maart 2005
p
r
o
j
(Woord
e
c
t
v o o r a f
)
Beste lezer, Het instrument ‘natuurinrichting’ maakt deel uit van het natuurbeleid van de Vlaamse regering. Met natuurinrichting worden géén bijkomende gebieden voor natuur afgebakend, maar wil de overheid de bestaande natuurgebieden beter inrichten en laten ont wikkelen. Net als op verschillende andere plaatsen in Vlaanderen voert de Vlaamse overheid ook in de Bourgoyen-Ossemeersen (Gent) een natuurinrichtingsproject uit. De Bourgoyen-Ossemeersen is een zeer waardevol natuurreservaat niet alleen op Vlaams maar zelfs op Europees niveau.
wer
( S i t u e r i n g)
ken
in u itvo erin g Het gebied herbergt een grote verscheidenheid aan planten en dieren en is tevens een belangrijk overwinteringsgebied voor vogels. De natuurinrichtingsmaatregelen hebben tot doel bijkomende natuurwaarden te ontwikkelen en de kwaliteit van de aanwezige natuur te versterken. Hierbij wordt veel aandacht besteed aan maatregelen die de recreatieve druk beheersen en de natuurbeleving optimaliseren. Dit krantje geeft een overzicht van de op stapel staande werken in dit unieke randstedelijke natuurgebied.
Het projectgebied Bourgoyen-Ossemeersen ligt in het noordwesten van Gent. De westzijde wordt begrensd door de R4 en de Ringvaart. In het noorden wordt het plangebied afgebakend door de woonkern van Mariakerke. De woonkern langs de Rooigemlaan vormt de oostelijke grens. In het zuiden worden de Ossemeersen met het waterzuiveringsstation begrensd door de Drongensesteenweg. Het gebied omvat een oppervlakte van 215 ha die als natuurreservaat wordt beheerd en eigendom is van de Stad Gent (94%), het Instituut voor Natuurbehoud, de natuurvereniging Natuurpunt en particulieren. Het projectgebied heeft de bestemming natuurreservaat. Dit betekent dat de natuur hier op de eerste plaats komt. Omwille van de wetenschappelijke en landschappelijke waarde is een groot deel van het gebied eveneens beschermd als landschap.
Valkenhuishoeve en omgeving
( S a m e n w e r k i n g) Bij natuurinrichting werken verschillende instanties samen. De afdeling Natuur van AMINAL en de Vlaamse Landmaatschappij leveren het voorbereidende werk en werken de inrichtingsmaatregelen uit in opdracht van het natuurinrichtingscomité. De financiering van het project gebeurt door de afdeling Natuur, de afdeling wegen Oost-Vlaanderen en het stadsbestuur van Gent. De Vlaamse Landmaatschappij verzorgt de leiding en het toezicht van de werken. Rietzanger (Copyright Wouter Pattyn) VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ DE ZORG VOOR DE OPEN RUIMTE IN VLAAN DE REN
(Wat
h e e f t o p
h e t
m e n o o g ?
)
Via natuurinrichting wil men de natuur optimale ontwikkelingskansen geven. Maar hoe vertaalt zich dat concreet in de Bourgoyen-Ossemeersen? GROND- EN WATERWERKEN De Schapenweide is een kunstmatige ophoging in het meersengebied. Door het afgraven ervan zal de oppervlakte aaneengesloten natte gronden, die van oudsher het gebied kenmerken, vergroten. De afgraving draagt bij tot het herstel van de oorspronkelijke variatie in het landschap. Na het afgraven van de Schapenweide zal het reservaat een biotoop rijker zijn: een permanent drassig gebied. Hierdoor zullen planten en dieren die gebonden zijn aan moerassen, zich in het gebied kunnen vestigen. Het beheer van een groot deel van het natuurreservaat is gericht op de vele vogels die er komen broeden en voedsel zoeken. Naast het scheppen van een geschikte leefomgeving voor overwinterende watervogels gaat ook aandacht naar een weidevogelbiotoop waar steltlopers zich thuis voelen. In het noorden van het reservaat wordt eerder gestreefd naar waardevolle graslanden met een netwerk van knotbomenrijen, riet- en houtkanten, ... die interessant zijn als leefgebied voor verschillende soorten planten en dieren, zoals de steenuil.
Beschrijving
• afgraven opgehoogde terreinen (‘schape • stuwtjes met schotbalken (verspreid in h • geluidswerende constructie langs de gew - gronddam Noord (Vliegplein - scherm (Meerskant en Kroo - gronddam Zuid (van ‘schape • steile wand voor oeverzwaluw en ijsvoge • winterverblijfplaatsen voor vleermuizen ( • houtwal (Drongensesteenweg) • afvlakken taluds (centrale ophoging rond • dijkje (langs Ringsloot)
Kostprijs
3,3 miljoen euro
Financiering
Vlaams gewest AMINAL 2,7 miljoen euro,
Start Werken
februari 2005
Oeverzwaluwen zijn bedreigde vogels. Ze broedden oorspronkelijk in de afgebrokkelde, steile wanden van natuurlijk kronkelende rivieren. Mede doordat die bijna niet meer bestaan in Vlaanderen vermindert het aantal oeverzwaluwen. Om de broedgelegenheid te vergroten, wordt ter hoogte van de Vliegpleinkouter een steile oeverzwaluwwand aangelegd waarin de dieren kunnen nestelen. In de gronddam worden op 2 plaatsen vleermuizenkokers aangebracht en onder de spoorwegdijk wordt het bestaande gewelf aangepast in functie van de overwintering van vleermuizen. Het huidige waterbeheer in het natuurgebied staat volledig in functie van fauna en flora. Daarvoor is een peilregeling in afzonderlijke deelbekkens noodzakelijk. Om dit peilbeheer te optimaliseren, worden op verschillende plaatsen nieuwe schotbalkstuwen gebouwd. De paden van het huidige wandelcircuit worden verbeterd. De bestaande vogelkijkhut wordt vervangen door een grotere en er komt een nieuwe kijkhut ter hoogte van de Bunderweg. Aan de Driepikkelstraat wordt een observatietoren gebouwd. Aan de zes ingangen zullen informatieborden de recreanten de weg in het natuurgebied wijzen. De toegankelijkheid voor personen met een handicap wordt verbeterd. De aanleg van een gronddam en geluidswerend scherm langs de drukke R4 moeten zorgen dat de rust in het natuurreservaat terugkeert. De gronddam wordt aangelegd met grond afkomstig van de af te graven terreinen.
Loopbrugje
Gronddam
(Realisaties
o p
h e t
t e r r e i n
wer
ken
in u itvo erin g
)
INFRASTRUCTUURWERKEN
enweide’) et gebied) westweg R4 nkouter) osvarenplas) enweide’ tot Bunderweg) el (gronddam Noord) gronddam Zuid en onder de spoorwegdijk)
Beschrijving
• aanplanten hoogstamboomgaard (erf Valkenhuis) • inrichten van de 6 gebiedstoegangen - infohut - fietsenstaanders - zitbank - voetgangers- en fietssluis • (her)aanleggen wandelcircuit - wegen en paden - bruggen en loopbruggen - zitbanken - draaihekjes - helling naar spoorwegdijk • bouwen van 2 observatiehutten (oude vuilnisbelt Valkenhuisweg, Bunderweg) • bouwen van een observatietoren (Driepikkelstraat) • vervangen weidehekkens (verspreid in het gebied)
Kostprijs
De kostprijs wordt geraamd op 0,7 miljoen euro
Financiering
Vlaams gewest AMINAL 100%
Start Werken
zomer 2005
d het Valkenhuis)
Vlaams gewest AWV 0,6 miljoen euro
Observatietoren
( L e g e n d e)
Info- en toegangsmodule
( V r a g e n , i n f o ?)
REALISATIES OP HET TERREIN
(Wat
Wie meer informatie wil over het project Bourgoyen-Ossemeersen, kan terecht op één van de onderstaande adressen.
i s
r e e d s
g e b e u r d ?
)
AMINAL afdeling Natuur Buitendienst Oost-Vlaanderen Gebr. Van Eyckstraat 4 - 6, 9000 Gent
Werken deel 1 Om de levenskwaliteit van watergebonden planten en dieren in het natuurreservaat te verzekeren, is voldoende en kwaliteitsvol water nodig in combinatie met een gezonde waterbodem. De diepte van het water in de waterloop speelt hierbij een cruciale rol: vorstvrij water in de winter en geen droogval in de zomer. Daarom werd over een lengte van 1,8 km alle slib uit de Loopgracht verwijderd en afgevoerd.
1. Zicht op de Loopgracht 2. Officiële start van de werken op 19 februari 2004 3. en 4. Ruimen van de Loopgracht
1
ir. Dries Desloover, voorzitter natuurinrichtingscomité tel.: 09/265 46 46 - fax: 09/265 45 88 dries.desloover@lin.vlaanderen.be
Zuidelijke Bourgoyen
Vlaamse Landmaatschappij Oost-Vlaanderen Ganzendries 149, 9000 Gent
2
4
3
RUIMEN LOOPGRACHT Beschrijving
1,8 km waterloop geruimd 32.000 ton vervuild slib afgevoerd (zware metalen)
Kostprijs
1,32 miljoen euro
Financiering
Vlaams gewest AMINAL 60%, Stad Gent 40%
Uitvoering Werken
februari - juni 2004
bezo de w ek aa e rk n en
ir. Toon van Coillie, projectleider tel.: 09/244 85 04 toon.vancoillie@vlm.be Michaël Roos, verantwoordelijke werken tel.: 09/244 85 81 michael.roos@vlm.be Els Seghers, communicatieverantwoordelijke tel.: 09/244 85 03 - fax: 09/244 85 99 els.seghers@vlm.be Stad Gent - Groendienst Stedelijk Natuurreservaat BourgoyenOssemeersen Driepikkelstraat 32, 9030 Mariakerke Bart De Muynck tel.: 09/216 28 06 bart.demuynck@gent.be
( C o l o f o n) Er worden op geregelde tijdstippen geleide bezoeken aan de werf georganiseerd. Info over de juiste data worden bekendgemaakt in de pers en het stedelijk natuurcentrum. De deelname aan deze werfbezoeken is gratis maar vooraf inschrijven via Gentinfo (tel.: 09/210 10 10) is wel verplicht.
http://www.vlm.be - http://www.gent.be
- Eindredactie, grafische vormgeving en foto's: VLM Oost-Vlaanderen - maart 2005 - Verantwoordelijke uitgever: ir. Roland de Paepe, administrateur-generaal, wnd., Vlaamse Landmaatschappij Gulden-Vlieslaan 72, 1060 Brussel