Onderzoeksrapport Middeleeuwse en postmiddeleeuwse sporen aan de Markt te Asse (Vlaams-Brabant)
Eindverslag van een toevalsvondst
Agentschap Onroerend Erfgoed
COLOFON TITEL Middeleeuwse en postmiddeleeuwse sporen aan de Markt te Asse (Vlaams-Brabant) Eindverslag van een toevalsvondst REEKS Onderzoeksrapporten agentschap Onroerend Erfgoed nr. 140 AUTEURS Jan Moens, Koen De Groote, An Lentacker, Koen Deforce, Brigitte Cooremans, Sander Jansen & Johan Van Kampen JAAR VAN UITGAVE 2020 Een uitgave van agentschap Onroerend Erfgoed Wetenschappelijke instelling van de Vlaamse Overheid, Beleidsdomein Omgeving Published by the Flanders Heritage Agency Scientific Institution of the Flemish Government, policy area Environment VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Sonja Vanblaere OMSLAGILLUSTRATIE Zicht op het profiel door de walgracht. Copyright Onroerend Erfgoed agentschap Onroerend Erfgoed Havenlaan 88 bus 5 1000 Brussel T +32 2 553 16 50 info@onroerenderfgoed.be www.onroerenderfgoed.be Dit werk is beschikbaar onder de Modellicentie Gratis Hergebruik v1.0. This work is licensed under the Free Open Data Licence v.1.0. Dit werk is beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationaal-licentie. Bezoek http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ om een kopie te zien van de licentie. This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License. To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. ISSN 1371-4678 D/2020/3241/098 ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 2 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
MIDDELEEUWSE EN POSTMIDDELEEUWSE SPOREN AAN DE MARKT TE ASSE (VLAAMS-BRABANT) Eindverslag van een toevalsvondst //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
JAN MOENS, KOEN DE GROOTE, AN LENTACKER, KOEN DEFORCE , BRIGITTE COOREMANS, SANDER JANSEN & JOHAN VAN KAMPEN
INHOUD 1
ADMINISTRATIEVE GEGEVENS VAN HET PROJECT ...................................................... 6
2
INLEIDING..................................................................................................................... 8
3
DE ONDERZOEKSOPDRACHT ...................................................................................... 12
3.1
ALGEMENE BEPALINGEN........................................................................................................ 12
3.2
DE VRAAGSTELLING MET BETREKKING TOT DE ARCHEOLOGISCHE SITE ............................... 13
3.3
RANDVOORWAARDEN BIJ TOEVALSVONDSTEN .................................................................... 13
4
WERKWIJZE EN OPGRAVINGSSTRATEGIE .................................................................. 14
5
RELEVANTE VOORKENNIS EN RUIMTELIJKE CONTEXT .............................................. 17
5.1
RUIMTELIJKE EN BODEMKUNDIGE CONTEXT ........................................................................ 17
5.2
DE ARCHEOLOGISCHE EN HISTORISCHE VOORKENNIS .......................................................... 19
5.2.1
ALGEMENE HISTORISCHE CONTEXT VAN ASSE................................................................................................... 19
5.2.2
ARCHEOLOGISCHE CONTEXT ......................................................................................................................... 21
6
BESCHRIJVING VAN DE SITE ....................................................................................... 25
6.1
STRATIGRAFIE......................................................................................................................... 25
6.2
SPOREN & STRUCTUREN ........................................................................................................ 25
6.2.1
KUILEN .................................................................................................................................................... 27
6.2.2
WATERPUT ............................................................................................................................................... 33
6.2.3
KADAVERBEGRAVINGEN .............................................................................................................................. 33
6.2.4
WALGRACHT ............................................................................................................................................. 34
6.3
DE VONDSTEN ........................................................................................................................ 37
6.3.1
INLEIDING................................................................................................................................................. 37
6.3.2
CERAMIEK ................................................................................................................................................ 37
6.3.3
GLAS ....................................................................................................................................................... 43
6.3.4
METAAL................................................................................................................................................... 44
6.3.5
MUNT ..................................................................................................................................................... 48
6.3.6
DIERLIJKE RESTEN....................................................................................................................................... 48
6.3.7
ZADEN EN VRUCHTEN ................................................................................................................................. 49
6.3.8
POLLEN .................................................................................................................................................... 51
6.3.9
BOUWMATERIAAL EN NATUURSTEEN ............................................................................................................. 51
7
INTERPRETATIE EN SYNTHESE VAN DE ARCHEOLOGISCHE SITE................................ 53
8
ALGEMEEN BESLUIT ................................................................................................... 56
9
BEWARING EN DEPONERING VAN HET ARCHEOLOGISCH ENSEMBLE ...................... 57
10
BIBLIOGRAFIE ............................................................................................................. 58
10.1
LITERATUUR ........................................................................................................................... 58
pagina 4 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
10.2
INTERNETBRONNEN............................................................................................................... 59
11
BIJLAGE 1 - FOTOLIJST ................................................................................................ 60
12
BIJLAGE 2 โ VONDSTENLIJST ...................................................................................... 79
13
BIJLAGE 3 โ SPORENLIJST ........................................................................................... 86
14
BIJLAGE 4 โ PLANNEN............................................................................................... 100
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 5 van 108
1 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS VAN HET PROJECT Toevalsvondst Asse โ Markt 18-AS-MA Projectcode: 2018C50 Uitvoerders
agentschap Onroerend Erfgoed VUhbs Archeologie
Veldwerkleider en erkenningsnummer erkende archeoloog
Jan Moens OE/ERK/Archeoloog/2015/00001 Jan van Renswoude OE/ERK/Archeoloog/2015/00027 Johan van Kampen OE/ERK/Archeoloog/2015/00028
Beheer en plaats van geregistreerde data en opgravingsdocumentatie
Archief โ agentschap Onroerend Erfgoed Havenlaan 88 - bus 5, 1000 Brussel
Beheer en plaats van vondsten en monsters
Tot de oplevering van het eindrapport depot van het agentschap Onroerend Erfgoed G. Levisstraat 45, 1800 Vilvoorde. Na de oplevering van dit eindverslag wordt het archeologisch ensemble door de zakelijkrechthouder in beheer gegeven van het erkend depot van Agilas โ Asse.
Toevalsvondst- en dossiernummer
Toevalsvondst ID 250 (https://id.erfgoed.net/archeologie/toevalsvondsten/250) Projectcode 2018C50
Site-naam
18-AS-MA (2018 - Asse - Markt)
Locatie (provincie, gemeente, deelgemeente, plaats)
Vlaams-Brabant - Asse - Asse - Markt
Kadasterperceel (gemeente, afdeling, sectie, perceelnummer(s)
Asse โ 2de Afd. Sectie L โ percelen 371Y, 371W, 371B2, 371T, 371S, 371A, 373A, 373F, 373G, 375R, 375X, 375Y
Coรถrdinaten Lambert72
X: 138000 m, Y: 177745 m; X: 138000 m, Y: 177684 m
Oppervlakte onderzoeksgebied
ca. 1355 mยฒ
Begin- en einddatum van uitvoering van het onderzoek
12 tot en met 19 maart en 5 tot en met 6 april 2018 (totaal 8 dagen)
Relaties
De aangetroffen sporen bevinden zich in het centrum van Asse, tussen de Hopmarkt en de Arsenaalstraat. De vindplaats is gelegen op circa 200 m ten zuidoosten van de Sint-Martinuskerk. https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/121973
pagina 6 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Trefwoorden
Vlaams-Brabant โAsse โ Markt Archeologische sporen en uitgravingen โ Kuilen โ Afvalkuilen. Archeologische sporen en uitgravingen โ Waterputten Archeologische sporen en uitgravingen โ Muurwerk Archeologische sporen en uitgravingen โ Grachten Archeologische sporen en uitgravingen โ Cultuurlagen Toevalsvondst
Administratief toezicht
agentschap Onroerend Erfgoed Toevalsvondst dossier ID 250
Auteurs
Jan Moens, OE Koen De Groote, OE An Lentacker, OE Koen Deforce, OE Brigitte Cooremans, OE Sander Jansen, VUhbs archeologie Johan van Kampen, VUhbs archeologie
Terreinwerk
Jan Moens, OE Jan van Renswoude, VUhbs archeologie Johan van Kampen, VUhbs archeologie Valentijn van den Brink, VUhbs archeologie Michael Steenbakker, VUhbs archeologie Sander Jansen, VUhbs archeologie
Opmetingen
Valentijn van den Brink, VUhbs archeologie
Fotografie
Jan Moens, OE Kris Vandevorst, OE Jan van Renswoude, VUhbs archeologie Johan van Kampen, VUhbs archeologie Valentijn van den Brink, VUhbs archeologie Michael Steenbakker, VUhbs archeologie Sander Jansen, VUhbs archeologie
Studie ceramiek
Koen De Groote, OE
Studie metaalvondsten
Jan Moens, OE
Studie dierlijk bot
An Lentacker, OE
Studie pollen
Koen Deforce, OE
Studie zaden & vruchten
Brigitte Cooremans, OE
Tekeningen vondsten
Sylvia Mazereel, OE
Fotoโs vondsten
Kris Vandevorst, OE
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 7 van 108
2 INLEIDING Op 6 maart 2017 kwam bij het agentschap Onroerend Erfgoed een melding binnen van een toevalsvondst op een werf gelegen tussen de Markt en de Hopmarkt te Asse (fig. 1-3). Bij graafwerken werden een gracht, verscheidene kuilen en verspreid vondstenmateriaal aangetroffen. In het kader van een raamovereenkomst tussen het agentschap Onroerend Erfgoed (OE) en VUhbs archeologie, werd een team van archeologen van dit bedrijf aangesteld om het onderzoek van de toevalsvondst uit te voeren onder leiding van de verantwoordelijke archeoloog van het OE. De aangesneden sporen die zich binnen het te verstoren gebied bevonden en door de werkzaamheden werden bedreigd, zijn volledig opgegraven. De registratie is gestart op 12 maart en werd afgerond op 6 april 2018. In deze periode is in verschillende fasen gewerkt. In de eerste fase was de erkend archeoloog van het OE nog aanwezig bij het veldwerk, maar door een ongeval op de werf kon hij niet meer actief deelnemen aan het veldwerk. De leiding van het veldwerk is hierop overgedragen aan Jan van Renswoude van VUhbs archeologie. Na een korte onderbreking van de werkzaamheden als gevolg van een aantal beschadigde leidingen werd het veldwerk weer voortgezet, maar nu onder leiding van Johan van Kampen van VUhbs archeologie. Ten alle tijden is de verantwoordelijke archeoloog van het OE dagelijks gebrieft over de voortgang van het werk. In dit eindverslag worden de aangetroffen sporen en structuren besproken en toegelicht. Vervolgens worden alle relevante vondsten besproken. Het vondstenmateriaal wordt tot de oplevering van het eindrapport bewaard in het depot van het agentschap Onroerend Erfgoed. Daarna wordt het archeologisch ensemble zoals overeengekomen met de zakelijkrechthouder, de heer Stefaan De Meuter, overgedragen aan het erkend onroerenderfgoeddepot Agilas in Asse1.
1
Kelestraat 35 รข€“ 1730 Asse.
pagina 8 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 1: Topografische kaart met aanduiding van het plangebied (A / rode cirkel) (bron: www.ngi.be).
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 9 van 108
Fig. 2: Kadasterplan met situering van het plangebied, en de ligging van de werkputten (bron: www.geopunt.be).
pagina 10 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 3: Luchtfoto uit 2017 met projectie van het plangebied (bron: www.geopunt.be).
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 11 van 108
3 DE ONDERZOEKSOPDRACHT 3.1 ALGEMENE BEPALINGEN Het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 vermeldt het volgende in verband met toevalsvondsten, onder Hoofdstuk 5. Archeologie - Onderafdeling 4. Toevalsvondsten: Art. 5.1.4. Iedereen die, op een ander moment dan bij het uitvoeren van een archeologisch vooronderzoek, een archeologische opgraving of het gebruik van een metaaldetector, een roerend of onroerend goed vindt waarvan hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het archeologische erfgoedwaarde heeft, is verplicht daarvan binnen drie dagen aangifte te doen bij het agentschap. De Vlaamse Regering kan de nadere regels daarvoor bepalen. In voorkomend geval brengt het agentschap de zakelijkrechthouder en de gebruiker van de betrokken percelen, als ze niet de vinder zijn, en de gemeenten waar de vondsten worden gedaan ervan op de hoogte dat er vondsten zijn gedaan die vermoedelijk archeologische erfgoedwaarde hebben en wat de rechtsgevolgen daarvan zijn. De zakelijkrechthouder, de gebruiker en de vinder moeten tot de tiende dag na de aangifte: 1ยฐ de archeologische artefacten en hun vindplaats in onveranderde toestand bewaren; 2ยฐ de archeologische artefacten en hun context tegen beschadiging of vernieling beschermen; 3ยฐ de archeologische artefacten en hun context toegankelijk maken voor onderzoek door het agentschap. De Vlaamse Regering kan de nadere regels daarvoor bepalen. Na het onderzoek, vermeld in het derde lid, 3ยฐ, kan het agentschap de termijn van tien dagen inkorten of verlengen. Het agentschap brengt de zakelijkrechthouder en de gebruiker daarvan per beveiligde zending op de hoogte. Na het verstrijken van de termijn zijn de zakelijkrechthouder, de gebruiker en de vinder niet langer onderworpen aan het passiefbehoudsbeginsel voor archeologisch erfgoed voor wat betreft de gemelde vondst.
De Memorie van Toelichting van het Onroerenderfgoeddecreet vult aan: Artikel 5.1.4. (โฆ) De bij decreet opgelegde bewaarmogelijkheden blijven gedurende tien dagen van kracht. Gedurende deze periode beschikt de Vlaamse overheid over de nodige tijd om de noodzakelijke vaststellingen te doen of te laten doen op het terrein. De Vlaamse overheid werkt zoveel mogelijk samen met de betrokken onroerenderfgoedgemeente(n). Op basis van de terreinevaluatie kan de Vlaamse overheid de termijn van tien dagen verlengen of inkorten. Eventuele financiรซle tegemoetkomingen als gevolg van een termijnverlenging kunnen in uitvoeringsbesluiten worden behandeld (zoals bepaald in artikel 10.3.3). Omdat deze financiรซle tegemoetkomingen volledig voor rekening van de Vlaamse overheid zijn, is de Vlaamse administratie volledig voor het proces van toevalsvondsten bevoegd.
Het Onroerenderfgoedbesluit van de Vlaamse Regering van 16 mei 2014 betreffende de uitvoering van het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 (gewijzigd bij besluit van de Vlaamse Regering van 4 december 2015) vervolledigt als volgt: Artikel 5.5.4. Met toepassing van artikel 5.1.4 van het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 en in afwijking van artikel 5.5.1 tot en met artikel 5.5.3 van dit besluit geldt voor archeologische vooronderzoeken met ingreep in de bodem en archeologische opgravingen die volgen op een toevalsvondst en uitgevoerd worden door het agentschap, een onmiddellijke toelating.
Een toevalsvondst dient steeds op korte termijn behandeld te worden. Hierdoor beperkt de onderzoeksopdracht zich tot het evalueren van het bodemarchief en het ex situ bewaren van mogelijk archeologisch materiaal dat dreigt vernietigd te worden. Binnen de context van een toevalsvondst kan een voorafgaandelijk bureauonderzoek niet plaatsvinden. Dit onderzoek dat de landschappelijke, bodemkundige, historische en archeologische voorkennis van de vindplaats verzamelt, is noodzakelijkerwijze na het terreinonderzoek gebeurd, de resultaten hiervan zijn in dit eindverslag opgenomen (zie 5).
pagina 12 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
3.2 DE VRAAGSTELLING MET BETREKKING TOT DE ARCHEOLOGISCHE SITE -
Wat is de aard van de archeologische sporen? Wat is de onderling relatie van de aangetroffen lagen en kuilen en wat is hun relatie ten opzichte van de topografie van het terrein en van het landschap? Wat is de relatie van de aangetroffen sporen en resten met de bestaande archeologische kennis van het gebied? Kan er een fasering in de sporen onderscheiden worden? Behoren de resten tot รฉรฉn of meerdere periodes? Kunnen de archaeologica bijdragen tot de interpretatie van de structuren en hun datering? Kunnen de aangetroffen vondsten inzichten opleveren over de welstand, levenswijze, sociale, economische en culturele achtergrond van de gebruikers? Levert het vondstmateriaal nieuwe inzichten op met betrekking tot de bewoningsgeschiedenis van de site in het bijzonder en de gemeente Asse in het algemeen?
3.3 RANDVOORWAARDEN BIJ TOEVALSVONDSTEN De randvoorwaarden noodzakelijk voor het onderzoek van een toevalsvondst worden beschreven in artikel 5.1.4. van het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013: โDe zakelijkrechthouder, de gebruiker en de vinder moeten tot de tiende dag na de aangifte de archeologische artefacten en hun vindplaats in onveranderde toestand bewaren, de archeologische artefacten en hun context tegen beschadiging of vernieling beschermen, de archeologische artefacten en hun context toegankelijk maken voor onderzoek door het agentschapโ. Deze voorwaarden werden door de zakelijkrechthouder correct nageleefd. Daarnaast kon in overleg met de zakelijkrechthouder, de heer Stefaan De Meuter, de architect de heer Johan Rutgeerts en de uitvoerders van de werken op het terrein de timing en uitvoeringswijze van de werken en het archeologisch onderzoek voldoende op elkaar afgestemd worden. De werken dienden daarom niet stilgelegd of vertraagd te worden voor het onderzoek.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 13 van 108
4 WERKWIJZE EN OPGRAVINGSSTRATEGIE Het onderzoek bestond uit het documenteren van de archeologische resten die tijdens bouwwerkzaamheden aan het licht kwamen (fig. 4). In eerste instantie zijn de sporen en vondsten geregistreerd die in het al aangelegde vlak te zien waren, ten tijde van de vondstmelding. Dit niveau bevond zich tussen circa +80,80 m TAW en +81,20 m TAW in het hogere deel (werkput 1), en rond circa +79,15 m TAW in het lagere deel (werkput 2) (fig. 2 & 5). Fig. 4: Overzichtsfoto van de bouwput bij aankomst op het terrein (zicht vanuit het noordwesten).
Iedere dag werd een deel van het vlak handmatig opgeschaafd om de sporen te kunnen aflijnen. Het vrijgelegde vlak is digitaal ingetekend met GPS en werd gefotografeerd. De sporen zijn beschreven, individueel gefotografeerd en gecoupeerd. Na het couperen is de doorsnede van deze sporen eveneens gefotografeerd en getekend. Langs de noordoostelijke zijde van werkput 2 is een profiel opgeschaafd, gefotografeerd en getekend om de opvulling van de gracht in beeld te krijgen. Hierbij zijn acht pollenmonsters genomen. Vondsten zijn verzameld en digitaal ingemeten. Daarbij is het vlak met behulp van een metaaldetector door de archeologen van de VUhbs onderzocht. In eerste instantie zijn de sporen handmatig gecoupeerd. Om binnen de gestelde tijd zo veel mogelijk informatie te vergaren, zijn de sporen op de laatste twee dagen, na overleg met de archeoloog van het agentschap Onroerend Erfgoed, machinaal gecoupeerd met een minigraver. Het aangetroffen muurwerk is opgemeten en fotografisch geregistreerd. In het veld is, besloten dat deze sporen geen potentieel tot kennisvermeerdering opleverden en daarom worden zij in deze tekst niet verder behandeld. Op verzoek van de aannemer en architect zijn, vanwege de mogelijke verandering in de stabiliteit van de aangrenzende gevels, de archeologische graafwerkzaamheden niet dieper gegaan dan +79,00 m TAW. Dit is ook het niveau waarop de moederbodem zichtbaar was en er zich (op de gracht na) geen archeologische sporen meer bevonden. Tijdens deze werkzaamheden werd het werk bemoeilijkt door enkele tegenslagen die het gevolg waren van de aan de gang zijnde graaf- en constructiewerken. Ten eerste was er wateroverlast door een gebroken waterleiding, waardoor een deel van de werkput onder water liep en de opgravingstrategie moest worden aangepast. Een deel van het terrein was niet meer toegankelijk, de reeds gecoupeerde kuilen liepen vol en het dieper gelegen deel van de werkzone (werkput 2) moest worden leeggepompt. Daarnaast werd een gasleiding geraakt waardoor het werk tijdelijk moest worden opgeschort. Dit
pagina 14 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
gaslek deed zich voor op het moment dat het reeds aangelegde deel van het plangebied, meer specifiek de noordelijke zone van werkput 1 (fig. 6) en geheel werkput 2 (fig. 7) was onderzocht. Het centrale en zuidwestelijke deel van werkput 1 moest dan nog worden onderzocht. Binnen dit gebied bevond zich nog een pakket grond dat eerst machinaal verwijderd moest worden. Vanwege het gaslek dienden deze archeologische werkzaamheden echter tijdelijk te worden opgeschort. Om te voorkomen dat delen van het plangebied per ongeluk verstoord zouden worden tijdens de afwezigheid van de archeologen werd met behulp van jalons aangegeven tot waar het plangebied onderzocht was. Bij terugkomst bleken deze echter te zijn verwijderd en had men de bouwput verder uitgegraven dan was afgesproken. Deze zone is in figuur 5 dan ook leeg. Tevens is een deel van 8,00 bij 9,00 m in het midden van het opgegraven areaal (werkput 1) niet onderzocht, omdat hier de bouwkraan reeds was ingegraven, gefundeerd en opgebouwd. Daardoor lijkt op de plannen werkput 1 uit twee aparte delen te bestaan. De aanleg van het nog te onderzoeken deel gebeurde met een graafmachine van de aannemer waarbij de verstoorde bovengrond grotendeels werd afgegraven. De vlakken die op deze wijze zijn aangelegd zijn vervolgens handmatig opgeschaafd en de sporen zijn gedocumenteerd op de hiervoor omschreven werkwijze.
Fig. 5: Grondplan van de aangesneden sporen met aanduiding van de aangelegde coupes (blauw).
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 15 van 108
Fig. 4: Overzichtsfoto van het noordelijke deel van werkput 1, met daarin de aanwezige kuilen na het handmatig opschaven (zicht richting het zuidwesten).
Fig. 5: Overzichtsfoto van de gracht in werkput 2 (zicht richting het zuidwesten).
Toen de beschikbare dagen voor het onderzoek nagenoeg verstreken waren, was het veldwerk gevorderd tot het zuidwestelijke deel van het plangebied. Vanaf dit punt moest de graafmachine de bouwput direct tot op diepte uitgraven omdat deze anders niet meer uit de bouwput kon geraken. De gevolgen hiervan waren dat archeologisch onderzoek niet meer mogelijk was. Vervolgens is in overleg met de archeoloog van het agentschap OE besloten het veldwerk te staken omdat de kans op een goede waarneming in dit deel van het plangebied nihil was. Daarbij kwam dat het aantal afgesproken dagen waarin het werk uitgevoerd diende te worden was verstreken.
pagina 16 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
5 RELEVANTE VOORKENNIS EN RUIMTELIJKE CONTEXT 5.1 RUIMTELIJKE EN BODEMKUNDIGE CONTEXT Het gebied waar de archeologische sporen werden aangesneden is gelegen in het centrum van de gemeente Asse bevindt zich aan de westgrens van de provincie Vlaams-Brabant (fig. 1). Meer specifiek situeren de sporen zich op een terrein dat gelegen is tussen de Hopmarkt in het noordoosten, de Arsenaalstraat in het zuidwesten en de Markt en Kattestraat in het noordwesten (fig. 1-3). Het onderzochte gebied is gelegen op de kop van een leemrug, waarop de gemeente Asse gevestigd is (fig. 8). De hoogte van het maaiveld ligt op circa +81,60 m TAW. Op de bodemkaart en het gewestplan situeert de vindplaats zich binnen een bebouwde zone (OB) (fig. 9) in een woongebied (fig. 10). Van oorsprong zal de bodem hier hebben bestaan uit een droge leembodem met textuur B horizont (Aba1). Fig. 6: Situering van de vondstlocatie op het digitaal hoogtemodel (DHV). A Weg; B Plangebied.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 17 van 108
Fig. 7: Bodemkundige situatie ter hoogte van de vindplaats. A Droog zand; B Droge leem; C Vochtige leem; D Natte leem; E Antropogeen; F Weg; G Water; H Plangebied.
pagina 18 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 8: Situering van het perceel op het gewestplan. A Plangebied.
5.2 DE ARCHEOLOGISCHE EN HISTORISCHE VOORKENNIS 5.2.1 Algemene historische context van Asse2 Omdat het opgegraven terrein gelegen is nabij de vindplaats Asse - Putberg, is een groot deel van de algemene historische kennis en archeologische context van Asse uit het reeds gepubliceerde archeologierapport van dit onderzoek overgenomen3. De eerste vermelding van Asse dateert uit de 11de eeuw, wanneer Ascum wordt genoemd in de Vita Berlindis, hoewel de archeologische vondsten wijzen op een veel vroegere bewoning (zie 5.2.2). Gedurende die 11de eeuw wordt Asse een belangrijk wegenknooppunt, vanaf 1047-1050 gelegen nabij
2
De historische context volgt in grote lijnen AGENTSCHAP ONROEREND ERFGOED 2017: Asse [online], https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/121973. 3 Projectcode 2017I68, Toevalsvondst ID 195 https://id.erfgoed.net/archeologie/toevalsvondsten/195, Dossier ID 194 https://id.erfgoed.net/dossier/194, Moens et al. 2017, 14-18. ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 19 van 108
de grens met het graafschap Vlaanderen en toch dicht bij Brussel. Het domein van Asse was in het bezit van de broers Herman en Godfried van Verdun, deze laatste als hertog van Neder-Lotharingen. Tussen 1012 en 1015 werd hun domein afgestaan aan graaf Lambert van Leuven in ruil voor 30 mansi in Buvrinnes4. Gedurende de middeleeuwen bleef het rechtstreeks in handen van de hertogen van Brabant, als opvolgers van de graven van Leuven. Asse werd bestuurd door de heren van Asse die verbleven in het Hof van Asse, nabij de Sint-Martinuskerk, van waaruit de handelsweg Brugge-Keulen beheerst werd. De vrijheidskeure zou vermoedelijk onder Hendrik I van Brabant (1190-1235) zijn verworven. Door de bloeiende economie ging de nederzetting zich sterk uitbreiden, waarbij ambachtslieden zich voornamelijk vestigden langsheen de handelsweg door de toenemende handel op de as Keulen-Brugge. In deze periode verkreeg de abdij van Affligem ook meer gronden in Asse. In het begin van de 16de eeuw werd de hertogelijke heerlijkheid verpand aan diezelfde abdij en vanaf halverwege de 17de eeuw behoorde het tot de familie Cotereau. De heerlijkheid Asse werd in 1663 verheven tot een markizaat en kwam achtereenvolgens in het bezit van de familie de Taye en de familie van der Noot tot het einde van het Ancien Rฤล gime. Van de 12de tot de 18de eeuw was Asse een belangrijk centrum voor de ontginning van Lediaanse kalkzandsteen. De kostelijke uitbating van steengroeven werd in hoofdzaak gestimuleerd en gefinancierd door de abdij van Affligem. De exploitatie van deze groeven kende een eerste bloeiperiode in de 12de eeuw en een tweede bloeiperiode in de 15de eeuw, met een laatste heropleving rond de 17de eeuw. Het delven van steen vond plaats op meer dan 50 locaties in Asse. Behalve de steenontginning betrof de lokale economie voornamelijk landbouw, vooral in functie van de bevoorrading van Brussel. Geleidelijk aan werd Asse onder andere het Brabantse centrum van de hopteelt. Vanaf ca. 1900 werd het moeilijker voor de telers door een lagere vraag, met uiteindelijk het verdwijnen van de hopteelt in het Interbellum. Na WO II kwam de industrialisatie in Asse op gang. De nabijheid van Brussel zorgde in de laatste decennia voor tal van verkavelingen, waarbij landelijk gebied geleidelijk werd prijsgegeven aan nieuwe woonwijken. Interessant voor het onderhavige onderzoek is de locatie van de burcht van de heren van Asse, ook wel het Hof van Asse genoemd. Deze moet volgens velen even ten zuidwesten van de Sint Martinuskerk worden gezocht5. Wanneer we de veronderstelde historische groei van Asse bekijken, blijkt dat het dorp Asse vanaf de 13de eeuw in zuidoostelijke richting vanuit de locatie van de kerk is uitgebreid. Hierbij zou de bewoningskern zich beperken tot de contouren die worden gevormd door de straten Muurveld, Nieuwstraat, de Mollestraat en de Kattestraat6. Aan de binnenzijden van deze contour hebben aarden wallen gelegen die de 13de-eeuwse kern van Asse omsloten7. Het onderzoek in het plangebied tussen de Markt en de Hopmarkt geeft aanleiding deze theorie, en dan in het bijzonder het deel met betrekking tot de situering van de omwalling, deels te herzien of aan te passen (zie paragraaf 7).
4
Callebaut 2010, 234, noot 94.
5
Verbesselt 1966, 110-115; Elsen 2017, 33.
6
Elsen 2017, 34.
7
Idem.
pagina 20 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
5.2.2 Archeologische context8 5.2.2.1
Algemeen
Verschillende archeologische vondsten wijzen op menselijke aanwezigheid gedurende de steentijden. De vondst van lithische artefacten in de omgeving van Borchstadt en op het Steenveld in Asbeek zijn te dateren in het neolithicum. Bij aanvang van de Romeinse periode bestond Asse vermoedelijk uit enkele Nervische woonkernen die met elkaar verbonden waren langsheen wegen op de hoogtekammen. Op enkele akkergebieden na was het merendeel van het land bedekt met een uitgestrekt woud. Asse, waarvan de Romeinse naam niet bekend is, werd als centrum van de noordelijke pagus in de Civitas Nerviorum opgericht. Ter hoogte van de huidige wijk Kalkhoven ontwikkelde zich een vicus met een belang als militair en administratief centrum, en een verkeersknooppunt. De bloeiperiode hiervan is te situeren in de 2de eeuw. Hierbuiten waren er eveneens woonkernen in Morette en Asbeek. In het midden van de 1ste eeuw zou een rechtstreekse verbinding met Bavay gerealiseerd zijn, die overeenkomt met de huidige Edingsesteenweg. In de 4de eeuw werd de vicus Asse vermoedelijk gedeeltelijk verwoest door de Franken met in de loop van de 5de tot de 7de eeuw een vestiging van Germaanse landbouwers in de omgeving. Verschillende van deze nederzettingen groeiden uit tot een woonkern met โโgemโ toponiem, zoals Krokegem, Huinegem, enz.. Op basis van zijn patroonheilige kan vermoed worden dat de Sint-Martinuskerk, gelegen in de onmiddellijke omgeving van de oude Romeinse nederzetting, reeds in de 7de of 8ste eeuw werd opgericht9. Ze lag aan de basis van de latere moederparochie Asse. Voor onderhavig onderzoek worden de vindplaatsen in een straal van 500 m rondom de graafwerkzaamheden in het projectgebied tussen de Markt en de Hopmarkt te Asse apart besproken (zie 5.2.2.2 โ Tabel 1).
De informatie is hoofdzakelijk afkomstig van de website van vzw Agilas (agilas.be) en van de informatie beschikbaar op de centrale archeologische inventaris (cai.onroerenderfgoed.be). In dit rapport is enkel een beknopte bibliografie opgenomen. Uitgebreide bibliografieรซn zijn te vinden op beide bovenstaande websites. 8
9
Berings 1986.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 21 van 108
Fig. 9: Bekende archeologische sites in Asse (B), in een straal van circa 500 m van de vindplaats (A), inclusief de Romeinse sites ten noordwesten van het plangebied (niet in deze tekst besproken), die zijn opgenomen in de Centrale Archeologische Inventaris (CAI).
pagina 22 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
5.2.2.2
Gekende sites nabij de Hopmarkt te Asse
CAI-locatie
datering
klasse
105
Volle Middeleeuwen
Kerk Vlakgraf
omschrijving
106
Volle Middeleeuwen
Motte
In kern opklimmend tot het begin van de 13de eeuw, maar in de loop der eeuwen verbouwd. Kerkhof Motte, borcht of burcht
1285
Nieuwe tijd
Molen
Houten graanwindmolen (17de eeuw)
2002
Nieuwe tijd
Losse vondst
Munten (16de eeuw)
10007
Late Middeleeuwen
Bewoning
151338
Onbepaald Late Middeleeuwen Nieuwe tijd
Vondstenconcentratie Bodemingreep Bewoning
206922
Romeinse tijd
Nieuwe tijd
Vlakgraf Weg Offerkuil Bewoning Pottenbakkerij Steen-en Pannenbakkerij
Romeinse tijd
Onbepaald
Gasthuis met bijbehorend kapel Vlakgraf Afvalput / beerput Paardenskeletten Leemextractie? Resten van de bebouwing langsheen de Kattestraat zoals weergegeven op de Ferrariskaart en de Poppkaart (18de eeuw). Brandrestengraven Wegtracฤล Offerkuil Kuilen Artisanale zone voor aardewerkproductie. Pottenbakkersoven, 14de eeuw. Baksteenoven: archeomagnetisch onderzoek op de oven situeert de laatste werking van de oven in het interval 1463 tot 1541 met een betrouwbaarheid van 95%. 14C-datering op houtskool door het KIK leverde als ouderdom het interval 1470-1650 op met een kans van 95,4%. Kuilen met misbaksels. 2 greppels, mogelijk een afsluiting van een zone met activiteiten. Datering op basis van enkele wandscherven reducerend gebakken aardewerk en mogelijk geglad aardewerk en enkele dakpanfragmenten. Brandrestengraf (gelijkaardig als brandrestengraven in Asse - Prieelstraat 2 baksteenovens, type veldoven, misschien geฤลปnstalleerd voor de bouw van het Oud Gasthuis? Leemwinningskuilen Perceelgreppel (19de eeuw) Akkerlaag (12de-13de eeuw) datering op basis van beperkte hoeveelheid ceramiek. De leemwinningskuilen kunnen op basis van de ceramiekvondsten in de 13de-14de eeuw gedateerd worden.
Late Middeleeuwen
212316
Begraving Middeleeuwen
Steen- en Pannenbakkerij Grondstofwinning Onbepaald
Nieuwste tijd Markt 510
Middeleeuwen
Akkerlaag & leemwinningskuilen
Nieuwe tijden
Gebouwresten & ontginningskuilen
Verschillende bouwfasen. Met als herkenbare structuren een uit baksteen-zandsteen opgebouwde beerput.
Nieuwste tijden
Gebouwresten
Verschillende bouwfasen, met onder meer een kelder, beerput en waterput.
Tabel 1: Gekende archeologische sites in Asse, in een straal van circa 500 m van de vindplaats, die zijn opgenomen in de Centrale Archeologische Inventaris (CAI). A Plangebied; B CAI-locaties. (bron CAI: cai.onroerenderfgoed.be).
10
Van Remoorter 2017. Deze site is momenteel nog niet opgenomen in de CAI en heeft dus nog geen CAI-codenummer.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 23 van 108
De vindplaats grenst aan de westzijde aan een terrein waar volgens historisch onderzoek omstreeks de 13de eeuw de borcht van Asse moet hebben gestaan (CAI ID 106).11 Deze borcht was vermoedelijk gelegen in de directe omgeving van de Sint-Martinuskerk met bijbehorend kerkhof (CAI ID 105), die zeker reeds in de volle middeleeuwen te situeren is12, en op basis van zijn patroonheilige waarschijnlijk zelfs vroegmiddeleeuws is van oorsprong13. Binnen het vermoedelijke borchtterrein zijn enkele munten aangetroffen uit de 16de eeuw (CAI ID 2002). Direct ten oosten van onderhavig onderzoek zijn op drie locaties onder de Hopmarkt sporen waargenomen van mogelijke leemextractie in de late middeleeuwen (CAI ID 151338). Tevens is er sprake van resten van bebouwing langsheen de Kattestraat, zoals weergegeven op de Ferrariskaart en de Poppkaart. Op circa 300 m ten noorden van de vindplaats, richting de Romeinse vindplaatsen die hierboven zijn besproken, zijn eveneens enkele sporen ontdekt uit de Romeinse tijd (CAI ID 206922). Het gaat hier om brandrestgraven, een offerkuil en een deel van een wegtracรฉ. Ook zijn sporen aangetroffen van jongere perioden. Uit de late middeleeuwen zijn kuilen gevonden die waarschijnlijk met nabije bewoning in verband kunnen worden gebracht. Daarbij is een artisanale zone voor aardewerkproductie uit het midden van de 14de eeuw herkend. Uit de late middeleeuwen of de nieuwe tijd dateren sporen van een steen- en pannenbakkerij. Hier zijn onder meer misbaksels verzameld. Middels archeomagnetisch onderzoek en 14C-datering zijn de sporen van de baksteenoven gedateerd omstreeks 1463-1541 en 1470-1650. Driehonderd meter ten oosten van de vindplaats is er het gasthuis gedocumenteerd uit de late middeleeuwen (CAI ID 10007). Bij dit gasthuis zijn de bijbehorende kapel, een vlakgraf en een afval- of beerput aangetroffen. Daarbij is een vondstconcentratie van paardenskeletten waargenomen waarvan de datering ontbreekt. Grenzend aan bovenstaand onderzoek van het gasthuis zijn diverse sporen aangetroffen uit de Romeinse tijd, late middeleeuwen en nieuwste tijd (CAI ID 212316). Het gaat hier om twee greppels uit de Romeinse tijd die mogelijk gediend hebben als afsluiting van een zone met activiteiten. Deze zijn gedateerd op basis van enkele wandscherven gereduceerd gebakken aardewerk, mogelijk geglad aardewerk en enkele dakpanfragmenten. Tevens is een brandrestengraf aangetroffen, met gelijkenissen aan de brandrestengraven in Asse โ Prieelstraat. De sporen uit de late middeleeuwen bestaan uit twee baksteenovens van het type veldsteenoven. Mogelijk zijn deze geรฏnstalleerd voor de bouw van het oude Gasthuis. Uit de nieuwste tijd situeren zich leemwinningskuilen en een perceelgreppel uit de 19de eeuw. Vrij recent werd aan de westzijde van de Markt een archeologisch onderzoek uitgevoerd naar aanleiding van een nieuwbouwproject aansluitend bij het โHuis Stasโ (Markt 5)14. Het onderzoek situeerde zich op het achtererf van de bestaande woning en is gelegen binnen de voormalige borchtzone. De oudst aangetroffen sporen betreffen een mogelijke akkerlaag (12de-13de eeuw), waar doorheen een reeks leemextractiekuilen gegraven zaten (13de-14de eeuw)15. Daarnaast werden een hele reeks gebouwresten alsook een aantal extractie- en afvalkuilen uit de nieuwe en nieuwste tijden aangesneden.
11
Verbesselt 1966, 138-144.
12
https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/76674.
13
Berings 1986; De Groote et al. 2018.
14
Van Remoorter 2017.
15
Van Remoorter 2017, 29-32.
pagina 24 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
6 BESCHRIJVING VAN DE SITE 6.1 STRATIGRAFIE Het onderzochte terrein is gelegen binnen de historische kern van Asse en bevindt zich vermoedelijk in ฤล ฤล n van de oudste delen van het centrum. Door graaf-, bouw- en sloopwerkzaamheden in het verleden is de bovengrond tot circa 0,60 m onder het maaiveld verstoord. Onder deze verstoorde laag was in het profiel een ophogingslaag zichtbaar met een dikte van ongeveer 0,50 m (S2.19). Direct onder de ophogingslaag bevonden zich de archeologische sporen, die in de lemige moederbodem goed bewaard waren gebleven. De ophogingslaag, alsook het verstoorde pakket zijn tijdens de aanleg van het vlak telkens verwijderd. Het vlakniveau van het noordelijke deel van werkput 1 lag echter nog enkele tientallen centimeters dieper (op ca. +80,80 m TAW) omdat men hier reeds dieper gegraven had voorafgaand aan de vondstmelding. Het vlak in het centrale deel van werkput 1 lag direct onder de ophogingslaag op een diepte van +81,20 m TAW. Richting zuiden liep de vlakhoogte van werkput 1 sterk af. Dit was het directe gevolg van moderne, dieper gefundeerde bouwresten die verwijderd moesten worden ten einde goed zicht te krijgen op de archeologische sporen. Het vlak in werkput 2 was aangelegd tot circa 0,80 tot 1,40 m onder de verstoorde bovengrond (op circa +79,15 m TAW). Op het terrein zijn meerdere profielen onderzocht, met als doel de opbouw van de gracht te documenteren. Uit deze profielen bleek ook dat de lemige moederbodem een dik pakket betreft. De onderkant van dit pakket en van de gracht werd in de profielen echter niet bereikt. Daarom werd getracht de diepte van de gracht te bepalen door middel van boringen. Het is niet gelukt om dit ook voor het leempakket te realiseren.
6.2 SPOREN & STRUCTUREN Tijdens de opgraving zijn in totaal 220 spoornummers toegekend (tabel 2). Relevante antropogene sporen zijn: 130 kuilen, een waterput, twee kadaverbegravingen, greppels en een gracht. De overige spoornummers zijn natuurlijke lagen, maken deel uit van een ander spoor (zoals vullingen van eenzelfde gracht of waterput die verschillende spoornummers hebben gekregen), zijn recent of vervallen (fig. 12). Binnen de kuilenclusters en onderling tussen de kuilen zijn geen structuren herkend. Vanwege de grote hoeveelheid kuilen zullen enkel de meest representatieve en opvallende kuilen besproken worden.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 25 van 108
Spoordefinitie
Aantal
kadaverbegraving
2
gracht
14
greppel
8
kuil
130
muurwerk
6
natuurlijke laag
2
natuurlijke verstoring
1
ophogingslaag
1
paalkuil
25
puinlaag
4
recente verstoring
9
vervallen
12
vloer
4
waterput
2
Totaal
pagina 26 van 108
Tabel 2: Overzicht van de verschillende spoordefinities binnen de vindplaats, en het aantal keren dat een spoornummer met deze spoordefinitie is uitgedeeld.
220
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 10: Overzicht van de verschillende spoordefinities binnen de vindplaats: moederbodem (A), kuil (B), paalkuil (C), waterput (D), baksteen muurwerk (E), puinvulling (F), gracht (G), greppel (H), natuurlijk (I), verstoring (J) en kadaverbegraving (K).
6.2.1 Kuilen Zoals eerder beschreven zijn binnen het opgegraven areaal in totaal 130 sporen aangetroffen die als kuil zijn geฤลปdentificeerd. Van de meeste van deze kuilen is de exacte functie niet meer te achterhalen. Niet alle sporen zullen individueel worden behandeld of besproken. Er zal slechts een algemene beschrijving worden gegeven van de sporen en hun eventuele onderlinge relatie waarbij sommige kuilen wat meer in detail worden beschreven. Een deel van de als kuilen geregistreerde sporen in het zuiden van het opgegraven gebied bleken tijdens het couperen onderdeel uit te maken van de grachtvulling, en worden daarom niet verder als dusdanig behandeld. De kuilen waren over het algemeen vondstenarm. De meeste kuilen hadden een grijze tot donkergrijze vulling met houtskoolspikkels en brokjes verbrande leem. De gemiddelde diepte van de kuilen was 40 cm, waarvan de diepste kuil tot 106 cm onder het vlak was ingegraven. Mogelijk was een deel van de ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 27 van 108
kuilen gegraven ten behoeve van leemwinning voor de wanden van vakwerkhuizen. Enkele andere kuilen bevatten (grote) hoeveelheden verbrande leem. Dit materiaal was waarschijnlijk afkomstig van verbrande huizen in vakwerkbouw. De kuilen zijn globaal te dateren tussen de 12de tot en de 18de eeuw. S1.20 betreft een grote kuil waaruit 23 scherven afkomstig zijn. Op basis van deze ceramiek, bestaande uit kogelpotfragmenten in grijs aardewerk en drie scherven Maaslands wit, kan de kuil gedateerd worden in de tweede helft 12de of de 13de eeuw. Kuil S1.100 is mogelijk ook van de oudste occupatie afkomstig, maar de aanwezigheid van vijf fragmenten tegulae en imbrices en een scherfje van waarschijnlijk Romeinse ceramiek naast slechts ฤล ฤล n wandscherf in grijs aardewerk, maakt een datering moeilijk omdat de Romeinse vondsten er waarschijnlijk als residueel materiaal in terecht zijn gekomen. S1.18 betreft een grote en vrij diepe kuil (80 cm onder het vlak) waarin een 15-tal aardewerkscherven zijn aangetroffen, bestaande uit lokaal grijs en rood aardewerk en een fragmentje Siegburg steengoed. Op basis hiervan kan deze kuil gedateerd worden in het midden van de 14de tot vroege 15de eeuw. In het noordwesten van de opgraving ligt op de grens van het opgegraven areaal kuil S1.40. Uit deze kuil is veel vondstmateriaal afkomstig, waaronder een bord in Werra-aardewerk, fragmenten in rood aardewerk en steengoed uit Raeren en Westerwald. Op basis van het aardewerk kan de kuilvulling in de 17de eeuw worden gedateerd. De vulling van kuil S1.9, waarschijnlijk een leemwinningskuil, bevatte grote brokken van een verspit loopvlak (fig. 13-14). De vier scherfjes grijs aardewerk laten slechts een algemene datering in de late middeleeuwen toe. Binnen de opgraving zijn meerdere soortgelijke kuilen aangetroffen, zoals de nabijgelegen sporen S1.5 en S1.11.
Fig. 11: Coupefoto van kuil S1.9 (richting het zuiden).
Fig. 12: Coupetekening van kuil S1.9.
Opvallend was spoor S1.64 dat volledig opgevuld leek te zijn met brokken verbrande leem en houtskoolbrokjes (fig. 15-16). Mogelijk was de kuil heruitgegraven en kende ze twee fasen. Kuil S1.64 werd oversneden door de jongere kuil S1.65 die een volledige andere vulling had. De onderste vulling van S1.64 bestond uit brokken verbrande leem en houtskool, maar zeer los. Door het opstuwende water kon de onderkant van het spoor niet worden bereikt. De kuil was 2,2 bij 2 m groot en was vermoedelijk uitgegraven voor leemextractie. De vulling was waarschijnlijk afkomstig van een afgebrand gebouw met vakwerkwand. De enige vondsten in deze laag betreffen ijzeren nagels, waardoor de kuil niet gedateerd kan worden. De verschillende lagen van kuil S1.65 bevatten een beperkte hoeveelheid aardewerk. Op basis van de 12 scherven grijs aardewerk en een fragment van Langerwehe steengoed met paarse ijzerengobe kan S1.65 in de 14de eeuw worden gedateerd. In de sporen S1.30, S1.31 en S.1.32 was zeer veel baksteenmateriaal aanwezig. Op basis hiervan kunnen deze kuilen wellicht gedateerd worden na de 15de eeuw. Een vroegere datering kan echter niet worden uitgesloten omdat baksteen reeds in de late middeleeuwen gebruikt werd.
pagina 28 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 13: Coupefoto van de kuilen S1.65 en S1.64 (richting het noorden). Fig. 14: Coupetekening van de kuilen S1.65 en S1.64.
Sporen S1.41 en S1.42 betroffen twee elkaar snijdende kuilen. In de coupe is vast te stellen dat kuil S1.42 van jongere datum is dan kuil S1.41 (fig. 17) en op basis van het aardewerk algemeen in de late middeleeuwen is te dateren. Spoor S1.80/ S1.81 was door de aanwezigheid van een insteek en uitgraafkuil als paalkuil aan te merken. Ook hier betreft het een tweefasig spoor. Interessant is dat de kleur en de samenstelling van spoor S1.87 sterk leek op die van de kuilen S1.80/S1.81 (fig. 18 en 19). Wellicht is dit een aanwijzing voor een gelijkaardige aard en datering van deze sporen. Spoor S1.87 heeft een klein aardewerkensemble van 7 scherven opgeleverd, dat dit spoor in de 13de eeuw dateert. Ook in de coupe van spoor S1.94 is een paalkern waargenomen (fig. 20 en 21). Uit dit spoor zijn vier scherven grijs aardewerk afkomstig, waaronder een rand van een teil uit de 14de tot vroege 15de eeuw.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 29 van 108
Fig. 15: Coupetekening van de kuilen S1.42 en S1.41.
Fig. 16: Coupefoto van de kuilen S1.80 en S1.81 (links, richting zuidoosten) en S1.87 (rechts, richting noordoosten)
Fig. 17: Coupetekening van de kuilen S1.80 - S1.81 en S1.87.
pagina 30 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 18: Coupefoto van de kuilen S1.92 en S1.94, met paalkern nog net te zien (richting noorden). Fig. 19: Coupetekening van kuil S1.94 voordat de dwarscoupe was gezet.
Een bijzonder spoor is S1.165. Het was in het vlak niet opgemerkt en kon pas in de coupes herkend worden (fig. 22). De kleur was net iets lichter dan de natuurlijke ondergrond en was in de doorsnedes vooral onderscheiden door de aanwezigheid van vondstmateriaal in de vorm van 4 tegulafragmenten. Buiten deze vondsten bevatte het spoor nauwelijks antropogene elementen en was daarom moeilijk te onderscheiden. Ook na het handmatig naschaven van het vlak bleef de kuil nagenoeg onzichtbaar. Wel is aan de noordrand van dit deel van werkput, tot waar de ontgraving van het plangebied op dat moment was gevorderd een insnijding van de kuil waargenomen. Ook in de machinaal gezette coupe over spoor S1.147 is de kuil S1.165 waargenomen. Uiteindelijk is het spoor op de vlaktekening begrensd aan de hand van de locaties waar een insnijding in een coupe was waargenomen. Hierdoor konden de vorm en de afmetingen van het spoor bij benadering worden bepaald. Het betrof een min of meer ovale kuil met een minimale lengte van 6,9 m. De breedte bedroeg ca. 6,7 m en de diepte ca. 0,40 m. Op basis van aard van het spoor, de vulling en de vondsten is de datering van dit spoor eerder in de Romeinse periode of de vroege middeleeuwen te plaatsen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 31 van 108
Fig. 20: Machinale coupe over spoor S1.165 (richting het oosten).
In het zuiden van het ontgraven gebied is, tijdens het graven van de profielsleuf door de gracht, een kuil aangesneden met een tweetal lagen van zeer verweerde baksteen en verbrande leembrokken met daartussenin een leemlaag (S1.182, S1.183, S1.184 en S.1.185) (fig. 23 en 24). In het profiel is te zien hoe de kuil met de twee pakketten baksteen in een rechte hoek was uitgegraven. Uit de structuur is geen dateerbaar vondstmateriaal afkomstig. Ook zijn er geen complete bakstenen aangetroffen waarvan de afmetingen konden worden vastgelegd. Fig. 21: Coupetekening van kuil S184/185 met baksteenresten en verbrande leem.
Fig. 22: Profielfoto van kuil S184/185 met lagen waarin grote hoeveelheden bakstenen en verbrande leembrokken zaten.
pagina 32 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
6.2.2 Waterput Tussen de kuilen en het baksteenpuin waren de contouren te herkennen van een bakstenen waterput (S1.44, fig. 25 en 26). Deze waterput is uitgegraven tot een diepte van 1,20 m onder het vlak. De structuur had een tienlagenmaat van 64 cm16. De baksteenformaten waren gemiddeld 24x12x6 cm. Uit de vulling van de put zijn geen vondsten afkomstig. Hierdoor is het niet mogelijk om een goede datering van deze structuur te geven. Op basis van het baksteenformaat en de regelmatigheid van de baksteenvormen kan gesteld worden dat de structuur waarschijnlijk uit de 15de eeuw of de 16de eeuw dateert. Ze snijdt alvast een 14de-eeuwse kuil (S1.51) (fig. 25). Vanwege het relatief kleine oppervlak van het onderzoek en het feit dat er geen gebouwstructuren konden worden herkend, kon de put niet aan een erf of woonhuis worden gekoppeld. Fig. 23: Coupetekening van de waterput (S1.44).
Fig. 24: Foto van de coupe langs de waterput (S1.44) (richting oosten).
6.2.3 Kadaverbegravingen In het verdiepte deel van werkput 1 is een begraving van een paard aangetroffen (S1.161). Het dier was op de rug in de kuil gedeponeerd (fig. 27). Het hoofd en het merendeel van de benen lag dus oorspronkelijk boven in de kuil. Deze delen zijn verstoord tijdens de bouwwerkzaamheden ter hoogte van deze krengbegraving. Van wat restte lagen enkele delen nog in anatomisch verband (fig. 28).
16 Dit is de afmeting van tien boven elkaar liggende baksteenlagen in een muur met inbegrip van de tussenliggende lintvoegen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 33 van 108
Fig. 25: Coupetekening van de kadaverbegraving (S1.161). Zichtbaar zijn wat wervels en een doorsnede van de ribbenkast.
Fig. 26: Vlakfoto van de kadaverbegraving (S1.161).
Op circa 2,5 m ten zuidwesten van spoor S1.161 is een vierkante kuil aangetroffen met ongebluste kalk (S1.164). Dit is vrijwel zeker eveneens een krengbegraving van een groot zoogdier. Wanneer dit gebeurde dekte men de grafkuil af met ongebluste kalk om te voorkomen dat ziektes zoals bijvoorbeeld miltvuur zich zouden verspreiden. Omdat de mogelijkheid bestond dat schadelijke bacteriฤลคn nog in het graf aanwezig waren, is dit spoor om veiligheidsredenen niet verder onderzocht.
6.2.4 Walgracht De voornaamste aanleiding tot het opgraven van de vindplaats was de aanwezigheid van een grote walgracht (structuurnummer S2.2), die bij het uitgraven van de bouwput aan het licht kwam (fig. 2932). Deze gracht zou mogelijk verband houden met de aanwezigheid van de borcht van Asse, die volgens sommigen ten westen van de vindplaats zou moeten gelegen hebben (CAI-locatie 106) (zie verder)17. De gracht was op zijn breedst 15 m (op een hoogte van +80,50 m TAW)18. In het noordoost profiel van WP 2 is hiervan slechts 6,70 m te zien, de rest van de gracht ligt onder het niet opgegraven deel. Middels boringen is de onderkant van de gracht opgezocht. Deze is aangetroffen op een diepte van +78,15 m TAW. Dit betekent dat de gracht oorspronkelijk tot circa 3,00 m onder het huidige maaiveld was uitgegraven.
17
Verbesselt 1966, 138-144.
18
Afmeting in het zuidwestelijk deel van het onderzoeksgebied.
pagina 34 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
De vullingslagen van de gracht vertonen aan zowel de noordoostelijke als de zuidwestelijke zijde veel overeenkomsten. Er zijn mogelijk vier fasen te onderscheiden. De vullingspakketten bestaan grotendeels uit verspitte autochtone leem. Het gaat waarschijnlijk om een deel van het wallichaam dat bij opgave in de walgracht geduwd is. Het oudste pakket is eerder te verklaren als een ten dele ingegleden wal kort na de aanleg. In de gracht zijn geen vondstrijke lagen waargenomen. Er is slechts een beperkte hoeveelheid vondsten uit de grachtvulling afkomstig, onder meer twee metaalvondsten (zie verder), een kleine hoeveelheid grijs aardewerk en een fragment bijna-steengoed en steengoed, als ensemble globaal te dateren in de eerste helft tot het midden van de 14de eeuw. De metaalvondsten betreffen een gesp en een bronzen stilus of schrijfstift. Enkele jongere vullingspakketten (S1.190) bevatten een kleine hoeveelheid ceramiek, vooral bestaande uit rood aardewerk, dat dateert uit de periode tweede helft 15de tot eerste helft 16de eeuw. Dit dateert waarschijnlijk ook de definitieve dichtwerping van de walgracht.
Fig. 27: Tekening van het noordoost profiel van de gracht.
Fig. 28: Foto van het noordoostprofiel van WP2, waarin het profiel van walgracht S2.2 duidelijk zichtbaar is.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 35 van 108
Fig. 31: Noordoostprofiel van WP2 met aanduiding van de aanzet van de walgracht.
Fig. 32: Beeld van de walgracht in WP2 net na het uitgraven van de bouwput (zicht naar het zuidwesten).
pagina 36 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
6.3 DE VONDSTEN 6.3.1 Inleiding De verschillende materiaalcategorieรซn kregen afhankelijk van de aard ervan een eerste behandeling met het oog op verder onderzoek en/of consolidatie/conservatie. Alle scherven, het bouwceramisch materiaal en de natuursteenfragmenten werden gereinigd met water, gedroogd en vervolgens individueel voorzien van het corresponderende inventarisnummer. Voor de ceramiek geldt dat er dusdanig weinig fragmenten zijn aangetroffen en dat de fragmentatiegraad vrij groot is dat een poging om door middel van puzzelen bepaalde individuen te reconstrueren slechts beperkt mogelijk was. Vervolgens werd het materiaal in samenspraak met de conservator(s) van het agentschap Onroerend Erfgoed verpakt op de hiertoe geรซigende wijze voor bewaring in het depot van het agentschap. Het botmateriaal werd gewassen, gedroogd en in dozen verpakt. Er bleken geen verdere stabiliserende maatregelen nodig voor de bewaring van deze vondsten. Een deel van de metaalvondsten werd onderworpen aan een RX-doorlichting om de bewaringstoestand te evalueren. Op basis hiervan werden enkele voorwerpen geselecteerd die een conservatiebehandeling kregen. Alle metalen voorwerpen, geconserveerde en niet-geconserveerde, worden onder gecontroleerde temperatuur en stabiele vochtigheidsgraad bewaard. De in de gracht aangebrachte pollenbakken en het pollenstaal (Bijlage 2 โ Vondstenlijst) zijn opgeslagen in een koelcel.
6.3.2 Ceramiek Van 68 sporen zijn er ceramiekvondsten. Alles samen gaat het om 357 scherven, afkomstig van 14 aardewerksoorten, waarvan 3 ongekend/niet-determineerbaar (tabel 3). De belangrijkste aardewerksoorten zijn lokaal grijs aardewerk, goed voor 176 scherven (49 %), en lokaal rood aardewerk met 110 scherven (31 %). De derde belangrijkste soort is steengoed van Rijnlandse herkomst met 45 scherven (13 %). Alle overige aardewerksoorten vormen samen 7 % van de aardewerkvondsten, verdeeld over hoogversierd aardewerk van regionale herkomst (3 scherven), Maaslands aardewerk (8 scherven), bijna-steengoed (1 fragment), majolica (4) en faience (3) uit de Nederlanden, Weserwaar (1) en industrieel wit aardewerk (1). Drie scherven zijn niet geรฏdentificeerd: een beige fragment dat mogelijk uit het Rijnland afkomstig is en twee verweerde scherven in verschillende baksels die mogelijk Romeins zijn. Er zijn ook twee pijpfragmenten in witte fijne klei aangetroffen.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 37 van 108
14
1
64
hoogversierd aw
tot. %
rood aw
totaal
133
overige
kuilen
16
paalkuilen
greppels
12
kadaverkuil
gracht
grijs aw
10
5
176
49,3
30
110
30,8
3
0,8
1
0,3
14
45
12,6
1
4
1,1
1
3
bijna-steengoed
1
steengoed
1
27
3
majolica
3
faience
3
3
0,8
Maaslands aw
8
8
2,2
1
0,3
Weser aw
1
industrieel wit aw
1
1
0,3
pijp
2
2
0,6
indet.
3
3
0,8
357
100%
totaal
28
17
247
1
13
51
Tabel 3: Overzicht van de hoeveelheid scherven per aardewerksoort.
Er zijn geen aardewerkensembles aanwezig die zich lenen voor een verdere uitwerking of een sociaaleconomische interpretatie. De aardewerkvondsten hebben enkel betekenis voor de datering van de sporen en de chronologie van de site. De 68 sporen met aardewerkvondsten zijn: 1 gracht, 5 greppels, 1 kadaverkuil, 52 kuilen, 5 paalkuilen en 4 andere sporen. Er zijn 11 sporen met vondsten zonder aardewerk: 8 kuilen en 3 paalkuilen. Drie sporen bevatten moeilijk te dateren fragmenten in grijs aardewerk die nog uit de volle middeleeuwen kunnen dateren, maar waarvan een jongere datering in de 13de eeuw ook mogelijk is. Het gaat om spoor 85, een onderdeel van gracht S1.190/2.2 (1 kogelpotfragment), en de kuilen S1.7 en S1.39, met respectievelijk 5 en 2 kogelpotfragmenten. Enkele sporen kunnen in de late 12de of de 13de eeuw worden geplaatst. Het duidelijkst zijn de vondsten uit kuil S1.20 met 20 scherven grijs aardewerk en 3 scherven Maaslandse ceramiek. Kuil S1.87 bevatte een gelijkaardig ensemble uit de 13de eeuw met 5 scherven grijs, een fragment van een kruik in een roze baksel uit het Maasland (fig. 33: 1) en een scherf hoogversierd rood aardewerk (fig. 33: 2). Ook in kuil S1.159 werd een 13de-eeuws kogelpotfragment aangetroffen, een kenmerkende blokrand van het type A235 (fig. 33: 3)19. Heel veel sporen bevatten slechts een of enkele wandscherven in laatmiddeleeuws grijs aardewerk, waardoor meestal enkel een brede datering tussen de 13de en de vroege 16de eeuw kan gegeven worden. Het gaat om greppel S1.9, paalkuilen S1.42, S1.51, S1.92 en S1.94, en de kuilen S1.4, 1.17, S1.31, S1.35, S1.38, S1.42, S1.46, S1.47, S1.62, S1.65, S1.76, S1.77, S1.112, S1.117, S1.139 en S1.144.
19
De Groote 2018, 120-121.
pagina 38 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 33: Laatmiddeleeuwse aardewerkvondsten uit diverse sporen (13de-vroege 16de eeuw): Maaslands aardewerk (1), grijs aardewerk (2-4, 8, 11, 14-16), rood aardewerk (5-7, 12, 17-18, 20-21), steengoed (9-10, 13, 19). Sch. 1:3. ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 39 van 108
Een aantal sporen kan op basis van wat diagnostisch materiaal iets beter worden gedateerd. De grote walgracht S1.190/2.2 bevatte in zijn oudere vullingspakketten (S2.2) naast het reeds vermelde kogelpotfragment wat grijs aardewerk waaronder fragmenten van een kruik en een teilrand van het type A17020 (fig. 33: 4), een scherfje bijna-steengoed en een fragment Langerwehe steengoed met ijzerengobe. Dit ensemble kan globaal in de eerste helft tot het midden van de 14de eeuw gedateerd worden. De hogere vullingspakketten van de walgracht (S1.190) bevatten echter aardewerk uit de periode tweede helft 15de tot eerste helft 16de eeuw, vooral bestaande uit rood aardewerk, waaronder fragmenten van teil en grape (fig. 33: 5-7) en een randfragment van een drinkkan in Raeren steengoed. Spoor S1.4 bevatte een groot fragment van een kruik met een intern geprofileerde rand, een kenmerk voor kan/kruiktypes uit de 13de tot begin 14de eeuw21 (fig. 33: 8). Uit kuil S1.51 komen 13 scherven in Langerwehe steengoed, waaronder een archeologisch volledige kan (fig. 33: 9) en een rand van een biconische drinkbeker (fig. 33: 10), naast 10 scherven grijs aardewerk waarbij een rand van een grijze kan (fig. 33: 11), alles te dateren in de 14de eeuw. Kuil S1.83 bevatte een fragment van een bord in rood aardewerk dat tussen 1325 en 1425 kan worden gedateerd (fig. 33: 12). In kuil S1.101 is een rand aangetroffen van een kogelvormige drinkbeker in Langerwehe steengoed uit de eerste helft tot het midden van 14de eeuw (fig. 33: 13)22. Een fragment in grijs aardewerk uit kuil 1.121 is van een voorraadpot met haaks uitstaande rand, een algemeen voorkomend 14de-eeuws type23 (fig. 33: 14). Ten slotte is er nog een klein 14de-eeuws vondstensemble uit spoor 18, dat vermoedelijk bij kuil S1.17 hoort. Het bestaat uit 12 fragmenten in grijs aardewerk, waaronder de randen van een kom met ingesnoerde hals en een teil (fig. 33: 15-16), 2 scherven rood aardewerk waaronder een randfragment van een grape (fig. 33: 17), en een scherf Siegburg steengoed. Twaalf kuilen kunnen op basis van vooral de aanwezigheid van het steengoed en ten dele ook van bepaalde vormen in rood aardewerk gedateerd worden in (het midden van) de 15 de eeuw tot (het midden van) de 16de eeuw: S1.33, S1.40 (fig. 33: 18), S1.43, S1.48, S1.52, S1.53 (fig. 33: 19), S1.125, S1.142, S1.147, S1.151, S1.163 en S1.172 (fig. 33: 20). Kadaverkuil S1.161 bevatte net als laatstgenoemde kuil S1.172 een fragment van een grape in rood aardewerk dat typologisch in deze periode te plaatsen is. De enige vondst uit kuil 1.146 is een teilrand in rood aardewerk van het type A32/L57E dat kenmerkend is voor de tweede helft van de 15de en de eerste helft van de 16de eeuw24 (fig. 33: 21). Omdat het bij beide sporen om slechts รฉรฉn vondst gaat, is deze datering slechts een terminus post quem en kan het dus ook om jongere sporen kan gaan met residueel materiaal. Ten slotte is er nog een reeks sporen met aardewerk uit de postmiddeleeuwse periode. Deze datering is meestal gebaseerd op de aanwezigheid van specifieke aardewerksoorten en/of -vormen die pas na 1500 voorkomen, ook al bevatten sommige contexten soms ook nog wat ouder materiaal, dat eerder als residueel te beschouwen is. Op รฉรฉn uitzondering na dateren ze uit de Nieuwe Tijd (1500-1800). Het betreft de kuilen S1.10, S1.34, S1.40, S1.45, S1.69, S1.99, S1.102, S1.141, paalkuil S1.149 en uitbraakspoor S55. Op basis van sommige diagnostische stukken zijn sommige sporen beter dateerbaar. Kuil S1.34 bevat naast een fragment van Raeren steengoed uit de periode 1550-1625 ook een rand van een teil in rood aardewerk (fig. 34: 1). Kuil S1.69 lijkt eerder een gemengde samenstelling te hebben, met naast een fragment in majolica met kobaltblauwe decoratie die eerder 17de-eeuws is (fig. 34: 2), ook een rand in grijs aardwerk van een grote voorraadpot (fig. 34: 3) en een teil in rood aardewerk (fig. 34: 4) die beide eerder uit de periode 1450-1550 dateren. Ook in kuil S1.102 zijn enkele
20
De Groote 2018, 145, tabel 20 (datering eind 13de-midden 14de eeuw).
21
De Groote 2018, 109-111 en tabel 10. Door de ooraanzet kan het specifieke randtype niet bepaald worden (types A119, A120 en A122 tot A125). 22
De Groote et al. 2010, 127 (fig. 33: 2-4), 128 en de daar vermelde literatuur.
23
De Groote 2018, 151, type A226B/D; De Groote et al. 2010, fig. 18-19 (datering midden 14de eeuw).
24
De Groote 2008, 262, tabel 57: L57E; De Groote 2018, 145, tabel 30: A32.
pagina 40 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
kleine bordfragmenten in majolica en faience met een kobaltblauwe decoratie gevonden (fig. 34: 5-7), naast wat rood aardewerk waaronder een fragment van een grote kom met reliฤลคfbandversiering onder de rand (fig. 34: 8) en de rand van een twee-orige teil (fig. 34: 9). Het geheel kan slechts algemeen in de 17de-18de eeuw gedateerd worden. Ook het kleine ensemble van 5 scherven in rood aardewerk uit kuil S1.99, met onder meer een teil en een kom (fig. 34: 10-11), en een randfragment van een steelkommetje in rood aardewerk uit kuil S1.6 (fig. 34: 12) kunnen slechts algemeen in deze periode worden geplaatst. De aanwezigheid van flesfragmenten in groen glas (zie verder) plaatst de datering van de kuilen S1.99 en S1.102 echter duidelijk in de 18de eeuw. Ten slotte is er een vrij groot en redelijk goed dateerbaar ensemble uit de 17de eeuw aangetroffen in S1.40. Het bestaat uit 2 scherven residueel grijs en 16 scherven rood aardewerk, 10 fragmenten steengoed en 1 rand van een bord in Weserwaar, in totaal 29 aardewerkfragmenten. Onder het rode aardewerk zijn scherven aanwezig van grape, pan met geknepen massieve steel, kom en teil (fig. 35: 1-4). Het steengoed bestaat uit met kobaltblauw versierde grijze baksels uit Raeren en het Westerwald. Diagnostisch zijn een rand van een kan met onderaan de hals een ribbel in de vorm van een koord (fig. 35: 5), een kenmerk uit de late 16de en 17de eeuw, en een bodem op een hoge voet, afkomstig van een hoge slanke kan, een zogenaamde Enghalskanne, eveneens 17de-eeuws (fig. 35: 6)25. Bijzonder is een randfragment van een bord in witbakkende Weserwaar, met een kenmerkende overkragende bandvormige rand met hamervormig profiel (fig. 35: 7). De decoratie bestaat uit concentrische cirkels van rode sliblijnen. De export van dit in Vlaanderen weinig voorkomend aardewerk uit het Duitse Wesergebied situeert zich voornamelijk tussen 1590 en 163026. Kuil S1.56 ten slotte moet op basis van de aanwezigheid van industrieel wit aardewerk tussen 1800 en 1950 worden gedateerd.
25
Reineking-Von Bock 1971, cat.nrs. 512-519; Gaimster 1997, 263-264 cat.nr. 120, 266 cat.nr. 123, Appendix V 390-391 nrs. 118, 120, 123. 26
Hurst et al. 1986, 250-251.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 41 van 108
Fig. 34: Postmiddeleeuwse aardewerkvondsten uit diverse sporen (16de-18de eeuw): rood aardewerk (1, 4, 8-12), grijs aardewerk (3), majolica en faience (2, 5-7). Sch. 1:3.
pagina 42 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 35: Aardewerkvondsten uit kuil S1.40 (17de eeuw): rood aardewerk (1-4), steengoed (5-6), Weser aardewerk (7). Sch. 1:3.
6.3.3 Glas Er zijn 6 contexten met glasvondsten. In totaal gaat het om slechts 19 glasfragmenten, waarvan 14 van flessen, 3 van drinkglas en twee scherfjes vensterglas. Twee fragmenten van drinkglas zijn gevonden in samenhang met een scherf van een kan met kobaltblauwe versiering in Raeren steengoed (uitbraakspoor S1.55) en ฤล ฤล n scherfje komt uit kuil S1.40, de context met het bord in Weserwaar, beide te dateren in de late 16de of de 17de eeuw. De flesfragmenten zijn afkomstig uit drie sporen. In kuil S1.99 zijn 13 scherven van dezelfde fles in groen glas aangetroffen, te dateren in de 18de eeuw. Dit geldt ook voor een flesfragment uit kuil S1.102, die ook een scherfje vensterglas bevatte. Een klein flesfragment in dik groen glas komt uit de hogere walgrachtvulling (S1.190) en is waarschijnlijk intrusief aangezien deze context verder enkel aardewerk uit de 15de-16de eeuw bevat. Het tweede scherfje vensterglas is aangetroffen in kuil S1.20 dat 23 aardewerkfragmenten uit de 13de eeuw bevatte en is waarschijnlijk ook intrusief, alhoewel 13de-eeuws vensterglas zeker niet kan uitgesloten worden. Maar wegens de voor glas zeer ongunstige bodemomstandigheden is deze laatste mogelijkheid weinig waarschijnlijk.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 43 van 108
6.3.4 Metaal 6.3.4.1
Inleiding
Onder het vondstenmateriaal bevinden zich naast een hele reeks ijzeren nagels ook een beperkt aantal andere metalen gebruiksvoorwerpen. Alle metaalvondsten waren in min of meerdere mate aangetast door corrosie. Een deel hiervan werd onderworpen worden aan een RX-doorlichting om meer inzicht te krijgen in de aard van de voorwerpen. Op basis hiervan werden enkele voorwerpen geselecteerd die een conservatiebehandeling kregen. De overige objecten werden om tijdstechnische redenen niet geconserveerd en zullen in dit hoofdstuk besproken worden op basis van de RX-beelden. Hierbij zullen enkel de relevante objecten besproken worden. Niet identificeerbare fragmenten, zoals ferro en nonferro plaatjes, en looddruppels worden niet besproken. 6.3.4.2
Non-ferro voorwerpen
Schrijfstift In de oudere vullingslagen van de gracht (S2.2) werd een stilus of schrijfstift aangetroffen in een koperlegering (Bijlage 2 โ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/158). Het is een 7,5 cm lang exemplaar met ovale doorsnede en een min of meer trapeziumvormig spateluiteinde met licht gebogen zijden (fig. 36). Met het spatelgedeelte streek men de was glad in de houten schrijftafeltjes. Het gebruik van wastafeltjes en bijhorende schrijfstiften zou op het eind van de 15de eeuw in onbruik geraken door het veralgemeende gebruik van papier27. Vrij vergelijkbare exemplaren zijn aangetroffen in Amsterdam (tweede helft 15de eeuw)28, โs-Hertogenbosch29 en Aalst-Hopmarkt (datering voor 1502)30. Fig. 36: Stilus of schrijfstift in een koperlegering uit de vulling van de walgracht.
Gesp Eveneens afkomstig uit de oudere vullingen van de walgracht (S2.3) is een gesp in een koperlegering (Bijlage 2 โ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/157) (fig. 37). Het gaat om een exemplaar met een enkelvoudig, O-vormig frame (diameter 2,4 cm) met ronde doorsnede dat een vernauwing vertoont ter hoogte van het scharnierpunt van de angel. Bij dit type gesp wordt de riem direct vastgehecht aan het gespframe zelf. In Londen verschijnt dit gesptype rond 1270 en blijft er gedurende de hele
27
Baart et al. 1977, 379; Nijhof & Janssen 2007, 212; Biddle & Brown 1990, 729-731.
28
Baart et al. 1977, 379-380: fig. 729-730.
29
Nijhof & Janssen 2007, 211-213: fig. 32-33.
30
De Groote & Moens 2018, 226; 228: fig. 181.
pagina 44 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
laatmiddeleeuwse periode in gebruik31. De voorbeelden uit โs-Hertogenbosch dateren hoofdzakelijk uit de 14de eeuw, maar komen ook nog in de 15de eeuw frequent voor32. Fig. 37: Gesp met enkelvoudig O-vormig frame in een koperlegering.
Reparatieplaatje Fig 38: RX opname van een reparatieplaatje in een koperlegering.
In werkput 2 werd in de grachtvulling een reparatieplaatje in een koperlegering aangetroffen (Bijlage 2 โ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/143) (fig. 38). Het gaat om een vierkant plaatje (zijde 52 mm) dat voorzien is van ronde openingen langs de zijden. Deze reparatieplaatjes werden door een ketellapper met klinknageltjes bevestigd op de te repareren zones van metalen kook- en schenkgerei. Een voorbeeld van een dergelijke reparatie werd aangetroffen bij een ijzeren pan in een beerput van de site AalstโStadhuis (eerste helft 16de eeuw)33. Siernagel Volledigheidshalve wordt een detectorvondst op het afgegraven oppervlak van de werkput van een siernagel in een koperlegering vermeld (Bijlage 2 โ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/136) (fig. 39). Het gaat om een 21 mm hoog exemplaar met een half-sferische kop (diameter 21 mm).
31
Egan & Pritchard 1991, 21-23; 57-65.
32
Janssen 2007, 136-138: fig. 52.
33
De Groote et al. 2004, 362-363: fig. 64 โ 3.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 45 van 108
Fig. 39: RX opname van de siernagel in een koperlegering.
6.3.4.3
IJzeren voorwerpen
Gespen Zowel in kuil S1.7 (Bijlage 2 รข€“ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/112) als in de vulling van de walgracht (Bijlage 2 รข€“ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/137) werd een ijzeren gesp aangetroffen (fig. 40). Het eerste exemplaar betreft een gesp met een rechthoekig frame (30 x 16 mm) (fig. 40: A). Een zeer beperkte hoeveelheid ceramiek in deze kuil laat een datering toe in de 13de of vroege 14de eeuw. De tweede gesp heeft een D-vormig frame (42 x 33 mm) (fig. 40: B). Twee vergelijkbare exemplaren werden aangetroffen in de drenkpoel van de Hopmarkt te Aalst34. Ze dateren uit de periode 13501500.
A
B
Fig. 40: IJzeren gespen met rechthoekig (A) en D-vormig frame (B).
34
De Groote & Moens 2018, 206: fig. 163: 8-9.
pagina 46 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Sleutel Fig. 41: RX opname van de sleutel met holle steel uit kuil S1.18.
In kuil S1.18 werd een sterk gecorrodeerde sleutel aangetroffen (Bijlage 2 โ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/113) (fig. 41). Het gaat om een type met holle steel en een baard waarvan het uiteinde gelijkt valt met het steeluiteinde (totale lengte: 85 mm โ breedte greep: 33 mm). De greep is rond tot licht niervormig. Op drie plaatsen op de steel zijn versieringen vast te stellen, bestaande uit spiraalsgewijs aangebrachte groefjes. Deze sleuteltypes behoren tot het type B in de typologie van Goodall35. Dit type van sleutels werd gebruikt gedurende de hele middeleeuwse periode, maar met een hoogtepunt in de 13de eeuw36. Voor gelijkaardige types uit Salisbury gaat het om het Type 3 dat algemeen in de 13de eeuw gedateerd worden37. Tijdens het onderzoek op de Hopmarkt in Aalst werden meerdere sleutels met holle steel aangetroffen38. Twee hiervan komen uit de vulling van de drenkpoel die respectievelijk te dateren zijn in de periodes 1450โ1500 en 1350-1400. Een derde exemplaar van dit type komt uit de vulling van een leemwinningskuil (1225-1300). Beslag- en bevestigingselementen Verscheidene ijzeren objecten zijn wellicht elementen afkomstig uit bouw- en houtconstructies. Het gaat meestal om lange eerder smalle plaatjes soms voorzien van doorboringen (fig. 42: A โ afmetingen: 62 x 13 mm). Eรฉn object is mogelijk een verankeringselement (fig. 42: B). Het gaat om een lepelvormig voorwerp met doorboring van het ovale, platte uiteinde (115 x 40 mm) (Bijlage 2 โ Vondstenlijst: Inv. nr. 18/AS.MA/139).
A
B
Fig. 42: RX opnames van enkele beslag- en bevestigingselementen.
35
Goodall 2011, 240-243.
36
Goodall 2011, 240-243: fig. 10.4 en 10.5.
37
Schuster et al. 2012, 160-162: Plate 13.
38
De Groote & Moens 2018, 216-219: fig. 171 nrs. 5-8.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 47 van 108
6.3.5 Munt Vooraleer het afgegraven oppervlak in werkput 2 manueel werd opgekuist is dit door middel van de metaaldetector gecontroleerd. In de zone van de walgracht (S2.2-3) werd een munt in een koperlegering gevonden in de losse aarde (Inv. nr. 18/ASMA/144 โ Vondstnr. 105) (fig. 43)39. Het betreft een korte van Karel V, geslagen tussen 1543 โ 1556, waarbij echter niet kan uitgesloten worden dat het een imitatie betreft40. Vz:
Gekroond hoofd van de keizer naar rechts. Omschrift: C[ ]VS D G IMP[
Kz
Klauwende leeuw in een gekartelde rand. Omschrift:
De datering van deze munt lijkt niet overeen te komen met de datering van de ceramiek uit de vulling van de walgracht (zie eerder). Daarom gaat het voor deze munt wellicht om een intrusieve vondst.
Fig. 43: Korte van Karel V, geslagen tussen 1543 en 1556, aangetroffen ter hoogte van de walgracht in werkput 2.
6.3.6 Dierlijke resten De dierlijke skeletresten werden uitsluitend met de hand verzameld (met uitzondering van รฉรฉn onderkaakfragment (mandibula) van een rund (Bos primigenius f. taurus), dat uit de zeefstalen werd gerecupereerd). Al het dierlijke materiaal komt uit werkput 1. Tijdens de opgravingen zijn enkel grote fragmenten bot en tanden ingezameld. De botten vertonen een hoge graad van fragmentatie met veel recente breuken. Dit kan verklaard worden door de aard van het sediment, dat op het moment van de opgraving bestond uit een harde, compacte leem, maar ook door een onzorgvuldige manipulatie van de botten tijdens het vrijleggen. Het ontbreken van recent afgebroken fragmenten in het vondstenensemble maakt dit duidelijk. Daarnaast is ook schade opgetreden door de bouwwerkzaamheden op het terrein, zoals duidelijk het geval was bij de kadaverbegraving. De meeste skeletresten verkeren qua bewaring in een goede staat. Er werden geen sterke kleurverschillen binnen het skeletmateriaal opgemerkt en het ensemble maakt dus een homogene indruk.
39
Met dank aan Luk Beekmans voor de determinatie van deze munt.
40
Van Houdt 2015, 166, nr. 234.
pagina 48 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
In totaal zijn er slechts 40 botfragmenten identificeerbaar, naast 23 die niet determineerbaar bleken. De weinige resten zijn afkomstig uit 18 verschillende sporen. Het gaat voor het merendeel om kuilen (n=13), en verder om een greppel, twee paalkuilen en een gracht. Geen enkele van deze contexten is nauwkeurig te dateren. Op basis van de ceramiek kunnen voor de verschillende sporen slechts brede dateringsmarges naar voor geschoven worden. Het dierlijk materiaal dateert globaal beschouwd uitsluitend uit de laat- en postmiddeleeuwse periode. Naast deze vondsten is er in werkput 1 nog een krengbegraving aangetroffen (zie verder), die niet kon gedateerd worden en waarvan de botten niet zijn meegeteld in bovenstaand overzicht. Het materiaal uit de kuilen (sporen S1.04, S1.18, S1.47, S1.48, S1.51, S1.65, S1.89, S1.99, S1.102, S1.103, S1.116, S1.121 en S1.135) bestaat grotendeels uit de resten van grote zoogdieren, voornamelijk rund (n=25) maar ook paard (Equus ferus f. caballus) (n=1). Resten van varken (Sus scrofa f. domestica) en kleinvee (schaap (Ovis ammon f. aries) of geit (Capra aegagrus f. hircus)) zijn schaars. Van beide zijn slechts drie skeletelementen verzameld. Naast 19 botfragmenten van zoogdieren bleef ook รฉรฉn vogelbot uit de kuilen ongedetermineerd. Op de skeletresten uit de kuilen werd รฉรฉn maal een kauwspoor vastgesteld. Ook zijn op zeven botten haksporen in het gewrichtsvlak of de schacht opgemerkt. De greppel bevatte enkel drie runderbotten (S1.167). Uit de paalkuilen (S1.51 en S1.92) werden vier runderbotten gerecupereerd, naast een niet te identificeren zoogdierbot. Uit de walgracht (S1.190 en S1.195) kwamen een tand van een paard en twee onidentificeerbare botfragmenten. Een bijzondere context is de begraving van een paard (S1.161). Het skelet van het dier kon niet volledig geborgen worden omdat het spoor reeds tijdens de bouwwerkzaamheden verstoord was. Bij de aanleg van een coupe werd het duidelijk dat het paard op zijn rug was gedeponeerd zodat de kop en de poten oorspronkelijk bovenaan de kuil te situeren waren (zie 6.2.3). Het spoor is in deze bovenste zone echter verstoord. Dit blijkt uit de afwezigheid van de schedel en de eerste twee wervels (atlas en axis) in het vondstenensemble, net zoals de volledige linkervoorpoot en verschillende elementen van de uiteinden van de achterpoten. Een lengtereconstructie op het enige volledig spaakbeen (radius) laat toe een shofthoogte van 151 cm te reconstrueren41. Alle lange beenderen waren vergroeid, wat aanduidt dat het dier ouder dan 3,5 jaar was42. Op korte afstand van deze krengbegraving werd een tweede kuil aangetroffen die vermoedelijk ook het skelet van een groot zoogdier bevatte. Dit spoor werd echter niet verder onderzocht (zie 6.2.3). Vooral voor het botmateriaal uit de kuilen is het door de aanwezigheid van haksporen duidelijk dat het overgrote deel tot de tafonomische groep van de consumptieresten behoort. Het betreft de resten van rund, kleinvee, varken en een vogelsoort. Andere bewerkingssporen werden niet opgemerkt. De botten van paard uit de kuilen tonen door de afwezigheid van bewerkingssporen dat deze soort niet is geconsumeerd. Dat is voor het begraven kadaver ook het geval. Artisanaal botafval of intrusieven werden bij het handverzameld materiaal niet opgemerkt.
6.3.7 Zaden en vruchten Vijf monsters zijn gecontroleerd op de aanwezigheid van zaden en vruchten. De densiteit en diversiteit van de aangetroffen resten is laag (Tabel 4) de conditie van zaden is slecht tot zeer slecht en ze zijn verkoold. De resten zijn voor het grootste deel afkomstig van gebruiksplanten, meer bepaald van granen. Haver (Avena sativa), gerst (Hordeum vulgare), rogge (Secale cereale) en broodtarwe (Triticum aestivum) zijn soorten die te verwachten zijn in deze middeleeuwse en postmiddeleeuwse contexten. Omdat enkele korrels van haver nog omhuld waren door kafresten, kon worden vastgesteld dat deze korrels tot de
41
von den Driesch & Boessneck 1974.
42
Silver 1963.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 49 van 108
gekweekte soort horen. Haver en gerst werden voornamelijk als dierenvoer gebruikt, terwijl rogge en zeker broodtarwe voor menselijke consumptie bestemd waren. De graanhalmfragmenten in kuil S1.65 duiden mogelijk op de aanwezigheid van stro. Resten van onkruiden zijn slechts sporadisch gevonden, de soorten zijn afkomstig uit diverse habitats, mogelijk zijn ze alle afkomstig van graanakkers. Akkeronkruid tierde vroeger immers weliger dan nu door de afwezigheid van een doeltreffende onkruidbestrijding. Bovendien werd natuurlijke mest gebruikt, waarbij naast stalmest ook stadsbeer, bagger uit greppels, bosstrooisel enz.. Op deze manier konden soorten uit zeer uiteenlopende habitats op akkers en in tuinen terechtkomen. Aan de hand van deze resultaten, met een lage densiteit aan materiaal, kunnen helaas geen wetenschappelijk verantwoorde conclusies worden getrokken. Spoor
34
35
65
77
40
Inventaris
145
146
148
59
147
nummer (oorspronkelijk)
M43
M44
60
M69
45
Structuur
kuil
kuil
kuil
kuil
datering
15501650
12001500
13001400
Houstkoolrijke laag 12001500 zeer slecht
Opmerking
16001700 zeer slecht
Densiteit (zw/w/r/v/zv)
w
w
w
w
w
Diversiteit (zw/w/r/v/zv)
zw
zw
zw
zw
zw
c
c
c
c
c
Bewaring (ov/c/min) Conditie (s/m/g)
s
s
s
s
s
Intrusief ?
x
x
-
x
x
Avena sativa
-
x
-
-
x
haver
Hordeum vulgare
x
x
-
x
xx
gerst
Secale cereale
-
x
x
xx
xx
rogge
Secale cereale rachis fr.
x
x
x
x
-
rogge kaf
Triticum aestivum
x
x
x
x
-
broodtarwe
Triticum aestivum rachis fr.
x
-
-
-
-
Cerealia
x
-
x
xx
x
granen
Cerealia fr.
x
xx
-
-
xx
granen
Cerealia stengelfr.
-
-
xx
-
-
Carex sp.
-
x
-
-
-
zegge
Chenopodium ficifolium
-
-
-
-
x
stippelganzenvoet
Eleocharis palustris
-
-
-
x
-
waterbies
Poaceae
-
x
-
-
x
grassenfamilie
Stellaria media
-
-
-
-
x
vogelmuur
Vicia tetrasperma/hirsuta
x
x
-
-
-
vierzadige of ringelwikke
Mogelijke gebruiksplanten
Wilde planten
Tabel 4: Overzicht van de aangetroffen resten (zw: zeer weinig; w: weinig; r: redelijk; v: veel; zv: zeer veel; ov: onverkoold; c: verkoold; min: gemineraliseerd; s: slecht; m: matig; g: goed; x: aanwezig).
pagina 50 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
6.3.8 Pollen Fig. 44: In de vulling van de gracht aangebrachte pollenbakken.
Met het oog op palynologisch onderzoek zijn in het meest westelijk deel van het noordoostprofiel door de gracht meerdere pollenbakken geslagen (fig. 29 & 44). Met deze staalname werden vrijwel alle zichtbare vullingsfasen van de gracht bemonsterd. Een evaluatie van de toestand van bewaring van het pollen in deze monsters dient nog te gebeuren maar de kans dat er pollen bewaard is in de stalen is heel klein. Het bemonsterde gedeelte van de grachtvulling bevindt zich volledig boven de permanente grondwatertafel, wat in de meeste gevallen als gevolg heeft dat het aanwezige nietverkoolde botanische materiaal, inclusief het pollen, volledig geoxideerd is43.
6.3.9 Bouwmateriaal en natuursteen Fig. 45: Een volledige dakpan uit leisteen (1) en een ritstegel (2).
43
Moore et al. 1991.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 51 van 108
Het aangetroffen bouwmateriaal in de verschillende sporen betreft in hoofdzaak fragmenten van bakstenen, dakpannen en vloertegels. Bij de dakpannen gaat het voornamelijk om tegulae- en imbrexfragmenten (39 stuks), wellicht van Romeinse oorsprong gezien het verleden van Asse als Romeinse vicus, alhoewel dit dakpantype tot in de volmiddeleeuwse periode in gebruik bleef. Daarnaast bevatten meerdere kuilen fragmenten van laatmiddeleeuwse daktegels (31 stuks) en fragmenten van leisteen. Bij deze laatste is er รฉรฉn volledig exemplaar aangetroffen (fig. 45: 1). Er is tevens รฉรฉn fragment van een postmiddeleeuwse golfpan gevonden (Spoor S1.149). Fragmenten van vloer- en haardtegels komen slechts in beperkte mate en gefragmenteerd voor met uitzondering van รฉรฉn volledige vierkante ritstegel, bedekt met wit slib en koperhoudend loodglazuur, wat resulteert in een groengeel gevlekt oppervlak (Spoor S1.51) (fig. 45: 2). Grote baksteenfragmenten zijn maar selectief ingezameld uit 7 laatmiddeleeuwse kuilen, een vloerniveau in een van de kelders aan de zijde van de Markt en uit de walgracht (S1.190). Vier sporen bevatten ook brokken verbrande leem (kuilen S1.7, S1.38 en S1.40, evenals paalkuil S1.149). Op basis van het assessment van de bouwmaterialen werd besloten dat er voor deze vondstencategorie geen verder onderzoek moest gebeuren omwille van de beperkte hoeveelheden en de relatief hoge fragmentatiegraad, waardoor het ensemble zich onvoldoende leent tot een kwantitatieve analyse. Er zijn twee fragmenten van maalstenen in tefriet aangetroffen in de kuilen S1.18 en S1.64. Verder bevatten meerdere kuilen kalkzandsteenfragmenten van lokale oorsprong. Sporadisch is ook een fragment Doornikse kalksteen aangetroffen. Verder onderzoek van de natuursteenfragmenten werd niet uitgevoerd.
pagina 52 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
7 INTERPRETATIE EN SYNTHESE VAN DE ARCHEOLOGISCHE SITE Tijdens dit noodonderzoek is een relatief groot aantal sporen aangetroffen. Een deel hiervan was (sub)recent muurwerk en is niet verder onderzocht. De overige sporen betreffen gegraven structuren zoals kuilen, (mogelijke) paalkuilen, enkele greppelrestanten en een walgracht. Deze sporen hebben relatief weinig vondstmateriaal opgeleverd waardoor een groot deel van de sporen niet of slechts zeer breed gedateerd kan worden. Voor alle sporen die de opvullingen van de walgracht snijden, geven de stratigrafische verbanden wel een relatieve datering. Bij de sporen die wel wat vondstmateriaal bevatten moet men er rekening mee houden dat deze residueel materiaal kunnen bevatten. Wel is duidelijk uit de datering van het aardewerk dat het plangebied al zeker 800 jaar en mogelijk langer in gebruik is geweest. Op รฉรฉn spoor na lijkt een Romeinse aanwezigheid te ontbreken. De aanwezigheid van een walgracht, die vrijwel zeker een defensieve functie had, wijst op het belang van deze zone binnen het middeleeuwse Asse44. Ook al zijn er geen oudere vondsten in de vullingen aangetroffen dan de late 13de-vroege 14de eeuw, de aanleg kan wat vroeger gesitueerd worden, waarschijnlijk reeds in de volle middeleeuwen. Wegens de nabije situering van de Sint-Martinuskerk betreft het waarschijnlijk een versterking die rond de oude kern is aangelegd. De opgave van de gracht is in de 14de eeuw te situeren, een periode waarin er heel wat activiteit te bespeuren valt, voornamelijk vertegenwoordigd door kuilen. Veel kuilen kunnen als extractiekuilen voor leem beschouwd worden, sommige zijn nadien gevuld met de resten van afgebrande vakwerkbouwen. Het lijkt erop te wijzen dat het om de achtererven gaat van bewoning die zich langsheen de Markt en de Kattestraat situeerde. Het toont aan dat er zich vanaf deze periode een verhoogde bouw- en woonactiviteit voordeed in deze zone van het dorp. De studie van het aardewerk biedt geen uitgesproken aanknopingspunten om uitspraken te doen over de sociaal-economische status van de gebruikers van het plangebied. Wel geeft het een beeld van de chronologie binnen de vindplaats. Deze loopt in ieder geval terug tot 12de eeuw. Eรฉn spoor kent mogelijk zelfs een Romeinse of vroegmiddeleeuwse oorsprong. De belangrijkste vondst binnen het plangebied is de grote walgracht die het gebied van zuidwest naar noordoost doorsnijdt (fig. 46: 3). Het grachttracรฉ sluit aan op het areaal van wat beschouwd wordt als de voormalige burchtzone, waarvan de โMuereveldstraetโ de zuidoostelijke begrenzing vormt45. Wellicht omsloot de aangetroffen gracht de eerste kern van Asse, met daarbinnen de burcht van de heren van Asse (fig. 46: 1; fig. 32: 1), de Sint-Martinuskerk (fig. 46: 2; fig. 47: 2) en de markt met bijhorende bewoning. De noordoostelijke en noordwestelijke begrenzing van deze kern valt mogelijk samen met respectievelijk de huidige Mollestraat en Nieuwstraat. Opvallend hierbij is onder andere de eigenaardige perceelsvorm tussen de Mollestraat en de huidige Steenweg (Poppkaart (1842-1879): percelen 121, 129-131) die mogelijk ook het oude grachttracรฉ weerspiegelt. Bovendien is er de vaststelling bij de bouw van een woning ter hoogte van de Mollestraat dat op een diepte van 3 tot 4 m de moederbodem nog niet bereikt was en een laag met bakstenen en natuurstenen werd aangesneden, waardoor men het huis op palen diende te funderen46. Verbesselt wijst ook op het niveauverschil tussen de Mollestraat en de percelen ten noordoosten ervan (Poppkaart (1842-1879): percelen 302, 303 en 304) die merkelijk lager liggen. Deze elementen lijken te indiceren dat ook aan
44
De Groote et al. 2019.
45
Verbesselt 1966, 107-115.
46
Verbesselt 1966, 96.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 53 van 108
die zijde mogelijk een gracht moet gesitueerd worden. Verbesselt wijst ook op de continuฤลปteit in percelering in het blok tussen de Mollestraat/Steenweg enerzijds en het oude dorpscomplex anderzijds47. Dit moet volgens deze auteur als ฤล ฤล n geheel gezien worden.
Fig. 46: Uitsnede van het kadasterplan van Popp (1846-1854) met daarop de vermoedde situering van de burchtheuvel (1), de ligging van de Sint-Martinuskerk (2) en het verloop van de gracht (3). In rood de mogelijke begrenzing van de omwalling.
Gelet op het formaat van de tijdens het onderzoek aangesneden gracht, met een breedte van circa 15 m en een wallichaam van wellicht dezelfde grootte, lijkt het te gaan om een belangrijke defensieve structuur. De datering van deze omwalling blijft voorlopig problematisch. Nergens op het terrein kon de openliggingsfase van de gracht onderzocht worden. Ook eventuele oudere door het voormalige wallichaam afgedekte lagen ontbreken. De opgave van de gracht als militaire structuur is in de late middeleeuwen te situeren. Een beperkte hoeveelheid ceramiek in de oudere vullingspakketten dateert globaal uit de eerste helft tot midden van de 14de eeuw (infra 6.3.2). De jongere dempingsfase bevatte aardewerk uit de periode tweede helft 15de tot eerste helft 16de eeuw. Het oudste beschikbare 17de-eeuwse kaartmateriaal van de gemeente Asse toont nergens enig relict van deze defensieve structuur. Ze moet op dat ogenblik dus reeds volledig verdwenen zijn.
47
Verbesselt 1966, 108.
pagina 54 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Fig. 47: Detail uit een kaart van รข€˜Oud-Asscheรข€™ (1647-1684)48: Burchtheuvel (1) en Sint-Martinuskerk (2).
48
Figuur aangeleverd door Kristine Magerman. Deze tekening is in bezit van Dhr. Thierry de Clippele.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 55 van 108
8 ALGEMEEN BESLUIT Tot voor kort lag de focus van het archeologisch onderzoek in Asse voornamelijk op de sporen, resten en structuren uit de Romeinse periode. Aan de hand hiervan werden de omvang en de ruimtelijke organisatie van de vicus in kaart gebracht. Over de ontstaansgeschiedenis van het middeleeuwse Asse zijn we echter heel wat minder ingelicht. De geschreven bronnen zijn vrij schaars en ook de archeologische informatie is tot vandaag eerder beperkt te noemen. Voor het ontstaan en de ontwikkeling van Asse werden in de vorige eeuw enkele, soms twijfelachtige, hypothesen naar voor geschoven, vaak uitgaande van de Romeinse wortels van de gemeente49. De tijdens deze toevalsvondst aangesneden sporen, waaronder de imposante defensieve walgracht, bieden enkele nieuwe elementen om een beter inzicht te krijgen in de historiek en de ruimtelijke evolutie van het middeleeuwse Asse. Ook enkele recente toevalsvondsten met hieruit voortvloeiend archeologisch onderzoek in het centrum van de gemeente kunnen op termijn bijdragen tot een beter inzicht in de ontwikkelingsgeschiedenis en ruimtelijke organisatie van het middeleeuwse Asse. Het gaat om onderzoek in de Prieelstraat50, de Nieuwstraat51 en aan het kruispunt Nieuwstraat โ Kalkoven52. Ook het toekomstig geplande archeologische onderzoek naar aanleiding van een nieuwbouw aan de noord- en noordoostzijde van de Sint-Martinuskerk ter hoogte van de hoek tussen de Nieuwstraat en de Steenweg zal hiertoe wellicht bijdragen53. De archeologische informatie kan zo, in confrontatie met de historische gegevens, andere inzichten bieden en maakt het mogelijk om nieuwe hypothesen over de middeleeuwse ontstaansgeschiedenis van Asse naar voor te schuiven. Eens te meer is duidelijk geworden dat dergelijke ingrepen in het historische centrum van een gemeente vrijwel altijd een voorafgaand archeologisch onderzoek zouden moeten inhouden, zelfs op percelen kleiner dan de decretaal voorziene oppervlaktecriteria. Het unieke bodemarchief van deze plaatsen vormt in vele gevallen immers de enige bron van informatie om de ontstaansgeschiedenis van deze historische kernen te ontrafelen. Of zoals Verbesselt het in 1966 reeds formuleerde: โHet wordt de hoogste tijd dat men systematisch alle bouwwerken in de dorpskom (van Asse) gaat volgenโ54. Een mogelijkheid om hieraan te verhelpen is het vaststellen van de historische kern van de gemeente als archeologische zone.
49
Verbesselt 1966; Lindemans 1952.
50
De Cleer et al. 2020.
51
Magerman & Saerens 2020.
52
Schynkel et al. 2020.
53
Elsen 2017.
54
Verbesselt 1966, 97.
pagina 56 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
9 BEWARING EN DEPONERING VAN HET ARCHEOLOGISCH ENSEMBLE Zoals decretaal bepaald is moet de zakelijkrechthouder beslissen waar het archeologische ensemble uiteindelijk bewaard zal worden en het hierbij als een geheel bewaren, het in goede staat behouden en beschikbaar houden voor wetenschappelijk onderzoek (Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 รข€“ Art. 5.2.1). De zakelijkrechthouder die het beheer van een archeologisch ensemble toevertrouwt aan een erkend onroerenderfgoeddepot voldoet aan deze verplichtingen. Er werd contact opgenomen met de zakelijkrechthouder betreffende de bewaring van dit archeologisch ensemble. Deze besliste om het ensemble in beheer te geven aan het erkend onroerenderfgoeddepot van AGILAS vzw - Kelestraat 35 - 1730 Asse.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 57 van 108
10 BIBLIOGRAFIE 10.1 LITERATUUR BAART J., KROOK W., LAGERWEIJ A., OCKERS N., VAN REGTEREN H., STAM T., STOEPKER H., STOUTHART G. & VAN DER ZWAN M. 1977: Opgravingen in Amsterdam - 20 jaar stadskernonderzoek, Amsterdam. BERINGS G. 1986: Les patronages de saints dans la vallรฉe de lโEscaut. Esquisse dโune mรฉthode de recherche sur la christianisation, Revue du Nord LXIX, 433-444. BIDDLE M. & BROWN D. A. 1990: Writing equipment and books. In: BIDDLE M. (ed.), Object and Economy in medieval Winchester, Artefacts from medieval Winchester, Winchester Studies 7.(2), Oxford, 729-747. CALLEBAUT D. 2010: Ename and the Ottonian west border policy in the middle Scheldt region. In: DE GROOTE K., TYS D. & PIETERS M. (eds), Exchanging Medieval Material Culture. Studies on archaeology and history presented to Frans Verhaeghe, Relicta Monografieรซn 4, Brussel, 217-248. DE CLEER S., JANSSENS N. & MOENS J. 2020: Asse Prieelstraat 15. Archeologierapport van een toevalsvondst, Brussel.
DE GROOTE K., ANNAERT R., DEWILDE M. & VYNCKIER G. 2018: Project historische dorpskernen. Kader en methode voor de inventarisatie van de historische dorpskernen in functie van de afbakening van archeologische zones, Onderzoeksrapporten agentschap Onroerend Erfgoed 94, Brussel.
DE GROOTE K., JANSEN S., MOENS J. & VAN KAMPEN J. 2019: Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse (Vl_Br.), Archaeologia Mediaevalis 42, 35-36. DE GROOTE K. & MOENS J. (red.) 2018: Archeologie en geschiedenis van een middeleeuwse woonwijk onder de Hopmarkt te Aalst, Relicta Monografieรซn 16, Brussel. DE GROOTE K., MOENS J., CALUWร D., COOREMANS B., DEFORCE K., ERVYNCK A., LENTACKER A., RIJMENANTS E., VAN NEER W., VERNAEVE W. & ZEEBROEK I. 2004: De Valcke, de Slotele en de Lelye, burgerwoningen op de Grote Markt te Aalst (prov. Oost-Vlaanderen): onderzoek naar de bewoners, analyse van een vroeg-16de-eeuwse beerputvulling en de evolutie tot stadhuis, Archeologie in Vlaanderen VIII - 2001/2002, 281-408. EGAN G. & PRITCHARD F. 1991: Dress Accessories c. 1150 โ c. 1450, Medieval finds from excavations in London 3, London. ELSEN L. 2017: Archeologienota. Asse, Nieuwstraat-Steenweg. Verslag van Resultaten, BAAC Vlaanderen Rapport 515, Bassevelde.
GOODALL I. H. 2011: Ironwork in Medieval Britain. An archaeological study, The Society for Medieval Archaeology Monograph 31, London.
JANSSEN H.L. 2007: Insignes, persoonlijke sierraden en kledingaccessoires. In: JANSSEN H.L. & THELEN A.A.J. (red), Tekens van Leven, Opgravingen en vondsten in het Tolbrugkwartier in 's-Hertogenbosch, Utrecht, 111-146.
pagina 58 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
LINDEMANS J. 1952: Toponymie van Asse, Nomina Geographica Flandrica Monographieรซn 5, Brussel. MAGERMAN K. & SAERENS S. 2020: Toevalsvondst ID495: Nieuwstraat 31-35 in Asse (Prov. Vlaams-Brabant), conceptrapport. MOENS J., DE GROOTE K, MARรCHAL S, LENTACKER A, COOREMANS, B & DEFORCE K. 2017: Romeinse sporen aan de Putberg te Asse (Vlaams-Brabant). Archeologierapport van een toevalsvondst, Agentschap Onroerend Erfgoed, Brussel. MOORE P.D., WEBB J.A. & COLLINSON M.E.E. 1991: Pollen Analysis, London. NIJHOF E. & JANSSEN H.L. 2007: Huisraad. In: JANSSEN H.L. & THELEN A.A.J. (red.), Tekens van Leven, Opgravingen en vondsten in het Tolbrugkwartier in 's-Hertogenbosch, Utrecht, 190-217.
SCHUSTER J., SAUNDERS P. & ALGAR D. 2012: Objects of Iron. In: SAUNDERS P. (ed.), Salisbury Museum Medieval Catalogue Part 4 (Salisbury and South Wiltshire Museum), Salisbury, 143-199. SCHYNKEL E., JANSSENS N. & MOENS J. 2020: Asse Nieuwstraat-Kalkoven (Vlaams-Brabant). Archeologierapport van een toevalsvondst, Brussel. SILVER I.A. 1969: The Ageing of Domestic Animals. In: BROTHWELL D. & HIGGS E. (eds), Science in Archaeology, 2nd ed., London, 283-302. VAN HOUDT H. 2015: De munten van de Bourgondische, Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden en van de Franse en Hollandse periode, Heverlee. VAN REMOORTER O. 2017: Archeologische opgraving, Asse-Markt 5 โHuis Stasโ, BAAC Vlaanderen Rapport 816, Gent. VERBESSELT J. 1966: Het ontstaan en de ontwikkeling van Asse, Pittem. VON DEN DRIESCH A. & BOESSNECK J. 1974: Kritische Anmerkungen zur Widerristhohenberechnung aus
Langenmassen vor- und fruhgeschichtlicher Tierknochen, Saugetierkundliche Mitteilungen 22, 325-348.
10.2 INTERNETBRONNEN https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/121973 http://agilas.be/ http://cai.onroerenderfgoed.be/
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 59 van 108
11 BIJLAGE 1 - FOTOLIJST Fotoรข€™s kunnen opgevraagd worden via https://www.onroerenderfgoed.be/nl/diensten/archief/
1
2
3
4
5
6
7
8
11
12
9 10
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
pagina 60 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39 40
42
43
44
46
47
48
41
45
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 61 van 108
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
68 67
69
70
71
72
73
74
75
76
pagina 62 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 63 van 108
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
120 119
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
pagina 64 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 65 van 108
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
180 179
181
182
183
184
185
186
187
188
pagina 66 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
214 213
216 215
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 67 van 108
217
218
221
219
220
223
224
222
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
pagina 68 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 69 van 108
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
pagina 70 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Nr.
Werkput
Overzicht
Spoornummer
Coupe
Profiel
1
1
x
Eerste waarneming toevalsvondst
2
1
x
Eerste waarneming toevalsvondst
3
1
x
Eerste waarneming toevalsvondst
4
1
x
Eerste waarneming toevalsvondst
5
1
x
Eerste waarneming toevalsvondst
6
1
x
7
1
x
8
1
x
9
1
NW-hoek
Zicht vanuit het NO
10
1
NW-hoek
Zicht vanuit het NO
11
1
NW-hoek
Zicht vanuit het NO
12
1
NW-hoek
Zicht vanuit het ZW
13
1
NW-hoek
Zicht vanuit het ZW
14
1
NW-hoek
Zicht vanuit het NW
15
1
13-17
fig. 4 & 12
Zicht vanuit het ZO
16
1
18-20
fig. 4 & 12
Zicht vanuit het ZO
17
1
21-22
fig. 4 & 12
18
1
4
x
fig. 4 & 12
19
1
15-16
x
fig. 4 & 12
20
1
7-10
x
fig. 4 & 12
21
1
7-10
x
fig. 4 & 12
22
1
7-10
x
fig. 4 & 12
23
1
7-10
x
fig. 4 & 12
24
1
8
x
fig. 4 & 12
25
1
21-22
x
fig. 4 & 12
26
1
13
x
fig. 4 & 12
27
1
5
x
fig. 4 & 12
28
1
23
29
1
20
x
fig. 4 & 12
30
1
9-11
x
fig. 4 & 12
31
1
17-18
x
fig. 4 & 12
32
1
18
x
fig. 4 & 12
33
1
19
x
fig. 4 & 12
34
1
34-35
35
1
33
36
1
34-35
fig. 4 & 12
37
1
38
fig. 4 & 12
38
1
39
fig. 4 & 12
39
1
40
fig. 4 & 12
40
1
33
x
fig. 4 & 12
41
1
33
x
fig. 4 & 12
NOprof NOprof NOprof
Planverwijzing
Omschrijving
fig. 27
Eerste waarneming toevalsvondst
fig. 27
Eerste waarneming toevalsvondst
fig. 27
Eerste waarneming toevalsvondst
fig. 4 & 12
BS-kelder
fig. 4 & 12 x
fig. 4 & 12
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 71 van 108
Nr.
Werkput
42
1
23
fig. 4 & 12
43
1
23
fig. 4 & 12
44
1
23
45
1
36-38
x
fig. 4 & 12
46
1
36-39
x
fig. 4 & 12
47
1
30-32
x
fig. 4 & 12
48
1
30-33
x
fig. 4 & 12
49
1
30-34
x
fig. 4 & 12
50
1
39
x
fig. 4 & 12
51
1
40
x
fig. 4 & 12
52
1
34-35
x
fig. 4 & 12
53
1
34-36
x
fig. 4 & 12
54
1
41-44
fig. 4 & 12
55
1
41-44
fig. 4 & 12
56
1
41-44
fig. 4 & 12
57
1
46-47
fig. 4 & 12
58
1
46-47
59
1
40
60
1
48
fig. 4 & 12
61
1
43-44/49
fig. 4 & 12
62
1
43-44/49
fig. 4 & 12
63
1
46
fig. 4 & 12
64
1
46
65
1
45/48
x
fig. 4 & 12
66
1
45/48
x
fig. 4 & 12
67
1
45/48
x
fig. 4 & 12
68
1
46/50/52
x
fig. 4 & 12
69
1
46/50/52
x
fig. 4 & 12
70
1
53-55
fig. 4 & 12
71
1
53-55
fig. 4 & 12
72
1
56-57
fig. 4 & 12
73
1
41-42
74
1
59-60
fig. 4 & 12
75
1
58
fig. 4 & 12
76
1
62-63
fig. 4 & 12
77
1
64-65
fig. 4 & 12
78
1
64-65
fig. 4 & 12
79
1
49/51/62
x
fig. 4 & 12
80
1
49/51/62
x
fig. 4 & 12
81
1
49/51/62
x
fig. 4 & 12
82
1
49/51/62
x
fig. 4 & 12
83
1
57
x
fig. 4 & 12
pagina 72 van 108
Overzicht
Spoornummer
Coupe
Profiel
Planverwijzing
Omschrijving
fig. 4 & 12
fig. 4 & 12 x
fig. 4 & 12
fig. 4 & 12
x
fig. 4 & 12
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Nr.
Werkput
84
Overzicht
Spoornummer
Coupe
Profiel
Planverwijzing
1
53/55
x
fig. 4 & 12
85
1
53/55
x
fig. 4 & 12
86
1
53/55
x
fig. 4 & 12
87
1
53/55
x
fig. 4 & 12
88
1
53/55
x
fig. 4 & 12
89
1
58
x
fig. 4 & 12
90
1
58
x
fig. 4 & 12
91
1
67
fig. 4 & 12
92
1
55-56/59
fig. 4 & 12
93
1
54
x
fig. 4 & 12
94
1
43-44
x
fig. 4 & 12
95
1
47/64-65
x
fig. 4 & 12
96
1
47/64-65
x
fig. 4 & 12
97
1
44/51/62/69
x
fig. 4 & 12
98
1
44/51/62/69
x
fig. 4 & 12
99
1
44/51/62/69
x
fig. 4 & 12
100
1
44/51/62/69
x
fig. 4 & 12
101
1
44/51/62/69
x
fig. 4 & 12
102
1
45/48
x
fig. 4 & 12
103
1
61/63
x
fig. 4 & 12
104
1
63-64
x
fig. 4 & 12
105
1
63-64
x
fig. 4 & 12
106
1
59-60
x
fig. 4 & 12
107
1
67
x
fig. 4 & 12
108
1
51/62-64
x
fig. 4 & 12
109
1
51/62-64
x
fig. 4 & 12
110
1
51/62-64
x
fig. 4 & 12
111
1
51/62-64
x
fig. 4 & 12
112
1
70
fig. 4 & 12
113
1
71-72
fig. 4 & 12
114
1
73
fig. 4 & 12
115
1
74-75
fig. 4 & 12
116
1
74-75
fig. 4 & 12
117
1
76
fig. 4 & 12
118
1
77-78
fig. 4 & 12
119
1
77-78
fig. 4 & 12
120
1
79
fig. 4 & 12
121
1
79
fig. 4 & 12
122
1
80-82
fig. 4 & 12
123
1
80-82
fig. 4 & 12
124
1
83-84
fig. 4 & 12
125
1
83-84
fig. 4 & 12
Omschrijving
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 73 van 108
Nr.
Werkput
126
1
83-84
fig. 4 & 12
127
1
85
fig. 4 & 12
128
1
86
fig. 4 & 12
129
1
87
fig. 4 & 12
130
1
88
fig. 4 & 12
131
1
89
fig. 4 & 12
132
1
89
fig. 4 & 12
133
1
89
x
fig. 4 & 12
134
1
76
x
fig. 4 & 12
135
1
70
x
fig. 4 & 12
136
1
85
x
fig. 4 & 12
137
1
83
x
fig. 4 & 12
138
1
71-72
x
fig. 4 & 12
139
1
71
x
fig. 4 & 12
140
1
74
x
fig. 4 & 12
141
1
75
x
fig. 4 & 12
142
1
75/78
x
fig. 4 & 12
143
1
77
x
fig. 4 & 12
144
1
88
x
fig. 4 & 12
145
1
87
x
fig. 4 & 12
146
1
80-81
x
fig. 4 & 12
147
1
80-81
x
fig. 4 & 12
148
1
91
fig. 4 & 12
149
1
92-95
fig. 4 & 12
150
1
92-95
fig. 4 & 12
151
1
95-96
152
1
98-99
153
1
95-96
154
1
100
155
1
99
156
1
91
x
fig. 4 & 12
157
1
98/101
x
fig. 4 & 12
158
1
102
159
1
100
x
fig. 4 & 12
160
1
97/105
x
fig. 4 & 12
161
1
69
x
fig. 4 & 12
162
1
69
x
fig. 4 & 12
163
1
92/94
x
fig. 4 & 12
164
1
92/94
x
fig. 4 & 12
165
1
102
x
fig. 4 & 12
166
1
99
x
fig. 4 & 12
167
1
107-108
x
fig. 4 & 12
pagina 74 van 108
Overzicht
Spoornummer
Coupe
x
Profiel
Planverwijzing
Omschrijving
fig. 4 & 12 fig. 4 & 12
x
fig. 4 & 12 fig. 4 & 12 fig. 4 & 12
fig. 4 & 12
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Nr.
Werkput
168
Spoornummer
Coupe
1
107-108
x
fig. 4 & 12
169
1
107-108
x
fig. 4 & 12
170
1
107-108
x
fig. 4 & 12
171
1
107-109
172
1
93-94
x
fig. 4 & 12
173
1
93-94
x
fig. 4 & 12
174
1
20/103
x
fig. 4 & 12
175
1
20/103
x
fig. 4 & 12
176
1
103-104
x
fig. 4 & 12
177
1
110-112
fig. 4 & 12
178
1
110-112
fig. 4 & 12
179
1
110-112
fig. 4 & 12
180
1
113-114
fig. 4 & 12
181
1
110
fig. 4 & 12
182
1
111
fig. 4 & 12
183
1
112
fig. 4 & 12
184
1
113-114
fig. 4 & 12
185
1
115
fig. 4 & 12
186
2
4-6
fig. 4 & 12
187
2
2/7
188
2
189
2
190
2
191
2
192
2
193
2
194
2
195
2
196
2
197
2
198
2
199
2
200
2
201
2
202
2
203
2
Overzicht
Profiel
Planverwijzing
Omschrijving
fig. 4 & 12
fig. 4 & 12 NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof
fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27 fig. 27
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 75 van 108
Nr.
Werkput
204
Overzicht
Spoornummer
Coupe
Profiel
Planverwijzing
1
112
x
fig. 4 & 12
205
1
113-114
x
fig. 4 & 12
206
2
21
fig. 4 & 12
207
1
116
fig. 4 & 12
208
1
117
fig. 4 & 12
209
1
117
fig. 4 & 12
210
1
118-119
fig. 4 & 12
211
1
120
fig. 4 & 12
212
1
121-122
fig. 4 & 12
213
1
123-125
fig. 4 & 12
214
2
22
fig. 4 & 12
215
2
23
fig. 4 & 12
216
1
120-121
x
fig. 4 & 12
217
1
120-121
x
fig. 4 & 12
218
1
120-121
x
fig. 4 & 12 NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof NOprof
219
2
220
2
221
2
222
2
223
2
224
2
225
1
117/128
x
fig. 4 & 12
226
1
118-119
x
fig. 4 & 12
227
1
116
x
fig. 4 & 12
228
1
123-125
x
fig. 4 & 12
229
1
132-133
x
fig. 4 & 12
230
1
161
x
fig. 4 & 12
231
1
168-174
fig. 4 & 12
232
1
178
fig. 4 & 12
233
1
166
fig. 4 & 12
234
1
153
235
1
176
236
1
177
237
1
172
x
fig. 4 & 12
238
1
174
x
fig. 4 & 12
239
1
168/173
x
fig. 4 & 12
240
1
168/173
x
fig. 4 & 12
241
1
167
x
fig. 4 & 12
242
1
176
x
fig. 4 & 12
243
1
173
x
fig. 4 & 12
pagina 76 van 108
x
Omschrijving
fig. 27
Positie pollenbakken
fig. 27
Positie pollenbakken
fig. 27
Positie pollenbakken
fig. 27
Positie pollenbakken
fig. 27
Positie pollenbakken
fig. 27
Positie pollenbakken
fig. 4 & 12 fig. 4 & 12 fig. 4 & 12
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
Nr.
Werkput
244
Overzicht
Spoornummer
Coupe
Profiel
Planverwijzing
Omschrijving
1
166
x
fig. 4 & 12
245
1
180
x
fig. 4 & 12
246
1
P94
x
fig. 4 & 12
247
1
177
x
fig. 4 & 12
248
1
182-186
x
fig. 4 & 12
249
1
182-186
x
fig. 4 & 12
250
1
182-186
x
fig. 4 & 12
251
1
179
x
fig. 4 & 12
252
1
159
x
fig. 4 & 12
253
1
196
x
fig. 4 & 12
254
1
129
fig. 4 & 12
255
1
130-131
fig. 4 & 12
256
1
132-133
fig. 4 & 12
257
1
134-135
fig. 4 & 12
258
1
136-137
fig. 4 & 12
259
1
133
x
fig. 4 & 12
260
1
129
x
fig. 4 & 12
261
1
140
fig. 4 & 12
262
1
138-139/141
fig. 4 & 12
263
1
143-145
fig. 4 & 12
264
1
146-147
fig. 4 & 12
265
1
148-151
fig. 4 & 12
266
1
152-153
fig. 4 & 12
267
1
154
fig. 4 & 12
268
1
155-156
fig. 4 & 12
269
1
142
x
fig. 4 & 12
270
1
140
x
fig. 4 & 12
271
1
157-158
272
1
139
x
fig. 4 & 12
273
1
136
x
fig. 4 & 12
274
1
141
x
fig. 4 & 12
275
1
149/160
x
fig. 4 & 12
276
1
154
x
fig. 4 & 12
277
1
158
x
fig. 4 & 12
278
1
144-145
x
fig. 4 & 12
279
1
138-139
x
fig. 4 & 12
280
1
157
x
fig. 4 & 12
281
1
130-131
x
fig. 4 & 12
282
1
147
x
fig. 4 & 12
283
1
165
x
fig. 4 & 12
284
1
161
fig. 4 & 12
Krengbegraving
285
1
161
fig. 4 & 12
Krengbegraving
fig. 4 & 12
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 77 van 108
Nr.
Werkput
286
1
161
fig. 4 & 12
Krengbegraving
287
1
161
fig. 4 & 12
Krengbegraving
288
1
162
fig. 4 & 12
289
1
163
fig. 4 & 12
290
1
164
fig. 4 & 12
291
1
137/146
x
fig. 4 & 12
292
1
152
x
fig. 4 & 12
pagina 78 van 108
Overzicht
Spoornummer
Coupe
Profiel
Planverwijzing
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
Omschrijving
2020
12 BIJLAGE 2 โ VONDSTENLIJST
88 6 15 12 7 1 14 132 9 8 16 17 2 13 10 20 18 23 22 19 21 34
gracht KL KL KL KL greppel Grโฆ R-? Pโฆ KL KL KL KL KL PK KL KL KL KL KL KL PK
2 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 2 2 1 1 1 1 2 1 1 1
P-NR
Vlak Coupe Coupe ? CP Aanl. Coupe Coupe Coupe Coupe CP CP Aanl. Coupe ADW Coupe Coupe CP CP Coupe Coupe Coupe
Laagnr.
Spoordef.
2 4 4 5 7 9 9 10 15 16 18 18 20 20 22 31 33 34 35 38 39 41
Verzamelwijze
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Nummer
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Spoornummer
Vlak
18/AS.MA/1 18/AS.MA/2 18/AS.MA/3 18/AS.MA/4 18/AS.MA/5 18/AS.MA/6 18/AS.MA/7 18/AS.MA/8 18/AS.MA/9 18/AS.MA/10 18/AS.MA/11 18/AS.MA/12 18/AS.MA/13 18/AS.MA/14 18/AS.MA/15 18/AS.MA/16 18/AS.MA/17 18/AS.MA/18 18/AS.MA/19 18/AS.MA/20 18/AS.MA/21 18/AS.MA/22
Werkput
Inv. nr.
Afkortingen: VL (Verbrande leem), BS (Baksteen), DK (Doornikse kalksteen)
II 4 II 93 I 2 12 13 7 3 17 15 19 19 16 18 23
Inhoud ceramiek ceramiek/bot/tegula ceramiek/tegula/bot ceramiek/tegula/bot ceramiek/VL/tegula/kalkzandsteen ceramiek ceramiek ceramiek ceramiek VL/tegula ceramiek/maalsteen/bot ceramiek/bot/tegula ceramiek ceramiek kalkzandsteen/tegula BS/tegula/ceramiek DK/ceramiek ceramiek ceramiek/pijpensteel VL/ceramiek ceramiek/daktegel/DK leisteen
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 79 van 108
pagina 80 van 108
33 31 32 39 25 50 29 30 40 51 26 27 46 47 52 59 28 35 36 37 48 49 53 55 42 58 41
PK(nazak) KL KL Put laag? KL KL Nazak KL KL KL KL PK PK PK KL KL KL uitbraak muur KL KL KL KL KL KL KL KL
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1
P-NR
Coupe Coupe Vlak Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe CP CP CP CP/AFW Coupe Coupe Coupe Coupe CP CP CP CP Coupe CP Coupe
Laagnr.
Spoordef.
42 42 43 44 45 45 46 46 47 48 49 51 51 51 51 51 52 53 55 56 62 62 62 62 64 64 65
Verzamelwijze
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Nummer
Vlak
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Spoornummer
Werkput
Inv. nr. 18/AS.MA/23 18/AS.MA/24 18/AS.MA/25 18/AS.MA/26 18/AS.MA/27 18/AS.MA/28 18/AS.MA/29 18/AS.MA/30 18/AS.MA/31 18/AS.MA/32 18/AS.MA/33 18/AS.MA/34 18/AS.MA/35 18/AS.MA/36 18/AS.MA/37 18/AS.MA/38 18/AS.MA/39 18/AS.MA/40 18/AS.MA/41 18/AS.MA/42 18/AS.MA/43 18/AS.MA/44 18/AS.MA/45 18/AS.MA/46 18/AS.MA/47 18/AS.MA/48 18/AS.MA/49
23
21 31 21 22 25? 31
30 30 33 34 21 25 25 27 30? 30? 33 34 29 34 29
Inhoud ceramiek ceramiek/bot ceramiek ceramiek/tegel (recent) ceramiek ceramiek/pijpensteel ceramiek tegula/ceramiek ceramiek/bot/daktegel/tegula ceramiek indet ceramiek/tegula/leisteen ceramiek/bot/daktegel ritstegel ceramiek/bot ceramiek ceramiek ceramiek/glas ceramiek ceramiek ceramiek ceramiek/daktegel/tegula BS/ceramiek daktegel leisteen/daktegel/maalsteen ceramiek
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
CP CP CP CP CP CP Coupe Coupe Coupe Monster? CP CP CP Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe CP Coupe Coupe CP Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe
KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL PK KL PK PK KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL
1 1 2 1 2 1 1 2 3 2 1 1 1 1 1 1 3 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1
P-NR
Laagnr.
54 56 57 73 61 62 65 66 67 M69 64 68 63 76 78 75 79 71 77 72 70 74 83 80 84 101 99
Spoordef.
65 65 65 69 76 76 77 77 77 77 83? 87 89 92 93 94 94 98 99 100 101 102 103 107 112 116 117
Verzamelwijze
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Nummer
Vlak
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Spoornummer
Werkput
Inv. nr. 18/AS.MA/50 18/AS.MA/51 18/AS.MA/52 18/AS.MA/53 18/AS.MA/54 18/AS.MA/55 18/AS.MA/56 18/AS.MA/57 18/AS.MA/58 18/AS.MA/59 18/AS.MA/60 18/AS.MA/61 18/AS.MA/62 18/AS.MA/63 18/AS.MA/64 18/AS.MA/65 18/AS.MA/66 18/AS.MA/67 18/AS.MA/68 18/AS.MA/69 18/AS.MA/70 18/AS.MA/71 18/AS.MA/72 18/AS.MA/73 18/AS.MA/74 18/AS.MA/75 18/AS.MA/76
33 34 34 55 36 36 43 43 43 39 44 35 52 56 52 56 49 53 50 49 54 59 57 60 64 63
Inhoud daktegel/ceramiek imbrex/bot/ceramiek vloertegel/tegula/ceramiek ceramiek/daktegel/leisteen ceramiek BS/VL/ceramiek kalkzandsteen/ceramiek ceramiek tegula monster houtskoolband kalkzandsteen/ceramiek tegula/ceramiek daktegel/bot/ceramiek ceramiek/bot ceramiek tegula/ceramiek ceramiek ceramiek/Fe ceramiek/flessenglas/bot ceramiek/tegula ceramiek bot/ceramiek/daktegel/leisteen/glas ceramiek/bot kei ceramiek bot ceramiek
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 81 van 108
pagina 82 van 108
98 100 119 135 115 112 109 114 120 110 118 117 111 121 113 139 122 126 141 140 125 138 133 134 136 137 131
KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL KL PK KL KL KL KL krengbegraving kuil KL grep KL vloer gracht gracht gracht gracht grep
1 2 1 1 1 3 1 1 1 1 1 1 1 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
P-NR
Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Vlak Coupe AFW Vlak Coupe Coupe Coupe AFW Coupe Coupe Coupe Coupe AFW Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe
Laagnr.
Spoordef.
121 125 135 135 139 141 142 144 146 147 147 149 151 152 154 159 161 163 165 167 172 185 190 192 194 195
Verzamelwijze
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Nummer
Vlak
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Spoornummer
Werkput
Inv. nr. 18/AS.MA/77 18/AS.MA/78 18/AS.MA/79 18/AS.MA/80 18/AS.MA/81 18/AS.MA/82 18/AS.MA/83 18/AS.MA/84 18/AS.MA/85 18/AS.MA/86 18/AS.MA/87 18/AS.MA/88 18/AS.MA/89 18/AS.MA/90 18/AS.MA/91 18/AS.MA/92 18/AS.MA/93 18/AS.MA/94 18/AS.MA/95 18/AS.MA/96 18/AS.MA/97 18/AS.MA/98 18/AS.MA/99 18/AS.MA/100 18/AS.MA/101 18/AS.MA/102 18/AS.MA/103
62 63 80 93 75 71 67 74 81? 78 72 82 73 99 84 87 99 86 91 93 93 93 93 93
Inhoud ceramiek/bot/daktegel ceramiek tegula tegula/bot/DK kalkzandsteen/ceramiek ceramiek daktegel/ceramiek ceramiek BS/ceramiek ceramiek tegula/ceramiek/natuursteen golfpan?/VL daktegel ceramiek ceramiek ceramiek bekken dier tegula/ceramiek tegula bot/ceramiek daktegel/ceramiek BS daktegel/vloertegel/kalkzandsteen/leisteen/ceramiek/bot kalkzandsteen/daktegel/ceramiek/glas/leisteen ceramiek/daktegel/imbrex ceramiek/daktegel/bot ceramiek
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
VLAKV VLAKV VLAKV Profiel VLAKV Coupe
Coupe
Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe Coupe CP
gracht gracht gracht greppel gracht kuil KL KL KL KL KL KL KL
KL KL
Coupe CP Coupe CP Coupe Coupe
KL PK KL KL KL
1 1 4 3 2 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
P-NR
Laagnr.
81 82 106 85 89 40 3 5 11 4 21 24 38 25 50 29 40 53 58 42 73 63 75 74 84 116
Spoordef.
2 3 3 16 16 40 5 7 18 18 39 40 43 45 45 46 47 62 64 64 69 89 94 102 112 131
Verzamelwijze
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Nummer
Vlak
2 2 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Spoornummer
Werkput
Inv. nr. 18/AS.MA/104 18/AS.MA/105 18/AS.MA/106 18/AS.MA/107 18/AS.MA/108 18/AS.MA/109 18/AS.MA/110 18/AS.MA/111 18/AS.MA/112 18/AS.MA/113 18/AS.MA/114 18/AS.MA/115 18/AS.MA/116 18/AS.MA/117 18/AS.MA/118 18/AS.MA/119 18/AS.MA/120 18/AS.MA/121 18/AS.MA/122 18/AS.MA/123 18/AS.MA/124 18/AS.MA/125 18/AS.MA/126 18/AS.MA/127 18/AS.MA/128 18/AS.MA/129 18/AS.MA/130
1 ?
18 20 28 21 31 21 25 33 34 29 55 35 52 54 60 76
Inhoud ceramiek leisteen ceramiek ceramiek lood ceramiek/oesters/tegula Cu-legering Fe gesp Fe sleutel lood Fe indet Fe indet Cu-legering lood Fe indet Fe indet slak? Fe indet Fe indet Fe indet Fe indet Fe indet Fe indet Fe nagel Fe indet slakken
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 83 van 108
1 1 1 1 1 1
92 93 94 95 96 97
pagina 84 van 108
PNt
gracht
VLAKV VLAKV VLAKV VLAKV zeefstaal zeefstaal zeefstaal zeefstaal pollenbak pollenbak
gracht gracht gracht gracht KL KL KL KL gracht gracht
3 4 4 3 1 2 1 1 1
pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak
gracht gracht gracht gracht gracht gracht
1-3
1 1 1
2/4 2/3
P-NR
2 2 2 2 2 2
Coupe Coupe
KL KL gracht gracht
Laagnr.
18/AS.MA/151 18/AS.MA/152 18/AS.MA/153 18/AS.MA/154 18/AS.MA/155 18/AS.MA/156
2 3 3 3 34 35 40 65 17 17/1 6 16 18+2 2/17 18/2 3 3
Spoordef.
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
107 108 112 137 123 124 127 128 129 130 103 87 104 105 M43 M44 45 60 90 91
Verzamelwijze
1 1 1 1 2 2 2 2 1 1 1 1 2 2
132 135 141 195
Nummer
Vlak 1 1 1 1
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1
Inv. nr. 18/AS.MA/131 18/AS.MA/132 18/AS.MA/133 18/AS.MA/134 18/AS.MA/135 18/AS.MA/136 18/AS.MA/137 18/AS.MA/138 18/AS.MA/139 18/AS.MA/140 18/AS.MA/141 18/AS.MA/142 18/AS.MA/143 18/AS.MA/144 18/AS.MA/145 18/AS.MA/146 18/AS.MA/147 18/AS.MA/148 18/AS.MA/149 18/AS.MA/150
71 93
19 19 20 34 1 1 1 1 1 1 1 1
Inhoud indet Cu-legering? Fe indet Fe indet Cu-legering siernagel Fe gesp beslag? Fe verankeringselement Fe indet Fe nagel lood Cu-legering munt zeefstaal zeefstaal zeefstaal zeefstaal pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak pollenbak
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
86 102
gracht gracht
3 3
P-NR
Laagnr.
3 2
Spoordef.
Spoornummer
1 1
Verzamelwijze
Vlak
2 2
Nummer
Werkput
Inv. nr. 18/AS.MA/157 18/AS.MA/158 18/AS.MA/LV
Inhoud gesp (koperlegering) stilus (koperlegering) tegula/ceramiek/oester
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 85 van 108
13 BIJLAGE 3 รข€“ SPORENLIJST
pagina 86 van 108
donker donker licht licht
geel geel
licht donker donker
bruin
bruin licht licht
licht
bruin bruin bruin bruin bruin
L L
Z3
grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs rood grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
L L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur
donker
beige grijs
dgr gevl gebrokt gebrokt dgr gevl dgr gevl
dgr gevl dgr gevl
Hoeveelheid
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1
Tint
moederbodem paalkuil paalkuil kuil kuil recente verstoring recente verstoring kuil kuil paalkuil greppel recente verstoring recente verstoring greppel recente verstoring kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.6 1.7 1.7 1.8 1.9 1.6 1.6 1.9 1.6 1.13 1.13 1.14 1.14 1.15 1.15 1.16
Laagnummer
Spooromschrijving
1 2 3 4 5 6 6 7 7 8 9 10 10 11 12 13 13 14 14 15 15 16
Structuurnummer
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Spoornummer
Werkput
Afkortingen: dgr (donkergrijs), gevl (gevlekt), gebr (gebrokkeld), gl (geel), gr (grijs)
houtskool
weinig
houtskool houtskool baksteen houtskool baksteen houtskool houtskool houtskool baksteen houtskool houtskool verbrande klei/leem baksteen houtskool baksteen houtskool houtskool baksteen baksteen
weinig weinig weinig weinig weinig matig weinig weinig matig matig matig veel weinig matig weinig matig weinig weinig matig
2020
bruin bruin bruin bruin geel
rood grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
donker donker
bruin bruin
grijs grijs
donker donker licht
bruin bruin bruin
grijs grijs grijs grijs grijs
licht grijs zwart zwart bruin donker bruin bruin bruin grijs
bruin bruin grijs grijs grijs grijs grijs bruin
L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur
donker donker donker licht donker donker licht donker donker
gevl gevl gevl
22x10,5x5 cm (10-lagen = 64 cm)
23x10,5x5 cm
dgr gebr gevl gev dgr gevl dgr gevl schoon dgr gevl
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 3 1 2 1 1
Tint
kuil kuil kuil kuil kuil kuil paalkuil paalkuil paalkuil muurwerk puinlaag puinlaag muurwerk puinlaag puinlaag paalkuil paalkuil kuil greppel kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.17 1.17? 1.17? 1.19 1.20 1.20 1.21 1.22 1.22 1.23 1.24 1.24 1.25 1.26 1.26 1.27 1.27 1.28 1.29 1.30 1.30 1.31 1.31 1.31 1.31 1.31 1.31?
Laagnummer
Spooromschrijving
17 18 18 19 20 20 21 22 22 23 24 24 25 26 26 27 27 28 29 30 30 31 31 31 31 31 32
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
verbrande klei/leem houtskool baksteen
veel matig matig
houtskool houtskool houtskool houtskool baksteen baksteen houtskool baksteen baksteen baksteen houtskool
weinig matig weinig matig matig veel matig veel veel veel matig
verbrande klei/leem houtskool baksteen kalkmortel kalkmortel kalkmortel houtskool kalkmortel
matig matig weinig weinig matig weinig matig matig
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 87 van 108
pagina 88 van 108
1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 2 1 1 1 1 2 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
donker donker donker licht donker
bruin
grijs donker donker donker donker donker bruin
bruin bruin donker
bruin bruin donker
grijs grijs grijs grijs grijs grijs
bruin grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur bruin
grote brokken grote brokken grote brokken gl gevl
gevl
gevl gevl gevl 24x12x6 cm (10-lagen = 64 cm)
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 2 3 1 1
Tint
kuil kuil kuil kuil kuil kuil muurwerk puinlaag kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil waterput waterput waterput kuil
Laagomschrijving
1.33 1.34 1.34 1.35 1.35 1.35 1.36 1.37 1.38 1.39 1.39 1.39 1.40 1.40 1.41 1.41 1.41 1.41? 1.41? 1.43 1.43 1.43 1.43 1.44 1.44 1.44 1.45
Laagnummer
Spooromschrijving
33 34 34 35 35 35 36 37 38 39 39 39 40 40 41 41 41 42 42 43 43 43 43 44 44 44 45
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
baksteen verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem fosfaatvlekken houtskool
weinig matig matig veel veel matig
bouwpuin baksteen houtskool kalkmortel houtskool baksteen verbrande klei/leem baksteen houtskool verbrande klei/leem houtskool baksteen fosfaatvlekken houtskool baksteen houtskool baksteen baksteen houtskool
veel weinig matig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig veel weinig weinig
2020
2 1
vulling vulling
donker
gl gevl gevl gevl gevl gevl gevl
Hoeveelheid
kuil kuil
gevl
Inclusie
1.62 1.62
bruin bruin bruin bruin
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Opmerkingen
donker donker
donker donker donker donker
bruin bruin bruin
L L L L L L L L L L L L L L L L
Bijmengsel
vulling vulling vulling vulling vulling vulling
donker donker donker donker licht donker
grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
Grondsoort
1 1 1 1 1 1
donker donker
Hoofdkleur
muurwerk kuil kuil natuurlijke laag kuil kuil kuil
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Bijkleur
1.55 1.56 1.56 1.57 1.58 1.59 1.59?
3 1 1 1 1 1 1 2 3 2 1 1 1 1 1 1
Tint
kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.46 1.46 1.47 1.45? 1.49 1.49 1.50 1.50 1.50 1.51 1.51 1.51 1.46? 1.46? 1.53 1.53
Laagnummer
Spooromschrijving
46 46 47 48 49 49 50 50 50 51 51 51 52 52 53 53 54 55 56 56 57 58 59 60 61 62 62
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
houtskool houtskool fosfaatvlekken houtskool baksteen houtskool
weinig weinig veel weinig matig matig
houtskool verbrande klei/leem houtskool houtskool baksteen baksteen houtskool
weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig
baksteen houtskool fosfaatvlekken baksteen houtskool houtskool
matig weinig veel matig weinig weinig
houtskool houtskool
matig matig
vervallen nummer 24x12x6 cm (5-lagen = 34cm)
donker donker
grijs grijs grijs grijs grijs grijs
L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
grijs grijs
L L
Z3 Z3
gevl
vervallen nummer gr gebr. (middelgroot) grote brokken
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 89 van 108
pagina 90 van 108
grijs donker
bruin bruin donker donker licht licht licht licht licht licht licht donker donker
donker donker
geel
geel geel
grijs grijs rood rood grijs bruin grijs grijs grijs grijs grijs grijs bruin grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs bruin bruin grijs grijs zwart grijs grijs
L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur bruin bruin bruin bruin
gevl gevl
gevl gebr
gevl gevl
gebr gebr
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 2 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 2 2 2 1 1
Tint
kuil kuil waterput waterput kuil kuil greppel paalkuil kuil kuil kuil kuil kuil greppel kuil kuil greppel greppel greppel greppel kuil kuil kuil kuil kuil paalkuil paalkuil
Laagomschrijving
1.63 1.63 1.64 1.64 1.64 1.64 1.66 1.67 1.68 1.69 1.69 1.69 1.70 1.71 1.72 1.72 1.73 1.74 1.74 1.73 1.76 1.76 1.76 1.76 1.77 1.78 1.78
Laagnummer
Spooromschrijving
63 63 64 64 65 65 66 67 68 69 69 69 70 71 72 72 73 74 74 75 76 76 76 76 77 78 78
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
houtskool fosfaatvlekken verbrande klei/leem houtskool houtskool fosfaatvlekken
weinig veel veel veel weinig veel
baksteen houtskool houtskool
matig weinig matig
fosfaatvlekken houtskool
matig weinig
verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem houtskool houtskool houtskool verbrande klei/leem
veel matig weinig matig matig weinig weinig
2020
vulling vulling
donker donker
1
vulling
licht
1 2 1 1 2 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
donker licht donker licht licht donker donker donker
1 1 4 2 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
licht donker
bruin bruin
geel bruin bruin
Bijmengsel
Grondsoort L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3
grijs grijs
L L
Z3 Z3
grijs
L
Z3
grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Hoeveelheid
1 1
grijs grijs grijs grijs
Inclusie
donker donker donker
Opmerkingen
vulling vulling vulling vulling
Hoofdkleur
kuil paalkuil paalkuil paalkuil kuil paalkuil paalkuil
1 1 1 2
Bijkleur
1.91 1.92 1.92 1.92 1.93 1.94 1.94
1.85
Tint
1.87 1.87 1.87 1.88 1.88 1.89 1.89 1.89
natuurlijke laag kuil kuil paalkuil paalkuil recente verstoring kuil kuil recente verstoring kuil recente verstoring kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.79 1.80 1.80 1.80? 1.80? 1.82 1.83 1.83
Laagnummer
Spooromschrijving
79 80 80 81 81 82 83 83 84 85 86 87 87 87 88 88 89 89 89 90 91 92 92 92 93 94 94
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
gevl restant paalkuil
houtskool fosfaatvlekken houtskool houtskool
weinig matig weinig weinig
gebr gebr
houtskool baksteen
weinig matig
gr gevl gevl gr gevl
baksteen fosfaatvlekken houtskool roestvlekken roestvlekken kalkmortel baksteen houtskool
weinig veel matig weinig veel weinig weinig matig
houtskool houtskool houtskool houtskool verbrande klei/leem houtskool
matig weinig weinig matig weinig veel
vervallen nummer
donker donker donker
bruin bruin bruin
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 91 van 108
pagina 92 van 108
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
donker
1 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
donker
licht
donker donker donker
L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
grijs bruin bruin
bruin grijs grijs grijs grijs
bruin bruin grijs grijs grijs grijs
grijs grijs bruin geel geel geel grijs grijs grijs
L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
grijs bruin bruin bruin bruin bruin blauw
bruin
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
grijs grijs grijs grijs bruin grijs grijs grijs grijs grijs grijs
donker donker
licht licht licht donker donker donker
Hoofdkleur
Bijkleur bruin bruin bruin
gevl gevl
gevl gevl gevl
Hoeveelheid
1 1 2 3 1 1 1 1 1 1 1
Inclusie
1.102 1.103 1.103 1.103 1.103 1.104 1.105 1.105 1.106 1.107 1.108 1.109 1.110 1.110 1.111
Tint
kuil kuil kuil kuil kuil recente verstoring recente verstoring kuil kuil kuil kuil recente verstoring kuil kuil kuil kuil kuil muurwerk kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.95 1.96 1.96 1.96 1.97 1.98 1.98 1.99 1.99 1.99 1.100
Laagnummer
Spooromschrijving
95 96 96 96 97 98 98 99 99 99 100 101 102 103 103 103 103 104 105 105 106 107 108 109 110 110 111
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
houtskool kalkmortel baksteen houtskool aardewerk houtskool baksteen houtskool
weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig matig
baksteen houtskool baksteen houtskool baksteen baksteen verbrande klei/leem houtskool
weinig weinig weinig matig matig veel weinig weinig
houtskool
weinig
houtskool baksteen houtskool
weinig weinig weinig
2020
bruin bruin bruin
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs
L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Hoeveelheid
licht
L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Inclusie
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
blauw bruin bruin grijs grijs
grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs bruin bruin zwart grijs grijs grijs grijs
Opmerkingen
1 1 1 2 2 1 1 1
bruin bruin bruin
Bijmengsel
kuil kuil recente verstoring kuil kuil kuil kuil kuil
bruin
Grondsoort
1.123 1.123 1.124 1.125 1.125 1.125 1.125 1.125
donker donker donker donker donker donker licht donker
Hoofdkleur
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Bijkleur
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 1 1 1 1 1
Tint
kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil paalkuil paalkuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.111 1.112 1.112 1.113 1.113 1.113 1.114 1.115 1.116 1.117 1.117 1.117 1.117 1.118 1.119 1.120 1.121 1.121
Laagnummer
Spooromschrijving
111 112 112 113 113 113 114 115 116 117 117 117 117 118 119 120 121 121 122 123 123 124 125 125 125 125 125
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
baksteen baksteen houtskool baksteen kalkmortel houtskool
matig weinig matig matig matig matig
houtskool houtskool houtskool verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem houtskool
matig matig matig veel matig weinig veel
houtskool verbrande klei/leem houtskool
matig weinig weinig
houtskool verbrande klei/leem baksteen kalkmortel houtskool houtskool verbrande klei/leem kalkmortel
weinig weinig weinig matig matig matig matig weinig
gebr
vervallen nummer bruin bruin donker bruin bruin bruin bruin bruin
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 93 van 108
pagina 94 van 108
licht
licht donker
donker
bruin bruin bruin grijs grijs grijs geel grijs bruin grijs grijs bruin bruin bruin bruin bruin grijs grijs bruin bruin bruin
bruin bruin grijs bruin bruin grijs grijs grijs bruin bruin bruin grijs grijs bruin grijs bruin bruin grijs grijs grijs grijs grijs bruin bruin grijs grijs grijs
L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur grijs grijs
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling nazakking nazakking vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 2 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Tint
kuil kuil paalkuil kuil kuil paalkuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil paalkuil kuil kuil kuil paalkuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.126 1.126 1.127 1.128 1.128 1.129 1.130 1.130 1.130? 1.132 1.133 1.133 1.134 1.135 1.135 1.135 1.136 1.137 1.137 1.137 1.138 1.138 1.139 1.139 1.140 1.140 1.141
Laagnummer
Spooromschrijving
126 126 127 128 128 129 130 130 131 132 133 133 134 135 135 135 136 137 137 137 138 138 139 139 140 140 141
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
verbrande klei/leem houtskool houtskool kalkmortel baksteen
weinig weinig weinig weinig matig
houtskool baksteen baksteen
weinig weinig weinig
baksteen
weinig
verbrande klei/leem houtskool baksteen verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem verbrande klei/leem houtskool baksteen
weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig matig weinig weinig
gevl
gevl
2020
L L
Z3 Z3
1.144 1.144 1.145 1.145 1.146 1.146 1.147 1.147
kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
1 1 1 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
grijs grijs grijs grijs bruin bruin bruin bruin
bruin bruin bruin bruin grijs grijs grijs grijs
L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
1.149 1.149
paalkuil paalkuil
1 1
vulling vulling
grijs grijs
bruin bruin
L L
Z3 Z3
Bijmengsel
Hoeveelheid
bruin bruin
Inclusie
grijs grijs
Opmerkingen
Hoofdkleur
vulling vulling
Grondsoort
Bijkleur
1 1
Tint
kuil kuil
Laagomschrijving
1.142 1.142
Laagnummer
Spooromschrijving
142 142 143 144 144 145 145 146 146 147 147 148 149 149 150 151 152 152 152 152 152 153 153 154 155 156 157
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
houtskool verbrande klei/leem
weinig weinig
verbrande klei/leem houtskool houtskool verbrande klei/leem baksteen houtskool baksteen houtskool
weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig matig
houtskool verbrande klei/leem
weinig weinig
verbrande leembrokken
houtskool baksteen houtskool humus verbrande klei/leem baksteen houtskool verbrande klei/leem
matig weinig veel veel matig weinig weinig veel
vervallen nummer leembrokjes
verbrande klei/leem
weinig
vervallen nummer
vervallen nummer
vervallen nummer vervallen nummer 1.152 1.152 1.152 1.152 1.152 1.153 1.153 1.154 1.155
kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
1 3 3 3 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
1.157
kuil
1
vulling
licht donker donker donker licht
licht
grijs
grijs
bruin grijs grijs grijs bruin grijs grijs bruin bruin
L L L L L L L L l
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
bruin
grijs
L
Z3
grijs bruin bruin
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 95 van 108
donker
licht licht licht donker
licht licht licht licht licht
grijs grijs grijs
grijs bruin bruin bruin grijs grijs grijs grijs grijs grijs bruin beige grijs bruin bruin
L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur bruin grijs grijs grijs bruin bruin bruin zwart bruin bruin
leembrokjes
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1
Tint
kuil paalkuil kuil kuil paalkuil paalkuil krengbegraving kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Laagomschrijving
1.157 1.158 1.159 1.159 1.160 1.160 1.161 1.162 1.163 1.163 1.164 1.132? 1.152? 1.167 1.167
Laagnummer
Spooromschrijving
157 158 159 159 160 160 161 162 163 163 164 165 166 167 167 168 169 170 171 172 172 172 173 173 173 174 175
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
houtskool baksteen houtskool verbrande klei/leem verbrande klei/leem houtskool
weinig weinig weinig weinig weinig weinig
houtskool baksteen
weinig weinig
houtskool houtskool verbrande klei/leem houtskool
weinig weinig weinig weinig
houtskool houtskool verbrande klei/leem baksteen houtskool baksteen kalkmortel houtskool
weinig weinig veel matig veel weinig weinig weinig
gebluste kalk gevl
vervallen nummer vervallen nummer 1.170 1.171 1.172 1.172 1.172 1.173 1.173 1.173
paalkuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
1.175
kuil
1 1 1 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
donker licht donker donker donker donker donker donker
bruin grijs grijs grijs
grijs grijs zwart zwart zwart bruin bruin bruin
L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
bruin
L
Z3
vervallen nummer
pagina 96 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
bruin licht
licht
beige oranje bruin oranje bruin bruin bruin
licht licht licht licht
licht licht licht licht licht licht
bruin
bruin
grijs grijs bruin grijs grijs grijs grijs grijs rood grijs rood grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs bruin bruin beige bruin bruin bruin bruin grijs
L L L L L L L L L L l L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur bruin bruin
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Tint
kuil kuil kuil kuil greppel kuil kuil kuil vlk vlk vloer vlk kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil gracht gracht gracht gracht gracht gracht gracht gracht
Laagomschrijving
1.176 1.176 1.177 1.178 1.179 1.180 1.180 1.181 1.182 1.182? 1.184 1.182? 1.186 1.187 1.187 1.188 1.188 1.189 1.189 1.190 1.190 1.190 1.190 1.190 1.190 1.190 1.190
Laagnummer
Spooromschrijving
176 176 177 178 179 180 180 181 182 183 184 185 186 187 187 188 188 189 189 190 190 191 192 192 192 193 194
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
houtskool verbrande klei/leem
weinig weinig
houtskool baksteen
weinig weinig
baksteen baksteen
veel matig
baksteen baksteen verbrande klei/leem houtskool roestvlekken baksteen houtskool baksteen houtskool baksteen baksteen houtskool baksteen fosfaatvlekken houtskool houtskool
veel weinig weinig weinig matig weinig weinig weinig matig matig weinig weinig weinig matig weinig weinig
met plantenwortels
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 97 van 108
pagina 98 van 108
licht licht
licht donker donker
bruin grijs grijs grijs grijs bruin bruin bruin
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
grijs bruin bruin bruin bruin grijs grijs grijs grijs rood rood grijs rood grijs zwart grijs grijs grijs
L L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
enkele grote verbrande leembrokken gevl
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
L L L L L L L L
Inclusie
1 4 1 1 1 1 1 1 5 3 3 5 1 9 6 4 1 1
beige grijs grijs grijs bruin grijs bruin bruin
Opmerkingen
gracht gracht kuil kuil paalkuil paalkuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil
Bijmengsel
2.2 2.2 2.4 2.4 2.5 2.6 2.7 2.7 2.8 2.8 2.8 2.8 2.8 2.8 2.8 2.8 2.9 2.9
bruin grijs bruin grijs grijs
Grondsoort
3 3 4 4 5 6 7 7 8 8 8 8 8 8 8 8 9 9
licht licht
grijs bruin
Hoofdkleur
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
licht
Bijkleur
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Tint
1 5 6 4 2 3 2 3
Laagomschrijving
Spooromschrijving gracht gracht gracht gracht gracht gracht gracht gracht
Laagnummer
Structuurnummer 1.190 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2
Spoornummer 195 2 2 2 2 2 3 3
Werkput 1 2 2 2 2 2 2 2
baksteen houtskool houtskool houtskool houtskool houtskool houtskool verbrande klei/leem
weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig
houtskool houtskool houtskool verbrande klei/leem houtskool houtskool houtskool fosfaatvlekken houtskool verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem verbrande klei/leem houtskool houtskool houtskool houtskool verbrande klei/leem
weinig weinig matig weinig matig weinig weinig weinig matig veel matig matig veel weinig veel matig weinig weinig
2020
3 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
bruin licht
donker donker donker donker licht
bruin grijs grijs bruin geel geel bruin bruin bruin bruin bruin grijs bruin bruin bruin
grijs grijs grijs grijs grijs grijs geel grijs grijs bruin bruin grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs grijs bruin grijs bruin grijs grijs bruin
L L L L L L L L l L L L L L L L L L L L L L L L L L
Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3 Z3
Opmerkingen
Bijmengsel
Grondsoort
Hoofdkleur
Bijkleur bruin bruin bruin bruin bruin bruin
gl gevl gl gevl
Hoeveelheid
vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling vulling
Inclusie
1 1 1 1 1 1 1 1
Tint
kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil kuil muurwerk gracht gracht gracht gracht gracht gracht gracht gracht ophogingslaag ophogingslaag ophogingslaag kuil kuil kuil kuil kuil puinlaag
Laagomschrijving
2.10 2.10 2.11 2.11 2.12 2.12 2.13 2.14 2.15 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2 2.2 2.19 2.19 2.19 2.20 2.21 2.22 2.23 2.23 2.24
Laagnummer
Spooromschrijving
10 10 11 11 12 12 13 14 15 16 16 16 16 17 17 18 18 19 19 19 20 21 22 23 23 24
Structuurnummer
Spoornummer
Werkput 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
houtskool verbrande klei/leem verbrande klei/leem houtskool houtskool verbrande klei/leem
weinig weinig weinig weinig weinig weinig
houtskool houtskool verbrande klei/leem houtskool verbrande klei/leem houtskool houtskool verbrande klei/leem houtskool kalkmortel verbrande klei/leem houtskool houtskool roestvlekken houtskool verbrande klei/leem bouwpuin
weinig weinig weinig weinig weinig weinig weinig matig matig weinig matig weinig weinig weinig weinig weinig veel
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 99 van 108
14 BIJLAGE 4 รข€“ PLANNEN Plan 1 2 3 4
Beschrijving Topografische kaart met aanduiding van het perceel waarop de vondstmelding zich situeerde (bron: www.ngi.be). Kadasterplan met situering van het perceel waar de aangetroffen resten gesitueerd zijn (bron: www.geopunt.be). Luchtfoto uit 2015 met aanduiding van het perceel waarop de vondstmelding zich situeerde (bron: www.geopunt.be). Bekende archeologische sites in Asse, in een straal van circa 500m van de vindplaats, inclusief de romeinse sites ten noordwesten van het plangebied, die zijn opgenomen in de Centrale Archeologische Inventaris (CAI). A Plangebied; B CAI-locaties. (bron CAI: cai.onroerenderfgoed.be).
5
Situering van de vondstlocatie op het digitaal hoogtemodel.
6
Bodemkundige situatie ter hoogte van de vindplaats. A Droog zand; B Droge leem; C Vochtig leem; D Natte leem; E Antropogeen; F Weg; G Water; H Plangebied.
7
Situering van het perceel op het gewestplan.
8
Overzicht van de verschillende spoordefinities binnen de vindplaats. A natuurlijke ondergrond; B Kuil; C Paalkuil; D Waterput; E Muurwerk; F Bouwpuin; G Gracht; H Greppel; I Natuurlijke verstoring; J Recente verstoring; K diergraf.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 100 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
1 Topografische kaart met aanduiding van het perceel waarop de vondstmelding zich situeerde (bron: www.ngi.be)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 101 van 108
2 Kadasterplan met situering van het perceel waar de aangetroffen resten gesitueerd zijn (bron: www.geopunt.be)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 102 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
3 Luchtfoto uit 2015 met aanduiding van het perceel waarop de vondstmelding zich situeerde (bron: www.geopunt.be)
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 103 van 108
4 Bekende archeologische sites in Asse, in een straal van circa 500m van de vindplaats, inclusief de romeinse sites ten noordwesten van het plangebied, die zijn opgenomen in de Centrale Archeologische Inventaris (CAI). A Plangebied; B CAIlocaties. (bron CAI: cai.onroerenderfgoed.be).
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 104 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
5 Situering van de vondstlocatie op het digitaal hoogtemodel
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 105 van 108
6 Bodemkundige situatie ter hoogte van de vindplaats. A Droog zand; B Droge leem; C Vochtig leem; D Natte leem; E Antropogeen; F Weg; G Water; H Plangebied.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 106 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020
7 Situering van het perceel op het gewestplan. A plangebied.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 2020
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
pagina 107 van 108
8 Overzicht van de verschillende spoordefinities binnen de vindplaats. A natuurlijke ondergrond; B Kuil; C Paalkuil; D Waterput; E Muurwerk; F Bouwpuin; G Gracht; H Greppel; I Natuurlijke verstoring; J Recente verstoring; K diergraf.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 108 van 108
Middeleeuwse sporen aan de Markt te Asse
2020