Issuu

R A P P O RT

Onthaalonderwijs 2010 - 2011 2011 - 2012

Ministerie van Onderwijs & Vorming Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi) Afdeling Scholen Basis en CLB Afdeling Scholen Secundair en DKO Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel http://www.ond.vlaanderen.be/wegwijs/agodi

Eindredactie Peter Bex AgODi, Secundair Onderwijs en DKO Met medewerking van Johan Heymans en Bjorn Vandevelde AgODi, Basisonderwijs en CLB Stany Criel en Veerle Merckaert AgODi, Secundair onderwijs en DKO Lay-out en fotografie Kim Baele Depotnummer D/2013/3241/176 Verantwoordelijke uitgever Guy Janssens Administrateur-generaal; Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi)

Inhoud

Inleiding........................................................................................................................................................ 3 Hoofdstuk 1: Regelgeving................................................................... 4 1 Gewoon voltijds secundair onderwijs 2 Deeltijds beroepssecundair onderwijs 3 Gewoon basisonderwijs

Hoofdstuk 2: Cijfers........................................................................... 8 1 Leerlingen 1.1 Algemeen 1.2

Problematische afwezigheden

1.3

Doorstroming naar het reguliere onderwijs in het secundair onderwijs

2 Scholen 2.1

Organiserende scholen

2.2

Aantal scholen naar regio

2.3

Aantal scholen per net

3 Afwijkingen 3.1 Aantallen 3.2 Positief/negatief 3.3

Redenen voor een positieve / negatieve beslissing

Besluit en aanbevelingen...................................................................58 Glossarium......................................................................................60 Afkortingenlijst................................................................................62 Overzicht van tabellen.......................................................................63 Overzicht van figuren........................................................................66

Inleiding

In dit rapport wordt het belangrijkste cijfermateriaal over de leerlingen en de scholen van het onthaalonderwijs in de schooljaren 2010-2011 en 2011-2012 gebundeld. We baseren ons op relevante cijfers en informatie afkomstig uit de volgende bronnen: â€˘ de inschrijvings- en leerlingendatabank; â€˘ de elektronische meldingen door scholen van leerlingen die 30 halve dagen problematisch afwezig waren; â€˘ het overzicht van de afwijkingsaanvragen. Deze databanken worden gevoed met informatie die de onderwijsinstellingen ons bezorgen. Naast een schets van de wetgeving en een beschrijvende analyse van de cijfergegevens, formuleren we in dit rapport ook een aantal conclusies en beleidsaanbevelingen. De regelgeving rond anderstalige nieuwkomers ligt in het basisonderwijs anders dan in het secundair onderwijs. Daarover leest u alles in het volgende hoofdstuk. Ook de gegevensverzending verloopt voor beide niveaus op een verschillende manier. Daardoor zijn er voor het basisonderwijs minder gegevens voorhanden. Het basisonderwijs zal in vergelijking met het secundair dan ook maar in beperkte mate aan bod komen in dit rapport. Wanneer er in het rapport wordt gesproken over het voltijds secundair onderwijs, gaat het enkel over het gewoon voltijds secundair onderwijs. In het buitengewoon onderwijs wordt immers geen onthaalonderwijs georganiseerd.

Hoofdstuk 1: Regelgeving

1.1 Voltijds secundair onderwijs

De regelgeving voor het onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers in het Voltijds secundair onderwijs is vastgelegd in de Codex Secundair Onderwijs1 en het Besluit van de Vlaamse Regering van 24 mei 2002 2 en verder geconcretiseerd in de omzendbrief SO 75.3 Het onthaalonderwijs heeft tot doel Nederlandsonkundige leerlingen, die onlangs in België zijn aangekomen, op te vangen en hen zo snel mogelijk Nederlands te leren. Zo kunnen ze zich integreren in de onderwijsvorm en studierichting die het nauwst aansluit bij hun individuele capaciteiten. Het onthaalonderwijs moet het voor deze leerlingen mogelijk maken hun studie in het regulier secundair onderwijs met succes voort te zetten. Een anderstalige nieuwkomer kan als regelmatige leerling tot het onthaalonderwijs toegelaten worden als hij voldoet aan de volgende voorwaarden: • uiterlijk op 31 december volgend op het begin van het schooljaar enerzijds minimaal 12 jaar en anderzijds geen 18 jaar geworden zijn; • een nieuwkomer zijn, dat wil zeggen maximaal één jaar ononderbroken in België verblijven; • het Nederlands niet als moedertaal of thuistaal hebben; • de onderwijstaal onvoldoende beheersen om met goed gevolg de lessen bij te wonen in een instelling met het Nederlands als onderwijstaal; • maximaal negen maanden ingeschreven zijn (juli en augustus niet inbegrepen) in een onderwijsinstelling met het Nederlands als onderwijstaal. Op de eerste, tweede en vijfde voorwaarde kan, in uitzonderlijke en bijzondere omstandigheden, een afwijking verkregen worden bij het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi). Om in aanmerking te komen voor het organiseren van het onthaalonderwijs, moesten er in de deelnemende school of scholen van de scholengemeenschap op 1 oktober of op een latere datum minimaal 25 regelmatige anderstalige nieuwkomers ingeschreven zijn. Sinds 1 januari 2013 is deze norm niet meer van toepassing. De oprichtingsnorm is afgeschaft om te compenseren dat door OD XXI de oprichting van onthaalonderwijs binnen een scholengemeenschap onder de programmatiestop (en de procedure tot afwijking hierop voor uitzonderlijke gevallen) valt.

1 Besluit van de Vlaamse Regering van 17 december 2010 houdende de codificatie betreffende het secundair onderwijs, laatst gewijzigd op 2 januari 2013. 2 Besluit van de Vlaamse Regering van 24 mei 2002 inzake de organisatie van onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers in het gewoon voltijds secundair onderwijs, laatst gewijzigd op 24 juni 2011. 3 SO 75: “Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers in het gewoon voltijds secundair” d.d. 30 juni 2006, laatst gewijzigd op 6 augustus 2012.

Scholen die onthaalonderwijs organiseren, hebben recht op een specifiek urenpakket van 2,5 uur per anderstalige nieuwkomer. Telkens als het aantal anderstalige nieuwkomers met vier, verspreid over de organiserende school of scholen, kan de scholengemeenschap een herberekening van het pakket uren-leraar aanvragen. Telkens als het aantal anderstalige nieuwkomers met vier afneemt, moet de scholengemeenschap een herberekening van het pakket uren-leraar aanvragen. De leerlingen worden eveneens in rekening gebracht bij de leerlingentelling op 1 februari, voor het vaststellen van het reguliere urenpakket van de school of scholen. Daarnaast heeft elke contactschool van een scholengemeenschap die in aanmerking komt voor de organisatie van onthaalonderwijs en voor de toekenning van een specifiek pakket uren-leraar recht op 22 uren-leraar om gewezen anderstalige nieuwkomers te ondersteunen tijdens en na de overstap naar het reguliere onderwijs. Deze uren worden alleen toegekend als in de betrokken school of scholengemeenschap het schooljaar daarvoor een onthaaljaar werd ingericht. Tijdens schooljaar 2010-2011 hadden scholengemeenschappen de mogelijkheid om een tweede onthaaljaar in te richten. Het tweede onthaaljaar had als doelstelling om het rendement van het onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers te verhogen en de overstap van de leerlingen naar het regulier secundair onderwijs vlotter te laten verlopen. Leerlingen konden in dit tweede onthaaljaar een van de studiebewijzen uit de eerste graad van het secundair onderwijs behalen. Voor de organisatie van het tweede onthaaljaar was geen specifieke financiering of subsidiëring voorzien zoals voor het eerste onthaaljaar. Aan het einde van schooljaar 2010-2011 is er een evaluatie4 gemaakt van het tweede onthaaljaar. Uit deze evaluatie blijkt dat er niet op onderbouwde wijze kan worden geconcludeerd dat het tweede onthaaljaar voldoende gunstige effecten heeft op de leervorderingen van de leerlingen. Er is dan ook voor geopteerd het tweede onthaaljaar niet structureel te verankeren, maar om scholen via het gebruik van flexibele leertrajecten de mogelijkheid te geven in te spelen op de noden van de leerlingen. Aangezien al het cijfermateriaal met betrekking tot het tweede onthaaljaar terug te vinden is in het evaluatierapport, gaan we in dit rapport niet verder in op het tweede onthaaljaar.

1.2 Deeltijds beroepssecundair onderwijs

Sinds de invoering van het stelsel van leren en werken5 is de regelgeving wat betreft het onthaalonderwijs in het DBSO vervat in het decreet betreffende het stelsel van leren en werken in de Vlaamse Gemeenschap6. Deze regelgeving wordt verder geconcretiseerd in omzendbrief SO/2008/08 m.b.t. leren en werken7. In het schooljaar 2007-2008 werd onthaalonderwijs in het deeltijds onderwijs voor het laatst georganiseerd als proeftuin. Sindsdien kan elk Centrum voor Deeltijds Onderwijs (CDO) onthaalonderwijs inrichten. Anders dan in het voltijdse onderwijs geldt er geen minimumaantal ingeschreven nieuwkomers.

4 Departement Onderwijs en Vorming, Evaluatie tweede onthaaljaar voor anderstalige nieuwkomers, mei 2011. 5 Zie glossarium 6 Decreet van 10 juli 2008 betreffende het stelsel van leren en werken in de Vlaamse Gemeenschap, laatst gewijzigd op 3 september 2012. 7 SO/2008/08: “Stelsel van leren en werken”, d.d. 8 augustus 2008, laatst gewijzigd op 6 augustus 2012.

Het deeltijds onthaalonderwijs is een specifiek en tijdelijk onderwijsaanbod dat anderstalige nieuwkomers voorbereidt op betere doorstroming naar arbeidsdeelname. Het onderwijsaanbod is gericht op taalvaardigheid, inburgering en zelfredzaamheid. Het onthaalonderwijs is geïntegreerd in een beroepsopleiding. Per anderstalige nieuwkomer wordt bovenop het reguliere urenpakket 1,2 uren leraar toegekend uitsluitend bestemd om onthaalonderwijs te organiseren. Deze toekenning is beperkt tot de periode van inschrijving. Ook de anderstalige nieuwkomers die een persoonlijk ontwikkelingstraject8 volgen, komen daarvoor in aanmerking. Bij elke wijziging van het aantal anderstalige nieuwkomers gebeurt een herberekening van het specifieke pakket uren-leraar. Om toegelaten te worden tot het onthaalonderwijs DBSO, mag de leerling niet meer voltijds leerplichtig zijn en moet hij aan volgende voorwaarden voldoen: • een nieuwkomer zijn, dat wil zeggen maximaal één jaar ononderbroken in België verblijven; • het Nederlands niet als moedertaal of thuistaal hebben; • maximaal negen maanden ingeschreven zijn of geweest zijn - de maanden juli en augustus niet inbegrepen - in een onderwijsinstelling met het Nederlands als onderwijstaal; • het Nederlands onvoldoende beheersen om deeltijds beroepssecundair onderwijs met goed gevolg te doorlopen; • op 31 december na het begin van het schooljaar de leeftijd van achttien jaar nog niet hebben bereikt. AgODi kan in uitzonderlijke en bijzondere omstandigheden afwijkingen verlenen op de eerste, derde en vijfde voorwaarde.

1.3 Gewoon basisonderwijs De regelgeving wat betreft het onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers in het gewoon basisonderwijs zit vervat in de omzendbrief BaO 2006/03 van 30 juni 20069. Om toegelaten te worden tot het onthaalonderwijs BaO, moet de leerling aan een aantal voorwaarden voldoen: • 5 jaar of ouder zijn (of ten laatste op 31 december van het lopende schooljaar 5 jaar worden); • het Nederlands niet als moedertaal of thuistaal hebben; • onvoldoende de onderwijstaal beheersen om met goed gevolg de lessen te kunnen volgen; • maximaal 9 maanden ingeschreven zijn in een school met het Nederlands als onderwijstaal (vakantiemaanden juli en augustus niet meegerekend); • een nieuwkomer zijn, d.w.z. maximaal één jaar ononderbroken in België verblijven. In het basisonderwijs kunnen daarop geen afwijkingen verkregen worden. Bij de procedure om in aanmerking te komen voor de organisatie van onthaalonderwijs, kunnen basisscholen tellen per school of per scholengemeenschap.

8 Zie glossarium 9 De wettelijke basis voor deze omzendbrief zit vervat in het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997 : artikel 138, 3°; het besluit van de Vlaamse regering van 17 juni 1997 betreffende de personeelsformatie in het gewoon basisonderwijs: artikel 21 tot en met 23 en het besluit van de Vlaamse regering van 22 september 1998 zoals gewijzigd door het besluit van de Vlaamse regering van 8 februari 2002 betreffende de toelage voor anderstalige nieuwkomers.

Als er geteld wordt per school, wordt er gefinancierd of gesubsidieerd op de volgende wijze: • Voor autonome kleuterscholen of autonome lagere scholen met maar één vestigingsplaats moeten ten minste vier anderstalige nieuwkomers als regelmatige leerling ingeschreven zijn op de eerste schooldag van september of in de loop van het schooljaar. • Voor basisscholen moeten ten minste zes anderstalige nieuwkomers als regelmatige leerling ingeschreven zijn op de eerste schooldag van september of in de loop van het schooljaar. • Een school kan hertellen als in de loop van het schooljaar het aantal anderstalige nieuwkomers dat als basis heeft gediend voor de vorige vaststelling met ten minste vier wordt overschreden. • De financiering of subsidiëring wordt stopgezet als het aantal anderstalige nieuwkomers daalt onder de twee. • Op schoolniveau hebben scholen recht op twee aanvullende lestijden per school die onthaalonderwijs aanbiedt. Voor elke anderstalige nieuwkomer krijgt de school anderhalve lestijd bij. Als er geteld wordt per scholengemeenschap, wordt er gefinancierd of gesubsidieerd op de volgende wijze: • Als op de eerste schooldag van september of in de loop van het schooljaar ten minste twaalf anderstalige nieuwkomers als regelmatige leerling ingeschreven zijn in alle scholen van de scholengemeenschap samen. • De scholen binnen de scholengemeenschap kunnen hertellen als in de loop van het schooljaar het aantal anderstalige nieuwkomers dat als basis heeft gediend voor de vorige vaststelling met ten minste vier wordt overschreden. • De financiering of subsidiëring van aanvullende lestijden wordt stopgezet als het aantal anderstalige nieuwkomers dat ingeschreven is, daalt onder de vier. • Het aantal aanvullende lestijden dat wordt gefinancierd of gesubsidieerd op het niveau van de scholengemeenschap is anderhalve lestijd per anderstalige nieuwkomer. De aanvullende lestijden worden berekend op het niveau van de scholengemeenschap maar toegekend op schoolniveau. Voor de opvang van gewezen anderstalige nieuwkomers wordt er voor het volledige schooljaar één lestijd gefinancierd of gesubsidieerd per gewezen anderstalige nieuwkomer die ingeschreven is op de eerste schooldag van oktober van het lopende schooljaar. Om die lestijden te verkrijgen zijn er geen minimumnormen vastgelegd. Zodra de school één gewezen anderstalige nieuwkomer telt, heeft de school recht op één aanvullende lestijd.

Hoofdstuk 2: Cijfers

2.1 Leerlingen

Aantal leerlingen Voltijds secundair onderwijs

Regelmatige leerlingen Vrije leerlingen Totaal

2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1592 34 1626

1746 45 1791

2324 33 2357

2597 34 2631

3120 32 3152

Tabel 1: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs op 1 februari

Het aantal OKAN-leerlingen is in de laatste vijf jaar telkens gestegen. In schooljaar 2011-2012 volgden er bijna dubbel zoveel leerlingen onthaalonderwijs als in schooljaar 2007-2008. Die stijging doet zich uitsluitend voor onder de regelmatige leerlingen. Het aantal vrije leerlingen bleef stabiel gedurende de laatste vijf schooljaren. Wanneer we verder in dit rapport over het leerlingenaantal spreken, gaat het enkel over de regelmatige leerlingen.

2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1/10

1218

1369

1694

2010

2595

1/2 30/6

1592 1899

1746 2179

2324 2663

2597 3262

3120 3466

Tabel 2: Overzicht van het aantal regelmatige OKAN-leerlingen op verschillende data doorheen het schooljaar

Als we de leerlingenaantallen op verscheidene momenten in het schooljaar bekijken, zien we jaar na jaar een sterke stijging van het aantal OKAN - leerlingen gedurende het schooljaar. Aandeel OKAN-leerlingen t.o.v. schoolbevolking 2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 2011-2012

0,34 % 0,40 % 0,54 % 0,60 % 0,73 %

Tabel 3: Overzicht van het aandeel regelmatige OKAN-leerllingen ten opzichte van de totale schoolbevolking in het voltijds secundair onderwijs op 1 februari

Naast de absolute leerlingenaantallen gaat ook het procentuele aandeel onthaalleerlingen in stijgende lijn.

Deeltijds beroepssecundair onderwijs 2007-2008 15

2008-2009 25

2009-2010 26

2010-2011 50

2011-2012 97

Vrije leerlingen

Totaal

Regelmatige leerlingen

Tabel 4: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het deeltijds beroepssecundair onderwijs op 1 februari

Vanaf schooljaar 2008-2009 kan elk CDO onthaalonderwijs inrichten en geldt er geen minimumaantal leerlingen meer. De laatste twee schooljaren zien we een relatief sterke stijging van het aantal OKAN-leerlingen in het deeltijds onderwijs. We vermoeden dat dit ligt aan een ruimere bekendheid van deze mogelijkheid. We zien eveneens dat de laatste jaren meer leerlingen vanuit het onthaalonderwijs doorstromen naar het DBSO (zie p. 29). Het is mogelijk dat een aantal van deze leerlingen (via een afwijkingsaanvraag) nog steeds als onthaalleerlingen kunnen worden gerekend.

Aandeel OKAN-leerlingen t.o.v. schoolbevolking 2007-2008 2008-2009 2009-2010 2010-2011 2011-2012

0,23% 0,36% 0,36% 0,64% 0,96%

Tabel 5: Overzicht van het aandeel regelmatige OKANleerllingen ten opzichte van de totale schoolbevolking in het deeltijds beroepssecundair onderwijs op 1 februari

In schooljaar 2010-2011 zagen we ook in relatieve cijfers een sterke stijging van het aandeel OKAN-leerlingen in het deeltijds onderwijs. Die stijging zette zich door tijdens schooljaar 20112012.

Gewoon basisonderwijs 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1317

1990

2512

2945

3173

Tabel 6: Overzicht van het aantal anderstalige nieuwkomers in het gewoon basisonderwijs

Nadat het aantal anderstalige nieuwkomers een opmerkelijke terugval kende in het schooljaar 2006-2007, is dat aantal in de schooljaren daarna opnieuw sterk toegenomen. In 2008-2009 was er zelfs een stijging van meer dan 50% t.o.v. het jaar daarvoor. Net zoals in het secundair onderwijs zet de stijgende lijn zich het schooljaar daarna ook sterk door. In 2011-2012 is er nog steeds een stijging, maar minder spectaculair dan de voorgaande schooljaren.

Aandeel anderstalige nieuwkomers t.o.v. schoolbevolking 2007-2008

0,34%

2008-2009

0,52%

2009-2010

0,66%

2010-2011

0,65%

2011-2012

0,82%

Tabel 7: Overzicht van het aandeel anderstalige nieuwkomers t.o.v. de totale schoolbevolking in het gewoon lager onderwijs

Als we het aantal anderstalige nieuwkomers bekijken t.o.v. de totale schoolbevolking in het gewoon lager onderwijs, dan zien we dat de percentages van het schooljaar 2007-2008 in dezelfde lijn liggen als die in het gewoon secundair onderwijs. Vanaf het schooljaar 2008-2009 zet de stijging van het procentueel aantal anderstalige nieuwkomers zich in het basisonderwijs nog prominenter door dan in het secundair onderwijs. Nadat het percentage in 2009-2010 en 2010-2011 vrijwel gelijk bleef, is er in 2011-2012 opnieuw sprake van een opmerkelijke stijging.

2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1/10

944

1258

1571

1843

2100

1/2

1220

1765

2122

2481

2827

30/6

1317

1990

2512

2945

3173

Tabel 8: Overzicht van het totaal aantal anderstalige nieuwkomers in het basisonderwijs op verscheidene data doorheen het jaar

Als we het aantal anderstalige nieuwkomers op verscheidene momenten in het schooljaar bekijken, was vorige keer opgevallen dat het aantal in 2006-2007 een flinke duik nam. In 2007-2008 gaat het aantal echter weer gestaag naar omhoog. In de schooljaren die daarop volgen, gaat het sterk en onafgebroken naar omhoog. Toch is de stijging in 2011-2012 minder groot dan de voorgaande schooljaren. Opmerking: in de cijfers die volgen nemen we enkel de regelmatige leerlingen in aanmerking. Tenzij anders aangegeven baseren we ons voor het secundair onderwijs op de cijfers van 1 februari.

Aantal leerlingen naar geslacht Voltijds secundair onderwijs 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

875

55,0%

965

55,3%

1314

56,5%

1503

57,9%

1864

59,7%

717

45,0%

781

44,7%

1010

43,5%

1094

42,1%

1256

40,3%

Totaal

1592

100%

1746

100%

2324

100%

2597

100%

3120

100%

Tabel 9: Overzicht van het aantal regelmatige OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs op 1 februari volgens geslacht

Tijdens de laatste vijf schooljaren zien we een lichte stijging van het aandeel jongens in het onthaalonderwijs (van 55% in schooljaar 2007-2008 tot bijna 60% in schooljaar 2011-2012). Ter vergelijking, in de totale populatie van het voltijds onderwijs zien we dat de verhouding jongens/meisjes bijna evenredig is.

Deeltijds beroepssecundair onderwijs 2007-2008 M

2008-2009

80,0 %

Totaal

2009-2010

72,0%

20,0 %

100%

2010-2011

2011-2012

69,2%

74,0%

86,6%

28,0%

30,8%

26,0%

13,4%

100%

Tabel 10: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het deeltijds secundair onderwijs op 1 februari volgens geslacht

De verdeling tussen jongens en meisjes in het onthaalonderwijs in het DBSO schommelt wat over de jaren heen, maar jongens vormen telkens de grootste groep. In het schooljaar 2011-2012 waren meer dan 85% van alle leerlingen jongens. Ook in het reguliere deeltijds beroepssecundair onderwijs zitten aanzienlijk meer jongens dan meisjes (ongeveer twee derde van de leerlingen is een jongen).

Aantal leerlingen naar leeftijd10 Voltijds secundair onderwijs 2007-2008

2009-2010

2008-2009

2010-2011

2011-2012

18-jarigen

1,3%

1,4%

2,1%

2,0%

1,8%

17-jarigen 16-jarigen

267 308

16,8% 19,3%

286 339

16,4% 19,4%

381 473

16,4% 20,4%

474 482

18,3% 18,6%

543 618

17,4% 19,8%

15-jarigen 14-jarigen 13-jarigen

292 265 260

18,3% 16,6% 16,3%

305 297 304

17,5% 17% 17,4%

406 349 356

17,5% 15% 15,3%

382 463 419

14,8% 17,8% 16,1%

540 510 467

17,3% 16,3% 15,0%

12-jarigen

170

10,7%

183

10,5%

294

12,7%

317

12,2%

387

12,4%

11-jarigen Totaal

9 1592

0,6% 100%

8 1746

0,5% 100%

16 2324

0,7% 100%

7 2597

0,3% 100%

0 3120

0,0% 100%

Tabel 11: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs op 1 februari volgens leeftijd

De leerlingen zijn vrij gelijkmatig verdeeld over de verschillende leeftijden heen. We zien alleen wat minder 12-jarigen en beduidend minder 18-jarigen. Tot en met schooljaar 2010-2011 nam ook een heel beperkt aantal 11-jarigen deel aan het onthaalonderwijs. Na het afschaffen van de proeftuinen was het voor 11-jarigen die een gelijkwaardigheid kunnen voorleggen met het getuigschrift basisonderwijs mogelijk om een afwijking op de leeftijdsvoorwaarde te krijgen. Sinds schooljaar 2011-2012 behoort het tot de autonomie van de toelatingsklassenraad om te oordelen of een leerling die rechtstreeks overkomt uit een niet-Vlaamse onderwijsinstelling aan de toelatingsvoorwaarden voldoet. In schooljaar 2011-2012 werd er aan geen enkele 11-jarige leerling afwijking verleend.

10 Op basis van het geboortejaar, bijv. de 12-jarigen voor het schooljaar 2011-2012 zijn leerlingen geboren in 1999.

Deeltijds beroepssecundair onderwijs 2007-2008

2008-2009 4,0 %

18-jarigen

17-jarigen 16-jarigen 15-jarigen Totaal

0 10 5 15

/ 66,7% 33,3% 100%

16 6 2 25

64,0% 24,0% 8,0% 100%

2009-2010 11,5%

13 7 3 26

50,0% 26,9% 11,5% 100%

2010-2011 8,0 %

15 28 3 50

30,0% 56,0% 6,0 % 100%

2011-2012 13 13,4% 51 29 4 97

52,6% 29,9% 4,1 % 100%

Tabel 12: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het deeltijds secundair onderwijs op 1 februari volgens leeftijd

De meeste OKAN-leerlingen in het DBSO zijn 16 of 17 jaar oud. We zien de laatste jaren wel een toename van het aantal 18-jarige leerlingen. Vooral in schooljaar 2011-2012 was er sprake van een sterke stijging.

Nationaliteit leerlingen Voltijds secundair onderwijs 2007-2008 België (139)

2008-2009 België (140)

2009-2010 Afghanistan (212)

2010-2011 Afghanistan (245)

2011-2012 Afghanistan (468)

Marokko (115)

Marokko (124)

Marokko (167)

België (155)

Bulgarije (151)

Bulgarije (104)

Afghanistan (113)

België (145)

Kosovo (152)

Polen (143)

Afghanistan (100)

Bulgarije (95)

Bulgarije (123)

Bulgarije (147)

Irak (135)

Rusland (92) Turkije (87)

Polen (90) Rusland (86)

Irak (104) Kosovo (98)

Rusland (122) Irak (115)

Marokko (120) België (118)

Polen (67)

Turkije (81)

Rusland (95)

Marokko (113)

Turkije (114)

Servië (65) Ghana (57)

Irak (62) Ghana (60)

Polen (91) Turkije (89)

Macedonië (101) Armenië (99)

Portugal (47)

China (47)

Armenië (82)

Servië (92)

Roemenië (98) Servië (98) Kosovo (86) / Rusland (86)

Tabel 13: Overzicht van de 10 meest voorkomende nationaliteiten bij OKAN-leerlingen op 1 februari

Sinds schooljaar 2009-2010 is de Afghaanse nationaliteit de meest voorkomende nationaliteit in het onthaalonderwijs. De laatste jaren merken we dan ook een heel grote toename van het aantal Afghaanse leerlingen in het onthaalonderwijs. In schooljaar 2011-2012 waren er meer dan vier keer zoveel Afghaanse leerlingen als in schooljaar 2007-2008 (toen de Afghaanse nationaliteit al de vierde meest voorkomende nationaliteit was). Daarnaast zien we dat de Oost-Europese nationaliteiten ieder jaar sterk vertegenwoordigd zijn in het onthaalonderwijs. Ook stellen we de laatste jaren een toename van het aantal Iraakse leerlingen vast. Hoewel er nog steeds vrij veel leerlingen met de Belgische en de Marokkaanse nationaliteit instromen in het onthaalonderwijs, staan deze nationaliteiten in het schooljaar 20112012 niet langer in de top drie van nationaliteiten.

Hieronder vindt u een vergelijking van leerlingenaantallen voor de landen die sinds 2007 – 2008 deel uitmaken van de top tien.

Figuur 1: Vergelijking van de leerlingenaantallen voor de landen die sinds schooljaar 2007-2008 deel uitmaken van de top tien van meest voorkomende nationaliteiten in OKAN.

Deeltijds beroepssecundair onderwijs

Hieronder vindt u de meest voorkomende nationaliteiten bij OKAN-leerlingen in het DBSO. Alle nationaliteiten waarvoor er op de betreffende peildatum meer dan één leerling les volgde in het onthaalonderwijs in het DBSO zijn in de tabel opgenomen.

2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

Marokko (4)

Roemenië (8)

Roemenië (7)

Afghanistan (11)

Afghanistan (21)

Albanië (2)

Afghanistan(3)

België (4)

Roemenië (9)

Roemenië (10)

Libanon (2)

Servië (3)

Afghanistan(3)

Bulgarije (5)

Bulgarije (8)

Servië (2)

Marokko (2)

Bulgarije (3)

China (3)

België (5)

België (2)

Servië (3)

Guinee (2)

Slovakije (3)

Italië (2)

India (2)

Somalië (2)

Kosovo (2)

Togo (2)

Marokko (2) Pakistan (2) Polen (2)

Tabel 14: Overzicht van de meest voorkomende nationaliteiten bij OKAN-leerlingen DBSO op 1 februari

Net als in het onthaalonderwijs in het voltijds onderwijs zien we in het deeltijds onderwijs een sterke toename van het aantal Afghaanse leerlingen. Daarnaast zien we de laatste twee schooljaren ook meer Roemeense en Bulgaarse leerlingen.

Aantal leerlingen per provincie11 Voltijds secundair onderwijs Provincie

2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

Antwerpen Brussels Hoofdstedelijk Gewest

655

41,1%

787

45,1%

947

40,8%

1009

38,9%

1250

40,1%

107

6,7%

124

7,1%

178

7,7%

204

7,9%

195

6,3%

Limburg

205

12,9%

224

12,8%

313

13,5%

359

13,8%

408

13,1%

OostVlaanderen

356

22,4%

348

19,9%

469

20,2%

569

21,9%

664

21,3%

Vlaams-Brabant

6,2%

116

6,6%

167

7,2%

157

6,0%

216

6,9%

WestVlaanderen

170

10,7%

147

8,4%

250

10,8%

299

11,5%

387

12,4%

Totaal

1592

100%

1746

100%

2324

100%

2597

100%

3120

100%

Tabel 15: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs per provincie op 1 februari

De verdeling van OKAN-leerlingen over de provincies is vrij stabiel doorheen de jaren. Antwerpen is steeds koploper wat betreft het aantal onthaalleerlingen, op de tweede plaats vinden we steevast Oost-Vlaanderen terug en op de derde plaats Limburg. Als we een blik werpen op het totale aantal buitenlanders12 per provincie13 zien we dat (in absolute cijfers) de meeste buitenlanders wonen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (352.344 buitenlanders) gevolgd door de provincie Antwerpen (162.052 buitenlanders). Dit stemt niet helemaal overeen met het beeld dat we zien in het onthaalonderwijs. We zien dat er, in vergelijking met het totale aantal buitenlanders, vrij weinig leerlingen in Brussel doorstromen naar het Nederlandstalige onthaalonderwijs. Waarschijnlijk kiezen veel buitenlanders voor het Franstalig onderwijs. Hoewel er in Limburg relatief gezien veel buitenlanders (78.361) wonen, volgen er minder leerlingen onthaalonderwijs in vergelijking met Oost-Vlaanderen (65.301 buitenlanders). Dat heeft wellicht te maken met het feit dat veel buitenlanders in Limburg de Nederlandse nationaliteit bezitten (43.246 in Limburg tegen 9.778 in Oost-Vlaanderen). Het aantal buitenlanders per provincie stemt dus niet helemaal overeen met het aantal anderstalige nieuwkomers binnen het secundair onderwijs.

11 Aantal leerlingen per provincie op basis van de school waar ze ingeschreven zijn. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is, hoewel dit geen provincie is, apart opgenomen. 12 Personen met een andere nationaliteit dan de Belgische 13 FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie, Bevolking per nationaliteit per gemeente 1/1/2011, ht tp://economie.fgov.be/nl/modules/publications/statistiques/bevolking/downloads/bevolking_per_ nationaliteit_per_gemeente_01-01-2011.jsp

Deeltijds beroepssecundair onderwijs Provincie

2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

Antwerpen

80,0%

24%

3,9%

25,8%

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

20,0%

72%

57,7%

42,0%

20,6%

Limburg

23,1%

12,4%

OostVlaanderen

40,0%

35,1%

VlaamsBrabant

15,4%

WestVlaanderen

18,0%

6,2%

Totaal

100%

Tabel 16: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen in het deeltijds beroepssecundair onderwijs per provincie op 1 februari

Het kleine leerlingenaantal in OKAN DBSO maakt het moeilijk om algemene conclusies te trekken. Toch valt op dat relatief veel leerlingen die OKAN DBSO volgen dat doen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De laatste twee schooljaren zijn er ook in Oost-Vlaanderen relatief veel leerlingen in OKAN DBSO. Deze cijfers moeten we enigszins nuanceren, omdat de leerlingen uit het Brussels Hoofdstedelijk gewest en uit Oost-Vlaanderen telkens in slechts twee centra les volgden.

Gewoon basisonderwijs Provincie Antwerpen

2007-2008 604

45,9%

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1098

55,2%

1199

47,7%

1280

43,5%

1427

45,0%

2,3%

2,1%

2,2%

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

1,5%

Henegouwen

0,1%

Limburg

135

10,2%

158

7,9%

219

OostVlaanderen

297

22,6%

398

20,0%

558

VlaamsBrabant

119

9,0%

151

7,6%

215

WestVlaanderen

162

12,3%

154

7,7%

262

0 8,7%

318

10,8%

299

9,4%

696

23,6%

710

22,4%

8,6%

267

9,1%

278

8,8%

10,4%

323

11,0%

389

12,3%

22,2%

Tabel 17: Overzicht van het aantal anderstalige nieuwkomers in het gewoon basisonderwijs per provincie

Uitgedrukt in een grafiek krijgen we het volgende beeld:

Figuur 2: Vergelijking van de anderstalige nieuwkomers per provincie in het gewoon basisonderwijs over de schooljaren heen

In Antwerpen zijn nog steeds veruit de meeste anderstalige nieuwkomers. Oost- en West-Vlaanderen vervolledigen de top drie. Die drie provincies hebben niet toevallig ook de hoogste totale leerlingenaantallen per provincie. De sterke stijging van anderstalige nieuwkomers is echter merkbaar in vrijwel alle regioâ€™s. Alleen Limburg kent een lichte terugval. Ook in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest herstelt het aantal anderstalige nieuwkomers zich gestaag, nadat er in 2007-2008 geen meer overbleven. Net als in het secundair onderwijs stemt ook in het basisonderwijs het aantal buitenlanders per provincie niet overeen met het aantal anderstalige nieuwkomers.

Aantal leerlingen naar onderwijsnet Voltijds secundair onderwijs 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

Gemeenschapsonderwijs

462

29,0%

489

28,0%

723

31,1%

893

34,4%

1006

32,2%

Officieel Gesubsidieerd Onderwijs

388

24,4%

457

26,2%

603

26,0%

641

24,7%

782

25,1%

Vrij Gesubsidieerd Onderwijs

742

46,6%

800

45,8%

998

42,9%

1063

40,9%

1332

42,7%

Totaal

1592

100%

1746

100%

2324

100%

2597

100%

3120

100%

Tabel 18: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen volgens onderwijsnet op 1 februari

De meeste leerlingen volgen onthaalonderwijs in het vrij onderwijs. Wel merken we hier de laatste jaren relatief gezien een lichte daling, terwijl er zich in het Gemeenschapsonderwijs een lichte stijging voordeed. Het aandeel van het officieel gesubsidieerd onderwijs bleef de laatste jaren vrij stabiel.

In 2011 - 2012 waren voor de totale populatie van het gewoon secundair onderwijs de leerlingen als volgt verdeeld over de netten: 69,9% liep school in het het vrij onderwijs, 22,7% in het Gemeenschapsonderwijs en 7,4% in het officieel gesubsidieerd onderwijs. Ook de meeste OKANleerlingen behoren tot het vrije net, al zijn dit er in verhouding minder in vergelijking met de totale schoolpopulatie. Ongeveer een kwart van de OKAN-leerlingen volgt les in het officieel gesubsidieerd onderwijs en ongeveer een derde in het Gemeenschapsonderwijs. In verhouding volgen dus meer onthaalleerlingen les in het Gemeenschapsonderwijs en vooral in het officieel gesubsidieerd onderwijs.

Deeltijds beroepssecundair onderwijs 2007-2008

2008-2009

12,4%

36,0 %

26,9%

18,0%

17,5%

Vrij Gesubsidieerd Onderwijs

100%

64,0%

73,1%

82,0%

70,1%

Totaal

100%

Gemeenschapsonderwijs Officieel Gesubsidieerd Onderwijs

2009-2010

2010-2011

2011-2012

Tabel 19: Overzicht van het aantal OKAN-leerlingen volgens onderwijsnet

OKAN DBSO werd tot en met schooljaar 2010-2011 niet aangeboden in het Gemeenschapsonderwijs. In het schooljaar 2011-2012 volgden er voor de eerste keer leerlingen OKAN DBSO in het Gemeenschapsonderwijs. Het merendeel van de leerlingen vinden we terug in het vrij onderwijs.

Gewoon basisonderwijs 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

Gemeenschapson-derwijs

307

23,3%

520

26,1%

727

28,9%

946

32,1%

890

28,0%

Officieel Gesubsidieerd Onderwijs

396

30,1%

563

28,3%

686

27,3%

729

24,8%

825

26,0%

Vrij Gesubsidieerd Onderwijs

614

46,6%

907

45,6%

1099

43,8%

1270

43,1%

1458

46,0%

Tabel 20: Overzicht van het aantal anderstalige nieuwkomers in het basisonderwijs volgens onderwijsnet

Figuur 3: Vergelijking van het aantal anderstalige nieuwkomers volgens onderwijsnet over de schooljaren heen

In alle drie de netten is het aantal anderstalige nieuwkomers sterk toegenomen. In absolute cijfers zit de meerderheid van de anderstalige nieuwkomers nog steeds in het vrij gesubsidieerd onderwijs. Ook het officieel gesubsidieerd onderwijs kent een absolute stijging van het aantal anderstalige nieuwkomers, maar moet procentueel inboeten ten voordele van het Gemeenschapsonderwijs. Daar zitten in het schooljaar 2009-2010 voor het eerst meer anderstalige nieuwkomers dan in het officieel gesubsidieerd onderwijs. Hoewel het Gemeenschapsonderwijs in 2011-2012 opnieuw een daling kent in het aantal anderstalige nieuwkomers, heeft het nog steeds een groter aantal dan het officieel gesubsidieerd onderwijs. Het Gemeenschapsonderwijs heeft met 14,3% van het aantal leerlingen in het gewoon basisonderwijs en 28% van het aantal anderstalige nieuwkomers relatief gezien het grootste aantal anderstalige nieuwkomers. Het vrije net heeft 62,5% van het aantal leerlingen in het gewoon basisonderwijs maar begeleidt maar 46% van het aantal anderstalige nieuwkomers.

2.2. Problematische afwezigheden

Algemeen

De regelgeving over de opvolging van afwezigheden is terug te vinden in het besluit over de controle op inschrijvingen van leerlingen in het secundair onderwijs.14 In dit besluit onderscheidt men drie categorieën van afwezigheden: • afwezigheden die van rechtswege gewettigd zijn; • afwezigheden die gewettigd kunnen worden door de school; • problematische afwezigheden.

14 Besluit van de Vlaamse Regering van 16 september 1997 betreffende de controle op inschrijvingen van leerlingen in het secundair onderwijs, laatst gewijzigd op 10 oktober 2011.

Hier bespreken we de problematische afwezigheden in het onthaalonderwijs. Meer informatie over problematische afwezigheden in het basis- en secundair onderwijs vindt u in het rapport leerplicht15. In eerste instantie is de school verantwoordelijk voor de begeleiding en de opvolging van problematische afwezigheden. Vanaf de eerste problematische afwezigheid moet zij in contact treden met de ouders. Vanaf 10 halve dagen problematische afwezigheden moet het CLB ingeschakeld worden in de begeleiding. Scholen moeten bij AgODi een melding doen zodra een leerling 30 halve dagen problematisch afwezig is.

Voltijds secundair onderwijs

Aantal meldingen

Totaal aantal lln in voltijds OKAN (regelmatig + vrij)

% op aantal leerlingen in voltijds OKAN

% op totaal aantal meldingen in voltijds secundair onderwijs

% problematische afwezigheden in het voltijds gewoon secundair onderwijs

20072008

1626

6,0 %

4,0 %

0,6 %

20082009

113

1791

6,3 %

4,2 %

0,7 %

20092010

141

2357

6,0 %

3,1 %

0,8 %

20102011

204

2631

7,8 %

6,3 %

0,9 %

20112012

212

3152

6,7 %

7,1 %

0,8 %

Tabel 21: Overzicht van het aantal meldingen van problematische afwezigheden bij OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs.

Aantal Over de jaren heen zien we dat het aandeel van de OKAN-leerlingen voor wie een melding van problematische afwezigheid gedaan wordt, schommelt tussen de 6% en de 8%. De laatste twee schooljaren ligt het aandeel OKAN-leerlingen met een melding van problematische afwezigheid wat hoger. Het percentage van leerlingen met een melding van problematische afwezigheid ligt bij OKAN-leerlingen een stuk hoger dan het percentage in het voltijds gewoon secundair onderwijs, waar dit schommelt tussen 0,5% en 1%. Het aandeel van de onthaalleerlingen in het totale aantal problematische afwezigheden schommelt over de jaren tussen de 3 en een goede 7%. Dit percentage is onrustwekkend hoog, aangezien de populatie onthaalleerlingen maar 0,73% uitmaakt van de schoolbevolking in het voltijds secundair onderwijs. Diverse oorzaken kunnen aan de basis liggen van het hoge aandeel meldingen bij de OKANleerlingen. Naast oorzaken die eveneens voorkomen bij spijbelaars in het reguliere onderwijs (zoals schoolmoeheid, schoolloopbaanproblemen, familiale problemen), vermoeden we dat er ook oorzaken zijn die meer aanwezig zijn bij deze doelgroep. We denken onder meer aan de precaire leefomstandigheden van vluchtelingen, en in het bijzonder niet-begeleide minderjarigen en de eruit voortvloeiende financiĂŤle druk. Het is ook mogelijk dat scholen in sommige gevallen een melding van problematische afwezigheid doen, maar dat de leerling in kwestie alweer naar het buitenland is vertrokken. Ook het ontbreken van een schoolcultuur kan een rol spelen.

15 Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi), Rapport leerplicht: wie is er niet als de schoolbel rinkelt? Evaluatie 2011-2012, Brussel.

Deeltijds secundair onderwijs Aantal meldingen

Totaal aantal lln (regelmatig + vrij)

% op totaal aantal meldingen in DBSO

% op totaal aantal leerlingen in OKAN DBSO

% problematische afwezigheden in DBSO

20072008

0,9%

56,3%

32,5%

20082009

1,5%

32,0%

31,3%

20092010

0,2%

14,3%

32,7%

20102011

0,9%

34,0%

33,1%

20112012

1,1%

23,7%

37,5%

Tabel 22: Overzicht van het aantal meldingen van problematische afwezigheden bij OKAN-leerlingen in het deeltijds secundair onderwijs.

Aangezien het om een kleine groep leerlingen gaat, is het moeilijk om algemene conclusies te trekken. Toch zien we dat het percentage OKAN-leerlingen met een melding van problematische afwezigheid hoog ligt in het deeltijds beroepssecundair onderwijs. Dit beeld komt overeen met het reguliere DBSO, waar het percentage leerlingen met een melding van problematische afwezigheid ook hoog ligt.

PA-meldingen per leeftijd Voltijds secundair onderwijs 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1 30 20 10 19 8 9 0 97

2 37 18 20 11 18 5 2 113

4 35 35 19 17 16 15 0 141

7 48 52 27 36 18 15 1 204

9 58 38 43 26 20 18 0 212

18-jarigen 17-jarigen 16-jarigen 15-jarigen 14-jarigen 13-jarigen 12-jarigen 11-jarigen Totaal

Tabel 23: Overzicht van het aantal meldingen van problematische afwezigheden bij OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs volgens leeftijd.

Over de jaren heen vormen de 16- en de 17-jarigen de grootste groep onder de OKANleerlingen met een melding problematische afwezigheid.

Deeltijds secundair onderwijs 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

17-jarigen

16-jarigen

15-jarigen

Totaal

Tabel 24: Overzicht van het aantal meldingen van problematische afwezigheden bij OKAN-leerlingen in het deeltijds secundair onderwijs volgens leeftijd

In OKAN DBSO zijn de meeste leerlingen met een melding problematische afwezigheid 16- en 17-jarigen.

PA-meldingen per provincie Voltijds en deeltijds beroepssecundair onderwijs

Antwerpen

2007-2008 49 7,3%

2008-2009 46 5,8%

2009-2010 55 5,8%

2010-2011 49 4,9%

2011-2012 88 7,0%

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

2,7%

6,2%

8,8%

7,9%

Limburg

8,8%

2,2%

2,5%

7,5%

6,0%

Oost-Vlaanderen

6,2%

13,8%

9,2%

12,9%

7,3%

Vlaams-Brabant

8,1%

3,5%

9,9%

9,6%

4,2%

West-Vlaanderen

3,5%

1,4%

4,0%

5,5%

5,9%

Totaal

6,0%

113

6,4%

141

6,0%

204

7,7%

212

6,6%

11,3%

Tabel 25: Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheden bij OKAN-leerlingen in het secundair onderwijs volgens provincie

Zowel de aantallen als de percentages van problematisch afwezige OKAN-leerlingen per provincie schommelen over de jaren heen. Meestal zien we hogere percentages in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in Oost-Vlaanderen. De laatste jaren doet er zich wel een stijging voor van het aantal problematisch afwezige leerlingen in West-Vlaanderen, zowel in relatieve als in absolute cijfers.

Oorzaken van problematische afwezigheden

In de zending problematische afwezigheden kunnen scholen aanduiden wat volgens hen de achterliggende oorzaak is. Ze maken daarbij een selectie uit een lijst van oorzaken. De aantallen die hier gegeven worden, stemmen niet overeen met het totale aantal meldingen aangezien scholen meer dan één oorzaak kunnen aangeven per leerling (tot maximaal 5). We moeten er ook rekening mee houden dat deze oorzaken aangeduid werden door de meldende scholen. Als de leerlingen bevraagd zouden worden naar oorzaken, krijgen we naar alle waarschijnlijkheid een ander beeld.

Voltijds secundair onderwijs Oorzaken volgens de meldende school

2010-2011

Zwakke motivatie van de leerling t.a.v. de school Laag schools welbevinden van de leerling Problematische gezinssituatie Leerling is vermist of spoorloos, leerling bevindt zich in een precaire verblijfssituatie Niet of laattijdig ingediende medische attesten Opvoedingsonmacht van de ouders Manifeste onwil van de leerling t.a.v. de school Schoolloopbaanproblemen Geen of verstoord contact ouders-school Manifeste onwil van de ouders Vakantie (leerling vertrekt te vroeg, komt te laat terug) Leerling werkt of zoekt werk Slachtoffer van pesten, steaming, geweld op school Relatieproblemen leerling-leerkrachten Zwangerschap van de leerling, tienermoeder of -vader Ongeldige (al dan niet) medische attesten Samenwerking met het CLB is onvoldoende Verslavingsproblematiek Beschikbaarheid personeel Problemen met toezicht en met zinvolle vrijetijdsbesteding Andere

142 93 48 45 76 53 46 16 38 18 6 7 0 4 10 9 5 1 0 0 43

67,9% 44,5% 23,0% 21,5% 36,4% 25,4% 22,0% 7,7% 18,2% 8,6% 2,9% 3,3% 0,0% 1,9% 4,8% 4,3% 2,4% 0,5% 0,0% 0,0% 20,6%

2011-2012 116 78 56 57 44 29 31 14 20 13 18 2 1 4 7 5 1 2 0 0 36

54,7% 36,8% 26,4% 26,9% 20,8% 13,7% 14,6% 6,6% 9,4% 6,1% 8,5% 0,9% 0,5% 1,9% 3,3% 2,4% 0,5% 0,9% 0,0% 0,0% 17,0%

Tabel 26: Overzicht van de door de school gemelde oorzaken voor problematische afwezigheden bij OKAN-leerlingen in het voltijds secundair onderwijs

Tijdens beide schooljaren werd ‘zwakke motivatie van de leerling t.a.v. de school’ het vaakst aangeduid (telkens in meer dan de helft van de gevallen). Op de tweede plaats en in meer dan een derde van de gevallen maken scholen melding van ‘laag schools welbevinden van de leerling’. Ook de redenen ‘problematische gezinssituatie’, ‘leerling is vermist of spoorloos’ en ‘niet of laattijdig ingediende medische attesten’ werden vaak aangeduid.

De twee meest aangeduide oorzaken (zwakke motivatie en laag schools welbevinden) bij problematisch afwezige OKAN-leerlingen komen overeen met de meest aangeduide oorzaken bij alle problematisch afwezige leerlingen. De oorzaak ‘leerling is vermist of spoorloos, leerling bevindt zich in een precaire verblijfssituatie’ wordt wel vaker bij OKAN-leerlingen (in ongeveer een kwart van de gevallen) aangeduid dan bij de andere problematisch afwezige leerlingen (in iets meer dan 7% van de gevallen)16. Vermoedelijk is dit te wijten aan de onzekere situatie waarin een aantal leerlingen in het onthaalonderwijs zich bevinden.

2.3. Doorstroming naar het reguliere onderwijs in het secundair onderwijs Sc Binnen de onthaalschool

In de onderstaande tabel vindt u een overzicht van het aantal leerlingen dat na het volgen van een jaar onthaalonderwijs doorstroomt binnen dezelfde school. Onder schooljaar 2007-2008 vindt u het aantal leerlingen dat op 1 februari 2008 les volgde in het onthaalonderwijs, en dat op 1 oktober 2008 nog steeds les volgde in dezelfde school.

2007-2008 Aantal leerlingen in dezelfde school

774

48,2%

2008-2009 745

42,1%

2009-2010 791

33,7%

2010-2011 709

26,8%

2011-2012 838

26,2%

Tabel 27: Overzicht van aantal leerlingen dat doorstroomt binnen dezelfde school in het voltijds en in het deeltijds onderwijs.

Onder deze leerlingen bevinden zich ook de leerlingen die opnieuw onthaalonderwijs volgen (omdat zij nog geen volledig schooljaar onthaalonderwijs gevolgd hebben of omdat zij een afwijking op deze voorwaarde verkregen) wat betekent dat de hier besproken cijfers slaan op een ruimere categorie dan enkel de ‘doorstromers’. De laatste schooljaren zien we relatief gezien een sterke daling van het aantal leerlingen dat na het onthaalonderwijs les blijft volgen in de eigen school. Het ging de laatste twee schooljaren om iets meer dan een kwart van alle OKAN-leerlingen. We zien hier niet onmiddellijk een verklaring voor. Deze daling is zorgwekkend, aangezien uit onderzoek van het Centrum voor Taal en Onderwijs blijkt dat leerlingen die doorstromen binnen de onthaalschool meer A-attesten halen, dat ze minder onderhevig zijn aan het watervalsysteem en minder onderwijsvertraging oplopen17.

16 Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi), Rapport leerplicht: wie is er niet als de schoolbel rinkelt? Evaluatie 2011-2012, Brussel. 17 Sterckx, M. & S. Gijsen (2006), De voornaamste vaststellingen en conclusies uit het onderzoek naar de doorstroming van ex-onthaalklassers in het secundair onderwijs in het eerste en tweede jaar na het onthaalonderwijs.

Hoofdstructuur18 2007-2008 Voltijds Deeltijds Buso

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1385 92 41

86,2% 5,7% 2,6%

1190 78 24

67,2% 4,4% 1,4%

1534 187 68

65,3% 8,0% 2,9%

1609 235 88

60,8% 8,9% 3,3%

1972 361 85

61,3% 11,2% 2,6%

Gewoon basisonderwijs

0,0%

0,1%

0,2%

0,1%

Buitengewoon basisonderwijs

0,0%

0 1518 89

0,0% 94,5% 5,5%

0 1292 479

0,0% 72,9% 27,1%

0 1792 558

0,0% 76,3% 23,7%

15 1952 695

0,6% 73,7% 26,3%

4 2425 792

0,1% 75,4% 24,6%

Syntra Totaal Afgevallen

Tabel 28: Overzicht van de doorstroming van leerlingen die het vorige schooljaar ingeschreven waren in OKAN volgens huidige hoofdstructuur

Onder schooljaar 2007-2008 vindt u het aantal leerlingen dat op 1 februari 2008 les volgde in het onthaalonderwijs, en dat op 1 oktober 2008 in de betreffende hoofdstructuur was ingeschreven. Het merendeel van de leerlingen stroomt door naar het voltijds onderwijs; al is hun aantal, na een sterke daling in schooljaar 2008-2009, de afgelopen twee schooljaren lichtjes verder gedaald. Het aandeel doorstromers naar het deeltijds onderwijs stijgt, terwijl het aandeel doorstromers naar het buitengewoon onderwijs min of meer stabiel blijft. De laatste twee schooljaren stromen enkele leerlingen ook door naar Syntra. Tijdens de laatste twee schooljaren vonden we ongeveer een kwart van de leerlingen niet meer terug in het leerplichtonderwijs. Een aantal van deze leerlingen konden we niet terugvinden omdat ze zonder INSZ-nummer (rijksregisternummer of BISnummer) waren ingeschreven in de onthaalklas. Ter vergelijking: in het secundair onderwijs zat in schooljaar 2010 â€“ 2011 93,8% van de leerlingen in het voltijds secundair onderwijs, 1,8% in het deeltijds onderwijs en 4,4% in het buitengewoon onderwijs. Gewezen OKAN-leerlingen gaan dus in verhouding minder naar het voltijds gewoon onderwijs en het buitengewoon secundair onderwijs en meer naar het deeltijds onderwijs.

Onderwijsvorm Als we enkel kijken naar leerlingen die doorstromen binnen het voltijds gewoon secundair onderwijs, krijgen we de volgende verdeling: 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

OKAN 1e graad ASO

601 404 54

43,4% 29,2% 3,9%

603 318 56

50,7% 26,7% 4,7%

525 504 84

34,2% 32,9% 5,5%

412 576 92

25,6% 35,8% 5,7%

508 662 95

25,8% 33,6% 4,8%

BSO

225

16,3%

151

12,7%

303

19,8%

401

24,9%

461

23,4%

KSO

0,1%

0,5%

0,6%

0,5%

TSO HBO

99 0

7,2% 0,0%

60 1

5% 0,1%

109 1

7,1% 0,1%

119 0

7,4% 0,0%

234 3

11,9% 0,2%

Tabel 29: Overzicht van de doorstroming van leerlingen die het vorige schooljaar ingeschreven waren in OKAN volgens huidige onderwijsvorm

18 Zie glossarium

OKAN en de eerste graad zijn geen onderwijsvormen maar worden vermeld voor de volledigheid. Het percentage leerlingen dat een schooljaar later opnieuw onthaalonderwijs volgt, kende een hoogtepunt onder de leerlingen die onthaalonderwijs volgden in schooljaar 2008-2009. Daarna is dat aantal gedaald. Van de leerlingen die in schooljaren 2010-2011 en 2011-2012 onthaalonderwijs volgden en doorgestroomd zijn naar het voltijds secundair onderwijs, volgde ongeveer een kwart het volgende schooljaar opnieuw onthaalonderwijs. Tussen de leerlingen die opnieuw onthaalonderwijs volgen, zitten ook de leerlingen die later in het schooljaar instroomden, maar wel meetelden op teldatum 1 februari. Die leerlingen kunnen nog een onthaaljaar volgen aangezien ze nog geen negen maanden ingeschreven waren in het onthaalonderwijs. Van de leerlingen die het voorgaande jaar ingeschreven waren in OKAN en doorgestroomd zijn naar het voltijds secundair onderwijs, zit de meerderheid in de eerste graad. Van degenen die doorstromen naar de tweede en derde graad volgt de meerderheid BSO. Een veel kleiner aandeel leerlingen stroomt door naar het TSO en het ASO en maar enkelen volgen KSO. Over de jaren zien we wel een licht stijgende tendens in het aandeel leerlingen dat doorstroomt naar het TSO. Ter vergelijking, in het gewoon voltijds secundair onderwijs volgt 0,8% onthaalonderwijs, volgt 31,7% les in de eerste graad, 27,2% in het ASO, 17,8% in het BSO, 21,1% in het TSO en 1,5% in het KSO. Leerlingen die in het vorig schooljaar in de onthaalklas zaten, volgen relatief gezien veel vaker OKAN. Dit is te verklaren doordat een aantal leerlingen nog geen volledig schooljaar onthaalonderwijs gevolgd hebben of omdat zij een afwijking op deze voorwaarde verkregen. Ook zitten gewezen OKAN-leerlingen relatief vaker in het BSO en relatief gezien ongeveer even vaak in de eerste graad. In het ASO, TSO en KSO zijn deze leerlingen minder vertegenwoordigd.

Graad 2007-2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

1e graad + OKAN

1005

72,6%

921

77,4%

1029

67,1%

988

61,4%

1173

59,4%

2e graad

342

24,7%

239

20,1%

457

29,8%

550

34,2%

711

36,0%

3e graad

2,2%

1,9%

2,8%

4,0%

3,8%

4 graad

0,0%

0,1%

0,0%

modulair

0,6%

0,4%

0,3%

0,4%

0,6%

HBO

0,0%

0,1%

0,0%

0,2%

Tabel 30: Overzicht van de doorstroming van leerlingen die het vorige schooljaar ingeschreven waren in OKAN volgens graad in het huidige schooljaar

Over de jaren heen zien we dat de meeste leerlingen in de onthaalklas blijven of doorstromen naar de eerste graad. De laatste jaren merken we wel een aanzienlijke stijging van het aantal leerlingen op dat doorstroomt naar de tweede graad.

Studiegebied

Opnieuw abstractie makend van de leerlingen in het Buso, het DBSO, Syntra en hier ook de onthaalklas en de eerste graad krijgen we volgende verdeling: 2007 - 2008

2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

ASO

Auto

Beeldende kunsten

Bouw

Chemie

Decoratieve technieken

Fotografie Grafische technieken/grafische communicatie en media Handel

147

Hout

Juwelen

Koeling en warmte

Land- en tuinbouw

Lichaamsverzorging

Maritieme opleidingen

Mechanica - elektriciteit

137

177

Mode

Personenzorg

147

190

Podiumkunsten

Sport

Tandtechnieken

Toerisme

Voeding

Tabel 31: Overzicht van de doorstroming van leerlingen die het vorige schooljaar ingeschreven waren in OKAN volgens studiegebied in het huidige schooljaar

De meest populaire studiegebieden voor gewezen OKAN-leerlingen over de jaren heen zijn handel, mechanica-elektriciteit en personenzorg. Daarnaast stromen heel wat gewezen OKAN-leerlingen door naar het ASO en naar het studiegebied lichaamsverzorging.

Basisonderwijs

In het basisonderwijs is geen sprake van doorstroming naar het reguliere onderwijs na een jaar in de onthaalklas. Er bestaat in het basisonderwijs namelijk geen aparte onthaalklas, de onthaalleerlingen worden al van bij de inschrijving opgenomen in het reguliere onderwijs.

2.4 Scholen 2.4.1 Organiserende scholen Tijdens schooljaar 2011-2012 organiseerden de volgende scholen onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers in het voltijds secundair onderwijs.

Voltijds Secundair onderwijs Scholengemeenschap

School

Gemeente

SGKSO SALEM

V.T.I.-1

Aalst

SGKSO Aalter - Deinze

EmmaĂźsinstituut@2

Aalter

SGKSO Sint-Gorik Brussel

Sint-Guido-Instituut

Anderlecht

SGKSO Onze-Lieve-Vrouw-van-Antwerpen

Secundaire Handelsschool Sint-Lodewijk

Antwerpen

SGKSO Onze-Lieve-Vrouw-van-Antwerpen

Sint-Willebrord-H.Familie 1e graad

Berchem

SG Leonardo Lyceum

Leonardo Lyceum/Quellinstraat

Antwerpen

SG Leonardo Lyceum

Leonardo Lyceum/SITO 7

Antwerpen

SGGO nr1 Antwerpen-Wommelgem-Zwijndrecht

GO! Atheneum Antwerpen

Antwerpen

SGGO nr1 Antwerpen-Wommelgem-Zwijndrecht

GO! Spectrumschool

Deurne

SGGO nr1 Antwerpen-Wommelgem-Zwijndrecht

GO! atheneum Hoboken

Hoboken

SGKSO Aarschot - Betekom

Sint-Jozefsinstituut - Bovenbouw

Betekom

SGKSO Antwerpen-Oost

Instituut Maris Stella - Sint-Agnes

Borgerhout

SGKSO Sint-Donaas Brugge

Technisch Instituut Heilige Familie

Brugge

SG De Zenne

Brussel

SG Noord

Instituut Anneessens-Funck Stedelijk Instituut voor Secundair Onderwijs II (S.I.S.O II) Stedelijk Handelsinstituut

SGKSO Meetjesland

O.L.V. ten Doorn

Eeklo

SG Genk-Maasmechelen-Dilsen-Stokkem

GO! middenschool Campus atheneum Genk

Genk

SG Artevelde

V.I.P.-school

Gent

SG Gent 22

KTA - GITO - Groenkouter

Sint-Amandsberg

SG Gent 22

Provinciale Middenschool

Gent

SGKSO Geraardsbergen

Technisch Instituut Sint-Jozef GO! technisch atheneum Villers

Geraardsbergen

SG Hasselt

GO! middenschool 2 Herk-de-stad

Herk-de-Stad

SGKSO Leuven

Sint-Jozefinstituut

Kessel-Lo

SGKSO Leuven

Sint-Albertuscollege - Haasrode

Heverlee

SG Kapellen-Kalmthout

GO! technisch atheneum Kapellen

Kapellen

SG Kortrijk

GO! Middenschool 2 Kortrijk

Kortrijk

SGKSO Onze-Lieve-Vrouw van Groeninge

V.T.I. 1

Kortrijk

SG Mortsel-Edegem-Lier

GO! technisch atheneum Lier

Lier

SG Reinaert

GO! technisch atheneum Ohrem

Lokeren

SG Provinciaal en Stedelijk onderwijs Limburg

Provinciale Technische School

Maasmechelen

SGKSO Edith Stein Gent-Centrum

Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs (V.I.S.O.)

Mariakerke

SG Noord

SG Hasselt

Deurne Merksem

Hasselt

SGKSO Regio Mechelen

TSM Middenschool

Mechelen

SG Mechelen-Keerbergen-Heist O/D Berg

GO! technisch atheneum Wollemarkt

Mechelen

SG Roeselare-Menen

GO! middenschool Instituut Louis Tant

Roeselare

SG Roeselare-Menen

Grenslandscholen Menen en Wervik

Menen

SGKSO Petrus en Paulus

Sint-Lutgardisinstituut

Oostende

SG Limburg-Noord

GO! middenschool De Wingerd

Overpelt

SGKSO Sint-Nicolaas

Technisch Berkenboom-Instituut

Sint-Niklaas

SGKSO Sint-Nicolaas

Sint-Jozef - Klein-Seminarie

Sint-Niklaas

SGKSO Sint-Trudo

Technicum

Sint-Truiden

SGGO Tienen-Landen

Provinciaal Instituut voor Secundair Ond (P.I.S.O.)

Tienen

SGGO Turnhout

GO! Atheneum Turnhout

Turnhout

SGKSO Turnhout

H.Inst.voor Verpleegkunde Sint-Elisabeth (H.I.V.S.E.T.)

Turnhout

SGKSO Vilvoorde

Katholiek Instituut voor Technisch Ond. (K.I.T.O.)

Vilvoorde

Tabel 32: Overzicht van de scholen die voltijds onthaalonderwijs organiseren in het schooljaar 2011-2012

Scholengemeenschappen die op 1 oktober niet het minimum van 25 leerlingen halen, worden toch nog gefinancierd/gesubsidieerd voor het onthaal van de anderstalige nieuwkomers in de maand september. Eenmaal het minimumaantal wordt bereikt, op 1 oktober of later op het schooljaar, kan het onthaalonderwijs georganiseerd blijven, ook al daalt dat aantal later weer onder het minimum. Daarop kan een afwijking toegestaan worden door de minister van Onderwijs. Aan het begin van schooljaar 2010-2011 hebben vier bijkomende scholengemeenschappen toestemming gevraagd en gekregen om OKAN in te richten. In de loop van het schooljaar kwamen hier nog twee scholen bij. In schooljaar 2011-2012 ging het om twee bijkomende scholen aan het begin van het schooljaar en twee bijkomende scholen in de loop van het schooljaar.

Deeltijds Beroepssecundair Onderwijs Schooljaar 2010-2011 SG De Zenne

Instituut Anneessens-Funck

Brussel

SGKSO Sint-Gorik Brussel

Don Bosco Technisch Instituut

Sint-Pieters-Woluwe

SGKSO Onze-Lieve-Vrouw van Groeninge

Centrum Deeltijds Onderwijs

Kortrijk

SGKSO Edith Stein Gent-Centrum

Hoger Technisch Instituut Sint-Antonius

Gent

SGKSO Sint-Nicolaas

Vrije Technische Scholen

Sint-Niklaas

Schooljaar 2011-2012 Scholengemeenschap

School

Gemeente

SG De Zenne

Instituut Anneessens-Funck

Brussel

SGKSO Sint-Maarten

Vrij Technisch Instituut Brugge

Brugge

SGKSO Sint-Maarten

Technisch Instituut Sint-Lodewijk

Genk

SGKSO Edith Stein Gent-Centrum

Hoger Technisch Instituut Sint-Antonius

Gent

SGGO Geel-Westerlo

GO! atheneum De Vesten Herentals

Herentals

SGKSO Harlindis en Relindis

Harlindis en Relindis T.I.St.-Jansberg A

Maaseik

SG Provinciaal en Stedelijk Onderwijs Limburg

Provinciale Technische School

Maasmechelen

SG Mechelen-Keerbergen-Heist-op-den-Berg

GO! technisch atheneum Wollemarkt

Mechelen

SGKSO Regio Mechelen

Technische Scholen Mechelen (TSM)

Mechelen

SGKSO Hoppeland

V.T.I.

Poperinge

SGKSO Sint-Nicolaas

Vrije Technische Scholen

Sint-Niklaas

SGKSO Sint-Gorik Brussel

Don Bosco Technisch Instituut

Sint-Pieters-Woluwe

SGKSO Arendonk â€“ Beerse â€“ Turnhout

Vrije Technische Scholen van Turnhout

Turnhout

Tabel 33: Overzicht van de scholen die deeltijds onthaalonderwijs organiseren in het schooljaar 2011-2012

In schooljaar 2011-2012 organiseerden 13 van de 47 centra voor deeltijds onderwijs onthaalonderwijs.

Basisonderwijs Scholengemeenschap

School

Gemeente

A SGR 16

GO! basisschool De Schans - De Luchtballon Heusden

Heusden-Zolder

A SGR 16

GO! basisschool Euroschool De Mozaiek Houthalen

Houthalen-Helchteren

A SGR 16

GO! basisschool Runkst Hasselt

Hasselt

A SGR 16

GO! basisschool Windekind Zonhoven

Zonhoven

A SGR 16

GO! daltonschool Hasselt

Hasselt

ANKER

Vrije Basisschool - Het Hinkelpad

Antwerpen

ANeMOon

Vrije Basisschool

Anderlecht

Ant1gon

GO! basisschool De Pijl Antwerpen

Antwerpen

Ant1gon

GO! basisschool De Schakel Hoboken

Antwerpen

Ant1gon

GO! basisschool De Spits Antwerpen

Antwerpen

Ant1gon

GO! basisschool Het Laar Zwijndrecht

Zwijndrecht

Ant1gon

GO! basisschool Het Laerhof Merksem

Antwerpen

Ant1gon

GO! basisschool Het Plantijntje Borgerhout

Antwerpen

Ant1gon

GO! basisschool Melgesdreef Merksem

Antwerpen

Ant1gon

GO! basisschool Veltwijck Ekeren

Antwerpen

Ant1gon

GO! freinetschool De Pientere Piste Deurne

Antwerpen

Ant1gon

GO! freinetschool De Pluim Hoboken

Antwerpen

Ant1gon

GO! freinetschool Het Avontuur Berchem

Antwerpen

Arkorum

Vrije Basisschool - Arkorum 15 De Horizon

Ardooie

Arkorum

Vrije Basisschool Arkorum 01- Sint-Lutgart

Roeselare

Arkorum

Vrije Basisschool Arkorum 02 - Mozaiëk

Roeselare

Arkorum

Vrije Basisschool Arkorum 05 - Vrije Centrumschool Burger- school

Roeselare

Arkorum

Vrije Basisschool Arkorum 08 - De Ark

Roeselare

Arkorum

Vrije Basisschool Arkorum 11- Vikingschool

Roeselare

Arkorum

Vrije Basisschool Arkorum 16 - De Verrekijker

Roeselare

Arkorum

Vrije Lagere school Arkorum 04 Vrije Centrumschool College- Grauwzusters

Roeselare

BSBOGO

GO! basisschool De Kleurenplaneet Deinze

Deinze

BaO KOSH

Vrije Basisschool - (W)onderwijs 3

Herentals

BaO Kla4

GO! basisschool ‘t Groen Schooltje Hove

Hove

BaO Kla4

GO! basisschool ‘t Kofschip Edegem

Edegem

BaO Kla4

GO! basisschool De Lotusbloem

Berlaar

BaO Kla4

GO! basisschool De Schans Kontich

Kontich

BaO Kla4

GO! basisschool De Wilg Lint

Lint

BaO Kla4

GO! basisschool Kiliaan Duffel

Duffel

BaO/BuBaO

GO! basisschool Engelmanshoven-Gelinden Sint-Truiden

Sint-Truiden

BaO/BuBaO

GO! basisschool Klavertje Vijf Sint-Truiden

Sint-Truiden

BaO/BuBaO

GO! basisschool Schuttershof Sint-Truiden

Sint-Truiden

BaO/SGR14/SGE2

GO! basisschool De Regenboog Bree

Bree

BaO/SGR14/SGE2

GO! basisschool De Springplank Neeroeteren

Maaseik

BaO/SGR14/SGE2

GO! basisschool De Sprong Maaseik

Maaseik

BaO/SGR14/SGE2

GO! basisschool Maasland

Dilsen-Stokkem

BaO/SGR14/SGE3

GO! basisschool Kameleon Eisden

Maasmechelen

Basisonderwijs Agora

GO! basisschool Vijverhof Schoten

Schoten

Basisonderwijs Agora

GO! basisschool van het Atheneum Brasschaat

Brasschaat

Basisonderwijs Anderlecht Gemeentelijke Basisschool

Anderlecht

Basisonderwijs Anderlecht Gemeentelijke Basisschool

Anderlecht

Basisonderwijs Anderlecht Gemeentelijke Basisschool

Anderlecht

Basisonderwijs Anderlecht Gemeentelijke Basisschool - Kameleon

Anderlecht

Basisonderwijs Anderlecht Gemeentelijke Basisschool - Scheut

Anderlecht

Basisonderwijs Kortrijk Menen

GO! basisschool De Startbaan Wevelgem

Wevelgem

Basisonderwijs Kortrijk Menen

GO! basisschool Drie HofstedenKortrijk

Kortrijk

Basisonderwijs Kortrijk Menen

GO! basisschool Groenheuvel Bellegem

Kortrijk

Basisonderwijs Kortrijk Menen

GO! basisschool Het Open Groene Marke

Kortrijk

Basisonderwijs Kortrijk Menen

GO! basisschool Kransvijver Heule

Kortrijk

Basisonderwijs Kortrijk Menen

GO! basisschool Menen

Menen

Basisonderwijs Meetjesland

GO! basisschool De Driesprong

Maldegem

Basisonderwijs Meetjesland

GO! basisschool De Wegwijzer Assenede

Assenede

Basisonderwijs Meetjesland

GO! basisschool Eeklo

Eeklo

Basisonderwijs Regio Tielt

Vrije Basisschool â€˜t Nieuwland

Tielt

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool â€˜t Klavertje Staden

Staden

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool Bellevue Izegem

Izegem

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool De Plataan Roeselare

Roeselare

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool De eekhoorntjes Ledegem

Ledegem

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool Regenboog Ingelmunster

Ingelmunster

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool Ringlaan Roeselare

Roeselare

Basisonderwijs Roeselare GO! basisschool Windekind Rumbeke

Roeselare

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool De Bever Beveren-Waas

Beveren

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool De Klimroos-De Zonnebloem Temse

Temse

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool De Molenberg Stekene

Stekene

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool De Watertoren Sint-Niklaas

Sint-Niklaas

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool De Zonnewijzer Kieldrecht

Beveren

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool Kouterbos Waasmunster

Waasmunster

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool Mercator Rupelmonde

Kruibeke

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! basisschool Reynaert kruibeke

Kruibeke

Basisonderwijs Scholengroep 17 Waas

GO! freinetschool De Kolibrie Temse

Temse

Basisscholen Heilig Graf

Vrije Basisschool

Turnhout

Basisscholen Heilig Graf

Vrije Basisschool - Heilig Graf

Turnhout

Basisscholen Heilig Graf

Vrije Basisschool - Heilig Graf

Turnhout

Basisscholen KVO

Vrije basisschool

Antwerpen

Beerse

Gemeentelijke Basisschool

Beerse

Brasschaat-KapellenStabroek

Gemeentelijke Basisschool - Driehoek

Brasschaat

Brasschaat-KapellenStabroek

Gemeentelijke Lagere School - De Platanen

Kapellen

Brugge

GO! basisschool Brugge Centrum

Brugge

DIAMANT

Vrije Basisschool - De Spring-plank

Ranst

DONCHE

Vrije Lagere School

Halle

De 3 Neten

Vrije Basisschool - Heilige Familie

Lier

De 3 Neten

Vrije Basisschool - Het Spoor

Lier

De Ark

Vrije Basisschool - Sint-Clara

Arendonk

De Ark

Vrije Basisschool -Trapop

Retie

De Balk

Gemeentelijke Basisschool

Kuurne

De Balk

Gemeentelijke Basisschool Centrum

Harelbeke

De Ranken

Vrije Basisschool - Sint-Jozef Coloma

Mechelen

De Ruidenberg

Vrije Basisschool - De Schatkist

Ichtegem

De Schakel

Gemeentelijke Basisschool

Turnhout

De Schakel

Gemeentelijke Lagere School - De Wegwijzer

Rijkevorsel

De Toverkijker

Gemeentelijke Basisschool

Retie

De Toverkijker

Gemeentelijke Basisschool - Sint-Jan

Arendonk

De Toverkijker

Gemeentelijke Basisschool - Voorheide

Arendonk

De zevensprong

Vrije Basisschool

Denderleeuw

Driespan

Vrije Basisschool

Ruiselede

Dynamo 7

Vrije Basisschool

Haacht

Edugo

Vrije basisschool - Edugo - Sint - Vincentius

Gent

G-8

Gemeentelijke Basisschool - De Wingerd

Ingelmunster

GENT

Vrije Basisschool

Gent

GENT

Vrije Basisschool - ‘t Klimrek

Gent

GENT

Vrije Basisschool - De Boomhut

Gent

GENT

Vrije Basisschool - De Mozaïek

Gent

Gem. gemengde basisscholen Hoogstraten

Gemeentelijke Lagere School - De Meerpaal

Hoogstraten

Gem.scholen HouthalenHelchteren

Gemeentelijke Basisschool - ‘t Centrum

Houthalen-Helchteren

Gemeentelijke Basisscho- Gemeentelijke Lagere School - De Regenboog len Asse

Asse

Goezo

Gemeentelijke Basisschool - Klim-op

Herenthout

Grootbos-aan-Zee

Gemeentelijke Basisschool - DeKriek

Schaarbeek

Gruuthuse

Vrije Basisschool - Sint-Jozefsinstituut

Brugge

Gruuthuse

Vrije Basisschool - De Vaart

Oostkamp

Gruuthuse

Vrije Basisschool - Het Palet

Brugge

HESBANIA

Vrije Basisschool - De Boomhut

Sint-Truiden

HESBANIA

Vrije Basisschool - Klim-Op

Sint-Truiden

HORTA

GO! basisschool De Kleine Icarus Gent

Gent

HORTA

Vrije Basisschool - IVG

Gent

Hakum

Vrije Basisschool - Sint-Gerolfsschool

Nevele

Hakum

Vrije Basisschool - Sint-Franciscus

Knesselare

Hakum

Vrije Basisschool - Sint-Medardus

Knesselare

Hakum

Vrije Kleuterschool

Aalter

Hakum

Vrije Lagere School

Aalter

Het klaverblad

Vrije Basisschool - Onze LieveVrouwcollege

Gent

Het klaverblad

Vrije basisschool - NieuwenBosch

Gent

K.L.B.B.

Vrije Lagere School - Altena Instituut

Kontich

K.O.M.B.O.

Vrije Lagere School - Sint-Jan Berchmanscollege

Mol

KOW en St.- Lodewijk Wetteren

Vrije Basisschool

Wetteren

KT-scholengroep

Vrije Basisschool - De Boomgaard

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Basisschool - Catharina-school

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Basisschool - De Hazelaar

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Basisschool - De Boomgaard

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Basisschool -Tuinwijk

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Kleuterschool - Mozaïek

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Lagere School - 1- Mozaïek

Hasselt

KT-scholengroep

Vrije Lagere School - 2 - Mozaïek

Hasselt

KaBoe

Vrije Basisschool - De Meidoorn

Eeklo

Kaleidoscoop

Vrije Basisschool - De Vlinder

Baarle-Hertog

Kaleidoscoop

Vrije Basisschool - Sint-Victor

Turnhout

Kath. BO De Pelgrim

Vrije Basisschool

Mechelen

Kath. Basisond. Geraards- Vrije Basisschool bergen-Deftinge

Lierde

Kath. Basisond. Geraards- Vrije Basisschool bergen-Deftinge

Geraardsbergen

Kath. Basisond. Geraards- Vrije Basisschool - ‘t Karmelieten bergen-Deftinge

Geraardsbergen

KathBasisGENEGEN

Vrije Lagere School - De Zand-korrel

Hechtel-Eksel

Katholiek Basisonderwijs Hoboken

Vrije Basisschool - De puzzel

Antwerpen

Katholiek Basisonderwijs Hoboken

Vrije Basisschool - Don Bosco

Antwerpen

Katholiek Basisonderwijs Hoboken

Vrije Lagere school

Antwerpen

Katholiek Basisonderwijs Lokeren

Vrije Lagere School

Lokeren

Katholiek Onderwijs StTrudo

Vrije Basisschool - Sint-Andreas

Brugge

Katholiek basisonderwijs Aalst

Vrije Basisschool Sint-Anna

Aalst

Katholiek basisonderwijs Aalst

Vrije Lagere School

Aalst

Katholieke Basisscholen Diest

Vrije Lagere School

Diest

Katholieke Basisscholen Kortrijk

Vrije Basisschool - ‘t Fort

Kortrijk

Katholieke Basisscholen Kortrijk

Vrije Basisschool - ‘t Fort

Kortrijk

Katholieke Basisscholen Kortrijk

Vrije Basisschool - O.L.V. van Vlaanderen

Kortrijk

Katholieke Basisscholen Kortrijk

Vrije Basisschool - Sint-

Jozefsinstituut

Kortrijk

Katholieke Basisscholen Kortrijk

Vrije Basisschool - Sint-

Theresia

Kortrijk

Katholieke Basisscholen Kortrijk

Vrije Basisschool Sint-Paulus

Kortrijk

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Basisschool

Leuven

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Basisschool

Leuven

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Basisschool

Leuven

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Basisschool

Leuven

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Kleuterschool

Leuven

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Lagere School

Leuven

Katholieke Basisscholen Leuven

Vrije Lagere School - Mater Dei

Leuven

Katholieke scholen Destelbergen-Heusden

Vrije Basisschool

Destelbergen

Lanaken - Kesselt

Vrije Basisschool

Lanaken

Land van Rhode

Vrije Basisschool

Gent

Leuven

GO! basisschool Boutersem

Boutersem

Leuven

GO! basisschool De Bijenkorf Herent

Herent

Leuven

GO! basisschool De Luchtballon Tienen

Tienen

Leuven

GO! basisschool Grasmus Heverlee

Leuven

GO! basisschool Hof Pepijn Landen

Landen

Leuven

GO! basisschool Klein Atheneum Tienen

Tienen

Leuven

GO! basisschool Ter Beuke Kessel-lo

Leuven

GO! basisschool Vissenaken Tienen

Tienen

Leuven

GO! freinetschool De Appeltuin Leuven

Leuven

Leuven-Zuid

Vrije Basisschool

Herent

Leuven-Zuid

Vrije Basisschool

Leuven

Leuven-Zuid

Vrije Basisschool

Leuven

Leuven-Zuid

Vrije Basisschool

Oud-Heverlee

Leuven-Zuid

Vrije Basisschool - Sint-Lambertus

Leuven

Leuven-Zuid

Vrije Kleuterschool

Leuven

Leuven-Zuid

Vrije Lagere School

Leuven

Leuven-Zuid

Vrije Lagere School

Leuven

Lommelse Katholieke Basisscholen

Vrije Lagere School - De Speling

Lommel

Lot-Huizingen-DworpAlsemberg

Gemeentelijke Basisschool - De Springveer

Beersel

Midden-Brabant

GO! basisschool ‘t Kasteel Overijse

Overijse

Midden-Brabant

GO! basisschool De Kattensprong Tervuren

Tervuren

Midden-Brabant

GO! basisschool De Letterboom Vilvoorde

Vilvoorde

Midden-Brabant

GO! basisschool Het Groene Dal Hoeilaart

Hoeilaart

Midden-Brabant

GO! basisschool Klim Op Vilvoorde

Vilvoorde

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - Daltonschool De Lotus

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Boomgaard

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Dialoog

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Harp

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Loods

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Panda

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Piramide

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Regenboog

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Toverberg

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Triangel

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - De Vlieger

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - Francois Laurentinstituut

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - Henri D’Haese

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - Het Trappenhuis

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - Jenaplanschool De Feniks

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - Victor Carpentier

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Basisschool - DeKleurdoos

Gent

Nexus Gandae

Gemeentelijke Lagere School - Bollekensschool

Gent

Oostkust

GO! basisschool Dâ€™oefenschool Blankenberge

Blankenberge

Oostkust

GO! basisschool De Drie Beertjes Beernem

Beernem

Oostkust

GO! basisschool Einstein De Haan

De Haan

Oostkust

GO! basisschool Malpertuis Ruddervoorde

Oostkamp

Oostkust

GO! basisschool Zilvermeeuw Blankenberge

Blankenberge

PALLINCO

Vrije Basisschool - Cornelius-school

Overpelt

Pagadder

Vrije Basisschool

Antwerpen

Pagadder

Vrije Basisschool

Antwerpen

Pagadder

Vrije Basisschool - Sint-Jan Berchmanscollege

Antwerpen

Pagadder

Vrije Basisschool - Sint-Norbertusinstituut

Antwerpen

Pagadder

Vrije Basisschool - De Schatkist

Antwerpen

Pieter-Frans

Vrije Basisschool

Turnhout

Pieter-Frans

Vrije Basisschool - Sint-Franciscus vzw

Turnhout

Putte-Heist

Vrije Basisschool

Heist-op-den-Berg

RUPEL

Vrije Basisschool - De Kade

Boom

Ravels-Weelde

Gemeentelijke Basisschool

Ravels

Regio Genk 2

GO! basisschool Stippe Stap Genk

Genk

Robke

Vrije Basisschool

Ranst

Robke

Vrije Basisschool - Annuncia-Instituut

Ranst

SMS

Vrije Basisschool - Sint-Eduardus

Antwerpen

SAMENSPEL

Vrije Lagere School - Zilverenhoek - Maria Immaculata

Kapellen

SG De Maneblussers

GO! basisschool De Esdoornschool Hombeek

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool De Puzzel Mechelen

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool De Spiegel Leest

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool De Zonnebergen Walem

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool Go Shil! Mechelen

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool Hof Van Nassau Mechelen

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool Maurits Sabbe Mechelen

Mechelen

SG De Maneblussers

GO! basisschool Victor Van De Walle Mechelen

Mechelen

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! basisschool Alice Nahon Putte

Putte

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! basisschool De Cocon Tremelo

Tremelo

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! basisschool Dr. Jozef Weyns Beerzel

Putte

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! basisschool Hof Van Riemen Heist-op-den-Berg

Heist-op-den-Berg

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! basisschool van het Atheneum Keerbergen

Keerbergen

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! freinetschool Triangel Booischot

Heist-op-den-Berg

SG Heist-op-den-berg Keerbergen - Zems

GO! leefschool De Pluishoek Heist-op-den-Berg

Heist-op-den-Berg