WONEN LANGS ONBEVAARBARE WATERLOPEN samen werken aan water
Wie houdt niet van mooie waterlopen en beken waarlangs het goed vertoeven is. Gezonde waterlopen vol leven die als groenblauwe aders door onze dorpen, steden en velden stromen… Fantastisch toch! Als beheerders van onbevaarbare waterlopen, werken we aan levende, natuurlijke en veilige waterlopen door een aangepast onderhoud. MAAR DAT KUNNEN WE NIET ALLEEN. Wie langs water woont, moet zich aan regels houden.
Deze folder richt zich tot wie langs een onbevaarbare waterloop woont. Langs bevaarbare waterlopen gelden de bepalingen van art. 89 van het Scheepvaartreglement.
AFSTANDSREGELS Oeverzones vormen de overgang van land naar water. Door hun bufferende werking zijn ze erg belangrijk voor de waterkwaliteit. Ze zorgen voor bescherming tegen erosie en inspoeling van bodemdeeltjes, pesticiden en meststoffen. Oeverzones zijn bovendien belangrijk om onderhoud of werken aan waterlopen te kunnen uitvoeren. Respecteer daarom volgende afstandsregels. LANGS ONBEVAARBARE WATERLOPEN 5 METER ZONE × Een strook van vijf meter breed, landinwaarts gemeten vanaf de oevertop/ taludinsteek, moet vrij toegankelijk zijn voor de waterloopbeheerder en voor onderhoudswerken. Voorzie bij voorkeur geen dwarsafsluitingen. Plaats je er toch één, zorg dan voor een poort of dwarsafsluiting die gemakkelijk weg te nemen is over een breedte van 5 m. Een dwars geplante haag is niet toegelaten. − Nieuwe bovengrondse constructies en ophogingen zijn verboden.
− Is een ondergrondse constructie onvermijdelijk?, Stem vooraf af met de waterloopbeheerder. In elk geval moet er zwaar onderhoudsmateriaal kunnen over rijden. × Waterloopbeheerders mogen in de vijfmeterstrook niet-schadelijke ruimingsproducten zoals slib en gemaaide planten laten liggen, zonder dat je er een schadevergoeding voor krijgt. × Bemesten is verboden.
1m 5m 6m
6 METER ZONE × Op terreinen in gebruik voor een openbare dienst of een commerciële activiteit (uitgezonderd landen tuinbouw) zijn pesticiden verboden op minder dan 6 meter van de waterloop. × Naaldbomen op minder dan 6 meter van de waterloop zijn verboden.
LANGS GRACHTEN
× Langs grachten is een 1 meter teeltvrije zone van toepassing. × Grachten kunnen geklasseerd zijn als publieke gracht, bijvoorbeeld wanneer het onderhoud ervan belangrijk is om lokaal 1 METER ZONE wateroverlast te voorkomen. × Grondbewerkingen zoals ploegen of eggen Langs publieke grachten kan een zijn verboden. erfdienstbaarheidsstrook liggen × Gebruik van pesticiden is verboden. met een recht van doorgang voor het onderhoud van de gracht en ANDERE AFSTANDSREGELS waar de beheerder niet schadelijke × Afsluitingen en hagen moeten tussen 0,75 en ruimingsproducten mag 1 meter van de oevertop staan en zijn maximaal achterlaten zonder dat dit recht 1,5 meter hoog. geeft op een schadevergoeding. × Bomen en struiken langs waterlopen hebben De beheerder van de publieke een belangrijke landschappelijke en ecologische gracht bepaalt de breedte van waarde. Maar ze kunnen het onderhoud van de erfdienstbaarheidsstrook, die de waterloop bemoeilijken. Opgaande bomen maximaal 5 meter kan bedragen. zijn toegelaten wanneer een tussenafstand van × Een gracht volledig of 12 meter gerespecteerd wordt. Ook houtkanten die gedeeltelijk dempen, verdiepen regelmatig teruggezet worden zijn steeds mogelijk. of verleggen kan enkel met Andere plantwijzen zijn enkel toegelaten na het een omgevingsvergunning. De akkoord van de waterloopbeheerder. Neem daarom ingreep mag ook geen verdroging eerst contact op met de waterloopbeheerder en veroorzaken of een versnelde bekijk in overleg de meest geschikte locatie voor afvoer van het regenwater of de aanplant. drainagewater. Het bufferende × In het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) en op sterk volume en de infiltratiecapaciteit hellende percelen is bemesting verboden op minder moeten minstens behouden dan 10 meter van de waterloop. De VEN-gebieden blijven. zijn terug te vinden op www.geopunt.be onder × Ook voor de overwelving of ‘natuur en milieu’ en vervolgens ‘natuur’. inbuizing van een gracht is een omgevingsvergunning nodig. De inbuizing is beperkt in lengte, normaal maximaal 5 meter.
WIE BEHEERT ONZE ONBEVAARBARE WATERLOPEN? Onbevaarbare waterlopen zijn ingedeeld in categorieën. Wie de waterloop beheert, hangt van de categorie af. × 1ste categorie Vlaamse Milieumaatschappij × 2de categorie Provincie, Polder of Watering × 3de categorie Gemeente, Polder of Watering
Het beheer van de gracht is afhankelijk van het type gracht. × Publieke grachten Gemeente, Polder of Watering × Baangrachten Wegbeheerder × Niet geklasseerde grachten Aangelanden
BOUW- OF VERBOUWPLANNEN? Voor werken in de bedding van een onbevaarbare waterloop heb je een ‘machtiging’ nodig van de beheerder. Kleine werken aan bestaande constructies die elders vrijgesteld zijn van een omgevingsvergunning (vroeger bouwvergunning) zijn dat niet in de 5 meter zone. Neem vooraf contact op met de beheerder van de waterloop om goede afspraken te maken. De waterloopbeheerder adviseert ook de gemeente bij het uitvoeren van de watertoets vooraleer de werken vergund kunnen worden.
Voeg de detailplannen over de werken aan de waterloop toe aan de bouwaanvraag. Geeft de waterloopbeheerder een gunstig advies via de watertoets, dan geldt dit als machtiging. De module ‘machtiging’ van de webtoepassing watertoets (www.watertoets.be) ondersteunt je bij het samenstellen van je aanvraag. Bij overtredingen kan de waterloopbeheerder een proces-verbaal opmaken wat kan leiden tot afbraak van de constructie, boetes en vervolging.
DE WATERTOETS Woning op kolommen
Wie wil bouwen heeft een vergunning nodig. De overheid die een vergunning aflevert, gaat na of jouw bouwproject schade kan veroorzaken aan het watersysteem. Zeker wanneer het project langs een waterloop ligt, zal de watertoets veel aandacht krijgen bij de vergunningsaanvraag. Is er schade mogelijk? Dan bekijkt de overheid hoe je die schade kunt voorkomen, beperken, herstellen of compenseren.
VUISTREGELS LAAT GEEN GAZONMAAISEL, SNOEIAFVAL OF GFT OP DE OEVERS OF IN DE 5M-ZONE LIGGEN Organisch afval in het water kan opstoppingen veroorzaken. Wat blijft liggen, begint te rotten en rijkt het water en de oevers aan. Hierdoor woekeren netels en andere planten, wat leidt tot onstabiele en afkalvende oevers.
VERSTERK ZELF DE OEVER NIET Slecht uitgevoerde oeverversterkingen zijn vaak onstabiel. Als ze loskomen en afkalvingen veroorzaken, kan dat tot wateroverlast leiden. Om oeverversterkingen aan te brengen is een machtiging nodig van de waterloopbeheerder. Veelal is ook een natuurvergunning of omgevingsvergunning vereist. Contacteer de waterloopbeheerder voor meer informatie.
BOUW NIET ZOMAAR EEN BRUGJE OF EEN OVERWELVING Bruggen die niet correct gebouwd zijn, kunnen loskomen en problemen veroorzaken. Om een brug te bouwen heb je ook altijd een vergunning en een machtiging nodig. De brug blijft eigendom van de bouwheer. Ook herstellingen zijn ten laste van de eigenaar. Hetzelfde geldt voor het aanbrengen van overwelvingen en inbuizingen. Neem je daarbij gronden in van de waterloopbeheerder, dan moet je ook met hem een overeenkomst sluiten.
NIET SLUIKSTORTEN Zwerfvuil, illegaal gedumpt afval, assen en onverbrande resten van afvalverbranding ontsieren niet alleen de waterloop, ze verontreinigen ook het water en kunnen voor opstopping zorgen. Plastiek en ander drijvend afval komen in de voeding van vogels, vissen en vele andere dieren terecht met sterfte en zelfs verontreiniging van onze eigen voeding tot gevolg. Nietdrijvend afval zorgt dan weer voor hindernissen in de waterloop en een verminderde afvoercapaciteit.
WATER ONTTREKKEN Wie water wil onttrekken uit een onbevaarbare waterloop of een publieke gracht, moet dit melden aan de waterloopbeheerder. Voor een permanente toelating kan je een machtiging aanvragen. Op www.vlaanderen.be (rubriek waterbeheer) vind je hierover alle info.
GEBRUIK GEEN PESTICIDEN Door de bodem, via regenwater of bij een overstroming komen pesticiden in het water terecht. Daar beschadigen ze het waterleven of veroorzaken problemen bij de productie van drinkwater. Daarnaast kan door het gebruik van pesticiden de stabiliteit van de oever verzwakken met uitspoeling of verzakking tot gevolg. Op www.zonderisgezonder.be vind je tips over hoe je zonder pesticiden aan de slag kan.
RATTEN BESTRIJDEN HOOG NIET ZOMAAR OP Door op te hogen in overstromingsgevoelig gebied wordt ruimte ingenomen waar water voorheen kon staan. Het gevaar voor wateroverlast in de omgeving zal hierdoor toenemen. Voor een aanzienlijke reliëfwijzing heb je dan ook een vergunning nodig en deze zal enkel toegestaan worden indien geen ruimte voor water verloren gaat.
De Vlaamse Milieumaatschappij bestrijdt de ratten langs de waterlopen die ze zelf beheert of waar ze een overeenkomst met andere waterloop- en terreinbeheerders heeft afgesloten. Ook de provincies en gemeenten bestrijden ratten. Rattenbestrijding gebeurt op een ecologisch verantwoorde en wetenschappelijk onderbouwde manier. Op privéterrein is de eigenaar of huurder echter zelf verantwoordelijk. Op www.zonderisgezonder.be vind je nuttige tips over hoe je je woning en tuin minder interessant maakt voor ratten.
De waterloopbeheerder is het best geplaatst om je vraag te beantwoorden. De gemeente kan je zeggen tot welke categorie een waterloop behoort en dus wie de beheerder ervan is. Je kunt dit ook zelf opzoeken. Raadpleeg www.vmm.be/contact/waterlopen of de webtoepassing op www.watertoets.be om de waterloopbeheerder te achterhalen. Ook de helpdesk van de watertoets op www.watertoets.be helpt je graag verder.
CONTACTINFO Vlaamse Milieumaatschappij kern Beheer en Investeringen Waterlopen Via T 1700 www.vmm.be/contact/melding-waterlopen www.vmm.be/contact/machtiging-aanvragen Provincie Antwerpen Dienst Integraal waterbeleid T 03 240 64 61 diw@provincieantwerpen.be www.meldpuntwaterlopen.be Provincie Oost-Vlaanderen Dienst Waterbeleid T 09 267 70 00 info@oost-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen Dienst MiNaWa T 0800 20 021 provincie@west-vlaanderen.be Provincie Vlaams-Brabant Dienst Waterlopen T 016 26 70 00 water@vlaamsbrabant.be Provincie Limburg Dienst Water en Domeinen T 011 23 71 11 info@limburg.be Polders en Wateringen Contactgegevens van de polders en wateringen zie www.vvpw.be
Verantwoordelijke uitgever: Bernard De Potter, voorzitter CIW | Fotografie: VMM-archief
WIE BEANTWOORDT JOUW VRAGEN?