Issuu

Kwaliteit van het drinkwater Resultaten kwaliteitscontroles van het in Vlaanderen verdeeld water voor menselijke consumptie rapporteringsjaar 2012

DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Kwaliteit van het drinkwater – resultaten kwaliteitscontroles van het in Vlaanderen verdeeld water voor menselijke consumptie - rapporteringsjaar 2012 Samenstellers Afdeling Operationeel Waterbeheer, VMM Dienst Lokaal Waterbeleid, Team Watervoorziening en –gebruik Inhoud Dit rapport geeft een overzicht van de drinkwaterkwaliteit in Vlaanderen voor 2012. Wijze van refereren VMM (2013), Kwaliteit van het drinkwater – rapporteringsjaar 2012 Verantwoordelijke uitgever Philippe D’Hondt, Afdelingshoofd Lucht, Milieu en Communicatie Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij A.Van de Maelestraat 96 9320 Erembodegem Tel: 053 72 62 10 Fax: 053 71 10 78 info@vmm.be Depotnummer D/2014/6871/006

Kwaliteit van het drinkwater 2012

SAMENVATTING Drinkwater is water bestemd voor menselijke consumptie, dat dus veilig en gezond kan gedronken worden. Het Besluit van de Vlaamse Regering van 13 december 2002 vormt het algemeen wettelijk kader voor de kwaliteitsgarantie van het drinkwater. Dit besluit legt de minimale kwaliteitseisen voor drinkwater vast en regelt de organisatie van een minimumcontrole op de productie en distributie van het drinkwater. De watermaatschappijen zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van deze wettelijk verplichte controle. Jaarlijks maken ze een controleprogramma op dat moet worden goedgekeurd door de VMM - afdeling Operationeel Waterbeheer. Deze afdeling houdt toezicht op de drinkwatervoorziening in Vlaanderen. De controle van de drinkwaterkwaliteit wordt georganiseerd per leveringsgebied. Een leveringsgebied is een geografisch afgebakend gebied waarvan de kwaliteit vrijwel uniform is en waarbij het water afkomstig is uit één of enkele bronnen. In totaal zijn in Vlaanderen zo’n 89 verschillende leveringsgebieden afgebakend. In Vlaanderen moet het leidingwater aan de kwaliteitseisen voldoen op het punt waar het water ter beschikking komt van de klant. De monstername gebeurt ter hoogte van de keukenkraan in woningen of publieke gebouwen. Voor het water dat door het distributienetwerk tot aan de watermeter stroomt, is het drinkwaterbedrijf verantwoordelijk. Het functioneren van de binneninstallatie is de verantwoordelijkheid van de eigenaar van het gebouw of de woning. Kwaliteit aan de kraan De watermaatschappijen controleren voldoende tot zelfs meer dan de minimumvereisten. In 2012 werden in totaal 10.339 bewakingen en 1.751 audits uitgevoerd. Bij de audit worden alle parameters opgenomen in het besluit gecontroleerd. De bewaking beperkt zich tot de meest essentiële parameters, dit zijn de organoleptische (geur, smaak, ...) en microbiologische parameters, en de parameters die de doeltreffendheid van de drinkwaterbehandeling evalueren. De drinkwaterkwaliteit aan de kraan was ook in 2012 goed. Het totale conformiteitpercentage berekend op basis van het totale aantal analyses en het totale aantal vastgestelde normoverschrijdingen voor alle parameters samen - ligt boven 99 %. Een analyse van de vastgestelde normoverschrijdingen voor de parameters met een relevantie voor de volksgezondheid, toont aan dat de meeste normoverschrijdingen werden vastgesteld voor lood, nikkel, Enterococcen, nitriet en E. coli. Het hoogste normoverschrijdingspercentage (0.64%) werd vastgesteld voor lood.. Een groot aantal van de overschrijdingen voor E. coli, Enterococcen, nikkel en nitriet wordt niet bevestigd bij herbemonstering. Dit wijst wellicht op tijdelijke kwaliteitsveranderingen. Voor lood ligt de oorzaak vooral bij de abonnee en gedeeltelijk bij de waterleverancier. Meer over lood in drinkwater is terug te vinden in de rapportering over het jaar 2012 van het Actieplan Loodpreventie [1] in drinkwater . Overschrijdingen voor de parameters zonder een directe relevantie voor de volksgezondheid, in het bijzonder de indicatorparameters en de aanvullende parameters, komen vaker voor. Normoverschrijdingen aan de kraan worden vastgesteld voor natrium (1,58%), Coliformen (1,55 %) en ijzer (1,22 %). Verder komen overschrijdingen voor de parameter aluminium relatief frequent voor. Natrium, ijzer en aluminium worden niet beschouwd als gezondheidsparameters, maar zijn eerder comfortparameters. Deze parameters kunnen een invloed hebben op de smaak en kleur van het water.

[1]

VMM en VAZG (2013), Actieplan Loodpreventie in drinkwater – jaar 2012

Samenvatting • 3

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Kwaliteit in het net De watermaatschappijen voeren naast de wettelijke verplichte controle aan de kraan bij de klant ook bijkomende controles uit ter hoogte van het waterproductiecentrum of belangrijke opslaglocaties. De resultaten van deze operationele controle geven, in tegenstelling tot die aan de kraan, een representatiever beeld van de kwaliteit van het drinkwater in een bepaald leveringsgebied. De binneninstallatie van de klant kan immers een belangrijke invloed hebben op het resultaat van een analyse (bv. lood ten gevolge van loden binnenleidingen, coliformen ten gevolge van besmetting van een kraan). Een analyse van de resultaten van de operationele controle toont aan dat het drinkwater dat in Vlaanderen verdeeld wordt, bijna steeds voldoet aan de opgelegde normen. Het totaal conformiteitspercentage ligt ook hier boven de 99 %. Voor de drie gezondheidsrelevante parameters E. coli, Enterococcen en nitriet werden in een beperkt aantal leveringsgebieden normoverschrijdingen vastgesteld. Deze werden steeds onmiddellijk opgevolgd door de watermaatschappij waardoor er geen risico’s voor de volksgezondheid ontstonden. Het hoogste normoverschrijdingspercentage werd vastgesteld voor E. coli en bedraagt slechts 0,09%. Per leveringsgebied werd voor elke parameter het minimum, het maximum, het gemiddelde en de middelste waarde (mediaan) bepaald. De bijlage verzamelt al deze gegevens per provincie. In het overgrote deel, met name 85%, van de leveringsgebieden die werden geëvalueerd, lag de mediaan voor alle gezondheidsparameters onder 50 % van de normwaarde. Voor de chemische parameters arseen, bromaat, fluoride, nitraat, nitriet, totaal trihalomethanen is de signaalwaarde van 50% van de normwaarde in een beperkt aantal leveringsgebieden overschreden. Voor deze leveringsgebieden zijn deze parameters dan ook te beschouwen als aandachtsparameters. Dezelfde analyse gebeurde voor de indicatorparameters en de aanvullende parameters. Voor de volgende parameters is de mediane concentratie per leveringsgebied groter dan 50 % van de normwaarde: aluminium, ijzer, mangaan, natrium, calcium, magnesium en de totale hardheid. Wat pesticiden betreft, moeten enkel die producten gemeten worden die naar alle waarschijnlijkheid voorkomen in het water dat gebruikt wordt voor de productie van water bestemd voor menselijke consumptie. Voor alle pesticiden geldt eenzelfde voorzorgsnorm van 0,1 microgram per liter. De watermaatschappijen meten in routine zo’n 23 individuele pesticiden inclusief metabolieten. Voor de volgende individuele pesticiden en metabolieten is het absolute maximum groter dan de signaalwaarde van 50 % van de normwaarde: atrazine, desethylatrazine, terbutylazine, BAM (2,6dechloorbenzamide), bentazon en de parameter ‘totaal pesticiden’. Enkel voor BAM zijn er in 2012 twee normoverschrijdingen vastgesteld. BAM of 2,6 dichloorbenzamide is een metaboliet van het herbicide dichlobenil. Dichlobenil mag sinds 18 maart 2009 in Vlaanderen niet meer verkocht worden en sinds 18 maart 2010 niet meer gebruikt worden. De teruggevonden concentraties van BAM in het drinkwater houden – op basis van de bestaande kennis – geen risico in voor de volksgezondheid. Valideren van de gerapporteerde resultaten Om te kunnen rapporteren over de kwaliteit van het in Vlaanderen geleverde drinkwater is het aangewezen om als overheid te beschikken over een instrument dat de aangeleverde kwaliteitsgegevens valideert. Sinds 2009 gebeurt dit door het inzetten van het erkend laboratorium VITO dat op dezelfde locaties als de watermaatschappij een staal neemt en analyseert. Op die manier werd in 2012 de kwaliteit van het geleverde drinkwater geëvalueerd op 15 verspreide locaties in Vlaanderen. Er is één betekenisvolle afwijking vastgesteld tussen de gemeten waarde van VITO en de gerapporteerde waarde van de watermaatschappijen. Dat geldt voor de parameter nitraat. De verklaring hiervoor is dat de voeding van deze zone gebeurde met water van een ander reservoir. Uit dit validatieprogramma blijkt dat de gegevens die de watermaatschappijen aanleveren representatief zijn. Conclusie Samengevat kan worden gesteld dat, zowel uit de resultaten van de jaarlijkse wettelijke verplichte minimumcontrole aan de kraan als uit de resultaten van de operationele controle die de watermaatschappijen uitvoeren, de kwaliteit van het drinkwater in Vlaanderen in zeer grote mate voldoet aan de opgelegde kwaliteitseisen.

4 • Samenvatting

Kwaliteit van het drinkwater 2012

INHOUDSTAFEL 1 Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader ................................... 9 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Begrip â€˜water bestemd voor menselijke consumptieâ€™ .................................................................... 9 Overzicht van bestaande wetgeving ............................................................................................. 9 Bevoegdheden .............................................................................................................................. 9 Kwaliteitseisen drinkwater, het begrip drinkwaternorm en afwijkingen ....................................... 10 Bewaking van de drinkwaterkwaliteit: een gedeelde verantwoordelijkheid ................................ 12

2 Controle van de kwaliteit ....................................................................................14 2.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 14 2.2 Controleprogramma .................................................................................................................... 14 2.2.1 Situering ............................................................................................................................ 14 2.2.2 Afbakening van leveringsgebieden ................................................................................... 15 2.2.3 Begrip bewaking en audit .................................................................................................. 17 2.2.3.1 Bewaking ................................................................................................................... 17 2.2.3.2 Audit ........................................................................................................................... 17 2.2.4 Bemonsteringsfrequentie en locatiekeuze binnen het leveringsgebied............................ 18 2.2.5 Toetsing aan de norm: uitgangsprincipes en interpretatie ................................................ 19 2.2.5.1 Normoverschrijdingen en normoverschrijdingspercentage ....................................... 19 2.2.5.2 Microbiologische en chemische parameters versus indicatorparameters................. 19 2.2.6 Oorzaak van de normoverschrijding, de interpretatie van de herbemonstering ............... 20 2.3 Operationele monitoring .............................................................................................................. 21 2.3.1 Doel van operationele monitoring ..................................................................................... 21 2.3.2 Toetsing ............................................................................................................................ 21 2.4 Validatieprogramma .................................................................................................................... 22 2.4.1 Doelstelling van het validatieprogramma .......................................................................... 22 2.4.2 Uitgangspunten van het validatieprogramma ................................................................... 23 2.4.3 Werkwijze voor de verwerking van de gegevens .............................................................. 24 2.5 Normoverschrijdingen melden .................................................................................................... 26

3 Kwaliteit aan de kraan .........................................................................................27 3.1 Aantal analyses en conformiteit .................................................................................................. 27 3.2 Analyse van de normoverschrijdingen ........................................................................................ 27 3.2.1 Microbiologische en chemische parameters ..................................................................... 27 3.2.1.1 Normoverschrijdingen ................................................................................................ 27 3.2.1.2 Oorzaak van de normoverschrijding .......................................................................... 29 3.2.2 Indicatorparameters en aanvullende parameters ............................................................. 32 3.2.2.1 Normoverschrijdingen ................................................................................................ 32 3.2.2.2 Oorzaak van de normoverschrijding .......................................................................... 34 3.2.3 Opsplitsing volgens gebouwtype ...................................................................................... 37 3.3 Conclusies ................................................................................................................................... 39

4 Kwaliteit in het net...............................................................................................40 4.1 Microbiologische en chemische parameters ............................................................................... 40 4.1.1 Overzicht van de kwaliteit ................................................................................................. 40 4.1.2 Bespreking van enkele parameters .................................................................................. 42 4.2 Indicatorparameters en aanvullende parameters ....................................................................... 49 4.3 Pesticiden .................................................................................................................................... 52 4.4 Conclusies ................................................................................................................................... 61

5 Validatieprogramma ............................................................................................62 5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 62 5.2 Validatie van de resultaten .......................................................................................................... 62 5.2.1 Toetsing aan de wettelijke kwaliteitseisen per leveringsgebied ....................................... 62 5.2.2 Toetsing aan de gerapporteerde waarde van de watermaatschappijen per leveringsgebied .............................................................................................................................. 65 5.3 Conclusies ................................................................................................................................... 66

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied......68 Bijlage 2: Toetsing waarde VITO aan gerapporteerde waarde van watermaatschappijen ............................................................................................107

Inhoudsopgave â€˘ 5

Kwaliteit van het drinkwater 2012

FIGUREN Figuur 1: Overzicht van de verschillende leveringsgebieden in Vlaanderen - situatie 2012................. 16 Figuur 2: Schematische weergave van de "tweemonsterprocedure" voor de herbemonstering bij het vaststellen van een normoverschrijding aan de kraan. ......................................................................... 20 Figuur 3: Schematische weergave van de "viermonsterprocedure" voor de herbemonstering bij het vaststellen van een normoverschrijding aan de kraan. ......................................................................... 21 Figuur 4: Toelichting bij de principes gebruikt voor de opmaak van de overzichtstabellen van de kwaliteit van het door het openbare waterdistributienetwerk verdeelde drinkwater. ............................. 22 Figuur 5: Toetsingsschema validatieprogramma. ................................................................................. 25 Figuur 6: Verdeling van de normoverschrijdingen aan de kraan voor de microbiologische en chemische parameters in absolute aantallen zoals vastgesteld in 2012. ............................................. 29 Figuur 7: Normoverschrijdingspercentage voor de microbiologische en chemische parameters in 2012. ............................................................................................................................................................... 29 Figuur 8: Verdeling van de normoverschrijdingen in absolute aantallen zoals vastgesteld in 2012 voor de indicatorparameters en aanvullende parameters. ............................................................................ 33 Figuur 9: Normoverschrijdingspercentage voor de indicatorparameters en aanvullende parameters in 2012. ...................................................................................................................................................... 33 Figuur 10: Overschrijdingspercentage per gebouwtype voor de gezondheidsrelevante en niet gezondheidsrelevante parameters. ....................................................................................................... 38 Figuur 11: Maximale en mediane concentratie voor arseen in 2012. ................................................... 43 Figuur 12: Maximale en mediane concentratie voor bromaat in 2012. ................................................. 44 Figuur 13: Maximale en mediane concentratie voor fluoride in 2012. .................................................. 45 Figuur 14: Maximale en mediane concentratie voor nitraat in 2012. .................................................... 46 Figuur 15: Maximale en mediane concentratie van nitriet in 2012. ....................................................... 47 Figuur 16: Maximale en mediane concentratie van totaal-trihalomethanen in 2012. ........................... 48 Figuur 17: Maximale en mediane concentratie van atrazine in 2012. ................................................... 55 Figuur 18: Maximale en mediane concentratie van desethylatrazine in 2012. ..................................... 56 Figuur 19: Maximale en mediane concentratie van terbutylazine in 2012. ........................................... 57 Figuur 20: Maximale en mediane concentratie van BAM in 2012. ........................................................ 58 Figuur 21: Maximale en mediane concentratie van bentazon in 2012. ................................................. 59 Figuur 22: Maximale en mediane concentratie van totaal pesticiden in 2012. ..................................... 60 Figuur 23: Bemonsterde leveringsgebieden in de periode 2009-2012. ................................................ 62 Figuur 24: Overzicht van de leveringsgebieden in West-Vlaanderen. .................................................. 69 Figuur 25: Overzicht van de leveringsgebieden in Oost-Vlaanderen. ................................................... 76 Figuur 26: Overzicht van de leveringsgebieden in Vlaams-Brabant. .................................................... 83 Figuur 27: Overzicht van de leveringsgebieden in Limburg. ................................................................. 93 Figuur 28: Overzicht van de leveringsgebieden in Antwerpen. ........................................................... 100

6 â€˘ Lijst van tabellen

Kwaliteit van het drinkwater 2012

TABELLEN Tabel 1: Overzicht van de kwaliteitseisen voor drinkwater uitgedrukt in normwaarde volgens het drinkwaterbesluit opgedeeld in A. Microbiologische parameters, B. Chemische parameters, C. Indicatorparameters en D. Aanvullende parameters ............................................................................. 11 Tabel 2: Parameters te analyseren bij een bewakingscontrole............................................................. 17 Tabel 3: Minimumfrequentie van monsterneming van water afhankelijk van de dagelijks binnen een leveringsgebied gedistribueerde of geproduceerde hoeveelheid (mÂł) .................................................. 18 Tabel 4: Minimumfrequentie van monsterneming en analyse van water bestemd voor menselijke consumptie, dat geleverd wordt in publieke gebouwen. ....................................................................... 19 Tabel 5: Interpretatie resultaten herbemonstering in functie en verantwoordelijk voor het nemen van herstelmaatregelen. ............................................................................................................................... 20 Tabel 6: Gemeten parameters en hun specificaties volgens het Drinkwaterbesluit. ............................ 23 Tabel 7: Overzicht van de resultaten van de microbiologische en chemische parameters van het controleprogramma 2012. ..................................................................................................................... 27 Tabel 8: Analyse van de oorzaken van de vastgestelde normoverschrijdingen van de microbiologische en chemische parameters in 2012 aan de kraan ter uitvoering van het wettelijk verplichte controleprogramma. .............................................................................................................................. 30 Tabel 9: Oorzaakanalyse van de vastgestelde normoverschrijdingen van de microbiologische en chemische parameters waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt. ............................................. 31 Tabel 10: Overzicht van de resultaten van de indicatorparameters en aanvullende parameters van het controleprogramma 2012. ..................................................................................................................... 32 Tabel 11: Analyse van de oorzaken van de vastgestelde normoverschrijdingen voor indicator en aanvullende parameters in 2012 aan de kraan ter uitvoering van het wettelijk verplichte controleprogramma. .............................................................................................................................. 34 Tabel 12: Oorzaakanalyse van de vastgestelde normoverschrijdingen van de indicator en aanvullende parameters waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt. ............................................................... 35 Tabel 13: Opsplitsing van de normoverschrijdingen per staalnamelocatie. .......................................... 36 Tabel 14: Oorzaakanalyse voor de gezondheidsrelevante parameters. ............................................... 38 Tabel 15: Overzichtstabel van de kwaliteit van het drinkwater voor de microbiĂŤle en chemische parameters op basis van de resultaten van de operationele monitoring. ............................................. 41 Tabel 16: Kwaliteitsverdeling van de leveringsgebieden op basis van de vastgestelde maximale en mediane waarde per individueel leveringsgebied voor arseen, fluoride, nitraat, nitriet en totaal trihalomethanen. .................................................................................................................................... 42 Tabel 17: Overzichtstabel van de kwaliteit van het drinkwater voor de indicatorparameters en aanvullende parameters op basis van de resultaten van de operationele monitoring. ......................... 51 Tabel 18: Kwaliteitsverdeling voor de indicator en aanvullende parameters in 2012 van de leveringsgebieden op basis van de vastgestelde maximale en mediane waarde per individueel leveringsgebied. .................................................................................................................................... 50 Tabel 19: Overzichtstabel van de kwaliteit van het drinkwater voor de individuele pesticiden en de metabolieten op basis van de resultaten van de operationele monitoring. ........................................... 53 Tabel 20: Kwaliteitsverdeling van de leveringsgebieden op basis van de vastgestelde maximale en mediane waarde per individueel leveringsgebied voor desethylatrazine, atrazine, terbutylazine, BAM, bentazon en totaal pesticiden. ............................................................................................................... 54 Tabel 21: Verdeling van de leveringsgebieden in functie van de afstand van de normwaarde voor de microbiologische en chemische parameters op basis van de mediaan. ............................................... 61 Tabel 22: Toetsing van de resultaten van VITO aan de normwaarde uit het Drinkwaterbesluit. .......... 63 Tabel 23: Toetsing van de drinkwaterkwaliteit per leveringsgebied. ..................................................... 65

Lijst van figuren â€˘ 7

Kwaliteit van het drinkwater 2012

1 Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader 1.1 Begrip ‘water bestemd voor menselijke consumptie’ Het decreet van 24 mei 2002 betreffende water bestemd voor menselijke aanwending definieert in navolging van de Europese richtlijn (zie verder deel Drinkwaterreglementering) het begrip ‘water bestemd voor menselijke consumptie’. De definitie is als volgt: Water bestemd voor menselijke consumptie: al het water dat onbehandeld of na behandeling bestemd is voor drinken, koken, voedselbereiding, vaat of persoonlijke hygiëne, ongeacht de herkomst en ongeacht of het water wordt geleverd via een waterdistributienetwerk of via een private waterwinning, uit een tankschip of tankauto, of in flessen of verpakkingen, met uitzondering van: - natuurlijk mineraalwater dat als zodanig erkend is krachtens het koninklijk besluit van 8 februari 1999 betreffende natuurlijk mineraalwater en bronwater; - water dat een geneesmiddel is. In de omgang wordt de term drinkwater gehanteerd en spreekt men van watermaatschappijen. In dit rapport wordt omwille van de eenduidigheid dan ook vooral de term drinkwater gebruikt.

1.2 Overzicht van bestaande wetgeving De Richtlijn 98/83/EG van de Raad voor Europa van 3 november 1998 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water werd in Vlaanderen omgezet in een decreet en verschillende uitvoeringsbesluiten. Korte benaming drinkwaterdecreet

decreet van 24 mei 2002 betreffende water bestemd voor menselijke aanwending

drinkwaterbesluit

besluit van de Vlaamse regering van 13 december 2002 houdende reglementering inzake de kwaliteit en levering van water, bestemd voor menselijke consumptie

toezichtbesluit

besluit van de Vlaamse Regering tot uitvoering van diverse bepalingen van het decreet van 24 mei 2002 betreffende water bestemd voor menselijke aanwending, en tot wijziging van het besluit van de Vlaamse regering van 13 december 2002 houdende reglementering inzake de kwaliteit en levering van water bestemd voor menselijke consumptie

1.3 Bevoegdheden In België hebben de gemeenten, de gewesten en de Belgische staat bevoegdheden over de organisatie van de drinkwatervoorziening. Sinds de staatshervorming van 1980 beperkt de rol van de federale overheid in de drinkwatervoorziening zich tot een aantal economische aangelegenheden zoals de prijzencontrole, de productnormering en de controle op radioactiviteit. De gemeenten hebben als taak de drinkwatervoorziening op hun grondgebied te organiseren. Zij kunnen autonoom beslissen over de manier waarop zij dit doen. Dit kan zijn in de vorm van eigen

Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader • 9

Kwaliteit van het drinkwater 2012

gemeentelijke diensten of via een gemeentelijk bedrijf, via concessies of door toe te treden tot een intercommunale. Het Vlaamse Gewest coördineert de regulerende taken en bepaalt het kader waarbinnen de drinkwatervoorziening moet gebeuren zonder zich te mengen in de wijze waarop. Het beperkt zich hoofdzakelijk tot het uitvaardigen van een reglementering met het oog op de bescherming van de volksgezondheid enerzijds en met betrekking tot de minimale sociale en andere verplichtingen van de openbare waterleveranciers anderzijds. De afdeling Operationeel Waterbeheer van de Vlaamse Milieumaatschappij en de afdeling Toezicht Volksgezondheid van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid zijn vanuit de overheid belast met de bewaking en controle van de drinkwaterkwaliteit. Het afdelingshoofd van de afdeling bevoegd voor het operationeel waterbeheer van de Vlaamse Milieumaatschappij is toezichthoudende ambtenaar Leefmilieu. Daarnaast is ook een toezichthoudende ambtenaar Volksgezondheid aangeduid. Dit zijn de toezichthoudende ambtenaren.

1.4 Kwaliteitseisen drinkwater, het begrip drinkwaternorm en afwijkingen Drinkwater dat geleverd wordt door de exploitant moet te allen tijde vrij zijn van ziekteverwekkende kiemen, gezond en schoon zijn. Het moet minimaal voldoen aan de Vlaamse vastgelegde kwaliteitseisen. Deze kwaliteitseisen worden in Vlaanderen uitgedrukt in normen voor een groot aantal parameters. Ze zijn vastgesteld in het besluit van de Vlaamse regering van 13 december 2002 houdende reglementeringen inzake de kwaliteit en levering van water bestemd voor menselijke consumptie, verder het drinkwaterbesluit genoemd. De kwaliteitsnormen zijn gestipuleerd in de bijlage I: parameters en parameterwaarden. Het drinkwater dient minstens te voldoen aan de microbiologische parameters uit tabel 1A en de chemische parameters uit tabel 1B. Hoewel volgens de letter van de wet er niet aan moet worden voldaan, werden eveneens een aantal indicatorparameters (tabel 1C) en aanvullende parameters (tabel 1D) vastgesteld die meegenomen worden bij de evaluatie van de drinkwaterkwaliteit. Deze parameters vervolledigen de informatie voor de verbruiker over de belangrijkste karakteristieken van het water, bestemd voor menselijke consumptie, dat aan hem geleverd wordt. De aanvullende parameters moeten slechts gemeten worden na een wijziging door de waterleverancier van de oorsprong of de onderlinge verhoudingen ervan in het geleverde water. De in tabel 1 vermelde drinkwaternormen zijn in hoofdzaak gebaseerd op de richtlijnen voor drinkwaterkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie. Deze normen worden afgeleid van richtwaarden. De richtwaarde geeft de concentratie weer die niet resulteert in gezondheidsrisico’s bij een levenslange blootstelling. Bij het bepalen van de richtwaarde worden een aantal onzekerheden in rekening gebracht afhankelijk van de aard en de zekerheid van onderbouwende informatie. Gelet op de wijze waarop normen voor drinkwater worden opgesteld, kan worden gesteld dat een overschrijding van de norm niet automatisch impliceert dat hieraan gezondheidsrisico’s verbonden zijn. Alles is afhankelijk van de mate waarin de norm wordt overschreden en van de duur van de blootstelling. Met betrekking tot de interpretatie van de resultaten van de uitgevoerde controleprogramma’s is het dus van groot belang te benadrukken dat bij een overschrijding van de norm voor een bepaalde parameter het betreffende drinkwater daarom niet steeds als ondrinkbaar dient te worden beschouwd. In dit opzicht voorziet de huidige drinkwaterreglementering dan ook dat de waterleverancier voor een bepaalde periode een normafwijking kan aanvragen. Indien de aangevraagde afwijking van de norm geen gevaar kan opleveren voor de volksgezondheid kan de minister voor een periode van maximum 3 jaar een afwijking toestaan. Dergelijke afwijkingen worden in essentie verleend om de

10 • Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader

Kwaliteit van het drinkwater 2012

waterleverancier in staat te stellen de nodige herstelmaatregelen te treffen. In uitzonderlijke gevallen kan deze afwijking voor een tweede en derde maal worden verlengd met telkens drie jaar. Tabel 1: Overzicht van de kwaliteitseisen voor drinkwater uitgedrukt in normwaarde volgens het drinkwaterbesluit opgedeeld in A. Microbiologische parameters, B. Chemische parameters, C. Indicatorparameters en D. Aanvullende parameters A: Microbiologische parameters Parameter Escherichia coli (E. coli) Enterokokken B: Chemische parameters Parameter Acrylamide Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Epichloorhydrine Fluoride Lood Kwik Nikkel Nitraat Nitriet Pesticiden Totaal pesticiden Totaal polycyclische aromatische 1 koolwaterstoffen Seleen Tetrachlooretheen en trichlooretheen 2 Totaal trihalomethanen Broomdichloormethaan Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Vinylchloride C: Indicatorparameters Parameter Aluminium Ammonium Chloride Clostridium perfringens (met inbegrip van sporen) Kleur

Parameterwaarde 0 0

Eenheid aantal/100 ml aantal/100 ml

Parameterwaarde 0,10 5,0 10 1,0 0,01 1,0 10 5 50 2,0 50 3,0 0,10 1,5 25 1,0 20 50 0,10 0,10 0,50

Eenheid µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l

0,10

µg/l

10 10 100 60 20 500 20 0,50

µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

Parameterwaarde 200 0,50 250

Eenheid µg/l mg/l mg/l

Aantal/100 ml

Aanvaardbaar voor de verbruikers en

1 Totaal polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) is de som van de volgende 4 PAK’s: benzo(b)fluorantheen, benzo(k)fluorantheen, benzo(ghi)peryleen en indeno(1.2.3-cd)pyreen. 2 Totaal trihalomethanen is de som van de volgende 4 trihalomethanen: chloroform, bromoform, dibroomchloormethaan en broomdichloormethaan.

Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader • 11

Kwaliteit van het drinkwater 2012

geen abnormale verandering Geleidingsvermogen voor elektriciteit Waterstofionenconcentratie IJzer Mangaan Geur Oxideerbaarheid Sulfaat Natrium Smaak Telling kolonies bij 22 °C Colibacteriën Organische koolstof totaal (TOC) Troebelingsgraad Vrije chloorresten Temperatuur

2100 en geen abnormale verandering µS/cm bij 20 °C > 6,5 en < 9,2 200 50 Aanvaardbaar voor de verbruikers en geen abnormale verandering 5,0 250 200 Aanvaardbaar voor de verbruikers en geen abnormale verandering Geen abnormale verandering 0 Geen abnormale verandering Aanvaardbaar voor de verbruikers en geen abnormale verandering 250 25

D: Aanvullende parameters Parameter Calcium Magnesium Fosfor Kalium Totale hardheid Zink

1.5 Bewaking van de verantwoordelijkheid

Parameterwaarde 270 50

67,5 5000

drinkwaterkwaliteit:

pH-eenheden µg/l µg/l

mg/l O 2 mg/l mg/l

Aantal/100 ml

µg/l °C

Eenheid mg/l mg/l µg/l mg/l Franse graden µg/l

een

gedeelde

In Vlaanderen moet het drinkwater aan de kwaliteitseisen voldoen op het punt waar het water ter beschikking komt van de klant. De monstername gebeurt in de regel ter hoogte van de keukenkraan. De watermaatschappij is verantwoordelijk voor het distributienetwerk tot aan de watermeter. Het functioneren van de binneninstallatie is de verantwoordelijkheid van de eigenaar van een gebouw of woning. Als het water niet voldoet aan de kwaliteitseisen uit tabel 1, moet de waterleverancier onmiddellijk de oorzaak hiervan onderzoeken. Hij neemt vervolgens de nodige herstelmaatregelen om de kwaliteit van het water weer op peil te brengen. Er wordt onder meer gelet op de mate waarin de parameterwaarde in kwestie is overschreden en op het mogelijke gevaar voor de volksgezondheid. De waterleverancier informeert de afdeling Operationeel Waterbeheer en de gezondheidsinspectie onmiddellijk van zijn vaststellingen en houdt de toezichthouders regelmatig op de hoogte van de evolutie van de situatie, de onderzoeken en de genomen maatregelen. In geval van een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid, ongeacht of al dan niet aan de kwaliteitseisen wordt voldaan, onderbreekt de waterleverancier de levering van water bestemd voor menselijke consumptie, beperkt hij het gebruik ervan of neemt hij andere maatregelen om de volksgezondheid te beschermen. De abonnees en de verbruikers moeten onmiddellijk geïnformeerd worden over de situatie en advies te krijgen.

12 • Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader

Kwaliteit van het drinkwater 2012

De afdeling Operationeel Waterbeheer en de gezondheidsinspectie hebben samen richtsnoeren voor de informatieoverdracht en crisiscommunicatie opgesteld om de waterleverancier bij de vervulling van zijn verplichtingen te ondersteunen (zie 2.5. Richtsnoeren crisiscommunicatie). Indien in een woning van particulieren wordt vastgesteld dat niet aan de kwaliteitseisen is voldaan, en dit waarschijnlijk te wijten is aan het huishoudelijke leidingnet of het onderhoud ervan, dan zorgt de waterleverancier ervoor dat maatregelen worden genomen zoals het adviseren van eigenaars of abonnees over mogelijke herstelmaatregelen die zij kunnen nemen en raad geven over het verbeteren van het huishoudelijke leidingnet. Indien de waterleverancier of controleambtenaar in een publiek gebouw vaststelt dat het water, bestemd voor menselijke consumptie, niet voldoet aan de kwaliteitseisen, licht hij de abonnee, de afdeling Operationeel Waterbeheer en de gezondheidsinspectie in en adviseert hen over mogelijke herstelmaatregelen. De waterleveranciers hebben een informatie- en rapportageverplichting. Elke verbruiker krijgt van de waterleverancier op eenvoudig verzoek passende en recente informatie over de kwaliteit en levering van het water bestemd voor menselijke consumptie in zijn leveringsgebied.

Drinkwatervoorziening in Vlaanderen: algemeen kader â€˘ 13

Kwaliteit van het drinkwater 2012

2 Controle van de kwaliteit 2.1 Inleiding De huidige controle op de drinkwaterkwaliteit gaat uit van een steekproefsgewijze staalname aan de kraan bij particulieren en in publieke gebouwen door de watermaatschappijen, en dat per leveringsgebied (meer hierover in 2.2. Controleprogramma). Daarnaast nemen de watermaatschappijen ook stalen in het distributienet (meer hierover in 2.3. Operationele monitoring). De resultaten van deze uitgevoerde analyses per leveringsgebied worden jaarlijks gerapporteerd aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) die de resultaten evalueert en interpreteert (zie 3. Kwaliteit aan de kraan, en 4. Kwaliteit in het net). Via de door een erkend labo genomen waterstalen op dezelfde plaats als waar de watermaatschappijen het staal namen, kunnen de door de watermaatschappijen aangeleverde resultaten gevalideerd worden (meer hierover in Validatieprogramma 2.4. en 5. Validatieprogramma). Normoverschrijdingen zowel in de waterstalen genomen voor het controleprogramma als bij de operationele monitoring moeten gemeld worden volgens een geëigende procedure (meer hierover in 2.5. Normoverschrijdingen melden).

2.2 Controleprogramma 2.2.1

Situering

De watermaatschappijen zijn zelf verantwoordelijk om de minimumcontrole vastgelegd in het drinkwaterbesluit uit te voeren. Jaarlijks vóór 1 april rapporteren de watermaatschappijen aan de afdeling Operationeel Waterbeheer de volledige resultaten van de waterstalen die in het voorafgaande kalenderjaar werden genomen. Het opstellen en laten goedkeuren van een controleprogramma, is de eerste stap. Dit controleprogramma deelt de waterleverancier uiterlijk vóór 1 september van elk jaar, voor akkoord of aanmerkingen, mee aan de afdeling Operationeel Waterbeheer. De tijdslijn op pagina 15 verduidelijkt wanneer en wat gerapporteerd moet worden. Volgende aspecten zijn van belang in dit controleprogramma: - het leveringsgebied; - de begrip bewaking en audit; - de bemonsteringsfrequentie; - de locatiekeuze. Deze verschillende aspecten worden verder in dit hoofdstuk besproken.

14 • Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tijdslijn uitgewerkt voor het jaar 2012 Jaar x-1 September 2011

Jaar x 2012

Jaar x+1 Vóór 1 april 2013

Jaar x+1 Zomer en najaar 2013

DWM Indienen controleprogramma

DWM Nemen van de stalen en analyse

DWM Rapporteren van de resultaten

VMM Verwerken van de resultaten tot het rapport Kwaliteit van het water aan de kraan - 2012

Normoverschrijdingen melden VMM Goedkeuren van controleprogramma

2.2.2

VMM Adviseren en opvolgen van normoverschrijdingen

Afbakening van leveringsgebieden

De controle van de drinkwaterkwaliteit wordt georganiseerd per leveringsgebied. Een leveringsgebied is een geografisch afgebakend gebied waarbinnen het water bestemd voor menselijke consumptie afkomstig is uit één of enkele bronnen waarbinnen het water kan worden geacht van vrijwel uniforme kwaliteit te zijn. Deze uniforme kwaliteit kan echter variëren in functie van de tijd. Binnen een leveringsgebied kunnen verschillende afzonderlijke waterbevoorradingsinstallaties (waterproductiecentra, waterreservoirs, toeleveringspunten,..) aanwezig zijn op voorwaarde dat de kwaliteit van het uit de verschillende afzonderlijke waterbevoorradingsinstallaties gedistribueerde water vrijwel uniform is. In 2012 werden in Vlaanderen zo’n 89 verschillende leveringsgebieden afgebakend. Deze leveringsgebieden, weergegeven op figuur 1, vormen de basiseenheid waarop de evaluatie van de drinkwaterkwaliteit in dit rapport is gebaseerd. In bijlage 1 worden de leveringsgebieden per provincie meer in detail gesitueerd.

Controle van de kwaliteit • 15

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Figuur 1: Overzicht van de verschillende leveringsgebieden in Vlaanderen - situatie 2012. (DW = De Watergroep)

16 â€˘ Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

2.2.3

Begrip bewaking en audit

2.2.3.1 Bewaking De bewaking heeft tot doel regelmatig te informeren over de organoleptische (geur, smaak, ...) en microbiologische kwaliteit van het water bestemd voor menselijke consumptie, en informatie te geven over de doeltreffendheid van de drinkwaterbehandeling zoals desinfectie, als dit toegepast wordt om uit te maken of het water bestemd voor menselijke consumptie al dan niet in overeenstemming is met de parameterwaarden. De parameters uit tabel 2 behoren tot het pakket dat geanalyseerd wordt bij een bewaking. Voor een aantal parameters gelden uitzonderingsbepalingen. Deze parameters moeten enkel in een bewakingsfrequentie worden gemeten in bepaalde omstandigheden. In de praktijk worden deze parameters vaak systematisch meegenomen bij het uitvoeren van het controleprogramma. Tabel 2: Parameters te analyseren bij een bewakingscontrole Parameter Kleur Troebelingsgraad Geur Smaak Geleidingsvermogen voor elektriciteit Waterstofionenconcentratie Ammonium Nitraat Nitriet Escherichia coli Enterococcen Colibacteriën Telling kolonies bij 22 °C Aluminium - opmerking 1 en 5 IJzer - opmerking 1 en 5 Clostridium perfringens (met inbegrip van sporen) - opmerking 2 en 5 Vrije chloorresten - opmerking 3 en 5 Andere pertinente parameters Opmerking 1: alleen nodig indien als vlokmiddel gebruikt. Opmerking 2: alleen nodig als het water afkomstig is van of beïnvloed wordt door oppervlaktewater. Opmerking 3: alleen nodig als een behandeling met chloorgas of hypochloriet wordt toegepast. Opmerking 5: voor alle andere gevallen staan de parameters in de auditlijst.

2.2.3.2 Audit De audit heeft tot doel informatie te geven die nodig is om uit te maken of alle parameterwaarden van het drinkwaterbesluit al dan niet worden nageleefd. Alle parameters die vastgesteld worden volgens artikel 2 van het drinkwaterbesluit (zie Tabel 1) moeten aan een audit worden onderworpen, tenzij dat de waterleverancier kan vaststellen dat gedurende een door hem te bepalen periode een parameter naar alle waarschijnlijkheid niet in bepaald water voorkomt in concentraties die kunnen leiden tot het risico dat de parameterwaarde in kwestie wordt overschreden. Het niet opnemen van een parameter in de audit moet worden gemotiveerd met recente resultaten in het voorstel van controleprogramma.

Controle van de kwaliteit • 17

Kwaliteit van het drinkwater 2012

2.2.4

Bemonsteringsfrequentie en locatiekeuze binnen het leveringsgebied

Het aantal monsternameplaatsen binnen een leveringsgebied wordt bepaald aan de hand van het gemeten volume water geleverd voor menselijke consumptie of op basis van het bevolkingsaantal in het leveringsgebied waarbij het hoofdelijke gebruik op 200 liter per inwoner per dag genomen wordt. Bij de keuze van de bemonsteringsplaatsen wordt ook rekening gehouden met de verplichting om de monsters zodanig te nemen dat ze representatief zijn voor het water dat gedurende een jaar in het leveringsgebied geconsumeerd wordt. Voor de openbare gebouwen van categorie 1, zijnde minstens de scholen, rusthuizen, kinderdagverblijven en ziekenhuizen in het leveringsgebied, moet het controleprogramma de volledige lijst geven van de in aanmerking komende gebouwen. Hiervan wordt jaarlijks een derde bemonsterd via een bewakingsprocedure zodat na drie jaar al deze gebouwen bemonsterd werden. Een audit is verplicht om de zes jaar. In publieke gebouwen van categorie 2, zijnde alle andere openbare gebouwen waar water bestemd voor menselijke consumptie aan het publiek wordt geleverd, is het aantal te bemonsteren plaatsen gelijk aan 20% van het aantal die volgens Tabel 3 moeten worden uitgevoerd. Jaarlijks worden hiervoor andere bemonsteringsplaatsen gekozen. Tabel 3: Minimumfrequentie van monsterneming van water afhankelijk van de dagelijks binnen een leveringsgebied gedistribueerde of geproduceerde hoeveelheid (m³) Dagelijks binnen een Bewaking: aantal Audit: aantal leveringsgebied gedistribueerde of monsternemingen per jaar monsternemingen per jaar geproduceerde (opmerking 1) (opmerkingen 2 en 3) (opmerkingen 2 en 3) 3 hoeveelheid m 5 1 ≤ 100 11 1 > 100 en ≤ 1000 22 2 > 1000 en ≤ 3300 33 3 > 3300 en ≤ 6600 44 4 > 6600 en ≤ 9900 67 5 > 9900 en ≤ 20.000 102 6 > 20.000 en ≤ 30.000 125 7 > 30.000 en ≤ 40.000 160 8 > 40.000 en ≤ 50.000 195 9 > 50.000 en ≤ 60.000 218 10 > 60.000 en ≤ 70.000 253 11 > 70.000 en ≤ 80.000 276 12 > 80.000 en ≤ 90.000 311 13 > 90.000 en ≤ 100.000 4 10 3 + 75 voor elke 25.000 + 1 voor elke 25.000 m /dag > 100.000 3 en fractie daarvan van de m /dag en fractie daarvan van de totale hoeveelheid totale hoeveelheid Opmerking 1: de hoeveelheden zijn gemiddelden die worden berekend per kalenderjaar. De waterleverancier mag zich bij het vaststellen van de minimumfrequentie baseren op het aantal inwoners in een leveringsgebied in plaats van op de hoeveelheid water, uitgaande van een waterverbruik van 200 l/dag/hoofd van de bevolking. Het controleprogramma wordt vastgesteld op basis van de meest recente beschikbare gegevens. Opmerking 2: de waterleverancier mag voor de verschillende parameters in tabel 1 het aantal monsters verlagen als : a) de waarden van de resultaten van de in een periode van ten minste twee opeenvolgende jaren genomen monsters constant zijn en significant beter dan de in bijlage I genoemde grenswaarden, en b) het aannemelijk is dat geen enkele factor aanwezig is waardoor de kwaliteit van het water achteruit zou kunnen gaan. De laagste frequentie mag niet minder zijn dan 50 % van het in de tabel vermelde aantal monsters, maar moet minstens 1 maal per jaar bedragen. Opmerking 3: voor zover mogelijk moet het aantal monsters gelijkelijk over plaats en tijd worden verdeeld.

18 • Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 4: Minimumfrequentie van monsterneming en analyse van water bestemd voor menselijke consumptie, dat geleverd wordt in publieke gebouwen. Publiek gebouw Bewaking Audit Categorie 1 Driejaarlijks Zesjaarlijks Andere categorieën 20% van het aantal monsterplaatsen ter hoogte van privé aansluitingen Het monster wordt genomen op de plaats waar het water voor menselijke consumptie wordt gebruikt, dit is doorgaans de keukenkraan. Tenzij de analysemethode een andere monsterneming oplegt, wordt het eerste monster onmiddellijk genomen aan een laag debiet (debiet waarmee een glas gevuld wordt).

2.2.5

Toetsing aan de norm: uitgangsprincipes en interpretatie

2.2.5.1 Normoverschrijdingen en normoverschrijdingspercentage Het drinkwater dat in Vlaanderen wordt gedistribueerd, moet voldoen aan de wettelijk opgelegde kwaliteitseisen op het punt waar het door de abonnee gebruikt wordt. De hoofddoelstelling van de jaarlijks uit te voeren controleprogramma’s is dan ook na te gaan of aan deze vereiste wordt voldaan. De toetsing aan de norm vormt dan ook het hoofdcriterium voor de beoordeling van de kwaliteit van het drinkwater. Bij de normtoetsing worden de vastgestelde waarden voor de individuele parameters getoetst aan hun respectievelijke norm. Voor de verschillende parameters krijgt men zo een idee van het aantal normoverschrijdingen. Gelet op het feit dat de controle van de drinkwaterkwaliteit georiënteerd is op de leveringsgebieden, is een evaluatie van het aantal leveringsgebieden met normoverschrijdingen aangewezen. Op deze wijze krijgt men een indicatie van de spreiding van de vastgestelde normoverschrijdingen over de verschillende leveringsgebieden in Vlaanderen. Naast een evaluatie van de parameters waar een normoverschrijding is vastgesteld, is het, gelet op de opsplitsing tussen bewakingscontroles enerzijds en auditcontroles anderzijds, ook interessant om na te gaan welke van de gerapporteerde parameters in verhouding tot het aantal voor de betreffende parameter uitgevoerde analyses het meeste voorkomt. Dit geeft informatie over het normconformiteitspercentage / normoverschrijdingspercentage voor een bepaalde parameter.

2.2.5.2 Microbiologische en chemische parameters versus indicatorparameters Bij de interpretatie van de resultaten van deze normtoetsing is het van belang een onderscheid te maken tussen enerzijds de microbiologische en chemische parameters (tabel 1A en B) waaraan het drinkwater in regel moet voldoen en anderzijds de indicator en aanvullende parameters (tabel 1C en D). Hoewel normoverschrijdingen moeten worden vermeden, willen we benadrukken dat een overschrijding van de norm niet automatisch inhoudt dat dat drinkwater steeds ondrinkbaar moet worden verklaard. Het ondrinkbaar verklaren van water gebeurt na een analyse en evaluatie van de mogelijke risico’s voor de volksgezondheid. De mate waarin de norm werd overschreden en de duur van de vastgestelde normoverschrijding zijn hierbij belangrijke factoren. Voor een aantal indicatorparameters zoals geur, smaak, troebelheid, enz., zijn geen normen gespecificeerd. Het drinkwaterbesluit stelt voor deze parameters dat ze “aanvaardbaar dienen te zijn voor de gebruiker” en/of “er geen abnormale verandering mag optreden”. Voor deze parameters is een uniforme normtoetsing op niveau Vlaanderen niet mogelijk. Ze worden in deze analyse niet in rekening gebracht.

Controle van de kwaliteit • 19

Kwaliteit van het drinkwater 2012

2.2.6

Oorzaak van de normoverschrijding, de interpretatie van de herbemonstering

De waterleverancier moet de oorzaak van de vastgestelde normoverschrijdingen onmiddellijk onderzoeken. In de praktijk gebeurt dit door een herbemonstering, het nemen van een waterstaal op dezelfde locatie. Deze herbemonstering moet zo spoedig mogelijk na de eerste vaststelling worden uitgevoerd. Het resultaat van de herbemonstering zal bepalend zijn voor enerzijds de noodzaak tot het nemen van herstelmaatregelen en anderzijds aangeven wie verantwoordelijk is om deze herstelmaatregelen door te voeren. Voor een overschrijding van een chemische parameter (inclusief de indicatorparameters) wordt de “tweemonsterprocedure” toegepast (figuur 2). Dit betekent een (1) herbemonstering op het oorspronkelijke controlepunt meestal de keukenkraan; (2) bemonstering op het punt waar het water geleverd wordt door de waterleverancier. Dit laatste staal wordt meestal genomen aan de leegloopkraan ter hoogte van de watermeter.

1°

 staalname aan de (keuken)kraan

 hername aan de (keuken)kraan &  staalname aan de watermeter Figuur 2: Schematische weergave van de "tweemonsterprocedure" voor de herbemonstering bij het vaststellen van een normoverschrijding aan de kraan. 2°

Voor een overschrijding van de bacteriële parameters (inclusief de indicatorparameters) wordt een “viermonsterprocedure” toegepast (figuur 3 pagina 23)). Dit impliceert een (1) herneming op het oorspronkelijke controlepunt;, (2) bemonstering op het leveringspunt (watermeter); (3) bemonstering op een adres stroomopwaarts; (4) bemonstering op een adres stroomafwaarts. Bij de interpretatie van de uitgevoerde herbemonsteringsprocedures gelden de uitgangsprincipes zoals weergegeven in tabel 5. Tabel 5: Interpretatie resultaten herbemonstering in functie en verantwoordelijk voor het nemen van herstelmaatregelen. Herbemonstering Oorzaak Afnamepunt (kraan)

Leveringspunt (watermeter)

niet conform

waterleverancier

niet conform conform

conform conform

abonnee onbekend

20 • Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

1°

 staalname aan de (keuken)kraan

2°

 hername aan de (keuken)kraan &  staalname aan de watermeter

 staalname  staalname stroomafwaarts stroomopwaarts Figuur 3: Schematische weergave van de "viermonsterprocedure" voor de herbemonstering bij het vaststellen van een normoverschrijding aan de kraan.

2.3 Operationele monitoring 2.3.1

Doel van operationele monitoring

Het controleprogramma voorziet conform de Europese verplichting in een staalname aan de kraan. Dat controleprogramma geeft niet altijd een representatief beeld van het door de drinkwatermaatschappij geleverde water. De waarde van verschillende parameters wordt immers vaak beïnvloed door de staat van de binneninstallatie. Voorbeelden daarvan zijn de aanwezigheid van loden leidingen in oudere gebouwen en de aanwezigheid van een waterontharder. De meeste watermaatschappijen voeren niet alleen de wettelijk verplichte minimumcontrole van het controleprogramma uit, maar ook frequente controles op het afgewerkte drinkwater. Die controles gebeuren in het waterproductiecentrum, watertorens en hoofdleidingen. De afdeling Operationeel Waterbeheer van de VMM vraagt jaarlijks de resultaten van deze operationele monitoring op. De resultaten van die analyses worden niet beïnvloed door de binneninstallatie en geven - in tegenstelling tot de resultaten van het controleprogramma - een meer representatief beeld van de kwaliteit van het drinkwater in de verschillende leveringsgebieden. In 2012 zijn de resultaten van de operationele monitoring van 89 leveringsgebieden (meer over de leveringsgebieden in 2.2.2 pagina 15) gerapporteerd.

2.3.2

Toetsing

Een eerste analyse van die gegevens heeft als doel eventuele normoverschrijdingen te onderzoeken en te interpreteren. Drinkwaterwatermaatschappijen zijn wettelijk verplicht om onmiddellijk elke normoverschrijding die ze vaststellen, te onderzoeken. Een herbemonstering hoort daar altijd bij en is cruciaal. Het resultaat van de herbemonstering is bepalend voor het verdere gevolg dat een drinkwatermaatschappij zal geven, welke acties ze zal ondernemen.

Controle van de kwaliteit • 21

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Naast een overzicht van de vastgestelde normoverschrijdingen, is voor elk van de verschillende te onderscheiden leveringsgebieden per individuele parameter de minimale, de maximale, de gemiddelde en de mediane waarde bepaald. Figuur 4 geeft uitleg bij de invulling van die begrippen. Een overzichtstabel, gegenereerd op basis van de waarden van de individuele leveringsgebieden, geeft een beeld van de kwaliteit van het door het openbare waterdistributienetwerk verdeelde drinkwater. PER LEVERINGSGEBIED AANTAL ANALYSES norm eenheid Temperatuur

°C

8630

MINIMUM min max

MAXIMUM min max

GEMIDDELDE min max

MEDIAAN min max

2,70

16,50

12,74

12,30

Geeft de minimum–maximumspreiding voor de minima van de individuele leveringsgebieden. In dit voorbeeld: de minimaal vastgestelde temperatuur per leveringsgebied varieert van 2,70 °C tot 9,00 °C.

9,00

28,30

17,03

18,00

Geeft de minimum–maximumspreiding voor de maxima van de individuele leveringsgebieden. In dit voorbeeld: de maximale vastgestelde temperatuur per leveringsgebied varieert van 16.50 °C tot 28,30 °C. Geeft de minimum–maximumspreiding van de mediaan van de individuele leveringsgebieden. De mediaan is de middelste waarde in een reeks resultaten geordend in opklimmende volgorde.

Figuur 4: Toelichting bij de principes gebruikt voor de opmaak van de overzichtstabellen van de kwaliteit van het door het openbare waterdistributienetwerk verdeelde drinkwater.

2.4 Validatieprogramma 2.4.1

Doelstelling van het validatieprogramma

De huidige controle op de drinkwaterkwaliteit gaat uit van een steekproefsgewijze staalname aan de kraan bij particulieren en in publieke gebouwen, en dat per leveringsgebied. Jaarlijks worden de resultaten van de uitgevoerde analyses per leveringsgebied gerapporteerd aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) die de resultaten evalueert en interpreteert. Om te kunnen rapporteren over de kwaliteit van het in Vlaanderen geleverde drinkwater is het aangewezen om als overheid te beschikken over een instrument dat de aangeleverde kwaliteitsgegevens valideert. Een deel van die validatie wordt gerealiseerd door het laten uitvoeren van alle analyses door een laboratorium erkend door de Vlaamse overheid (VITO). In 2009 is gestart met het validatieprogramma drinkwaterkwaliteit. Het is niet de bedoeling de controleverplichtingen die opgelegd zijn en toevertrouwd werden aan de exploitanten van de watermaatschappijen over te nemen. Het validatieprogramma analyseert het drinkwater dat geleverd wordt en valideert de resultaten van de controleprogramma’s van de verschillende watermaatschappijen.

22 • Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

2.4.2

Uitgangspunten van het validatieprogramma

De watermaatschappijen controleren de drinkwaterkwaliteit in de verschillende leveringsgebieden door: • het verplichte controleprogramma met staalnames aan de kraan bij particulieren en in publieke gebouwen; • de operationele controle in de waterproductiecentra en in het leidingnet (watertorens, pompstations …) De jaarlijkse rapportering over de uitgevoerde operationele controle, dus niet bij de abonnee aan de kraan, geeft een beeld van de gemiddelde kwaliteit van het drinkwater dat in een leveringsgebied verdeeld wordt. De resultaten van de analyse aan de kraan bij de abonnee zijn niet altijd representatief voor het hele leveringsgebied wegens mogelijke problemen aan de binnenleidingen. In het kader van het validatieprogramma worden onaangekondigd en steekproefsgewijs in het leveringsgebied stalen genomen. De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) is het Vlaamse referentielaboratorium voor water; zij voert in opdracht van de VMM het validatieprogramma uit. Per leveringsgebied wordt één locatie geselecteerd. De stalen worden genomen in publieke gebouwen categorie 1 en bij voorkeur in scholen. De waterstalen worden op zo’n wijze genomen dat de resultaten representatief zijn voor de kwaliteit in het desbetreffende leveringsgebied. In totaal worden er 35 parameters (zie tabel 6) gemeten. Het validatieprogramma wil een antwoord geven op de volgende vragen. 1. Voldoet het geleverde water aan de wettelijke kwaliteitseisen voor de geanalyseerde parameters? (zie 5.2.1.) 2. Hoe verhouden de resultaten van de onafhankelijke controle zich tegenover de resultaten die aangeleverd worden door de watermaatschappijen? (zie 5.2.2) Beide aspecten zijn belangrijk voor het valideren van de resultaten die de watermaatschappijen jaarlijks rapporteren en die de basis vormen van de jaarlijkse verslaggeving over de drinkwaterkwaliteit. Tabel 6: Gemeten parameters en hun specificaties volgens het Drinkwaterbesluit. * Parameter Eenheid Norm ATG RG* E. coli aantal/100 ml 0 Enterococcen aantal/100 ml 0 Antimoon µg/l 5 1,25 2,5 Arseen µg/l 10 1 2 Benzeen µg/l 1 0,25 0,5 Benzo(a)pyreen µg/l 0,01 0,0025 0,005 Boor mg/l 1 0,1 0,2 Bromaat µg/l 10 2,5 5 Cadmium µg/l 5 0,5 1 Koper mg/l 2 0,2 0,4 Cyanide µg/l 50 5 10 1,2-dichloorethaan µg/l 3 0,3 0,6 Fluoride mg/l 1,5 0,15 0,3 Lood µg/l 10 1 2 Nikkel µg/l 20 2 4 Nitraat mg/l 50 5 10 Nitriet WPC mg/l 0,1 0,1 0,2 Selenium µg/l 10 1 2 Totaal tri + tretrachlooretheen µg/l 10 1 2 Broomdichloormethaan µg/l 60 6 12 Totaal trihalo-methanen µg/l 100 10 20 Aluminium µg/l 200 20 40 Ammonium mg/l 0,5 0,05 0,1 IJzer µg/l 200 20 40

Precisie 25 10 25 25 10 25 10 10 10 25 10 10 10 10 10 10 25 25 25 10 10 10

Controle van de kwaliteit • 23

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

µg/l kve/ml aantal/100 ml mg C/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

50 GAV 0 GAV 5000 0,5 20 500 20 0,1 0,5

5 5 125 5 0,025 0,125

10 10 250 10 0,05 0,25

10 25 25 25 25 25

(*) Voor duiding bij de begrippen ATG (aantoonbaarheidsgrens), RG (rapporteringsgrens) en Precisie: zie kader op pagina 24.

Gebruikte definities De aantoonbaarheidsgrens is die concentratie in het staal, waarvan men met 95% zekerheid kan stellen dat ze verschillend is van nul (of dat het gemeten signaal verschillend is van de ruis). De precisie is tweemaal de relatieve standaardafwijking, verkregen bij het uitvoeren van herhalingsmetingen op identiek materiaal onder identieke voorwaarden. Dat is binnen dezelfde meetreeks door dezelfde analist op hetzelfde meettoestel. Precisie is de mate waarin de verdere metingen of de berekeningen dezelfde resultaten zullen tonen De rapporteringsgrens is een algemene voorwaarde in de prestatiekenmerken per labo. Dat wordt minimaal genomen op tweemaal de aantoonbaarheidsgrens. De watermaatschappijen geven aan alle gemeten waarden onder de aantoonbaarheidsgrens de waarde nul. De aantoonbaarheidsgrens en de precisie worden bepaald in het Drinkwaterbesluit. De waarden zijn te interpreteren als minimale vereisten. Voor E. coli, Enterococcen, telling kolonies bij 22 °C, coliformen, TOC (totaal organische koolstof), zink en vinylchloride worden de aantoonbaarheidsgrens en de precisie niet bepaald in het besluit. Die parameters worden dan ook niet getoetst.

2.4.3

Werkwijze voor de verwerking van de gegevens

Het parameterpakket dat VITO analyseert, bevat zowel chemische parameters als microbiële parameters. Voor de chemische parameters gelden wettelijke vereisten voor de aantoonbaarheidsgrens (ATG), de rapporteringsgrens (RG) en de precisie. Gezien het belang van die prestatiekenmerken bij de interpretatie van de analyseresultaten, hanteert de VMM de volgende werkwijze bij het verwerken van de resultaten van het validatieprogramma. De werkwijze wordt schematisch weergegeven in Figuur 5. •

De drinkwaterbedrijven rapporteren jaarlijks over de kwaliteit van het drinkwater in het openbare waterdistributienetwerk en maken representatieve meetresultaten uit hun operationele monitoring over aan de VMM. De mediane en de maximale waarden van de aangeleverde gegevens worden gebruikt om de kwaliteit van het drinkwater dat in het leveringsgebied geleverd wordt, te beoordelen. Bij het valideren van die meetgegevens wordt nagegaan hoe het resultaat van de onafhankelijke controle zich verhoudt tot de maximale waarde vastgesteld in het leveringsgebied.

•

Chemische parameters Het Drinkwaterbesluit legt voor verschillende parameters minimumeisen vast voor de aantoonbaarheidsgrens en de precisie. De drinkwaterlaboratoria hanteren als rapporteringsgrens tweemaal de aantoonbaarheidsgrens. Aangezien zowel de aantoonbaarheidsgrens als de precisie afhankelijk is van de meetmethode en van de gevoeligheid van de gebruikte apparatuur, varieert de rapporteringsgrens voor de verschillende parameters en voor elk laboratorium. Door die variatie wordt in de verwerking enkel rekening gehouden met meetresultaten die boven de minimale rapporteringsgrens liggen, die vastgelegd is in het besluit. Over eventuele verschillen

24 • Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

tussen meetwaarden kleiner dan de minimale rapporteringsgrens worden geen uitspraken gedaan vanwege de beperkte relevantie ervan voor de kwaliteit van het drinkwater. Er wordt specifiek nagegaan of de waarde die VITO vaststelt, afwijkt in de positieve zin van de door de watermaatschappijen (DWM) gerapporteerde maximale waarde in het leveringsgebied. Enkel die situaties waarin VITO werkelijk hogere waarden vaststelt, zijn vanuit het toezicht op de drinkwaterkwaliteit relevant. Een waarde wordt als betekenisvolle afwijking beschouwd indien: {(waarde van VITO) - (minimum precisie)} - {(maximale waarde DMW) + (minimum precisie)} > 0 In zo’n geval zijn de meetresultaten die de watermaatschappij aanlevert, niet geheel representatief voor de kwaliteit van het in het betreffende leveringsgebied geleverde drinkwater. Als een afwijking in positieve zin vastgesteld wordt, dan wordt nagegaan of de normwaarde voor die parameter overschreden is. Andere verschillen worden als niet betekenisvol beschouwd. •

Microbiële parameters Er wordt nagegaan of de waarde die VITO vaststelt, afwijkt in de positieve zin van de door de watermaatschappijen gerapporteerde maximale waarde in het leveringsgebied.

NORM {(waarde van vito) (minimum precisie)} {(maximale waarde DMW) + (minimum precisie)} > 0

Rapporteringgr

Aantoonbaarheidsgr

Geen toetsing

Overschrijding norm

Geen betekenisvolle afwijking

Betekenisvolle afwijking

DWM

VITO

Figuur 5: Toetsingsschema validatieprogramma.

Controle van de kwaliteit • 25

Kwaliteit van het drinkwater 2012

2.5 Normoverschrijdingen melden In het geval van een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid, ongeacht of al dan niet aan de kwaliteitseisen wordt voldaan, onderbreekt de waterleverancier de levering van water, bestemd voor menselijke consumptie, beperkt hij het gebruik ervan of neemt hij andere maatregelen om de volksgezondheid te beschermen. De waterleverancier beslist welke maatregelen noodzakelijk zijn en houdt daarbij rekening met de risico's die de onderbreking van de levering of de inperking van het gebruik van water bestemd voor menselijke consumptie kunnen opleveren voor de volksgezondheid. Deze beslissing wordt onmiddellijk bezorgd aan de bevoegde entiteit Leefmilieu (d.i. de afdeling, bevoegd voor operationeel waterbeheer, van de Vlaamse Milieumaatschappij) en de bevoegde entiteit Volksgezondheid (d.i. de afdeling, bevoegd voor het toezicht op de volksgezondheid van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid) die ook te allen tijde op eigen initiatief advies kunnen verstrekken over deze maatregelen. De waterleverancier informeert de abonnees en de verbruikers onmiddellijk over de situatie en geeft hen het nodige advies. De abonnee verleent zijn medewerking aan de waterleverancier om de verbruikers te informeren. De bevoegde entiteiten Leefmilieu en Volksgezondheid stelden samen richtsnoeren op over de informatieoverdracht en crisiscommunicatie om de waterleverancier bij de invulling van bovenstaande, wettelijke verplichtingen te ondersteunen. Drie categorieën van meldingen zijn afgebakend met daaraan gekoppeld welke acties de waterleverancier moet ondernemen. Als een normoverschrijding voor een indicatorparameter wordt vastgesteld en bevestigd wordt na een hername van de uitvoering van het controleprogramma waarbij de oorzaak niet bij (de binneninstallatie van) de abonnee ligt, of van de operationele monitoring op het afgewerkte drinkwater, meldt de watermaatschappij dit via de procedure van een A-melding. Als in het kader van de uitvoering van het controleprogramma in een publiek gebouw of een levensmiddelenbedrijf een normoverschrijding wordt vastgesteld waarvan de oorzaak bij de abonnee ligt (eigen private waterwinning, binnenleidingen en –installatie, onderhoud, stilstanden, …), en/of de oorzaak bij de individuele aftakking naar het gebouw ligt, wordt deze overschrijding gemeld via een Bmelding. Dit zijn in essentie overschrijdingen voor een microbiologische of chemische parameter. Als er onrustwekkende normoverschrijdingen worden vastgesteld voor indicatorparameters worden deze eveneens gemeld (bijvoorbeeld duidelijke besmetting met coliformen, afwijkingen van de geur, smaak en kleur). Een C-melding is vereist bij een ‘potentieel ernstige bedreiging voor de volksgezondheid’: Een potentieel ernstige bedreiging voor de volksgezondheid is omschreven als een normoverschrijding voor een (of meerdere) microbiologische of chemische parameter(s) word(t)(en) vastgesteld, en/of zich een gebeurtenis voordoet waardoor er (mogelijk) niet meer kan worden voldaan aan de 3 bepalingen van artikel 2 §2 van het drinkwaterbesluit en/of wanneer zich een gebeurtenis voordoet die (mogelijk) kan leiden tot grote of langdurige kwantiteitsproblemen met potentiële impact op de volksgezondheid, en waarvan de oorzaak niet bij de abonnee ligt; en waarbij meerdere aftakkingen betrokken zijn die (mogelijk) verband houden met mekaar. Sommige gebeurtenissen kunnen potentieel een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid vormen zonder dat er hiervoor eerst een waterstaal moet worden geanalyseerd.

Artikel 2 §2 van het drinkwaterbesluit van 13 december 2002: Het water dat bestemd is voor menselijke consumptie wordt geacht gezond en schoon te zijn wanneer: 1° het geen micro-organismen, parasieten of andere stoffen bevat in hoeveelheden of concentraties die gevaar voor de gezondheid van de mens kunnen opleveren; 2° het minstens voldoet aan de in bijlage I, delen A en B, gestelde parameterwaarden; 3° het geproduceerd en gedistribueerd wordt overeenkomstig het decreet en zijn uitvoeringsbesluiten.

26 • Controle van de kwaliteit

Kwaliteit van het drinkwater 2012

3 Kwaliteit aan de kraan 3.1 Aantal analyses en conformiteit In 2012 zijn in Vlaanderen â€“ bij de abonnee aan de kraan â€“ in totaal 10.339 bewakingen en 1.751 audits uitgevoerd. Voor de meeste van de 43 in rekening gebrachte parameters zijn in 2012 voldoende analyses uitgevoerd. Voor de parameters Clostridium perfringens, ijzer, kalium en fosfor gelden uitzonderingen voor de analyseverplichtingen. Voor die parameters gebeurden dan ook beduidend minder analyses. Voor een aantal andere parameters was het aantal analyses hoger dan wettelijk verplicht. Zo is in het 4 kader van het loodactieplan de parameter lood mee opgenomen in het routinepakket van de bewaking. In 2012 bedroeg het totale conformiteitspercentage in Vlaanderen 99,78%. Dat is een niet-parameter specifieke waarde die berekend wordt op basis van het totale aantal normoverschrijdingen en het totale aantal uitgevoerde analyses.

3.2 Analyse van de normoverschrijdingen 3.2.1

Microbiologische en chemische parameters

3.2.1.1 Normoverschrijdingen Voor twee microbiologische en zeven chemische parameters zijn normoverschrijdingen aan de kraan vastgesteld. In totaal gaat het om 195 normoverschrijdingen. Tabel 7, figuur 6 en figuur 7 geven een overzicht van de vastgestelde normoverschrijdingen in absolute aantallen. De meeste normoverschrijdingen zijn vastgesteld voor lood, gevolgd door nikkel, Enterococcen, nitriet en E. coli. Op basis van het aantal uitgevoerde analyses is een parameter specifiek normoverschrijdingspercentage berekend. Dat percentage ligt tussen maximaal 0,64% voor lood en 0,01% voor koper. Het conformiteitspercentage ligt dus voor alle parameters boven 99,36%. Tabel 7: Overzicht van de resultaten van de microbiologische en chemische parameters van het controleprogramma 2012. Aantal Aantal Aantal Conformiteitsleveringsgebieden met Parameter analyses normoverschrijdingen percentage normoverschrijdingen Microbiologische parameters 99,81 E. coli 16 12.083 23 99,78 Enterococcen 15 12.083 26 Chemische parameters Antimoon 0 9.025 0 100,00 Arseen 0 9.026 0 100,00 Benzeen 0 1.749 0 100,00 99,88 Benzo(a)pyreen 2 1.733 2

Goedgekeurd door de Vlaamse Regering op vrijdag 4 februari 2011. Het loodactieplan somt 11 belangrijke en haalbare acties op die zowel zorgen voor een opvolging van het vervangen van de bestaande loden leidingen en aansluitingen in het openbare waterdistributienetwerk, als voor een actieve en gerichte communicatie van de burger over zijn blootstelling aan lood.

Kwaliteit aan de kraan â€˘ 27

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Boor Bromaat Cadmium Chroom Koper Cyanide 1,2-Dichloorethaan Fluoride Lood Kwik Nikkel Nitraat Nitriet kraan Totaal pesticiden Totaal PAK's Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Totaal trihalomethanen Broomdichloormethaan Individuele pesticiden en metabolieten Desisopropylatrazine Desethylatrazine Simazine Cyanazine Atrazine Terbutylazine Metamitron Metoxuron Metabenzothiazuron Chloortoluron Diuron Isoproturon Metobromuron Linuron Chloridazon Bromacil Metazachlor Metolachlor BAM Bentazon 2,4 D MCPA Mecoprop

28 â€˘ Kwaliteit aan de kraan

0 0 0 0 1 0 0 0 27 1 25 2 12 0 0 0

9.078 1.736 9.083 9.092 9.021 1.605 1.749 1.813 12.069 7.644 9.031 12.034 12.033 1.980 1.742 7.584

0 0 0 0 1 0 0 0 77 2 39 2 23 0 0 0

100,00 100,00 100,00 100,00 99,99 100,00 100,00 100,00 99,36 99,97 99,57 99,98 99,81 100,00 100,00 100,00

1.740

100,00

0 0

1.744 1.733

0 0

100,00 100,00

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

1.702 1.700 1.701 1.702 1.702 1.697 1.701 1.687 1.688 1.701 1.702 1.702 1.691 1.682 1.697 1.701 1.650 1.702 1.696 1.186 1.170 1.170 1.170

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 195

100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Figuur 6: Verdeling van de normoverschrijdingen aan de kraan voor de microbiologische en chemische parameters in absolute aantallen zoals vastgesteld in 2012. Voor de parameters die niet opgenomen zijn in de grafiek, zijn geen normoverschrijdingen vastgesteld.

Figuur 7: Normoverschrijdingspercentage voor de microbiologische en chemische parameters in 2012. Voor de parameters die niet opgenomen zijn in de grafiek, zijn geen normoverschrijdingen vastgesteld.

3.2.1.2 Oorzaak van de normoverschrijding Tabel 8 geeft een overzicht van de oorzaken van de vastgestelde normoverschrijdingen. Voor vier van de 195 vastgestelde normoverschrijdingen is de oorzaak niet nader onderzocht met een herbemonsteringsprocedure. Alle andere normoverschrijdingen zijn consequent onderzocht. Een groot aantal van de overschrijdingen voor E. coli en Enterococcen wordt niet bevestigd bij herbemonstering. De oorzaak van de overschrijding is waarschijnlijk een besmetting van de kraan, aanwezigheid van een biofilm in de binnenhuisinstallatie of een niet correcte staalname, eerder dan het niet voldoen van de kwaliteit van het geleverde drinkwater.

Kwaliteit aan de kraan â€˘ 29

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Het grootste deel van de vastgestelde normoverschrijdingen voor nitriet en nikkel is niet bevestigd. Bij de herbemonstering zijn geen abnormale waarden vastgesteld. Dat wijst wellicht op tijdelijke kwaliteitsveranderingen. Die parameters zijn beïnvloedbaar door de binneninstallatie. Voor lood zijn 60 bevestigde normoverschrijdingen. De oorzaak ligt vooral bij de abonnee en gedeeltelijk bij de waterleverancier. Meer over lood in drinkwater in de rapportering over het jaar 2012 5 van het Actieplan loodpreventie in drinkwater .

Tabel 8: Analyse van de oorzaken van de vastgestelde normoverschrijdingen van de microbiologische en chemische parameters in 2012 aan de kraan ter uitvoering van het wettelijk verplichte controleprogramma. Microbiologische en chemische parameters

Oorzaak

Aantal normoverschrijdingen

Oorzaak niet Onbekend onderzocht

Waterleverancier

Abonnee

Waterleverancier/ abonnee

23 26

1 2

2 5

0 0

20 18

0 1

2 1 2 77 39 2 23

0 0 0 7 1 0 1

0 0 0 51 14 1 4

0 0 0 2 0 0 0

0 1 2 16 24 1 18

2 0 0 1 0 0 0

195

100

Microbiologische parameters E. coli Enterococcen Chemische parameters Benzo(a)pyreen Koper Kwik Lood Nikkel Nitraat Nitriet kraan

Tabel 9 geeft de oorzaakanalyse weer van de normoverschrijdingen waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt. Dit zijn er veertien (zie Tabel 8) opgedeeld in twaalf voor de waterleverancier, en twee waarbij de oorzaak gelegen is bij de waterleverancier en de abonnee. De normoverschrijding van E. coli en de twee normoverschrijdingen van Enterococcen waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt, kwamen voor in het leveringsgebied van Hoeilaart. De waterleverancier startte met een extra chloordosering en het spoelen van drinkwaterinfrastructuur (pompstation, watertoren en reservoir). Uit de staalname campagne na deze normoverschrijding bleek dat de verontreiniging na een aantal dagen verwijderd was uit het waterdistributienetwerk. Deze normoverschrijding werd gemeld bij de toezichthouder in kader van de crisiscommunicatie bij bacteriologische normoverschrijding ter hoogte van de productie en/of distributie. Voor de parameter lood zijn er negen normoverschrijdingen vastgesteld waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt. Lood is een blauwwit metaal dat erg zacht en handelbaar is en vooral in het verleden een groot aantal toepassingen kende. In drinkwater komt lood voor door het oplossen van het lood uit de waterteller, de buizen, de verbindingen en de soldeersels. Het vrijkomen van lood is afhankelijk van de pH, de temperatuur en de tijd van stagnatie van het water in de buizen.

VMM en VAZG (2013), Actieplan Loodpreventie in drinkwater – jaar 2012

30 • Kwaliteit aan de kraan

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 9: Oorzaakanalyse van de vastgestelde normoverschrijdingen van de microbiologische en chemische parameters waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt. Bevestiging Melding ikv Oorzaak Acties Termijn Parameter Resultaat Locatie Leveringsgebied bij hername crisiscommunicatie Oorzaak waterleverancier E. coli

1/100 ml

Klant

Hoeilaart

Neen

Enterococcen

1/100 ml

Publiek gebouw cat. 2

Hoeilaart

Neen

Enterococcen

2/100 ml

Klant

Hoeilaart

Neen

Lood

48,8 µg/l

Publiek gebouw cat. 1

AWW-PST

Lood

26,3 µg/l

Klant

IWVB-EFI35

Lood

87,2 µg

Klant

Lood

241,4 µg/l

Lood

127,7 µg/l

Lood

73 µg/l

Lood

Gerelateerd aan het waterdistributienetwerk

Extra chloordosering, spoelen drinkwaterinfrastructuur

zeer korte

C-melding

Loden aansluiting

Vervangen aansluiting, sensibilisatie ikv Middellange loodactieplan

B-melding

Loden aansluiting

Vervangen aansluiting Middellange

Niet nodig

TMVW LG2

Loden aansluiting

Klant

TMVW LG2

Klant

TMVW LG6

Publiek gebouw cat. 2 Publiek 43 µg/l gebouw cat. 2

klant wenst geen vervanging

Lange

Niet nodig

Loden aansluiting

Vervangen aansluiting Middellange

Niet nodig

Loden aansluiting

Vervangen aansluiting Middellange

Niet nodig

De Watergroep L7

Neen

Loden aansluiting

De Watergroep WVL13

Neen

Loden aansluiting

Geen melding Vervangen aansluiting Middellange

Nikkel

1370 µg/l

Klant

De Watergroep WVL12

Geen

Migratie uit aansluiting

Vervangen aansluiting

Nitriet kraan

1,27 mg/l

Klant

IWVA

Geen

Stilstaand water in eindelijn leiding

Spoelen drinkwaterinfrastructuur

Geen melding

korte

Niet nodig C-melding

Oorzaak waterleverancier + abonnee Lood

68 µg/l

Klant

TMVW LG2

Lood

38 µg/l

Publiek gebouw cat. 1

De Watergroep B6

Loden aansluiting + lood binneninstallatie Loden aansluiting + lood binneninstallatie

Vervangen aansluiting

Lange

Niet nodig

Vervangen aansluiting Middellange

Geen melding

Kwaliteit aan de kraan • 31

Kwaliteit van het drinkwater 2012

In de leveringsgebieden AWW-PST, IWVB-EFI35, TMVW LG2, TMVW LG6, De Watergroep B6, De Watergroep L7 en De Watergroep WVL13 zijn normoverschrijdingen van lood vastgesteld die gerelateerd zijn aan het waterdistributienetwerk. Dat komt voornamelijk door migratie uit het aanwezige materiaal. De waterleverancier zorgt voor het vervangen van de aansluiting en voor de nodige sensibilisatie van de klanten. Normoverschrijdingen in publieke gebouwen met oorzaak bij de aftakking moeten gemeld worden bij de toezichthouder. Drie van de vier normoverschrijdingen van lood bij publieke gebouwen zijn niet gemeld in 2012. De nikkel overschrijding waarvan de oorzaak ligt bij de waterleverancier, kwam voor in leveringsgebied De Watergroep L12. De oorzaak ligt bij de migratie van nikkel uit een oude stalen aansluiting. De Watergroep heeft de aansluiting binnen een periode van 30 dagen vervangen. Voor deze normoverschrijding was geen melding nodig bij de toezichthouder aangezien dit een probleem was bij één individuele aansluiting. In leveringsgebied IWVA was er een normoverschrijding van nitriet waarvoor de oorzaak bij de waterleverancier ligt. Deze overschrijding kwam voor op het einde van een leiding. Dit zijn steeds probleempunten omdat het water hier weinig stroomt. Bij anaerobe omstandigheden kan nitraat omzetten in nitriet. Dit probleem werd door de IWVA opgelost door de leiding langdurig te spoelen en door de leidingen aan te passen zodat er continue stroming is. De toezichthouder heeft voor deze normoverschrijding een melding ontvangen.

3.2.2

Indicatorparameters en aanvullende parameters

3.2.2.1 Normoverschrijdingen In 2012 zijn voor 11 parameters van het pakket ‘indicatorparameters en aanvullende parameters’ in totaal zo’n 484 normoverschrijdingen aan de kraan vastgesteld (zie Tabel 10). Figuur 8 en figuur 9 geven een overzicht van de normoverschrijdingen. Het gaat vooral om overschrijdingen voor coliformen, natrium en ijzer. Het parameter specifieke normoverschrijdingspercentage varieert tussen een maximum van 1,58% voor natrium en 0,01% voor calcium, magnesium en zink. Voor 2012 ligt het conformiteitspercentage voor de indicatorparameters en de aanvullende parameters boven 98,42%. De parameters met een normoverschrijding worden niet beschouwd als een gezondheidsparameter. Het zijn eerder comfortparameters. Tabel 10: Overzicht van de resultaten van de indicatorparameters en aanvullende parameters van het controleprogramma 2012. Parameter

Aantal leveringsgebieden Aantal Aantal Conformiteitsmet analyses normoverschrijdingen percentage normoverschrijdingen

Indicatorparameters Aluminium Ammonium Chloride Vrije chloorresten Clostridium perfringens Coliformen Conductiviteit pH IJzer Mangaan Sulfaat Natrium Temperatuur Aanvullende parameters

32 • Kwaliteit aan de kraan

18 0 0 4 8 58 0 0 39 8 0 25 4

11.878 12.019 1.748 12.020 7.189 12.083 11.998 12.009 9.589 9.094 1.748 8.045 11.968

20 0 0 5

8 187 0 0 117 12 0 127 5

99,83 100,00 100,00 99,96 99,89 98,45 100,00 100,00 98,78 99,87 100,00 98,42 99,96

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Calcium Magnesium Fosfor Kalium Zink

1 1 0 0 1

10.234 10.234 7.233 8.003 9.020

1 1 0 0 1 484

99,99 99,99 100,00 100,00 99,99

Figuur 8: Verdeling van de normoverschrijdingen in absolute aantallen zoals vastgesteld in 2012 voor de indicatorparameters en aanvullende parameters. Voor de parameters die niet opgenomen zijn in de grafiek, zijn geen normoverschrijdingen vastgesteld.

Figuur 9: Normoverschrijdingspercentage voor de indicatorparameters en aanvullende parameters in 2012. Voor de parameters die niet opgenomen zijn in de grafiek, werden geen normoverschrijdingen vastgesteld.

Kwaliteit aan de kraan â€˘ 33

Kwaliteit van het drinkwater 2012

3.2.2.2 Oorzaak van de normoverschrijding Tabel 11 verzamelt de oorzaken van de vastgestelde normoverschrijdingen aan de kraan. Voor 28 van de 484 vastgestelde normoverschrijdingen is de oorzaak niet onderzocht. Het grote aantal overschrijdingen voor ijzer wordt bij herbemonstering niet bevestigd. Veelal gaat het om tijdelijke problemen met gecorrodeerde leidingen waardoor – afhankelijk van de stroming in het netwerk en de hardheid van het water – de ijzerconcentratie sterk kan schommelen. Dat kan zowel liggen aan de binnenhuisinstallatie van de abonnee als aan het leidingnet van de leverancier. Een overschrijding van de norm kan de smaak en de kleur beïnvloeden. Ook de overschrijdingen voor coliformen worden meestal niet bevestigd na herbemonstering. De waarschijnlijke oorzaak van de overschrijding is een besmetting van de kraan of de aanwezigheid van een biofilm in de binnenhuisinstallatie. Een andere mogelijkheid is een niet correcte staalname. Voor de overschrijding van aluminium is geen oorzaak opgegeven. Aluminiumzouten worden bij drinkwaterbehandeling gebruikt als vlokmiddel om organische deeltjes uit het water te zuiveren. Aluminium wordt ook gebruikt als materiaal in de binneninstallatie. Dat kan aanleiding geven tot verhoogde concentratie in het drinkwater. De aanwezigheid van natrium aan de kraan wordt verklaard door het gebruik van natriumzouten bij sommige waterontharders van de abonnee. Tabel 11: Analyse van de oorzaken van de vastgestelde normoverschrijdingen voor indicator en aanvullende parameters in 2012 aan de kraan ter uitvoering van het wettelijk verplichte controleprogramma. Parameter

Oorzaak

Aantal normoverschrijdingen

Oorzaak niet Onbekend onderzocht

Waterleverancier /abonnee

Waterleverancier

Abonnee

187 117 12 127 5 5

5 2 0 0 0 1

22 51 8 125 0 1

0 1 0 0 0 0

140 61 4 2 4 2

20 2 0 0 1 1

Calcium

Magnesium Zink

1 1

0 0

1 1

0 0

484

216

231

Indicatorparameters Aluminium Clostridium perfringens Coliformen IJzer Mangaan Natrium Temperatuur Vrije chloorresten Aanvullende parameters

Tabel 12 geeft voor de indicatorparameters en aanvullende parameters de oorzaakanalyse van de vastgestelde normoverschrijdingen waar de oorzaak bij de waterleverancier ligt. De twee normoverschrijdingen van coliformen in het leveringsgebied Hoeilaart zijn gekoppeld aan de normoverschrijdingen van E. coli en Enterococcen (zie 3.2.1.) .

34 • Kwaliteit aan de kraan

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 12: Oorzaakanalyse van de vastgestelde normoverschrijdingen van de indicator en aanvullende parameters waarvan de oorzaak bij de waterleverancier ligt. Bevestiging Melding ikv Resultaat Locatie Leveringsgebied Oorzaak Acties Termijn Parameter bij hername crisiscommunicatie Oorzaak waterleverancier Coliformen

2/100 ml

Klant

Hoeilaart

Coliformen

3/100 ml

Publiek gebouw cat. 2

Hoeilaart

Coliformen

1/100 ml

Klant

AWW-PB

Coliformen

1/100 ml

Klant

AWW-PB

Coliformen

4/100 ml

Klant

Pidpa 2

IJzer

248,6 µg/l

Klant

TMVW LG2

IJzer

1410,5 µg/l

Klant

TMVW LG2

Neen

Migratie uit aansluiting

380 µg/l

Publiek gebouw cat. 1

De Watergroep WVL7

Neen

Inadequate chemische dosering

Controle en aanpassing dosering chloor in Watertoren

zeer korte

Niet nodig

TMVW LG2

Slechte structurele installatie

Renovatie installatie

Lange

Niet nodig

Vrije chloorresten

Neen

Gerelateerd aan het waterdistributienetwerk Neen

Extra chloordosering, spoelen drinkwaterinfrastructuur

zeer korte

A-melding

Spoelen Middellange waterdistributienetwerk

A-melding

Biofilm waterdistributienetwerk

Chloreren en spoelen waterdistributienetwerk

A-melding

Ja Migratie uit aansluiting

Vervangen aansluiting

Niet nodig

Vervangen aansluiting Middellange

Niet nodig

Biofilm waterdistributienetwerk Ja Ja

zeer korte

Oorzaak waterleverancier + abonnee IJzer

251 µg/l

Publiek gebouw cat. 1

Kwaliteit aan de kraan • 35

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 13: Opsplitsing van de normoverschrijdingen per staalnamelocatie. Resultaten 2012 Parameter

# # nietanalyses conform

% niet conform

Private woningen # # niet analyses conform

Publieke gebouwen cat. 1

% niet # # niet conform analyses conform

Publieke gebouwen cat. 2

% niet # # niet conform analyses conform

% niet conform

Microbiologische parameters E. coli Enterococcen

12.083 12.083

23 26

0,19 0,22

8.018 8.021

15 15

0,19 0,19

2.581 2.581

4 5

0,15 0,19

1.484 1.481

4 6

0,27 0,41

1.733 9.021 12.069 7.644 9.031 12.034 12.033

2 1 77 2 39 2 23

0,12 0,01 0,64 0,03 0,43 0,02 0,19

386 5.748 8.005 4.846 5.777 7.988 7.988

0 0 55 1 21 1 17

0,00 0,00 0,69 0,02 0,36 0,01 0,21

1.217 2.194 2.581 1940 2.182 2.575 2.575

2 0 16 0 12 0 6

0,16 0,00 0,62 0,00 0,55 0,00 0,23

130 1.079 1.483 858 1072 1.471 1.470

0 1 6 1 6 1 0

0,00 0,09 0,40 0,12 0,56 0,07 0,00

Aluminium Clostridium perfringens Coliformen Ijzer Mangaan Natrium Temperatuur Vrije chloorresten Aanvullende parameters

11.878 7.189 12.083 9.589 9.094 8.045 11.968 12.020

20 8 187 117 12 127 5 5

0,17 0,11 1,55 1,22 0,13 1,58 0,04 0,04

7.879 4.848 8.019 6.340 5.819 5.089 7.930 7.975

11 7 128 51 4 44 2 2

0,14 0,14 1,60 0,80 0,07 0,86 0,03 0,03

2.559 1.475 2.581 2.157 2.196 2.043 2.569 2.567

6 0 21 45 5 41 3 2

0,23 0,00 0,81 2,09 0,23 2,01 0,12 0,08

1.440 866 1.483 1.092 1.079 913 1.469 1.478

3 1 38 21 3 42 0 1

0,21 0,12 2,56 1,92 0,28 4,60 0,00 0,07

Calcium Magnesium Zink

10.234 10.234 9.020

1 1 1

0,01 0,01 0,01

6.763 6.763 5.806

1 1 1

0,01 0,01 0,02

2.299 2.299 2.139

0 0 0

0,00 0,00 0,00

1.172 1.172 1.075

0 0 0

0,00 0,00 0,00

Chemische parameters Benzo(a)pyreen Koper Lood Kwik Nikkel Nitraat Nitriet kraan Indicatorparameters

36 â€˘ Kwaliteit aan de kraan

Kwaliteit van het drinkwater 2012

De twee normoverschrijdingen van coliformen in leveringsgebied AWW-PB en de normoverschrijding in leveringsgebied Pidpa 2 zijn veroorzaakt door de aanwezigheid van een biofilm in het waterdistributienetwerk. Deze normoverschrijding werd opgelost door het chloreren en spoelen van het waterdistributienetwerk. De normoverschrijdingen voor coliformen werden gemeld via A-melding, namelijk normoverschrijding voor indicatorparameters ter hoogte van de productie en/of distributie.

een

De normoverschrijdingen voor ijzer zijn veroorzaakt door migratie uit de aansluiting en/of door een slechte structurele installatie. De waterleverancier verving voor elke normoverschrijding van ijzer de aansluiting. Voor de verschillende normoverschrijdingen was geen melding nodig bij de toezichthouder. De overschrijding van vrije chloorresten in leveringsgebied De Watergroep WVL7 komt door een inadequate chemische dosering van natriumhypochloriet. De dosering van chloor werd aangepast en verder opgevolgd in het leveringsgebied. Voor deze normoverschrijding was geen melding noodzakelijk.

3.2.3

Opsplitsing volgens gebouwtype

Het drinkwaterbesluit bepaalt waar de controle van de kwaliteit van het geleverde drinkwater moet gebeuren. Zo wordt een onderscheid gemaakt in drie type gebouwen: - private woningen; - publieke woningen categorie 1: scholen ziekenhuizen, rusthuizen, kinderdagverblijven. Dit zijn gebouwen waar kwetsbare groepen komen. Deze gebouwen moeten intensiever worden gecontroleerd. Minstens om de drie jaar een staalname. - publieke woningen categorie 2: alle andere openbare gebouwen waar water bestemd voor menselijke consumptie aan het publiek worden geleverd. In dit hoofdstuk wordt nagegaan of er verschillen zijn tussen deze verschillende gebouwtypes qua normoverschrijdingen en oorzaakanalyse. Tabel 13 geeft de resultaten per type staalname locatie het aantal normoverschrijdingen weer. Deze tabel bevat ook het aantal stalen dat genomen werd verdeeld per type gebouw. Figuur 10 illustreert het overschrijdingspercentage per gebouwtype voor de gezondheidsrelevante parameters (microbiologische en chemische parameters) en de niet gezondheidsrelevante parameters (indicatorparameters en aanvullende parameters). Uit figuur 10 blijkt dat voor de gezondheidsrelevante parameters het overschrijdingspercentage voor de private woningen en publieke gebouwen categorie 2 hoger ligt dan voor het totale resultaat van 2012. Voor publieke gebouwen categorie 1 ligt het aantal overschrijdingen duidelijk onder het totale resultaat. Voor de niet gezondheidsrelevante parameters is het overschrijdingspercentage anders verdeeld dan voor de gezondheidsrelevante parameters. De laagste overschrijdingspercentages liggen hier in de groep van de private woningen. De hoogste overschrijdingspercentages zijn er voor de publieke gebouwen categorie 2. Ook het overschrijdingspercentage van de publieke gebouwen categorie 1 ligt iets hoger dan het totale resultaat van 2012.

Kwaliteit aan de kraan â€˘ 37

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Figuur 10: Overschrijdingspercentage per gebouwtype voor de gezondheidsrelevante en niet gezondheidsrelevante parameters.

Tabel 14 bundelt de oorzaakanalyse van de gezondheidsrelevante parameters. Daaruit blijkt dat 3 van de 45 normoverschrijdingen bij de publieke gebouwen categorie 1 niet onderzocht zijn. Dat is voor de parameter Enterococcen in het leveringsgebied IWM Zoutleeuw en voor de parameter benzo(a)pyreen in het leveringsgebied Knokke-Knokke en Knokke-Heist. Voor de publieke gebouwen categorie 2 zijn al de normoverschrijdingen onderzocht in 2012. Voor de private woningen is één van de normoverschrijdingen niet onderzocht, dit voor de parameter lood. Van het totaal aantal overschrijdingen (195) zijn er vier niet nader onderzocht.

Niet onderzocht

PG1

PG2

PG1

PG2

PG1

PG2

PG1

PG2

Onbekend

Waterleverancier/ abonnee

PG2

Abonnee

Waterleverancier PG1

23 26 2 1 77 2 39 2 23 195

E. coli Enterococcen Benzo(a)pyreen Koper Lood Kwik Nikkel Nitraat Nitriet kraan Totaal

Aantal normoverschrijdingen

Parameters

Tabel 14: Oorzaakanalyse voor de gezondheidsrelevante parameters.

1 1 0 0 4 0 1 0 1 8

0 0 0 0 1 0 0 0 0 1

0 1 0 0 2 0 0 0 0 3

0 1 0 0 35 0 12 0 3 51

2 2 0 0 10 0 2 0 1 17

0 1 0 0 2 0 0 1 0 4

0 0 0 0 1 0 0 0 0 1

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

14 13 0 0 12 1 8 1 13 62

2 2 0 0 6 0 10 0 5 25

4 4 0 1 2 1 6 0 0 18

0 0 0 0 1 0 0 0 0 1

0 1 2 0 0 0 0 0 0 3

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Legende: P: private woning; PG1: publiek gebouw categorie 1; PG2: publiek gebouw categorie 2.

38 • Kwaliteit aan de kraan

Kwaliteit van het drinkwater 2012

3.3 Conclusies Op basis van de resultaten van de controleprogrammaâ€™s, aangeleverd door de waterleveranciers, kunnen conclusies worden getrokken over zowel de kwaliteit van het drinkwater aan de kraan als over de controle-inspanningen van de watermaatschappijen. Controle-inspanningen Voor de meeste parameters zijn voldoende controles uitgevoerd, vaak zelfs meer dan wettelijk verplicht. De watermaatschappijen zijn verplicht om normoverschrijdingen te onderzoeken met een herbemonsteringsprocedure. Dat is vooral van belang voor de microbiologische en de chemische parameters. Die overschrijdingen kunnen een gezondheidsrisico inhouden. De oorzaakanalyse voor microbiologische en chemische parameters (tabel 8) toont aan dat normoverschrijdingen in de meeste gevallen onderzocht worden. In 2012 zijn vier normoverschrijdingen op een totaal van 195 niet verder onderzocht. Voor de 23 normoverschrijdingen waarvoor de waterleverancier (gedeeltelijk) verantwoordelijk is, heeft de waterleverancier de nodige herstelmaatregelen genomen. Drie normoverschrijdingen waarvoor de waterleverancier (gedeeltelijk) verantwoordelijk is, zijn in 2012 niet gemeld bij de toezichthouder. Kwaliteit van het drinkwater aan de kraan Voor de microbiologische en de chemische parameters zijn de meeste normoverschrijdingen vastgesteld voor lood, nikkel, Enterococcen, nitriet en E. coli (tabel 7). Uit de oorzaakanalyse (tabel 8) kan worden afgeleid dat een groot deel van de normoverschrijdingen niet kon worden bevestigd bij herbemonstering. Dat geeft aan dat het vaak gaat om zeer tijdelijke kwaliteitsverminderingen. Het aantal normoverschrijdingen bij de indicatorparameters ligt hoger. Coliformen, natrium en ijzer zijn de drie parameters waarvan het hoogste aantal normoverschrijdingen vastgesteld zijn (tabel 10). Verder komen overschrijdingen voor de parameter aluminium relatief frequent voor. Natrium, ijzer en aluminium worden niet beschouwd als gezondheidsparameters. Het zijn eerder comfortparameters. In publieke gebouwen categorie 1 zijn de normoverschrijdingen grotendeels veroorzaakt door niet gezondheidsrelevante parameters. Besluit Het in 2012 in Vlaanderen verdeelde drinkwater voldoet in bijna alle gevallen grotendeels (99,78%) aan de opgelegde kwaliteitseisen. Hier en daar worden voor een beperkt aantal parameters aan de kraan normoverschrijdingen vastgesteld. De binneninstallatie, het tijdstip en de wijze van staalname kunnen een impact hebben op de resultaten van de analyses aan de kraan.

Kwaliteit aan de kraan â€˘ 39

Kwaliteit van het drinkwater 2012

4 Kwaliteit in het net 4.1 Microbiologische en chemische parameters 4.1.1

Overzicht van de kwaliteit

Tabel 15 geeft een overzicht voor Vlaanderen van de kwaliteit van het in 2012 verdeelde drinkwater voor de microbiologische en chemische parameters.

Wegens de gezondheidsrelevantie van de microbiologische en chemische parameters is het aangewezen een analyse uit te voeren, gericht op de maximale concentratie vastgesteld in het leveringsgebied. Per leveringsgebied is het vastgestelde maximum voor de verschillende parameters gegenereerd. Al die gegevens zijn per provincie te vinden in bijlage 1. Overschrijdingen van de norm zijn er voor de microbiologische parameters en voor de chemische parameter nitriet. Meer informatie over nitriet is opgenomen op pagina 46. In het drinkwater mogen geen E. coli en Entercoccen teruggevonden worden. De meeste normoverschrijdingen van E. coli en Enterococcen werden niet bevestigd bij hername. Hieruit kan afgeleid worden dat de normoverschrijdingen van zeer korte termijn (minder dan 10 dagen) waren. Uit de lage aantal gemeten E. coli en Enterococcen kan gesteld worden dat deze normoverschrijdingen geen risico inhielden voor de volksgezondheid. Voor de chemische parameters werden uit de resultaten van bijlage 1 een selectie gemaakt waarvoor de grens van 50% van de normwaarde overschreden is. De concentratie voor gezondheidsrelevante parameters is het best zo laag mogelijk in drinkwater. Zolang de normwaarde niet overschreden wordt, wordt de drinkbaarheid van het water absoluut niet in twijfel getrokken. Voor de verdere bespreking wordt geen rekening gehouden met de parameter nikkel. Nikkel wordt beĂŻnvloed door migratie uit materialen gebruikt in kranen.

40 â€˘ Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 15: Overzichtstabel van de kwaliteit van het drinkwater voor de microbiële en chemische parameters op basis van de resultaten van de operationele monitoring. EENHEID

NORM

AANTAL ConformiteitsNiet percentage conform

MINIMUM

MAXIMUM

GEMIDDELDE

MEDIAAN

min

max

min

max

min

max

min

max

Microbiologische parameters E. coli Enterococcen

aantal/100 ml aantal/100 ml

0 0

8 6

99,91 99,93

0,000 0,000

8,000 25,000

0,000 0,000

2,000 0,115

0,000 0,000

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 99,95

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,200 4,200 0,000 0,000 0,380 1,200 0,700 0,000 0,009 0,000 0,000 0,810 2,760 0,000 7,000 38,000 0,000 2,536 0,270 8,860 50,820 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,142

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

1,800 7,700 0,000 0,005 0,463 5,400 1,200 12,000 0,270 5,400 0,000 1,100 8,200 0,100 19,000 50,000 0,390

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,650 5,843 0,000 0,000 0,380 1,700 0,956 0,778 0,110 0,940 0,000 0,810 6,925 0,002 9,333 44,720 0,025 3,589 0,730 10,394 50,820 0,071 0,000 0,000 0,000 0,000 0,142

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,300 5,700 0,000 0,000 0,380 1,550 1,000 1,000 0,085 0,550 0,000 0,810 2,760 0,000 9,000 46,000 0,010 3,836 0,290 12,690 50,820 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,142

Chemische parameters Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Kwik Nikkel Nitraat Nitriet Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,5 20 500 20 0,1 0,5

100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00

4,300 9,390 27,800 86,000 0,500 0,000 0,000 0,000 0,000 0,266

Kwaliteit in het net • 41

Kwaliteit van het drinkwater 2012

4.1.2

Bespreking van enkele parameters

Uit tabel 15 en bijlage 1 blijkt dat voor de volgende chemische parameters het absolute maximum groter is dan 50% van de normwaarde: • arseen; • bromaat; • fluoride; • nitraat; • nitriet; • totaal trihalomethanen. Voor elk van die parameters is in minstens één leveringsgebied een maximale concentratie vastgesteld die boven 50% van de normwaarde ligt. Bij de selectie van de maximale waarde in een bepaald leveringsgebied wordt er geen rekening mee gehouden dat het kan gaan om een eenmalige hogere waarde. Daarom is het ook zinvol naar de mediane waarde te kijken. Als de mediane waarde voor een leveringsgebied ook boven 50% van de normwaarde ligt, betekent dit dat frequenter hogere concentraties vastgesteld zijn. Voor het leveringsgebied in kwestie zijn deze parameters te beschouwen als aandachtsparameters. Tabel 16 geeft voor de parameters arseen, bromaat, fluoride, nitraat, nitriet en totaal trihalomethanen de verdeling van het vastgestelde maximum en de vastgestelde mediaan per leveringsgebied ten opzichte van de respectievelijke norm.

Tabel 16: Kwaliteitsverdeling van de leveringsgebieden op basis van de vastgestelde maximale en mediane waarde per individueel leveringsgebied voor arseen, fluoride, nitraat, nitriet en totaal trihalomethanen. Aantal Parameter Norm < 50% 50-75% 75-100% > 100 leveringsgebieden MAX 7 E.coli 89 0/100 ml MED 0 MAX 5 Enterococcen 89 0/100 ml MED 0 MAX 85 0 1 0 Arseen 86 10 µg/l MED 85 1 0 0 MAX 83 2 0 0 Bromaat 85 10 µg/l MED 85 0 0 0 MAX 80 5 0 0 Fluoride 85 1,5 mg/l MED 83 2 0 0 MAX 75 7 6 0 Nitraat 89 50 mg/l MED 80 6 3 0 MAX 83 3 2 2 Nitriet 89 0,1 mg/l MED 89 0 0 0 MAX 81 4 1 0 Totaal 86 100 µg/l trihalomethanen MED 85 1 0 0

42 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Arseen Arseen is een zwaar metaal dat in sommige streken van nature voorkomt in de aardkorst en is dus van geologische oorsprong. In Vlaanderen is arseen van nature vrij algemeen aanwezig in het diepe grondwater, vooral in de leveringsgebieden in de Noorderkempen. Figuur 11 geeft de maximale en de mediane concentratie weer van arseen in het drinkwater in Vlaanderen. Uit figuur 11 en bijlage 1 blijkt dat arseen in één leveringsgebied met een maximale waarde boven 75% van de normwaarde ligt. Dit in het leveringsgebied De Watergroep L1 (WPC Lommel) (geografisch opgedeeld in twee delen). De mediane waarde van dit leveringsgebied ligt tussen 50% en 75 % van de normwaarde.

Figuur 11: Maximale en mediane concentratie voor arseen in 2012.

Kwaliteit in het net • 43

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Bromaat Bromaat wordt normaal gezien niet teruggevonden in water, maar als er broomionen in het water aanwezig zijn, kan bromaat ontstaan door ozonisatie. Onder bepaalde omstandigheden kan die stof ook worden gevormd in geconcentreerde hypochlorietoplossingen (die gebruikt worden om drinkwater te ontsmetten). In water dat een chloordioxidebehandeling ondergaan heeft, kan bromide (in aanwezigheid van zonlicht) worden geoxideerd tot bromaat. Figuur 12 geeft de maximale en de mediane concentratie per leveringsgebied weer in 2012. Bromaat wordt één keer met een maximale waarde gevonden boven 50% van de normwaarde in het leveringsgebied De Watergroep WVL1 (WPC Waarmaarde) en één keer in het leveringsgebied De Watergroep WVL5 (WPC Blankaart). De mediane waarde ligt in deze leveringsgebieden onder 25% van de normwaarde.

Figuur 12: Maximale en mediane concentratie voor bromaat in 2012.

44 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Fluoride Fluoride maakt deel uit van de aardkorst en komt van nature in oppervlakte- en grondwater voor. Bovendien komt fluor in het leefmilieu terecht door de productie en het gebruik van fosfaatmeststoffen en door verbrandingsprocessen in de industrie. Figuur 13 bevat de maximale en de mediane concentratie voor fluoride per leveringsgebied in 2012. In totaal zijn in vijf leveringsgebieden concentraties gemeten die meer dan 50% van de norm bedragen. Het gaat om de leveringsgebieden AWW-PST, TMVW LG3 (AWW), TMVW LG4 (Ronse), De Watergroep OVL5 (opjager Melsele â€“ AWW) en De Watergroep B13 (WPC Diest Fort). In de leveringsgebieden AWW-PST, TMVW LG3 en De Watergroep OVL5 wordt water verdeeld dat door AWW geproduceerd wordt uit oppervlaktewater (Albertkanaal). De andere leveringsgebieden produceren hun drinkwater uit grondwater. In de leveringsgebieden De Watergroep B13 (1,0 mg/l) en TMVW LG4 (0,8 mg/l) ligt de mediane concentratie boven 50 % van de norm.

Figuur 13: Maximale en mediane concentratie voor fluoride in 2012.

Kwaliteit in het net â€˘ 45

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Nitraat Nitraat maakt deel uit van de stikstofcyclus en komt van nature voor in grond- en oppervlaktewater. Hoge concentraties in oppervlakte- of grondwater worden veroorzaakt door het gebruik van anorganische en natuurlijke meststoffen. In anaĂŤrobe omstandigheden kan nitraat worden omgezet in nitriet. Figuur 14 geeft de maximale en de mediane waarde voor nitraat weer per leveringsgebied. In 13 verschillende leveringsgebieden is een maximale waarde boven 50% van de norm vastgesteld. In negen leveringsgebieden ligt ook de mediane waarde boven 50% van de norm. Het gaat om TMVW LG6 (Beersel-Vivaqua), De Watergroep B7 (WPC Veronica), De Watergroep B8 (WPC Kouterstraat en WPC Puttebos), De Watergroep B9 (WPC Saint-Remy-Geest en WPC Beauvechain), De Watergroep B10 (WPC Neerheylissem), De Watergroep B11 (Reservoir Walshoutem), Hoeilaart (WPC Hoeilaart), De Watergroep L13 (WPC Thys en WPC Diets-Heur) en De Watergroep L16 (WPC Tongeren).

Figuur 14: Maximale en mediane concentratie voor nitraat in 2012.

46 â€˘ Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Nitriet Nitriet kan van nature voorkomen in oppervlaktewater en grondwater en maakt deel uit van de stikstofcyclus. De maximale en de mediane concentratie voor nitriet per leveringsgebied in 2012 zijn weergegeven in Figuur 15. In zeven leveringsgebieden is een waarde boven 50% van de norm vastgesteld. Het gaat om de volgende leveringsgebieden: Knokke-Knokke (WPC Knokke-Heist)), IWM Zoutleeuw (Reservoir Landen), TMVW LG1, TMVW LG2, TMVW LG3, Hoeilaart en De Watergroep L7 (WPC Vliermaal). In leveringsgebieden IWM Zoutleeuw en Hoeilaart gaat het om een normoverschrijding (norm 0,1 mg/l). De mediaanwaarde bedraagt in elk leveringsgebied 0,0 mg/l. Daaruit blijkt dat het vaak gaat om zeer tijdelijke kwaliteitsverminderingen.

Figuur 15: Maximale en mediane concentratie van nitriet in 2012.

Kwaliteit in het net â€˘ 47

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Totaal trihalomethanen Totaal trihalomethanen is een somparameter van chloroform, bromoform, dibroomchloormethaan en broomdichloormethaan. Trihalomethanen worden gevormd als nevenproducten bij het chloreren van drinkwater. Het zijn zeer vluchtige stoffen. Figuur 16 geeft de maximale en de mediane concentratie van totaal trihalomethanen per leveringsgebied weer. In de volgende vijf leveringsgebieden is een maximale concentratie gemeten die hoger ligt dan 50% van de norm: De Watergroep WVL7 (WPC Blankaart), De Watergroep WVL13 (WPC Dikkebus), De Watergroep OVL5 (Opjager Melsele – AWW water), De Watergroep OVL7 (WPC Laarne – TMVW water) en AWW-PST. Voor deze leveringsgebieden is het ruwe water afkomstig van oppervlaktewater. In één leveringsgebied ligt ook de mediane waarde boven 50% van de norm. Het gaat om De Watergroep OVL 7.

Figuur 16: Maximale en mediane concentratie van totaal-trihalomethanen in 2012.

48 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

4.2 Indicatorparameters en aanvullende parameters Tabel 17 geeft een overzicht van de kwaliteit van het in 2012 verdeelde drinkwater voor de indicatorparameters en aanvullende parameters. De uitleg over de opbouw van de tabel staat in Figuur 4. Aangezien geen van die parameters beschouwd wordt als een gezondheidsparameter én niet strikt moet worden voldaan aan wettelijke vereisten, is de mediane concentratie het meest relevant. Per leveringsgebied is de vastgestelde mediaan voor de verschillende parameters gegenereerd. Daarbij zijn de vastgestelde medianen voor de verschillende parameters ingedeeld in verschillende categorieën. Een overzicht van de vastgestelde mediane concentratie per leveringsgebied staat in de tabellen in bijlage 1. Uit Tabel 17 en bijlage 1 blijkt dat voor de volgende parameters de mediane concentratie groter is dan 50% van de normwaarde: - aluminium; - ijzer; - mangaan; - natrium; - calcium; - magnesium; - totale hardheid. Vrije chloorresten is een operationeel sterk beïnvloedbare parameter. Om de bacteriologische kwaliteit in het leidingwater te garanderen tot bij de gebruiker, gebeurt chlorering van het water. Chloorgas en natriumhypochloriet zijn de meest gebruikte desinfecteermiddelen en oxidanten in de drinkwaterbereiding. Daardoor kunnen vrije chloorresten in het leidingwater voorkomen. De stalen, bij operationele monitoring, worden grotendeels genomen aan de uitgang van een waterproductiecentrum. Daar ligt de chloorconcentratie nog vrij hoog om bacteriologische besmetting in het leidingwater te voorkomen. De vrije chloorresten zijn vluchtig, zij verdampen dus in een open recipiënt. In de literatuur zijn geen neveneffecten bekend van het drinken van leidingwater met nog vrije chloorresten. Water met een chloorgeur zet niet aan tot het drinken van kraantjeswater. Tabel 18 geeft voor de bovenvermelde parameters de verdeling van het vastgestelde maximum en de vastgestelde mediaan per leveringsgebied ten opzichte van de respectievelijke norm weer.

Kwaliteit in het net • 49

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 17: Kwaliteitsverdeling voor de indicator en aanvullende parameters in 2012 van de leveringsgebieden op basis van de vastgestelde maximale en mediane waarde per individueel leveringsgebied. Aantal Parameter Norm < 50% 50-75% 75-100% > 100% leveringsgebieden MAX 17 Coliformen 89 0/100 ml MED 0 MAX 76 4 7 2 Aluminium 89 200 µg/l MED 88 0 0 1 MAX 58 13 2 16 IJzer 89 200 µg/l MED 88 1 0 0 MAX 60 11 4 13 Mangaan 88 50 µg/l MED 87 0 1 0 MAX 76 9 3 0 Natrium 88 200 mg/l MED 86 1 1 0 MAX 52 35 0 0 Calcium 87 270 mg/l MED 81 6 0 0 MAX 74 12 1 0 Magnesium 87 50 mg/l MED 83 3 1 0 MAX 46 30 9 0 Totale 85 67,5 °F hardheid MED 54 31 0 0

50 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 18: Overzichtstabel van de kwaliteit van het drinkwater voor de indicatorparameters en aanvullende parameters op basis van de resultaten van de operationele monitoring. AANTAL MINIMUM MAXIMUM GEMIDDELDE MEDIAAN ConformiteitsEENHEID NORM niet Parameter percentage min max min max min max min max conform Indicatorparameters 99,84 0,000 329,000 Aluminium µg/l 200 10 0,000 818,000 0,000 511,778 0,000 409,000 99,97 0,000 Ammonium mg/l 0,5 2 0,010 0,000 1,530 0,000 0,061 0,000 0,030 Chloride mg/l 250 0 100,00 6,000 80,000 7,000 170,000 6,575 84,000 6,650 84,000 Clostridium aantal/100 0 0 100,00 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 perfringens ml Conductiviteit µS/cm 2100 0 100,00 5,900 856,000 209,000 1153,000 157,048 899,259 146,000 890,500 pH 6,5<>9,2 0 100,00 6,250 6,600 7.300 8,870 7,055 8,417 7,040 8,410 99,40 0,000 23,000 IJzer µg/l 200 38 0,000 10600,000 0,000 137,919 0,000 118,620 99,51 0,000 39,000 Mangaan µg/l 50 29 0,000 200,000 0,000 46,333 0,000 46,000 Sulfaat mg/l 250 0 100,00 0,000 120,000 0,000 230,000 0,000 120,000 0,000 120,000 Natrium mg/l 200 0 100,00 5,440 136,000 8,210 185,000 6,821 162,239 6,870 164,000 aantal/100 99,73 0,000 Coliformen 0 23 0,000 0,000 50,000 0,000 2,000 0,000 0,000 ml Temperatuur °C 25 0 100,00 1,100 14,300 12,600 24,900 8,580 18,835 8,000 19,200 Aanvullende parameters Calcium mg/l 270 0 100,00 7,010 138,703 13,000 180,000 9,733 146,654 9,920 148,500 Magnesium mg/l 50 0 100,00 0,540 24,000 0,880 48,100 0,720 40,806 0,720 42,200 Totale hardheid F° 67,5 0 100,00 5,000 46,000 5,000 52,000 5,000 46,600 5,000 46,000 Zink µg/l 5000 0 100,00 0,000 112,000 0,000 3750,000 0,000 131,000 0,000 131,000

Kwaliteit in het net • 51

Kwaliteit van het drinkwater 2012

4.3 Pesticiden In bijlage 1B van het drinkwaterbesluit is de parameter ‘pesticiden’ en ‘pesticiden totaal’ opgenomen. In opmerking 6 wordt gesteld dat enkel die pesticiden die naar alle waarschijnlijkheid voorkomen in het water dat gebruikt wordt voor de productie van water bestemd voor menselijke consumptie dienen te worden gecontroleerd. Hoewel opmerking 6 een gebied specifieke benadering watermaatschappijen zo’n 23 individuele stoffen gemeten: • 2,4 D • Atrazine • BAM • Bentazon • Bromacil • Chloortoluron • Chloridazon • Cyanazine • Desethylatrazine • Desisopropylatrazine • Diuron • Isorproturon • Linuron • MCPA • Mecoprop • Metabenzothiazuron • Metamitron • Metazachlor • Metobromuron • Metolachlor • Metoxuron • Simazine • Terbutylazine

nastreeft,

worden

door

Voor elk van deze individuele pesticiden en metabolieten geldt een parameterwaarde van 0,1 µg/l. Totaal pesticiden is de som van alle afzonderlijke pesticiden die bij een controleprocedure worden opgespoord en gekwantificeerd. Voor totaal pesticiden geldt een normwaarde van 0,50 µg/l. Deze normen zijn geen gezondheidsgebaseerde waarde. Er werd verondersteld dat er geen enkel pesticide en metaboliet aanwezig mag zijn in drinkwater. Hiervoor werd in 1998 als norm de detectielimiet van 0,1 µg/l genomen. Tabel 19 geeft een overzicht van de kwaliteit van het in 2012 verdeelde drinkwater voor de individuele pesticiden en metabolieten. De uitleg over de opbouw van de tabel staat in Figuur 4.

52 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Tabel 19: Overzichtstabel van de kwaliteit van het drinkwater voor operationele monitoring. AANTAL ConformiteitsEENHEID NORM niet percentage conform 0 Desisopropylatrazine µg/l 0,1 100,00 0 Desethylatrazine µg/l 0,1 100,00 0 Simazine µg/l 0,1 100,00 0 Cyanazine µg/l 0,1 100,00 0 Atrazine µg/l 0,1 100,00 0 Terbutylazine µg/l 0,1 100,00 0 Metamitron µg/l 0,1 100,00 0 Metoxuron µg/l 0,1 100,00 0 Metabenzothiazuron µg/l 0,1 100,00 0 Chloortoluron µg/l 0,1 100,00 0 Diuron µg/l 0,1 100,00 0 Isorproturon µg/l 0,1 100,00 0 Metobromuron µg/l 0,1 100,00 0 Linuron µg/l 0,1 100,00 0 Chloridazon µg/l 0,1 100,00 0 Bromacil µg/l 0,1 100,00 0 Metazachlor µg/l 0,1 100,00 0 Metolachlor µg/l 0,1 100,00 2 99,71 BAM µg/l 0,1 0 Bentazon µg/l 0,1 100,00 0 2,4 D µg/l 0,1 100,00 0 MCPA µg/l 0,1 100,00 0 Mecoprop µg/l 0,1 100,00 0 Totaal pesticiden µg/l 0,5 100,00

de individuele pesticiden en de metabolieten op basis van de resultaten van de MINIMUM

MAXIMUM GEMIDDELDE

MEDIAAN

min

max

min

max

min

max

min

max

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,029 0,000 0,000 0,021 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,070 0,049 0,000 0,000 0,000 0,142

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,028 0,059 0,000 0,000 0,055 0,097 0,000 0,000 0,000 0,024 0,000 0,025 0,027 0,047 0,000 0,000 0,000 0,000 0,130 0,082 0,000 0,015 0,011 0,266

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,004 0,034 0,000 0,000 0,022 0,015 0,000 0,000 0,000 0,008 0,000 0,004 0,000 0,004 0,000 0,000 0,000 0,000 0,077 0,062 0,000 0,003 0,001 0,142

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,032 0,000 0,000 0,021 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,079 0,066 0,000 0,000 0,000 0,142

Kwaliteit in het net • 53

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Uit Tabel 19 blijkt dat voor de volgende individuele pesticiden en metabolieten het absolute maximum groter is dan 50% van de normwaarde: • Atrazine; • Desethylatrazine; • Terbutylazine; • BAM (2,6-dichloorbenzamide); • Bentazon; Ook voor het gehalte ‘’Totaal pesticiden’ is het absolute maximum groter dan 50 % van de normwaarde. Voor elk van die parameters is in minstens één leveringsgebied een maximale concentratie vastgesteld die boven 50% van de normwaarde ligt. Bij de selectie van de maximale waarde in een bepaald leveringsgebied wordt er geen rekening mee gehouden dat het kan gaan om een eenmalige hogere waarde. Daarom is het ook zinvol naar de mediane waarde te kijken. Als de mediane waarde voor een leveringsgebied ook boven 50% van de normwaarde ligt, betekent dit dat frequenter hogere concentraties vastgesteld zijn. Tabel 20 geeft voor de parameters atrazine, desethylatrazine, terbutylazine, BAM (2,6dichloorbenzamide), bentazon en totaal pesticiden de verdeling van het vastgestelde maximum en de vastgestelde mediaan per leveringsgebied ten opzichte van de respectievelijke norm.

Tabel 20: Kwaliteitsverdeling van de leveringsgebieden op basis van de vastgestelde maximale en mediane waarde per individueel leveringsgebied voor desethylatrazine, atrazine, terbutylazine, BAM, bentazon en totaal pesticiden. Aantal Parameter Parameter < 50% 50-75% 75-100% > 100 leveringsgebieden waarde MAX 83 1 0 0 Desethylatrazine 84 0,1 µg/l MED 84 0 0 0 MAX 83 1 0 0 Atrazine 84 0,1 µg/l MED 84 0 0 0 MAX 81 1 2 0 Terbutylazine 84 0,1 µg/l MED 84 0 0 0 MAX 76 5 2 1 BAM 84 0,1 µg/l MED 80 3 1 0 MAX 73 3 1 0 Bentazon 77 0,1 µg/l MED 76 1 0 0 MAX 83 1 0 0 Totaal 84 0,5 µg/l pesticiden MED 84 0 0 0

54 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Atrazine en desetylatrazine Atrazine is een herbicide dat veelvuldig gebruikt wordt in de maĂŻsteelt. Het gebruik van atrazine als gewasbeschermingsmiddel is verboden in de Europese Unie sinds 10 maart 2004. Desethylatrazine is een afbraakproduct van atrazine. Figuur 17 geeft de maximale en de mediane concentratie per leveringsgebied weer voor atrazine. Figuur 18 bundelt dezelfde gegevens voor desethylatrazine. Een maximale concentratie van atrazine hoger dan 50% van de norm werd gemeten in het leveringsgebied De Watergroep L13 (WPC Thys). De mediane waarde ligt onder 25% van de norm.

Figuur 17: Maximale en mediane concentratie van atrazine in 2012.

Kwaliteit in het net â€˘ 55

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Voor desethylatrazine wordt in het leveringsgebied De Watergroep L14 (WPC Bassenge) een maximale concentratie gemeten die hoger ligt dan 50% van de norm. De mediane waarde ligt in dit leveringsgebied onder 25% van de norm.

Figuur 18: Maximale en mediane concentratie van desethylatrazine in 2012.

56 â€˘ Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Terbutylazine Terbutylazine is een mobiel herbicide dat bij een hele reeks teelten (aardappelen, maĂŻs, groenten) kan worden gebruikt. Figuur 19 geeft de maximale en de mediane concentratie van terbutylazine per leveringsgebied weer. In de volgende leveringsgebieden is een maximale concentratie gemeten die hoger ligt dan 50% van de norm: De Watergroep WVL2 (WPC Gavers), De Watergroep WVL8 (WPC Zillebeke) en De Watergroep WVL13 (WPC Dikkebus). Voor deze leveringsgebieden is het ruwe water afkomstig van oppervlaktewater. De mediane waarde ligt telkens onder 25 % van de normwaarde.

Figuur 19: Maximale en mediane concentratie van terbutylazine in 2012.

Kwaliteit in het net â€˘ 57

Kwaliteit van het drinkwater 2012

BAM of 2,6 dichloorbenzamide 2,6 dichloorbenzamide of BAM is een metaboliet van het herbicide dichlobenil. Dichlobenil mag sinds 18 maart 2009 in Vlaanderen niet meer verkocht worden en sinds 18 maart 2010 niet meer gebruikt worden. Figuur 20 geeft de maximale en de mediane concentratie voor BAM per leveringsgebied. In de volgende leveringsgebieden wordt een maximale concentratie gemeten die hoger ligt dan 50% van de normwaarde: De Watergroep L6 (WPC Eisden), De Watergroep OVL2 (WPC Eeklo), De Watergroep OVL 4 (WPC Zele), De Watergroep WVL8 (WPC Zillebeke), De Watergroep WVL10 (WPC Snellegem), De Watergroep WVL 11 (WPC Beernem) en De Watergroep B9 (WPC Beauvechain). In leveringsgebied IWVA (WPC Westhoek) is een maximale waarde gemeten die boven de normwaarde ligt. Voor metabolieten wordt uit een voorzorgsbeginsel dezelfde norm gehanteerd als voor de pesticiden zelf. Gekoppeld aan eerdere afwijkingsaanvragen voor de parameter BAM is een toelaatbare waarde voor BAM (drempelwaarde) in drinkwater van 1 Âľg/l afgeleid. De vastgestelde maximale concentraties blijven telkens onder die drempelwaarde. De leveringsgebieden IWVA, De Watergroep WVL10, De Watergroep OVL4 en De Watergroep B9 hebben een mediane waarde die hoger is dan 50% van de normwaarde.

Figuur 20: Maximale en mediane concentratie van BAM in 2012.

58 â€˘ Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Bentazon Bentazon is een pesticide dat alleen gebruikt wordt in de landbouw bij de teelt van maïs en van enkele andere gewassen die in Vlaanderen een kleiner areaal hebben (ui, sjalot, erwt, boon, knoflook). Figuur 21 bevat de maximale en de mediane concentratie voor bentazon per leveringsgebied in 2012. In totaal zijn in vier leveringsgebieden concentraties gemeten die meer dan 50% van de norm bedragen. Het gaat om de leveringsgebieden De Watergroep OVL3 (WPC Klein Sinaai), De Watergroep WVL7 (WPC Blankaart), De Watergroep WVL8 (WPC Zillebeke) en De Watergroep WVL13 (WPC Dikkebus). In één leveringsgebied ligt ook de mediane waarde boven 50% van de norm. Het gaat om leveringsgebied De Watergroep OVL3. Voor de leveringsgebieden van West-Vlaanderen is het ruwe water afkomstig van oppervlaktewater.

Figuur 21: Maximale en mediane concentratie van bentazon in 2012. .

Kwaliteit in het net • 59

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Totaal pesticiden Totaal pesticiden is de som van alle afzonderlijke pesticiden die bij een controleprocedure worden opgespoord en gekwantificeerd. Voor totaal pesticiden geldt een normwaarde van 0,50 µg/l. Figuur 22 geeft de maximale en mediane concentratie voor totaal pesticiden per leveringsgebied. In 2012 werd in één leveringsgebied een maximale waarde gemeten die groter dan 50 % van de normwaarde is. Namelijk in leveringsgebied De Watergroep WLV8 (WPC Zillebeke). De mediane waarde lag hier onder 25 % van de norm.

Figuur 22: Maximale en mediane concentratie van totaal pesticiden in 2012.

60 • Kwaliteit in het net

Kwaliteit van het drinkwater 2012

4.4 Conclusies Op basis van de aangeleverde gegevens kan worden besloten dat de kwaliteit van het gedistribueerde drinkwater in de verschillende leveringsgebieden in ruime mate voldoet aan de normen. Voor de meeste van de gezondheidsrelevante parameters liggen de waarden ver onder de wettelijke norm. Dat blijkt duidelijk uit het overzicht in Tabel 21. In 85% van de geëvalueerde leveringsgebieden ligt de mediaan van alle parameters onder 50% van de normwaarde, voor de maximale waarde van alle parameters ligt 51% van de leveringsgebieden onder 50% van de normwaarde.

Tabel 21: Verdeling van de leveringsgebieden in functie van de afstand van de normwaarde microbiologische en chemische parameters op basis van de mediaan. Aantal leveringsgebieden met: alle parameters met mediaan kleiner dan 25% van de normwaarde een of meerdere parameters met een mediaan tussen 25 en 50% van de normwaarde een of meerdere parameters met een mediaan tussen 50 en 75% van de normwaarde een of meerdere parameters met een mediaan tussen 75 en 100% van de normwaarde een of meerdere parameters met een mediaan boven de normwaarde

voor de

39 37 10 3 0

In 14 leveringsgebieden ligt de maximale waarde van één parameter boven de normwaarde. Het gaat om de parameters E. coli, Enterococcen en nitriet. Aangezien de mediaan van die parameters in die leveringsgebieden erg laag blijft, zijn dat wellicht uitzonderlijke en kortdurende situaties geweest. In drie leveringsgebieden ligt de mediaan van de parameter nitraat boven 75%. Uit de data van de individuele pesticiden en metabolieten blijkt dat er vier normoverschrijdingen voor BAM voorkomen verspreid over twee waterproductiecentra in Vlaanderen. De teruggevonden concentraties houden – op basis van de bestaande kennis – geen risico in voor de volksgezondheid. De watermaatschappijen dienen erover te waken dat het pesticiden (en metaboliet) gehalte voldoet aan de normwaarde.

Kwaliteit in het net • 61

Kwaliteit van het drinkwater 2012

5 Validatieprogramma 5.1 Inleiding In de loop van 2012 zijn 15 leveringsgebieden bemonsterd. Figuur 23 geeft de verschillende leveringsgebieden in Vlaanderen weer. Ze zijn ingekleurd naargelang de bemonstering gebeurd is voor het validatieprogramma in de periode 2009-2012 en nog uit te voeren.

Figuur 23: Bemonsterde leveringsgebieden in de periode 2009-2012.

5.2 Validatie van de resultaten 5.2.1

Toetsing aan de wettelijke kwaliteitseisen per leveringsgebied

Bijlage 3 geeft per leveringsgebied: - de meetlocatie; - de gemeten parameterwaarden; - de toetsing van de resultaten van de onafhankelijke controle ten opzichte van de resultaten die worden aangeleverd door de watermaatschappijen. De overzichtstabel (Tabel 22) bundelt per leveringsgebied die gegevens. Uit de toetsing van de onafhankelijke waarden aan de parameterwaarden uit het Drinkwaterbesluit (zie Tabel 6) blijkt dat VITO in geen enkel leveringsgebied een normoverschrijding gemeten heeft.

62 â€˘ Validatieprogramma

Kwaliteit van het drinkwater 2012

0,000 0,000 0,000 0,600 5,640 3,140 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 56,000 0,000 1,300 0,000 1,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 2,270 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,080 1,100 0,000 0,006 0,000 0,000 0,000 0,000 1,700 17,271 0,000 1,300

De Watergroep WVL2

TMV W7

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,198 0,030 0,000 1,700 0,000 0,000 0,003 0,019 0,000 0,000 0,000 0,000 0,500 0,000 0,000 0,000 1,100 1,600 9,300 14,171 0,000 0,000 0,000 0,000

De Watergroep WVL1

TMVW 5

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 2,010 1,970 1,740 0,930 1,990 9,550 11,700 10,940 5,540 14,520 11,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 19,000 0,000 0,000 16,000 26,000 0,000 0,000 0,000 2,500 1,100 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 1,720 0,000 0,000 0,000 1,900 0,000 0,000 0,000

TMVW 4

0,000 0,000 2,670 0,000 0,000 0,000 1,100 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 4,650 1,760 28,220 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 38,000 0,000 5,900 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

TMVW 1

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,029 0,031 0,035 0,000 2,200 2,400 0,000 0,000 0,000 0,004 0,007 0,035 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,100 1,100 1,500 12,843 23,029 13,729 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

Vivaqua R50

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,001 0,214 0,000 0,000 0,014 0,000 0,000 0,200 0,000 0,000 1,771 0,000 0,000

IWVB B80

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,006 0,021 0,000 0,000 0,000 0,000 0,005 0,011 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,400 1,800 1,771 28,786 0,000 0,000 0,000 2,300

De Watergroep L15

De Watergroep B14

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,028 0,025 0,028 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,006 0,014 0,008 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,000 0,000 33,657 23,029 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

De Watergroep B10

10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 µg/l 0,50 mg/l 200,00 µg/l 50,00 µg/l GAV kve/ml 0,00 aantal/100 ml GAV mg C/l

De Watergroep L14

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,063 0,000 0,310 0,002 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 21,257 0,000 0,000

De Watergroep L13

De Watergroep L4

0,00 aantal/100 ml 0,00 aantal/100 ml 5,00 µg/l 10,00 µg/l 1,00 µg/l 0,01 µg/l 1,00 mg/l 10,00 µg/l 5,00 µg/l 2,00 mg/l 50,00 µg/l 3,00 µg/l 1,50 mg/l 10,00 µg/l 20,00 µg/l 50,00 mg/l 0,10 mg/l 10,00 µg/l

De Watergroep L8

Eenheid

E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalo-methanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies 22°C Coliformen TOC

Norm

Parameter

Tabel 22: Toetsing van de resultaten van VITO aan de normwaarde uit het Drinkwaterbesluit.

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,232 0,100 0,000 1,800 0,000 0,000 0,002 0,007 0,000 0,000 0,000 0,000 0,600 0,300 0,000 0,000 0,000 3,100 1,329 12,400 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 2,550 7,250 6,960 17,830 25,200 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 11,000 0,000 63,000 1,300 0,000 1,900 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

Validatieprogramma • 63

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

5.000,00 0,50 20,00 500,00 20,00 0,10 0,50

geen normoverschrijding normoverschrijding

64 • Validatieprogramma

µg/l 244,000 µg/l 0,000 µg/l 0,000 µg/l 0,000

3,100 29,000 15,000 19,000 12,000 38,000 216,000 45,000 88,000 57,000 24,000 217,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

4,400 0,000 0,000 0,000

7,400 0,000 0,000 0,000

µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,033

0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,083

0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,142

0,000 0,001 0,000

0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,092

0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,086

0,000 0,000 0,038

Kwaliteit van het drinkwater 2012

5.2.2

Toetsing aan de leveringsgebied

gerapporteerde

waarde

van

watermaatschappijen

per

Tabel 23 en bijlage 3 tonen de toetsing van de waarde van VITO aan de gerapporteerde waarde van de watermaatschappijen. De toetsing gebeurt conform de werkwijze beschreven onder 2.4.3. Legende Microbiologische parameters geen data aangeleverd door drinkwatermaatschappij geen afwijking afwijking Chemische parameters geen data aangeleverd door drinkwatermaatschappij / geen toetsing mogelijk maximale waarde onder de rapporteringsgrens geen betekenisvolle afwijking betekenisvolle afwijking

De watermaatschappijen stellen niet voor alle leveringsgebieden de vereiste analyseresultaten ter beschikking. Een volledige toetsing is met andere woorden niet voor alle leveringsgebieden mogelijk.

De Watergroep WVL2

De Watergroep WVL1

TMVW 7

TMVW 5

TMVW 4

TMVW 1

Vivaqua R50

IWVB B80

De Watergroep B14

De Watergroep B10

De Watergroep L15

De Watergroep L14

De Watergroep L13

De Watergroep L8

De Watergroep L4

Parameter

Tabel 23: Toetsing van de drinkwaterkwaliteit per leveringsgebied.

E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet Selenium

Validatieprogramma â€˘ 65

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalo-methanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Uit Tabel 23 blijkt dat er één betekenisvolle afwijking gevonden is tussen de meetwaarde van VITO en de gerapporteerde waarde van de drinkwatermaatschappij namelijk een betekenisvolle afwijking voor nitraat in leveringsgebied Vivaqua-R50. Om operationele redenen gebeurde de voeding van deze zone met water van een ander reservoir, wat de afwijkende nitraatwaarde verklaart. Uit de gerapporteerde data van het controleprogramma van Vivaqua-R50 blijkt dat in dit openbaar gebouw een nitraat concentratie gemeten werd van 27,9 mg/l. Er zijn dus geen aanwijzingen dat de gegevens die de watermaatschappijen aanleveren niet representatief zijn.

5.3 Conclusies In het kader van het validatieprogramma 2012 is op 15 verspreide locaties in Vlaanderen de kwaliteit van het geleverde drinkwater geëvalueerd. In alle gevallen voldoet het drinkwater voor de geanalyseerde parameters aan de kwaliteitseisen. Er is één betekenisvolle afwijking vastgesteld tussen de gemeten waarde van het referentielaboratorium VITO en de gerapporteerde waarde van de watermaatschappijen. Dat geldt voor de parameter nitraat. In de toekomst is het belangrijk om het validatieprogramma verder uit te voeren zodat de overheid de aangeleverde kwaliteitsgegevens kan valideren. Het probleem van de onvolledigheid van de ter beschikking gestelde gegevens moet worden opgelost.

66 • Validatieprogramma

BIJLAGEN

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied voor de microbiologische en chemische parameters Legende 0 - 25% van normwaarde 25 - 50% van normwaarde 50 - 75% van normwaarde 75 - 100% van normwaarde > normwaarde geen data Vastgestelde mediane waarde per leveringsgebied voor de indicatorparameters en aanvullende parameters 0 - 25% van normwaarde 25 - 50% van normwaarde 50 - 75% van normwaarde 75 - 100% van normwaarde > normwaarde geen data

Leveringsgebieden in West-Vlaanderen

68 â€˘ Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Figuur 24: Overzicht van de leveringsgebieden in West-Vlaanderen. (DW = De Watergroep)

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied â€˘ 69

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Norm

Eenheid

max

TMVWLG1 max

KnokkeKnokke max

De Watergroep WVL 1 max

De Watergroep WVL 2 max

De Watergroep WVL 3 max

De Watergroep WVL 4 max

De Watergroep WVL 5 max

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

1,000

0,000

8,000

1,000

0,000

Antimoon

µg/l

0,000

0,300

1,800

0,000

µg/l

2,000

µg/l

0,000

1,000

1,600

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,030

0,040

0,000

0,131

0,430

0,123

0,397

Bromaat

0,138

µg/l

0,000

5,200

0,000

Cadmium

1,800

µg/l

0,000

0,300

0,000

µg/l

0,000

0,700

0,500

0,000

12,000

mg/l

0,000

0,270

0,070

0,000

0,007

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,150

0,230

0,220

0,210

0,340

0,580

0,220

0,425

0,493

0,353

Lood

µg/l

0,000

1,500

1,200

0,000

Kwik

µg/l

0,000

0,100

0,000

Nikkel

µg/l

4,000

0,000

4,000

8,000

0,000

5,500

4,900

4,700

11,033

Nitraat

mg/l

18,700

20,160

19,010

17,600

10,400

9,000

19,000

8,000

4,333

17,667

Nitriet

0,1

mg/l

0,030

0,100

0,070

0,000

0,100

0,000

Selenium

µg/l

1,500

0,000

1,100

0,300

0,000

2,600

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Leveringsgebied

Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

IWVA

TMVW- KnokkeLG2 Heist max max

Broomdichloormethaan

µg/l

0,800

0,400

8,700

1,700

0,000

2,420

7,850

1,740

18,030

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

6,900

8,200

27,200

13,900

4,800

11,810

29,650

16,798

12,513

28,950

Acrylamide

0,1

µg/l

0,000

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,130

0,000

0,035

0,149

0,015

0,121

70 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Eenheid

De Watergroep WVL 6 max

De Watergroep WVL 7 max

De Watergroep WVL 8 max

De Watergroep WVL 9 max

De Watergroep WVL 10 max

De Watergroep WVL 11 max

De Watergroep WVL 12 max

De Watergroep

Norm

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Leveringsgebied

WVL 13 max

µg/l

0,000

1,100

0,000

µg/l

0,000

1,000

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,004

0,000

0,004

0,000

mg/l

0,397

0,133

0,138

0,046

0,076

0,133

0,138

Bromaat

µg/l

0,880

5,400

4,000

1,800

0,000

4,400

2,700

2,800

Cadmium

µg/l

0,000

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

µg/l

0,000

12,000

0,000

12,000

mg/l

0,005

0,007

0,018

0,005

0,018

0,040

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,340

0,210

0,353

0,000

0,105

0,353

Lood

µg/l

0,000

Kwik

µg/l

0,100

0,000

0,100

0,000

0,100

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

Nikkel

µg/l

3,920

19,000

11,033

0,000

9,500

11,033

Nitraat

mg/l

9,000

40,000

17,667

0,000

13,000

20,000

24,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

2,600

0,000

2,600

0,000

2,600

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

7,850

18,030

4,190

4,080

18,030

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

17,180

59,080

48,150

28,950

12,050

18,170

35,565

50,430

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,149

0,121

0,266

0,121

0,107

0,097

0,121

0,227

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 71

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Norm

Eenheid

med

TMVWLG1 med

TMVW- KnokkeLG2 Heist med med

KnokkeKnokke med

De Watergroep WVL 1 med

De Watergroep WVL 2 med

De Watergroep WVL 3 med

De Watergroep WVL 4 med

De Watergroep WVL 5 med

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Antimoon

µg/l

0,000

0,250

0,300

0,000

µg/l

0,000

0,350

0,400

0,000

0,01

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,030

0,040

0,000

0,115

0,221

0,099

0,104

0,120

0,101

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

0,050

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,085

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,000

0,230

0,220

0,080

0,285

0,380

0,000

0,263

0,117

Lood

µg/l

0,000

0,500

0,250

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,900

0,000

3,000

0,000

Nitraat

mg/l

7,850

11,510

13,520

13,350

9,900

4,000

9,000

3,250

1,333

8,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

0,650

0,200

0,000

1,100

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

0,750

0,400

8,700

1,050

0,000

1,270

6,300

1,355

0,880

1,705

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

3,550

8,200

27,200

10,500

0,300

6,300

23,140

10,259

5,965

15,472

Acrylamide

0,1

µg/l

0,000

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,054

0,000

0,032

0,041

0,000

Leveringsgebied

Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

IWVA

72 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Eenheid

De Watergroep WVL 6 med

De Watergroep WVL 7 med

De Watergroep WVL 8 med

De Watergroep WVL 9 med

De Watergroep WVL 10 med

De Watergroep WVL 11 med

De Watergroep WVL 12 med

De Watergroep

Norm

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Leveringsgebied

WVL 13 med

µg/l

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,100

0,107

0,097

0,101

0,000

0,035

0,097

0,098

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,158

0,000

0,117

0,000

0,117

Lood

µg/l

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

2,600

20,000

8,000

0,000

10,000

8,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

1,405

11,400

6,850

1,705

2,615

2,055

10,330

7,120

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

10,989

33,710

34,500

15,418

8,645

13,910

21,178

29,580

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,053

0,019

0,000

0,093

0,063

0,071

0,011

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 73

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

med

TMVWLG1 med

IWVA

TMVW- KnokkeLG2 Heist med med

KnokkeKnokke med

De Watergroep WVL 1 med

De Watergroep WVL 2 med

De Watergroep WVL 3 med

De Watergroep WVL 4 med

De Watergroep WVL 5 med

Aluminium

200

µg/l

0,000

16,175

0,000

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

61,000

33,635

43,650

33,500

77,500

40,000

83,000

65,000

49,000

98,000

/100 ml

0,000

µS/cm 623,500 692,000 485,500

574,500

651,500

790,000

685,000

759,000

834,500

934,000

Clostridium perfringens Conductiviteit

2100

pH IJzer

200

6,5<>9,2

7,550

7,440

7,885

7,950

7,850

7,420

7,680

7,740

7,760

µg/l

10,000

0,000

27,000

0,000

µg/l

0,000

Sulfaat

250

mg/l

50,700 115,250

46,700

77,850

75,700

88,500

91,000

130,000

150,000

170,000

Natrium

200

mg/l

36,450

19,670

22,530

36,150

59,650

25,000

46,800

45,600

43,100

74,200

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

250,000

265,000

250,000

240,000

300,000

°C

11,700

12,450

13,000

13,950

12,900

12,850

12,500

92,700 132,350

70,540

114,000

87,100

87,800

88,200

106,000

7,495

29,000

12,000

24,000

30,000

21,000

Mangaan

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium Magnesium Totale hardheid Zink

12,700

270

mg/l

6,400

15,520

Fr°

26,150

39,580

20,665

43,000

28,500

29,000

30,000

34,000

5000

µg/l

0,000

49,720

0,000

74 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

Norm

De Watergroep WVL 6 med

De Watergroep WVL 7 med

De Watergroep WVL 8 med

De Watergroep WVL 9 med

De Watergroep WVL 10 med

De Watergroep WVL 11 med

De Watergroep WVL 12 med

De Watergroep

Eenheid

WVL 13 med

Aluminium

200

µg/l

0,000

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

56,500

145,000

83,000

98,000

72,000

47,000

140,000

78,000

/100 ml

0,000

2100

µS/cm

736,000

995,000

925,500

934,000

630,000

726,000

945,000

928,000

6,5<>9,2

7,750

7,695

7,660

7,690

8,400

7,895

7,800

7,660

µg/l

0,000

Clostridium perfringens Conductiviteit pH IJzer

200 50

µg/l

0,000

Sulfaat

250

mg/l

140,000

170,000

74,500

170,000

100,000

220,000

160,000

63,000

Natrium

200

mg/l

47,100

77,700

71,400

74,200

88,300

101,000

80,750

72,200

/100 ml

0,000

250

µg/l

240,000

420,000

275,000

300,000

120,000

130,000

350,000

280,000

°C

12,600

12,800

12,550

12,500

11,200

11,250

11,800

12,600

270

mg/l

80,100

102,000

100,000

106,000

47,300

49,700

97,000

101,000

mg/l

22,000

16,000

18,000

21,000

4,500

8,400

15,000

20,000

Fr°

28,000

35,500

22,000

34,000

14,000

16,500

33,000

20,000

5000

µg/l

0,000

Mangaan

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium Magnesium Totale hardheid Zink

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 75

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Figuur 25: Overzicht van de leveringsgebieden in Oost-Vlaanderen. (DW = De Watergroep)

76 â€˘ Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

TMVWLG1 max

TMVWLG2 max

TMVWLG3 max

TMVWLG4 max

TMVWLG5 max

De Watergroep OVL 1 max

De Watergroep OVL 2 max

De Watergroep OVL 3 max

De Watergroep OVL 4 max

Norm

Eenheid

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium

µg/l

0,000

1,000

0,000

µg/l

0,000

1,200

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,030

0,040

0,000

0,380

0,040

0,463

0,159

0,034

0,104

µg/l

0,000

3,600

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,132

0,039

0,141

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,230

0,220

1,050

0,810

0,160

0,000

Lood

µg/l

0,000

2,760

0,000

Kwik

µg/l

0,000

0,100

0,000

0,100

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

20,160

19,010

15,870

6,490

18,640

13,000

11,000

6,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,100

0,070

0,060

0,000

0,010

0,000

0,040

0,000

Selenium

µg/l

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

0,400

8,700

8,000

0,000

1,000

12,710

8,110

14,140

9,250

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

8,200

27,200

24,600

0,000

8,900

42,270

29,240

47,770

28,620

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,030

0,000

0,076

0,071

0,097

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 77

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

De Watergroep OVL5 max

De Watergroep OVL6 max

De Watergroep OVL7 max

De Watergroep OVL8 max

De Watergroep OVL9 max

Norm

Eenheid

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Antimoon

µg/l

0,000

µg/l

1,200

0,000

1,300

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,067

0,141

0,059

0,076

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,022

0,065

0,005

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,920

0,240

0,000

Lood

µg/l

0,000

Kwik

µg/l

0,100

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

16,000

22,000

15,000

15,610 0,000

Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

2,000

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

13,050

1,060

8,860

0,000

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

54,110

7,300

50,820

0,000

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,142

78 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Norm

Eenheid

TMVWLG1 med

TMVWLG2 med

TMVWLG3 med

TMVWLG4 med

TMVWLG5 med

De Watergroep OVL 1 med

De Watergroep OVL 2 med

De Watergroep OVL 3 med

De Watergroep OVL 4 med

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Leveringsgebied

Antimoon

µg/l

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,030

0,040

0,000

0,380

0,040

0,091

0,105

0,000

0,088

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,024

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,230

0,220

0,390

0,810

0,160

0,000

Lood

µg/l

0,000

2,760

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

11,510

13,520

10,900

1,635

15,370

11,000

9,900

5,000

Nitrie

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

0,400

8,700

8,000

0,000

1,000

6,170

6,440

12,690

7,885

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

8,200

27,200

24,600

0,000

8,900

26,620

24,575

43,500

25,475

Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,030

0,000

0,063

0,066

0,083

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 79

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Norm

Eenheid

De Watergroep OVL5 med

De Watergroep OVL6 med

De Watergroep OVL7 med

De Watergroep OVL8 med

De Watergroep OVL9 med

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Leveringsgebied

Antimoon

µg/l

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,044

0,000

0,042

0,059

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,028

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,000

Lood

µg/l

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

13,000

9,000

10,500

13,000

11,020

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

1,200

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

Broomdichloormethaan

µg/l

11,025

0,410

8,860

0,000

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

47,245

5,970

50,820

0,000

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,142

80 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

TMVWLG1 med

TMVWLG2 med

TMVWLG3 med

TMVWLG4 med

TMVWLG5 med

De Watergroep OVL 1 med

De Watergroep OVL 2 med

De Watergroep OVL 3 med

De Watergroep OVL 4 med

Aluminium

200

µg/l

0,000

16,175

21,220

0,000

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

33,635

43,650

43,690

36,900

36,065

84,000

79,500

31,000

49,500

/100 ml

0,000

µS/cm 692,000 485,500

447,000

841,000

733,000

739,000

890,500

517,000

720,000

Clostridium perfringens Conductiviteit

2100

pH IJzer Mangaan

200 50

6,5<>9,2

7,440

7,885

7,990

7,225

7,540

7,650

7,580

7,670

7,600

µg/l

0,000

38,290

118,620

0,000

µg/l

0,000

mg/l 115,250

46,700

36,600

91,600

91,200

92,000

92,500

74,000

120,000

Sulfaat

250

Natrium

200

mg/l

19,670

22,530

23,200

35,980

18,260

53,000

66,000

18,400

52,000

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

110,000

0,000

145,000

220,000

190,000

170,000

230,000

°C

11,700

12,450

13,900

12,350

11,300

12,500

11,900

11,700

12,000

mg/l 132,350

70,540

58,070

95,890

143,880

91,800

110,000

88,650

97,250

7,495

7,180

42,200

17,150

9,500

14,000

3,500

7,650

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium Magnesium Totale hardheid Zink

270 50

mg/l

15,520

Fr°

39,580

20,665

17,590

40,470

43,310

29,000

36,500

26,000

29,000

5000

µg/l

0,000

49,720

10,350

0,000

25,000

0,000

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 81

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

De Watergroep OVL5 med

De Watergroep OVL6 med

De Watergroep OVL7 med

De Watergroep OVL8 med

De Watergroep OVL9 med

Aluminium

200

µg/l

33,000

0,000

38,500

0,000

22,200

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

48,500

32,000

50,000

65,000

54,670

/100 ml

0,000

2100

µS/cm

459,500

705,000

473,500

478,000

448,000

6,5<>9,2

7,990

7,590

8,030

8,170

8,080

µg/l

0,000

Clostridium perfringens Conductiviteit pH IJzer

200 50

µg/l

0,000

Sulfaat

250

mg/l

56,000

89,000

66,000

77,000

Natrium

200

mg/l

32,600

13,350

36,750

39,200

/100 ml

0,000

250

µg/l

140,000

0,000

°C

13,300

12,800

13,100

10,900

12,300

270

mg/l

56,300

117,600

56,000

47,200

58,950

mg/l

6,600

17,250

6,850

6,900

7,140 17,590

Mangaan

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium Magnesium Totale hardheid Zink

Fr°

19,000

43,000

17,000

16,000

5000

µg/l

30,000

0,000

82 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Figuur 26: Overzicht van de leveringsgebieden in Vlaams-Brabant. (DW = De Watergroep)

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied â€˘ 83

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

TMVWLG2 max

TMVW- TMVWLG6 LG7 max max

De Watergroep

B1 max

De Watergroep De Watergroep

B2 max

B3 max

De Watergroep

B4 max

B5 max

B6 max

B7 max

E. coli

/100 ml

0,000

2,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

25,000

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Chroom Koper Cyanide

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,065

0,050

0,055

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

0,005

mg/l

0,040

µg/l

0,000

0,104

0,073

0,049

0,282

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

0,011

0,009

0,255

0,234

µg/l

0,000

5,400

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,220

0,105

Lood

µg/l

0,000

1,2-dichloorethaan

0,000

0,016

0,033

0,036

0,000

6,900

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

13,000

6,200

7,700

8,900

18,000

Nitraat

mg/l

19,010

41,580

19,000

17,000

23,167

25,043

34,000

0,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,070

0,000

Selenium

µg/l

0,000

4,300

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

0,374

0,916

1,003

Broomdichloormethaan

µg/l

8,700

0,600

4,230

4,940

4,460

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

27,200

3,600

14,500

4,641

5,099

3,842

µg/l

Acrylamide

0,1

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,130

84 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

De Watergroep

B8 max

B9 max

B 10 max

B 11 max

B 12 max

B 13 max

B 14 max

IWMZoutleeuw max

Hoeilaart max

E. coli

/100 ml

0,000

2,000

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

25,000

0,000

2,000

3,000

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Chroom Koper Cyanide

µg/l

0,000

0,100

0,000

µg/l

0,000

0,052

0,000

1,100

2,800

0,100

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

0,004

0,000

0,004

0,000

mg/l

0,164

0,282

0,056

0,031

0,425

µg/l

0,000

0,298

0,118

0,030

0,580

0,000

0,100

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

1,000

0,000

mg/l

0,048

0,234

0,011

0,013

0,012

0,009

0,000

0,009

0,006

µg/l

0,000

5,400

0,000

0,600

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,000

0,034

0,000

0,043

1,100

Lood

µg/l

0,000

6,900

0,000

5,600

1,2-dichloorethaan

0,110

0,000

2,000

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

5,200

18,000

5,800

8,300

0,000

1,000

0,000

Nitraat

mg/l

30,000

49,000

32,000

37,000

5,067

12,000

0,000

1,400

48,000

0,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

0,120

0,390

Selenium

µg/l

0,000

4,300

2,300

1,000

0,000

0,100

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

0,957

0,000

0,310

Broomdichloormethaan

µg/l

4,460

1,090

0,000

0,970

2,940

0,000

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

5,373

6,640

7,150

2,200

7,267

7,780

9,800

3,760

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,094

0,130

0,041

0,022

0,027

0,000

0,022

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 85

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

IWVB-8-R50/vivaqua-8-R50

IWVB-8-BFI41/vivaqau-8-BFI41

IWVB-8-BFI43

IWVB-8-EFI35

max

/100 ml

0,000

/100 ml

0,000

Norm

Eenheid

E. coli

Enterococcen

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

IWVB-8-B80

µg/l

0,109

0,000

0,158

0,000

µg/l

0,000

0,000 0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,026

0,044

0,030

0,107

0,019

Bromaat

µg/l

2,800

0,800

1,300

0,000

2,500

Cadmium

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,668

0,000

mg/l

0,000

0,001

0,013

0,000

0,001

µg/l

0,000

2,660

0,000

Chroom Koper Cyanide

µg/l

0,000

Fluoride

1,2-dichloorethaan

1,5

mg/l

0,079

0,153

0,099

0,262

0,087

Lood

µg/l

0,000

0,586

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

2,345

1,354

5,454

1,048

Nitraat

mg/l

17,581

21,415

26,191

18,237

14,324

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

1,931

0,000

4,148

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

0,112

0,390

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

4,129

0,998

2,823

0,431

1,474

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

16,086

8,461

14,383

9,628

8,184

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,013

0,114

0,023

0,000

86 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

TMVW- TMVWLG2 LG6 med med

TMVWLG7 med

De Watergroep

B1 med

B2 med

B3 med

B4 med

B5 med

B6 med

B7 med

Norm

Eenheid

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Antimoon

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,065

0,050

0,055

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,040

0,000

0,034

0,036

0,035

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

µg/l

0,000

mg/l

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,220

0,105

0,000

0,012

0,019

0,021

Lood

µg/l

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

13,520

35,030

15,000

13,000

17,000

17,826

31,000

0,000

Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

0,075

0,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

0,364

0,000

0,785

Broomdichloormethaan

µg/l

8,700

0,600

4,230

0,000

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

27,200

3,600

14,500

2,392

1,110

1,618

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,010

0,024

0,030

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 87

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

De Watergroep

B8 med

B9 med

B 10 med

B 11 med

B 12 med

B 13 med

B 14 med

IWMZoutleeuw med

Hoeilaart med

E. coli

/100 ml

0,000

Enterococcen

/100 ml

0,000

Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,052

0,000

1,000

2,600

0,100

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,045

0,036

0,000

0,050

0,230

0,111

0,000

0,220

Bromaat

µg/l

0,000

Cadmium

µg/l

0,000

Chroom Koper Cyanide

µg/l

0,000

1,000

0,000

mg/l

0,000

µg/l

0,000

0,100

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,000

0,020

0,000

0,350

1,000

Lood

µg/l

0,000

1,2-dichloorethaan

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

Nitraat

mg/l

27,000

45,000

30,000

34,000

0,000

0,665

46,000

0,000

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

0,010

0,000

Selenium

µg/l

0,000

0,900

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

0,750

0,000

0,290

Broomdichloormethaan

µg/l

0,000

0,290

0,930

0,665

0,000

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

0,870

5,540

0,910

1,570

5,413

6,045

2,015

1,435

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

0,000

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

0,000 0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,037

0,022

0,008

0,000

0,011

88 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

IWVB-8-R50/vivaqua-8-R50

IWVB-8-BFI41/vivaqau-8-BFI41

IWVB-8-BFI43

IWVB-8-EFI35

med

/100 ml

0,000

/100 ml

0,000

µg/l

0,000

0,142

0,000

µg/l

0,000

µg/l

0,000

0,01

µg/l

0,000

mg/l

0,022

0,036

0,029

0,092

0,018

Norm

Eenheid

E. coli

Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

IWVB-8-B80

Bromaat

µg/l

1,400

0,300

0,850

0,000

1,550

Cadmium

µg/l

0,000

Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan

µg/l

0,000

0,546

0,000

mg/l

0,000

0,012

0,000

0,001

µg/l

0,000

0,550

0,000

µg/l

0,000

Fluoride

1,5

mg/l

0,071

0,131

0,096

0,242

0,086

Lood

µg/l

0,000

0,488

0,000

Kwik

µg/l

0,000

Nikkel

µg/l

0,000

0,989

0,586

4,848

0,524

Nitraat

mg/l

12,857

21,068

23,890

17,538

13,257

Nitriet

0,1

mg/l

0,000

Selenium

µg/l

0,000

1,346

0,000

3,836

0,000

Totaal tri + tretrachlooretheen

µg/l

0,000

0,181

0,000

Broomdichloormethaan

µg/l

2,727

0,614

1,943

0,430

1,195

Totaal trihalomethanen

100

µg/l

11,771

6,091

11,244

6,785

7,241

0,000

Acrylamide

0,1

µg/l

Epichloorhydrine

0,1

µg/l

Vinylchloride

0,5

µg/l

Styreen

µg/l

0,000

Xyleen

500

µg/l

0,000

Totaal trichlorobenzenen

µg/l

0,000

Totaal PAK's

0,1

µg/l

0,000

Totaal pesticiden

0,5

µg/l

0,000

0,077

0,000

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 89

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

Norm

TMVWLG2 med

TMVWLG6 med

TMVWLG7 med

De Watergroep

Eenheid

B1 med

B2 med

B3 med

B4 med

B5 med

B6 med

B7 med

Aluminium

200

µg/l

16,175

0,000

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

43,650

38,605

14,000

41,000

42,000

41,000

/100 ml

0,000

687,000

708,000

631,000

708,000

705,000

717,000

Clostridium perfringens Conductiviteit

2100

pH IJzer

200

6,5<>9,2

7,885

0,000 673,00 0 7,265

7,520

7,630

7,680

7,500

7,530

7,440

µg/l

0,000

µS/cm 485,500

µg/l

0,000

Sulfaat

250

mg/l

46,700

63,600

Natrium

200

mg/l

22,530

24,000

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

°C

12,450

11,200

270

mg/l

70,540

mg/l

7,495

125,43 5 13,050

Fr°

20,665

36,675

5000

µg/l

49,720

0,000

Mangaan

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium Magnesium Totale hardheid Zink

0,000

48,000

70,000

75,000

75,500

17,950

13,100

16,200

14,600

15,300

15,000

0,000

11,300

11,750

11,600

11,300

11,500

113,500

116,000

102,000

120,000

119,000

126,000

15,000

19,000

15,000

14,000

13,000

14,000

17,000

37,000

36,500

39,000

0,000

66,800

0,000

90 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

Norm

Eenheid

De Watergroep

B8 med

B9 med

B 10 med

B 11 med

B 12 med

B 13 med

B 14 med

IWMZoutleeuw med

0,000

32,500

0,000

200

µg/l

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

32,000

41,000

47,000

69,000

32,000

34,000

/100 ml

2100

µS/cm

677,000

703,000

804,500

935,500

364,000

513,000

6,5<>9,2

7,470

7,490

7,275

7,300

8,020

µg/l

0,000

Aluminium

Clostridium perfringens Conductiviteit pH IJzer

200

med 0,000

0,030

0,000

27,000

33,000

833,500

413,500

717,000

8,350

7,945

8,360

0,000

5,000

0,000

µg/l

0,000

7,500

0,000

Sulfaat

250

mg/l

54,000

70,000

83,000

95,000

38,000

43,000

Natrium

200

mg/l

13,300

14,500

11,150

20,250

12,000

94,098

59,200

Mangaan

Hoeilaart

7,480 0,000

0,000

51,000

94,500

18,000

14,400

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

120,000

0,000

55,000

0,000

°C

11,600

11,750

11,300

12,800

14,800

12,800

12,550

11,800

270

mg/l

117,000

120,000

136,000

163,000

45,400

20,550

87,950

32,000

128,000

Magnesium

mg/l

15,000

14,000

19,000

21,000

6,300

4,600

22,000

26,000

16,000

Totale hardheid

Fr°

36,000

38,000

45,000

50,000

16,000

7,000

18,000

40,000

5000

µg/l

0,000

33,300

45,000

6,000

39,100

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium

Zink

0,000

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 91

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

IWVB-8-R50/vivaqua-8-R50

IWVB-8-BFI41/vivaqau-8-BFI41

IWVB-8-BFI43

IWVB-8-EFI35

med

IWVB-8-B80 med

8,176

3,130

4,618

2,451

5,646

Norm

Eenheid

200

µg/l

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

15,987

30,690

29,322

37,437

26,231

/100 ml

0,000

Aluminium

Clostridium perfringens

µS/cm

424,000

655,000

626,500

756,000

575,000

6,5<>9,2

8,035

7,675

7,520

7,315

7,705

200

µg/l

0,000

11,220

0,000

µg/l

0,000

Sulfaat

250

mg/l

60,718

72,512

71,715

110,412

75,708

Natrium

200

mg/l

22,588

16,402

16,905

23,814

18,471

/100 ml

0,000

250

µg/l

120,000

150,000

115,000

°C

12,200

11,700

12,950

11,900

13,950

270

mg/l

64,938

116,113

116,501

143,582

91,875

Magnesium

mg/l

5,127

15,365

8,411

7,713

16,268

Totale hardheid

Fr°

18,344

35,623

32,640

39,034

29,662

5000

µg/l

0,000

17,279

12,408

3,194

42,440

Conductiviteit

2100

pH IJzer Mangaan

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium

Zink

92 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

100,000

Figuur 27: Overzicht van de leveringsgebieden in Limburg. (DW = De Watergroep)

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied â€˘ 93

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Chroom Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Koper Nikkel Nitraat Nitriet Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Acrylamide Epichloorhydrine vVnylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm Eenheid

De Watergroep

L1 max

L2 max

L3 max

L4 max

L5 max

L6 max

L7 max

L8 max

L9 max

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

0,000 1,000

0,000 0,000

1,000 0,000

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l

0,000 7,700 0,000 0,000 0,036 0,000 0,000 0,000 0,006 0,000 0,000 0,000 6,700 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 1,500 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 8,200 0,000 11,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,072 0,000 0,000 0,000 0,212 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 13,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,073 0,000 0,000 0,000 0,050 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 31,000 0,000 1,200

0,000 0,000 0,000 0,000 0,339 3,300 0,000 0,000 0,007 0,000 0,000 0,740 6,500 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,071 0,000 0,000 0,000 0,009 0,000 0,000 0,000 5,000 0,000 14,000 15,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,064 2,600 0,000 0,000 0,008 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,050 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,038 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,065 0,000 0,000 0,000 0,006 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 29,000 0,000 1,400

µg/l

0,000

60 100 0,1 0,1 0,5 20 500

µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

1,010 8,710

1,570 10,440

1,420 7,220

0,000 2,240

0,000 0,000

0,770 12,780

0,000 0,330

0,440 1,780

0,000 1,230

0,000 0,000 0,000

µg/l

0,000

0,1 0,5

µg/l µg/l

0,000 0,000

0,000 0,037

0,000 0,000

0,000 0,051

0,000 0,000

0,000 0,042

94 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Norm Eenheid

De Watergroep

L 10 max

L 11 max

De Watergroep

L 12

L 13

L 14

L 15

L 16

IWMIWMHasselt Leopoldsburg

max

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000 0,000 0,300 0,000 0,000 0,000 0,057 0,000 0,000 0,210 0,000 0,000 5,100 4,000 0,000 0,000 0,000 0,000 3,900

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,320 1,760

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,006 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,040

0,000 0,000 0,000 0,000 0,043 0,000 0,000 0,000 0,016 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 50,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,890

0,000 0,000 0,000 0,000 0,046 0,000 0,000 5,200 0,011 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 25,000 0,000 0,000 2,460 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 4,740 31,920

0,000 0,000 0,000 0,000 0,030 0,000 0,000 0,000 0,010 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 45,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,060

0,000 0,100 0,000 0,000 0,170 2,900 0,000 0,000 0,011 0,900 0,000 0,190 0,000 0,000 1,000 1,200 0,000 0,000 0,000 0,300 3,760

0,000 4,600 0,000 0,000 0,174 0,300 1,200 1,000 0,007 0,600 0,000 0,039 3,000 0,000 12,000 7,500 0,000 3,700 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,028

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,027

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,100

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,086

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,044

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 95

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Norm

Eenheid

De Watergroep

L1 med

De Watergroep

med

L8 med

L9 med

De Watergroep

L2 med

med

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l

0,000 5,700 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 1,400 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,061 0,000 0,000 0,000 0,015 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,064 0,000 0,000 0,000 0,017 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 22,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,304 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,650 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,054 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 10,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,038 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,039 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 20,000 0,000 0,500

µg/l

0,000

60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,840 7,450

1,510 9,540

1,210 6,465

0,000 1,360

0,000 0,000

0,000 0,410

0,000 0,000

0,420 1,460

0,000 0,900

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,013

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,046

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,021

96 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

De Watergroep

L 10 med

L 11 med

L 12 med

L 13 med

L 14 med

L 15 med

L 16 med

med

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000 0,000 0,070 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,050

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,260 1,380

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,900

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 34,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 22,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 4,740 31,920

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 40,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,030

0,000 0,000 0,000 0,000 0,141 0,000 0,000 0,000 0,002 0,250 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,835 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 3,900 0,000 0,000 0,165 0,000 1,000 1,000 0,004 0,200 0,000 0,000 1,000 0,000 9,000 5,900 0,000 0,200 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,026

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,037

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,023

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,042

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

Norm

Eenheid

0 0 5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

IWM-Hasselt

IWM-Leopoldsburg

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 97

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

De Watergroep

L1 mediaan

L2 mediaan

L3 mediaan

L4 mediaan

L5 mediaan

L6 mediaan

0,000

Norm

Eenheid

200

µg/l

0,000

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

9,550

9,300

6,650

29,000

62,000

/100 ml

Aluminium

Clostridium perfringens

De Watergroep

L10

mediaan

0,000

26,000

9,900

9,200

42,000

54,000

µS/cm

209,000

146,000

267,000

486,500

782,500

431,000

594,000

576,000

810,500

673,000

6,5<>9,2

8,330

8,300

8,310

7,755

8,270

8,280

7,510

7,460

7,105

7,580

200

µg/l

0,000

µg/l

0,000

13,000

0,000

14,000

0,000

Sulfaat

250

mg/l

0,000

72,000

64,000

86,000

23,000

18,000

82,000

46,000

Natrium

200

mg/l

6,870

13,000

11,300

33,800

164,000

56,450

8,560

8,000

13,200

15,100

0,000

Conductiviteit

2100

De Watergroep

pH IJzer Mangaan

/100 ml

0,000

250

µg/l

120,000

240,000

100,000

0,000

°C

11,900

11,800

13,200

11,400

19,200

12,400

12,600

13,400

11,650

12,900

270

mg/l

32,950

14,100

38,250

64,000

9,920

30,100

110,000

108,500

148,500

107,000

Magnesium

mg/l

3,600

2,900

5,100

6,700

7,850

6,100

15,000

21,000

19,000

Totale hardheid

Fr°

10,000

5,000

12,000

20,000

7,000

10,000

34,000

35,000

46,000

35,000

5000

µg/l

0,000

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium

Zink

98 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied Aluminium

De Watergroep

Norm

Eenheid

L 11 mediaan

L 12 mediaan

L 13 mediaan

L 14 mediaan

L 15 mediaan

L 16 mediaan

200

µg/l

0,000

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

30,000

31,000

52,000

28,000

/100 ml

2100

µS/cm

736,000

664,000

747,000

657,000

6,5<>9,2

7,845

7,100

7,150

Clostridium perfringens Conductiviteit pH

IWM-Hasselt

IWM-Leopoldsburg

mediaan

23,000

409,000

0,000

0,020

47,000

52,500

11,000

228,000

766,000

473,500

199,000

7,040

8,410

7,130

8,165

7,090

200

µg/l

0,000

29,000

µg/l

0,000

46,000

Sulfaat

250

mg/l

98,000

50,000

45,000

25,000

42,000

57,000

15,000

Natrium

200

mg/l

87,700

8,940

12,900

10,900

17,100

14,600

40,500

17,000 0,000

IJzer Mangaan

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

70,000

°C

11,600

11,900

11,800

8,000

12,000

16,500

11,600

270

mg/l

60,400

121,000

133,000

127,000

30,800

136,000

41,000

14,000

Magnesium

mg/l

18,000

17,000

16,000

12,000

0,720

16,000

17,000

7,000

Totale hardheid

Fr°

13,000

39,000

41,000

37,000

8,000

42,000

16,500

7,000

5000

µg/l

0,000

5,000

131,000

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium

Zink

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 99

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Figuur 28: Overzicht van de leveringsgebieden in Antwerpen.

100 â€˘ Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Norm

Eenheid

Pidpa 1 max

Pidpa 2 max

Pidpa 3 max

Pidpa 4 max

Pidpa 5 max

Pidpa 6 max

Pidpa 7 max

Pidpa 8 max

Pidpa 9 max

Pidpa 10 max

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

1,000 1,000

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000 0,000 0,074 0,000 0,000 0,562 0,006 0,000 0,000 0,000 0,259 0,000 0,000 1,367 0,000 0,000 0,000 1,408 4,761 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,081 0,000 0,000 0,000 0,004 0,000 0,000 0,147 0,209 0,000 0,000 2,357 0,010 0,000 0,000 0,000 1,398 0,000

0,000 0,610 0,000 0,000 0,068 2,000 0,000 0,000 0,003 0,000 0,000 0,175 0,000 0,000 0,000 2,415 0,000 0,000 0,000 1,478 9,129 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,116 0,000 0,030 0,000 0,012 0,000 0,000 0,069 1,063 0,000 0,000 1,302 0,000 0,000 0,000 0,791 2,428 0,000

0,000 4,800 0,000 0,000 0,073 0,000 0,023 0,000 0,002 0,000 0,000 0,115 0,000 0,000 0,000 2,198 0,000 0,000 0,000 0,943 4,549 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,051 0,000 0,000 0,000 0,003 0,000 0,000 0,166 0,573 0,000 0,904 1,906 0,000 0,000 0,000 1,906 6,231 0,000

0,000 1,176 0,000 0,000 0,034 0,000 0,000 0,000 0,010 0,000 0,000 0,093 0,208 0,000 1,363 1,502 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 2,393 0,000 0,000 0,107 0,000 0,000 0,000 0,013 0,000 0,000 0,066 0,239 0,000 1,303 2,094 0,010 0,000 0,000 0,711 4,779 0,000

0,000 4,098 0,000 0,000 0,068 0,000 0,000 0,000 0,015 0,000 0,000 0,095 0,308 0,000 0,533 1,857 0,013 0,000 0,000 0,000 3,089 0,000

0,000 2,282 0,000 0,000 0,159 0,000 0,000 0,000 0,002 0,000 0,000 0,124 0,290 0,000 0,000 2,482 0,000 0,000 0,000 0,000 0,923 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,016

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,026

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 101

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Norm

Eenheid

Pidpa11 max

Pidpa12 max

Pidpa13 max

Pidpa14 max

AWW-PST max

AWW-PB max

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000 0,000 0,083 0,000 0,051 0,000 0,024 0,000 0,000 0,051 0,785 0,000 0,000 2,164 0,014 0,000 0,000 2,208 6,054 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,052 0,000 0,128 0,641 0,002 0,000 0,000 0,231 0,739 0,000 1,274 5,969 0,000 0,000 0,000 14,775 45,206 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,060 0,000 0,000 0,000 0,002 0,000 0,000 0,164 0,237 0,000 0,606 1,267 0,000 0,000 0,000 1,364 3,644 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,053 0,000 0,138 0,000 0,003 0,000 0,000 0,253 0,223 0,000 1,251 4,635 0,000 0,000 0,000 6,275 23,283 0,000

0,000 1,400 0,000 0,000 0,053 0,000 0,450 0,000 0,016 0,000 0,000 1,060 0,300 0,000 2,800 16,000 0,000 0,000 0,000 27,800 86,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,056 0,000 0,000 0,000 0,014 0,000 0,000 0,190 0,100 0,000 0,000 2,400 0,000 0,000 0,000 2,200 14,000

0,500 0,000 0,000 0,000 0,000 0,043

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,024

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,043

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,022

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

102 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Norm

Eenheid

Pidpa 1 med

Pidpa 2 med

Pidpa 3 med

Pidpa 4 med

Pidpa 5 med

Pidpa 6 med

Pidpa 7 med

Pidpa 8 med

Pidpa 9 med

Pidpa 10 med

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000 0,000 0,035 0,000 0,000 0,000 0,001 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,006 0,000 0,000 0,000 1,130 3,593 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,070 0,000 0,000 0,000 0,002 0,000 0,000 0,140 0,000 0,000 0,000 2,096 0,000 0,000 0,000 0,000 1,224 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,056 0,000 0,000 0,000 0,002 0,000 0,000 0,159 0,000 0,000 0,000 1,390 0,000 0,000 0,000 1,332 7,925 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,092 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,061 0,000 0,000 0,000 1,133 0,000 0,000 0,000 0,575 1,866 0,000

0,000 3,605 0,000 0,000 0,058 0,000 0,000 0,000 0,001 0,000 0,000 0,108 0,000 0,000 0,000 1,968 0,000 0,000 0,000 0,823 4,344 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,044 0,000 0,000 0,000 0,002 0,000 0,000 0,161 0,000 0,000 0,000 1,532 0,000 0,000 0,000 1,847 6,096 0,000

0,000 0,755 0,000 0,000 0,028 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,076 0,000 0,000 0,000 1,221 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 2,211 0,000 0,000 0,094 0,000 0,000 0,000 0,002 0,000 0,000 0,061 0,000 0,000 0,000 1,603 0,000 0,000 0,000 0,640 4,671 0,000

0,000 3,117 0,000 0,000 0,053 0,000 0,000 0,000 0,005 0,000 0,000 0,078 0,000 0,000 0,000 1,259 0,000 0,000 0,000 0,000 3,089 0,000

0,000 1,803 0,000 0,000 0,133 0,000 0,000 0,000 0,001 0,000 0,000 0,113 0,000 0,000 0,000 2,255 0,000 0,000 0,000 0,000 0,670 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,006

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,017

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 103

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Norm

Eenheid

Pidpa11 med

Pidpa12 med

Pidpa13 med

Pidpa14 med

AWW-PST med

AWW-PB med

0 0

/100 ml /100 ml

0,000 0,000

5 10 1 0,01 1 10 5 50 2 50 3 1,5 25 1 20 50 0,1 10 10 60 100 0,1 0,1 0,5 20 500 20 0,1 0,5

µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,000 0,000 0,000 0,000 0,076 0,000 0,000 0,000 0,003 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 1,881 0,000 0,000 0,000 1,668 5,047 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,046 0,000 0,022 0,000 0,001 0,000 0,000 0,120 0,000 0,000 0,000 1,394 0,000 0,000 0,000 4,843 14,608 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,046 0,000 0,000 0,000 0,001 0,000 0,000 0,122 0,000 0,000 0,000 0,947 0,000 0,000 0,000 1,066 2,802 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,048 0,000 0,063 0,000 0,001 0,000 0,000 0,165 0,000 0,000 0,705 2,869 0,000 0,000 0,000 3,929 13,767 0,000

0,000 0,000 0,000 0,000 0,038 0,000 0,255 0,000 0,005 0,000 0,000 0,380 0,000 0,000 2,100 12,000 0,000 0,000 0,000 11,200 33,900

0,000 0,000 0,000 0,000 0,048 0,000 0,000 0,000 0,007 0,000 0,000 0,160 0,000 0,000 0,000 1,600 0,000 0,000 0,000 1,000 7,400

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,040

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,022

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,031

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,018

0,000 0,000 0,000 0,000 0,000 0,000

104 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Leveringsgebied

Pidpa1

Pidpa2

Pidpa3

Pidpa4

Pidpa5

Pidpa6

Pidpa7

Pidpa8

Pidpa9

med

Pidpa10 med

0,000

2,075

Norm

Eenheid

200

µg/l

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

18,895

22,186

17,408

30,311

14,997

17,930

11,122

17,667

13,659

25,021

/100 ml

Aluminium

Clostridium perfringens

µS/cm

300,901

455,856

370,270

368,468

365,766

461,261

203,604

424,324

315,315

530,631

6,5<>9,2

7,895

7,970

8,200

7,930

7,630

7,600

8,340

7,650

7,950

200

µg/l

8,000

0,000

8,000

10,000

5,000

0,000

13,000

6,000

0,000

µg/l

0,000

1,031

0,000

1,006

0,000

Sulfaat

250

mg/l

51,013

63,281

14,377

43,772

7,176

54,616

7,103

9,203

17,834

67,396

Natrium

200

mg/l

6,876

33,543

13,724

14,925

9,743

12,520

23,517

11,718

8,145

49,872

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

60,000

0,000

°C

12,400

12,200

11,500

12,000

12,200

11,300

12,800

12,100

12,000

11,600

270

mg/l

48,415

57,907

63,411

56,030

64,881

82,695

18,794

74,729

49,704

57,406

Magnesium

mg/l

4,952

6,445

4,122

5,356

6,170

5,481

2,666

7,033

8,525

7,003

Totale hardheid

Fr°

14,158

17,137

17,511

16,171

18,750

22,927

5,772

21,424

15,949

17,285

5000

µg/l

1,372

1,779

1,212

0,000

1,541

0,000

1,322

5,532

1,044

Conductiviteit

2100

pH IJzer Mangaan

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium

Zink

Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied • 105

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied

Pidpa11

Pidpa12

Pidpa13

Pidpa14

AWW-PST

med

AWW-PB med

0,000

5,940

2,073

7,946

33,000

3,000

Norm

Eenheid

200

µg/l

Ammonium

0,5

mg/l

0,000

Chloride

250

mg/l

34,466

26,865

26,853

29,850

44,000

17,500

/100 ml

0,000

2100

µS/cm

404,505

375,676

392,793

397,748

463,239

373,842

6,5<>9,2

7,960

7,690

7,600

7,825

7,990

8,160

200

µg/l

11,000

21,000

8,000

15,500

0,000

µg/l

0,000

1,092

0,000

0,858

0,000

Sulfaat

250

mg/l

50,852

58,158

60,789

58,000

52,000

14,000

Natrium

200

mg/l

13,084

12,943

12,896

16,640

33,000

14,000

Aluminium

Clostridium perfringens Conductiviteit pH IJzer Mangaan

/100 ml

0,000

250

µg/l

0,000

200,000

0,000

°C

11,500

11,600

11,800

12,050

12,900

11,100

270

mg/l

64,406

59,246

62,929

58,531

59,000

62,000

Magnesium

mg/l

6,806

5,402

5,329

5,783

6,800

4,200

Totale hardheid

Fr°

18,878

17,188

17,917

16,867

17,600

17,150

5000

µg/l

1,347

2,474

1,776

5,476

8,000

0,000

Coliformen Vrije chloorresten Temperatuur

Calcium

Zink

106 • Bijlage 1: Vastgestelde maximale en mediane waarde per leveringsgebied

Bijlage 2: Toetsing waarde VITO aan gerapporteerde waarde van watermaatschappijen Legende Microbiologische parameters geen data aangeleverd door drinkwatermaatschappij geen afwijking afwijking Chemische parameters geen data aangeleverd door drinkwatermaatschappij / geen toetsing mogelijk maximale waarde onder de rapporteringsgrens geen betekenisvolle afwijking betekenisvolle afwijking

Leveringsgebied de Watergroep L4

Staalname locatie VITO: Technisch instituut Sparrendal, Lanaken Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01

2,50 2,00 0,50 0,01

0,00 1,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 107

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

mg/l 1,00 µg/l 10,00 µg/l 5,00 mg/l 2,00 µg/l 50,00 µg/l 3,00 mg/l 1,50 µg/l 10,00 µg/l 20,00 mg/l 50,00 mg/l 0,10 µg/l 10,00 µg/l 10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,07 0,00 0,00 0,05 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 31,00 0,00 1,20 0,00 0,00 2,24 121,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 103,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

0,06 0,00 0,00 0,02 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 22,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1,36 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01

0,06 0,00 0,31 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 21,26 0,00 0,00 0,00 0,00 5,64 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 244,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

108 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Leveringsgebied de Watergroep L8

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool ‘De Driesprong’, Bilzen Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l kve/ml

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00 0,50 200,00 50,00 GAV

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 -

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,44 1,78 0,00 0,00 134,00 24,00 GD

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,42 1,46 0,00 0,00 0,00 0,00 GD

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,60 3,14 0,00 0,00 56,00 1,30 1,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 109

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 3,10 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

Leveringsgebied de Watergroep L13

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool Jeugdland, Tongeren Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04 0,00 0,00 0,02 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00

110 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Parameter

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

µg/l 10,00 µg/l 20,00 mg/l 50,00 mg/l 0,10 µg/l 10,00 µg/l 10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 50,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,89 25,70 0,36 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,10

0,00 0,00 34,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

0,00 0,00 33,66 0,00 0,00 0,00 0,00 2,27 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 29,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Leveringsgebied de Watergroep L14

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 111

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool ‘De Kleine bond’, Riemst Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml 0,00 aantal/100 ml 0,00 µg/l 5,00 µg/l 10,00 µg/l 1,00 µg/l 0,01 mg/l 1,00 µg/l 10,00 µg/l 5,00 mg/l 2,00 µg/l 50,00 µg/l 3,00 mg/l 1,50 µg/l 10,00 µg/l 20,00 mg/l 50,00 mg/l 0,10 µg/l 10,00 µg/l 10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,05 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 25,00 0,00 0,00 2,46 0,00 0,00 58,30 0,00 0,00 0,00 GD 5,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,09

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 22,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,02

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 1,00 23,03 0,00 0,00 0,00 0,00 1,76 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 15,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,08

Eenheid

112 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Leveringsgebied de Watergroep L15

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool ‘De Plank’, Voeren Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l kve/ml

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00 0,50 200,00 50,00 GAV

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 -

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 4,74 31,92 32,00 0,00 0,00 0,00 GD

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 4,74 31,92 0,00 0,00 0,00 0,00 GD

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1,40 1,77 0,00 0,00 0,00 4,65 28,22 0,00 0,00 38,00 5,90 0,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 113

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 GD 23,50 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 19,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

Leveringsgebied de Watergroep B10

Staalname llocatie VITO: VIA Tienen Bovenbouw, Tienen Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,06 0,00 0,00 0,01 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,02 0,00 0,00 0,01 0,00

114 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Parameter

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

µg/l 3,00 mg/l 1,50 µg/l 10,00 µg/l 20,00 mg/l 50,00 mg/l 0,10 µg/l 10,00 µg/l 10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 0,00 5,80 32,00 0,00 2,30 0,00 1,09 7,15 32,00 0,00 0,00 46,00 GD 0,00 GD 575,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

0,00 0,00 0,00 0,00 13,50 0,00 0,90 0,00 0,00 0,91 0,00 0,00 0,00 7,50 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01

0,00 0,00 0,00 1,80 28,79 0,00 2,30 0,00 0,00 1,72 0,00 0,00 0,00 1,90 0,00 0,00 0,00 12,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,14

Eenheid

1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Leveringsgebied de Watergroep B14

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 115

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool, Geetbets Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 GD GD GD GD 0,30 GD GD 0,00 GD GD GD 0,00 0,00 0,00 0,00 GD GD GD GD 33,00 0,00 75,10 0,00 GD 0,00 GD 20,30 GD GD GD GD GD GD

0,00 0,00 GD GD GD GD 0,22 GD GD 0,00 GD GD GD 0,00 0,00 0,00 0,00 GD GD GD GD 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 GD GD GD GD GD GD

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,21 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00 0,20 0,00 0,00 1,77 0,00 0,00 0,00 0,00 2,67 0,00 0,00 0,00 1,10 0,00 0,00 0,00 38,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

116 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Leveringsgebied TMVW 7

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool De Windroos, Machelen Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00 0,50

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10

0,00 0,00 GD GD GD GD 0,10 GD GD 0,01 GD GD GD 0,00 13,00 19,00 0,00 GD GD GD GD 40,70 0,00

0,00 0,00 GD GD GD GD 0,08 GD GD 0,00 GD GD GD 0,00 0,00 15,00 0,00 GD GD GD GD 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,08 1,10 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 1,70 17,27 0,00 1,30 0,00 0,00 6,96 0,00 0,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 117

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

140,00 0,00 GD 0,00 GD 76,40 GD GD GD GD GD GD

0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 GD GD GD GD GD GD

11,00 1,30 0,00 0,00 0,00 217,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

Eenheid

Leveringsgebied IWVB-B80

Staalname locatie VITO: Gemeenschapsonderwijs G.L.T.T., Sint-Gensesius-Rode Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01

2,50 2,00 0,50 0,01

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

118 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,02 2,50 0,00 0,00 0,00 0,00 0,09 0,00 1,05 14,32 0,00 0,00 0,00 1,47 8,18 6,76 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 45,78 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,02 1,55 0,00 0,00 0,00 0,00 0,09 0,00 0,52 13,26 0,00 0,00 0,00 1,19 7,24 5,65 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 42,44 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,03 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1,10 12,84 0,00 0,00 0,00 2,01 9,55 11,00 0,00 19,00 0,00 0,00 0,00 0,00 216,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 119

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied Vivaqua R50

Staalname locatie VITO: Gemeentelijke basisschool De Schakel, Linkebeek Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00

0,00 0,00 0,11 0,00 0,00 0,00 0,03 2,80 0,00 0,00 0,00 0,00 0,08 0,00 0,00 17,58 0,00 0,00 0,00 4,13 16,09 12,94

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,02 1,40 0,00 0,00 0,00 0,00 0,07 0,00 0,00 12,86 0,00 0,00 0,00 2,73 11,77 8,18

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03 2,20 0,00 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 1,10 23,03 0,00 0,00 0,00 1,97 11,70 0,00

120 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Parameter

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,09 0,00 0,00 GD 0,00 GD 2,04 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 45,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,09

Eenheid

Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Leveringsgebied TMVW 1

Staalname locatie VITO: Vrije Basisschool, Kruishoutem Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 121

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

µg/l 10,00 µg/l 5,00 mg/l 2,00 µg/l 50,00 µg/l 3,00 mg/l 1,50 µg/l 10,00 µg/l 20,00 mg/l 50,00 mg/l 0,10 µg/l 10,00 µg/l 10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,23 0,00 0,00 20,16 0,10 0,00 0,00 0,40 8,20 23,82 0,06 2.786,68 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,23 0,00 0,00 11,51 0,00 0,00 0,00 0,40 8,20 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

2,40 0,00 0,04 0,00 0,00 0,00 0,00 1,50 13,73 0,00 0,00 0,00 1,74 10,94 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 88,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

122 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Leveringsgebied TMVW 4

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool Sint-Antonius, Ronse Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00 0,50

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,38 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,81 2,76 0,00 6,49 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,38 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,81 2,76 0,00 1,64 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,50 0,00 1,10 9,30 0,00 0,00 0,00 0,93 5,54 0,00 0,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 123

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

95,52 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03

38,29 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03

16,00 2,50 0,00 0,00 0,00 57,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

Leveringsgebied TMVW 5

Staalname locatie VITO: Provinciaal instituut Vlaamse Ardennen, Oudenaarde Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03 1,70

124 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Parameter Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l kve/ml aantal/100 ml mg C/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00 0,50 200,00 50,00 GAV 0,00 GAV 5.000,00 0,50 20,00 500,00 20,00 0,10 0,50

1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 0,00 0,00 0,16 0,00 0,00 18,64 0,01 0,00 0,00 1,00 8,90 30,43 0,00 585,33 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,16 0,00 0,00 15,37 0,00 0,00 0,00 1,00 8,90 0,00 0,00 118,62 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,02 0,00 0,00 0,00 0,00 1,60 14,17 0,00 0,00 0,00 1,99 14,52 0,00 0,00 26,00 1,10 0,00 0,00 0,00 24,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,09

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 125

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Leveringsgebied de Watergroep WVL1

Staalname locatie VITO: Vrije kleuterschool, Avelgem Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l mg/l mg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00 2,00 50,00 3,00 1,50 10,00 20,00 50,00 0,10 10,00 10,00 60,00 100,00 200,00 0,50 200,00 50,00

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00 0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,43 5,20 0,00 0,00 0,00 0,00 0,58 0,00 0,00 9,00 0,00 0,00 0,00 2,42 11,81 21,80 0,00 0,00 23,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,22 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,38 0,00 0,00 4,00 0,00 0,00 0,00 1,27 6,30 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,23 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,60 0,00 0,00 1,33 0,00 0,00 0,00 2,55 17,83 0,00 0,00 0,00 0,00

126 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen

Parameter

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

GD 1,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03

0,00 0,00 0,00 4,40 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

Eenheid

Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Leveringsgebied de Watergroep WVL2

Staalname locatie VITO: Vrije basisschool Sint-Rita, Harelbeke Parameter E. coli Enterococcen Antimoon Arseen Benzeen Benzo(a)pyreen Boor Bromaat Cadmium

Eenheid

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

aantal/100 ml aantal/100 ml µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l µg/l µg/l

0,00 0,00 5,00 10,00 1,00 0,01 1,00 10,00 5,00

2,50 2,00 0,50 0,01 0,20 5,00 1,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,12 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,10 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,10 1,80 0,00

Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen • 127

Kwaliteit van het drinkwater 2012

Parameter Koper Cyanide 1,2-dichloorethaan Fluoride Lood Nikkel Nitraat Nitriet WPC Selenium Totaal tri + tretrachlooretheen Broomdichloormethaan Totaal trihalomethanen Aluminium Ammonium IJzer Mangaan Telling kolonies bij 22 °C Coliformen TOC Zink Vinylchloride Styreen Xyleen Totaal trichlorobenzenen Totaal PAK's Totaal pesticiden

Norm

Max. gemeten waarde in het net

Mediaan gemeten waarde in het net

Resultaten VITO

mg/l 2,00 µg/l 50,00 µg/l 3,00 mg/l 1,50 µg/l 10,00 µg/l 20,00 mg/l 50,00 mg/l 0,10 µg/l 10,00 µg/l 10,00 µg/l 60,00 µg/l 100,00 µg/l 200,00 mg/l 0,50 µg/l 200,00 µg/l 50,00 kve/ml GAV aantal/100 ml 0,00 mg C/l GAV µg/l 5.000,00 µg/l 0,50 µg/l 20,00 µg/l 500,00 µg/l 20,00 µg/l 0,10 µg/l 0,50

0,40 10,00 0,60 0,30 2,00 4,00 10,00 0,20 2,00 2,00 12,00 20,00 40,00 0,10 40,00 10,00 10,00 250,00 10,00 0,05 0,25

0,00 0,00 0,00 0,22 0,00 5,50 19,00 0,00 0,00 0,00 7,85 29,65 36,90 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 52,70 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,15

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 9,00 0,00 0,00 0,00 6,30 23,14 0,00 0,00 0,00 0,00 GD 0,00 GD 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,04

0,01 0,00 0,00 0,30 0,00 3,10 12,40 0,00 0,00 0,00 7,25 25,20 0,00 0,00 63,00 1,90 0,00 0,00 0,00 7,40 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,03

Eenheid

128 • Bijlage 2: Toetsing waarde Vito aan gerapporteerde waarde drinkwatermaatschappijen