 280.000.000

2003

2004

2005

2006

2007

AR 62 Wedden en vergoedingen

■■Conclusie

Op basis van de gegevens van de provinciale jaarrekeningen kunnen we alvast een aantal vaststellingen maken. Eind 2007 zijn de provinciefinanciën gezond, er is een behoorlijke buffer aan geldbeleggingen en liquide middelen. Men hoedt zich best wel voor een overdreven optimisme. De provincies kunnen met de beschikbare middelen niet zomaar allerhande bijkomende initiatieven ontwikkelen. Ze zijn immers voor een groot stuk de tegenpost van de voorzieningen voor pensioenen die we aan de passiefkant van de balans terugvinden. De impact van de mondiale financiële crisis zal zich echter ook hier laten voelen. Zo

dient de impact van eventuele waardeverminderingen op financiële vaste activa nauw in het oog gehouden worden. Wat nu al vaststaat is dat de financiële opbrengsten het komende jaar sterk zullen dalen. De provincies hebben schulden maar de schuldpositie is momenteel onder controle. De financiële kosten, waaronder de leningsintresten, maken slechts 4% uit van de totale kosten. Daar komen natuurlijk nog de periodieke kapitaalsaflossingen bovenop. Bij de interpretatie van de cijfers moet men er wel acht op slaan dat inspanningen van of specifieke situaties binnen één provincie de

cijfers voor de 5 Vlaamse provincies aanzienlijk kunnen beïnvloeden. Dit blijkt eveneens uit de evolutie van de schulden en de personeelskosten. Ook het werken met verzelfstandigde entiteiten heeft een weerslag op de cijfers van een provincie. Enige voorzichtigheid is dan ook geboden. Teneinde de lezer volledige transparantie te bieden worden de tabellen met de balansen en resultatenrekeningen voor het boekjaar 2007, opgesplitst per provincie, hieronder opgenomen.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

120

■■Budget Provinciebudgetten 2008 UITGAVEN VAN DE GEWONE DIENST

Antwerpen

totaal personeel

totaal werkingskosten

totaal overdrachten

totaal schuld

totaal gewone uitgaven

87.347.654,00

34.074.980,00

47.406.290,00

33.293.760,00

202.122.684,00

Limburg

56.255.436,00

28.958.546,00

30.142.310,00

14.746.859,00

130.103.151,00

Oost-Vlaanderen

118.600.551,00

33.190.251,00

46.683.773,00

32.388.749,00

230.863.324,00

Vlaams-Brabant

55.693.600,00

24.202.600,00

31.529.600,00

24.211.800,00

135.637.600,00

West-Vlaanderen

52.129.192,00

30.631.178,76

41.175.042,00

23.293.693,90

147.229.106,66

370.026.433,00

151.057.555,76

196.937.015,00

127.934.861,90

845.955.865,66

Vlaanderen

totaal eigen dienstjaar

ONTVANGSTEN VAN DE GEWONE DIENST totaal prestaties

totaal overdrachten

totaal schuld

totaal ontvangsten

Antwerpen

-11.175.024,00

2.463.320,00

183.224.250,00

5.260.090,00

190.947.660,00

Limburg

-1.798.935,00

7.482.048,00

108.805.761,00

12.016.407,00

128.304.216,00

Oost-Vlaanderen

-7.917.390,00

22.469.538,00

195.850.196,00

4.626.200,00

222.945.934,00

Vlaams-Brabant

-9.474.600,00

6.577.400,00

114.999.900,00

4.585.700,00

126.163.000,00

212.696,40

3.641.651,00

141.680.969,00

2.119.183,06

147.441.803,06

-30.153.252,60

42.633.957,00

744.561.076,00

28.607.580,06

815.802.613,06

West-Vlaanderen Vlaanderen

■■Commentaar

De vijf provincies hebben samen een positief algemeen budgetresultaat van 21,6 miljoen euro. De totale ontvangsten eigen dienstjaar voor de vijf provincies bedragen in 2007 815,8 miljoen euro. De totale uitgaven eigen dienstjaar bedragen 846 miljoen euro, waardoor een gezamenlijk tekort op het eigen dienstjaar van 30,2 miljoen euro wordt bekomen. Vier provincies hebben een negatief saldo op het eigen

dienstjaar, slechts één provincie, West-Vlaanderen heeft een klein positief saldo. Aan ontvangstenzijde bedroegen de totale prestatieontvangsten 42,6 miljoen euro (5,2% van de totale ontvangsten), de overdrachtontvangsten 744,6 miljoen euro (91,3% van de totale ontvangsten) en de schuldontvangsten tenslotte 28,6 miljoen euro (3,5% van de totale ontvangsten).

121

Verdeling van de ontvangstenposten 4%

■■Commentaar

5% totaal schuld

17%

totaal prestaties OOV algemene provinciebelasting 10%

provinciefonds 51%

overige overdrachten

13%

Verdeling van de uitgavenposten

■■Commentaar

15%

totaal personeel totaal werkingskosten totaal overdrachten totaal schuld 44%

23%

18%

De overdrachtontvangsten vormen de belangrijkste inkomstenbron van de provincies en daarin vormen de inkomsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing (OOV) de grootste groep met 416,4 miljoen euro, zijnde 55,9% van de overdrachtontvangsten of 51% van de totale ontvangsten. In volgorde van belangrijkheid komen vervolgens de groep “andere overdrachten” met 135,4 miljoen euro waarin vooral de wedde- en werkingstoelagen voor het onderwijs het grootste deel uitmaken, vervolgens de opbrengsten uit de algemene provinciebelasting met ongeveer 109 miljoen euro (of 13% van de totale ontvangsten) en het Provinciefonds met 83,3 miljoen euro (of 10% van de totale ontvangsten).

Aan de uitgavenzijde bedragen de personeelsuitgaven 370 miljoen euro en vormen met 43,7% de hoofdbrok van de uitgaven. Vervolgens komen de overdrachten met 196,9 miljoen euro (23,3% van de uitgaven). Tenslotte bedragen de werkingskosten 151,1 miljoen euro (17,9% van de uitgaven) en de schulduitgaven 127,9 miljoen euro (15,1% van de uitgaven).

122 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

groeibedrag (X1000)

reëel groeibedrag (X1000)

2,98%

1,59%

1,37%

2.144

984,69

2004

75.072

1,35%

2,09%

-0,72%

1.000

-536,88

2005

75.898

1,10%

2,78%

-1,63%

826

-1.226,89

2006

77.811

2,52%

1,71%

0,80%

1.913

604,80

gemiddelde jaarinflatie

74.072

decretaal groei%

71.928

2003

dotatie (X1.000)

2002

jaar

reëel groei%

Decretale en reële evolutie van de dotatie van het Provinciefonds

1,65%

2007

80.535

3,50%

1,82%

1,65%

2.724

1.284,46

2008

83.354

3,50%

4,49%

-0,95%

2.819

-762,77

2009

86.272

3,50%

0,50%

2,99%

2.918

2.488,79

0,00% 2002-2008

15,89%

15,35%

0,46%

11.426

347,40

2002-2009

19,94%

15,93%

3,46%

14.344

2.836,19

■■Commentaar

Voor het Provinciefonds (decreet van 29 april 1991) werd vanaf 2007, naar analogie met het Gemeentefonds, een vaste groeivoet van 3,5% ingevoerd. Voordien evolueerde de dotatie van het Provinciefonds jaarlijks volgens een evolutiepercentage, vastgelegd in het decreet. Dat percentage was gelijk aan de procentuele verhouding tussen het indexcijfer van de consumptieprijzen van de maand maart van het jaar dat de verdeling voorafging met dat van de maand maart van het daaraan voorafgaande jaar. Voor de berekening van de dotatie van het Vlaams Provinciefonds werd de gezondheidsindex gebruikt.

Door de invoering van een vaste groeivoet ontstond ook voor het Provinciefonds een grotere budgettaire zekerheid en stabiliteit. De bovenstaande tabel geeft de evolutie weer van de dotatie van het Provinciefonds sinds 2003. Uit de tabel blijkt dat de decretale groei van het Provinciefonds in de periode 2002-2008 15,89% bedraagt (ten opzichte van 25,60% voor het Gemeentefonds). De cumulatieve jaarinflatie, op basis van het nationaal indexcijfer van de consumptieprijzen, bedroeg in die periode 15,35%. Er was dus slechts een reële groei van de dotatie van 0,46% tussen 2002 en 2008 (ten opzichte van 8,89% voor het Gemeentefonds).

Op basis van de maandvooruitzichten van het Planbureau van 3 maart 2009 zou de gemiddelde jaarinflatie in 2009 0,5% bedragen, waardoor de cumulatieve inflatie in de periode 2002-2009 op 15,93% zou uitkomen. Dat zou een reële groei inhouden van het Provinciefonds met 3,46% van 2002 tot 2009, terwijl de decretale groei in die periode 19,94% bedraagt. De decretale groei van het Provinciefonds van 2003 tot 2008 was dus net voldoende om de gecumuleerde jaarinflatie in die periode te compenseren, zonder noemenswaardige reële groei (0,46%). Alleen voor 2003, 2006 en 2007 was de decretale groei groter dan de gemiddelde jaarinflatie.

123

■■Belastinggegevens

■■Commentaar

Antwerpen

•

Limburg

•

• •

Oost-Vlaanderen

•

Vlaams-Brabant

•

West-Vlaanderen

•

tweede verblijven

jachtverloven

belasting op aanplakborden

belasting op bankagentschappen en geldautomaten

belasting op de vergunningsplichtige bedrijven

algemene provinciebelasting

opcentiemen op de onroerende voorheffing

Soorten provinciebelastingen

• •

•

De opcentiemen op de onroerende voorheffing is de belangrijkste belasting in de vijf Vlaamse provincies. Daarnaast is er een algemene provinciebelasting, met een onderdeel gezinnen en een onderdeel bedrijven. Uitzondering hierop vormt de provincie Vlaams-Brabant waar geen algemene belasting bestaat maar wel een drietal afzonderlijke belastingen op specifieke bedrijven. De belasting op jachtverloven komt nog voor in drie Vlaamse provincies. Vanaf 2008 vestigt de provincie West-Vlaanderen voor het eerst ook een belasting op tweede verblijven.

•

Soorten provinciebelastingen doorheen de legislatuur

Antwerpen

2004

2005

2006

2007

2008

Limburg

Oost-Vlaanderen

Vlaams-Brabant

West-Vlaanderen

Vlaanderen

■■Commentaar

Net als de reeks over de provinciale opcentiemen toont ook deze reeks aan dat er nog weinig variatie is overgebleven in de fiscaliteit van de provincies. Dat is een gevolg van de vereenvoudiging die al midden jaren ’80 werd doorgevoerd. Toen hebben de provincies hun uiteenlopende, en dikwijls verouderde reglementen afgeschaft en vervangen door een algemene

provinciebelasting. Die belasting vindt haar grondslag in het gevestigd zijn in de provincie. Meestal vertrekt zij van een basisbedrag dat verhoogd wordt in functie van de oppervlakte van de woning of van de bedrijfsvestiging. De provincie Vlaams-Brabant bestond nog niet als dusdanig op dat moment. Zij is niet

meegestapt in deze verregaande vereenvoudiging maar heeft toch ook slechts 3 belasting reglementen behouden: op aanplakborden, op banken en financieringsinstellingen en op vergunningsplichtige inrichtingen. Ook de belasting op jachtverloven bestaat er nog, net zoals in Limburg en in West-Vlaanderen.

124 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Evolutie opcentiemen op de onroerende voorheffing van 2000 tot 2008 Antwerpen

Limburg

1992

230

300

1993

230

300

1994

245

300

VlaamsBrabant BRABANT 1994: 484

OostVlaanderen

WestVlaanderen

195

245

195

245

185

245

1995

230

300

282

195

245

1996

230

300

282

245

1997

230

300

282

245

1998

230

300

282

245

1999

230

300

282

245

2000

230

300

282

245

2001

290

300

332

295

320

2002

290

400

332

295

320

2003

290

400

332

295

320

2004

290

400

332

295

330

2005

290

400

332

295

330

2006

290

400

332

295

330

2007

290

400

332

295

330

2008

290

400

332

295

355

2009

290

400

332

295

355

■■Commentaar

Het aantal opcentiemen dat door de provincies wordt gevestigd op de onroerende voorheffing, is vrij stabiel. Dat is wellicht ook niet echt nodig omdat de belastbare grondslag, het kadastraal inkomen, wordt geïndexeerd. Dat heeft tot gevolg dat de opbrengsten toch mee evolueren met het indexcijfer terwijl de aanslagvoeten ongewijzigd kunnen blijven. De vrij forse verhoging in 2001 heeft alles te maken met de dotatie van het Provinciefonds dat in dat jaar werd verminderd met 1 miljard, toen nog oude Belgische franken. De provincieraden hebben de vermindering van hun aandeel in het fonds toen gecompenseerd met een verhoging van de fiscaliteit. In Limburg werd die compensatie pas een jaar later uitgevoerd. Alleen West-Vlaanderen heeft sindsdien nog twee keer besloten tot een verhoging van de aanslagvoet. Wat het aantal opcentiemen op de onroerende voorheffing betreft, varieert dit van 290 opcentiemen in Antwerpen tot 400 opcentiemen in Limburg. In vergelijking met de andere provincies brengt deze belasting in Limburg bovendien het minst op: namelijk 60 miljoen euro. Dit komt omdat honderd opcentiemen maar 15 miljoen euro in de Limburgse provinciekas opbrengen; in Antwerpen daarentegen ongeveer 40 miljoen euro of 2,7 keer zoveel. Enkel de provincie West-Vlaanderen heeft voor het jaar 2008 de opcentiemen opgetrokken van 330 naar 355 opcentiemen. Voor het jaar 2009 blijven de tarieven ongewijzigd.

125

■■Lokaal pact

meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met per provincie overname en bespaarde interesten Per provincie werd een schuld overgenomen ten belope van de financiële compensatie die door de provincies aan de gemeenten moest worden betaald voor het in goede staat brengen van de overgedragen lokale wegen, zoals geselecteerd in de structuuren mobiliteitsplannen. Limburg had echter geen provinciewegen. Deze provincie komt dan ook niet voor in de tabel. Voor de vier resterende provincies bedraagt de totale overgenomen schuld 14.880.542 euro en het volume aan bespaarde intresten 1.821.245 euro (hetzij 12,24% van de overgenomen schuld). Met betrekking tot de provinciale leningen werd een totale wederbeleggingsvergoeding betaald van 623.535 euro. Daarvan werd 360.081 euro gedragen door de Vlaamse overheid en 263.454 euro door de provincies zelf.

5.2.2 Personeel

Gegevens over het aantal personeelsleden dat werkt in de provincies vindt u bij het onderdeel over de gemeentebesturen. Meer gegevens op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel met per provincie hoeveel mensen er tewerkgesteld zijn

126 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

6.1 Financiën Financiële gegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen – boekjaar 2007 (bedrag in euro) vereniging / sector

Balanstotaal

Omzet

Resultaat v/h boekjaar

INTEGAN

103.834.924

28.646.340

5.238.384

IVEG

170.129.386

47.761.390

8.770.149

PBE*

199.836.609

57.229.534

10.382.081

19.462.219

670.886

INTERELECTRA

378.988.170

265.734.263

9.944.401

INTER-ENERGA

1.057.805.574

225.945.214

33.033.446

INTER-MEDIA

142.393.504

36.313.883

5.731.842

WVEM

444.790.791

98.992.791

20.708.430

378.855.183

109.488.114

11.370.567

ENERGIE zuiver

INTERGAS

gemengd IMEA IGAO

476.546.681

69.962.204

13.337.468

IVEKA

873.804.433

205.765.414

22.321.207

1.364.947.582

294.356.420

36.226.418

IVERLEK SIBELGAS-Noord*

229.200.306

32.825.834

5.512.014

LIMTRA

360.673

102.746

IMEWO

1.550.075.484

332.300.628

34.348.806

INTERGEM

720.878.784

162.829.433

17.883.674

GASELWEST*

1.618.279.211

297.540.429

35.995.847

FINANCIERING FINEA

25.003.792

11.525.385

IKA

106.847.103

33.292.633

IBG-Noord*

27.290.996

1.268.914

IBE-Noord*

33.329.750

1.132.225

FINILEK

70.543.130

18.541.677

FINGEM

128.904.230

14.574.552

FINIWO

71.188.188

21.267.301

FIGGA

80.382.270

34.496.627

829.762

-141

BLIJDORP III

127 Financiële gegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen – boekjaar 2007 (bedrag in euro) WATER AWW

323.846.466

144.444.940

2.904.147

PIDPA

432.250.091

157.785.517

6.438.994

IWVB

39.703.652

42.033.051

2.194.614

IWM

42.970.284

14.326.274

-758.638

RIOBRA

85.167.964

6.079.703

362.138

INTER-AQUA

385.269.654

20.564.168

2.878.665

TMVW*

776.612.467

217.089.620

18.509.637

IMWV

26.812.670

87.117

2.166.218

IWVA

43.470.452

13.458.681

932.107

ISVAG

51.539.850

23.929.601

4.931.341

IVAREM

41.826.486

20.195.838

-2.307.205

IOK Afvalbeheer

66.376.511

33.157.482

-709.147

IGEAN Milieu & Veiligheid

32.660.930

28.301.003

144.390

INCOVO

5.336.675

3.993.289

-356.688

INTERRAND

1.980.606

4.573.640

100.425

AFVAL zuiver

INTERZA

4.482.036

908.956

86.449

ECOWERF

48.970.896

25.496.931

-184.127

LIMBURG.NET

35.790.135

19.554.080

4.363.854

IDM

7.766.138

1.844.190

298.968

IVM

53.774.079

15.785.275

2.448.440

MI-WA

7.771.393

6.644.209

223.199

ILVA

25.885.069

29.899.298

1.403.904

VERKO

14.483.125

15.741.105

388.118

IVLA

4.892.190

5.894.926

-306.940

MIROM Menen

6.667.477

5.978.163

364.063

MIROM Roeselare

19.560.117

10.064.383

30.664

IVBO

61.497.272

30.667.980

3.380.266

IVOO

17.679.262

11.210.689

234.727

IMOG

57.845.020

26.572.649

1.133.093

HOOGE MAEY

63.437.707

11.581.964

8.169.229

IBOGEM

23.597.500

14.203.793

2.229.878

IVAGO

64.314.099

45.243.937

4.162.777

gemengd

IVIO

5.948.110

1.827.760

526.749

IVVO

20.296.797

9.649.150

-59.941

103.411.844

15.782.766

585.176

STREEKONTWIKKELING IOK

8.170.732

901.841

-180.676

IGEAN Dienstverlening

IGEMO

39.658.577

6.447.336

30.778

INTERLEUVEN

76.678.743

7.712.279

131.100

NOLIM PARK

4.652.356

481.602

389.534

137.778.722

5.977.089

5.770.401

ILSO

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

128

Financiële gegevens over de dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen – boekjaar 2007 (bedrag in euro) STREEKONTWIKKELING LAND VAN WAAS

35.215.792

3.180.588

1.199.126

DDS

52.153.574

7.801.104

1.995.583

VENECO

25.220.970

2.045.981

984.905

SOLVA

37.962.604

4.987.334

655.718

WVI

159.296.228

26.912.186

1.234.985

LEIEDAL

45.968.688

11.627.589

77.508

128.851.026

41.315.814

1.824.523

7.754.944

3.195.865

239.288

STREEKONTWIKKELING + AFVAL HAVILAND

MEDICO-SOCIAAL IMSIR Rustoord Sint-Antonius IGL

7.776.463

4.765.377

121.073

64.989.075

22.788.179

-323.540

2.114.848

292.263

-634.337

SPORT & RECREATIE IZM PELT

450.625

17.983

-26.357

ISM

1.034.421

76.202

15.270

MAREC

1.447.396

1.344.388

15.784

INTERBAD

1.085.542

265.217

13.390.062

4.714.830

141.204

1.344.105

-198.408

641.947

1.705.832

95.569

Westlede

11.612.801

3.819.426

794.042

Psilon

1.115.144

97.223

CIPAL

30.406.704

31.314.501

375.189

DIGIPOLIS

33.576.911

49.984.048

572.741

383.572

44.821

-56.948

3.078.127

13.109

-1.241.721

CREMATORIA Crematorium Antwerpen Hofheide HAVI-CREM

OVERIGE

IVEBIC IW HELICS

4.768.441

5.234

727

IGO Leuven

2.407.565

2.821.591

-57.223

IMP

359.369

78.251

HABOBIB

1.201.097

22.452

-110.970

HAVI-GIS in vereffening

9.566.156

71.723

-567.647

ISWa

71.406

55.792

-577

IKWV

343.765

479.761

11.604

WIV

2.382.106

983.257

72.918

129 Leeswijzer bij de tabel • * gewestgrensoverschrijdende intercommunales • Werkingsbijdragen van de deelnemende gemeenten worden doorgaans als ‘andere bedrijfsopbrengsten’ en soms als ‘omzet’ geboekt, ofwel komen de gemeenten pas tussen bij de resultaatverwerking. In ieder geval moet hiermee rekening gehouden worden bij de interpretatie van deze kerncijfers. • INTERTEVE, TELEKEMPO, TEVELO, TEVEOOST en TEVEWEST werden in de loop van 2007 ontbonden. Hun kabelnetwerkparticipaties, evenals die van IMEA, IVEKA, IVERLEK, INTERGEM en GASELWEST, werden ingebracht in de financieringsverenigingen.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

130

6.2 Personeel Personeelsgegevens over dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen op 31 december 2007 vereniging / sector

Aantal personeelsleden totaal statutair

contractueel

GESCO

eenheden

VTE's

INTEGAN

138

IVEG

114

237

230,20

173

168,29

PBE* INTERGAS

145

141,87

0,00

INTERELECTRA

754

760

750,70

INTER-ENERGA

0,00

ENERGIE zuiver

0,00

267

102

369

360,60

IMEA

0,00

IGAO

0,00

IVEKA

0,00

IVERLEK

0,50

SIBELGAS-Noord*

0,00

LIMTRA

0,00

IMEWO

0,00

INTERGEM

0,00

GASELWEST*

0,00

FINEA

0,00

IKA

0,00

IBG-Noord*

0,00

IBE-Noord*

0,00

FINILEK

0,00

FINGEM

0,00

FINIWO

0,00

FIGGA

0,00

BLIJDORP III

0,00

INTER-MEDIA WVEM

gemengd

FINANCIERING

WATER AWW

461

484

468,40

PIDPA

467

183

650

622,90

IWVB

0,00

IWM**

38,80

RIOBRA

0,00

INTER-AQUA

0,00

441

198

639

558,64

0,00

TMVW*/** IMWV

131 vereniging / sector

Aantal personeelsleden totaal statutair

contractueel

GESCO

eenheden

VTE's

47,30

WATER IWVA

AFVAL zuiver ISVAG

49,10

IVAREM

113

114

91,80

IOK Afvalbeheer

259

275

248,60

IGEAN Milieu & Veiligheid**

73,42

INCOVO

68,60

INTERRAND

43,10

INTERZA

42,90

ECOWERF

204

223

213,70

LIMBURG.NET

30,30

IDM

71,50

IVM

39,00

27,51

ILVA

257

265

240,35

VERKO

133

130,33

n.b.

32,60

MI-WA

IVLA MIROM Menen MIROM Roeselare

32,63

IVBO

137

177

175,65

IVOO

30,80

IMOG

155

174

169,00

gemengd HOOGE MAEY

0,00

IBOGEM**

29,00

IVAGO

175

169

344

336,80

IVIO

21,80

IVVO

30,90

IOK**

61,10

IGEMO

18,10

IGEAN Dienstverlening**

17,15

INTERLEUVEN

58,60

NOLIM PARK

0,70

ILSO

2,90

LAND VAN WAAS

16,80

DDS

15,74

VENECO

0,00

SOLVA

13,16

WVI

76,22

LEIEDAL

43,50

STREEKONTWIKKELING

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

132

vereniging / sector

Aantal personeelsleden totaal statutair

contractueel

GESCO

eenheden

VTE's

125

177

n.b.

IMSIR

290

361

287,00

Rustoord Sint-Antonius

128

90,39

IGL

712

733

574,99

IZM

10,81

PELT

0,00

ISM

1,90

MAREC

9,40

INTERBAD

10,05

Crematorium Antwerpen

35,50

Hofheide

0,50

HAVI-CREM

5,00

Westlede

28,20

Psilon

0,00

STREEKONTWIKKELING + AFVAL HAVILAND**

MEDICO-SOCIAAL

SPORT & RECREATIE

CREMATORIA

OVERIGE CIPAL**

242

296

271,62

DIGIPOLIS

314

311,30

IVEBIC

9,39

4,00

HELICS

11,80

IGO Leuven

101

186

156,20

IMP

0,00

HABOBIB

9,57

HAVI-GIS in vereffening

3,00

ISWa

0,00

IKWV

2,00

WIV

18,40

Leeswijzer bij de tabel • * gewestgrensoverschrijdende inter communales • ** onder voorbehoud (ontvangen gegevens stemmen niet overeen met jaarverslag en/of sociale balans) • n.b. = niet beschikbaar

133 7

Inburgering in Vlaanderen en Brussel - onthaalbureaus

7.1 Instroom in het Vlaamse gewest De cijfers in de volgende tabellen geven een beeld van het aantal nieuwkomers dat in de loop van 2008 in het Vlaamse Gewest is binnengekomen. Al de cijfers rond instroom zijn afkomstig van CEVI en het Rijksregister en zijn geëxtraheerd op 31 januari 2009. Categorieën van instroom in 2008 onthaalbureau

meerderjarige nieuwkomers* volgmigrant

asielzoekers en erkende vluchtelingen

andere nieuwkomer

provincie Antwerpen

2.964

592

1.329

totaal

minderjarige nieuwkomers

algemeen totaal

4.885

3.040

7.887

provincie Limburg

2.770

492

889

4.151

2.572

6.690

provincie Oost-Vlaanderen

1.392

375

927

2.694

1.574

4.254

provincie Vlaams-Brabant

2.165

482

1.690

4.337

2.895

7.208

provincie West-Vlaanderen

1.644

476

1.278

3.398

1.495

4.876

stad Antwerpen

3.426

281

3.793

7.500

3.663

11.133

stad Gent

1.286

1.223

2.576

1.108

3.665

totaal

15.647

2765

11.129

29.541

16.347

4.5713

53,0

9,4

37,7

100

in % van meerderjarigen

Leeswijzer bij de tabel: • Nieuwkomer betekent hier niet een persoon die pas is aangekomen in het Vlaamse Gewest, maar wel dat de persoon gedurende nog geen 12 maanden behoort tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid. Nieuwkomer staat dan tegenover oudkomer die wel langer dan 12 maanden doelgroep is van het inburgeringsbeleid. • Volgmigrant: persoon die zich op basis van gezinsvorming en –hereniging in

Vlaanderen gevestigd heeft • Asielzoeker: persoon die minstens vier maanden eerder asiel heeft aangevraagd en waarvan de procedure nog loopt • Erkende vluchteling: persoon van wie de asielaanvraag definitief is goedgekeurd • Andere nieuwkomer: dit is een restcategorie met voornamelijk arbeidsmigranten en EU-studenten • Minderjarige nieuwkomer: persoon die bij inschrijving minderjarig is

134 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Instroom meerderjarigen tussen 2005 en 2008 Aantal 2005

27.501

2006

30.068

2007

29.781

2008

29.541

Leeswijzer bij de tabel • Gegevens over de instroom worden gemeten op basis van het jaar dat ze geselecteerd zijn uit het Rijksregister.

Instroom volgens doelgroep in 2008 onthaalbureau

doelgroep inburgeringsbeleid

verplicht

(nog) niet bepaald of doelgroep

totaal

1.118

4.885

rechthebbend prioritair

niet-prioritair

(nog) niet bepaald V/R

1.017

262

2.213

275

provincie Limburg

841

258

2.090

195

767

4.151

provincie Oost-Vlaanderen

733

882

206

806

2.694

provincie Vlaams-Brabant

938

129

1.709

196

1.365

4.337

provincie West-Vlaanderen

758

1.244

263

1.077

3.398

stad Antwerpen

765

401

2.499

384

3451

7.500

provincie Antwerpen

stad Gent totaal %

283

976

130

1.124

2.576

5.335

1.236

11.613

1.649

9.708

29.541

18,1

4,2

39,3

5,6

32,9

100

Leeswijzer: • In deze tabel zijn de minderjarige nieuwkomers niet opgenomen • Verplicht: persoon die verplicht is een inburgeringstraject te volgen • Rechthebbend: persoon die recht heeft op inburgering en vrijgesteld is van de plicht tot inburgering • Prioritair rechthebbend: bepaalde personen kunnen niet verplicht worden het inburgeringstraject te volgen, maar hebben wel voorrang

• (Nog) niet bepaald verplicht (V) of rechthebbend (R): persoon die tot de doelgroep behoort, maar die door de detectie via het Rijksregister niet zuiver als verplicht of rechthebbend kan opgedeeld worden • (Nog) niet bepaald of doelgroep: personen met een Bewijs van Inschrijving in het Rijksregister. Daar het Rijksregister onvoldoende gegevens bevat om die personen van elkaar te

onderscheiden, zijn hier ook personen opgenomen die geen inburgeraar zijn

135

Instroom volgens leeftijd in 2008 onthaalbureau

< 2,5

2,5-5

6-17

18-34

35-44

45-64

>=65

totaal

provincie Antwerpen

1.235

542

1.258

3.016

1.025

757

115

7.948

provincie Limburg

976

447

1.065

2.392

823

699

112

6.514

provincie Oost-Vlaanderen

643

258

615

1.725

559

315

4.161

provincie Vlaams-Brabant

1.183

573

1.134

2.916

873

470

110

7.259

provincie West-Vlaanderen

631

274

596

2.257

611

456

107

4.932

1.944

572

1.172

4.583

1.523

1.152

315

11.261

stad Antwerpen

494

182

408

1.839

459

234

3.638

totaal

stad Gent

7.106

2.848

6.248

18.728

5.873

4.083

827

45.713

in %

15,5

6,2

13,7

41,0

12,8

8,9

1,8

100

63,5

19,9

13,8

2,8

100

in % van meerderjarigen

Verdeling meerderjarige nieuwkomers naar nationaliteit top 15 in 2008 nationaliteit

aantal

1. Nederland

4.851

16,4

2. Polen ( Rep. )

3.216

10,9

3. Marokko

2.179

7,4

4. Turkije

1.433

4,9

5. Bulgarije

1.288

4,4

6. Roemenië

1.086

3,7

7. Russische Federatie

987

3,3

8. India

869

2,9

9. Frankrijk

729

2,5

10. Portugal

571

1,9

11. Duitsland

555

1,9

12. Irak

421

1,4

13. Groot-Brittannië

415

1,4

14. VSA

409

1,4

15. Spanje

401

1,4

29.541

100

totaal (niet enkel top 15)

Verdeling meerderjarige nieuwkomers EU+/niet-EU+ in 2007 aantal

EU+

14.736

49,9

Niet-EU+

14.768

50,0

andere (o.a. staatloos, onbekend) totaal

0,1

29.541

100

Leeswijzer: • EU+: Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, IJsland, Italië, Letland, Liechtenstein, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Noor wegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland.

136 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

7.2 Inburgering in Vlaanderen en Brussel Aantal aanmeldingen van meerderjarigen per onthaalbureau in 2008 onthaalbureau

mannen

vrouwen

totaal aantal

totaal in %

provincie Antwerpen

1.087

1.290

2.377

12,1

provincie Limburg

1.198

1.303

2.501

12,7

provincie Oost-Vlaanderen

648

803

1.451

7,4

provincie Vlaams-Brabant

893

1.126

2.019

10,3

provincie West-Vlaanderen

983

1.055

2.038

10,4

2.850

2.811

5.661

28,9

900

962

1.862

9,5 8,7

stad Antwerpen stad Gent Brussel

834

876

1.710

totaal

9.393

10.226

19.619

in %

47,9

52,1

100

Aanmeldingen van meerderjarigen tussen 2005 en 2008 aantal 2005

11.071

2006

12.160

2007

16.508

2008

19.619

Leeftijd meerderjarige aanmelders in 2008 onthaalbureau

18-34

35-44

45-64

65+

totaal

provincie Antwerpen

1.552

516

289

2.377

provincie Limburg

1.636

510

320

2.501

provincie Oost-Vlaanderen

971

298

171

1.451

provincie Vlaams-Brabant

1.326

429

232

2.019

provincie West-Vlaanderen

1.311

410

276

2.038

stad Antwerpen

3.581

1.270

740

5.661

stad Gent

1.238

382

229

1.862

Brussel

1.009

481

206

1.710

totaal

12.624

4.296

2.463

236

19.619

64,3

21,9

12,6

1,2

100,0

in %

137

Aantal contracten per onthaalbureau in 2008 contracten gesloten in 2007 onthaalbureau intake

aantal

■■Commentaar contracten gesloten in 2008 aantal

provincie Antwerpen

1.332

11,1

1.718

12,3

provincie Limburg

1.498

12,5

1.629

11,7

provincie Oost-Vlaanderen

1.084

9,1

1.036

7,4

provincie Vlaams-Brabant

833

7,0

1.153

8,3

provincie West-Vlaanderen

1.342

11,2

1.513

10,8

stad Antwerpen

3.613

30,2

4.142

29,6

968

8,1

1.252

9,0

Brussel

1.279

10,7

1.530

10,9

totaal

11.949

100

13.973

100

stad Gent

Van de 13.973 personen die in 2008 een inburgeringscontract hebben gesloten, heeft 93% zich aangemeld bij een onthaalbureau in 2008. 7% heeft zich in 2007 of zelfs daarvoor aangemeld.

Verdeling inburgeringscontracten gesloten in 2008: nieuwkomers/oudkomers aantal

nieuwkomers

11.019

78,9

oudkomers

2.309

16,5

onbekend totaal

645

4,6

13.973

100

Aantal contracten tussen 2005 en 2008 aantal 2005

7.681

2006

6.567

2007

12.137

2008

13.973

Verdeling inburgeringscontracten gesloten in 2008: EU+/niet-EU+ aantal

EU+

2.270

16,2

niet-EU+

11.402

81,6

301

2,2

13.973

100

andere (o.a. staatloos, onbekend) totaal

Leeswijzer: • EU+ = Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, IJsland, Italië, Letland, Liechtenstein, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden, Zwitserland.

138 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Top 10 EU+ en top 10 niet-EU+ bij contracten gesloten in 2008 EU+

aantal

niet-EU+

aantal

1. België

711

1. Marokko

2.042

2. Polen

427

2. Turkije

1.201

3. Bulgarije

235

3. Rusland

773

4. Roemenië

228

4. Irak

452

5. Slovaakse Republiek

136

5. Ghana

346

6. Spanje

110

6. Afghanistan

320

7. Nederland

7. China

319

8. Italië

8. Thailand

270

9. Frankrijk

9. DR Congo

256

10. Armenië

10. Duitsland Totaal (niet enkel top 10)

2.270

234

Totaal (niet enkel top 10)

11.402

Verdeling verplicht en rechthebbend bij de gesloten contracten in 2008 in het Vlaamse Gewest onthaalbureau

verplicht

rechthebbend

% verplicht t.o.v. totaal

totaal

provincie Antwerpen

1.255

460

73,1

1.718

provincie Limburg

1.026

603

63,0

1.629

862

172

83,2

1.036

provincie Vlaams-Brabant

853

300

74,0

1.153

provincie West-Vlaanderen

1.201

310

79,4

1.513

stad Antwerpen

2.289

1.852

55,3

4.142

provincie Oost-Vlaanderen

stad Gent totaal

764

487

61,0

1.252

8.250

4.184

66,3

12.443

Aantal attesten tussen 2005 en 2008 aantal 2005

3.692

2006

3.819

2007

4.743

2008

7.800

Leeswijzer bij de tabel • Bij het totaal zijn ook de 9 personen ingerekend waarbij niet duidelijk is of ze verplicht dan wel rechthebbend zijn.

139

Percentage contracten gesloten in 2007 dat geleid heeft tot een attest (telling tot 28 januari 2009) onthaalbureau provincie Antwerpen provincie Limburg

aantal attesten

% contracten gesloten in 2007 dat (tot op 28/1/2009) geleid heeft tot een attest

716

52,5

1.046

67,2

provincie Oost-Vlaanderen

692

64,1

provincie Vlaams-Brabant

581

70,0

provincie West-Vlaanderen

747

55,2

1.992

53,9

469

48,1

687

53,5

6.930

57,1

stad Antwerpen stad Gent Brussel totaal

■■Commentaar

Aangezien een inburgeringstraject op maat is van de inburgeraar, is de duur ervan zeer variabel: van enkele maanden tot verschillende jaren. Van de 12.137 inburgeraars die een contract ondertekenden in 2007, hebben 6.930 personen eind januari 2009 hun attest behaald. Van de overigen is een deel ‘uitgevallen’ maar zijn er ook heel wat personen nog bezig met hun traject. Hoeveel precies is uit de beschikbare data niet eenduidig te bepalen.

140 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

8. Politiezones

8.1 Bestuurskrachtprofiel 8.1.1 Financiën Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner cluster

toelage politiezone

inwoners

toelage politiezone per inwoner

2.Woongemeenten in landelijke zones

26.164.529,55

338.477,00

77,30

1. Woongemeenten in de stadsrand

27.095.652,63

361.114,00

75,03

10. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit

37.719.092,60

365.399,00

103,23

11. Residentiële randgemeenten met hoge inkomens

22.734.162,00

229.655,00

98,99

woongemeenten

landelijke gemeenten 9. Kleine agrarische gemeenten

10.868.152,45

177.287,00

61,30

3. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing

18.725.624,50

295.928,00

63,28

12. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei

35.130.186,67

555.164,00

63,28

4. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit

16.850.209,00

257.758,00

65,37

13. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei

13.591.482,00

193.643,00

70,19

8. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter

19.478.418,00

192.682,00

101,09

6. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang

21.378.008,21

297.271,00

71,91

7. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

43.190.622,00

532.951,00

81,04

5. Middelgrote steden

64.444.156,73

661.285,00

97,45

14. Regionale steden

75.671.885,00

501.633,00

150,85

269.264.020,00

1.059.816,00

254,07

29.345.668,00

141.537,00

207,34

gemeenten met concentratie van economische activiteit

semistedelijke of agglomeratiegemeenten

centrumgemeenten

14. Grote steden en regionale steden-hoofdplaatsen

toeristische gemeenten 16. Kustgemeenten

141 Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • tabel toelage aan de politiezone voor elke gemeente

250

200

150

100

16. Kustgemeenten

15. Grote steden en regionale steden - hoofdplaatsen

14. Regionale steden

5. Middelgrote steden

7. Sterk verstedelijkte gemeenten met lage inkomens

6. Weinig verstedelijkte gemeenten met demografische achteruitgang

8. Steden en agglomeratiegemeenten met industrieel karakter

4. Landelijke en agrarische gemeenten met industriële activiteit 13. Verstedelijkte plattelandsgemeenten met industriële activiteit en demografische groei

12. Landelijke gemeenten of verstedelijkte plattelandsgemeenten met sterke demografische groei

9. Kleine agrarische gemeenten 3. Erg landelijke gemeenten met sterke vergrijzing

11. residentiële randgemeenten met hoge inkomens

10. Agglomeratiegemeenten met tertiaire activiteit

2.Woongemeenten in landelijke zones 1.Woongemeenten in de stadsrand

Gemeentelijke toelage aan de politiezone per inwoner doorheen de legislatuur toelage aan de politiezone

toelage aan de politiezone per inwoner

2004

667.805.491

111,01

2005

661.722.893

109,22

stijging toelage

% stijging

stijging toelage per inwoner

%stijging

-6.082.598

-0,91%

-1,79

-1,61%

2006

683.843.469

112,50

22.120.577

3,34%

3,28

3,00%

2007

714.145.623

116,74

30.302.154

4,43%

4,24

3,77%

2008

731.651.869

118,74

17.506.246

2,45%

2,00

1,72%

63.846.378

9,56%

7,73

6,97%

2004-2008

■■Commentaar

De gezamenlijke gemeentelijke toelagen aan de politiezones stijgen in de periode 2004-2008 van 667.805.491 euro naar 731.651.869 euro. Dat is een stijging met 63.846.378 euro of 9,56%. De toelage per inwoner stijgt in die periode iets minder sterk, van 111 euro naar

118,74 euro, hetzij met 6,97%. Alleen in 2005 daalt het bedrag van de gezamenlijke toelagen lichtjes ten opzichte van het voorgaande jaar, nl. met 0,91%, om dan continu te stijgen vanaf 2006.

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

142

8.1.2 Personeel

Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

totaal Vlaanderen

13.397

1.047

14.473

2.478

Antwerpen

4.447

341

4.459

780

2.277

170

2.076

302

5345 Politiezone Antwerpen 5346

Politiezone Zwijndrecht

5347 Politiezone Rupel

5348

Politiezone Noord

5349

Politiezone Hekla

129

130

5350 Politiezone Grens

5351

129

145

Politiezone Minos

5352 Politiezone Brasschaat 5353 Politiezone Schoten

5354 Politiezone Ranst - Zandhoven

5355

Politiezone Voorkempen

112

120

5356

Politiezone Klein-Brabant

5357

Politiezone Willebroek

5358

Lokale Politie Mechelen

262

268

5359

Politiezone Bodukap

103

5360

Politiezone Lier

5361

Politiezone Berlaar - Nijlen

5362

Politiezone Heist

5363

Politiezone Noorderkempen

5364

Politie Regio Turnhout

206

5365

Politiezone Zuiderkempen

5366

Politiezone Geel - Laakdal - Meerhout

107

121

5367

Politiezone Kempen N-O.

5368

Politiezone Balen - Dessel - Mol

106

117

5369

Politiezone Neteland

105

114

1.406

115

1.719

346

5370

Politiezone Hazodi

110

5371

Politiezone Lommel

Limburg

5372 Politiezone Hamont-Achel - Neerpelt Overpelt

185

186

143 Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

103

Limburg 5373

Politiezone Beringen - Ham - Tessenderlo

5374 Politiezone West-Limburg

5375 Politiezone Heusden-Zolder

246

5376 Politiezone Gingelom - Nieuwerkerken - Sint-Truiden

5377 Politiezone Kempenland

5378 Politiezone Houthalen-Helchteren

5379 Politiezone Kanton Borgloon

5380

5381 Politiezone Bilzen - Hoeselt - Riemst

Politiezone Tongeren - Herstappe

5382

Politiezone Voeren

5383

Politiezone Maasland

5384

Politiezone Gaoz

186

5385

Politiezone Noordoost Limburg

5386 Politiezone Lanaken

5387 Politiezone Maasmechelen

3.277

249

3.594

562

1.156

1.197

173,00

5416 Politiezone Lochristi - Moerbeke Wachtebeke - Zelzate

21,00

5417 Politiezone Meetjesland Centrum

15,00

5418

103

21,00

Oost-Vlaanderen 5415

Politiezone Gent

Politiezone Regio Rhode & Schelde

5419 Politiezone Schelde - Leie

9,00

5420

Politiezone Deinze - Zulte

13,50

5421

Politiezone Assenede - Evergem

16,50

5422

Politiezone Lowazone

8,00

5423

Politiezone Aalter - Knesselare

7,00

5424

Politiezone Maldegem

10,00

5425

Politiezone Vlaamse Ardennen

105

107

14,10

5426

Politiezone Brakel

5,00

5427

Politiezone Ronse

9,00

5428

Politiezone Geraardsbergen - Lierde

14,50

5429

Politiezone Zottegem - Herzele - StLHoutem

24,00

5430

Politiezone Beveren

104

24,00

5431

Politiezone Sint-Gillis-Waas - Stekene

19,00

5432

Politie Sint-Niklaas

190

193

15,00

5433

Politiezone Kruibeke - Temse

9,00

5434

Politiezone Lokeren

10,00

5435

Politiezone Hamme - Waasmunster

9,00

5436

Politiezone Berlare - Zele

9,00

8,00

5437 Politiezone Buggenhout - Lebbeke

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

Deel 1

144

Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

14,00

5439 Politiezone Denderleeuw - Haaltert

10,00

5440 Politiezone Aalst

228

232

41,00

5441

11,00

Oost-Vlaanderen 5438

Politiezone Laarne - Wetteren ÂWichelen

Politiezone Erpe-Mere - Lede

5442 Politiezone Ninove

11,00

5443

110

11,50

1.672

133

1.952

366

Politiezone Dendermonde

Vlaams-Brabant 5388

Politiezone Leuven

5389

Politiezone Hageland

5390

Politiezone Lan

5391

Politiezone Bierbeek - Boutersem Holsbeek - Lubbeek

5392 Politiezone Tienen - Hoegaarden

5393 Politiezone Herko

5394

Politiezone Aarschot

5395

Politiezone Haacht

5396

Politiezone Demerdal DSZ

5397 Politiezone Dijleland

5398

Politiezone Tervuren

5399

Politiezone BRT

5400

Politiezone Zaventem

5401

Politiezone Kraainem - WezembeekOppem

5402 Politiezone Druivenstreek

5403

Politiezone Rode

5404

Politiezone Beersel

5405 Politiezone Pajottenland

5406

Politiezone Dilbeek

5407 Politiezone TARL

102

130

5408

Politiezone Polamow

120

135

5409

Politiezone K-L-M

5410

Politiezone Grimbergen

5411

Politiezone Vilvoorde - Machelen

5412

Politiezone KASTZE

5413

Politiezone Halle

119

124

5414

Politiezone Sint-Pieters-Leeuw

2.595

209

2.749

424

387

West-Vlaanderen 5444

Politiezone Brugge

5445

Politiezone Blankenberge - Zuienkerke

5446

Politiezone Damme - Knokke-Heist

152

164

5447

Politiezone Het Houtsche

17,5

5448 Politiezone Regio Tielt

145 Personeelsbezetting in de politiezones KB-norm politiezone

Aantal volgens de formatie

Operationeel

CALOG

Operationeel

CALOG

5449 Politiezone Oostende

260

5450

Politiezone Bredene - De Haan

West-Vlaanderen

5451

Politiezone Middelkerke

5452

Politiezone Kouter

105

109

5453

Politiezone RIHO

182

195

46,6

5454

Politiezone MIDOW

5455

Politiezone Grensleie

137

146

5456

Politiezone Vlas

261

271

5457

Politiezone Mira

123

125

5458

Politiezone Gavers

5459

Politiezone Spoorkin

5460 Politiezone Polder

5461 Politiezone Westkust

135

175

5462

221

Politiezone Arrondissement Ieper

Leeswijzer bij de tabel: • CALOG staat voor “cadre administratif et logistique”. Hiervoor wordt verwezen naar het administratieve en logistieke personeel in de zones van de lokale politie. Ook het administratieve en logistieke personeel van de federale politie behoort tot de categorie CALOG • De KB-norm is een financieringsnorm en geen personeelsnorm

De personeelsformaties van de verschillende politiezones hebben een grote invloed op de financiële toestand van de gemeenten. Het is daarom van essentieel belang dat de lokale besturen zorgvuldig de aantallen personeel vaststellen die nodig zijn voor een verantwoorde dienstverlening, tegen aanvaardbare kosten, uiteraard met respect voor de wettelijk bepaalde normen. Het minimaal effectief van het operationeel en van het administratieve en logistieke personeel (CALOG) van de lokale politie wordt voor elke politiezone vastgesteld bij koninklijk besluit. Overschrijding van deze normen veroorzaakt een financiële weerslag die de lokale besturen moeten verrekenen in de begrotingen.

Voor het operationeel personeel ligt het aantal volgens de formatie meestal wat hoger dan de vooropgestelde KB-norm. Het verschil tussen het CALOG-personeel volgens de formatie en het CALOG-personeel volgens de KB-normen is meestal groter. In sommige gevallen loopt het verschil op tot het dubbele of het viervoudige van de vooropgestelde KB-norm. De personeelsformaties van de politiezones zijn ten opzichte van vorige jaren weinig veranderd.

146 Deel 1

De lokale overheden en provincies en hun bestuurskracht

9. Brandweerkorpsen

Personeelsleden bij de beroepsbrandweerkorpsen gemeente met een beroepsbrandweerkorps Vlaanderen

personeelsleden in dienst van het beroepsbrandweerkorps 2231

Antwerpen Antwerpen

803

Geel

Mechelen

Turnhout

Limburg Genk

Hasselt

Lommel

Oost-Vlaanderen Aalst

104

Beveren

Gent

538

Oudenaarde

Sint-Niklaas

Vlaams-Brabant Leuven

■■Commentaar

In deze tabel wordt een overzicht gegeven van het aantal beroepsbrandweerlui in de verschillende gemeenten in Vlaanderen. Specifiek gaat het hier over de gemeenten met een beroepsbrandweerkorps van categorie X en Y volgens artikel 12 van het KB van 8 november1967 houdende, voor de vredestijd, organisatie van de gemeentelijke en gewestelijke brandweerdiensten en coördinatie van de hulpverlening in geval van brand.

129

West-Vlaanderen Brugge

139

Kortrijk

Oostende

124

Roeselare

Veurne

In totaal zijn in Vlaanderen 2231 beroepsbrandweerlieden actief. Uitschieters zijn Antwerpen met 803 brandweerlieden (in 2007 waren dit er nog 712) en Gent met 538 brandweerlieden (plus 3 ten opzichte van 2007). In Oudenaarde en Veurne vinden we het kleinste aantal beroepsbrandweerlui, namelijk respectievelijk 7 en 5.

147

Deel 2 Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

148

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

149 Meer gegevens op de website (www.binnenland.vlaanderen.be) • Op onze website vindt u meer uitgebreide cijfergegevens over het bestuurlijk toezicht. Daar zijn de tabellen, die u in deze publicatie vindt, opgenomen met gegevens voor elk van de gouverneurs. In deze publicatie worden de gegevens enkel als totaal voor alle gouverneurs en voor de minister weergegeven.

Toezichtmaatregelen

1.1 Organen 1.1.1 Gemeenten Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel minister

motivering aantal

schending motiveringsplicht

schending overheidsopdrachten

schending taalwetgeving

schending algemeen belang

schending Gemeentewet/decreet

schending andere wet

rechtvaardiging - aanpassing

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging

bij rechtvaardiging ambtshalve vernietiging

bij rechtvaardiging vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering aantal

opgevraagd

schending motiveringsplicht

schending overheidsopdrachten

schending taalwetgeving

schending algemeen belang

schending Gemeentewet/decreet

schending andere wet

288

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

2 4

wordt. Voor bepaalde schorsingen kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn. • Onder schending van het algemeen belang wordt verstaan: besluiten die

strijdig zijn met de beginselen van behoorlijk en goed bestuur of die strijdig zijn met het algemeen beleid of met de belangen van een hogere overheid.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

150

1.1.2 OCMW’s Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel

1 dossier bij minister: ambtshalve vernietiging bij rechtvaardiging, motivering: schending andere wet totaal gouverneurs

motivering aantal

opgevraagd

schending motiveringsplicht

schending overheidsopdrachten

schending taalwetgeving

schending OCMWwet

schending Gemeentewet/decreet

schending andere wet

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht / beroep college B&S

intrekking na schorsing

Leeswijzer bij de tabel • In de eerste kolom vindt u het totaal aantal schorsingen of vernietigingen die zijn uitgesproken in 2008. De daaropvol gende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor bepaalde schorsingen kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn. • Onder schending van het algemeen belang wordt verstaan: besluiten die strijdig zijn met de beginselen van een behoorlijk en goed bestuur of die strijdig zijn met het algemeen beleid of met de belangen van een hogere overheid.

151

1.1.3 Provincies Schorsing en vernietiging van provincieraadsbeslissingen, exclusief financiën en personeel

Op basis van de bepalingen van hoofdstuk I van titel VIII van het provinciedecreet van 19 december 2005 kan tegen beslissingen van provinciale overheden, hetzij ambts halve hetzij op basis van een klacht worden opgetreden door de toezichthoudende over heid. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur. De minister kan een beslissing ofwel ambts halve ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, wat betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na het schorsend optreden van de minister kan de provinciale overheid haar beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd recht vaardigen of aanpassen. Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, dan kan de minister de geschorste beslissing hetzij ver nietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de recht vaardiging of aanpassing van het besluit door de provinciale overheid aanvaarden en dus niet optreden, waardoor de schorsing komt te vervallen en het besluit van de pro vinciale overheid volledige uitwerking kan hebben.

De minister heeft uiteraard ook de bevoegd heid om een besluit van de provinciale over heid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder het desbetreffende besluit eerst te moeten schorsen. Eén dossier werd opgevraagd.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

152

1.2 Financieel 1.2.1 Gemeenten Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over belastingen en retributies

minister

motivering aantal

aanpassing

schending algemeen belang

schending wet

rechtvaardiging

bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging

bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht ambtshalve rechstreekse vernietiging rechtstreekse vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering aantal

toegezonden

schending algemeen belang

schending wet

7.084

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking na schorsing

Leeswijzer bij de tabel • Een toezichtmaatregel kan gebaseerd zijn op meerdere motiveringsgronden: de uitvoering van een gemeenteraadsbe sluit kan geschorst zijn wegens schen ding van een of meer wettelijke bepalin gen, wegens strijdigheid met het algemeen belang of wegens zowel strijdigheid met de wet en met het algemeen belang. Het totale aantal toezichtmaatregelen komt dus niet nood zakelijk overeen met het totale aantal motiveringen. Dit geldt ook voor de vernietiging van gemeenteraadsbesluiten.

153

■■Commentaar

Gemeentebesturen moeten, volgens artikel 253 van het gemeentedecreet, eensluidend verklaarde afschriften van hun besluiten betreffende belastingen en retributies toezenden aan de provinciegouverneurs. De gouverneur kan na onderzoek eventueel overgaan tot schorsing. Als een besluit wordt geschorst kan de gemeente, overeenkomstig artikel 256 van het gemeentedecreet beslissen om het besluit in te trekken, aan te passen of gemotiveerd te rechtvaardigen. In geval van aanpassing of rechtvaardiging zal de Vlaamse Regering uitspraak doen over de besluiten. In 2008 ontvingen de gouverneurs 7.084 reglementen, dat is weer wat minder dan in 2007 toen er 7.645 reglementen werden ingestuurd. De meeste belastingen retributiereglementen worden gestemd voor een periode van zes jaar, even lang als de duur van de legislatuur dus. Veel van die reglementen vervallen op het einde van de gemeentelijke bestuurs periode, of tijdens het eerste jaar van de nieuwe bewindsploeg. De eerste twee jaren na de

gemeenteraadsverkiezingen zijn dus extra druk voor de administratieve diensten die zich bezig houden met het bestuurlijk toezicht. Nochtans is het aantal toezichtmaatregelen erg laag: van de 7.084 reglementen werden er slechts 59 geschorst. De meeste schorsingen gebeuren ambtshalve; slechts in 3 gevallen werd er geschorst na een klacht. Van de geschorste besluiten werden er slechts 5 gerechtvaardigd. 1 rechtvaardiging werd aanvaard maar de 4 andere reglementen werden toch vernietigd. Dat lage aantal toezichtmaatregelen is niet echt verwonderlijk, vermits de meeste reglementen eigenlijk gewoon hernomen worden of omdat er behalve aan het tarief, aan de inhoud weinig of niets wordt gewijzigd. Anderzijds wordt voor nieuwe reglementen of voor meer ingrijpende wijzigingen dikwijls voorafgaandelijk advies gevraagd aan de afdelingen van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. Op die manier wordt strijdigheid met de wet of met het algemeen belang op voorhand voorkomen.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

154

Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over het budget

De minister heeft geen dossiers ontvangen. totaal gouverneurs

motivering aantal deficit of fictief evenwicht

toegezonden

verplichte ontv/uitg. niet ingeschreven

ingeschr. ontv. komen niet of deels aan gemeente toe

ontv/uitg. strijdig met wet

schending algemeen belang

schending andere wet

985

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

1 1

hervaststelling

Leeswijzer bij de tabel • Een toezichtmaatregel kan gebaseerd zijn op meerdere motiveringsgronden. Het totale aantal toezichtmaatregelen komt dus niet noodzakelijk overeen met het totale aantal motiveringen.

■■Commentaar

De budgetten en budgetwijzigingen moeten verplicht, met de nodige bijlagen, naar de gouverneurs worden gestuurd binnen 20 dagen na vaststelling door de gemeenteraad. Wel zijn de gemeentelijke budgetten en budgetwijzigingen niet langer onderworpen aan goedkeuringstoezicht, met als gevolg dat zij onmiddellijk uitvoerbaar worden na de vaststelling door de gemeenteraad. In het gemeentedecreet worden in artikel 177 vier situaties opgesomd waarin de gouverneur er toe gehouden is om de uitvoering van de budgetten of budgetwijzigingen te schorsen. Daarnaast kan de toezichthoudende overheid ook optreden als de wet geschonden wordt of als er een strijdigheid met het algemeen belang wordt vastgesteld. Na schorsing moet de gemeenteraad het budget opnieuw vaststellen en naar de Vlaamse Regering sturen. De minister stelt het budget of de wijzigingen definitief vast of hij treft een vernietigingsbesluit. In het eerste geval kan de minister bedragen wijzigen, schrappen of inschrijven.

De 308 Vlaamse gemeenten stuurden in 2008 985 budgetten of budgetwijzigingen in. Alle schorsingen werden gemotiveerd op basis van één van de vier in het toezichtdecreet opgenomen schorsingsgronden: éénmaal omdat ontvangsten of uitgaven strijdig waren met de wet en éénmaal wegens de schending van het algemeen belang. De andere schorsingsgronden kwamen niet voor. In één geval lag een klacht mee aan de basis van de uitgesproken schorsing. Er werden geen budgetten of budgetwijzigingen hervastgesteld. De minister stelde geen enkel budget definitief vast na schorsing.

155

Goedkeuring van de gemeenterekening totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

334

goedkeuring zonder wijzigingen

323

goedkeuring met wijzigingen ambtshalve

verwerping uitgaven

ambtshalve inschrijving ontvangsten

schending boekhoudk. regels

schending algemeen belang

schending andere wet

goedkeuring met wijzigingen na klacht niet goedkeuring ambtshalve niet goedkeuring na klacht

■■Commentaar

Terwijl de budgetten een raming bevatten van de gemeentelijke ontvangsten en uitgaven, geven de rekeningen een inzicht in de financiële toestand van de gemeente na afloop van een dienstjaar. Aan de rekeningen is een goedkeuringstoezicht verbonden. In het toezichtdecreet wordt aan de gemeenteraad en aan de gemeenteontvanger de mogelijkheid geboden om bij de Vlaamse Regering beroep in te stellen tegen de besluiten van de gouverneurs betreffende de rekeningen. In de loop van 2008 werden er 334 rekeningen ingezonden. Na onderzoek oordeelden de gouverneurs dat er aan 1 rekening enkel goedkeuring kon worden verleend indien wijzigingen werden aangebracht. In geen enkel dossier werd deze beslissing mede gebaseerd op basis van een klacht. In één geval werd de rekening ambtshalve niet goedgekeurd. In beide gevallen werden de boekhoudkundige regels geschonden.

Er werden in 2008 bij de minister noch door een ontvanger, noch door een gemeenteraad beroep ingesteld tegen besluiten van de gouverneurs over de rekeningen.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

156

Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over financiën (exclusief belastingen en retributies en budget) minister

totaal overruling visum

handhaving

overruling betaling

motivering andere

aantal

schending motiveringsplicht

schending algemeen belang

Andere schending recht

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging ambtshalve vernietiging bij rechtvaardiging vernietiging na klacht

gouverneurs

motivering overruling visum

overruling betaling

andere

totaal aantal

toegezonden/opgevraagd

105

124

ambtshalve schorsing

schending motiveringsplicht

schending algemeen belang

Andere schending recht 3

schorsing na klacht intrekking na schorsing

■■Commentaar

Naast de in eerdere tabellen besproken besluiten zijn andere gemeenteraadsbesluiten over financiën onderworpen aan het algemeen toezicht, conform artikel 26 van het toezicht decreet en artikel 253 van het gemeentedecreet. Voorbeelden van andere besluiten zijn: besluiten in verband met schuldherschikkingen, het toekennen van subsidies, het aangaan van leningen en dergelijke meer. In totaal werden 124 gemeenteraadsbesluiten over financiën opgevraagd door of verplicht toegezonden aan de provinciegouverneurs. Daarvan hadden er 14 betrekking op de

problematiek “overruling van het visum” en 5 op de problematiek “overruling betaling”. Drie besluiten werden ambtshalve geschorst en één besluit werd ingetrokken na de schorsing. Er was geen enkele schorsing na een klacht. Na schorsing van een gemeenteraadsbesluit kan het bestuur beslissen dit geschorste besluit gemotiveerd te rechtvaardigen. In die gevallen moet de minister zich uitspreken over het gemeenteraadsbesluit. In 2008 was dit het geval voor twee besluiten. Eén daarvan heeft de minister vernietigd.

157

1.2.2 OCMW’s Goedkeuring van de OCMW-rekeningen totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

308

goedkeuring zonder wijzigingen

276

goedkeuring met wijzigingen ambtshalve

verwerping uitgaven

ambtshalve inschrijving ontvangsten

schending boekhoudk. regels

schending algemeen belang

schending andere wet

schending boekhoudk. regels / auditverslag

goedkeuring met wijzigingen na klacht niet goedkeuring ambtshalve

niet goedkeuring na klacht niet goedkeuring na opmerkingen gemeenteraad

Leeswijzer bij de tabel: • Een toezichtmaatregel kan gebaseerd zijn op meerdere motiveringsgronden. Het totale aantal toezichtmaatregelen komt dus niet noodzakelijk overeen met het totale aantal motiveringen.

■■Commentaar

De jaarlijkse rekeningen van de OCMW’s zijn onderworpen aan het goedkeuringstoezicht dat wordt uitgeoefend door de gouverneurs. Omdat gemeenten jaarlijks het tekort in de werking van het OCMW moeten bijpassen, wordt aan de gemeenteraden de mogelijkheid geboden om hun opmerkingen over de jaarrekening aan de gouverneur te bezorgen. Daarnaast vindt er een externe audit plaats op de OCMW-rekeningen. Hoewel deze audit volkomen los staat van het toezicht, leveren de opgestelde auditverslagen vaak een belangrijke insteek voor het bestuurlijk toezicht. De vijf gouverneurs ontvingen in 2008 308 rekeningen van de OCMW’s. Elf maal werden er ambtshalve wijzigingen aangebracht bij de goedkeuring van de rekening, in één geval werden er uitgaven uit de rekening verworpen.

Twee rekeningen (OCMW Haaltert) werden ambtshalve niet goedgekeurd, in beide gevallen werd er een schending van de boekhoudregels vastgesteld. De minister ontving geen dossiers. Beroepen tegen de meerjarenplannen van de OCMW’s Artikel 88 van de OCMW-wet bepaalt dat er minimaal in het jaar van de volledige vernieuwing van de OCMW-raad een meerjarenplan wordt opgesteld. Nadat de raad voor maatschappelijk welzijn een meerjarenplan heeft vastgesteld, moet dit ter goedkeuring voorgelegd worden aan de gemeenteraad. Dit is niet meer dan logisch aangezien de gemeente verplicht is het tekort van het OCMW te dekken. Tegen de beslissingen van beide raden is er beroep

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

158

mogelijk bij de provinciegouverneur. Er werd geen enkel gemotiveerd beroep te gen een meerjarenplan van een OCMW ontvangen. Beroepen tegen het vaststellen van de bud getten Indien een OCMW over een meerjarenplan beschikt dat door de gemeenteraad is goed gekeurd, neemt deze laatste slechts kennis van het jaarlijkse budget zolang het budget binnen de grenzen blijft van de gemeente lijke bijdrage zoals opgenomen in het

eerjarenplan. Als het bedrag voor de ge m meentelijke bijdrage uit het meerjarenplan wordt overschreden, kan de gemeenteraad het budget aan het meerjarenplan aanpas sen. Beschikt een OCMW niet over een meer jarenplan en een budget, dan kan de gemeen teraad éénzijdig het budget vaststellen. Uiter aard is dit een uitzonderingsprocedure. Tegen de beslissingen van beide besturen staat er be roep open bij de provinciegouverneur. Sinds 2006 is er bij de gouverneurs geen enkel beroep tegen OCMW-budgetten

innengekomen. Echt verwonderlijk is dit b niet vermits zowel het meerjarenplan als het budget van het OCMW besproken worden in het overlegcomité (voor die OCMW’s waarvan de voorzitter geen deel uitmaakt van het college van burgemeester en sche penen) of in het college van burgemeester en schepenen (voor die gemeenten die hun OCMW-voorzitter hebben toegevoegd aan het college) voor de betrokken raden er zich over uitspreken. Zodoende is er vaak con sensus over deze documenten tussen ge meente en OCMW.

159

Gegevens over de OCMW-audit gouverneur Antwerpen verklaring externe auditcommissie

audit aantal

goedkeuring zonder voorbehoud

goedkeuring met voorbehoud

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

71 2

afkeuring onthouding

gouverneur Limburg verklaring externe auditcommissie

audit aantal

goedkeuring zonder voorbehoud

goedkeuring met voorbehoud

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

afkeuring onthouding

gouverneur Oost-Vlaanderen verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud goedkeuring met voorbehoud

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

24 1

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

afkeuring onthouding

gouverneur Vlaams-Brabant verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud goedkeuring met voorbehoud afkeuring onthouding

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

160

Gegevens over de OCMW-audit gouverneur West-Vlaanderen verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

goedkeuring met voorbehoud afkeuring onthouding

totaal gouverneurs verklaring externe auditcommissie

goedkeuring zonder voorbehoud goedkeuring met voorbehoud

audit aantal

BVR 17/12/1997

schema's bijlage MB 20/6/2001

toezicht alg. boekhoudprincipes

adm. organisatie en interne controle

249 6

goedkeuring gouverneur

nietgoedkeuring gouverneur

287

afkeuring onthouding

Leeswijzer bij de tabel • In de eerste kolom vindt u het aantal externe auditverslagen, die opgemaakt zijn in 2008. De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. In een bepaald extern auditverslag kunnen er meerdere motiveringsgronden worden opgenomen. • De laatste twee kolommen geven aan welke toezichtmaatregelen er uiteindelijk genomen werden, opgesplitst naar de aard van de externe auditverslagen.

■■Commentaar

De invoering van de NOB in de OCMW’s ging gepaard met de start van een externe audit op de OCMW-rekeningen. Deze externe audit wordt uitgeoefend door een externe auditcommissie, die volgens artikel 93bis van de organieke OCMW-wet uit ambtenaren bestaat. Deze commissie heeft tot taak om controle uit te oefenen op de getrouwheid van onder meer de jaarrekeningen, zonder uitspraak te doen over het gevoerde beleid. Het opgestelde auditverslag wordt samen met het besluit van de gouverneur over de goedkeuring van de rekening aan het OCMW-bestuur bezorgd. In het verslag kunnen aanbevelingen voor het OCMWbestuur worden opgenomen. Hoewel de externe audit een van de goedkeuring van de jaar rekening onderscheiden handeling is, kan ze er een impact op hebben.

In 2008 werden er 256 verklaringen door de externe auditcommissies opgesteld. Zesmaal kon er enkel een goedkeuring met voorbehoud geformuleerd worden, hoofdzakelijk omdat de algemene boekhoudprincipes niet werden gerespecteerd. We stellen hier een daling vast ten opzichte van 2007 toen er nog 11 goedkeuringen met voorbehoud werden geformuleerd. De auditors stelden in één geval ook vast dat de bepalingen uit het ministerieel besluit van 17 december 1997 dat de nadere regels voor de OCMW-boekhouding vastlegt niet werden gevolgd. In één dossier, nl OCMW Antwerpen, onthield de externe auditcommissie zich, omdat een beoordeling van de jaar rekening omwille van diverse redenen onmogelijk was.

161

1.2.3 Gemeentebedrijven en provinciebedrijven

Schorsing en vernietiging van budgetten van gemeentebedrijven Volgende aantallen dossiers werden toege zonden: • Antwerpen: 35 • Limburg: 11 • Oost-Vlaanderen: 10 • Vlaams-Brabant: geen • West-Vlaanderen: 7 Artikel 24 van het decreet van 28 april 1993 stelt dat het toezicht op de budgetten en budgetwijzigingen van de gemeentebedrij ven op dezelfde wijze wordt geregeld als voor de gemeenten het geval is. In eerste instantie worden deze documenten dus on derworpen aan het toezicht van de gouver neur, waarna beroep mogelijk is bij de Vlaamse Regering. De vier verplichte schor singsgronden die gelden voor de gemeente budgetten, zijn ook van toepassing op de budgetten van de gemeentebedrijven. De gouverneurs ontvingen 63 budgetten en budgetwijzigingen van gemeentebedrijven. Na onderzoek bleek dat er geen redenen waren om tot schorsing over te gaan. Het budget en de budgetwijzigingen van de steden Antwerpen en Gent zijn onderwor pen aan de goedkeuring van de Vlaamse Regering, in uitvoering van art. 177, §4 van het gemeentedecreet (dezelfde regels zijn van toepassing op de gewone gemeentebe drijven). Voor het jaar 2008 werden alle 11 dossiers goedgekeurd.

Toezicht op de jaarrekeningen en staten van ontvangsten en uitgaven van gemeentebe drijven Volgende aantallen dossiers werden toege zonden: • Antwerpen: 15 • Limburg: 8 • Oost-Vlaanderen: 10 • Vlaams-Brabant: geen • West-Vlaanderen: 7 Volgende aantallen dossiers werden goed gekeurd: • Antwerpen: 15 • Limburg: 6 • Oost-Vlaanderen: 10 • Vlaams-Brabant: geen • West-Vlaanderen: 6 De gemeenteraden keuren de jaarrekenin gen en staten van ontvangsten en uitgaven van ieder gemeentebedrijf voorlopig goed. Hiervan wordt dan een exemplaar aan de gemeenterekening gehecht. Deze gemeen teraadsbesluiten worden samen met het jaarverslag en alle bijhorende documenten naar de gouverneur gestuurd die zich uit spreekt over de goedkeuring van de en en staten van ontvangsten en uitgaven van de gemeentebedrijven. In 2008 werden 40 jaarrekeningen en staten van ontvangsten en uitgaven ontvangen, waarvan er 37 goedgekeurd werden.

Toezicht op de jaarrekeningen van provin ciebedrijven Het decreet van 22 februari 1995, gewijzigd door het decreet van 15 juli 2002, houdende regeling, voor het Vlaamse Gewest, van het bestuurlijk toezicht op de provincies, be paalt in artikel 18quinquies dat de jaarreke ningen van de provinciebedrijven aan de goedkeuring van de Vlaamse Regering zijn onderworpen. In 2008 werden 38 jaarrekeningen goedge keurd.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

162

1.2.4 Politiezones Schorsing en vernietiging van de begroting van de politiezones

De minister heeft geen dossiers ontvangen. totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden ambtshalve schorsing

niet overeenkomstig dotatie

schending algemeen belang

schending andere wet

249 1

schorsing na klacht hervaststelling

Leeswijzer bij de tabel • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2008. De daaropvol gende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond wordt gebruikt. Voor een bepaalde schorsing kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

Sinds de hervorming van het politielandschap, met de totstandkoming van politiezones, zijn er vormen van dubbel toezicht ontstaan door een samenloop van bevoegdheden van zowel de federale als de Vlaamse overheid. Vanuit de federale overheid wordt er specifiek toezicht uitgeoefend waarbij nagegaan wordt of de bepalingen uit de politiewet en de uitvoeringsbesluiten daarvan worden nageleefd. Daarnaast gaat de Vlaamse overheid na of de zonebesluiten niet strijdig zijn met andere wetten en of ze in overeenstemming zijn met de algemene rechtsbeginselen van behoorlijk bestuur en met het algemeen belang. In het toezichtdecreet is bij decreet van 15 juli 2002 dan ook een afzonderlijk hoofdstuk voor het gewestelijk toezicht op de politiezones ingevoegd. Zo veel als mogelijk werden de toezichtregels die gelden voor de gemeenten overeenkomstig toegepast op de politiezones.

In de loop van 2008 werden er 249 begrotingen en begrotingswijzigingen vanuit de politiezones gestuurd aan de gouverneurs. Eénmaal werd er na onderzoek geoordeeld dat een schorsingsbesluit moest genomen worden, omdat een andere wet werd geschonden. In de jaarlijkse omzendbrief met begrotingsonderrichtingen voor de gemeenten wordt telkens de aandacht gevestigd op de noodzaak aan voldoende en stelselmatig overleg tussen de gemeente en de politiezone over de politiedotatie en bij uitbreiding over de afstemming tussen het gemeentebudget en de begroting van de politiezone.

163

Schorsing en vernietiging van de rekeningen van politiezones

De minister heeft geen dossiers ontvangen. totaal gouverneurs

motivering aantal

ingezonden

140

goedkeuring zonder wijzigingen

103

niet overeenkomstig dotatie

schending algemeen belang

schending andere wet

goedkeuring met wijzigingen ambtshalve goedkeuring met wijzigingen na klacht niet goedkeuring ambtshalve

niet goedkeuring na klacht

Leeswijzer bij de tabel • In de eerste kolom vindt u het totale aantal ingezonden, goedgekeurde of niet-goedgekeurde rekeningen. • De daaropvolgende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiverings grond wordt gebruikt. • Voor een bepaalde niet-goedkeuring kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

De vijf gouverneurs ontvingen in 2008 in totaal 140 politierekeningen. In 2003 bedroeg dit aantal slechts 18, in 2004 62, in 2005 97 en in 2006 113. Hoewel er voorheen jaar na jaar meer rekeningen werden toegestuurd is deze trend gestopt in 2007 (108). De reden hiervoor is niet duidelijk. In 2008 is er weer een stijging. De in het verleden opgelopen achterstand is dus wel ongeveer afgebouwd. Daarnaast slagen meer en meer politiezones er in om, na de nodige opstartmoeilijkheden, binnen een redelijke termijn een rekening af te leveren. De zones kunnen zo de (zo recent mogelijke) rekeningcijfers aanwenden bij de opstelling van hun volgende begroting, wat moet resulteren in een begroting die nauw bij de realiteit aansluit. Drie rekeningen werden ambtshalve niet goedgekeurd, omdat de door de betrokken politiezones ingediende rekening een andere wet schond. De minister ontving geen dossiers.

Schorsing en vernietiging van beslissingen van politiezones over financiën (exclusief begroting en rekeningen) Voor de uitoefening van het administratief toezicht door de Vlaamse overheid op de besluiten van de politiezones werd een zo groot mogelijke gelijkenis met het toezicht op gemeenteraadsbesluiten nagestreefd. Dit brengt met zich mee dat buiten de begrotingen en de rekeningen ook andere besluiten van de politiezones moeten toegezonden worden aan of kunnen opgevraagd worden door de provinciegou verneur. Er werden geen besluiten over een financieel dossier van een politiezone ingestuurd of opgevraagd.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

164

1.3 Personeel 1.3.1 Gemeenten Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over personeelsformaties

De minister heeft geen dossiers ontvangen. totaal gouverneurs

motivatie aantal

ingezonden ambtshalve schorsing

financiële haalbaarheid ontbreekt/onvoldoende

andere

331 3

schorsing na klacht intrekking

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2008. De daaropvol gende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor één bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motive ringsgronden zijn.

■■Commentaar

In het gemeentedecreet werd in artikel 117 het bestuurlijk toezicht op de personeelsformaties geregeld. De schorsingsgrond werd, naast de algemene gronden, namelijk de schending van het recht of de strijdigheid met het algemeen belang, beperkt tot het niet of onvoldoende aantonen van de financiële haalbaarheid door middel van de financiële nota van het meerjarenplan. Deze bepaling uit het gemeentedecreet trad in werking op 1 januari 2006. In 2008 hebben de gemeentebesturen in totaal 331 besluiten over personeelsformaties ingestuurd. In vergelijking met de jaren 2007 en 2006 blijft dit aantal ongeveer gelijk. In 2007 telden we 328 besluiten en in 2006 272. Na toetsing van de gouverneur in het kader van het administratief toezicht werden 3 besluiten of 0,9% van het totale aantal besluiten geschorst. Alle schorsingen werden ambtshalve door de gouverneur uitgesproken.

De minister heeft in 2008 geen enkele rechtvaardiging of aanpassing na schorsing inzake personeelsformaties vernietigd.

165 Schorsing en vernietiging van gemeenteraadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel minister

motivering aantal

rechtvaardiging - aanpassing

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

geen syndicaal overleg

andere

geen syndicaal overleg

andere

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging

bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

aantal

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

totaal gouverneurs

motivering

ingezonden

692

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2008. De daaropvol gende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motive ringsgronden zijn.

■■Commentaar

Artikel 253 van het gemeentedecreet bepaalt dat de besluiten van de gemeenteraad betreffende de rechtspositieregeling van het gemeentepersoneel binnen de twintig dagen moeten worden opgestuurd naar de gouverneur. Volgens artikel 255 van het gemeentedecreet heeft de gouverneur 50 dagen om het besluit te schorsen. Na schorsing beschikt de gemeente over een termijn van 100 dagen om het geschorste besluit in te trekken, te rechtvaardigen of aan te passen (artikel 265 van het gemeentedecreet). De toezichtregeling trad in werking op 1 januari 2006. In 2008 werden 692 besluiten betreffende de rechtspositieregeling voor het gemeentepersoneel ingezonden. In vergelijking met vorig jaar is dit een daling met 37%. Die grote daling is te verklaren door het feit dat de gemeenten tot 1 januari 2009 de tijd hadden gekregen om hun rechtspositieregeling in overeenstemming te brengen met het besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2007 houdende de minimale voorwaarden voor de personeelsfor-

matie, de rechtspositieregeling en het mandaatstelsel van het gemeentepersoneel en het provinciepersoneel en houdende enkele bepalingen betreffende de rechtspositie van de secretaris en de ontvanger van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn. Omdat de rechtspositieregeling in de meeste gemeenten in zijn geheel werd herbekeken, waren er minder kleine wijzigingen aan de rechtspositieregeling en dus ook minder ingezonden besluiten. Op een totaal van 692 ingestuurde beslissingen werden er 20 of 2,9% ambtshalve geschorst door de gouverneurs. Drie besluiten werden geschorst nadat een klacht werd ingediend. In totaal werden 14 beslissingen die gerechtvaardigd of aangepast werden na een schorsing voorgelegd aan de minister. De minister vernietigde in totaal 8 besluiten betreffende de rechtspositieregeling van het gemeentepersoneel. Het niet naleven van de wet is de meest ingeroepen vernietigingsgrond.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

166

1.3.2 OCMW’s Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de personeelsformaties minister

motivering aantal

rechtvaardiging - aanpassing

geen afdoend personeelsplan

geen algemeen organogram voorgelegd

niet naleven sectoraal akkoord

financiële haalbaarheid ontbreekt/ onvoldoende

schending algemeen belang

geen syndicaal overleg

andere

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging ambtshalve vernietiging

bij rechtvaardiging vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering aantal

toegezonden ambtshalve schorsing

geen afdoend personeelsplan

geen algemeen organogram voorgelegd

niet naleven sectoraal akkoord

financiële haalbaarheid ontbreekt/ onvoldoende

schending algemeen belang

geen syndicaal overleg

andere

191 6

schorsing na klacht intrekking

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2008. De daaropvol gende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motiveringsgronden zijn.

■■Commentaar

Het administratief toezicht op de personeels formaties van de OCMW’s wordt geregeld door het decreet van 7 mei 2004 (wijziging van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn, wat betreft het administratieve toezicht). Besluiten inzake personeelsformaties vallen onder het algemeen administratief toezicht. In 2008 werden er 191 besluiten betreffende personeelsformaties toegestuurd. Van die 191 werden er 6 of 3,1% geschorst door de

gouverneurs. De belangrijkste reden tot schorsing is het niet naleven van het sectoraal akkoord. Vijf van de zes geschorste beslissingen werden door de OCMW’s ingetrokken. Eén enkel besluit werd na schorsing gerechtvaardigd. De minister heeft dit besluit vernietigd.

167

Schorsing en vernietiging van OCMW-raadsbeslissingen over de rechtspositieregeling van het personeel minister

motivering aantal

handhaving

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

ambtshalve/rechtstreekse vernietiging bij rechtvaardiging - ambtshalve vernietiging

aantal

schending wet

schending algemeen belang

strijdig beginsel behoorlijk en goed bestuur

bij rechtvaardiging - vernietiging na klacht

totaal gouverneurs

motivering

ingezonden

311

ambtshalve schorsing

schorsing na klacht

intrekking

Leeswijzer bij de tabel: • In de eerste kolom vindt u het totale aantal schorsingen of vernietigingen die uitgesproken zijn in 2008. De daaropvol gende kolommen geven aan hoe vaak een bepaalde motiveringsgrond gebruikt wordt. Voor een bepaalde schorsing of vernietiging kunnen er meerdere motive ringsgronden zijn.

■■Commentaar

In 3,8% (12 dossiers) van alle ingezonden dossiers (311) hebben de gouverneurs gebruik gemaakt van hun schorsingsbevoegdheid. Eén schorsing werd uitgesproken nadat een klacht werd ingediend. In de loop van 2008 werden 6 geschorste besluiten betreffende de rechtspositieregeling van het OCMW-personeel ingetrokken. Drie besluiten werden door de minister vernietigd. De vernietigingsgrond was telkens dezelfde, namelijk het niet naleven van de wet.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

168

1.3.3 Provincies

Schorsing en vernietiging van provincie raadsbeslissingen over de personeelsforma tie Vanaf 1 januari 2006 wordt het bestuurlijk toezicht op de personeelsformaties van de provincies geregeld in het artikel 113 van het provinciedecreet. Dit artikel bepaalt dat de Vlaamse Regering de uitvoering van de besluiten tot vaststelling of wijziging van de personeelsformatie schorst die worden aan genomen zonder dat de financiële haalbaar heid door middel van de financiële nota van het meerjarenplan wordt aangetoond. De Vlaamse Regering kan de schorsing beper ken tot een of meer delen van het besluit, op voorwaarde dat het niet-geschorste deel nog op samenhangende wijze kan worden uitgevoerd. In geval van schorsing beschikt de provin cieoverheid over honderd dagen volgend op de dag van de verzending van het schor singsbesluit aan de provincieoverheid, om een van de volgende beslissingen te nemen en ter kennis te brengen van de Vlaamse Regering. De provincieoverheid kan het ge schorste besluit intrekken en geeft daarvan kennis aan de Vlaamse Regering. Als de provincieoverheid het besluit waar van de uitvoering is geschorst, gemotiveerd rechtvaardigt of aanpast, beschikt de Vlaam se Regering over vijftig dagen om tot ver nietiging over te gaan. Deze termijn gaat in op de derde dag die volgt op de dag van de verzending van de rechtvaardigingsbeslis sing. Bij gebrek aan vernietiging binnen deze termijn is de schorsing opgeheven.

1.3.4 Politiezones

Als de provincieoverheid binnen de wette lijke termijn geen besluit stuurt aan de Vlaamse Regering, wordt het besluit waar van de uitvoering is geschorst geacht nooit te hebben bestaan. In 2008 werden 19 besluiten inzake wijzi gingen aan de personeelsformatie ter ken nisgeving aan de minister gestuurd. Dit zijn er 6 minder dan vorig jaar. Slechts één be sluit werd geschorst naar aanleiding van een klacht omdat de financiële haalbaarheid on voldoende werd gemotiveerd. Schorsing en vernietiging van provincie raadsbeslissingen over de rechtspositierege ling van het provinciepersoneel Het bestuurlijk toezicht op de provincie raadsbeslissingen inzake de rechtspositiere geling van het personeel wordt geregeld in de artikelen 242 tot en met 249 van het pro vinciedecreet. De Vlaamse Regering is bevoegd om beslui ten inzake de rechtspositieregeling van het provinciepersoneel te schorsen en te vernie tigen. Van de 13 ingestuurde besluiten werden er vijf besluiten geschorst. De schorsingsgrond was in de 5 dossiers dezelfde, namelijk de schending van de wet. De minister heeft ook één besluit recht streeks vernietigd. Ook hier was de motive ring van de minister om op te treden in het kader van het administratief toezicht het niet naleven van de wet.

Schorsing en vernietiging van beslissingen over de formaties en de inzet van contractu elen in de politiezones Van de 55 ingezonden besluiten hebben de gouverneurs niet één moeten schorsen. Er was ook geen enkel besluit inzake de forma ties en de contractuele inzet van de politie zones die aanleiding gaf tot een klacht.

169

1.4 Onteigeningen Onteigeningen door gemeenten, OCMW’s, provincies, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, autonome bedrijven, gewestelijke ontwikkelingsmaatschappijen, provinciale ontwikkelingsmaatschappijen en politiezones gemeenten

ontvangen

gemachtigd

niet gemachtigd

OCMW's

provincies

IGS

autonome bedrijven

10 1

GOM POM

politiezones

■■Commentaar

Lokale besturen kunnen eigendommen onteigenen om reden van openbaar nut op basis van decreten van 13 april 1988 tot bepaling van enerzijds de gevallen en de modaliteiten waarbij de Vlaamse Regering kan overgaan tot onteigeningen ten algemenen nutte inzake de culturele, persoonsgebonden en onderwijsaangelegenheden en anderzijds inzake de gewestelijke aangelegenheden. Het grote verschil tussen het aantal ingekomen aanvragen tot onteigeningen vanuit gemeentebesturen, met het aantal formele beslissingen (machtiging of niet- machtiging) is te wijten aan het feit dat in tal van dossiers de

g emeenten moeten worden aangeschreven om bijkomende gegevens te bezorgen of omdat het ingediende dossier onvolledig is, of omwille van het feit dat de aanvulling van de dossiers moet gebeuren aan de hand van een plaatsbezoek. In de gevallen waarin een vraag tot machtiging niet gehonoreerd wordt, is de reden van de niet-machtiging ofwel dat het onteigenende bestuur niet motiveert waarom de onteigening noodzakelijk is voor openbaar nut ofwel omdat een noodzakelijk advies van een interne instantie aangeeft dat het openbaar nut niet is aangetoond.

170 Deel 2

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

2 Klachten

Meer gegevens op de website (www.binnenland.vlaanderen.be) â€˘ Op onze website vindt u meer uitgebreide cijfergegevens over klachten voor elk van de gouverneurs. In deze publicatie worden de gegevens enkel als totaal voor alle gouverneurs en voor de minister weergegeven.

2.1 Juridisch

Klachten over gemeenten en gewone gemeentebedrijven, exclusief financiĂŤn en personeel Minister inhoud klacht

bij minister

hoedanigheid klager

aangetekend

niet-aangetekend

raadslid

personeel en burgers

andere

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden cultuur, welzijn, onderwijs

ruimtelijke ordening, milieu

andere

resultaat klacht

1 1

1 12

vernietiging na schorsing

werking organen

1 1

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

1 9

geen toezichtmaatregel rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen) 28

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden cultuur, welzijn, onderwijs

1 1

ruimtelijke ordening, milieu andere

171

Klachten over gemeenten en gewone gemeentebedrijven, exclusief financiën en personeel totaal gouverneurs inhoud klacht

bij gouverneur

hoedanigheid klager

aangetekend

nietaangetekend

raadslid

personeel

burgers

andere

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden

cultuur, welzijn, onderwijs ruimtelijke ordening, milieu

andere

resultaat klacht

aantal schorsing gouverneur

aantal geen toezichtmaatregel

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

politionele aangelegenheden

cultuur, welzijn, onderwijs

ruimtelijke ordening, milieu

andere

Leeswijzer bij de tabel • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen, wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen.

• De klachten die vermeld worden in de tabel inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk allemaal dezelfde klachten die men terug vindt in de tabel resultaat van de klacht. Een klacht die ingestuurd wordt op het einde van 2008, zal pas in 2009 behandeld worden. De inhoud van de klacht wordt al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat van de klacht is nog niet bekend.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

172

â– â– Commentaar

Op basis van de bepalingen van hoofdstuk I van titel VIII van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 kan de toezichthoudende overheid tegen beslissingen van gemeentelijke overheden optreden, hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de gouverneur van de provincie of de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur. De gouverneur kan een beslissing ofwel ambtshalve ofwel na ontvangst van een klacht schorsen, wat betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na de schorsing door de gouverneur kan een gemeente de beslissing ofwel intrekken, ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen. Als de gemeente haar beslissing intrekt, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Als de beslissing echter gehandhaafd of aangepast wordt, kan de minister bevoegd voor het binnenlands bestuur de geschorste beslissing hetzij vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door de gemeente aanvaarden en dus niet sanctionerend optreden, waardoor de schorsing van de gouverneur vervalt en het besluit van de gemeenteoverheid volledige uitwerking heeft. De gouverneur beschikt over een termijn van dertig dagen om schorsend op te treden tegen een beslissing van de gemeentelijke overheid. Als de gouverneur niet optreedt binnen die termijn beschikt de minister nog over twintig extra dagen om het besluit waartegen klacht werd ingediend toch te vernietigen.

Daarenboven heeft de minister ook de bevoegdheid om een besluit van de gemeentelijke overheid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder de schorsing van de gouverneur te moeten afwachten. Een paar specifieke bemerkingen: Het grootste gedeelte van de klachten die de minister ontving hadden betrekking op de werking van de gemeentelijke organen. De inhoud van de klachten was, zoals dat al jaren het geval is, zeer verscheiden: het samenroepen van de gemeenteraad, het weigeren punten op de agenda te plaatsen, de wijze van stemmen, voordrachten van kandidaten in adviesraden, schending taalwetgevingâ€Ś Ook klachten met betrekking tot een beweerde schending van de wet op de overheidsdrachten blijven relatief hoog scoren, hetgeen logisch is aangezien aan beslissingen die werden genomen met inachtname van deze wet over het algemeen een belangrijk financieel plaatje vast hangt. Het gegeven dat het totaal van de bij de minister ingekomen klachten niet altijd klopt met de som van het aantal vernietigingen en het aantal dossiers waarbij geen toezichtmaatregel werd genomen, is te wijten aan het feit dat diverse klachten geen betrekking hadden op formele beslissingen van de gemeentelijke overheden, zodat uiteraard geen toezichtmaatregel (schorsing en vernietiging) in de enge zin van het woord werd getroffen.

Nog op te merken valt dat klaarblijkelijk mandatarissen eerder klacht indienen dan de gewone burger. Meestal gaat de klacht ingediend door gemeentelijke mandatarissen uit van de oppositie. Bij de klachten die betrekking hebben op overheidsopdrachten is het aantal klachten uitgaande van de burgers het grootst. Meestal gaat de klacht in die gevallen uit van aannemers die een werk niet gegund wordt. Eigen personeelsleden van de gemeente ten slotte zijn blijkbaar niet vlug geneigd klacht in te dienen tegen beslissingen of handelingen van hun bestuur.

173

Klachten over OCMWâ€™s, exclusief klachten over personeel en financiĂŤn Minister inhoud klacht

aantal aangetekend

hoedanigheid klager

niet-aangetekend

werking organen

overheidsopdrachten

raadslid

personeel

burger

andere

1 3

patrimonium cultuur, welzijn, onderwijs andere

resultaat klacht

vernietigingen

geen toezichtmaatregel

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium cultuur, welzijn, onderwijs andere

Totaal gouverneurs inhoud klacht

aantal

hoedanigheid klager

aangetekend

niet-aangetekend

raadslid

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

personeel

burger

andere

cultuur, welzijn, onderwijs andere

resultaat klacht

schorsingen

geen toezichtmaatregel

werking organen

overheidsopdrachten

patrimonium

cultuur, welzijn, onderwijs andere

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

174

Leeswijzer bij de tabel • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen, wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen. • De klachten die vermeld worden in de tabel inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk allemaal dezelfde klachten die men terug vindt in de tabel resultaat van de klacht. Een klacht die ingestuurd wordt op het einde van 2008, zal pas in 2009 behandeld worden. De inhoud van de klacht wordt al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat van de klacht is nog niet bekend.

■■Commentaar

Op basis van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn, kan de toezichthoudende overheid optreden tegen beslissingen van het OCMW hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht. Met toezichthoudende overheid wordt hier bedoeld de gouverneur van de provincie of de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur. De gouverneur kan een beslissing ofwel ambtshalve ofwel na ontvangst van een klacht schorsen, wat betekent dat ze blijft bestaan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na een schorsing door de gouverneur kan het OCMW de beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd rechtvaardigen of aanpassen.

Wordt de beslissing ingetrokken, verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, dan kan de minister bevoegd voor het binnenlands bestuur de geschorste beslissing hetzij vernietigen (waardoor ze definitief uit het rechtsverkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door het OCMW te aanvaarden en dus niet op treden, waardoor de schorsing van de gouverneur vervalt en het besluit van het OCMW volledige uitwerking kan hebben. De minister heeft tevens de bevoegdheid om een besluit van een OCMW rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder de schorsing van de gouverneur te moeten afwachten. Op te merken valt dat op 19 december 2008 een Vlaams OCMW-decreet werd afgekondigd dat in de toekomst de werking en de organisatie van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn (en dus ook het toezicht op de handelingen van deze centra) zal regelen. Een paar specifieke bemerkingen: Zoals dat ook het geval is voor de klachten tegen gemeentelijke organen gaat het merendeel van de klachten die betrekking hebben op de OCMW’s over de werking van de organen en gaat het grootste gedeelte van de klachten uit van politieke mandatarissen, meestal oppositieraadsleden. Klachten over provincies en gewone pro vinciebedrijven, exclusief klachten over per soneel en financiën

Op basis van het toezichtdecreet van 22 fe bruari 1995 tot regeling van het administra tief toezicht op de provincies in het Vlaamse Gewest, kan de toezichthoudende overheid optreden tegen beslissingen van provinciale overheden, hetzij ambtshalve hetzij op basis van een klacht. Met toezichthoudende over heid wordt hier bedoeld de Vlaamse minis ter bevoegd voor het binnenlands bestuur. De minister kan een beslissing, ofwel ambts halve ofwel na ontvangst van een klacht, schorsen, hetgeen betekent dat ze blijft be staan maar in haar uitvoering geschorst wordt. Na de schorsing van de minister kan de provincieoverheid haar beslissing ofwel intrekken ofwel gemotiveerd rechtvaardi gen of aanpassen. Wordt de beslissing inge trokken, dan verdwijnt ze uiteraard uit het rechtsverkeer. Wordt de beslissing echter gehandhaafd of aangepast, dan kan de mi nister de geschorste beslissing hetzij vernie tigen (waardoor ze definitief uit het rechts verkeer verdwijnt), hetzij de rechtvaardiging of aanpassing van het besluit door de pro vinciale overheid aanvaarden en dus niet optreden, waardoor de schorsing vervalt en het besluit van de provinciale overheid vol ledige uitwerking kan hebben. De minister heeft uiteraard ook de bevoegd heid om een besluit van de provinciale over heid rechtstreeks te vernietigen, hetzij ambtshalve, hetzij na ontvangst van een klacht, zonder het desbetreffende besluit eerst te moeten schorsen. Er is één dossier aangetekend bij de minis ter toegekomen. De klacht had betrekking op overheidsopdrachten.

175

Klachten over autonome gemeente- en provinciebedrijven en OCMW-verenigingen minister genomen toezichtmaatregel Bestuur

aantal

schorsing

niet-goedkeuring

niet-machtiging

vernietiging

geen toezichtsmaatregel

autonoom gemeentebedrijf autonoom provinciebedrijf

OCMW-vereniging

aantal

schorsing

totaal gouverneurs genomen toezichtmaatregel Bestuur autonoom gemeentebedrijf

niet-goedkeuring

niet-machtiging

3 7

Klachten over erediensten genomen toezichtmaatregel aantal klachten minister

gouverneur Antwerpen

schorsing

vernietiging

geen toezichtmaatregel

1 1

gouverneur Limburg gouverneur Oost-Vlaanderen

geen toezichtmaatregel 1

autonoom provinciebedrijf OCMW-vereniging

vernietiging

gouverneur Vlaams-Brabant

gouverneur West-Vlaanderen

2 4

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

176

■■Commentaar

Alhoewel de bevoegdheid met betrekking tot de erediensten al sedert 1 januari 2002 werd overgeheveld van de federale overheid naar de gewesten, ontving de administratie in het jaar 2008 slechts tien klachten. Eén klacht werd zowel bij de minister als bij de gouverneur ingediend. Het indienen van klachten tegen beslissingen van kerkbesturen is dus duidelijk nog totaal niet ingeburgerd binnen dit beleidsdomein. Dit is wellicht niet abnormaal, aangezien de impact van de beslissingen van deze besturen uiteraard minder ingrijpend is dan sommige beslissingen van andere lokale overheden en aan deze beslissingen uiteraard veel minder ruchtbaarheid gegeven wordt. Op te merken valt hier toch dat de eerste toezichthoudende overheid voor de katholieke en de protestantse erediensten, de gemeenten zelf zijn. Dit is niet geheel onlogisch aangezien het de gemeente is die moet bijdragen in de eventuele tekorten van de lokale geloofsgemeen-

schappen met als gevolg dat vooral de gemeente (financieel) kan “getroffen” worden door de beslissingen van de bestuursorganen van de eredienst. Voor de andere lokale geloofsgemeenschappen van de erkende erediensten ligt de schorsingsbevoegdheid bij de gouverneur. Ook dit is logisch aangezien het de provincie is die moet instaan voor de eventuele financiële tekorten. Voor het overige is de procedure dezelfde als bij het toezicht op gemeenten en OCMW’s: na een schorsing kan de lokale geloofsgemeenschap haar beslissing intrekken, handhaven of aanpassen en is het aan de minister bevoegd voor het binnenlands bestuur om eventueel te vernietigen. De klachten die werden ingediend tegen de beslissingen van een eredienstbestuur waren allen gericht tegen katholieke besturen en handelden hoofdzakelijk over patrimoniale verrichtingen, zoals verhuur of verpachting van eigendommen en verkoop van gronden.

177 2.2 Financieel Klachten over het financiële beleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven minister inhoud klacht

bij minister aangetekend

budget (+ wijzigingen)

hoedanigheid klager

niet-aangetekend

raadslid

personeelslid

burger

andere

rekeningen belasting / retributiereglementen

andere

resultaat klacht

vernietiging minister na schorsing

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

geen toezichtmaatregel rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen)

budget (+ wijzigingen)

rekeningen belasting / retributiereglementen

andere

totaal gouverneurs inhoud klacht

bij minister/gouverneur aangetekend

hoedanigheid klager

niet-aangetekend

raadslid

personeelslid

burger

andere

budget (+ wijzigingen)

rekeningen

belasting / retributiereglementen

andere

resultaat klacht

schorsingen gouverneur

vernietiging minister na schorsing

budget (+ wijzigingen)

rekeningen belasting / retributiereglementen andere

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

geen toezichtmaatregel

rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen) 15 5

54 25

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

178

Leeswijzer bij de tabel • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen. • De klachten die vermeld worden in de tabel die gaat over de inhoud van de klacht zijn niet noodzakelijk allemaal dezelfde klachten die men terugvindt in de tabel over het resultaat van de klacht. Een klacht die ingestuurd wordt op het einde van 2008, zal pas in 2009 behan deld worden. De inhoud van de klacht wordt dan al geregistreerd in dit jaarbeeld, maar het resultaat is nog niet bekend.

■■Commentaar

Het vroegere bijzonder toezicht is in enkele fasen stelselmatig afgebouwd naar een algemeen toezicht. Op slechts enkele gemeenteraadsbesluiten blijft nog het goedkeuringstoezicht van toepassing. Naast onderzoek op eigen initiatief van de administratie, kan men vaststellen dat ernstige klachten, ingediend door raadsleden of burgers, vaak een startpunt zijn voor de uitoefening van het administratief toezicht. Om een goed zicht te krijgen op het aantal ingediende klachten werden zij in deze tabel samengevoegd. Verspreid over de andere tabellen vindt men immers eveneens terug tegen welke besluiten klacht werd ingediend. Bij de vijf gouverneurs samen werden er 106 klachten ingediend. Net zoals de voorbije jaren werd er hoofdzakelijk, namelijk 56% van de klachten, geklaagd over gemeentelijke belastingen retributiereglementen. Bovendien werd 41% van de klachten over belastingen en retributies ingediend door burgers.

Als er klachten werden ingediend over budgetten of rekeningen, in 2008 negentienmaal, gebeurde dit bijna steeds door raadsleden (een enkele keer door een burger of door een andere). Na onderzoek bleek dat in 6 dossiers tot een schorsing moest besloten worden. Een klager kan kiezen bij wie hij zijn klacht indient. Het is mogelijk dat er gelijktijdig bij de gouverneur en de minister klacht wordt ingediend. Afhankelijk van de inhoud van de klacht is het dan de gouverneur of de minister die de klager een antwoord bezorgt. In 2008 werden er 11 klachten rechtstreeks bij de minister ingediend, waarvan zeven handelden over belastingen en retributies. De klachten die de minister ontving over budgetten werden uitsluitend door raadsleden ingediend.

179 2.3 Personeel Klachten over het personeelsbeleid van de gemeenten en de gewone gemeentebedrijven minister INHOUD klacht bij minister

aangetekend

aanwerving en bevordering

nietaangetekend

RESULTAAT klacht

hoedanigheid klager

raadslid

personeelslid

burger

benoemingen

evaluatie en ontslag

aantal

andere

na schorsing

rechtstreeks binnen schorsingstermijn

aantal geen toezichtmaatregel rechtstreeks na schorsingstermijn (20 dagen) 4 1

verloven en afwezigheden anciënniteit / functionele loopbaan toelagen en vergoedingen

relatie vakorganisatie overheid andere

totaal gouverneurs INHOUD klacht bij gouverneur

RESULTAAT klacht

hoedanigheid klager

aangetekend

nietaangetekend

raadslid

personeelslid

burger

andere

aantal schorsingen gouverneur

aantal geen toezichtmaatregel

aanwerving en bevordering

benoemingen

evaluatie en ontslag

verloven en afwezigheden

anciënniteit / functionele loopbaan

toelagen en vergoedingen

relatie vakorganisatie overheid andere

Leeswijzer bij de tabel • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief is van de klacht. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen.

4 1

10 3

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

180

Bij de provinciale afdelingen zijn in totaal 123 klachten inzake personeelsaangelegen heden van de gemeenten ingekomen, wat geleid heeft tot 19 (14,4%) schorsingen. De meeste klachten gaan over aanwervingen, benoemingen en bevorderingen. Van de 21 klachten die rechtstreeks bij de minister zijn ingekomen werd er één beslis sing rechtstreeks vernietigd. Twee besluiten werden vernietigd na schorsing. Geen enkel dossier werd rechtstreeks door de minister vernietigd binnen de 20 dagen na het ver strijken van de schorsingstermijn van de gouverneur. In 18 gevallen oordeelde de minister na grondig onderzoek van het dos sier dat het niet nodig was om op te treden in het kader van het administratief toezicht.

Beroepscommissie voor tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel gemeenten Aantal ontvangen beroepen

aantal verzoeken om beroep te argumenteren

aantal ontvankelijke beroepen

aantal niet-ontvankelijke beroepen

beslissingen van de beroepscommissie:

bevestiging initiële sanctie initiële beslissing hervormd door beroepscommissie

■■Commentaar

De procedure voor het beroep bij tuchtzaken is geregeld in het besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutair gemeentepersoneel. De Beroepscommissie voor tuchtzaken heeft in totaal 18 beroepen ontvangen van personeelsleden van de gemeenten. Er werden twee verzoeken om het beroep te argumenteren verstuurd. Drie beroepen werden niet ontvankelijk verklaard. De beroepscommissie heeft in alle dossiers die ontvankelijk werden verklaard gebruik gemaakt van het hervormingsrecht zoals dat is voorzien in artikel 141 van het gemeentedecreet. Van personeelsleden van de provincies is geen enkel beroep bij de beroepscommissie binnengekomen.

181

Beroepscommissie voor tuchtzaken voor gemeente- en provinciepersoneel, preventieve schorsingen gemeenten aantal ontvangen beroepen tegen preventieve schorsing

aantal ontvangen verzoeken om beroep te argumenteren aantal ontvankelijke beroepen

aantal niet-ontvankelijke beroepen beslissingen van de beroepscommissie

bevestiging preventieve schorsing

hervorming preventieve schorsing

■■Commentaar

De procedure voor het beroep bij preventieve schorsingen is geregeld in het besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutair gemeentepersoneel. De beroepscommissie voor tuchtzaken heeft in totaal 3 beroepen tegen een preventieve schorsing ontvangen van personeelsleden van de gemeenten. Alle beroepen werden ontvankelijk verklaard. De beroepscommissie heeft 3 beslissingen genomen. In één geval werd de initiële preventieve schorsing die het gemeentebestuur had opgelegd, bevestigd. In de twee andere gevallen heeft de commissie gebruik gemaakt van haar hervormingsrecht. Bij het provinciepersoneel werd geen enkel beroep tegen een preventieve schorsing ingediend bij de beroepscommissie.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

182

Overzicht beroepen ingediend in 2008 bij de beroepscommissie voor tuchtzaken omschrijving tuchtvergrijp of ordemaatregel

beslissing tuchtoverheid

beslissing beroepscommissie

Preventieve schorsing wegens opstart strafonderzoek rond onregelmatig-heden in dossiers

Verlenging van preventieve schorsing met inhouding van salaris

28 maart 2008 Verlenging van preventieve schorsing zonder inhouding van salaris

Zich onttrekken van opgelegde taken

Zes maanden schorsing

7 maart 2008 Eén maand schorsing

Geen gevolg geven aan een oproep

Ontslag van ambtswege

22 januari 2008 Beroepscommissie verklaart zich onbevoegd

Strafrechtelijk onderzoek wegens verduisteren van geld

Weigering om in te gaan op verzoek om terugzetting in graad teniet te doen

28 januari 2008 Beroepscommissie verklaart zich onbevoegd

Tegen betaling diensten aanbieden tijdens de diensturen

Ontslag van ambtswege

7 mei 2008 Schorsing van drie maanden

Halve dag onwettig afwezig

Inhouding van salaris voor vier maanden (tot het niveau van het leefloon)

14 mei 2008 Inhouding van salaris met 20% gedurende één week

Tekortkoming aan beroepsplicht

Blaam

7 mei 2008 Geen tuchtinbreuk

Aanvaarden van een gift

Inhouding van wedde ten belope van 20% gedurende zes maanden

27 juni 2008 Inhouding van wedde ten belope van 20% gedurende zes maanden

Tekortkoming in beroepsplicht

1 week schorsing met inhouding van wedde

3 juli 2008 1 week schorsing met inhouding van wedde

Tekortkoming in beroepsplicht

Inhouding van salaris met 20% gedurende 1 week

29 oktober 2008 Geen tuchtinbreuk

Achterhouden van geld en frequente werkweigering

Ontslag van ambtswege

17 september 2008 Vier maanden schorsing

- pesten op het werk - niet aanvatten opgedragen taken - verbruik van bier tijdens werkuren

Ontslag van ambtswege

22 oktober 2008 Inhouding van salaris met 20% gedurende drie maanden

Bewust ondermaats presteren

Inhouding van salaris met 20% gedurende 3 maanden

3 december 2008 Blaam

Bewust ondermaats presteren

Inhouding van salaris met 20% gedurende 3 maanden

3 december 2008 Blaam

Geld innen voor kosteloze dienstverlening

Ontslag van ambtswege

1 oktober 2008 Geen tuchtstraf

Klacht bij procureur wegens onregelmatigheden bij toekenning van vergoedingen

Preventieve schorsing voor een periode van 4 maanden

23 september 2008 Geen decretale gronden om over te gaan tot preventieve schorsing met inhouding van salaris

Diefstal van stadsgoederen

Schorsing voor een periode van 2 maanden

29 oktober 2008 Inhouding van 20% van het salaris gedurende één week

183

Overzicht beroepen ingediend in 2008 bij de beroepscommissie voor tuchtzaken omschrijving tuchtvergrijp of ordemaatregel

beslissing tuchtoverheid

beslissing beroepscommissie

Tekortkoming in beroepsplicht waardoor waardigheid van het ambt in het gedrang wordt gebracht

Inhouding van salaris gedurende één week

5 november 2008 Inhouding van 20% van het salaris gedurende één week

Onzorgvuldig handelen tijdens dienstopdracht

Inhouding van 20% van het salaris gedurende vier maanden

13 februari 2009 De opgelegde straf wordt als onbestaande beschouwd ingevolge de vastgestelde nietigheid van de bestreden beslissing

Ordemaatregel wegens gerechtelijk onderzoek naar ten ‘onrechte’ toegekende vergoedingen (reiskosten)

Verlenging preventieve schorsing met inhouding van salaris

16 december 2008 Verlenging preventieve schorsing met inhouding van salaris

Inhouding salaris ten belope van 20%

7 november 2008 Onontvankelijk wegens ontbreken argumenten

Creëren van fictieve aanstelling

Ontslag van ambtswege

13 februari 2009 Schorsing gedurende 6 maanden

Diefstal

Ontslag van ambtswege

3 februari 2009 Ontslag van ambtswege

Inbreuk op beroepsplichten en tegen de discretieplicht

Inhouding salaris ten belope van 20% gedurende drie maanden

19 februari 2009 Inhouding salaris met 20% gedurende één maand

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

184

Klachten over het personeelsbeleid in de OCMW’s minister inhoud klacht bij minister aangetekend

resultaat klacht

hoedanigheid klager

nietaangetekend

raadslid

personeel

burger

andere

vernietigingen minister

geen toezichtmaatregel

aanwerving en bevordering benoemingen evaluatie en ontslag

verloven en afwezigheden anciënniteit/functionele loopbaan toelagen en vergoedingen relatie vakorganisatie - overheid andere

totaal gouverneurs inhoud klacht bij gouverneur

aanwerving en bevordering

resultaat klacht

hoedanigheid klager

aangetekend

nietaangetekend

raadslid

personeel

burger

andere

benoemingen

evaluatie en ontslag

verloven en afwezigheden

anciënniteit/functionele loopbaan toelagen en vergoedingen

schorsing gouverneur

geen toezichtmaatregel

8 8

7 8 2

relatie vakorganisatie - overheid andere

185

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief van de klacht is. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen.

■■Commentaar

19,17% van de ingezonden klachten (14 op 73 klachten) heeft geleid tot een schorsing door de gouverneurs. Het aantal klachten is licht gestegen in vergelijking met 2007; toen werden 61 klachten opgetekend. Het aandeel van de klachten waartegen de gouverneur in het kader van het administratief toezicht is opgetreden, is dan weer licht gedaald. In 2007 werd in bijna 25% van klachtendossiers opgetreden. Er werden 3 klachten ingediend bij de minister. Geen enkele klacht gaf aanleiding tot een vernietiging.

Zware tuchtstraffen bij het personeel van de OCMW’s minister

gouverneurs

Aantal ontvangen tuchtdossiers

Aantal ontvangen beroepen

Aantal ingewilligde beroepen

Aantal niet-ingewilligde beroepen

Motivering van niet-goedkeuring:

- niet naleven vormvereiste - niet naleven hoorplicht - motiveringsplicht

- redelijkheidsbeginsel

- andere

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 2

186

Wat de OCMW’s betreft voorziet de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn dat tuchtstraffen, van schorsing voor drie maanden, terugzetting in graad, ontslag van ambtswege of de afzetting, onder worpen zijn aan het advies van het college van burgemeester en schepenen en aan de goedkeuring van de deputatie bij de provin cieraad. Tegen de beslissing van de deputatie (goedkeuring of niet-goedkeuring van het

tuchtstrafbesluit) kan, al naargelang het ge val, beroep worden aangetekend door het gesanctioneerde personeelslid of het sancti onerende bestuur binnen een termijn van vijftien dagen na de kennisgeving van het besluit van de deputatie bij de Vlaamse Regering.

voor eenzelfde periode. Wat de andere (lichtere) tuchtstraffen betreft dan deze die vermeld zijn in boven staande paragraaf, geldt het algemeen admi nistratief toezicht (schorsing en vernietiging) en is geen specifieke beroepsprocedure voorzien.

De Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur dient over het beroep uitspraak te doen binnen een termijn van drie maanden na ontvangst van het beroep. Deze termijn kan eenmalig worden verlengd

Beroep tegen ontslag na negatieve evaluatie(s) of negatieve evaluatie (wettelijke graden) aantal: ontvangen besluiten

ontvangen beroepen

goedgekeurde besluiten niet-goedgekeurde besluiten

motivering van niet-goedkeuring: niet naleven vormvereisten

niet naleven hoorplicht motiveringsplicht redelijkheidsbeginsel

andere

Wanneer ze een statutair personeelslid ontslaan als gevolg van één of meer nega tieve evaluaties moeten de OCMW’s, dit ontslagbesluit samen met het volledige dos sier, op straffe van nietigheid, opsturen aan de Vlaamse Regering op dezelfde dag dat ze het ontslagbesluit aan het betrokken

ersoneelslid betekenen (artikelen 43bis en p volgende van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn). Het betrokken personeelslid kan tegen het ontslagbesluit beroep aantekenen bij de Vlaamse Rege ring.

Secretarissen en ontvangers kunnen ook be roep aantekenen bij de Vlaamse Regering tegen een negatieve evaluatie. In 2008 ontving de Vlaamse Regering 1 be sluit. De betrokkene heeft ook een beroep ingesteld tegen dat besluit. Om redenen van het niet correct volgen van de voorgeschre ven procedure werd het ontslag na ongun stige evaluatie niet goedgekeurd door de Vlaamse Regering. De Vlaamse Regering ontving geen beroe pen van secretarissen en ontvangers tegen een negatieve evaluatie.

187

Klachten over het personeelsbeleid in de provincies inhoud klacht bij minister

aangetekend

resultaat klacht

hoedanigheid klager

nietaangetekend

raadslid

personeel

burger

schorsingen

vernietigingen

geen toezichtsmaatregel

andere

aanwerving en bevordering

benoemingen

evaluatie en ontslag verloven en afwezigheden anciënniteit / functionele loopbaan toelagen en vergoedingen relatie vakorganisatie - overheid andere

Leeswijzer bij de tabel: • Voor klachten die te maken hebben met meerdere domeinen wordt nagegaan wat het hoofdmotief van de klacht is. Ze worden dan in de betreffende rubriek opgenomen.

■■Commentaar

In de loop van 2008 werden er bij de minister 4 klachten ingediend inzake de personeelsaangelegenheden bij de provinciale besturen. Geen enkele van die klachten heeft na grondig onderzoek van het dossier geleid tot een toezichtmaatregel.

Deel 3 Ontwikkelingen en realisaties op het vlak van het binnenlands bestuur, stedenbeleid en Inburgering

191 1

Binnenlands bestuur

1.1 Beleidsbrieven De Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur heeft bij het Vlaams Parlement de beleidsbrief binnenlands bestuur – beleidsprioriteiten 2008-2009 ingediend. Hierin wordt onder andere aangegeven welke maatregelen er nog op de agenda staan voor het werkjaar 2008-2009. Het gaat om de laatste beleidsbrief van de huidige legislatuur. Op 7 juni 2009 worden verkiezingen gehouden om het Vlaams Parlement te vernieuwen.

Overzicht beleidsmaatregelen 2008-2009 binnenlands bestuur Lokale verkiezingen • ontwikkelen nieuw elektronisch stemsysteem • verdere uitbouw van de mandatendatabank • onderzoek naar man-vrouwverhouding bij verkiezingen van 8 oktober 2006 Moderne regelgeving voor de organisatie en werking van de lokale besturen en de provincies • aanpassing gemeente- en provinciedecreet, in functie van het OCMW-decreet • decreet betreffende de organisatie van de OCMW’s (fase 2) • decreet op materiële organisatie en werking van de erediensten verder uitvoeren Goed financieel draagvlak creëren voor het lokale bestuur • vaste jaarlijkse groeivoet van 3,5% voor Gemeentefonds, Stedenfonds en Provinciefonds • ontwikkeling eigentijds financieel instrumentarium voor gemeenten, provincies en OCMW’s • evaluatie criteria Gemeentefonds Lokale fiscaliteit als instrument voor beleidsturing • uitvoering decreet vestiging, invordering en geschillenprocedure van provincie- en gemeentebelastingen • ontsluiten belastingreglementen via website van het Agentschap voor

Binnenlands Bestuur • opvolging uitvoering lokaal pact Zorgen voor een sterk politiek en administratief management • administratieve vereenvoudiging doorvoeren aan besluit van de Vlaamse Regering met betrekking tot het statuut van de lokale mandataris • evaluatie besluit van de Vlaamse Regering met betrekking tot het vormingscentrum voor lokale besturen • implementatie uitvoeringsbesluit deeltijdse uitoefening gemeentesecretaris en financieel beheerder • rechtspositieregeling personeel OCMW’s voorbereiden Ontwikkelen van een beleid gericht op de bestuurskracht van de kleinere gemeenten • aandacht voor de bestuurskracht in de faciliteitengemeenten Samenspraak tussen Vlaanderen en zijn lokale besturen • voorstel van planlastendecreet indienen bij het Vlaams Parlement • coördineren van de werkzaamheden van de ambtelijke werkgroep crisismanagement Administratie heroriënteren naar meer coaching en ondersteuning • gemeenten ondersteunen bij uitbouw lokale ombudsfunctie • herstructurering website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Ontwikkelingen en realisaties op het vlak van binnenlands bestuur, stedenbeleid en Inburgering

Deel 3

192

1.2 Begroting

voor Binnenlands Bestuur (1.090.000 euro).

Het programma BH bestaat uit 5 belangrijke uitgavenpakketten: • lokale financiën: dotaties aan de fondsen en het lokaal pact • vorming mandatarissen en ambtenaren lokale besturen en provincies • subsidiëring specifieke investeringen • werkingskosten, ondersteuning Agentschap voor Binnenlands Bestuur • uitgaven in verband met de verkiezingen van het Vlaams Parlement

Bepaalde wettelijke uitgaven in verband met de verkiezingen van het Vlaams Parlement vallen ten laste van het Vlaamse Gewest. Hiervoor wordt 2.000.000 euro ingeschreven.

Met deze middelen draagt de Vlaamse overheid bij tot het bestuurlijk functioneren van de gemeenten, OCMW’s, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en provincies. Het belangrijkste krediet is ongetwijfeld het Vlaams Gemeentefonds met 1.892.320.000 euro. Het Provinciefonds bedraagt 86.272.000 euro in 2009. Een tweede uitgavenpakket is bestemd ter ondersteuning van vormingsinitiatieven voor mandatarissen en ambtenaren. De kredieten worden ingezet via het vormingscentrum voor lokale besturen. In de begroting worden hiervoor twee kredieten voorzien: • subsidies voor managementopleidingen voor mandatarissen en topambtenaren: 384.000 euro • subsidies voor ambtenarenvorming via de provinciale bestuursscholen en vormingsinstellingen: 372.000 euro Voor de subsidiëring van specifieke investeringen is 5.050.000 euro voorzien. Daarnaast zijn er ook nog kredieten die verband houden met de werking van het Agentschap

1.3 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 1.3.1 OCMW-decreet

cieraadsverkiezingen en de gevolgen hiervoor voor de installatie van de nieuwe raden. De wijzigingen aan de maatregelen wat personeel, financiën en toezicht betreft bleven eerder beperkt. De Vlaamse Regering opteerde er immers voor om deze bepalingen in een tweede fase aan te passen. Met deze tweede fase werd een aanvang genomen in 2007, in die zin dat in dat jaar de aanzet werd gegeven voor het uitschrijven van een ontwerp van OCMW-decreet dat zoveel als mogelijk geënt was op het gemeentedecreet. Tussen beide lokale besturen bestaat immers een grote samenhang.

Een van de belangrijkste realisatie van het voorbije jaar was ongetwijfeld de totstandkoming van het “Decreet betreffende de organisatie van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn” op 19 december 2008, en dit naar analogie met het gemeentedecreet van 15 juli 2005. Dit decreet was de eerste eigen Vlaamse organieke regeling voor de gemeenten van het Vlaamse Gewest en verving, enkele uitzonderingen na, de Nieuwe Gemeentewet.

In het verlengde van de totstandkoming van dit decreet en met het oog op de realisatie van de bedoeling van de Vlaamse Regering om alle regelgevingen die betrekking hadden op de lokale besturen zoveel als mogelijk op elkaar af te stemmen, werd het voorbije jaar ook werk gemaakt van de aanpassing van het gemeente- en provinciedecreet aan de bepalingen van het OCMW-decreet van 19 december 2008.

Al bij het tot stand komen van het gemeentedecreet opteerde de Vlaamse Regering ervoor om de principes en de uitgangspunten die aan de grondslag lagen van dat decreet zoveel als mogelijk ook van toepassing te maken op de OCMW’s. Om die reden werd bij decreet van 7 juli 2006 (gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 30 augustus 2006) ook al de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn op een aantal punten aangepast, andermaal in functie van de reeds genoemde gemeente- en provin-

Het decreet tot wijziging van het Gemeentedecreet werd bekrachtigd door de Vlaamse Regering op 23 januari 2009 en verscheen in het Belgisch Staatsblad op 6 februari 2009. Intussen werkt de administratie aan een besluit tot uitvoering van het decreet van 23 januari 2009 tot wijziging van het Gemeentedecreet. Dit besluit, het besluit van de Vlaamse Regering betreffende de inwerkingtreding van diverse bepalingen van het decreet van 23 januari 2009 tot wijziging van het Gemeentedecreet, de uitvoerinig en inwerkingtreding van diverse

193

bepalingen van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 en de wijziging van diverse bepalingen betreffende het personeel, financiën en organisatie van de gemeente, zal nu voorgelegd worden aan de Vlaamse Regering met het oog op de definitieve goedkeuring. Het ontwerp van decreet houdende de wijziging van het provinciedecreet van 9 december 2005 werd definitief goedgekeurd door de Vlaamse Regering op 20 februari 2009. Het werd (op het moment van het opmaken van deze publicatie) ingediend in het parlement ter goedkeuring. 1.3.2 Sectoraal akkoord 2008-2013

Op 19 november 2008 sloten de gesprekspartners in het comité C1 voor de provin ciale en plaatselijke overheidsdiensten, onderafdeling Vlaamse Gewest en Vlaamse Gemeenschap het sectorale akkoord voor de jaren 2008-2013. Zoals de vorige akkoorden kwam ook dit akkoord, conform de afspraken van de samenwerkingsovereenkomst van 29 februari 2008, tot stand na onderhandelingen tussen de representatieve vakorganisaties, de vertegenwoordigers van de lokale en provinciale werkgevers en de Vlaamse Regering. Die onderhandelingen werden gevoerd tussen februari en november 2008. Het akkoord bevat de volgende elementen: • een verhoging van de eindejaarstoelage met 250 euro voor de niveaus C, D en E in het jaar 2008 en met 250 euro voor de niveaus A en B in het jaar 2009. In 2010, 2011, 2012 en 2013 wordt de eindejaarstoelage voor alle personeelsleden telkens

verhoogd met 100 euro • een aanpassing van de salarisschalen van de decretale graden • een functionele loopbaan D4-D5 voor leidinggevende ploegbazen Deze maatregelen werden omgezet in regelgeving in het besluit van de Vlaamse Regering van 16 januari 2009 tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2007 houdende de minimale voorwaarden voor de personeelsformatie, de rechtspositieregeling en het mandaatstelsel van het gemeentepersoneel en het provinciepersoneel en houdende enkele bepalingen betreffende de rechtspositie van de secretaris en de ontvanger van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn. Daarnaast werden nog een aantal andere afspraken gemaakt over engagementen die tegen 2013 zullen gerealiseerd worden, zoals de start van de tweede pensioenpijler voor de contractuele personeelsleden, het onderzoek naar de integratie van de haarden standplaatsvergoeding, de mogelijkheid van de flexibilisering van de functionele loopbanen en de opstart van een Vlaamse Gemeenschappelijke Sociale Dienst voor de lokale besturen. 1.3.3 Andere maatregelen met betrekking tot het personeelsbeleid ■■Terugvordering kosten gewestelijke

ontvanger Op 17 oktober 2008 heeft de Vlaamse Regering de terugvordering van de kosten voor de gewestelijke ontvangers geregeld bij besluit.

■■Collectief verzoek herverdeling van

de arbeid in de openbare sector De Vlaamse Regering heeft een collectief verzoek gericht aan de federale overheid waarbij gevraagd werd de wet van 10 april 1995 betreffende de herverdeling van de arbeid in de openbare sector inzonderheid op de artikelen 13, 14 en 27,§ 4 van toepassing te laten worden voor bepaalde lokale besturen van het Vlaamse Gewest. Dit verzoek werd ingewilligd door het koninklijk besluit van 20 mei 2008. ■■Helpdesk: coaching en ondersteuning

bij de implementatie van de plaatselijke rechtspositieregeling Er werd heel veel aandacht besteed aan coaching en ondersteuning van de lokale besturen bij de implementatie van de plaatselijke rechtspositieregeling. Een helpdesk waarin adviesvragen werden geregistreerd werd verder uitgebouwd, er werden FAQ’s gepubliceerd op de website en in de vijf provincies werden er informatiesessies georganiseerd.

194 Deel 3

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Stedenbeleid

2.1 Beleidsbrief 2008-2009 De Vlaamse minister van Stedenbeleid heeft zijn beleidsbrief stedenbeleid voorgesteld aan het Vlaams Parlement. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste maatregelen die gepland zijn voor het werkjaar 2008-2009.

Overzicht beleidsmaatregelen 2008-2009 stedenbeleid Leefbaarheid van de steden verhogen, op stadsniveau en op wijkniveau Extra financiële impulsen in het Stedenfonds • voorbereiding visitatiecommissie • afstemming Stedenfondsbeleids overeenkomsten op strategische meerjarenplanning Stadsvernieuwingsprojecten (13 centrumsteden, 21 provinciesteden en de VGC) • subsidieovereenkomsten • nieuwe financieringsvormen zoeken; middelen, expertise en dienstverlening integreren Samenleven in diversiteit verbeteren, het democratisch draagvlak in de steden versterken • participatiedebat op basis van de visietekst en de aanbevelingen van de Kerngroep Participatie • gebiedswerking in de steden: congres en publicatie • ondersteuning van innoverende en originele projecten in de steden: evaluatie De kwaliteit van het bestuur in de steden verhogen • actualisatie van de stadsmonitor • onderzoek strategische managementmodellen: rapport over strategische modellen en alternatieve sturingsmodaliteiten

• opvolging, ondersteuning en kwaliteitsbewaking van Stadsvernieuwingsprojecten o projecten in uitvoeringsfase ✶✶implementatie volgsysteem ✶✶geplande begeleidingstrajecten opstarten ✶✶standaardformulier om subsidieschijven aan te vragen ✶✶richtlijnen voor de beoordeling van aanvraagdossiers ✶✶afwegingskader o begeleiding van projecten in conceptfase ✶✶voorstelling van de resultaten op een contactdag • masterclass stadsprojecten o werkbezoek aan drie projecten in Vlaanderen o tweedaags werkbezoek naar Lyon • discussieplatform “rasterstad – stadsregionale samenwerking” o aanbevelingen o instrumenten om samenwerking tussen stad en rand te bevorderen • steden ondersteunen rond “Europa” o voorbereiding EU-voorzitterschap • realisatie en opvolging van de stadscontracten Positieve beeldvorming van de steden verhogen • website thuisindestad.be verbeteren • “Thuis in de stad”-communicatie campagne • “Thuis in de stad”-prijs • pilootproject “Stadsklassen” inbedden in het stedenbeleid Steden versterken door samenwerking op verschillende bestuursniveaus

195

• samenwerking met de steden en de VGC o overleg met de steden en de VGC o stadscontracten met de 13 steden • samenwerking met het Kenniscentrum Vlaamse Steden • samenwerking tussen de verschillende diensten van de Vlaamse overheid • samenwerking met de federale overheid • samenwerking met Europa

2.2 Begroting

gaan wonen.

Voor 2009 omvat het Beleidsdomein B programma I “stedenbeleid” 138.021.000 euro beleidskredieten.

Voor het Vlaams stedenbeleid zijn er 5 strategische doelstellingen. 1. leefbaarheid van de steden verhogen, op stadsniveau en op wijkniveau 2. samenleven in diversiteit verbeteren en het democratische draagvlak in de steden versterken 3. kwaliteit van het bestuur in de steden verbeteren 4. positieve beeldvorming van de steden verhogen 5. steden versterken door samenwerking op verschillende bestuursniveaus

Het grootste deel hiervan gaat naar het Stedenfonds (123.424.000 euro) en naar de ondersteuning van Stadsvernieuwingsprojecten (12.855.000 euro). Daarnaast omvat de begroting nog middelen voor: • werkingskosten: 283.000 euro. Net als in 2008 gaan 150.000 euro hiervan naar externe ondersteuning van het team Stedenbeleid voor de opvolging van de Stadscontracten en ondersteuning bij de Stadsvernieuwingsprojecten • studiekosten: 207.000 euro • allerhande uitgaven voor communicatie: 136.000 euro • communicatie, vorming en sensibilisering: 700.000 euro (voorafname van het budget Stedenfonds) • “Thuis in de Stad”-prijs: 175.000 euro • subsidies voor originele en innoverende projecten: 101.000 euro • subsidie aan het Kenniscentrum Vlaamse steden: 140.000 euro Voor het Vlaamse stedenbeleid blijven de centrale uitdagingen: de stadsvlucht tegengaan en het democratisch draagvlak verhogen. De stadsmonitor toont aan dat het met de steden beter en beter gaat. De stadsvlucht in absolute cijfers is gestopt, en de bewoners zijn tevredener over hun stad. De stads monitor leert echter ook dat wonen minder betaalbaar wordt, en dat sociaal-economisch sterkere gezinnen met kinderen in de rand

2.3 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 2.3.1 Leefbaarheid van de steden verhogen, op stadsniveau en op wijkniveau ■■Stedenfonds voor 13 steden en de

Vlaamse Gemeenschapscommissie De Vlaamse Regering heeft op 14 december 2007 de beleidsovereenkomst 2008-2013 met de 13 steden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) goedgekeurd. Door deze beleidsovereenkomst heeft de Vlaamse Regering de volgende subsidiebelofte verleend.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

196

Stad

Aalst Antwerpen Brugge

Bedrag van de gecumuleerde trekkingsrechten beleidsovereenkomst 2008 – 2013 (in euro) 12.947.676 292.744.200 19.052.208

Genk

32.806.638

Gent

148.812.480

Hasselt

11.086.560

Kortrijk

12.977.430

Leuven

16.579.200

Mechelen

22.687.266

Oostende

24.804.090

Roeselare

8.829.198

Sint-Niklaas

11.037.486

Turnhout

7.133.598

VGC

69.522.000

Totaal

691.020.030

Elk jaar legt de Vlaamse Regering de definitieve trekkingsrechten vast. Zij schrijft de extra trekkingsrechten die hieruit voortvloeien in de overeenkomst in. Op 21 maart 2008 keurde de Vlaamse Regering het definitieve trekkingsrecht 2008 goed. De steden en de VGC hebben in de beleidsovereenkomst aangegeven welke evoluties zij wenselijk en prioritair vinden in hun stedelijke omgeving. Zij konden deze evoluties ruim omschrijven: het Stedenfonds is één van de instrumenten waarover de steden en de VGC beschikken om stedelijk beleid te voeren. Dit wijst op de complementaire inzet van het Stedenfonds. Nieuw voor de tweede overeenkomst is de samenwerking met de Studiedienst van de Vlaamse Regering (SVR). De SVR en het team Stedenbe-

leid adviseerden de steden en de VGC bij het formuleren van de maatschappelijke effecten en de keuze van de indicatoren om deze ontwikkelingen op te volgen. Hierbij is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de Stadsmonitor. De Studiedienst van de Vlaamse Regering volgt de gekozen indicatoren voor de periode 2008-2013 op en presenteert deze op een gebundelde en gemakkelijk interpreteerbare visuele vorm in een rapport. In één oogopslag zijn de tendensen in de stad zichtbaar. Op deze wijze ging de dienst in op het advies van de visitatiecommissie om de maatschappelijke effecten op een geïntegreerde wijze te benaderen en om van het opvolgen van de beoogde maatschappelijke evoluties een gedeelde verantwoordelijkheid te maken. In het voorjaar 2008 hebben de 13 steden een eerste rapport ontvangen. De Vlaamse Gemeenschapscommissie volgt zelf de indicatoren op. De VGC beschikt niet over een Stadsmonitor en heeft daarom vooral gekozen voor prestatiegebonden indicatoren, die zij zelf opvolgt. De opvolging van maatschappelijke effecten heeft tot doel het debat over de gemaakte strategische keuzes te stimuleren en te onderbouwen. Immers, aan de hand van concrete data krijgen steden en de VGC zicht op ontwikkelingen, kunnen zij deze interpreteren en nagaan of zij hun strategische keuzes moeten handhaven of bijsturen. Naast de wenselijke evoluties hebben de steden en de VGC in de beleidsovereenkomst de strategische keuzes opgenomen, waarmee zij een bijdrage aan die maatschappelijke evoluties willen leveren.

■■Stadsvernieuwingsprojecten

voor 13 centrumsteden, 21 provinciesteden en de VGC Stadsvernieuwingsprojecten zijn in 5 jaar tijd uitgegroeid tot een belangrijk instrument van het Vlaamse stedenbeleid. De Vlaamse overheid biedt de steden financiële ondersteuning bij de realisatie van goed onderbouwde en doordachte Stadsvernieuwingsprojecten met een multifunctioneel karakter. Deze Stadsvernieuwingsprojecten vervullen een belangrijke hefboomfunctie en zorgen voor een nieuwe dynamiek: ze maken een verloederde wijk of stadsdeel weer gezond, verhogen de leefkwaliteit en hebben een positieve impact op zowel het private als het publieke domein. Volgende steden kunnen projecten indienen: de grootsteden Antwerpen en Gent, de regionale steden Aalst, Brugge, Hasselt, Genk, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas en Turnhout, de provinciale steden Aarschot, Deinze, Dendermonde, Diest, Eeklo, Geel, Halle, Herentals, Ieper, Knokke-Heist, Lier, Lokeren, Mol, Oudenaarde, Ronse, SintTruiden, Tielt, Tienen, Tongeren, Vilvoorde en Waregem en de VGC (voor het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest). De meerjarenbegroting omvat een bedrag van ongeveer 30 miljoen euro gespreid over de begrotingsjaren 2007, 2008 en 2009 (2007: 7.042.000 euro, 2008: 10.704.000 euro en 2009: 12.714.000 euro). De Vlaamse Regering lanceerde de oproep eind 2006. Op 6 juli 2007 heeft de Vlaamse Regering de door de jury voorgestelde selectie van

197

projecten in fase 1 goedgekeurd. Voor de projecten die aangerekend worden op de begroting 2008 of 2009 bepaalt de regering het subsidiebedrag bij de definitieve goedkeuring, op basis van een volledig dossier. Hierna de lijst van deze voorlopig geselecteerde projecten: • Kortrijk: Bijstandssite • Sint-Niklaas: Clementwijk • Aalst: Stationsomgeving • Aarschot: Aarschot op sporen • Antwerpen: IGLO (Intergenerationeel project Linkeroever) • Geel: Strategische vernieuwing GeelCentrum • Gent: Bruggen naar Rabot • Leuven: Herontwikkeling Vaartkom • Oudenaarde: De Scheldekop • Tielt: Kortrijkstraat • Vilvoorde: Watersite De Molens • Antwerpen: ‘t Eilandje Naast projectsubsidies verleent de regering ook conceptsubsidies. De conceptsubsidie dient om een stad te begeleiden bij de ontwikkeling van een stevige projectbasis en innoverende visie voor een stadsvernieuwingsproject. Voor bepaalde dossiers impliceert deze begeleiding volgens de jury ook een herdenken vanaf de conceptfase. In andere gevallen gaat het eerder om de versterking van een voorstel dat potentieel in zich draagt. De jury heeft de eerste 6 projecten waarvoor de begeleiding het meest dringend is omdat er op korte termijn evoluties in het project te verwachten zijn - toegewezen aan het budget 2007, de andere 4 waarvoor dit minder dringend is aan het budget 2008.

Voor de conceptsubsidie werd een subsidiebedrag van 57.000 euro per project vastgesteld. Deze keuze van de jury werd bevestigd in het besluit van de Vlaamse Regering van 6 juli 2007. ■■Toekenning conceptsubsidie 2007

• Brugge: Stadsportaal • Deinze: Stedelijk wonen aan de Leie • Hasselt: Blauwe Boulevard • Lier: Stationsomgeving • Lokeren: Hoedhaar • Roeselare: Roeselare Centraal

• organisatie van inspraak en participatie bij stadsprojecten of het ontbreken daarvan • opzet van stadsbrede initiatieven • de toenemende aandacht voor buurt en wijk in stedelijke participatie, • omgaan met burgerinitiatieven • mogelijke inzet van wijkbudgetten • doelgroepgerichte en thematische participatie • participatie en bestuurlijke vermogens van de stadsbesturen ■■Gebiedswerking in de steden: congres

■■Toekenning conceptsubsidie 2008

• Antwerpen: Zurenborg • Mechelen: Tinel • Mol: Inbreidingsproject Guido Gezellestraat • Tienen: Heilig Hartziekenhuis en omgeving Voor deze 10 projecten sloot de Vlaamse overheid met de stad een overeenkomst en startte in 2008 ook een begeleidingstraject op. 2.3.2 Samenleven in diversiteit verbeteren, het democratisch draagvlak in de steden versterken ■■Werkgroep participatie

In juni 2007 startte een Werkgroep Participatie. Deze werkgroep heeft tot doel de competentie van de lokale besturen voor participatief bestuur te versterken. Thema’s die de voorbije maanden reeds aan bod kwamen, zijn: • de burgermaatschappij

en publicatie in samenwerking met het Kenniscentrum Vlaamse Steden Hierover heeft op 29 september 2008 in Antwerpen een congres plaats gehad, een samenwerking tussen het Kenniscentrum Vlaamse Steden, de Vlaamse overheid en de stad Antwerpen. Naar aanleiding van het congres is ook het boek “De stad in de wijk” verschenen, een publicatie over praktijken van gebiedswerking in Vlaanderen, voorbereid door een werkgroep van professionelen die actief zijn in de gebiedswerkingen van de verschillende Vlaamse centrumsteden.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

198

■■Innoverende en originele projecten in

de steden ondersteunen Het Vlaamse stedenbeleid heeft in het najaar 2007 beslist om drie waardevolle projecten te steunen, en dit binnen een vooraf vastgesteld kader voor het ondersteunen van vernieuwende en levenskrachtige projecten die uit de gemeenschap zelf - in casu het buurt- of verenigingsleven - komen. • Studiehuis Winterslag • “Zin in de Stad” • “De Site” 2.3.3 De kwaliteit van het bestuur in de steden verhogen

■■Opvolging, ondersteuning en

kwaliteitsbewaking Stadsvernieuwingsprojecten Projecten in uitvoeringsfase Het team Stedenbeleid heeft in samenwerking met een externe partner een stand van zaken opgemaakt van alle stadsprojecten in uitvoering van oproep 1, oproep 2 en oproep 3. Dit heeft geleid tot een tussentijds rapport dat de stand van zaken van alle projecten samenvat. Het rapport bevat ook een overzicht van projecten waarvoor een begeleidingstraject aangewezen is en de wijze van begeleiding.

eniging voor Ruimte en Planning (VRP vzw) en het Departement ASRO van de KULeuven een geactualiseerde editie van de “Masterclass”. Andere partners hierbij zijn de Vlaamse Bouwmeester en het PPSKenniscentrum. 2.3.4 Ondersteuning aan de steden over Europa

Omdat grensoverschrijdende samenwerking steeds belangrijker wordt voor de stedelijke ontwikkeling en idealiter ook een versterking betekent van het Vlaamse stedenbeleid krijgt het Europese luik een prominentere plaats in het Vlaamse stedenbeleid.

■■Stadsmonitor

Sinds einde 2007 beheert en actualiseert de Vlaamse overheid de Stadsmonitor. Om dit deskundig te doen, heeft het Agentschap voor Binnenlands Bestuur een samenwerkingsprotocol gesloten met de Studiedienst van de Vlaamse Regering. In 2008 heeft de Vlaamse overheid het monitoringinstrument verder ontwikkeld. ■■Onderzoek Strategische

managementmodellen Het Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen (SBOV) voert een tweejarig (2007 – 2008) onderzoek naar gepaste strategische managementmodellen. Prof. Dr. Nathalie Vallet (UA) en onderzoeker Gilles Bauwens (UA) voeren dit onderzoek uit.

Ook heeft het team een digitaal informatieplatform opgericht om op interactieve wijze de stand van zaken van de verschillende projecten te volgen en om kennisuitwisseling te bevorderen. Dit digitaal platform zal toegankelijk zijn voor alle relevante partners, zowel publieke als private. Begeleiding in conceptfase In 2007 heeft de regering aan 10 projecten van oproep 3 een conceptsubsidie toegekend. Voor een eerste groep van 6 projecten startte het traject in het najaar van 2007. De tweede groep van 4 projecten ging van start in het voorjaar 2008.

In uitvoering van de vraag naar een meer efficiënte en horizontale samenwerking tussen de Vlaamse overheid en de steden, startte in oktober 2007 de stuurgroep Europa zijn werkzaamheden op. Team Stedenbeleid organiseerde “Europa”-dagen in 2007.

twee

Aan het Kenniscentrum Vlaamse Steden werd een uitgebreide opdracht gegeven inzake Europa. 2.3.5 Positieve beeldvorming van de steden verhogen

■■Masterclass stadsprojecten

■■Website www.thuisindestad.be

Vanuit de vaststellingen dat de aandacht voor stadsvernieuwing in de steden blijft groeien, en vorming en opleiding op vlak van projectmanagement alsmaar belangrijker worden, organiseerde de Vlaamse Ver-

De website thuisindestad.be heeft in 2008 een inspirerend luik uitgebouwd met eigentijdse woonlocaties in de stad.

199

■■Communicatiecampagne “Thuis in de

stad” Deze campagne schenkt ruim aandacht aan de vele opportuniteiten die de stad biedt aan jonge gezinnen met kinderen en aan medioren. In april 2008 gaf Gusje het stadsmusje in de Zoo van Antwerpen het startschot met Gusje en de stadsmusbus als nieuwe ambassadeurs van “Thuis in de stad”, aan het grote publiek voor te stellen. Hierbij werden ook een twintigtal jonge gezinnen én hun kinderen, die recent in de stad kwamen wonen, in de schijnwerpers geplaatst. Op drie nationale radiozenders waren in het voorjaar spotjes te horen waarbij Gusje, het stadsmusje, het wonen in de stad op een ludieke wijze aanprijst. In het najaar komt er een tweede golf radiospotjes op dezelfde zenders. ■■“Thuis in de Stad”-prijs

Roeselare

Nieuwe openbare bibliotheek als kennis-, i

samenwerking op verschillende

Sint-Niklaas

Voltooiing stadsring

bestuursniveaus

Turnhout

R13 en uitwerking Stedelijk Plateau

2.3.6 Steden versterken door

De Vlaamse Regering erkent de steden en de VGC als volwaardige partners.

■■Samenwerking met het

Kenniscentrum Vlaamse Steden ■■Samenwerking met de steden en de

VGC Steden die erin slagen inclusieve projecten op te zetten waarbij zij verscheidene gewenste effecten integreren, moeten in de Vlaamse overheid een partner vinden die op dezelfde inclusieve manier werkt. Ook de visitatiecommissie wees op de noodzaak van het opnemen van medeverantwoordelijkheid door de Vlaamse overheid. De Vlaamse Regering heeft met elk van de 13 centrumsteden een Stadscontract gesloten. De Stadscontracten lopen over een periode van 6 jaar (2007-2012) met een evaluatie eind 2009.

In 2007 hebbende 13 Vlaamse centrum steden een Kenniscentrum Vlaamse Steden opgericht. Het kenniscentrum heeft als opdracht: • de kennis en ervaringen in steden beter ontsluiten en breder delen • de samenwerking tussen de Vlaamse steden bevorderen als steun voor een innovatief, effectief en efficiënt lokaal stedelijk beleid • beleidsacties opzetten om op alle overheidsniveaus en in de Vlaamse samenleving te werken aan een meer en beter op stedelijkheid gericht beleid

In december 2007 werden voor de zevende maal de jaarlijkse “Thuis in de stad”-prijzen uitgereikt. Met deze prijs bekroont de Vlaamse overheid opmerkelijke en innovatieve stedelijke projecten van de 13 Vlaamse steden en de VGC. De prijzen gingen naar projecten in Kortrijk, Genk en Antwerpen.

De 13 Stadscontracten omvatten ook 16 stadsspecifieke projecten

■■“Stadsklassen”

Sinds 2006 ondersteunt de Vlaamse overheid projecten rond “Stadsklassen” in Brussel en Gent, om de jongeren de stad te leren kennen.

Stad

Project

Aalst

Multifunctioneel evenementencomplex met regionale uitstraling

Antwerpen

Ontwikkeling Petroleum Zuid

Antwerpen

Heraanleg Scheldekaaien

Brugge

Economische en ecologische ontsluiting van Brugge (N31 en Ommevaart)

Genk

C-Mine: herbestemming mijnsite Winterslag

Genk

Waterschei: hoogwaardig bedrijvenpark en wetenschapspark

Gent

Oude Dokken en Handelsdokbrug: reconversie van oude dokken tot waterfrontwijk

Gent

Gent The Loop: ruimte voor bedrijvigheid op site rond Flanders Expo

Hasselt

De Blauwe Boulevard: herwaardering stadsdeel Kanaalkom

Kortrijk

Hoog Kortrijk: integratie ziekenhuissite; optimaliseren van de Noord-Zuidverbinding

Leuven

Herontwikkeling Vaartkom Leuven

Mechelen

Wegbypass Arsenaalsite als ruggengraat voor ontwikkeling Arsenaalgebied.

Oostende

Uitwerking strategische visie voor Oostende als centrumstad aan de kust

200 Deel 3

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Inburgering en diversiteit

3.1 Beleidsbrief Inburgering De Vlaamse minister bevoegd voor inburgering heeft zijn beleidsbrief 2008-2009 voorgesteld aan het Vlaams Parlement. Hieronder de belangrijkste aandachtspunten voor het werkjaar 2008-2009.

Overzicht beleidsmaatregelen 2008-2009 inburgering en diversiteit ■■Inburgering

Naar een afdwingbaar inburgeringsbeleid • administratieve geldboetes: inschakeling Agentschap Vlaamse Belastingsdienst • systeem van waarborg en vergoeding wordt nog niet ingevoerd: Professionalisering van het inburgeringstraject • uitwerking van een geïntegreerd doelenkader • maatschappelijke oriëntatie: omschakeling naar pakket • verdieping van de loopbaanoriëntatie voor inburgeraars met een educatief of sociaal perspectief • trajectbegeleiding: procesbegeleiding en ondersteuning door het Vlaams Minderhedencentrum (VMC) • minderjarigenwerking: nieuw besluit • Kruispuntbank Inburgering o uitbreiding o verbetering van de bestaande uitwis seling o monitoring: aanpassing structuur KBI-databank o detectie van ouders van leerplichtige en schoolgaande kinderen: nieuwe module in het cliëntvolgsysteem o screening van de KBI Financiering van de onthaalbureaus: analyse

Huizen van het Nederlands: opleiding van de intakers Inburgeraars informeren en doorverwijzen • gemeenten o adressenlijsten • OCMW’s o standaardprotocol • minderjarigen informeren o jeugddiensten Het secundaire traject • pilootproject “intermediaire partner educatief inburgeringstraject” Het Vlaamse inburgeringsbeleid in Brussel: blijvende opvolging Het civiel effect van de inburgering: “Dag van de Inburgeraar” ■■Diversiteitsbeleid

Managers van Diversiteit: projecten subsidiëren Diversiteitssector in 2008-2009 • aanpassing decreet • nieuwe overeenkomsten met de integratiecentra en diensten • erkenning van 10 nieuwe integratie diensten Experimentele projectsubsidies 2008-2009 • experimenten ter ondersteuning van het diversiteitsbeleid o VVSG-project o diversiteitscharter in de horeca o project huwelijksmigratie

201

o allochtone bouwondernemers o zomerscholen • experimenten ter ondersteuning van het inburgeringsbeleid o project VMC: ondersteuning onthaalbureaus o project diplomagelijkschakeling

• bekendmaking inburgeringsmodel op vergaderingen en internationale fora • overleg met Duitstalige en Franse Gemeenschap.

Woonwagenbeleid en –terreinen • onderzoek positie woonwagenbewoners • strategisch plan • onderzoek maatschappelijke en economische positie Roma

Het programma BJ bevat een totaal bedrag van 61.888.000 euro aan beleidskredieten voor het diversiteits- en inburgeringsbeleid. Het bestaat uit volgende uitgavenpakketten: • uitgaven voor het inburgeringsbeleid en ondersteunende maatregelen; • uitgaven voor het diversiteitsbeleid en ondersteunende maatregelen; • uitgaven voor projecten ingediend onder “Managers van diversiteit”; • subsidiëring voor de aankoop en de aanleg van terreinen voor woonwagenbewoners

Minderhedenforum • personeelsuitbreiding Instrumentarium voor de monitoring van het lokaal diversiteitsbeleid • diversiteitsindicatoren ■■Coördinatie van het inburgeringsen

3.2. Begroting

diversiteitsbeleid ■■Uitgaven voor het inburgeringsbeleid

Impulsfonds voor het Migrantenbeleid • optimalisatie webapplicatie Sociaal tolken en vertalen • opname als specifieke sector in het integratiedecreet • kwaliteitsfunctie “matcher” Steunpunt “gelijke-kansenbeleid” • seminarie • publicatie project Integratiekaart Evaluatieonderzoek inburgeringsbeleid Inburgering internationaal • samenwerking met het ESF-agentschap • opvolging Europees beleid

Deze kredieten zijn bestemd voor de uitvoering van het inburgeringsdecreet. Het uitgavenpakket inburgering bevat in 2009 een totaal van 33.309.000 euro beleidskrediet. De begroting omvat hiervoor volgende kredieten: • subsidies inburgeringsbeleid: 32.062.000 euro. De besteding van deze basisallocatie dient voor de subsidiëring van de onthaalbureaus, bijkomende subsidies voor de onthaalbureaus, de tolkendienstverlening en voor de cofinanciering van projecten in het kader van het Europees Integratiefonds

• begeleidende maatregelen inburgeringsbeleid, met inbegrip van uitgaven voor buitenlandse zendingsreizen: 890.000 euro • investeringen in het kader van de Kruispuntbank Inburgering: 357.000 euro ■■Uitgaven voor het diversiteitsbeleid

Deze kredieten bevatten de uitgaven voor de ondersteuning van de acties van het diversiteitsbeleid. Het uitgavenpakket diversiteit bevat in 2009 een totaal van 15.694.000 euro beleidskrediet. • allerhande uitgaven aanmoediging, organisatie, ontwikkeling activiteiten integratie etnisch-culturele minderheden: 211.000 euro • de cofinanciering van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid: 195.000 euro • de subsidiëring centra en diensten Vlaams minderheidsbeleid en schipperswerking: 14.513.000 euro • de subsidiëring van projecten met een experimenteel aanvullend en/of vernieuwend karakter ten aanzien van etnischculturele minderheden: 775.000 euro ■■Uitgaven voor projecten ingediend

onder ‘Managers van diversiteit’ Dit zijn subsidies ter versterking van initiatieven in het inburgeringsbeleid (basisallocatie 33.30): 5.000.000 euro.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

202

■■Subsidiëring voor de aankoop en de

aanleg van terreinen ten behoeve van woonwagenbewoners Er is een bedrag van 4.445.000 euro voorzien.

3.3 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 inzake het inburgeringsbeleid

mers die achttien jaar worden hun schoolloopbaan niet in de weg staat. Zij kunnen een opschorting of zelfs een vrijstelling krijgen wanneer ze nog school lopen. Tenslotte zorgt de wijziging van het decreet ervoor dat ook rechthebbende inburgeraars een beroep kunnen doen op een flexibel traject wanneer ze werken. 3.3.2 Naar een afdwingbaar inburgeringsbeleid

3.3.1 Aanpassing van het decreet

Op 2 maart 2008 is het inburgeringsdecreet gewijzigd. Daarmee heeft Vlaanderen de afbakening van de doelgroep van inburgering aangepast aan de recentste aanpassing van de Vreemdelingenwet van 15 december 1980. De grootste wijziging daarin betreft het moment waarop asielzoekers hun recht op inburgering verwerven. Voortaan kunnen ze vier maanden nadat zij asiel aanvroegen in een inburgeringstraject stappen. Meteen zijn ze ook verplicht het vormingspakket maatschappelijke oriëntatie te volgen. De Vlaamse overheid stroomlijnde andere bepalingen. Zo zijn voortaan alle categorieën nieuwgekomen vreemdelingen verplicht een inburgeringstraject te volgen vanaf hun eerste verblijf van meer dan drie maanden. Het wijzigingsdecreet van 14 juli 2006 maakte nog een verschil tussen erkende vluchtelingen en andere nieuwkomers. Daarnaast is er voor gezorgd dat de inburgeringsplicht van minderjarige nieuwko-

Op 12 september 2008 heeft de Vlaamse Regering het besluit betreffende het opleggen van een administratieve geldboete aan rechthebbende en verplichte inburgeraars goedgekeurd. Daarmee stapt de Vlaamse overheid over van een systeem van penale boetes naar een systeem van administratieve geldboetes. De overstap was nodig omdat uit de praktijk is gebleken dat het bestaand instrumentarium van penale boetes niet efficiënt is en als sanctioneringsinstrument niet het beoogde resultaat oplevert. Een systeem van administratieve geldboetes moet inburgeraars ertoe aanzetten om het inburgeringsprogramma regelmatig te volgen en te voleindigen. Voortaan is het onthaalbureau de centrale spil in het informatieproces. Het bureau krijgt de bijkomende taak om de inburgeraars-nieuwkomers via brieven en persoonlijk contact te werven. Daarmee moet de gemeente niet langer brieven en herinneringsbrieven versturen. Zij moet wel nog steeds een folder meegeven aan elke inburgeraar-nieuwkomer die zich in de gemeente komt inschrijven.

Daarnaast blijft het onthaalbureau de instantie die de inbreuken op de inburgeringsplicht vaststelt en meldt. Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur behandelt de procedure verder. Het agentschap heeft hiervoor vijf ‘handhavingsambtenaren’ aangeworven. Ze voeren het onderzoek naar de inbreuk, kunnen een hoorzitting organiseren en bepalen het bedrag van de boete. De handhavingsambtenaren hebben elk een standplaats in één van de provinciale afdelingen van het agentschap. Zij zijn echter voor heel het Vlaamse Gewest bevoegd. 3.3.3 Professionalisering van het inburgeringstraject ■■Maatschappelijke oriëntatie

De Vlaamse overheid heeft in 2008 de fundamenten gelegd om het vormingsprogramma maatschappelijke oriëntatie op te bouwen. Zij heeft uitgeverij Van In de opdracht gegeven om een nieuwe leermethode voor maatschappelijke oriëntatie op te maken. Een eerste resultaat hiervan zijn nieuwe einddoelen maatschappelijke oriëntatie. De Vlaamse Regering keurde die op 27 juni 2008 goed. Op basis daarvan komt een leerwerkschrift voor cursisten met onder andere een DVD, een docentenhandleiding en instaptoetsen. Daarop aansluitend ontwikkelt het Vlaams Minderhedencentrum een VTO-beleid specifiek voor medewerkersMO van de onthaalbureaus. VTO staat voor vorming, training en opleiding, MO staat voor maatschappelijke oriëntatie. ■■Loopbaanoriëntatie

De VDAB verzorgt het aanbod loopbaan-

203

oriëntatie voor inburgeraars met een professioneel perspectief, zowel richting werknemerschap als richting zelfstandig ondernemerschap. Er is dus nood aan een goede afstemming en informatie-uitwisseling tussen het onthaalbureau, VDAB en Syntra Vlaanderen. Daarom sloten de Vlaamse ministers bevoegd voor het inburgeringsbeleid, het tewerkstellingsbeleid en het economisch beleid op 24 april 2008 een samenwerkingsprotocol af. Het protocol bepaalt dat de VDAB instaat voor het onderzoek van de afstand naar de arbeidsmarkt van de inburgeraars met een professioneel perspectief richting werknemerschap of richting zelfstandig ondernemerschap en voor het vormingsonderdeel loopbaanoriëntatie. Voor een aangepast vormingsgedeelte voor inburgeraars die reeds in de aanvangsfase hun interesse voor het ondernemerschap kenbaar maken, kan de VDAB een beroep doen op SYNTRA Vlaanderen. Voor geïnteresseerde nieuwkomers met een duidelijk perspectief richting ondernemerschap is het immers belangrijk om zo snel mogelijk in een ondernemerstraject te stappen. Het is de taak van de onthaalbureaus om een aangepaste vorm van loopbaanoriëntatie aan inburgeraars met een sociaal of educatief perspectief aan te bieden. Dit is een nieuwe opdracht voor de onthaalbureaus. Het Vlaams Minderhedencentrum zorgt voor de nodige ondersteuning. ■■Trajectbegeleiding

Het experimenteel project “Loopbaanoriëntatie en geïntegreerd traject”, uitgevoerd

door het Vlaams Minderhedencentrum, moest de doelgerichtheid van het primaire traject verhogen. De trajectbegeleiding moet daarbij meer gestructureerd en in samenspel met de andere trajectonderdelen verlopen. Het VMC deed in dit kader een voorstel van een methodiek om de inburgeraar in zijn of haar keuzeproces te begeleiden door een aantal gestructureerde gesprekken af te nemen. Daarnaast kwam er een aanzet om maatschappelijke oriëntatie en trajectbegeleiding complementair te kunnen inzetten. Begeleiding bij diplomagelijkschakeling is ondertussen een vast onderdeel van de trajectbegeleiding van inburgeraars die deze procedure aanvatten. Deze opdracht voor de onthaalbureaus en de ondersteuningsopdracht van het Vlaams Minderhedencentrum heeft intussen ook geleid tot een goede samenwerking tussen Naric Vlaanderen, het Vlaams Minderhedencentrum en de sector van het sociaal tolken en vertalen. ■■Minderjarigenwerking van de

onthaalbureaus Het registratie- en cliëntvolgsysteem voor minderjarige nieuwkomers is vanaf het schooljaar 2008-2009 operationeel. Dit zal een duidelijker beeld geven van het profiel van de minderjarige nieuwkomers die de onthaalbureaus toeleiden en van de acties in deze toeleiding. Met het oog op een verdere professionalisering van en de voorbereiding van een aangepaste regelgeving voor de minderjarigenwerking van de onthaalbureaus, ging het Platform Minderjarige Nieuwkomers van

start. Hieraan nemen de onthaalbureaus samen met het Vlaams Minderhedencentrum en het Agentschap voor Binnenlands Bestuur deel. Dit platform moet toelaten om de specifieke taken van de onthaalbureaus in provinciale en stedelijke context scherp te stellen. ■■NT2

Het decreet op het volwassenenonderwijs van 15 juni 2007 kiest ervoor om het inburgeringsbeleid mee te versterken. Cursisten die een cursus NT2 richtgraad 1 en richtgraad 2 volgen bij een CVO en een inburgeringsattest behaald hebben of een inburgeringstraject volgen en een inburge ringscontract kunnen voorleggen, worden vrijgesteld van het betalen van inschrijvingsgeld voor een cursus NT2 tot en met richtgraad 2. NT2 staat voor Nederlands als tweede taal. ■■Kruispuntbank Inburgering

Het cliëntvolgsysteem werd aangepast aan de bepalingen van het gewijzigde inburgeringsdecreet. De koppeling tussen de Kruispuntbank Inburgering en de databank over het sociale huurstelsel kreeg grote aandacht. In het werkjaar 2008-2009 moet de uitwisseling een feit zijn. ■■Een gemeenschappelijke huisstijl

inburgering Het voorbije werkjaar kwam een gemeenschappelijke huisstijl voor de onthaalbureaus en het inburgeringsbeleid tot stand. Alle onthaalbureaus passen deze huisstijl toe.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

204

3.3.4 Inburgeraars informeren en doorverwijzen ■■Gemeenten

De Vlaamse overheid heeft naar aanleiding van het aanpassingsdecreet van 1 februari 2008 nieuw informatiemateriaal ter beschikking van de gemeenten gesteld. Daarnaast is ook werk gemaakt van betere adressenlijsten van nieuwkomers. In samenwerking met de FOD Binnenlandse Zaken (zowel de Dienst Vreemdelingenzaken als het Rijksregister) is ervoor geopteerd de reden van migratie in het rijksregister te registreren. ■■Minderjarige anderstalige

nieuwkomers De toeleiding van minderjarige anderstalige nieuwkomers naar socioculturele activiteiten behoort tot de opdrachten van de Vlaamse gemeenten. De gemeenten werden hierin reeds in beperkte mate ondersteund. Hoewel deze taak nieuw is voor gemeenten, hebben zij hierin al heel wat ervaring opgedaan. In bepaalde regio’s werken het onthaalbureau, gemeentelijke diensten (waaronder de jeugddienst) en andere partners samen om minderjarige nieuwkomers te laten kennis maken met verschillende soorten vrijetijdsbesteding. 3.3.5 Inburgering in Brussel

Omwille van de specificiteit van Brussel, is de organisatie van het inburgeringsbeleid in Brussel net iets anders. In tegenstelling tot de onthaalbureaus in het Vlaamse Gewest kent het onthaalbureau Inburgering Brussel

geen structurele samenwerking met gemeenten en is er geen structurele instroom van inburgeraars-nieuwkomers via de zogenaamde CEVI-lijsten. Het onthaalbureau onderneemt daarom zelf meerdere wervingsacties.

3.4 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 inzake het diversiteitsbeleid 3.4.1 Managers van diversiteit

De samenwerking tussen het onthaalbureau Inburgering Brussel en de Brusselse partners verloopt goed maar er is een blijvende nood aan afspraken om het inburgeringsen inwerkingsdecreet in Brussel toe te passen.

De diversiteit binnen onze samenleving is een onomkeerbaar feit. Dit biedt heel wat kansen voor onze samenleving, maar stelt ons ook voor grote uitdagingen. De begroting omvatte 5.000.000 euro voor de “managers van diversiteit”.

3.3.6 Het civiele effect van inburgering

Op 14 december 2008 vond de tweede Dag van de Inburgeraar plaats. Dat is een plechtigheid om inburgeraars die hun attest van inburgering hebben behaald, te huldigen. Dit evenement dat werd georganiseerd in samenwerking met de onthaalbureaus, de provinciehoofdplaatsen en de provincies was een succes. Inburgeraars over heel Vlaanderen werden in de bloemetjes gezet voor de inspanningen die ze het jaar voordien geleverd hebben. Tegelijk kreeg de Vlaamse bevolking het signaal hoe belangrijk een inburgeringsbeleid is voor de hele Vlaamse samenleving.

Er werden in totaal 229 projecten ingediend, waarvan er 89 werden goedgekeurd voor een totaal bedrag van 4.513.041,33 euro. Deze projecten moesten op een aantal inhoudelijke prioriteiten inspelen. Deze waren: • buurtprojecten ondersteunen en bewonersparticipatie versterken ter bevordering van de sociale cohesie en ter verbetering van de leefkwaliteit van de wijk • overlastfenomenen bestrijden ter verhoging van het veiligheidsgevoel • verantwoordelijkheid en betrokkenheid van ouders in de opvoeding en begeleiding van kinderen en jongeren versterken • schoolloopbaan, onderwijspositie en Nederlandse taalstimulering verbeteren • arbeidspositie verbeteren, en het ondernemerschap ondersteunen en versterken • wederzijdse beeldvorming en communicatie verbeteren

205

• actieve participatie aan het verenigingsleven gericht op culturele diversiteit verhogen De volgende overkoepelende prioriteiten golden daarenboven voor elk project: • inzet van vrijwilligers • culturele diversiteit van het doelpubliek (gericht naar allochtone én autochtone Vlamingen) Naast de klemtoon op de diversiteit van de samenleving, zijn de meetbare effecten van de projecten een belangrijk aandachtspunt. Een lijst van de goedgekeurde projecten staat op de website www.diversiteitsbeleid.be. 3.4.2 De diversiteitssector

Voorbereiding van nieuwe overeenkomsten met integratiecentra en -diensten De Vlaamse Regering heeft een omzendbrief geschreven aan alle integratiecentra en –diensten met extra richtlijnen over de opmaak van de meerjarenplanning. Deze omzendbrief heeft tot doel de planlast in deze overgangsperiode zoveel mogelijk te beperken.

bemiddeling, beeldvorming • bevorderen van de toegankelijkheid van diensten en voorzieningen: intern en extern inclusief beleid. In principe is dit een tweedelijnstaak. Indien men een eerstelijnswerking uitbouwt, dan kan dit enkel mits in een overeenkomst met de betrokken dienst een tijdspad wordt vastgesteld, waarbinnen de betrokken taken overgedragen worden naar de reguliere dienst • detecteren, voorkomen en bestrijden van elke vorm van discriminatie • inspraak en participatie van alle burgers • vergroten van het draagvlak voor het diversiteitsbeleid, ondermeer door het geven van informatie aan de bevolking en door sensibiliseringsacties • coördineren en oplossen van knelpunten betreffende het inburgeringsbeleid, meer specifiek met betrekking tot het secundair inburgeringsbeleid De nieuwe meerjarenplannen van de integratiecentra De opdrachten van de provinciale en lokale integratiecentra voor de nieuwe meerjarenplanning van de provinciale en lokale integratiecentra zijn voorlopig nog gedefinieerd in het huidige minderhedendecreet.

■■Prioriteiten voor de nieuwe

beleidsplannen van de integratiediensten Belangrijke doelstellingen die in de beleidsplanning moeten worden opgenomen, zijn: • bevorderen van het samenleven in diversiteit: sociale cohesie, het detecteren van samenlevingsproblemen,

Voorbereiding tot erkenning en subsidiëring van 10 nieuwe integratiediensten De begroting 2008 omvatte middelen voor de oprichting van 10 bijkomende diversiteitsdiensten. In 2008 kregen deze integratiediensten een starttoelage voor de voorbereiding van een erkenningsdossier, met onder andere een beleidsplan, zodat zij in de

loop van 2009 een erkenning kunnen krijgen. 3.4.3 Experimentele projectsubsidies

Het afgelopen werkjaar heeft de Vlaamse overheid 3 experimentele projecten gesubsidieerd. Projecten 2007-2008 projectuitvoerder

naam project

subsidiebedrag

Vzw CISO/ Dienst Integratie Antwerpen

“Huid en Haren, Een publieksproject over beeldvorming en discriminatie in het kader van de publiekswerking van Atlas”

149.453,79 euro

Koning Boudewijnstichting

Studiedag managers van diversiteit en brochure

85.000,00 euro

Vlaams Minderheden centrum vzw

Loopbaan oriëntatie en geïntegreerd traject

149.616,33 euro

Meer info op de site www.binnenland.vlaanderen.be • lijst met experimentele projectsubsidie toegekend van 2004 tot 2008.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

206

3.4.4 Woonwagenbeleid en -terreinen Overzicht plaatsen op woonwagenterreinen van 2004 tot 2009 gemeente

adres

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Aalst

Zijpstraat

Bleekstraat

Aarschot

Gijmelhoekstraat

Antwerpen (Deurne)

Krijgsbaan

Antwerpen (Wilrijk)

Klaverbladdreef

Lanklaarsesteenweg

Bilzen (tijdelijk terrein) Bilzen

Vrankrijkstraat

Dendermonde

Bruynkaai

Diest

Turnhoutsebaan

Diest

Zwartebeekplein

Genk

Horensberg

Genk

Geenhornstraat

Gent

2 5

Vosmeers

Grobbendonk

Smitzhove

Heist-op-den-Berg

Broekmansstraat

Hasselt

Crutzenstraat

9 52

Hasselt

Stadsheide

Ham

Eikendreef

Herentals

St. Janneke

Herentals

Heirenbroek

Herentals

Viaduct

Leuven

Dijledreef

Maaseik

Wurfeldermolenstraat

Maasmechelen

Forenzenweg

Mechelen

Grote Nieuwendijkstraat

Mortsel

Gasthuishoeve

Oud-Turnhout

Steenweg op Mol

Puurs

Breemdonck

Puurs

Lichterstraat

Rotselaar (Werchter)

Nieuwe Baan

Sint-Jans-Molenbeek

Nestelingenstraat

St Katelijne Waver

Spoorweglaan

Sint-Truiden

Groenstraat

Wetteren

Zuiderdijk

418

425

426

435

474

TOTAAL

207

De problematiek van de woonwagenbevolking is vooral een probleem van een tekort aan woonwagenterreinen. Daarom blijft de realisatie van voldoende en degelijke legale woonwagenterreinen – met verharde bodem, waar water, elektriciteit en sanitaire voorzieningen aanwezig zijn – een belangrijke doelstelling voor de Vlaamse Regering. Er zullen, op basis van de ingediende subsidiedossiers, op korte termijn in totaal 33 gemeentelijke residentiële woonwagenterreinen zijn en het totale aantal standplaatsen zal toenemen tot 501. In Gent wordt een bestaand terrein uitgebreid met 15 nieuwe standplaatsen. Hasselt krijgt 8 nieuwe standplaatsen en renoveert 18 bestaande

plaatsen grondig. Daarnaast richt Herentals twee nieuwe terreinen in met respectievelijk 17 en 20 standplaatsen. Tenslotte zal Bilzen een residentieel woonwagenterrein met 13 standplaatsen inrichten ter vervanging van een tijdelijk terrein met 6 standplaatsen. Er zijn momenteel 4 doortrekkersterreinen met in totaal 65 standplaatsen voorzien. Zowel Kortrijk als Gent zijn bezig om een doortrekkersterrein met 20 standplaatsen in te richten. Daarnaast hebben zowel Beersel als Asse de eerste stappen gezet om een doortrekkersterrein met respectievelijk 15 en 10 standplaatsen in te richten. Dit brengt het totale aantal standplaatsen op doortrekkersterreinen op korte termijn op 130.

Overzicht doortrekkersterreinen van 2004 tot 2008 gemeente

adres

Antwerpen

D’Herbouvillekaai

Huizingen

Torleylaan

Brussel (Haren)

Waterranonkelstraat

Gent

Driebeekstraat

Dendermonde

Bruynkaai

totaal

2004

2005

2006

2007

2008

tijdelijk gesloten

Om een behoeftedekkend aanbod te realiseren, is de Vlaamse Woonwagencommissie in 2008 heropgestart. De Woonwagencommissie zal concreet naar hefbomen zoeken om meer standplaatsen – zowel op openbare als private terreinen – te realiseren.

Om de interesse van openbare en private initiatiefnemers voor de aanleg van een woonwagenterrein te stimuleren, actualiseert de Vlaamse Regering de brochure “Wonen op Wielen”.

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

208

3.5 Belangrijkste verwezenlijkingen in 2008 inzake de coördinatie van het inburgeringsen diversiteitsbeleid

• investeringen voor de aankoop, renovatie of aanleg van een infrastructuur en ruimten voor organisaties en instellingen (erkend ofwel door Vlaanderen, ofwel door VGC ofwel door de Vlaamse lokale overheden), die hoofdzakelijk burgers van diverse herkomst tot hun leden of doelgroep kunnen rekenen

3.5.1 Impulsfonds voor het Migrantenbeleid

3.5.2 Sociaal tolken en vertalen

De federale overheid heeft het Impulsfonds voor het Migrantenbeleid opgericht om steun te bieden aan projecten die een gunstig kader bieden voor de maatschappelijke integratie van personen van vreemde oorsprong, de preventie van discriminatie en de interculturele dialoog.

Ba✆bel, Vlaamse Tolkentelefoon vzw, biedt telefonische tolkhulp aan hulp- en dienstverlenende organisaties onder Vlaamse bevoegdheid in ondermeer de sectoren inburgering, integratie, welzijn, gezondheid, onderwijs, tewerkstelling, sociale huisvesting en lokale besturen. Vanuit een centrale loketfunctie biedt Ba✆bel sinds 2008 eveneens sociale vertaalhulp aan Vlaamse overheidsdiensten en maatschappelijke voorzieningen voor documenten waarvan het belang het lokale niveau overstijgt. Sinds de start ontvangt Ba✆bel subsidies van de Vlaamse overheid.

De Vlaamse overheid selecteert Nederlandstalige projecten. Projecten moeten aan de volgende Vlaamse inhoudelijke prioriteiten voldoen om in aanmerking te kunnen komen voor subsidiëring: • onderwijspositie verbeteren, de toegang tot onderwijs en taalstimulering • opleidingskansen en de arbeidsmarkt positie verbeteren, de toegang tot en de slaagkansen op de arbeidsmarkt bevorderen • samenleven in diversiteit bevorderen Transversaal over de verschillende beleidsprioriteiten heen wordt ook rekening gehouden met: • allochtone middenveld stimuleren tot emancipatiebevordering en empowerment en de maatschappelijke weerbaarheid en betrokkenheid versterken • (projectmatig) samenwerken met onder andere (gespecialiseerde) organisaties, instellingen en voorzieningen versterken • culturele diversiteit bij initiatiefnemers onder meer via samenwerking tussen autochtone en allochtone organisaties, instellingen en voorzieningen • genderaspect binnen de projecten: gericht op een vrouwelijk doelpubliek of aandacht voor de man/vrouw verhoudingen

Naast middelen voor het uitbouwen van een centrale telefonische tolkendienst zijn er van bij de start middelen voor een Centrale Ondersteuningscel sociaal tolken en vertalen (COC) om een kwaliteitslabel voor het sociaal tolken en vertalen te ontwikkelen, een kwaliteitstraject uit te zetten en het bestaande sociaal tolken vertaalaanbod samen te brengen en op elkaar af te stemmen. Decentrale tolken vertaaldiensten staan in voor het sociaal tolken ter plaatse en voor het aanbod aan sociaal vertalen voor documenten waarvan het belang het lokale niveau niet overstijgt. Er zijn acht decentrale tolken vertaaldiensten: één in elke Vlaamse provincie, en telkens één in de steden Antwerpen, Gent en Brussel. In 2008 heeft elke decentrale tolken vertaaldienst voor de eerste maal een subsidie van 55.000 euro gekregen, om de coördinatiefunctie te financieren.

Sociaal tolken en vertalen gebeurt het best door gecertificeerde tolken en vertalers opgenomen in het Vlaams Register voor Sociaal Tolken en Vertalers. Aanvullend zal er – zeker de komende jaren – eveneens nog nood zijn aan een aanvullend vrijwilligersaanbod voor die talen waarvoor er een onvoldoende aanbod is. Brussels Onthaal vzw heeft al een lange ervaring opgebouwd in het sociaal tolken en vertalen door vrijwilligers in te schakelen. ■■Europees Integratiefonds

Om de modaliteiten van de verdeling van de beschikbare Europese middelen in het kader van het Europees Integratiefonds te regelen sloten de betrokken Belgische autoriteiten een protocolakkoord. Dit protocol regelt verder de verdeling van de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen de verschillende ministers en overheidsinstellingen die betrokken zijn bij de uitvoering van het fonds. De cel ESF van de POD Maatschappelijke Integratie is het orgaan dat als beheersautoriteit werd aangesteld. In dit opzicht coördineert ze de informatie over de programma’s die worden uitgevoerd in het kader van het fonds. Voor het Vlaamse luik werd het ESF-Agentschap aangeduid als afgevaardigde autoriteit. Vlaanderen leverde informatie voor de opmaak van het Vlaamse luik in het meerjarenprogramma en de jaarprogramma’s 2007 en 2008. De prioriteit voor Vlaanderen voor de uitvoering van dit fonds is de versterking van het Vlaamse inburgeringsbeleid.

209 4

Parlementaire vragen

De Vlaamse volksvertegenwoordigers stellen aan de minister schriftelijke vragen, vragen om uitleg, actuele vragen of richten interpellaties aan hem. Hieronder vindt u een overzicht van het aantal behandelde vragen en van de materies waarop ze betrekking hebben.

Parlementaire vragen 2008

2007

2006

2005

2004

schriftelijke vragen

mondelinge vragen en interpel laties

schriftelijke vragen

mondelinge vragen en interpel laties

schriftelijke vragen

mondelinge vragen en interpel laties

schriftelijke vragen

mondelinge vragen en interpel laties

schriftelijke vragen

mondelinge vragen en interpel laties

organisatie en werking gemeenten

organisatie en werking OCMW

organisatie en werking IGS

organisatie en werking provincies

autonome gemeentebedrijven, provinciebedrijven

financiën

belastingen

personeel

taalwetgeving

verkiezingen

erediensten

uitoefening bestuurlijk toezicht

begraafplaatsen

inburgering

diversiteit

stedenbeleid

andere

totaal

150

105

118

105

115

116

210 Deel 3

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Overzicht van de belangrijkste regelgeving die van toepassing is op het binnenlands bestuur, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid

Organieke regelgeving lokale besturen en provincies • bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen (artikel 6, §1, VIII en artikel 7) • Nieuwe Gemeentewet • gemeentedecreet van 15 juli 2005 • Provinciewet • provinciedecreet van 9 december 2005 • organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • decreet van 19 december 2008 betreffende de organisatie van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking • decreet van 21 december 2007 houdende uitvoering van de Verordening (EG) Nr. 1082/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) • bijzonder decreet van 13 april 1999 betreffende de voorwaarden en de wijze van oprichting van binnengemeentelijke territoriale organen • besluit van de Vlaamse Regering van 11 juni 2004 tot vaststelling van het statuut van de gewestelijke ontvangers • besluit van de Vlaamse Regering van 1 september 2006 betreffende de inwerkingtreding van sommige bepalingen van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 en de vaststelling van de modellen van de akten inzake fractievorming • besluit van de Vlaamse Regering van 24 november 2006 betreffende de inwerkingtreding van sommige bepalingen van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 en ter uitvoering van artikelen 160 en 179

van het gemeentedecreet van 15 juli 2005 • besluit van de Vlaamse Regering van 15 juni 2007 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor de mandatarissen in uitvoering van artikelen 71 en 274 van het gemeentedecreet, artikel 21ter van de OCMW-wet en artikel 69 van het provinciedecreet • besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2007 houdende de minimale voorwaarden voor de personeelsformatie, de rechtspositieregeling en het mandaatstelsel van het gemeentepersoneel en het provinciepersoneel en houdende enkele bepalingen betreffende de rechtspositie van de secretaris en de ontvanger van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • besluit van de Vlaamse Regering van 21 december 2007 houdende vaststelling van de voorwaarden waaronder de ambten van gemeentesecretaris, gemeentelijk financieel beheerder, secretaris van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn en ontvanger van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn deeltijds kunnen worden uitgeoefend, en houdende vaststelling van sommige gevallen waarin de ambten van gemeentelijk financieel beheerder en van ontvanger van een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn kunnen worden uitgeoefend door een gewestelijke ontvanger • besluit van de Vlaamse Regering van 17 oktober 2008 betreffende de bijdrage van de besturen in de uitgaven die verbonden zijn aan de gewestelijke ontvangers

Bestuurlijk toezicht • toezichtregeling op de gemeenten is opgenomen in het gemeentedecreet van 15 juli 2005 • toezichtregeling op de provincies is opgenomen in het provinciedecreet van 9 december 2005 • toezichtregeling op de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden is opgenomen in het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking • besluit van de Vlaamse Regering van 29 juli 1987 houdende aanduiding van de Gewestcommissaris en zijn afgevaardigden zoals voorzien in het decreet van 1 juli 1987 betreffende de werkwijze van, de controle op en de vaststelling van het ambtsgebied van intercommunales • toezichtregelingen, opgenomen in de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • toezichtregelingen, opgenomen in het decreet van 19 december 2008 betreffende de organisatie van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn • toezichtregelingen, opgenomen in de Nieuwe Gemeentewet wat de gemeente Voeren betreft • besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutair gemeentepersoneel in uitvoering van de artikels 129, 136 en 143 van het gemeentedecreet en voor het statutair provinciepersoneel in uitvoering van de artikels 125, 132 en 139 van het provinciedecreet • besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 houdende vaststelling van de samenstelling, de vergoeding van

211

de leden en de werking van de beroepscommissie voor tuchtzaken in uitvoering van het artikel 138 van het gemeentedecreet en 134 van het provinciedecreet • toezichtregels, opgenomen in het decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erediensten Statuut mandataris • besluit van de Vlaamse Regering van 19 januari 2007 houdende het statuut van de lokale en de provinciale mandataris Fondsen • decreet van 5 juli 2002 tot vaststelling van de regels inzake de dotatie en de verdeling van het Vlaams Gemeentefonds • decreet van 29 april 1991 betreffende het Vlaams Provinciefonds • decreet van 13 december 2002 tot vaststelling van de regels inzake de werking en de verdeling van het Vlaams Stedenfonds Fiscaliteit • decreet van 30 mei 2008 betreffende de vestiging, de invordering en de geschillenprocedure van provincie- en gemeentebelastingen Vorming • besluit van de Vlaamse Regering van 28 mei 2004 tot vaststelling van de voorwaarden en de regels inzake de toekenning van subsidies voor vormingsinitiatieven voor lokale mandatarissen, ambtenaren en topambtenaren

Onteigeningen • besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 1991 inzake onteigeningen ten algemenen nutte ten behoeve van de gemeenten, de provincies, intercommunale verenigingen en de gewestelijke ontwikkelingsmaatschappijen Erediensten • decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende erediensten • keizerlijk decreet van 30 december 1809 op de kerkfabrieken • wet van 4 maart 1870 op het tijdelijke der erediensten • besluit van de Vlaamse Regering van 30 september 2005 houdende vaststelling van de criteria voor de erkenning van de plaatselijke kerk- en geloofsgemeenschappen van de erkende erediensten • besluit van de Vlaamse Regering van 13 oktober 2006 houdende het algemeen reglement op de boekhouding van de besturen van de erkende erediensten en van de centrale besturen van de erkende erediensten Begraafplaatsen en lijkbezorging • decreet van 16 januari 2004 betreffende de begraafplaatsen en de lijkbezorging • besluit van de Vlaamse Regering van 14 mei 2004 tot organisatie, inrichting en beheer van begraafplaatsen en crematoria • besluit van de Vlaamse Regering van 21 oktober 2005 tot bepaling van de voorwaarden waaraan een doodskist of een ander lijkomhulsel moet beantwoorden • besluit van de Vlaamse Regering van 24 februari 2006 tot vaststelling van de

wijzen van lijkbezorging, de asbestemming en de rituelen van de levensbeschouwing voor de uitvaartplechtigheid die kunnen opgenomen worden in de schriftelijke kennisgeving van de laatste wilsbeschikking die aan de ambtenaar van de burgerlijke stand kan overgemaakt worden Verkiezingen • Gemeentekieswet van 4 augustus 1932 • wet van 19 oktober 1921 tot regeling van de provincieraadsverkiezingen • Algemeen Kieswetboek • wet van 11 april 1994 tot organisatie van de geautomatiseerde stemming • wet van 18 december 1998 tot organisatie van de geautomatiseerde stemopneming door middel van een systeem voor optische lezing en tot wijziging van de wet van 11 april 1994 tot organisatie van de geautomatiseerde stemming • wet van 7 juli 1994 betreffende de beperking en de controle van de verkiezingsuitgaven voor de verkiezing van de provincieraden en de gemeente raden, de districtsraden en voor de rechtstreekse verkiezing van de raden voor maatschappelijk welzijn. Deze wet wordt opgeheven voor zover het de verkiezing van de provincieraden, de gemeenteraden en de districtsraden betreft (artikel 66 Kiesdecreet van 10 februari 2006). • wet van 19 maart 2004 betreffende de toekenning van het actief kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen aan vreemdelingen • decreet van 7 mei 2004 houdende regeling van de controle van de verkiezingsuitgaven en de herkomst van de

Ontwikkelingen in het bestuurlijk toezicht

Deel 3

212

geldmiddelen voor de verkiezing van het Vlaams Parlement, de provincieraden, de gemeenteraden en de districtsraden • decreet van 18 mei 1994 houdende regeling van het taalgebruik bij de verkiezingen Openbaarheid van bestuurshandelingen • decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur • besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Stedenbeleid • decreet van 13 december 2002 tot vaststelling van de regels inzake de werking en de verdeling van het Vlaams Stedenfonds • besluit van de Vlaamse Regering van 17 januari 2003 tot uitvoering van het decreet van 13 december 2002 tot vaststelling van de regels inzake de werking en de verdeling van het Vlaams Stedenfonds. • decreet van 22 maart 2002 houdende de ondersteuning van stadsvernieuwingsprojecten • besluit van de Vlaamse Regering van 16 maart 2007 betreffende de subsidiëring van stadsvernieuwingsprojecten Inburgering • decreet van 28 februari 2003 betreffende het Vlaamse inburgeringsbeleid • besluit van de Vlaamse Regering van 15 december 2006 betreffende de uitvoering van het Vlaamse inburgeringsbeleid

• besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2000 houdende de subsidiëring van de verwerving, de inrichting, de renovatie en de uitbreiding van woon wagenterreinen voor woonwagenbewoners • besluit van de Vlaamse Regering van 27 juni 2008 tot bepaling van de doelen voor het vormingspakket maatschappelijke oriëntatie binnen het primaire inburgeringstraject • besluit van de Vlaamse Regering van 12 september 2008 betreffende het opleggen van een administratieve geldboete aan rechthebbende en verplichte inburgeraars • ministerieel besluit van 22 december 2008 tot vaststelling van de modellen van attest, van inburgeringscontract en van bijlage bij het inburgeringscontract in het kader van het inburgeringsbeleid • ministerieel besluit van 22 december 2008 houdende de bepaling van de medische en persoonlijke redenen die aanleiding kunnen geven tot uitstel van aanmelding bij het onthaalbureau, uitstel van ondertekening van het inburgeringscontract of tijdelijke opschorting van het inburgeringscontract • ministerieel besluit van 11 juni 2004 betreffende de richtlijnen voor de inburgering van minderjarige anders‑ talige nieuwkomers in het kader van het Vlaamse inburgeringsbeleid • ministerieel besluit van 8 juni 2007 houdende de bepaling van de kosten voor de randvoorwaarden om een primair inburgeringstraject te volgen waarvoor het onthaalbureau inburgering de jaarlijkse subsidie-enveloppe kan aanwenden

Diversiteit • decreet van 28 april 1998 inzake het Vlaamse beleid ten aanzien van etnischculturele minderheden • besluit van de Vlaamse Regering van 15 juli 2002 betreffende de erkenning en subsidiëring van de centra en diensten voor het Vlaamse minderhedenbeleid

Deel 4 Agentschap voor Binnenlands Bestuur

215 Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur werkt voor de gemeenten en de steden, de provincies en de openbare besturen die ermee samenhangen. Dat zijn de OCMW’s en hun verenigingen, de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, de gemeente- en provinciebedrijven. Die laatste groep is zich aan het omvormen tot een aantal verzelf-

Het agentschap coördineert ook het stedenbeleid, het inburgeringsbeleid van nieuw komers en het beleid van de Vlaamse Regering inzake de etnisch-culturele minderheden en het samenleven van de Vlaamse Gemeenschap in diversiteit.

Missie van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft als missie te zorgen voor een kwaliteitsvol Vlaams bestuurlijk beleid, waarin bestuurskrachtige lokale en provinciale overheden op een efficiënte en democratische wijze hun taken kunnen vervullen voor de bevolking.

standigde agentschappen. Ook de besturen van de plaatselijke kerk- en geloofsgemeenschappen van de erkende erediensten behoren tot de doelgroep. Als verzamelnaam voor al deze besturen gebruiken we lokale en provinciale besturen.

Het agentschap biedt ondersteuning voor het uitvoeren van een samenhangend beleid inzake de lokale en provinciale besturen, het stedenbeleid en het inburgeringsbeleid. Meer specifiek formuleert het agentschap voorstellen tot aanpassing en bijsturing.

Politieke inbedding

In de Vlaamse Regering is de minister bevoegd voor het binnenlands bestuur, stedenbeleid en inburgering, politiek verantwoordelijk voor de taken die het Agentschap voor Binnenlands Bestuur uitoefent. Bij de uitoefening van haar bevoegdheden inzake het bestuurlijke beleid van de lokale overheden doet de Vlaamse Regering ook een be-

roep op de provinciegouverneurs. Zij zijn de commissarissen van de Vlaamse en de federale regering in elke provincie en handelen volgens de algemene of de bijzondere richtlijnen van de regering of van een minister.

216 Deel 4

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Opdrachten

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur zorgt voor de goede uitvoering van volgende opdrachten: • voorbereiding van de bestuurlijke regelgeving betreffende de lokale en de provinciale besturen (gemeentedecreet, provinciedecreet, bestuurlijke organisatie van de OCMW’s, intergemeentelijke samenwerking), met inbegrip van het aanbieden van ondersteuning aan die besturen • verdeling en beheer van de fondsen:

Gemeentefonds, Provinciefonds, Stedenfonds • organisatie van de verkiezingen voor de gemeente- en provincieraden en de betrokkenheid van de Vlaamse overheid bij de verkiezingen van het Vlaams Parlement • voorbereiding van het bestuurlijk toezicht op de lokale en provinciale besturen, voorafgaand aan de beslissingsbevoegdheid van de minister en de gouverneur als commissaris van de

Vlaamse Regering • stedenbeleid • begraafplaatsen en lijkbezorging • eredienstinstellingen • inburgering • ondersteuning van de gouverneurs bij de uitoefening van hun bestuurskundige opdrachten ten behoeve van de Vlaamse Regering • ontwikkeling van een kenniscentrum betreffende de lokale en provinciale besturen

Interne organisatie van het agentschap

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur bestaat uit 4 centrale afdelingen, gevestigd in Brussel: • Beleid Binnenland, Steden en Inburgering • Lokale en Provinciale Besturen – Regelgeving en Werking • Lokale en Provinciale Besturen – Financiën en Personeel • Organisatie en Beheer van het agentschap

Daarnaast zijn er 5 provinciale afdelingen, elk gevestigd in de provinciehoofdstad: • Binnenlands Bestuur Antwerpen • Binnenlands Bestuur Limburg • Binnenlands Bestuur Oost-Vlaanderen • Binnenlands Bestuur Vlaams-Brabant • Binnenlands Bestuur West-Vlaanderen

De centrale afdelingen staan in voor de beleidsvoorbereiding, terwijl de provinciale afdelingen voornamelijk eerstelijnscontacten en coaching van de besturen op zich nemen. De provinciale afdelingen ondersteunen ook de provinciegouverneur bij de uitoefening van hun bestuurskundige opdrachten ten behoeve van de Vlaamse Regering.

217 5

Ondersteuning vanuit het Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur ondersteunt de lokale en provinciale besturen bij het uitvoeren van een beleid binnen hun bestuur. Zowel in de memorie van toelichting bij het gemeentedecreet, het provinciedecreet als het OCMW-decreet wordt expliciet verwezen naar het belang van en de nood aan ondersteuning en coaching: “Tevens beoogt de Vlaamse Regering de regelingen inzake het administratief toezicht alsook de informatie- en rapporteringsverplichtingen voor de lokale besturen maximaal te vereenvoudigen en te verminderen. De Vlaamse administratie zal hiervoor ook geheroriënteerd worden van een rol van toezicht naar meer coaching en ondersteuning.” Toezicht is de controle achteraf op beslissingen van lokale besturen die genomen zijn, terwijl coaching en ondersteuning een vorm van proactief werken is, met het oog op nog te nemen beslissingen van de besturen. Het is onder meer het onderzoeken en beantwoorden van vragen om uitleg, van adviesvragen en van interpretatievragen bij wetgeving en reglementering. Het is ook het via allerhande kanalen aanreiken van informatie over nieuwe en gewijzigde regelgeving, het informeren over nieuwe ontwikkelingen op bestuurlijk vlak en over standpunten die de minister heeft

ingenomen in belangrijke bestuurlijke aangelegenheden. Coaching en ondersteuning is ook het aangaan van een dialoog met de besturen, het luisterend oor zijn en het mee helpen zoeken naar oplossingen voor concrete problemen, zonder de lokale autonomie uit het oog te verliezen. Het is, voor zover het bestuur dat wenst, het op voorhand bespreken van knelpunten of voorgenomen beslissingen, zodat de besturen met kennis van zaken beslissingen kunnen nemen die de toets aan het recht kunnen doorstaan. De achterliggende filosofie van de recente wetgeving en reglementering laat de lokale besturen ook toe om meer op eigen maat te werken. Binnen enkele jaren zal de klemtoon op ondersteuning dan ook alleen maar groter worden. Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft de voorbije jaren op het vlak van ondersteuning een aantal gerichte initiatieven ontwikkeld: • vormingscentrum voor lokale besturen • uitbouw van communicatiekanalen • ontwikkeling van een kenniscentrum met betrekking tot het binnenlands bestuur, het stedenbeleid en de inburgering • ontwikkeling van een aantal internationale initiatieven

5.1 Vormingscentrum voor Lokale Besturen Het Vormingscentrum voor Lokale Besturen werd een aantal jaren geleden opgericht binnen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur om gerichte vorming voor zowel mandatarissen als ambtenaren van de lokale besturen te stimuleren. Dit gebeurt enerzijds door subsidies te verlenen aan vormingsinitiatieven die gericht zijn op topambtenaren en mandatarissen, en anderzijds door de provinciale bestuursscholen financieel te ondersteunen. Onderstaande tabellen geven een overzicht van de initiatieven die in 2008 een subsidie ontvingen vanuit het vormingscentrum. In totaal werd 370.100 euro aan subsidies toegekend. Daarvan werd 267.225 euro voor basisvorming en 102.875 euro voor actualiteitsvorming op de begroting vastgelegd. Onder basisvorming vallen de aanvragen die inhoudelijk betrekking hebben op bestuurskundige aspecten. In 2008 ontving het vormingscentrum 73 aanvragen voor basisvorming en aan 58 daarvan werden subsidies toegekend. Actualiteitsvorming is vorming ter gelegenheid van een wijziging van regelgeving of een recente gebeurtenis en is in principe niet terugkerend van aard. De aanvrager moet dan ook aantonen waarom zijn aanvraag een aanvraag voor actualiteitsvorming is. In 2008 werden er 32 aanvragen voor actualiteitsvorming ingediend, waarvan er 22 werden goedgekeurd. In de laatste kolom van beide tabellen wordt voor elk initiatief aangegeven op welk thema de vorming zich richt.

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Deel 4

218

Basisvorming NAAM

TITEL

Categorie

VLEKHO Business School

Indicatoren voor mijn gemeente

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - andere

WIVO, schakel tussen mens en bestuur

Management Lokale Besturen - Bestuurskundige omgeving van het lokaal bestuur

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - lokaal

VVSG

AGB -leerpunten uit leertraject vrijetijdsbeleid

beleid en strategie - interne beleidscyclus andere

Instituut voor de Overheid

Het schrijven van een beleidsnota

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

VVSG

Mandatarissen in de milieuboot - seminarie lokaal (water) beleid in de praktijk

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

VVSG

De actorrol van lokale besturen - Inleefreis voor lokale mandatarissen in welzijnsvoorzieningen en -beleid

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

VVSG

Wonen van ouderen - bouwen van ouderenvoorzieningen een beleidstraject

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsplanning

WIVO, schakel tussen mens en bestuur

Management Lokale Besturen - Managementtechnieken

beleid en strategie - interne beleidscyclus beleidsuitvoering

Kortom vzw - Vereniging voor Overheidscommunicatie

Communicatieplanning voor lokale besturen

beleid en strategie - interne beleidscyclus strategisch plannen

Universiteit Antwerpen Management School

De balanced scorecard in de overheid

beleid en strategie - interne beleidscyclus strategisch plannen

Instituut voor de Overheid

Actieve openbaarheid van bestuur

communicatie - externe communicatie - actieve openbaarheid van bestuur

Provinciebestuur Oost-Vlaanderen Oost-Vlaamse Bestuursacademie

Openbaarheid en privacy en wat als ze elkaar raken?

communicatie - externe communicatie - actieve openbaarheid van bestuur

VVSG

Helder Communiceren 1- Uitvoerende Mandatarissen (2-daagse)

communicatie - externe communicatie - actieve openbaarheid van bestuur

Instituut voor de Overheid

Passieve openbaarheid van bestuur. Het managen van informatie in functie van een kwalitatieve relatie met de burger.

communicatie - externe communicatie - andere

Universiteit Antwerpen Management School

Communicatie en dienstverlening (expert class in publiek management)

communicatie - externe communicatie - andere

VVSG

Helder en overtuigend communiceren - module 2 "Gevorderden"

communicatie - externe communicatie - andere

Universiteit Antwerpen Management School

Strategie en middelen voor interne communicatie

communicatie - interne communicatie - andere

VVSG

Actieve voorzitter van de gemeenteraadscommissie

communicatie - interne communicatie communicatie tussen de verschillende actoren binnen de organisatie

VVOS Limburg

Visitatie en zelfregulatie als evaluatieinstrument voor eigen handelen

communicatie - interne communicatie persoonlijke ontwikkeling

VVSG

Voorzitter gemeenteraad tussen hamer en aambeeld

communicatie - interne communicatie persoonlijke ontwikkeling

WIVO, schakel tussen mens en bestuur

Management Lokale Besturen - Persoonlijke competentie

communicatie - interne communicatie persoonlijke ontwikkeling

Nexus Integrity Consulting

Integriteitsmanagement voor leidinggevende ambtenaren

interne communicatie - privacy en deontologie

Universiteit Hasselt SEIN

Management van de openbare besturen MOB

kennis - andere

Vlaamse Lokale Ontvangers

De rapporteringstaak van de ontvanger

kennis - andere

VLEKHO Business School

De nieuwe gemeentelijke en politieboekhouding

kennis - andere

VLEKHO Business School

De nieuwe OCMW-boekhouding

kennis - andere

VLEKHO Business School

FinanciĂŤle analyse en technieken

kennis - andere

VLEKHO Business School

Stuurkaarten: van visie tot actie

kennis - andere

219 Basisvorming NAAM

TITEL

CATEGORIE

VLEKHO Business School

Budgethouderschap

kennis - andere

VLEKHO Business School

Workshop: beleidsplanning en stuurkaarten

kennis - andere

VLEKHO Business School

Managementteams

kennis - andere

IES - VUB - Die Keure

Studiedag Lokale en Regionale Belastingen - Lokale belastingen in BelgiĂŤ en (zuid) Europa

kennis - regelgeving

Instituut voor de Overheid

Hergebruik van overheidsinformatie

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Werken bij een lokaal bestuur

kennis - regelgeving

Universiteit Antwerpen Management School

Actuele juridische en bestuurskundige ontwikkelingen (expert class in publiek management)

kennis - regelgeving

VVSG

Overheidsopdrachten, nieuwe regels in lokaal beleid integreren

kennis - regelgeving

Vlaamse Lokale Ontvangers

Van controleur tot controller, de ontvanger/financieel beheerder in een Public Governance omgeving

kwaliteit - andere

Instituut voor de Overheid

Klachtenmanagement voor lokale besturen

kwaliteit - klachtenmanagement

Universiteit Antwerpen Management School

Klachtenmanagement bij de overheid

kwaliteit - klachtenmanagement

Universiteit Antwerpen Management School

CAF een kwaliteitsmodel voor de overheid

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

VVSG

Kwaliteitsmanagement Lokale Besturen - het CAF

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

Instituut voor de Overheid

Een deontologische code voor uw lokaal bestuur

management - andere

VLEKHO Business School

Procesmanagement

management - andere

VLEKHO Business School

Interne controle en risicoanalyse

management - andere

VLEKHO Business School

Workshop interne controle en risicoanalyse

management - andere

VLEKHO Business School

Workshop procesmanagement en modellering

management - andere

VLEKHO Business School

Een economisch beleidsplan voor mijn gemeente

management - andere

Universiteit Antwerpen Management School

GeĂŻntegreerde beleids- en budgetcyclus (expert class in publiek management)

management - financieel management

Universiteit Antwerpen Management School

Financieel management voor specialisten binnen lokale besturen

management - financieel management

VVSG

Wat leren uit de OCMW-jaarrekening ?

management - financieel management

Universiteit Antwerpen Management School

Algemeen management (expert class in publiek management)

management - organisatiemanagement

Universiteit Antwerpen Management School

Interne audit en controle bij lokale besturen

management - organisatiemanagement

Kring-vorming vzw

Evaluatiecyclus in het lokaal bestuur

management - personeelsmanagement

Kring-vorming vzw

JEVE: jobevaluatiemodel

management - personeelsmanagement

Kring-vorming vzw

Functie-analyse en functiebeschrijving

management - personeelsmanagement

Universiteit Antwerpen Management School

People management en vaardigheden (expert class in publiek management)

management - personeelsmanagement

VVSG

Projectmatig werken als hefboom tot organisatieontwikkeling bij de lokale overheid

management - veranderingsmanagement

VVSG

Projectmatig werken als hefboom - workshop "Gevorderden"

management - veranderingsmanagement

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Deel 4

220

Actualiteitsvorming NAAM

TITEL

Categorie

PLOT - Provincie Limburg Opleiding en Training

Verzelfstandiging van lokale besturen

beleid en strategie - (inter)bestuurlijke verhoudingen - lokaal

PLOT

Actualia overheidsopdrachten

kennis - regelgeving

PLOT

Actualia Overheidsopdrachten voor gevorderden

kennis - regelgeving

PLOT - Provincie Limburg Opleiding en Training

OCMW en schuldbemiddeling

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Besluit Rechtspositieregeling - algemeen overzicht

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Besluit Rechtspositieregeling - personeelsformatie, loopbaan en mandaatstelsel

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Besluit Rechtspositieregeling - arbeidsduur, verloven en afwezigheden

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Besluit Rechtspositieregeling - verloning en einde statutaire aanstelling

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Besluit Rechtspositieregeling - wat wijzigt er voor secretaris en ontvanger

kennis - regelgeving

Schaubroeck N.V.

Onregelmatige prestaties bij lokale besturen na het uitvoeringsbesluit rechtspositieregeling

kennis - regelgeving

Vereniging van de Vlaamse Provincies

Verzelfstandiging van het provinciaal beleid - geen automatisme - de pros en de contras

kennis - regelgeving

Vereniging van de Vlaamse Provincies

provinciedecreet: externe audit

kwaliteit - andere

Uitgeverij die Keure

Interne controle in lokale besturen

kwaliteit - interne audit

PLOT

Kwaliteitsstandaarden voor lokale besturen

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

PLOT - Provincie Limburg Opleiding en Training

Kwaliteitzorgsystemen in lokale besturen

kwaliteit - kwaliteitsinstrumenten/ prestatiemeting

PLOT - Provincie Limburg Opleiding en Training

Interne controle in de lokale besturen

management - financieel management

School voor Bestuursrecht

Studiedag over het Decreet betreffende de vestiging, de invordering en de geschillenprocedure van provincie- en gemeentebelastingen.

management - financieel management

VVSG

Budgethouderschap binnen het lokaal (financieel) management

management - financieel management

PLOT

De ambtenaar van de toekomst

management - personeelsmanagement

PLOT - Provincie Limburg Opleiding en Training

Competentiemanagement in de lokale besturen

management - personeelsmanagement

PLOT - Provincie Limburg Opleiding en Training

Competentiegerichte werving en selectie bij de lokale overheid

management - personeelsmanagement

Vereniging van de Vlaamse Provincies

Uitvoeringsbesluit rechtspositieregeling

management - personeelsmanagement

221

In 2008 is gestart met het evalueren van het besluit van de Vlaamse Regering van 28 mei 2004 over het vormingscentrum. Dat gebeurde onder andere door middel van twee online vragenlijsten, waarvan er één werd voorgelegd aan de lokale besturen en één aan de vormingsinstellingen. De vragenlijst voor de ontvangers van vorming (personeelsleden) werd eind juni 2008 verstuurd. In het totaal werden er 1047 mensen aangeschreven. Het gaat in concreto over de vormingsverantwoordelijken, secretarissen en personeelsverantwoordelijken binnen de lokale besturen. De uiteindelijke responsgraad bedraagt 70,8%, wat wil zeggen dat er voor dit luik van de evaluatie gegevens beschikbaar zijn van 742 respondenten. Deze steekproef werd getoetst op haar representativiteit voor de verschillende doelgroepen: gemeentebesturen, intercommunales, OCMW-besturen en provinciebesturen. Op basis van die toets kunnen we besluiten dat de feitelijk gerealiseerde steekproef een representatief beeld geeft van de beoogde onderzoekspopulatie. Kortom, er zijn geen noemenswaardige verschillen in de respons naargelang van de subgroepen bij de ontvangers van vorming. Naast de ontvangers van vorming, werden ook de aanbieders van de vorming ondervraagd. Dat gebeurde tussen 1 september 2008 en 8 oktober 2008 met behulp van een andere online vragenlijst. Die vragenlijst werd verstuurd naar 26 vormingsinstellingen die de voorbije jaren één of meerdere keren een subsidie hebben aangevraagd bij het Vormingscentrum voor Lokale Besturen. Omdat het genoemde aantal aanbieders

statistisch gezien relatief klein is, werd ervoor gezorgd dat er geen identificatie mogelijk was. Om dezelfde reden worden de gegevens uit deze bevraging ook niet verder opgesplitst, bijvoorbeeld volgens het type vormingsinstelling. Uiteindelijk namen 23 van de 26 aangeschreven vormingsinstellingen deel aan de bevraging, wat neerkomt op een respons van 88,5%. Uit de evaluatie van het vormingscentrum is gebleken dat het noodzakelijk is het huidige besluit van de Vlaamse Regering aan te passen. Het systeem waarbij de vormingsinstellingen per vorming gesubsidieerd worden, is omslachtig en bereikt niet het vooropgestelde doel, namelijk het financieel ondersteunen van de lokale besturen bij het volgen van vorming. Bovendien wordt een behoorlijk gedeelte van het beschikbare subsidiebedrag niet benut en zijn de huidige procedures veel te omslachtig en te tijdrovend. Het agentschap maakt hier werk van in 2009.

5.2 Communicatiekanalen Via diverse kanalen wordt vanuit het Agentschap voor Binnenlands Bestuur gecommuniceerd naar de diverse belanghebbenden. Er is bewust geopteerd voor een communicatiemix van moderne en klassieke kanalen om de informatie zo wijd mogelijk te verspreiden. Volgende instrumenten worden onder andere gehanteerd: - website - Binnenl@nd, elektronische nieuwsbrief - BinnenBand, tijdschrift - publicaties en studiedagen

■■Website

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur beschikt over een uitgebreide website. Het adres is www.binnenland.vlaanderen.be. Het informatiepakket op de website bevat onder meer: • de wetgeving en omzendbrieven over lokale en provinciale besturen, het inburgeringsen stedenbeleid • allerhande info over de rechtspositieregeling voor gemeente- en provinciepersoneel, onder andere veelgestelde vragen en antwoorden, besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2007, voorbeeldstatuut • informatie over het lokaal pact • financiële informatie uit gemeenterekeningen • de ramingen per gemeente van het aandeel in het Gemeentefonds • de mandatendatabank, waar u kan nagaan wie welk mandaat opneemt binnen uw gemeente, stadsdistrict, OCMW of provincie • een databank over de intergemeentelijke samenwerking, gekoppeld aan een geografisch informatiesysteem, waarbij per gemeente gegevens over de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden kunnen worden opgevraagd • een link naar de thuis in de stad-website • een link naar de sites van inburgering en minderheden • de opleidingen, ondersteund door het Vormingscentrum voor Lokale Besturen • de procedures bij onteigeningen door gemeenten • het tijdschrift BinnenBand

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Deel 4

222

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft een aantal modelbesluiten beschikbaar gemaakt voor de lokale en provinciale besturen op haar website: • modelreglement huisvuilbelasting • leidraad gemeentelijke fiscaliteit • modelbesluit vaststelling aantal stage- en werkervaringsplaatsen bij lokale en regionale besturen • modelreglement op het verbod om zich niet-identificeerbaar te vertonen op openbare plaatsen (“Boerka-reglement”) • Islamitisch offerfeest • model rechtspositieregeling • modellen rond overheidsopdrachten In het kader van de invoering van de nieuwe regelgeving werd de bestaande helpdesk financiën lokale besturen, verder uitgebreid tot een helpdesk voor het beantwoorden van vragen met betrekking tot de implementatie van het gemeente- en provinciedecreet (binnenland@vlaanderen.be). In 2008 is werk gemaakt van het ontwikkelen van een nieuwe structuur voor de website. Het aanbod aan info op de site is de laatste jaren steeds maar toegenomen. De structuur is hieraan niet meer aangepast. Om dit te verhelpen is binnen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur een nieuwe structuur ontwikkeld. Aan een aantal besturen is deze nieuwe structuur voorgelegd en hun bemerkingen hebben de structuur verder geoptimaliseerd. De nieuwe structuur moet toelaten dat bezoekers van onze site de info op een snelle en gebruiksvriendelijke manier kunnen vinden. In de loop van 2009 zal de nieuwe structuur geïmplementeerd worden. De besturen worden hiervan op de

hoogte gebracht via de elektronische nieuwsbrief Binnenl@nd. ■■Elektronische nieuwsbrief

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft een eigen elektronische nieuwsbrief Binnenl@nd. Deze nieuwsbrief gaat naar de gemeenten, OCMW’s, provincies en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. De nieuwsbrief bevat recente info over het binnenlands bestuur, stedenbeleid en inburgeringsbeleid in Vlaanderen: beslissingen van de Vlaamse Regering, de minister, het Vlaams Parlement, het agentschap. De nieuwsbrief verschijnt telkens er nieuws te melden valt, hij heeft dus geen vaste periodiciteit. In 2008 zijn er 47 nieuwsbrieven verstuurd. Geïnteresseerden kunnen zich gratis abonneren op de nieuwsbrief via de site van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. ■■Tijdschrift BinnenBand

Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur brengt een eigen tijdschrift uit, BinnenBand. De naam wijst op de band die het tijdschrift wil vormen tussen het agentschap en de lokale besturen. Het tijdschrift heeft een oplage van 6.100 exemplaren. BinnenBand verschijnt om de twee maanden, behalve in juli en augustus. Het wordt gratis verzonden naar de gemeenten, de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, de gemeentebedrijven, de provinciebesturen, de OCMW’s en de openbare bibliotheken (waar het te raadplegen is in de infozuilen van de Vlaamse overheid).

Wie geïnteresseerd is, kan een abonnement aanvragen via binnenland@vlaanderen.be. Meer informatie vindt u op de site van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. ■■Studiedagen en publicaties

Via studiedagen en het uitgeven van publicaties wil het Agentschap voor Binnenlands Bestuur nieuwe ontwikkelingen in de bestuurlijke organisatie doorgeven aan de lokale en provinciale besturen, daarnaast worden die infomomenten ook gebruikt om het eigen personeel op de hoogte te brengen van nieuwe ontwikkelingen. ■■Logo van het Agentschap voor

Binnenlands Bestuur Recent heeft het Agentschap voor Binnenlands Bestuur een eigen logo laten ontwikkelen. Tot nog toe werd enkel het logo van de Vlaamse overheid gebruikt. Het agentschap voelde de nood om in sommige situaties als agentschap naar voor te treden, eerder dan als onderdeel van de Vlaamse overheid. De besturen kennen het agentschap en bijvoorbeeld bij het uitgeven van publicaties is het handig als in een oog opslag duidelijk is dat het gaat om een uitgave van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. Een eigen logo kan hierbij helpen. Het logo zal steeds gebruikt worden in combinatie met het logo van de Vlaamse overheid. Hieronder vindt u het logo.

223

Omwille van het brede actieterrein van het agentschap is gekozen voor een abstract symbool. Het visualiseren van een specifieke activiteit of context zou per definitie een selectief en ontoereikend beeld opleveren. De constructie met cirkels van diverse grootte en kleur symboliseert de verscheidenheid van de lokale en provinciale besturen in Vlaanderen. Er zijn verschillende soorten besturen (gemeenten, OCMW’s, provincies, IGS …). De besturen verschillen ook in omvang (grote steden tegenover kleine plattelandsgemeenten). Ondanks deze verscheidenheid vormt het beeld toch ook een mooi en consistent geheel. Het logo is te zien op alle communicatieinstrumenten die ingezet worden: publicaties, BinnenBand, de website, de elektronische nieuwsbrief Binnenl@nd .

5.3 Ontwikkeling van een kenniscentrum voor de lokale en provinciale besturen ■■Kenniscentrum binnen het

Agentschap voor Binnenlands Bestuur Het kenniscentrum binnen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur dat allerhande statistische informatie over de lokale en provinciale besturen verzamelt, verwerkt en becommentarieert, zal op de ingeslagen weg verder gaan. Jaarlijks brengt het kenniscentrum het jaarbeeld uit. De beschikbaarheid van het statistische materiaal wordt vergroot door het ook aan te bieden op de website.

Het beschikbaar komen van de databank van de lokale en de provinciale mandatarissen past eveneens in de werkzaamheden van het kenniscentrum. Dankzij deze inspanningen beschikt de overheid voor het eerst over actuele informatie inzake de mandaten die lokaal en provinciaal uitgeoefend worden. De besturen zelf staan in voor het actueel houden van de informatie over hun bestuur. ■■Samenwerkingsverband lokale

De site is een gezamenlijke realisatie van de Studiedienst van de Vlaamse Regering, het Agentschap voor Binnenlands Bestuur, de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) en de Vereniging van Vlaamse Provincies (VVP). Dit samenwerkingsverband kwam tot stand om de vraag en het aanbod naar lokale statistieken beter op elkaar af te stemmen en te optimaliseren, de éénloketfunctie lokale statistiek te realiseren en de bestuurskracht van de lokale besturen te versterken.

statistieken Op de website lokale statistieken (www.lokalestatistieken.be) is allerhande statistische info over de gemeenten, steden en provincies samengebracht. Van cijfers en statistieken over inwoners en ondernemingen tot reeksen over vrijwel alle beleidsdomeinen zoals wonen, ruimtelijke ordening, milieu, welzijn, cultuur… Deze cijfers kunnen op verschillende manieren geraadpleegd en opgevraagd worden: per gemeente, stad, provincie, voor verschillende gemeenten, steden en provincies samen, in een tijdsreeks en/of in vergelijking met gemeenten, steden uit de regio, met een gelijkaardig profiel, uit eenzelfde zone … De bezoeker van de site kan zelf rapporten aanmaken, gebaseerd op de gegevens die geselecteerd werden. Het aantal combinaties is zeer groot. Deze cijfers bieden een rijke bron van informatie voor de lokale en provinciale besturen, zij kunnen ze hanteren bij het uittekenen van het lokale beleid. Op deze wijze is het beleid onderbouwd met het nodige cijfermateriaal en kan de lokale bestuurskracht versterkt worden.

Interessant voor de gemeenten zijn de profielschetsen. Voor elke Vlaamse gemeente kunt u een dergelijke profielschets afladen. De profielschets geeft een zicht op de gemeente aan de hand van een twintigtal indicatoren. De indicatoren hebben betrekking op de verschillende beleidsdomeinen waarmee een gemeente geconfronteerd wordt. Het gaat van bestuurlijke aspecten over onderwijs, welzijn, milieu, verkeer, economie, werkgelegenheid tot gegevens over de demografische samenstelling van de gemeente. ■■Stadsmonitor voor leefbare en

duurzame Vlaamse steden In het kader van het Vlaamse stedenbeleid is de stadsmonitor voor leefbare en duurzame Vlaamse centrumsteden opgemaakt. Dit is een beleidsinstrument dat de Vlaamse Regering aanbiedt aan de 13 centrumsteden. Dit zijn de grootsteden Antwerpen en Gent en de centrumsteden Aalst, Brugge, Genk, Hasselt, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oos tende, Roeselare, Sint-Niklaas en Turnhout.

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Deel 4

224

Dit instrument bestaat uit 190 indicatoren, die de toestand van de stad beschrijven en maatschappelijk relevante evoluties in de stedelijke samenleving in kaart brengen. Deze set is gebaseerd op een algemene toekomstvisie voor een Vlaamse centrumstad. Bedoeling is dat iedereen die bij de ontwikkeling van de stad betrokken is, de stadsmonitor gaat gebruiken om te leren over de stad en om discussies en keuzes te onderbouwen. In het bijzonder wil dit instrument strategische keuzes en beleidsprogramma’s van het stadsbestuur voeden. Dit instrument kan op verschillende manieren geraadpleegd worden op www.thuisindestad.be. Men kan een Vlaams rapport of een overzichtsrapport per stad bekijken. Men kan ook de indicatoren per beleidsdomein, individueel of voor alle indicatoren samen bekijken. Als men de visie op leefbare en duurzame ontwikkeling van een Vlaamse stad wil kennen, kan men een overzicht van wenselijke ontwikkelingen opvragen met tevens een verwijzing naar de indicatoren die de ontwikkelingen meten. ■■Samenwerking met het

Kenniscentrum Vlaamse Steden In 2007 hebben de 13 Vlaamse centrumsteden een kenniscentrum Vlaamse Steden opgericht. Het kenniscentrum heeft als opdracht: • de kennis en ervaring in steden beter ontsluiten en breder delen • de samenwerking tussen de Vlaamse steden bevorderen als steun voor een

innovatief, effectief en efficiënt lokaal stedelijk beleid • beleidsacties opzetten om op alle overheidsniveaus en in de Vlaamse samenleving te werken aan een meer en beter op stedelijkheid gericht beleid • ontwikkelingsproces en het gebruik ervan in de steden raadplegen

brengen en op te volgen. Hierdoor zullen we beter inzicht krijgen in de wijze waarop en de snelheid waarmee de verschillende groepen allochtonen integreren in de Vlaamse samenleving. Men kan deze integratiekaart ook gebruiken als instrument om de resultaten en de impact van het integratiebeleid in de verschillende beleidsdomeinen te onderzoeken.

■■Kruispuntbank Inburgering

De Kruispuntbank Inburgering monitort gegevens over inburgering. Er worden allerhande initiatieven genomen om deze kruispuntbank steeds performanter te maken. Het cliëntvolgsysteem werd aangepast aan de bepalingen van het gewijzigde inburgeringsdecreet. De koppeling tussen de Kruispuntbank Inburgering en de databank over het sociale huurstelsel kreeg grote aandacht. In het komende werkjaar moet de uitwisseling een feit zijn. Verder is ook werk gemaakt van de opvolging van minderjarige anderstalige nieuwkomers via het cliëntvolgsysteem. Het kan specifieke acties in het licht van het toeleidingstraject vanaf september 2008 registreren en opvolgen. ■■Integratiekaart en diversiteitsmonitor

Monitoring van gegevens over het diversiteitsbeleid is een opdracht van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid. Deze opdracht omvat onder meer het uitwerken van een integratiekaart. Deze integratiekaart moet toelaten de mate van integratie van allochtonen in de Vlaamse samenleving in kaart te

Er wordt ook een lokale diversiteitsmonitor ontwikkeld. Daarbij zal het accent liggen op het lokale bestuursniveau. De lokale besturen zijn immers een cruciale partner voor Vlaanderen om het diversiteitsbeleid te laten slagen. De monitor moet objectiveerbare metingen toelaten, via een set van lokale diversiteitsindicatoren. Zo zal het agentschap de lokale besturen beter ondersteunen bij de ontwikkeling en uitvoering van hun diversiteitsbeleid. De werkzaamheden van het steunpunt lopen tot in 2011. De eerste rapporten worden begin 2009 verwacht. Het onderzoek voor de lokale diversiteitsmonitor zou in 2009 tot een ontwerp van diversiteitsmonitor moeten leiden. Beide instrumenten moeten het beleid in staat stellen de maatschappelijke positie van allochtonen systematisch door de jaren heen op te volgen en het Vlaamse en lokale beleid te evalueren.

225

5.4 Ontwikkeling internationale initiatieven Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft in 2008 actief meegewerkt of bijstand verleend aan diverse internationale initiatieven. 5.4.1 Grensoverschrijdende samenwerking ■■Europese Unie

Ter uitvoering van de verordening (EG) Nr. 1082/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS), werd het decreet van 21 december 2007 aangenomen waarbij de Vlaamse Regering gemachtigd wordt om uitvoering te geven aan de bepalingen van de EGTS-verordening. Dit decreet biedt de decretale rechtsgrond voor het uitvoeringsbesluit Vlaamse Regering van 18 januari 2008 houdende machtiging van de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur, om in te stemmen met de deelneming van de Vlaamse overheid en Vlaamse lokale besturen aan een EGTS. Het besluit van 18 januari 2008 werd gewijzigd bij het besluit van de Vlaamse Regering van 26 september 2008. De belangrijkste wijzigingen zijn de volgende: • de EGTS met statutaire zetel in het Vlaamse Gewest stuurt de overeenkomst en de statuten naar de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur die zorgt voor de bekendmaking van de statuten van de EGTS, en de eventuele

latere wijziging ervan, in het Belgisch Staatsblad; • de Vlaamse minister bevoegd voor het binnenlands bestuur kan de activiteiten van een EGTS die in strijd zijn met de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid of de openbare zeden, of met het algemeen belang van een lidstaat op het grondgebied van het Vlaamse Gewest, verbieden of eisen dat de leden van de EGTS, waarvoor hij de instemming tot deelneming ervan heeft gegeven, zich eruit terugtrekken, tenzij de EGTS de desbetreffende activiteit staakt. Bij ministerieel besluit van 18 januari 2008 werden de Vlaamse Gemeenschap, het Vlaamse Gewest, de provincie West-Vlaanderen, de intergemeentelijke vereniging Leiedal en de intergemeentelijke vereniging WVI gemachtigd om deel uit te maken van de EGTS Eurometropool Rijsel-KortrijkDoornik. Er werd een juridisch advies betreffende het voorstel van oprichtingsovereenkomst en van statuten van de EGTS voor het Platform West-Vlaanderen – Flandre/Dunkerque /Côte d’Opale gegeven. Tevens werd een ontwerp van ministerieel besluit houdende toestemming voor de Vlaamse Gemeenschap, het Vlaamse Gewest, de provincie West-Vlaanderen, de intergemeentelijke vereniging WVI en ERSV West-Vlaanderen om deel uit te maken van deze EGTS, opgesteld. ■■Raad van Europa

Er werd een advies verstrekt over de ver-

schillende versies voor een ontwerp van Derde Protocol betreffende Euroregionale samenwerkingsgroeperingen (ESG, GEC (=Groupements eurorégionaux de coopération)) bij de Europese Kaderovereenkomst inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen of autoriteiten. ■■Benelux

De eerste stappen werden gezet voor de actualisering van de Benelux-Overeenkomst inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale samenwerkingsverbanden of autoriteiten. ■■Grensoverleg met Nederland

Het doel van het grensoverleg met Nederland is het in kaart brengen van de knelpunten die de samenwerking belemmeren. Met deze inventarisatie wordt de aandacht gevestigd op de knelpunten en wordt inzichtelijk gemaakt welke overheden welke bevoegdheid hebben in de betreffende problematiek. De knelpunten situeren zich op alle bestuurlijke niveaus, zowel Europees, centraal/nationaal/regionaal, provinciaal als lokaal (gemeentelijk). De coördinatie langs Vlaamse zijde gebeurt door het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. De provincies Antwerpen, Limburg, OostVlaanderen en West-Vlaanderen werden gevraagd de knelpunten voor de grensoverschrijdende samenwerking die zij, alsook hun gemeenten, ervaren aan het Agentschap voor Binnenlands Bestuur mee te delen.

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Deel 4

226

Deze knelpunten zullen dan opgenomen worden in het bestaande Nederlandse ontwerp van knelpunteninventarisatie. Tot op heden heeft de provincie Limburg haar knelpunten meegedeeld. 5.4.2 Europese Dienstenrichtlijn

De Europese Dienstenrichtlijn (EDRL) heeft tot doel een echte interne dienstenmarkt tegen het jaar 2010 te verwezenlijken en heeft ook implicaties voor de gemeenten en de provincies. Zij zullen hun regelgeving op mogelijke belemmeringen moeten screenen. Zij moeten op die manier vaststellen welke regels al in overeenstemming zijn met de bepalingen van de EDRL en welke nog zullen moeten worden aangepast. Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur en het departement Economie, Wetenschap en Innovatie hebben in samenwerking met de VVSG op 13 oktober 2008 een informatiedag over de lokale besturen en hun rol in de Europese Dienstenrichtlijn georganiseerd. In twee workshops werd aan de hand van praktische informatie de screening van de gemeentelijke regelgeving aan de EDRL uiteengezet en werd een eerste toelichting gegeven over het Uniek Loket. 5.4.3 Omzetting richtlijnen

De Vlaamse Regering heeft beslist dat elke minister verantwoordelijk is om de stand van zaken van de omzetting van de Europese richtlijnen in haar/zijn bevoegdheidsdomein op te volgen. Elke minister bezorgt

bij mededeling aan de Vlaamse Regering in de maanden mei en november een rapportage van de stand van zaken van de omzetting. Het Agentschap voor Binnenlands Bestuur heeft de zesmaandelijkse rapportering betreffende de stand van zaken van de omzetting van Europese richtlijnen die het agentschap aanbelangen, opgesteld. 5.4.4 Raad van Europa ■■Niet benoeming burgemeesters in de

rand De Kamer van Lokale Overheden van het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa, heeft in 2008 een onderzoek ingesteld omtrent het niet benoemen van de burgemeesters van Linkebeek, Kraainem en Wezembeek-Oppem. De Kamer van de Lokale Overheden heeft in het kader van dit onderzoek een fact-finding mission op 13 en 14 mei 2008 naar België gestuurd. De minister heeft de leden van de fact-finding mission op 13 mei 2008 ontvangen. Een omstandige reactie op het informatierapport van de fact-finding mission werd opgesteld. In deze reactie wordt punt per punt, op basis van de wetgeving, de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof en de Raad van State, in het bijzonder wat de punten aangaande de juridische context van de burgemeesterbenoemingen in Vlaanderen en het gebruik van het Nederlands tijdens de gemeenteraad betreft, de conclusies van het informatierapport weerlegd. Tevens

worden een aantal feitelijke onjuistheden van het informatierapport weerlegd. Deze reactie is in de beide officiële talen van de Raad van Europa, het Engels en het Frans, aan deze instelling bezorgd. ■■Opgevolgde thema’s in de ambtelijke

werkgroepen In de ambtelijke werkgroepen inzake lokale en regionale democratie van de Raad van Europa werden o.a. de volgende thema’s besproken en door het Agentschap voor Binnenlands Bestuur opgevolgd: • regionale autonomie; • ontwerp van Additioneel Protocol betreffende de democratische deelname op het lokaal niveau bij het Europees Handvest inzake Lokale Autonomie (EHILA); • identificatie van onderwerpen en kwesties die geschikt zouden zijn voor opname in een mogelijk additioneel protocol bij het EHILA. ■■Strategie inzake innovatie en goed

bestuur op lokaal niveau – Europees label In de strategie betreffende innovatie en goed bestuur op lokaal niveau van de Raad van Europa werden twaalf beginselen inzake een goed democratisch bestuur op lokaal niveau, o.a. een correcte afhandeling van verkiezingen, vertegenwoordiging en participatie, uitgewerkt. De strategie zal op nationaal/regionaal niveau uitgevoerd kunnen worden door nationale/regionale actieplannen, waaronder al bestaande actieplannen, die zijn opgesteld

227

door nationale/regionale regeringen en verenigingen van lokale overheden. Een Europees label “innovatie en goed bestuur” zou toegekend worden aan gemeenten die voldoen aan de twaalf beginselen. De vaststelling en de selectie zouden gebeuren door nationale panels, samengesteld uit onafhankelijke experts. De deelname aan de strategie is optioneel. Een aantal landen/regio’s, waaronder Vlaanderen, hebben besloten om eraan deel te nemen.

biedt een jaarlijks forum voor enerzijds afgevaardigden van Europese regionale en lokale overheden en anderzijds financiële specialisten van banken, ratingagentschappen, enz. ■■EU - Frans voorzitterschap –

Seminarie over de lokale financiën In Parijs ging op 11 en 12 december 2008 het seminarie door “Les collectivités locales en Europe, acteurs majeurs d’une gestion publique performante”.

Een aantal Vlaamse gemeenten werd bereid gevonden om mee te werken aan de implementatie van de Strategie in Vlaanderen. In een eerste fase engageren deze gemeenten zich om de twaalf beginselen van de Strategie na te leven en gaan zij na of in hun regelgeving, beleidsplannen, etc. de twaalf beginselen worden nageleefd.

Frankrijk beschouwt dit seminarie als een unieke gelegenheid om informatie te verzamelen voor de hervormingen die het op het oog heeft in de lokale sector. Die hervorming zal zich eventueel (als daarover een politieke consensus wordt bereikt) afspelen op drie terreinen : de schaalgrootte (fusies?), het budget en de boekhouding en de goedkeuring van de rekeningen met inbegrip van de procedure.

5.4.5 Regionale en lokale financie-

5.4.6 Stedenbeleid

ring ■■Jaarlijkse Euromoneyconferentie

Op 29 en 30 mei 2008 vond in Rome de jaarlijkse Euromoneyconferentie plaats over lokale en regionale financiën. Organisator is Euromoney, een Brits vakblad voor de financiële sector, in samenwerking met de Raad voor Europese Gemeenten en Regio’s (REGR). Op het programma staan lezingen en seminaries over alternatieve en innovatieve financieringsvormen, PPS, toegang tot de kapitaalmarkt, de relatie tussen centrale en lokale overheid, enz. Deze conferentie

Binnen het huidige internationale bestuurlijke model winnen steden als bestuurlijke entiteit aan belang. Het Vlaamse stedenbeleid onderschrijft het Charter van Leipzig, mei 2007. Met het oog op duurzame stedelijke ontwikkeling, staat het Charter van Leipzig een integrale aanpak van grootstedelijke vraagstukken voor. Daarnaast wordt bepleit dat Europese Structuurfondsen beschikbaar zouden worden gesteld voor lokale projecten die uitgaan van een integrale aanpak. Het Vlaamse stedenbeleid volgt de implementatie van het Charter van Leipzig op. Vele van de aanbevelingen van het Char-

ter van Leipzig zijn door de ontwikkelingen die het Vlaamse stedenbeleid vanaf 2000 kende reeds verankerd. De laatste jaren kreeg het Europese luik een prominentere plaats in het Vlaamse stedenbeleid. Naast de mogelijkheden om Europese fondsen te verwerven, zijn de steden vragende partij voor meer interregionale samenwerking en netwerking en voor de uitwisseling van kennis en ervaring. Het Vlaamse stedenbeleid inzake Europa concentreert zich op 2 doelstellingen: ■■Ondersteuning van de steden inzake

Europa In uitvoering van de vraag naar een meer efficiënte en horizontale samenwerking tussen de Vlaamse overheid en de steden rond Europa startte in oktober 2007, onder voorzitterschap van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur, de stuurgroep Europa met relevante partners op Vlaams en stedelijk niveau zijn werkzaamheden op. De rol van de stuurgroep voorziet in een efficiënte en horizontale samenwerking inzake Europa, meer bepaald door de afstemming van alle betrokken actoren door informatieuitwisseling en –verspreiding, door de organisatie van publieksmomenten en door de opvolging van wetenschappelijk onderzoek. Aan het Kenniscentrum Vlaamse Steden werd een uitgebreide opdracht gegeven om de steden inzake Europa te ondersteunen. In 2007 - 2008 werden drie Europadagen georganiseerd. Het is de uitdrukkelijke bedoeling dat de stuurgroep ook in 2009 nog een aantal publieksmomenten organiseert.

Agentschap voor Binnenlands Bestuur

Deel 4

228

■■Opvolging van Europese

middelenstromen en Europese ontwikkelingen Met het oog op een efficiëntere en meer flexibele inzet van middelen en op een optimalisering van stadsontwikkelingsprojecten wordt in november 2008 – april 2009 een evaluatieonderzoek uitgevoerd naar de mogelijke meerwaarde van het nieuwe Europese JESSICA- fonds voor de stadsontwikkeling in Vlaanderen. JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas), een nieuw Europees Fonds voor Duurzame Stadsontwikkeling, is een initiatief van de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank en de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa. Voor de begeleiding van het onderzoek aan Vlaamse zijde is begin september een ‘JESSICA’ werkgroep opgericht met vertegenwoordigers van de betrokken beleidsdomeinen en kabinetten, afgevaardigden van de steden en externe deskundigen op vlak van financiën en stadsontwikkeling. Het evaluatierapport zal tegen eind april afgerond zijn, zodat de bevindingen kunnen meegenomen worden door de volgende Vlaamse Regering. Het Vlaamse stedenbeleid volgt ook de uitvoering van EFRO (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling), via vertegenwoordiging in de technische werkgroep en waakt erover dat de Stedelijke Ontwikkelingsprojecten die met EFRO-middelen gesubsidieerd worden kwaliteitsvol en integraal zijn. De inzet van Europese middelen moet afgestemd worden op de doelstellingen van het stedenbeleid; complementariteit met het Stedenfonds, Stadscontracten en Stadsvernieuwingsprojecten wordt nagestreefd.

In 2004 werd een tweejarig pilootproject voor een Europees kennisnetwerk opgestart, het zogenaamde European Urban Knowledge Network (EUKN). Het netwerk wil bestaande lokale, regionale, nationale en Europese netwerken samenbrengen, en wil lidstaten ondersteunen in de ontwikkeling van nationale netwerken. In 2007 werd het EUKN-project verlengd. Wat EUKN betreft zal aan het Kenniscentrum Vlaamse Steden gevraagd worden om goodpractices te verzamelen. De Engelse en Franse vertaling van de Stadsmonitor werd in het najaar 2008 voor buitenlandse geïnteresseerden via EUKN op de website geplaatst. 5.4.7 Inburgering en integratie

In 2008 waren er bilaterale contacten met twee buitenlandse overheden ■■Catalonië

Op 13 februari 2008 ontving de minister van Inburgering een delegatie van de Catalaanse overheid die geleid werd door Sr. Oriol Amorós i March (Secretari per a la Immigració). Dit bezoek kaderde in het samenwerkingsakkoord dat afgesloten werd door de Vlaamse Regering en de Catalaanse Regering op 20 februari 2008 in Barcelona. Een onderdeel van de samenwerking is informatie uitwisselen over de integratie van migranten. 22 en 23 mei 2008: op initiatief van de Generalitat de Cataluyna Secretary for Immigration nam het agentschap deel aan een expertenmeeting ‘Immigratie’ met als titel: “Exploring multilevel governance of

migration policies: first expert meeting on immigration in Catalunya, Flanders, Québec and Scotland“. De volledige groep was samengesteld uit experten uit Catalonië, Vlaanderen, Quebec en Schotland met de competenties volgens de gekozen thema’s van de werkgroepen (werk, taal en onthaal van migranten). De Vlaamse delegatie heeft via presentaties het Vlaamse beleid terzake kunnen toelichten en heeft actief deelgenomen aan de werkgroepen. De werkzaamheden hebben geleid tot een aantal gemeenschappelijke vaststellingen. ■■Quebec

19 september 2008: door middel van een visioconferentie met als thema ’Immigratie en Integratie’ hebben vertegenwoordigers van de Quebecse overheid overlegd met het Agentschap voor Binnenlands Bestuur en vertegenwoordigers van de onthaalbureaus. De deelnemers deden interessante vaststellingen over de verschillen maar toch voornamelijk over de gelijkenissen van het integratiebeleid in de twee regio’s. ■■Europese samenwerking

Deelname aan de vergaderingen van de Nationale Contactpunten voor Integratie (EU-Commissie). ■■Internationale initiatieven voor 2009

Voor 2009 staan de volgende items op het programma. Het betreft veelal de opvolging van de bestaande projecten: • Voorbereiden en bijwonen vergaderingen en werkgroepen van de Raad van Europa (European Committee for Local

229

and Regional Democracy, Committee of Experts on good democratic governance at local and regional level en Committee of Experts on local and regional government institutions and co-operation); • Opvolgen van de volgende onderwerpen die inzake lokale en regionale democratie in de Raad van Europa worden besproken: o regionale autonomie; o ontwerp van Additioneel Protocol betreffende de democratische deelname op het lokaal niveau bij het EHILA; • Identificatie van onderwerpen en kwesties die geschikt zouden zijn voor opname in een mogelijk additioneel protocol bij het EHILA; • Voorbereiding als rapporteur van een ontwerp van ministerieel rapport betreffende de deelname van de burger aan het openbare leven op het lokale niveau voor de Ministeriële Conferentie te Utrecht; • Strategie betreffende innovatie en goed bestuur op lokaal niveau; • Beantwoorden van rapid response vragenlijsten van andere lidstaten van de Raad van Europa die zij betreffende de thema’s van de lokale en regionale democratie hebben; • Verspreiding van het CLEAR-werktuig (audit instrument om de deelname van de burger aan het lokale openbare leven te meten) onder de lokale besturen; • Bijwonen vergaderingen en werkgroepen van de Benelux inzake grensoverschrijdende samenwerking; • Actualisatie van de Benelux Conventie inzake Grensoverschrijdende Samenwerking;

• Grensoverleg met Nederland (coördinatie langs Vlaamse zijde, zodat de knelpunten die de verschillende besturen met betrekking tot grensoverschrijdende samenwerking ondervinden in één lijst kunnen samengebracht worden; dat oplossingen ervoor kunnen gezocht worden en dat dit mede kan dienen voor een evaluatie van het gevoerde beleid inzake grensoverschrijdende samenwerking); • EGTS. Opvolgen van de EGTS “Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik” en van de EGTS “Vlaanderen/ Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale”; • Zesmaandelijkse rapportering (mei – november) betreffende de stand van zaken van de omzetting van Europese richtlijnen die het Agentschap voor Binnenlands Bestuur aanbelangen.

Deel 5 Adresbestanden

233 Agentschap voor Binnenlands Bestuur: Wie is wie?

Op www.binnenland.vlaanderen.be kunt u in de rubriek â€œWie is wieâ€? (knop links onderaan) terecht voor bijkomende contactgegevens van het agentschap.

Administrateur-generaal: Guido Decoster Team administrateur-generaal Tel.: 02 553 39 26 Fax: 02 553 43 01 E-mail: binnenland@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel CENTRALE AFDELINGEN

Afdeling Beleid Binnenland, Steden en Inburgering Algemeen directeur: S ami Souguir (gedetacheerd) Piet Van der Plas (waarnemend) Tel.: 02 553 40 38 Fax: 02 553 01 92 E-mail: binnenland@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Team Diversiteit Teamverantwoordelijke: Luus Heyligen Tel.: 02 553 33 12 Fax: 02 553 01 92 E-mail: diversiteit@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Team Inburgering Teamverantwoordelijke: Annemie Degroote Tel.: 02 553 32 53 Fax: 02 553 01 92 E-mail: inburgering@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Team Stedenbeleid Monique De Ceuster Tel.: 02 553 40 29 Fax: 02 553 01 92 E-mail: info@thuisindestad.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel

Adressenbestanden

Deel 5

234

Afdeling Organisatie en Beheer van het Agentschap Afdelingshoofd: Tom Doesselaere (waarnemend) Tel.: 02 553 40 12 Fax: 02 553 43 03 E-mail: binnenland@vlaanderen.be en binnenland-verkiezingen@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Afdeling Lokale en Provinciale Besturen – Financiën en Personeel Afdelingshoofd: Johan Ide Tel.: 02 553 40 03 Fax: 02 553 40 02 E-mail: binnenland-personeel@vlaanderen.be, helpdesk.lokalebesturen@vlaanderen.be en binnenland-financies@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Team e3pos: Johan Ide Tel.: 02 553 40 03 Fax: 02 553 40 02 E-mail: e3pos@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Team Gesubsidieerde Infrastructuur Directeur: Ir. Jan Baeyens Tel.: 02 553 75 62 Fax: 02 553 75 25 E-mail: gesubsidieerdeinfrastructuur@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Afdeling Lokale Besturen en Provincies – Regelgeving en Werking Afdelingshoofd: Rudy Janssens Tel.: 02 553 39 70 Fax: 02 553 39 52 E-mail: binnenland-juridisch@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Evert Van Walle, regeringscommissaris bij de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden Tel.: 02 553 01 71 Fax: 02 553 43 03 E-mail: binnenland-intercommunales@vlaanderen.be Adres: Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel

235

PROVINCIALE AFDELINGEN

Afdeling binnenlands bestuur Antwerpen Afdelingshoofd: Guido Peeters Tel.: 03 240 51 19 Fax: 03 240 53 77 E-mail: binnenland.antwerpen@vlaanderen.be Adres: Koningin Elisabethlei 22-24, 2018 Antwerpen Afdeling binnenlands bestuur Limburg Afdelingshoofd: Willy Honings Tel.: 011 29 96 22 Fax: 011 29 96 21 E-mail: binnenland.limburg@vlaanderen.be Adres: Universiteitslaan 1, 3500 Hasselt Afdeling binnenlands bestuur Oost-Vlaanderen Afdelingshoofd: Riet Zegers Tel.: 09 267 81 23 Fax: 09 267 81 98 E-mail: binnenland.oostvlaanderen@vlaanderen.be Adres: Gouvernementstraat 1, 9000 Gent Afdeling binnenlands bestuur Vlaams-Brabant Afdelingshoofd: Nicole Pijpops Tel.: 016 26 90 06 Fax: 016 26 90 08 E-mail: binnenland.vlaamsbrabant@vlaanderen.be Adres: Philipssite 5, 1ste verdieping, 3001 Leuven Afdeling binnenlands bestuur West-Vlaanderen Afdelingshoofd: Bruno Vanmarcke Tel.: 050 40 56 36 Fax: 050 40 56 00 E-mail: binnenland.westvlaanderen@vlaanderen.be Adres: Burg 4, 8000 Brugge

Deel 5

236

Notities

237

Deel 5

238

Notities

239

Notities

Deel 5

240

C olofon

Samenstelling Agentschap voor Binnenlands Bestuur Vlaamse overheid Boudewijnlaan 30, bus 70 1000 Brussel Depotnummer D/2009/3241/12

!!! # !

Verantwoordelijke uitgever Guido Decoster, administrateur-generaal Vormgeving en druk Antilope, Lier