BRAVRLIPMaalbeekvallei.pdf by Vlaanderen-be

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

1. INHOUDSOPGAVE 1.

INHOUDSOPGAVE ........................................................................................................................

INLEIDING ................................................................................................................................... 1 2.1 SITUERING ............................................................................................................................2 2.2 RELATIE LIP EN BEHEERSPLAN ONROEREND ERFGOED .......................................................................4 2.2.1 Beheersplan Erfgoed voor de oostelijke Maalbeekvallei ..................................................4 2.2.2 LIP oostelijke Maalbeekvallei..........................................................................................6 2.3 INSPRAAK EN ADVIESPROCEDURES.................................................................................................7 2.3.1 Inspraak via kader landinrichting ...................................................................................7 2.3.2 Inspraak via kader Beheersplan Onroerend Erfgoed .......................................................8

GEBIEDSANALYSE ....................................................................................................................... 9 3.1 PROJECTSITUERING (KAART 1)......................................................................................................9 3.2 FYSISCHE KENMERKEN .............................................................................................................. 10 3.2.1 Geologie en bodem (kaart 2) ....................................................................................... 10 3.2.2 Geomorfologie en reliëf (kaart 3) ................................................................................. 10 3.2.3 Water (kaart 3) ................................................................................................................. 11 3.2.4 Landschap ......................................................................................................................... 12 3.2.5 Cultuurhistorie en erfgoed(Kaart 4 en 5) ............................................................................ 12 3.2.6 Archeologie ....................................................................................................................... 15 3.2.7 Natuur en bos (kaart 6) ................................................................................................ 16 3.2.8 Recreatie...................................................................................................................... 18 3.2.9 Mobiliteit .......................................................................................................................... 20 3.2.10 Landbouw (Kaart 7) ......................................................................................................... 21 3.3 JURIDISCHE EN BELEIDSMATIGE ASPECTEN ..................................................................................... 21 3.3.1 Oplijsting aspecten en hun relevantie voor het LIP ............................................................. 21 3.3.2 Gewestplan (Kaart 8) ......................................................................................................... 24 3.3.3 Ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-Dijle-Pajottenland ................ 24 3.3.4 Provinciaal Structuurplan .................................................................................................. 26 3.3.5 Gemeentelijk structuurplan ............................................................................................... 28 3.3.6 Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel ............................................................................ 30 3.3.7 Strategisch project ‘Groene noordrand’ ............................................................................. 30 3.3.8 Waterbeleid ...................................................................................................................... 32 3.3.9 Natuur en bosbeleid .......................................................................................................... 36 3.3.10 Landschap en erfgoed .................................................................................................. 38 3.3.11 Recreatie...................................................................................................................... 40 3.3.12 Mobiliteit ..................................................................................................................... 44

PROJECTBESCHRIJVING ............................................................................................................ 47 4.1 PROJECTDEFINITIE EN DOELSTELLINGEN ........................................................................................ 47 4.1.1 Projectdefinitie............................................................................................................. 47 4.1.2 Algemene doelstellingen................................................................................................... 47 4.2 VISIE EN INRICHTINGSMAATREGELEN.................................................................................. 49 4.2.1 De Maalbeekvallei inschakelen als groene verbinding (kaart 11) .................................. 49 4.2.2 De Maalbeekvallei inschakelen als recreatieve verbinding (kaart 11) ........................... 50 4.2.3 De Maalbeekvallei inschakelen als blauwe verbinding (kaart 11) .................................. 51 4.2.4 De Maalbeekvallei als erfgoedruimte ........................................................................... 52

4.2.5

Gebiedsgerichte inrichtingsvisies .................................................................................. 53

INRICHTINGSMAATREGELEN .................................................................................................... 66 5.1 PADEN .................................................................................................................................. 66 5.1.1 Verbeteren bestaande paden door heraanleg van de toplaag ....................................... 67 5.1.2 Aanleg van nieuwe wegen en parking .......................................................................... 69 5.2 WATER ................................................................................................................................. 81 5.2.1 Aanvullende studie Vismigratie Maalbeek .................................................................... 81 5.2.2 Verlaagde oeverzone.................................................................................................... 82 5.2.3 Herwaarderen vijvers ................................................................................................... 82 5.2.4 Grachten ...................................................................................................................... 91 5.2.5 Bruggen over de Maalbeek .......................................................................................... 95 5.3 RECREATIEVE INFRASTRUCTUUR ................................................................................................. 97 5.4 GROEN ................................................................................................................................ 99 5.5 INRICHTINGSWERKEN UIT KRACHT VAN WET, VESTIGING ERFDIENSTBAARHEDEN EN VERWERVING 108 5.5.1 Inrichting uit kracht van wet ........................................................................................... 108 5.5.2 Vestigen erfdienstbaarheden en voorzien vergoeding ...................................................... 112 5.5.2 Verwerving ..................................................................................................................... 114 5.5 INSTRUMENTENAFWEGING ...................................................................................................... 118 5.6 OVERZICHTSTABEL EN KOSTENRAMING....................................................................................... 122

UITVOERINGSPROGRAMMA EN FINANCIERINGSPLAN ........................................................... 126 6.1 UITVOERINGSPROGRAMMA ..................................................................................................... 126 6.2 FINANCIERINGSPLAN .............................................................................................................. 131 6.2.1 Totale kostenraming per uitvoerende partner ............................................................ 141 6.2.2 Totale kostenraming per financierende partner .......................................................... 141

BIJLAGEN Bijlage 1 : Premies Erfgoed en SEW Bijlage 2 : Watertoets Bijlage 3 : Bosbalans Bijlage 4 : Meetresultaten verkennend bodemonderzoek

KAARTENATLAS Gebiedsanalyse en beleid kaart 1 Perimeter kaart 2 Bodem kaart 3 Reliëf en water kaart 4 Ferrariskaart kaart 5 Erfgoed kaart 6 Natuur kaart 7 Landbouw kaart 8 Gewestplan kaart 9a Fietsroutenetwerken kaart 9b Atlas der buurtwegen kaart 10 Beheersplan

Concepten inrichting kaart 11 Inrichtingsconcepten kaart 12 Recreatie kaart 13 overzicht deelgebieden

kaart 14 Streefbeeld poort Grimbergen kaart 15 Streefbeeld Liermolen en omgeving kaart 16 Streefbeeld Charleroyhoeve en omgeving kaart 17 Streefbeeld Tommenmolen en omgeving kaart 18 Streefbeeld park ten zuiden van recreatief vliegveld Grimbergen kaart 19 Streefbeeld Oyenbrugmolen en omgeving kaart 20 Streefbeeld aansluiting op Zennekanaal

Maatregelen kaart 21a Paden Westelijk deel kaart 21b Paden Middendeel kaart 21c Paden Oostelijk deel kaart 22a Water kaart 22b Water kaart 23 Groen kaart 24 a Inrichting uit kracht van wret kaart 24 b Erfdienstbaarheid kaart 25 Verwerving

Watertoets Kaart 26 Watertoets

2. INLEIDING Dit rapport ‘Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen’ is een landinrichtingsplan ter uitvoering van het planprogramma voor landinrichting in de Vlaamse Rand. Een eerste ontwerp van dit landinrichtingsplan werd opgemaakt door bureau “Ann Voets BVBA” in opdracht van de Vlaamse Landmaatschappij.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

2.1 SITUERING Voor de Vlaamse Rand is een planprogramma landinrichting opgemaakt dat op 16 mei 2014 werd goedgekeurd door de Vlaamse regering. Er werden 3 geografisch afgebakende inrichtingsprojecten landinrichting gedefinieerd en 4 thematische. Het gebiedsgerichte ‘inrichtingsproject landinrichting Dilbeek-Grimbergen’ is één van de 3 geografische afgebakende inrichtingsprojecten landinrichting. De gemeente Grimbergen zit hierin vervat en dus ook het voorliggend LIP.

afbeelding: Ligging inrichtingsproject landinrichting Dilbeek-Grimbergen binnen planprogramma Vlaamse rand

Per gebiedsgericht inrichtingsproject worden dan telkens een aantal planzones afgebakend. Voor het gehele planprogramma zijn er 10 planzones. Voor het ‘inrichtingsproject landinrichting Dilbeek -Grimbergen’ gaat het om drie planzones, waarvan de planzone Maalbeekvallei er één is (planzone7 op niveau van Vlaamse rand).

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

PLANPROGRAMMA VLAAMSE RAND

thematische inrichtingsprojecten landinrichting

uitbouw zachte netwerken

erosiebestrij ding

flankeren grote investerings projecten

gebiedsgerichte projecten landinrichting

Brussel als kans

inrichtingsproject landinrichting Vilvoorde tot Hoeilaart

planzone Openruimteparels Dilbeek-Wemmel

inrichtingsproject landinrichting Dilbeek tot Grimbergen

inrichtingsproject landinrichting Rode tot Dilbeek

planzone AsbeekHuffel

planzone Maalbeekvallei

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

LIP Groene Noordrand

Afbeelding situering LIP Maalbeekvallei binnen Planprogramma Vlaamse rand

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

..............

Afbeelding : Detail planzone 7 Maalbeekvallei met situering huidig landinrichtingsplan

Voor zone 7 Maalbeekvallei geeft het planprogramma volgende doelstellingen aan : • • •

Vergroten toegankelijkheid en natuurwaarden van de Maalbeekvallei in harmonie met het historisch karakter van de aanwezige monumenten Vrijwaren en versterken van de natuurwetenschappelijke, historische, esthetische en sociaal-culturele waarden van het landschap Opwaarderen van de natuur en het integreren en verbeteren van de recreatieve mogelijkheden en de educatieve infrastructuur

De opmaak van het beheersplan voor het beschermd dorpsgezicht in de Oostelijke Maalbeekvallei wordt ook meegegeven als relevant proces in het Planprogramma. Dit Beheersplan vormde uiteindelijk de directe aanleiding voor de opmaak van het LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen.

2.2 RELATIE LIP EN BEHEERSPLAN ONROEREND ERFGOED 2.2.1 Beheersplan Erfgoed voor de oostelijke Maalbeekvallei Onroerend Erfgoed biedt de mogelijkheid aan gemeentes om voor erfgoedelementen een beheersplan op te maken. De gemeente krijgt ook subsidies voor de opmaak van een beheersplan. Elk beheersplan omschrijft het beheer van een bepaald goed op lange termijn (20 jaar).

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Een goedgekeurd beheersplan biedt de mogelijkheid premies vanuit Onroerend Erfgoed te ontvangen voor beheer en inrichting van Erfgoedelementen. Jaarlijks kunnen hier tot 25.000 euro premies worden verkregen. Welke acties kunnen rekenen op premies wordt ook vastgelegd in het beheersplan (lijst van concrete1 acties of criteria) Een begeleidingscommissie volgt de opmaak van een beheersplan op. Op 25 april 2016 werd het beheersplan voor het dorpsgezicht in de Oostelijke Maalbeekvallei goedgekeurd en is consulteerbaar op https://plannen.onroerenderfgoed.be/plannen/212

afbeelding afbakening perimeter beheersplan (lichtgroen) en dorpsgezicht (donkergroen) .

De perimeter van het beheersplan voor het beschermd dorpsgezicht in de oostelijke Maalbeekvallei bestaat uit het beschermd dorpsgezicht met toevoeging van enkel zones. Enkel voor de zone van het dorpsgezicht kunnen subsidies verkregen worden vanuit Onroerend Erfgoed. Het beheersplan geeft hierbij maatregelen die het behoud en het versterken van de kwaliteiten van het landschap tot doel hebben. Ze ondersteunen de ontwikkeling van het landschap als erfgoed en als gebruiksruimte, maar ook als waterbergende zone en als zone voor ontwikkeling van fauna en flora. In het beheersplan werd ook vastgelegd welke maatregelen premiegerechtigd zijn. Er is dus nog een onderscheid tussen de maatregelen die het beheersplan nodig acht vanuit een groter perspectief maar niet noodzakelijk op subsidies kunnen rekenen en de acties die kunnen rekenen op Erfgoedpremies.

Door verandering van wetgeving zullen toekomstige beheersplannen eerder zich beperken tot criteria en minder concreet acties en bedragen opsommen

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding. Beheersplan einddocument

2.2.2 LIP oostelijke Maalbeekvallei Door een landinrichtingsproject aan het beheersplan te koppelen kan het werken rond erfgoedelementen verbreed worden naar het ten uitvoer brengen van de totaalvisie die werd opgemaakt in het beheersplan. … De doelstellingen uit het beheersplan kunnen bijna integraal als maatregelen in het LIP worden opgenomen. Door te vertrekken van het beheersplan grotendeels als visie voor een landinrichtingsproject, wordt de doelstelling van het planprogramma Vlaamse rand voor dit gebied verwezenlijkt tegelijk met de doelstellingen van het beheersplan Onroerend Erfgoed. De rol tussen het LIP en de uitvoeringen via premies Onroerend Erfgoed zijn dan ook complementair en versterken elkaar. Zo kan via landinrichting • een complex dossier op korte termijn in zijn geheel worden aangepakt waar via kleine jaarlijkse deeldossiers2 ter waarde van 25.000 euro erfgoedpremie dit onmogelijk is (vb aanpakken vijvercomplex met slibruiming als onderdeel) • zones worden meegenomen die essentieel zijn vanuit de globale visie van het beheersplan maar niet vanuit Onroerend Erfgoed kunnen gesubsidieerd worden omdat ze buiten het beschermd dorpsgezicht vallen (vb zone tussen het recreatief vliegveld en de Maalbeek). • maatregelen worden meegenomen die essentieel zijn vanuit de globale visie van het beheersplan maar niet vanuit Onroerend Erfgoed kunnen gesubsidieerd worden omdat ze niet direct aan erfgoed-elementen op zich gekoppeld zijn (Vb waterberging, medegebruik vissers,…) De premies Onroerend Erfgoed zorgen voor : • extra aandacht voor erfgoed-elementen, complementair aan het LIP (Vb. historische boomgaarden) • Inrichtingswerken op een langere termijn, complementair aan het LIP (Vb kasseien terug blootleggen Vorststraat) • een beheer achteraf voor de inrichtingsmaatregelen landinrichting, wat niet alleen het draagvlak voor inrichting vergroot maar ook de inrichtingsmaatregelen mogelijk maakt (Vb hakhoutbeheer na openmaken vijvers) • extra draagvlak bij partners en publiek omwille van het beheersplan, tevens basis van het LIP, waarop ze gebaseerd zijn Vanuit die rolverdeling tussen beheersplan, subsidies erfgoed en landinrichting dient dit rapport gelezen te worden.

Via erfgoed-subsidies is er telkens een afzonderlijke subsidie-aanvraag nodig per deelgebied of maatregel ; Dit is gelimiteerd per jaar (25.000 euro) met telkens ook een verplichte gemeentelijke voorfinanciering. Dit werkt afremmend en beperkend voor de uitvoering van grotere dossiers die niet over meerdere jaren kunnen opgesplitst worden. Bij heel complexe dossiers wordt uitvoering zelfs onmogelijk. Speciale aanpak vanuit Erfgoed hiervoor is eventueel mogelijk, maar betekent een wachtlijst van vele jaren en onzekerheid over al dan niet toekenning van uitzonderlijke subsidies.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

2.3

INSPRAAK EN ADVIESPROCEDURES 2.3.1 Inspraak via kader landinrichting

Het landinrichtingsplan wordt ingevolge de regelgeving opgemaakt door de Vlaamse Landmaatschappij, onder begeleiding van de planbegeleidingsgroep Dilbeek-Grimbergen. Deze planbegeleidingsgroep werd opgericht 23 maart 2015 De planbegeleidingsgroep is samengesteld uit vertegenwoordigers van: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Gemeentes (Asse, Grimbergen, Wemmel, Meise, Dilbeek en Merchtem) Provincie Vlaams-Brabant (dienst R.O) Departement Landbouw en Visserij Departement Mobiliteit en Openbare Werken Agentschap voor Natuur en Bos Vlaams-Brabant Agentschap Ruimtelijke Ordening Agentschap Wegen en Verkeer Agentschap Onroerend Erfgoed Agentschap Ondernemen (VLAYO) Vlaamse Milieumaatschappij MINA-raad Natuurpunt Boerenbond Regionaal landschap Groene Corridor Infrabel Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij (POM) Vzw Trage Wegen Provincie Vlaams-Brabant, Deskundige fietsbeleid Leefmilieu Brussel Brussel Mobiel VELT vzw voorzitter Elke Vanempten

Daarnaast werd (bilateraal) overleg gepleegd met partners zoals : • • • • • • • • • • • •

Regionaal Landschap Groene Corridor Agentschap Natuur en Bos Agentschap Onroerend Erfgoed Provincie (dienst waterlopen, toerisme en mobiliteit) Coördinator Strategisch Project Groene Noordrand Adviseur Provinciale Visserijcommissie Gemeente (milieudienst, college) vzw Recreatief Vliegveld Grimbergen privé-personen (eigenaar Oyenbrughmolen, eigenaar vijvercomplex aan Tommenmolen) Natuurpunt Grimbergen en Natuurpunt Nationaal Hondenscholen (Duitse Kringgroep en Parels van Brabant) de Vlaamse Waterweg

Voor het openbaar onderzoek van dit plan zal samen met de gemeente Grimbergen ook een infomoment worden voorzien.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

2.3.2 Inspraak via kader Beheersplan Onroerend Erfgoed Het beheersplan is het resultaat van een planproces, dat werd gevolgd door een begeleidingscommissie, waarin vertegenwoordigers zetelden van • • • • • • • • • • • •

ANB Provincie (diensten Erfgoed en Waterlopen) Regionaal Landschap Groene Corridor Onroerend Erfgoed VLM vzw Natuurpunt vzw Pro Natura gemeentelijke adviesraad Lintbos vzw Eigen Schoon FV Oyenbrugmolen de gemeente Grimbergen (milieudienst, bevoegde schepen, raden, bewoners, eigenaars) het MOT.

Toelichtingen aan college en lokale adviesraden hoorden ook bij het proces van het opstellen van het beheersplan. Dit planproces waarin zowel overheidsinstanties als lokale belanghebbenden vertegenwoordigd waren, zorgde voor extra draagvlak voor het LIP.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3. GEBIEDSANALYSE 3.1 PROJECTSITUERING (KAART 1) Het projectgebied beslaat de oostelijke Maalbeekvallei. Deze start in de kern van Grimbergen in het zuidwesten begrensd door de Brusselsesteenweg. De noordoostelijke grens wordt gevormd door het Zeekanaal BrusselSchelde (Willebroekse Vaart3). De totale oppervlakte bedraagt 63 ha. De project-perimeter is gebaseerd op de perimeter van het beheersplan dat werd opgemaakt voor het dorpsgezicht in de Oostelijke Maalbeekvallei. Het laatste stuk tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde (Willebroekse Vaart) dat buiten het beschermd dorpsgezicht ligt, werd hieraan toegevoegd om een logische link te leggen van het centrum van Grimbergen tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde, via de Maalbeekvallei. Het projectgebied ligt volledig op grondgebied van de

gemeente Grimbergen. Kaart Projectperimeter

Het Zeekanaal Brussel-Schelde is een kanaal dat de Schelde met Brussel en Charleroi verbindt. Afhankelijk van het traject van deze ABC (Antwerpen-Brussel-Charleroi)-as spreken we van het Kanaal Charleroi-Brussel, het Zeekanaal Brussel-Schelde of ook het Kanaal van Willebroek of Willebroekse Vaart. Toch gaat het hier om één en dezelfde waterweg, die bovendien tal van historische en huidige linken heeft met de natuurlijke rivier die er voor een groot deel parallel aan loopt: de Zenne. In dit document wordt bij voorkeur de benaming “Zeekanaal Brussel-Schelde” gebruikt.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.2 FYSISCHE KENMERKEN 3.2.1 Geologie en bodem (kaart 2) Belangrijk in het stroomgebied wat betreft het tertiair zijn de Eocene afzettingen. Het Ieperiaan, met de klei van Ieper, vormt een dikke kleien zandlaag, welke net als het Paniseliaan nergens dagzoomt. De bovenliggende laag is het Lediaan, dat bestaat uit geel, fijn zand met plaatselijk kalkrijke zandsteenlagen. Het Lediaan komt voor langs de Maalbeek en in de omgeving van het Zeekanaal Brussel-Schelde, welke zich door de klei van Asse ingesneden heeft tot in de onderliggende zanden van Wemmel en de zanden van Lede. Tijdens de volgende transgressies (Wemmeliaan) werden de zanden van Wemmel afgezet. Het zand van Wemmel is een fijn, kalkrijk, fossielhoudend en meestal glauconiet houdend geelgroen zand, dat naar boven toe geleidelijk kleiiger wordt (beekvallei Maalbeek). Het Assiaan begint met een tamelijk grove, zeer glauconietrijke zandlaag en vervolgens de glauconiethoudende, eerder zandige klei van Asse, die geleidelijk zwaarder, homogener en minder glauconiethoudend wordt. Het bovenliggende zand van Asse bestaat uit fijn, min of meer siltig, glauconiet- en glimmerhoudend zand. Op de hoogste toppen zijn de Eocene lagen nog bedekt door Oligocene afzettingen. Het Tongeriaan bestaat uit glimmerhoudend geelgrijs fijn zand met tussenlagen van zandige klei. Het komt voor boven de 65m – hoogtelijn en vormt zo de kamlijn die zich uitstrekt van Brussegem tot Hasseltberg. Bij de aanvang van het kwartair werd deze tertiaire ondergrond door erosie aangetast. In het stroomgebied van de Maalbeek bleef het terrein relatief hoog, doordat de kleiige tertiaire lagen meer weerstand boden aan de erosie. Pleistocene afzettingen bestaan uit zandleem en leem van niveo-eologische oorsprong. Deze deklaag varieert in dikte en samenstelling. In het noordoosten bestaat zij uit zandleem dat op een zandig-lemig complex rust, in het zuiden en westen is het dek veel dikker en bestaat het uit zuiver leem. Na de ijstijden werden de Zennevallei en de voornaamste beekvalleien uitgediept. De Maalbeek, die een nevenloop is van de Zenne, en haar zijbeken hebben brede dalen uitgeschuurd in deze formaties tot de formatie van Ieper. De valleien werden tijdens het Holoceen gedeeltelijk opgevuld door alluvium, dat door het water aangebracht werd, gedeeltelijk ook met veen. Door afspoeling van de hellingen werd ook een belangrijke hoeveelheid materiaal afgezet aan de voet ervan en in depressies (colluvium). Een gedeelte ervan kwam ook in de valleien terecht (recent alluvium). Het bodemtype hangt nauw samen met de geologische en geomorfologische opbouw van het gebied. De textuur van de bodem in het stroomgebied van de Maalbeek is overwegend leem en in beperkte hoeveelheid zandleem. Het zandleem bevindt zich in het oostelijk deel van het stroomgebied, t.h.v. het afwaarts deel van het deelstroomgebied van de Kelkebeek naast het Zeekanaal Brussel-Schelde. In het studiegebied van de oostelijke Maalbeekvallei zijn de belangrijkste bodemtypes antropogeen, natte leem, droge leem en nat zandleem.

3.2.2 Geomorfologie en reliëf (kaart 3) Het stroomgebied bevindt zich in de sterk golvende Brabantse Leemstreek. De topografische oppervlakte daalt van west (heuvels) naar de oostelijke richting tot aan de Zennevallei. De gemiddelde helling van Leemruggen bedraagt ongeveer 4%; op sommige plaatsen bereikt de helling meer dan 8% (zuidelijke helling naar de Zennevallei). Het reliëf van dit gebied wordt vooral bepaald door de valleien van de Maalbeek en de Amelvonnebeek. Deze beken, die in zuidwest-noord-oostelijk richting lopen, hebben het leemplateau verdeeld in langgerekte ruggen door uitschuring van smalle, doch vrij diepe valleien, met loodrecht hierop secundaire valleien die meestal vertakken in droge depressies. De hoogste punten van het topografisch oppervlak situeren zich op een hoogte begrepen tussen de 70 en 80 m, de laagste punten situeren rond de 14 m t.h.v. de uitmonding in het Zeekanaal Brussel-Schelde. De verklaring voor het hoger liggende gebieden ligt in het feit dat tijdens het Kwartair de kleiige Tertiaire afzettingen meer weerstand boden aan de erosie dan de zandige. In het studiegebied varieert de hoogte tussen de 16 m (omgeving Oyenbrugmolen) en de 33 m (d’Overschielaan)

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.2.3 Water (kaart 3) De Maalbeek maakt deel uit van het Dijle-Zennebekken. Het projectgebied van het landinrichtingsproject vormt het meest oostelijke deel van het stroomgebied van de Maalbeek. Het stroomgebied van de Maalbeek behoorde oorspronkelijk tot het hydrografisch stroomgebied van de Zenne. Sinds 1561 stroomt de Maalbeek in het Zeekanaal Brussel-Schelde in plaats van in de Zenne. De Maalbeek (Grimbergen) en de Sasbeek (Kapelle-op-denBos) debiteren volledig naar het kanaal en leveren een belangrijke bijdrage in de voeding van het kanaal. Het stroomgebied van de Maalbeek is verspreid over de deelgemeenten Grimbergen, Strombeek-Bever en Beigem (Grimbergen), Wemmel, Hamme en Brussegem (Merchtem), Relegem (Asse) en Meise en heeft een totale oppervlakte van ongeveer 4090 ha. Het studiegebied van de oostelijke Maalbeekvallei bevindt in het afwaartse gedeelte van het stroomgebied. De hoofdloop van de Maalbeek heeft een totale lengte van bijna 13 km. De lengte van de Maalbeek binnen de contouren van het LIP bedraagt ongeveer 3 km. Vanaf een hoogte van ongeveer 60 m TAW op de heuvelruggen ontspringen de belangrijkste waterlopen die afwateren naar de lager gelegen Maalbeek. De Maalbeek wordt gevormd door de samenvloeiing van de Grote en Kleine Zandbeek te Relegem en wordt op het grondgebied van Wemmel gevoed door de Moorbeek, de Ronkelbeek, de Reekbeek en in het gebied Beverbos door de Molenbeek en de Leestbeek. Op de grens van Grimbergen en Meise vloeit zij samen met de Amelvonnebeek. Verder wordt de Maalbeek gevoed door de Bruinborrebeek en de Kelkebeek en mondt zij in Grimbergen uit in het Zeekanaal Brussel-Schelde. De loop van de Maalbeek, ook in het studiegebied, is vrij recht met weinig meandering. Ook op de Ferrariskaart (1771 - 1778) en de oude atlas der waterlopen (1877) is dit reeds het geval, de structuurkwaliteit van de Maalbeek is ook doorgaans zwak. Het Zeekanaal Brussel-Schelde4 ontvangt de Maalbeek ter hoogte van het kanaalpand tussen de sluizen van Zemst en Brussel. De Maalbeek mondt uit in het kanaal via een overlaat met een drempelhoogte op 12.95 m TAW. Het totale verval van de Maalbeek bedraagt dus ongeveer 47 m. Binnen het studiegebied bedraagt het verval bijna 8 m (bodempeil duiker Brusselsesteenweg = 21.74 m TAW; bodem duiker Humbeeksesteenweg = 14.04 m TAW). De Maalbeek veroorzaakt in Grimbergen regelmatig wateroverlast.

Het Zeekanaal is een kanaal dat de Schelde met Brussel en Charleroi verbindt. Afhankelijk van het traject van deze ABC (Antwerpen-Brussel-Charleroi)-as spreken we van het Kanaal Charleroi-Brussel, het Zeekanaal Brussel-Schelde of ook het Kanaal van Willebroek of Willebroekse Vaart. Toch gaat het hier om één en dezelfde waterweg, die bovendien tal van historische en huidige linken heeft met de natuurlijke rivier die er parallel aan loopt: de Zenne. Daarom spreken we van het “Zeekanaal”. In dit document wordt bij voorkeur deze benaming gebruikt.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Foto overstroming van Maalbeek in kern van Grimbergen (16 januari 2016, Noodbeekstraat)

De oostelijke Maalbeekvallei zelf bevindt zich stroomafwaarts van de kern van Grimbergen en is in die zin minder prioritair voor overstromingsbeheersing, hoewel lokaal de waterloop jaarlijks buiten zijn oevers treedt. Gekende lokale overstromingszones zijn aan de kruising van de Maalbeek en Tommenmolenstraat (frequentie ongekend) en aan de kruising van de Maalbeek met het Hoevepad (jaarlijks bij hevige regenval). Op Kaart 26 in bijlage is de overstromingsgevoeligheid terug te vinden. Stroomopwaarts van Grimbergen is er momenteel een gecontroleerd overstromingsgebied aan het Nekkerbos. Er zijn plannen voor een tweede aan de Nekkerweide.

3.2.4 Landschap Het projectgebied in de vallei van de Maalbeek bestaat uit een complex van vijvers, beboste percelen, ruigten, vochtige hooilanden doorsneden met enkele wegen en de Maalbeek. In het gebied komt verspreid bebouwing voor (onder andere 3 watermolens). Het dorpsgezicht werd, in tegenstelling tot de wat hoger gelegen delen van de gemeente, niet aangetast door de verkavelingen die in de loop van de 20ste eeuw in de randgemeentes van Brussel werden gerealiseerd. Het feit dat men de ontwikkeling van verkavelingen uit het valleigebied heeft weten te weren, heeft ervoor gezorgd dat de openheid en transparantie van het landschap via de doorkijken tussen de gebouwen, behouden is. De aanwezige niet historische bebouwing is beperkt tot een paar villa’s. De belangrijkste kwaliteiten van het wonen in de Brusselse rand, zijnde de bereikbaarheid en de aanwezigheid van ruimte en groen, zijn tegelijkertijd ook de factoren die ervoor zorgen dat het dorpsgezicht in de 21 ste eeuw onder druk komt te staan. Door afnemend onderhoud en verruiging is de vallei (en de vijvers) stilaan dicht aan het groeien en verdwijnen de doorzichten en het overzicht. Vaak is de Maalbeek niet waarneembaar omdat ze ingesloten ligt tussen verruigde en/of private terreinen. De vertuining en verpaarding van het landschap rukt ook hier op.

3.2.5 Cultuurhistorie en erfgoed(Kaart 4 en 5) Tal van aspecten in de historische ontwikkeling hebben bijgedragen aan het ontstaan van het cultuurlandschap dat we vandaag kennen. De robuuste biotische structuur van het landschap echter heeft de ontwikkeling van alle op het landschap geënte functies en hun bouwwerken, fundamenteel gestuurd. Richting, reliëf en bodem van de Maalbeekvallei heeft circulatiepatronen, stedenbouwkundige ontwikkelingen en bodemgebruik door de eeuwen heen bepaald. Deze, door het landschap opgelegde weerstand, vertaalde zich in het logisch omgaan met barrières en het economisch inzetten van de beschikbare middelen op plekken waar de landschappelijke ruwheid of onherbergzaamheid kon of om functionele redenen moest worden overwonnen. Zowel de bouwwerken als het agrarisch bodemgebruik waren aangepast aan de locatie. Natte weides lagen langs het water, boomgaarden waren doorgaans gelegen op de iets hogere valleiflanken of op terreinen met een zeer goede en evenwichtige waterhuishouding. Draineren in de vallei was niet gebruikelijk. Eigenaars van grotere residenties of uitbaters van economische activiteiten die het landschap konden gebruiken als leverancier van energie of als locatie voor een lusthof wisten dit te doen op een geïntegreerde manier. Zowel het (land-) goed als het landschap was ermee gebaat. De Maalbeekvallei ten noordoosten van de dorpskern wordt gekenmerkt door onder meer drie watermolens en een aantal typische Brabantse hoeven. De Maalbeek vormde een belangrijke economische ader die nog gaaf bewaard is. De natte leembodems in de vallei worden ten noorden en zuiden begrensd door een oostwest georiënteerd stratenpatroon dat aan de hogere zijde gepaard gaat met historische lintbebouwing.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Door haar relatief sterk verval van meer dan 4m/km kon de waterloop als aandrijfkracht gebruikt worden door middel van de aanleg van watermolens. Hierbij speelde mee dat er geen toestemming van de hertog van Brabant vereist was voor het oprichten van een watermolen. Verschillende watermolens werden zeker vanaf de 14de eeuw aangelegd. Het bodemgebruik van de valleibodem is overwegend grasland. Op de Kabinetskaart van de Ferraris is langs de hoofdwaterloop aan beide zijden een bomenrij te zien. Dwars op de beek zijn vele graslanden gescheiden door bomenrijen. Daarnaast zijn op enkele plaatsen (hoogstam)boomgaarden ingetekend, dikwijls aansluitend op erven of andere sites.

Afbeelding. Uittreksel uit de Ferrariskaart

Vanaf de kaart van Vandermaelen (1846-1854) doorsnijdt de Wolvertemsesteenweg de vallei ten noordoosten van het dorp. Het overige historische stratenpatroon, waarvan er veel wegen van het dorp en de vallei richting de kouter lopen, blijft herkenbaar. Het graslandaspect van de vallei is gekarteerd. Er is wel een bosje net stroomafwaarts van de Tommenmolen te zien, op de plaats waar nu de visvijvers liggen. De andere wijzigingen concentreren zich net stroomopwaarts de Liermolen. De grote vijver stroomopwaarts van de molen is er niet meer. Het gebied tussen de Steenpoeldreef en de Kloosterdam is veel opener geworden en als akkerland ingetekend.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Uittreksel van de Vandermaelenkaart

Op de daaropvolgende topografische kaarten van Dépôt de la Guerre van 1867 en 1902 is hetzelfde beeld herkenbaar. Enkel is op de laatste kaart een veel opener beeld in de vallei zichtbaar doordat er geen bomenrijen of (hoogstam)boomgaarden meer ingetekend zijn. Op de topografische kaart van 1930 verruigt het terrein tussen de Maalbeek en de Wolvertemsesteenweg, stroomopwaarts van de Liermolen. Het bosje ten zuiden van de Tommenmolen breidt zich stroomopwaarts uit. Op de topografische kaart van 1960 is de bebossing nog wat verder toegenomen rond de Tommenmolen en stroomafwaarts van de Poddegemhoeve. Aan de Tommenmolen is een eerste grote vijver aanwezig, en ook op het westelijk stuk van de zone tussen Kloosterdam en de Steenpoeldreef. De vele vijvers die we vandaag in de vallei aantreffen zijn het gevolg van de activiteiten van de voormalige Viskwekerij Vanstalle die op meerdere plekken grote en kleien kweekvijvers gegraven heeft. De activiteit van de onderneming startte in het begin van de 20ste eeuw en werd stopgezet op het einde ervan. Het bedrijf schroefde de activiteiten stukje bij beetje terug en de vijvers werden stelselmatig verkocht. Zo kwam de gemeente in bezit van de vijvers aan de Tommenmolen, maar ook private personen kochten terreinen aan waarop visvijvers gelegen waren. Ten noorden en zuiden van de Maalbeek liggen respectievelijk het Wezenhageveld en het Priesterlindeveld. Deze Brabantse kouters zijn op de Ferrariskaart als grootschalig open akkerlandcomplexen ingetekend. Hier komen geen houtige beplantingen voor. Vanaf het oprichten van het vliegveld van Grimbergen in 1939, waarbij het akkerland werd gedraineerd en genivelleerd, en men startte met de aanleg van een stelsel landingsbanen en tientallen gebouwen zoals vliegtuigloodsen, veranderde het karakter van dit gebied volledig. Een deel van het Wezenhageveld werd na het sluiten van het vliegveld in 1992, vanaf 2001 bebost. In het Lintbos zijn relicten van de betonnen landingsbanen en bijhorende wegen bewaard.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Een deel van het vliegveld van Grimbergen werd in 1996 heropend. Het recreatief vliegveld van Grimbergen is uitgerust met twee totaal verschillende, unieke getuigenissen uit de ontwikkelingsgeschiedenis van het luchtvaartwezen tijdens en net na WO II: de compenseerinrichting en twee ronde betonnen vliegtuighangars. De structuur van het wegennet in de Maalbeekvallei is, in vergelijking met het kaartboek van de abdij uit 1696, nog heel herkenbaar bewaard. Het wegenpatroon dat in de rest van de gemeente beperkt bleef, is meer ontwikkeld rond de Maalbeekvallei. Er waren voetwegen, groene wegen, schapenbanen en kerkwegen die wijzen op een grotere activiteit gekoppeld aan de abdij en haar aangelanden, de landbouwgronden en de gehuchten en dorpen in de buurt. Langs de oevers van de Maalbeek lopen over nagenoeg het volledige tracé vanaf de d' Yveshoeve tot aan de Tommenmolen voetwegen, dit afwisselend op de linker- en rechteroever. De scheisputten, waar in Grimbergen naar witte zandsteen werd gedolven, waren een belangrijke economische activiteit. Aan Diegemput, een gebied op het Wezenhageveld, tussen Hof van Poddegem en de Oyenbrugmolen werd witte zandsteen ‘uitgepoeld’. Deze voormalige groeve ligt nu ten zuiden van het vliegveld en het Lintbos. De kasteelvijver in het park van het kasteel d’Overschie en de vijver langs de Keienberglaan, de Schaasput, zijn vroegere steenpoelen. De laagte bij de hoeve Diepen Boomgaard duidt op een zandsteenontginning onder de leemlaag. De zandstenen werden verkocht aan Mechelen en Brussel, maar werden ook gebruikt voor de bouw van de kerk, abdij, kastelen en andere gebouwen. Allerhande namen verwijzen etymologisch naar de activiteiten en locaties, Steenpoeldreef, Schaasput, en ook de naam van de brasserie ‘The Puller’ verwijst naar deze activiteit. De 'puller' of pulder is een dialectwoord voor poelder. Deze poelder was een werkman die in een "steenpoel" werkte en de "stenen" (lees witte zandstenen) 'scheist' of splitst van de lagen door er water tussen te gieten. De steenpoelder of steenpoeler was soms ook de steenhouwer.

3.2.6 Archeologie De geregistreerde archeologische sites die voorkomen in het projectgebied komen overeen met de volgende beschermde monumenten of geregistreerd bouwkundig erfgoed. De gekende archeologische sites, werden op een kaart gesitueerd.

Afbeelding. Kaart met aanduiding van de gekende archeologische sites

Watermolens: Oyenbrugmolen (CAI 10081), Liermolen (CAI 10086), Tommenmolen (CAI 10072) Sites met walgracht: Hof van Oyenbrugge (CAI 10073, 10081,10091), Hof van Poddegem (CAI 3977), Charleroyhoeve (CAI 10071), d' Yveshoeve ‘CAI 10070), Kasteel van Batenborg (CAI 10103) ( Bij opmaak van het LIP viel het Hof van Oyenbrugge op (CAI 3977).

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Momenteel bevindt zich dit deels onder een hoog gelegen paardeweide en is het deels vergraven voor woningen en tuinen. Deze plek sluit aan op de Oyenbrugmolen (CAI 10081) en omgeving waar de eigenaar tal van initiatieven neemt in functie van Erfgoed, zoals de restauratie van een bakoven, het terug maalklaar maken van de molen, … Gezien de context van het Beheersplan en het landinrichtingsplan, lijkt het wenselijk om voor het deel van de paardeweide verder onderzoek te doen, via bijvoorbeeld een geoscan van dit perceel. KU-Leuven en RWO onroerend Erfgoed kunnen dit initiëren en ondersteunen.

Afbeelding : Oude gravure Hof van Oyenbrughe

De Maalbeekvallei bezit door haar rijk verleden een belangrijk bodemarchief. De belangrijkste te verwachten vondstplaatsen concentreren zich rond bestaande bouwkundige gehelen die teruggaan op een oudere ontwikkeling. Er zijn ook enkele sites gekend, waarvan er vandaag geen bovengrondse sporen meer resten, met name het kasteel van Oyenbrugge en Batenborch. Ook elders in de vallei kunnen zich sites met archeologische potentie bevinden die vandaag nog niet gekend zijn. Daarom is het aangewezen om bij werken in de vallei een archeologisch vooronderzoek uit te voeren of om werken te laten begeleiden door een archeoloog. Dit om te vermijden dat het archeologisch erfgoed ongedocumenteerd verloren gaat”

3.2.7 Natuur en bos (kaart 6) 3.2.7.1 Biologische waardering en vegetatietypes Een groot gedeelte van de percelen in het projectgebied is op de Biologische Waarderingskaart ingekleurd als biologisch waardevol en ook biologisch zeer waardevolle zones komen voor. De ecologische en biologische waarde van de percelen in het projectgebied worden grotendeels bepaald door de aanwezigheid van vijvers, kleine landschapselementen, struweel, hooi- en graslanden en ruigten. De voornaamste vegetatietypes zijn: • Vijvers • Bosgebieden (incl. kapvlaktes) • Ruigten • Gras en hooilanden • Waardevolle bomen en houtkanten

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

• •

Hoogstamboomgaarden Tuinen, kasteelparken, vertuinde hoevecomplexen

3.2.7.2 Flora en zwammen In de floradatabank zijn voor de kilometerhokken waarin de Maalbeek zich bevindt (d4- 56-12 en d4-56-13) gegevens opgenomen over 178 hogere planten. Deze hokken zijn ruimer dan enkel de Maalbeekvallei. In het gebied komen volgende planten voor uit de Rode lijst: Rode ogentroost en Graslathyrus. Wat betreft zwammen komt momenteel nog het zwartwordende wasplaatje in het gebied voor, meer bepaald in de kern van Grimbergen zelf aan het monument van Dr Hemerijckx. In het gebied komen een aantal exoten voor die een invasief karakter hebben en om verschillende redenen ongewenst zijn. • • •

Reuzenbereklauw Reuzenbalsemien Japanse duizendknoop

3.2.7.3 Vissen In 2010 werden door INBO een aantal waterlopen, gelegen in het Dijlebekken, bemonsterd 5. Hierbij werd de Maalbeek (Sprietmolenbeek te Grimbergen) bemonsterd. Op beide locaties op de Maalbeek ving men voor de eerste maal vis. In voorgaande campagnes in 1997, 2002 en 2006 kon er geen visleven waargenomen worden. Op de meest stroomopwaarts gelegen locatie ving men drie blankvoorns, op de meest stroomafwaartse locatie drie giebels, 20 driedoornige stekelbaarzen en één paling. Bijgevolg evolueerde de visindex op beide locaties van een ‘slechte kwaliteit’ in 1997 en 2002 naar een ‘ontoereikende kwaliteit in 2010’. (p. 27) En deze kadertekst (p. 28) vermeldt: ‘Met de zijbeken van de Zenne is het nog steeds slecht gesteld. Hoopgevend is dat we op de Maalbeek voor de eerste maal vis vingen. ‘

Dergelijke gegevens zijn voor dit plan toch weer erg relevant, zoals ook waarnemingen bvb bij de Oyenbrugmolen, zoals te lezen in onderstaand citaat, opgenomen in het beheersplan RWO (p. 93). ‘In de zomer van 2015 (begin juli) worden er massaal veel kleine visjes waargenomen ter hoogte van de Oyenbrugmolen. De eigenaar mailt enthousiast naar verschillende bij de opmaak van het beheersplan betrokken partijen: zijn ze er! Wij geven toe dat wij er zaten op te wachten. Maar zoals tijdens de vorige droogte, 2012, als het beekwater voldoende zuiver is verwachten wij ze. Ze zijn piepklein en moeilijk te fotograferen. Maar als vooral bronwater, zonder neerslagwater, de Maalbeek voedt, zijn ze er. De beek wordt dan zeer snel gekoloniseerd door duizenden kleine visjes. De aanwezigheid van ijsvogels zijn een teken aan de oever. Als het straks weer regent spoelt die gevarieerde verontreinigingen af naar de beek. Er is dan geen visje meer te zien’. In het projectgebied vormen de drie Molens (Oyenbrugmolen, Liermolen en Tommenmolen) wel al duidelijk drie migratieknelpunten voor (toekomstige) vis hoewel een systematische inventarisatie hiervan nog niet gebeurd is. Aangezien ze stroomafwaarts gelegen zijn, zijn het ook de eerste migratieknelpunten die moeten aangepakt worden bij oplossen van vismigratieknelpunten. Verder onderzoek is ook nodig om te kijken hoe de aansluiting op het Zeekanaal Brussel-Schelde verloopt vanuit de Maalbeek. Er zijn al zeker twee migratieknelpunten waar de zandvang overgaat in het Zeekanaal Brussel-Schelde.

3.2.7.4 Amfibieën

http://vis.milieuinfo.be/publicaties/rapporten-afvissingen/rivieren/rapport-afvissingen-2010/

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

In de vochtige biotopen van de Maalbeekvallei komen verschillende amfibieënsoorten voor: Gewone pad, Alpenwatersalamander, Kleine watersalamander, Bruine kikker en Groene kikker (Poelkikker, Middelste groene kikker of Meerkikker).

3.2.7.5 Vogels In het gebied werden tot op heden een 80-tal soorten waargenomen. Typische soorten die broeden in de bospercelen in het gebied zijn onder andere Sperwer, Houtduif, Grote Bonte specht, Matkop, Tjiftjaf, Zwartkop, Tuinfluiter, Boomkruiper. Ook de Bruine Kiekendief foerageert deels in de Maalbeekvallei. Hij werd waargenomen aan de ruigtes waar de de Maalbeek in het Zeekanaal Brussel-Schelde uitmondt. Matkop werd enkele malen waargenomen (2008-2009) in het projectgebied tijdens het broedseizoen. Het is niet duidelijk of deze soort momenteel nog aanwezig is. Bosrietzanger werd waargenomen tijdens het terreinbezoek in de Moerasspirea-ruigte in het natuurgebied. Dodaars en IJsvogel komen eveneens voor en werden vastgesteld tijdens het terreinbezoek. Grote gele kwikstaart broedt vermoedelijk langs de Maalbeek. Kleine karekiet broedt aan de vijver in het natuurreservaat. In 2016 zou de Kwak zijn waargenomen.

3.2.8 Recreatie 3.2.8.1 algemeen De Maalbeekvallei is een bijzonder aantrekkelijke gebied om te wandelen. Zowel de kortere Maalbeekwandeling (3km) als de Kapellenwandeling (10km) lopen door de oostelijke Maalbeekvallei. Ook de Hoge Horik wandeling, Humbeekwandeling en Lintboswandeling linken met de Maalbeekvallei.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

afbeelding overzicht van wandelparcours rond de Maalbeekvallei

Momenteel is het ‘digitaal wandelplatform Brabantse kouters’ in opmaak in kader van een PDPO-project (uitgevoerd door Regionaal Landschap Groene Corridor vzw en Toerisme Vlaams-Brabant vzw), dat ook in Grimbergen een digitaal knooppuntennetwerk voorziet. Ruiterpaden bevinden zich ten noorden met uitvalsbasis op de ruiterschool ‘De Lenterik’ en aansluitend bij het Lintbos. Er is geen infrastructuur voor hengelen voorhanden. Meerdere toeristische fietsroutes doen eveneens de Maalbeekvallei aan: de ‘Vierdorpenroute’, de ‘Kanaalroute’ en de ‘Gordelroute’ volgen door Grimbergen alle drie de Maalbeekvallei. De ‘Fietslus groene gordel’ heeft een fietsknooppunt ter hoogte van de kruising van de Kloosterdam met de Wolvertemsesteenweg. Met de verstedelijking komt ook de vraag naar recreatie en wordt de recreatieve druk op het landschap een gegeven dat gecontroleerd gestuurd en gemonitord moet worden. Zo niet zal de draagkracht van het dorpsgezicht vlot overstegen worden en dit zonder twijfel ten koste van zijn erfgoedwaarde, natuurwaarde en visuele kwaliteiten.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

De horecavestigingen in de buurt van de Vorststraat, de Kloosterdam, de Tommenmolenstraat en de SintHubertusstraat genereren parkeerzoekend verkeer. De parkings in de buurt daarvan zijn tijdens het hoogseizoen snel overbezet wat leidt tot parkeerdruk en -overlast. Het parkeren in de grasbermen leidt tot beschadigingen die moeilijk te herstellen zijn. Een aan de situatie gepast parkeerbeleid met kennisgeving door de verschillende kanalen (gemeente, horeca-uitbaters, museumbeheerders, enzovoort) is noodzakelijk om hieraan te verhelpen. Als recreatieve aantrekkingspolen en –activiteiten vermelden we: • het openluchtzwembad • de camping • de open ruimte ten zuiden van de Veldkantkapel • het Lintbos (aangelegd op een deel van het voormalig vliegveld) • het gebied in gebruik door de Landelijke Rijvereniging en Ponyclub ‘Lenterik’ (op een deel van het voormalig vliegveld) • de open kouter ten noorden van het beschermd landschap • het Recreatief Vliegveld Grimbergen (RVG) • ruiterschool De Lenterik Er zijn geen scholen aanwezig binnen het projectgebied. De educatieve activiteiten van het MOT worden wel door scholen en groepen bezocht. In het educatieve – recreatieve aanbod kunnen ook de volkssterrenwacht ‘Mira’, het prinsenkasteel en de abdij van Grimbergen vermeld worden, allen gelegen op wandelafstand van het studiegebied.

3.2.8.2 link recreatie en cultuurhistorie Een deel van het sociaal-recreatief gebeuren is gelinkt aan de cultuurhistorie van het gebied. De activiteit van weleer die plaats vond in de graanwatermolens die door de waterkracht van de Maalbeek werden aangedreven, is door grote maatschappelijke wijzigingen en door de sterk gewijzigde verhoudingen tussen vraag en aanbod en tal van andere economische, sociale, en technische aspecten, op de achtergrond geraakt. Als oude techniek, als ambacht en als bouwkundig relict is dit erfgoed onlosmakelijk met de Maalbeekvallei verbonden. Erfgoed dat respectvol functioneert binnen een duidelijk kader is levend erfgoed. Voor delen van de Liermolen en van de Tommenmolen werden verschillende erfpachtovereenkomsten afgesloten. De Liermolen is nog maalvaardig en het bakhuis operationeel. Dit is ook zo voor de molen en de bakoven van de Tommenmolensite. Ze zijn allen onderdeel van een toeristisch educatief circuit en zowel gebouwen van de Liermolen als van de Tommenmolen worden gedeeltelijk uitgebaat als café/restaurant. De Oyenbrugmolen is het hart van een pilootproject met de naam ‘Oyenbrugmolen en omgeving’. Het doel is de cultuurhistorische samenhang en de synergie met de Maalbeek en haar natuurlijke omgeving te versterken, te herstellen en te verbeteren. De site van de Charleroyhoeve herbergt het vredegerecht dat gehuisvest is in het historische woongebouw (het boerenhuis). In de voormalige stallingen zijn de bibliotheek en de strijkwinkel gevestigd. De strijkwinkel is het resultaat van de samenwerking tussen het OCMW, de gemeente Grimbergen, het PWA Grimbergen, de vzw PWO Vilvoorde en de Strijkwinkel Vilvoorde. De Strijkwinkel is een sociale werkplaats, die langdurig werklozen en leefloontrekkers tewerkstelt onder begeleiding van coördinatoren. In de Charleroyhoeve kunnen een grote zaal en kleinere lokalen gehuurd worden, zowel door verenigingen als particulieren van de gemeente of daarbuiten. D’ Yveshoeve, een historische vierkantshoeve, herbergt de feestzalen ‘Salons De Romree’.

3.2.9 Mobiliteit Het projectgebied is gelegen tussen de grote steenwegen die Grimbergen doorkruisen. Tussen de Brusselsesteenweg in het westen, de Wolvertemsesteenweg en de Humbeeksesteenweg in het oosten strekt het

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

studiegebied zich uit over een afstand van ca. 2,70 kilometer. De Brusselsesteenweg en Wolvertemsesteenweg functioneren eerder op regionaal niveau, de Humbeeksesteenweg eerder op lokaal niveau. Op deze grote ontsluitingswegen, die het doorgaand verkeer verwerken, takken via de Rijkenhoekstraat, de Veldkantstraat en Poddegemstraat aan die ten zuiden van de Maalbeek lopen. De Steenpoeldreef, de Tommenmolenstraat en de Oyenbrugstraat zorgen voor de ontsluiting van het ten noorden van de vallei gelegen gebied. Samen met de dwars op de vallei gelegen Lierbaan verwijzen deze straatnamen naar de drie molens die binnen het beheersplan gelegen zijn. Vooral het verkeer ten noorden van de vallei wordt door verkeerskundige ingrepen beperkt. De verbinding tussen de Tommenmolenstraat en de Oyenbrugstraat is doorgeknipt en enkel voor zachte verkeersmodi toegelaten. De Oyenbrugstraat is een straat met eenrichtingsverkeer en is enkele bereikbaar vanaf de Diegemput. De Oyenbrugstraat en de Poddegemstraat werden recent heraangelegd met een mooi, eenvoudig profiel en in materialen die in overeenstemming zijn met de erfgoedwaarde en -kenmerken van het gebied. De Vorststraat, de Kloosterdam, de Tommenmolenstraat en de Sint-Hubertusstraat zijn dooRlopende straten waar enkel doorgang mogelijk is voor zwakke weg-gebruikers en plaatselijk verkeer toegang heeft. De horecavestigingen die zich in de buurt daarvan bevinden genereren parkeerzoekend verkeer.

3.2.10 Landbouw (Kaart 7) Binnen het projectgebied is er bijna uitsluitend grasland terug te vinden. Er is ten westen van de Liermolen een perceel met groenten en kruiden. Dit behoort toe aan de bio-boerderij/sociaal economie bedrijf “Den Diepen Boomgaard vzw”. De bedrijfszetel en de bijhorende biowinkel bevinden zich net buiten de perimeter, een 100tal meter verder. Het perceel van Den Diepen Boomgaard binnen het gebied is in feite een gescheurd historisch grasland. Om deze en om bedrijfstechnische redenen is er de vraag ruilgronden te vinden voor den Diepen Boomgaard. De gemeente Grimbergen kan hier overwegen om een grondenbank met de VLM, buiten het LIP om, af te sluiten. De gemeente Anderlecht kan hierbij als voorbeeld dienen: zij verwerven momenteel gronden om te verhuren aan landbouwers (stimuleren van stadslandbouw). In het meest oostelijke deel is er de bedrijfszetel van een groot traditioneel landbouwbedrijf. De huiskavel (hoofdzakelijk grasland) ligt binnen de perimeter maar er zijn geen maatregelen binnen het LIP voorzien op deze gronden. De landbouwgrond in het projectgebied behoort toe aan 11 verschillende landbouwbedrijven, zowel graasdierbedrijven als akkerbouw bedrijven. Twee opvallende bedrijven zijn hier Den Diepen Boomgaard vzw en Natuurpunt beheer vzw. Deze laatste beheert een deel van de gronden in het erkend Natuurreservaat Charleroyhoeve en omgeving. De graslanden gelegen in de het beschermd dorpsgezicht bevatten gronden verpacht door de gemeenten en OCMW. De gronden in het Natuur-reservaat aan de Charleroyhoeve behoren ook hier toe. Voor het beschermd dorpsgezicht is het wel van belang dat de graslanden grasland blijven of gescheurde graslanden terug omgezet worden. In dit LIP worden hier echter geen maatregelen genomen hiervoor.

3.3 JURIDISCHE EN BELEIDSMATIGE ASPECTEN 3.3.1 Oplijsting aspecten en hun relevantie voor het LIP

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Voor een aantal aspecten werd uit de tekstdocumenten de passage of afbeelding geselecteerd die de relevantie aantonen, dan wel ondersteunend kunnen zijn bij de opties die in het inrichtingsplan genomen worden. In de tabel wordt in dat geval verwezen naar de nummering waar de wat uitgebreidere tekst en kadering te lezen is. Juridische en beleidsmatige randvoorwaarden

Rele

Bespreking van de relevantie

vant RUIMTELIJKE ORDENING Bestemmingen, voorschriften en vergunningen Gewestplan (zie 3.3.2.)

Algemeen relevant

Herbevestigde gebieden van het gewestplan

Algemeen relevant, geeft de beleidsintentie van de Vlaamse overheid voor die deelgebieden weer

Bijzondere plannen van aanleg (BPA’s) en algemene plannen van aanleg (APA’s)

Niet relevant op niveau van de projectdoelstellingen en -maatregelen

Ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP’s)

Er is geen ruimtelijk uitvoeringsplan van toepassing

Stedenbouwkundige verordeningen

Relevant op niveau uitvoering werking

Stedenbouwkundige vergunning

Relevant op niveau uitvoering werken

Ruimtelijk structuurplan Vlaanderen

Algemeen relevant: geeft beleidsintenties Vlaams gewest weer

Ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-Dijle-Pajottenland (zie 3.3.3.)

Algemeen relevant: geeft beleidsintenties van het Vlaams gewest weer voor de gewenste ruimtelijke structuur

Provinciale ruimtelijke structuurplannen (zie 3.3.4.)

Algemeen relevant: geeft beleidsintenties provincie weer

Gemeentelijke ruimtelijke structuurplannen (zie 3.3.5

Algemeen relevant: geeft beleidsintenties lokale besturen weer

Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel (zie3.3.6.)

Algemeen relevant: geeft beleidsintenties Vlaams gewest weer

Strategisch project ‘De groene noordrand’ (zie 3.3.7.)

Algemeen relevant: geeft beleidsintenties Vlaams gewest weer

Ruimtelijke structuurplannen

Strategische plannen

BODEM Decreet betreffende de voorkoming en het beheer van afvalstoffen Voorwaarden m.b.t. bagger- en ruimingspecie en uitgraven bodem

Relevant op niveau uitvoering werken

Decreet betreffende de bodemsanering en de bodembescherming Voorwaarden en procedures m.b.t. grondverzet

Relevant op niveau uitvoering werken

Bodemattest

Relevant bij verwerving van gronden

Gebruiksbeperkingen en voorzorgsmaatregelen bij verontreinigde gronden

Relevant op niveau uitvoering werken

Beperkt aantal percelen aanwezig die laag of matig erosiegevoelig zijn

Stroomgebiedbeheerplan voor de Schelde 20162021, Bekkenspecifiek deel Dijle-Zennebekken

Relevant m.b.t. de maatregelen voor waterberging van het project

Overstromingsgebieden/ oeverzones (zie 3.3.8.)

Binnen het projectgebied zijn er overstromingsgevoelige gebieden of oeverzones aangeduid

Watertoets (zie bijlagen)

Een landinrichtingsplan landinrichting is watertoetsplichtig

Erosiebesluit Tegengaan bodemerosie/ erosiebestrijdingsplannen GROND- EN OPPERVLAKTEWATER Decreet integraal waterbeleid

Decreet houdende maatregelen inzake het grondwaterbeheer Bescherming waterwingebieden

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Niet relevant voor projectdoelstellingen

Juridische en beleidsmatige randvoorwaarden

Rele

Bespreking van de relevantie

vant Grondwaterwinning

Niet relevant voor projectdoelstellingen

Decreet houdende de bescherming van water tegen de verontreiniging van nitraten uit agrarische bronnen (Mestdecreet) Bemestingsnormen

Relevant bij verwerven of ruilen van gronden

NATUUR Decreet betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu (Natuurdecreet) VEN-gebied

Het projectgebied ligt niet in VEN-gebied.

Speciale beschermingszones

Er zijn geen speciale beschermingszones

Natuurrichtplan

Geen natuurrichtplan opgemaakt in het projectgebied

Er ligt een erkend reservaat in het projectgebied, met nr. E382. Een deel van de Charleroyhoeve en de twee grote vijvers aan de Tommenmolen vallen in de afbakening

Het projectgebied ligt in het werkingsgebied van het regionaal Groene Corridor

Zie ‘ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-DijlePajottenland’

Het project omvat percelen waarvoor een gedeeltelijke ontbossing wordt voorgesteld

Kappingen

Het project omvat het kappen van bomen

Bosbeheerplan

Er is een bosbeheerplan goedgekeurd in het projectgebied (Poddegembos)

Bosgroep groene corridor, op dit moment bezig met een populieren actie (rooien kaprijpe populieren en –bossen)

Er is geen bosreservaat in het projectgebied

Het project omvat geen bebossing van landbouwgronden

Zie ‘ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-DijlePajottenland’

Vlaamse of erkende reservaten

Regionale landschappen Beleidsplannen en/of projecten m.b.t. natuur BOS Bosdecreet Ontbossingen

Bosgroepen Bosreservaten Veldwetboek Bebossing van landbouwgronden Beleidsplannen en/of projecten m.b.t. Bos LANDSCHAP EN CULTUURHISTORIE

Decreet tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten Beschermde monumenten

Aanwezig in het projectgebied.

Beschermde stads- en dorpsgezichten (zie 3.3.9.4)

Aanwezig in het projectgebied

Beschermde landschappen, beheersplannen (zie 3.3.9.5, 3.3.9.6)

Aanwezig in het projectgebied, voor en deel van het projectgebied is een beheersplan goedgekeurd

Ankerplaatsen (definitief aangeduid) erfgoedlandschappen (zie 3.3.10)

Een deel van het projectgebied is definitief aangeduid als ankerplaats (landschapsatlas)

Decreet betreffende de landschapszorg

ARCHEOLOGIE Decreet houdende bescherming van het archeologisch patrimonium Meldingsplicht Stedenbouwkundige erfgoedconsulent

vergunning

–

advies

Relevant voor bv. bebossing percelen Relevant op niveau uitvoering werken

LANDBOUW Europees landbouwbeleid Het huidig landbouwbeleid

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Relevant bij verwerven of ruilen van gronden

Juridische en beleidsmatige randvoorwaarden

Rele

Bespreking van de relevantie

vant Beleidsplannen en/of projecten m.b.t. landbouw

Zie ‘ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-DijlePajottenland’

RECREATIE Beleidsplannen en/of projecten m.b.t. recreatie en toerisme (zie 3.3.10.1)

MOBILITEIT Provinciaal fietsroutenetwerk Toeristische fietsroutes

Het tracé doorheen de vallei van de Maalbeek en Oyenbrugstraat/ Poddegemstraat is opgenomen als functionele fietsroute

Meerdere toeristische fietsroutes doen eveneens de Maalbeekvallei aan

Tabel. Oplijsting juridische en beleidsmatige aspecten en hun relevantie.

3.3.2 Gewestplan (Kaart 8) In het deel van het beschermd dorpsgezicht is het bijna uitsluitend Parkgebied. Ten zuiden van het Lintbos en de Luchthaven gaat het om gebied voor dagrecreatie en een beetje landbouw gebied en gebied voor gemeenschapsvoorzieningen. Tussen de Humbeeksesteenweg en het Zeekanaal Brussel-Schelde gaat het om landbouwgebied met ten zuiden van de Maalbeekaan een rand landelijk woongebied.

3.3.3 Ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-DijlePajottenland In uitvoering van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen stelde de Vlaamse overheid in 2008 een ruimtelijke visie op landbouw, natuur en bos op voor de regio Zenne-Dijle-Pajottenland6. De volgende beleidsdoelstellingen voor de open ruimte verfijnen de algemenen doestellingen en ontwikkelingsperspectieven uit het RSV • • • • • •

Vrijwaren van samenhangende landbouwgebieden voor de beroepslandbouw Behoud en versterking van de bestaande natuurcomplexen binnen een netwerk Behoud en versterking van bestaande bosen parkstructuur Behoud en versterken van valleistructuren voor natuurlijke waterberging Behoud van gave cultuurlandschappen en structurerende landschapselementen Toeristisch-recreatieve ontsluiting van de open ruimte

Op 24 april 2009 nam de Vlaamse Regering kennis van deze visie en keurde ze de beleidsmatige herbevestiging van de bestaande gewestplannen voor ca. 44.900 ha agrarisch gebied én een operationeel uitvoeringsprogramma goed. Op de afbeelding hierna is ingezoomd op het projectgebied waarbij de algemene beleidsdoelstellingen gekoppeld worden aan de gewenste ruimtelijke structuur7. Het landinrichtingsplan wordt als instrument ingezet om de doelstellingen te realiseren. Doelstelling ‘behoud en versterken valleistructuren’ is van toepassing op de Maalbeekvallei (zie afbeelding 5: code 71.14)

Http://www2.vlaanderen.be/ruimtelijk/planningsprocessen/plpr_bg/agnas/docs/zdp/zdp_grs_20080923.pdf Idem, pp. 49-53.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

•

Een aantal beekvalleien vormen een groen lint in het landschap, gevormd door een aaneenschakeling van kleinere natuur- en bosgebieden, kasteelparken en kleine landschapselementen die verweven voorkomen met de landbouwfunctie in de vallei.   De hoofdfunctie van deze gebieden is landbouw, natuur, bos en/of waterberging. (Delen van) deze gebieden kunnen gedifferentieerd worden als natuurverwevingsgebied. Via stimulerende maatregelen zal de land- en bosbouwfunctie afgestemd kunnen worden op de natuurlijke en landschappelijke waarden van de vallei en de waterbeheerfunctie. Behoud en versterking van het graslandgebruik is hierbij een belangrijk uitgangspunt. De ecologische opwaardering van populierenbossen is wenselijk.   In de overstromingsgevoelige gebieden worden de aanwezige functies afgestemd op de waterbeheerfunctie. Er wordt ruimte voorzien voor het verbeteren van de structuurkenmerken van de waterlopen (bv. hermeanderen, herwaarderen winterbed, structuurvariatie in oevers en bedding...), de waterkwaliteit (bv. bufferen tegen vervuiling...) en de verbindingsfunctie (bv. opheffen barrières...). Vanuit het ruimtelijk beleid worden deze gebieden minstens gevrijwaard van verdere bebouwing, zodanig dat de waterbergingsfunctie van de valleigebieden bewaard blijft en waar nodig hersteld kan worden.   De natuurlijke gradiënten tussen waterloop, vallei en valleiflank worden zoveel mogelijk als ruimtelijke entiteit opgenomen. De samenhang tussen waterloop, vallei en hogere overgangen enerzijds en tussen de deelgebieden anderzijds wordt versterkt of hersteld. De overgang tussen vallei en valleirand wordt bouwvrij gehouden.

De doelstelling om ‘bosen parkstructuren te behouden en te versterken’ is van toepassing op het Lintbos ((zie afbeelding 14: code 72.14) • Zowel de relatief grote, bijzonder waardevolle bossen - al dan niet gekoppeld aan kasteelparken - als de vele kleine bosjes zijn bepalend voor de natuurlijke structuur en moeten in samenhang met hun cultuurhistorische en landschappelijke context en de omgevende waardevolle landschappen behouden blijven. • De ecologisch meest waardevolle bosen parkgebieden zijn reeds opgenomen in het Vlaams Ecologisch Netwerk of komen daarvoor in aanmerking. Voor deze complexen wordt gestreefd naar het herstel van de natuurlijke hydrologie, de ontwikkeling van waardevolle gradiënten, een meer natuurlijke bosstructuur met graduele overgangen tussen verschillende typen vegetatie (bos, heide, soortenrijke graslanden, moeras, ...) en een buffering van de kwetsbare vegetaties. • De overige bosen parkgebieden worden in principe opgenomen onder de natuurverwevingsgebieden. Binnen deze bosen parkgebieden kunnen meerdere functies nevengeschikt (natuur, bos, landbouw, recreatie...) zijn. Gebiedsgericht kan verder bepaald worden hoe deze functies zich tot elkaar verhouden. De ecologisch waardevolle zones in deze gebieden worden gebufferd tegen negatieve invloeden. Het recreatief medegebruik wordt gedifferentieerd of gezoneerd i.f.v. de ecologische kwetsbaarheid van deze zones. • Bosuitbreidingsdoelstellingen worden gerealiseerd door de bestaande of historische complexen en patronen te versterken of te herstellen en/of het realiseren van bosverbindingen via kleine landschapselementen of kleinere bosjes. Daarbij wordt rekening gehouden met landschappelijke en cultuurhistorische context en de ruimtelijk-functionele samenhang van de aangrenzende landbouwgebieden. Voor deze deelruimte wordt een (planologische) bosuitbreiding van ca. 155 ha vooropgesteld. De doelstelling voor het ‘behoud van cultuurlandschappen’ is van toepassing op de Maalbeek, die op het plan als lijn en met nummering in de lijst van de gebieden is opgenomen (zie afbeelding 5: 76.6) We rekenen ze bijgevolg wel degelijk tot de zone waar de specifieke doelstelling ‘vrijwaren en versterken van waardevolle landschappen en erfgoedwaarden’ van toepassing is.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Detail uit de structuurschets ‘gewenste ruimtelijke structuur Noordwest Vlaams-Brabant, gebied oost’ (bron: Ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos, regio Zenne-Dijle-Pajottenland, 2008, kaart 9)

3.3.4 Provinciaal Structuurplan Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaams-Brabant (2004), met zijn addendum (2012), werd gepubliceerd in het Belgisch staatsblad op 21 november 2012. Tekst en kaartenboek zijn online consulteerbaar en bevestigen wat vermoed mag worden. De graad van detaillering is omgekeerd evenredig met de schaal van de plannen: grote schaal, weinig detail. De provincie bereidt bovendien een grondige herziening van het ruimtelijk structuurplan voor om tegemoet te komen aan ‘een aantal nieuwe maatschappelijke uitdagingen en denkrichtingen die een aangepaste oplossing vragen en onvoldoende in het ruimtelijk structuurplan zijn uitgewerkt’8, We moeten dit structuurplan dan ook enkel als basis, maar vooral als verder te detailleren document beschouwen. Voor Grimbergen onthouden we dat de gemeente voornamelijk vernoemd wordt als het gaat over toerisme en recreatie. Grimbergen heeft betekenis binnen de toeristisch recreatieve structuur van Vlaams-Brabant door de aanwezigheid van de abdij van Grimbergen, het Museum voor Oude Technieken (MOT) het cultureel centrum te Strombeek en her recreatief vliegveld9 , Als onderdeel van de Groene Gordel wordt het Lintbos vernoemd. Binnen de selectie van toeristisch-recreatieve netwerken op provinciaal niveau worden voor dit netwerk rond Brussel, Grimbergen, Halle en Tervuren als knooppunten aangeduid 10. Onder het hoofdstuk ‘Natuurlijke structuur’, lezen we dat de provincie ‘het netwerk van de rivieren beekvalleien, als drager van de natuurlijke structuur wenst te versterken en de verbindende rol ervan wenst te ondersteunen11’. Hier wordt de Maalbeekvallei vernoemd. Ze sluit aan op de benedenloop van de Zenne en draagt bij tot de versterking van de ecologische structuur. ‘Omdat de Maalbeekvallei op verschillende plaatsen wordt onderbroken of door bebouwd gebied loopt, wordt ze als infrastructuur van bovenlokaal belang aanzien.

8http://www.vlaamsbrabant.be/wonen-milieu/wonen-en-ruimtelijke-ordening/structuurplan-uitvoeringsplannen/ruimtelijk-structuurplan-

vlaams-brabant/index.jsp#paragraph0 9 http://www.vlaamsbrabant.be/binaries/publicatie-structuurplan-integraal_tcm5-64070.pdf, pp. 93-95. 10 Idem, pp. 290-291. 11 Idem, pp. 182-195

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

In aansluiting op het verstedelijkt gebied krijgt ze evenwel een belangrijke functie als natuurverbinding toebedeeld, al blijft het noodzakelijk dat de belangrijkste barrières worden opgeheven.12 In het verhaal van de natuurverbindingsgebieden zijn twee aandachtspunten te weerhouden. Op onderstaande afbeelding zijn de zones 7d en in mindere mate 7e gerelateerd aan het projectgebied. Het zijn zogenaamde ‘bosgebonden natuurlijke gebieden’ die zorgen voor gebondenheid van het versnipperd gebied van open ruimten van verschillende grootte. Zone 7e betreft het gebied tussen het Lintbos en het domein van Borgt. Zone 7c betreft het gebied met de Maalbeek, Foeksenbos, kasteel Wolvendaal en Ossel en de Nationale Plantentuin van Meise13

Afbeelding. Detail uit de kaart ‘Open ruimte’ (bron kaartenbundel-structuurplan-vlaamsbrabant_tcm5-67014, kaart 32)

12 13

Idem, p. 188. Idem, p. 189-199.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.3.5 Gemeentelijk structuurplan Het gemeentelijk structuurplan van Grimbergen ging op 18 maart 2011 in voege.

Afbeelding Gewenste Ruimtelijke structuur

De gewenste natuurlijke structuur geeft aan dat de Maalbeekvallei en de Tangebeekvallei ruimtelijk structurerend zijn voor de natuurlijke structuur op bovenlokaal en lokaal niveau. Het behoud en versterken en voorbehouden van de valleien voor natuur staat voorop. De valleien zijn aangeduid als ruimtelijk kwetsbaar gebied. De natuurfunctie is bovengeschikt aan de landbouw en recreatie. De valleien dienen gereserveerd te worden voor hun waterbergende en watervoerende functie. In de van nature overstroombare gebieden en risicogebieden worden landbouw, natuur- en bosbeheer zoveel mogelijk afgestemd op de waterbeheerfunctie. In de Maalbeekvallei is er heel wat historische bebouwing aanwezig met een hoge erfgoedwaarde maar er zijn evenzeer eenvoudige constructies aanwezig, zoals de typische éénlaagse woningen onder zadeldak. Ze verbeelden als het ware de oorspronkelijke bewoning in de Maalbeekvallei.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Gewenste Openruimtestructuur

De blauwgroene ruggengraat van de Maalbeekvallei en de Tangebeekvallei wordt versterkt door de aanwezigheid van samenhangende complexen van ecologische waardevolle (historische) bossen. Kleinere bosen parkcomplexen op het grondgebied van de gemeente worden aangeduid als ecologische stapstenen. Het betreft het Prinsenbos, Domein Ter Tommen en Poddegembos binnen de ankerplaats. Voor deze complexen zijn bosbeheersplannen opgemaakt. De gewenste landschappelijke structuur bestaat uit het vrijwaren van waardevolle openruimteverbindingen en zichtrelaties en het vrijwaren en versterken van waardevolle landschappen en erfgoedwaarden: de Maalbeek is ruimtelijk structurerend op bovenlokaal en lokaal niveau. De Maalbeek met zijn hoeves, molens, poelen, bomenrijen, e.d. wordt als belangrijke erfgoedbaken binnen het landschap gevrijwaard.

De gewenste agrarische structuur voorziet in het reserveren van voldoende aaneengesloten open ruimte. De bestaande trage wegen moeten het eigen karakter behouden en moeten kunnen ingeschakeld worden in het verkeerschema van de trage weggebruikers. Aan functiewijzigingen worden randvoorwaarden gekoppeld, o.a. het mee beheren van de landschappelijke kwaliteiten van het openruimtegeheel. Ook het landschappelijk inkleden van eventueel visueel storende installaties is afhankelijk van het openruimtegeheel waarbinnen het gedesaffecteerde bedrijf zich bevindt. In de valleien is het merendeel van de gronden in gebruik als weiland. Bestendigen van het gebruik van de gronden als weiland is wenselijk, verdere omvorming van akkers naar weilanden in de valleigebieden is aangewezen. Rechttrekken van de waterlopen en inname van de trage wegen ten behoeve van efficiëntere bedrijfsvoering is niet mogelijk. Beekbegeleidende beplanting wordt gerespecteerd en waar mogelijk versterkt. De gewenste nederzettingsstructuur geeft aan dat de gemeente voor de beschermde dorpsgezichten beeldkwaliteitplannen wil opmaken om op een eenduidige manier met stedenbouwkundige vergunningsaanvragen te kunnen omgaan.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.3.6 Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel Op 16 december 2011 heeft de Vlaamse Regering het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) voor het Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel (VSGB) en de aansluitende open ruimte gebieden definitief vastgesteld. Met Vilvoorde in het oosten en Wemmel in zuiden als afgebakend stedelijk gebied (fuchsia inkleuring op afbeelding 16) bevindt Grimbergen zich in directe invloedssfeer hiervan.

situering van de drie deelruimten overlegproces vlaams stedelijk gebied brussel - kaart 10

afbakening van het vlaams stedelijk gebied rond brussel gemeenten van het vlaams stedelijk gebied rond brussel woongebieden drie deelruimten

Afbeelding. Plan met aanduiding van de 3 deelruimten van het VGSG, met toegevoegde aanduiding Grimbergen Maalbeekvallei d.m.v. groene stip

3.3.7 Strategisch project ‘Groene noordrand’ Dit strategisch project14 beoogt de uitbouw van een duurzaam, leefbaar, beleefbaar en veerkrachtig open ruimte gebied in de Noordrand, met een groen-blauw-oranje (recreatief) netwerk dat zich uitstrekt over het stroomgebied van de Maalbeek. Een geïntegreerde gebiedsgerichte aanpak van landschapsherstel, natuurinrichting, ontsluiting voor zachte recreatie en verweving met duurzame landbouw, kan een positief antwoord bieden op actuele en toekomstige dynamieken in en grenzend aan het gebied. Tegenover harde ontwikkelingen zoals de herinrichting van de R0, het nieuwe Eurostadion en andere ontwikkelingen op Parking C aan de Heizel, sneltramlijnen van het Brabantnet, de voortschrijdende verstedelijking etc. worden kwalitatieve zachte groen-blauw-oranje ontwikkelingen op verschillende schaalniveaus geponeerd. De Maalbeek fungeert als de centrale as voor het blauwe netwerk. De Maalbeek en zijbeken krijgen meer ruimte en hun natuurlijkheid terug. Barrières worden opgeheven. Het groene netwerk behoudt en versterkt de biodiversiteit in de Maalbeekvallei. De bossen, maar ook de restnatuur ingesloten door stedelijke ontwikkelingen en de historische kouters met akkerlanden zijn zeer waardevol. Het oranje recreatieve netwerk voorziet in bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebied. Met de Maalbeekvallei als ruggengraat worden vijf grote

De tekst onder deze hoofding werd overgenomen uit het document: Zevende oproep 2015, subsidie strategische projecten in uitvoering van het RSV.(ter beschikking gesteld door VLM in het kader van het LIP Maalbeekvallei)

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

groene polen, met name het Laarbeekbos, de Heizelsite, de Plantentuin, het domein 3 Fonteinen en het Lintbos met elkaar verbonden via zachte netwerken.

Afbeelding. Weergave van de 5 ruimtelijk structurerende concepten (open/gesloten ruimte, hard/zacht,

landschappelijke landmarks, recreatieve dooradering en bereikbaarheid, open ruimtenetwerk) en de synthesekaart: de Maalbeekvallei en kouters als toegankelijk metropoltaan landschap in de noordrand met hoogwaardige attractiepolen en de Maalbeekvallei als ruggengraat (bron: Zevende oproep 2015, subsidie strategische projecten in uitvoering van het RSV)

In het kader van dit project willen de partners voornamelijk focussen op volgende doelstellingen: • Doelstelling 1: creëren van een groen netwerk: natuur verbinden en landschapskwaliteit in het gebied verhogen op micro- en mesoschaal. • Doelstelling 2: creëren van een blauw netwerk: kleinschalige waterbuffering en waterbeheer in het algemeen afstemmen en optimaliseren op micro- en mesoschaal. • Doelstelling 3: creëren van een oranje netwerk: kwalitatieve recreatieve en functionele verbindingen uitbouwen, vb. langs natuurlijke dragers. • Doelstelling 4: duurzame verweving van landbouw met andere landschappelijke functies op de landschapsbepalende open kouters in het projectgebied. • Doelstelling 5: Grote infrastructuurprojecten (oa. Brabantnet, R0, …) als kans aangrijpen tot ontsnippering (natuur, recreatief, …) en tot landschappelijk integreren en verbinden. • Doelstelling 6: Via een verhoogd ruimtelijk rendement naar een verminderd ruimtebeslag: pilootprojecten in realisatie van Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Voor de uitwerking van dit strategisch project werd het Regionaal Landschap Groene Corridor aangesteld. Uit voorgaande lectuur mag blijken dat de doelstellingen van het beheersplan, de doelstellingen van het Strategisch Plan en de doelstellingen van het Landinrichtingsplan elkaar voor grote delen overlappen, en waar dat niet het geval zou zijn, elkaar aanvullen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.3.8 Waterbeleid De Maalbeek is een waterloop van 2de categorie in beheer bij de provincie Vlaams-Brabant en is gekend onder de volgende nummering:

o Provinciaal nummer B1044 o VHAG 6673 ( o VHA-nummer 704/39002 In het centrum van Grimbergen zit er een stukje van de Bruinborrebeek in het projectgebied en vlak bij de monding in het Zeekanaal Brussel-Schelde een stukje van de Kelkebeek. Beide zijn in beheer bij de gemeente. Grimbergen heeft te kampen met overstromingsproblemen. De provincie investeert op gebied van overstromingsbeheersing daarom vooral ten westen van Grimbergen, buiten het projectgebied : de gecontroleerd overstromingsgebieden op de Maalbeek te Grimbergen zijn: Bestaand: GOG Nekkerbos en Beverbos (beheerder Provincie Vlaams-Brabant) In ontwerp, studie of uitvoeringsfase: Nekkerweide (beheerder Provincie Vlaams-Brabant) De oostelijke Maalbeekvallei bevindt zich stroomafwaarts van de kern van Grimbergen en is in die zin minder prioritair voor overstromingsbeheersing, hoewel lokaal de waterloop jaarlijks buiten zijn oevers treedt. gekende lokale overstromingszones zijn aan de kruising van de Maalbeek en Tommenmolenstraat (frequentie ongekend) en aan de kruising van de Maalbeek met het Hoevepad (jaarlijks bij hevige regenval). Kaart 26 toont de overstromingsgevoeligheid van de Maalbeekvallei tussen Grimbergen en het Zeekanaal Brussel-Schelde. Een bekkenspecifiek beheerplan deel Dijle-Zennebekken, onderdeel van het stroomgebiedbeheerplan Schelde 2016-2021, werd opgemaakt en is online te raadplegen15. Stroomgebiedbeheerplannen geven uitvoering aan het decreet Integraal waterbeleid alsook de waterbeleidsnota van de Vlaamse Regering. Het stroomgebied is benaming op Europees niveau. Het stroomgebied van de Schelde wordt door Vlaanderen onderverdeeld in 11 bekkens, waaronder het Dijle-Zennebekken, waartoe de Maalbeek behoort. Elke zes jaar stelt Vlaanderen stroomgebiedbeheerplannen op voor de Schelde en de Maas. Daarin worden de maatregelen vastgelegd die Vlaanderen zal nemen voor de waterkwaliteit te verbeteren en overstromingen te verminderen. Op 18 december 2015 keurde de Vlaamse regering de stroomgebiedbeheerplannen voor de periode 2016/2021 goed.

https://www.vlaanderen.be/nl/publicaties/detail/brchure-bekkenspecifiek-deel-dijle-zennebekken

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding. Dijle-Zennebekken

De Maalbeekvallei valt niet binnen een speerpunt- of aandachtsgebied van het stroomgebiedbeheerplan. De tekst vermeldt (p. 164): ‘Zenne-Maalbeek-Aabeek: de ontoereikende waterkwaliteit en de zwaar verontreinigde waterbodem van de Zenne vormen hier de voornaamste knelpunten. Ook hier is overleg en samenwerking met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest cruciaal. Langs de Maalbeek en Tangebeek wordt ook gezocht naar oplossingen voor wateroverlast en erosie.’ Wat betreft de overstromingsproblematiek is De Maalbeek binnen het Dijle-Zennebekken gecatalogeerd als een waterloop met potentieel overstromingsrisico en vermeld het stroomgebiedbeheerplan het volgende :De overstromingsproblematiek ter hoogte van de Maalbeek en Tangebeek is reeds grondig onderzocht geweest en oplossingen ter bestrijding van wateroverlast op diverse overstromingsgevoelige locaties in Grimbergen en Vilvoorde worden uitgewerkt. Bij de inrichting van bijkomende overstromingsgebieden dienen steeds zoveel mogelijk ecologische herstelmaatregelen opgenomen worden die het ecologisch potentieel van de waterlopen kunnen verhogen. Verschillende erosieknelpunten rond de Maalbeek en Tangebeek dienen aangepakt te worden om water- en modderoverlast tot een minimum te herleiden.’

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : overstroombaar gebied in Dijle - Zennebekken

Op 12 mei 2017 keurde de Algemene Bekkevergadering het Wateruitvoeringsprogramma (WUP) 2016 voor het Dijle-Zennebekken goed. Het opstarten van een ‘Integraal Waterproject Maalbeek’ ikv het Strategisch Project Groene Noordrand werd hierbij als toegevoegde actie door het Bekkensecretariaat voorgesteld. Dit werd door de Algemene Vergadering goedgekeurd en opgenomen in het WUP 2017.In zo een project brengt het bekkensecretariaat verschillende partners samen om het stroomgebied op een integrale manier te benaderen. Zo wordt het mogelijk om de acties uit het stroomgebiedbeheerplan verder te concretiseren, win-win situaties te ontdekken en tot een snellere uitvoering op terrein te komen. Dit kan op zijn beurt ook aanleiding geven tot nieuwe Lip’s voor het bekken van de Maalbeekvallei. Voor het herstel van vrije vismigratie in Vlaanderen werd een prioriteitenkaart opgesteld. Daarop staan de belangrijkste waterlopen voor het visbestand aangeduid die dus als eerste knelpuntvrij moeten worden gemaakt. Op de prioriteitenkaart staan ‘waterlopen van prioriteit 1’ , ‘waterlopen van prioriteit 2’, en ‘aandachtswaterlopen’ aangeduid. De ‘prioritaire waterlopen’ zijn van bron tot monding geïnventariseerd op vismigratieknelpunten en moeten op korte termijn (pr 1: 100% tegen 2021 en pr 2 : 100% tegen 2027) worden aangepakt. De ‘aandachtswaterlopen’ vergroten het potentiële leefgebied van de doelsoorten. Een timing voor het wegwerken van vismigratieknelpunten op deze waterlopen is er nog niet.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Prioriteitenkaart vismigratie (https://www.vmm.be/water/beheerwaterlopen/vismigratie/PrioriteitenkaartvismigratieVlaanderen.jpg/view)

De Maalbeek is niet opgenomen in de lijst van de prioriteiten en is een’ aandachtswaterloop’. Er zijn dus geen knelpunten of oplossingen aangeduid. De Maalbeek is nog niet geïnventariseerd voor vismigratieknelpunten. Aangezien de Maalbeek een aandachtswaterloop is, is het nuttig om een inventarisatie van alle vismigratieknelpunten van bron tot monding in Zeekanaal Brussel-Schelde uit te voeren. Dit is een randvoorwaarde alvorens aan dure maatregelen rond opheffen vismigratie-barrières te kunnen beginnen. Vispassages kunnen om die en andere redenen nog niet in de LIP worden opgenomen. Het landinrichtingsproject Vlaamse rand en de specifieke nieuwe inrichtingsprojecten in voorbereiding voor de Groene Noordrand, kunnen samen met het Integraal Waterproject Maalbeek een kans bieden om samen met andere partners, in de eerste plaats de waterbeheerder (provincie) ook hier een inventarisatie van de vismigratieknelpunten te ondernemen en concrete oplossingen voor te stellen. In het projectgebied zijn de drie Molens (Oyenbrugmolen, Liermolen en Tommenmolen) wel al duidelijk gekend als drie migratieknelpunten voor (toekomstige) vis. Verder onderzoek is ook nodig om te kijken hoe de aansluiting op het Zeekanaal BrusselSchelde verloopt vanuit de Maalbeek. Een groot aandachtspunt voor een studie vormt ook de afstemming op de verschillenden molens en de molenrechten. Voor sommige punten (vb Tommenmolen) is het nodig een technische en financiële haalbaarheid wat verder uit te werken gezien de moeilijke omstandigheden. Ook in het Europees project Bellini (zie verder) werden vismigratiemaatregelen opgenomen en zou een studie een meerwaarde bieden. Samen met andere Vlaamse, Brusselse en Waalse partners werd een Europees project’BELLINI’ ingediend, waar de Maalbeek in voorkomt. Dit werd goedgekeurd in begin 2017. Het betreft actie C10 ‘land and water development in the valley of the Maalbeek’. De maatregelen waarvoor Europese steun wordt gevraagd kaderen in de bestrijding van wateroverlast enerzijds, en worden gekoppeld aan het verbeteren van het ecologisch netwerk. Concreet gaat het over • het verlagen van de oeverzones • het ruimen van vijvers • het aanleggen van nieuwe grachten. Gezien de vismigratie-problematiek is het weinig realistisch al vispassages aan te leggen binnen de loop-periode van het Bellini project. Wel is er tal van voorbereidend werk te verrichten om dit mogelijk te maken. Als gevolg van het decreet Integraal Waterbeleid dient voor dit landinrichtingsplan een watertoets opgemaakt te worden. Deze is terug te vinden in BIJLAGE 2 met als bijhorende kaart, kaart 26.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.3.9 Natuur en bosbeleid Van belang voor dit plan is het versterken van de verbinding en netwerking tussen de natuurlijke entiteiten, ook zij die buiten de afbakening van huidig landinrichtingsplan liggen. Voor de buiten de afbakening gelegen natuurlijke entiteiten is het belangrijk dat de voorwaarden voor het toekomstig realiseren van de verbinding aanwezig zijn.

3.3.9.1 Natuurverbindingsgebieden Het is van belang even verder in te gaan op het afbakeningsproces van natuurverbindingsgebieden en ecologische infrastructuur van bovenlokaal belang waarvoor de provincie bevoegd is. In deze gebieden worden stimulerende maatregelen genomen om de ecologische verbindingsfunctie te verbeteren en kleine landschapselementen en kleine natuurelementen in stand te houden of te ontwikkelen, zoals houtkanten, bermen, beken, rivieren of kleinere tussenliggende natuurgebieden. Daardoor is de uitwisseling van planten en dieren mogelijk en blijft hun behoud beter gegarandeerd. Er werden nog geen natuurverbindingsgebieden afgebakend en een concrete invulling via natuurrichtplannen door de provincie is ook nog niet gebeurd. Men wacht o.a. de afbakening van de natuurlijke structuur door het Vlaams gewest af. Wel is de voorbereiding hiervoor bezig.

3.3.9.2 Natuurreservaten Het natuurreservaat gelegen binnen de afbakening van het LIP omvat de twee grote vijvers aan de Tommenmolen en een deel van de Charleroyhoeve. De eerste aanvraag voor de vijvers dateert uit 2006. Deze aanvraag werd uitgebreid met een deel van de Charleroyhoeve in 2009. Beide dossiers werden goedgekeurd in 2011. De doelstellingen voor het natuurreservaat zijn: • Op ecosysteemniveau: herstel van het vallei-ecosysteem met een verbetering van de waterkwaliteit en spontane meandering van de beken

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

• •

Op landschapsniveau: creëren van een mozaïeklandschap van alluviale bossen, moerasspirea-ruigte, dotterbloemgrasland, soortenrijke graslanden en vijvers met kleien landschapselementen zoals knotwilgen en poelen. Op maatschappelijk en educatief vlak: informatie verstrekken, actieve deelname aan beheerswerken aanbieden en sensibilisering i.v.m. sluikstorten.

Afbeelding. Kaart uit aanvraagdossier uitbreiding. In het paars aanvraag 2006, in het groen aanvraag uitbreiding 2009 (bron: aanvraagdossier Natuurpunt, detail bijlage 6.2)

3.3.9.3 Beheer populieren (-bossen)

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

De dienst leefmilieu werkt momenteel aan een gezamenlijk project met de Bosgroep Groene Corridor omtrent het beheer van populierenbossen. Op het grondgebied van de gemeente treffen we veel populieren aan die kaprijp zijn. Deze bossen hebben dikwijls weinig structuur en zijn ecologisch minder waardevol. Na het rooien kan de herbebossing kan zorgen voor een aanrijking van de biodiversiteit.

Afbeelding. Voorbeeldfiche Bosgroep: te rooien perceel aan de Tommenmolenstraat (bron: Bosgroep)

3.3.10 Landschap en erfgoed 3.3.10.1 Beschermd dorpsgezicht (KAART 5) Het beschermde dorpsgezicht bevindt zich zowel ten oosten als ten westen van de kern van Grimbergen. Het oostelijk deel valt in het projectgebied. Het westelijk deel is noch in het beheersplan, noch in het landinrichtingsplan opgenomen.

Afbeelding. Plan horend bij het beschermingsbesluit dd. 09/07/1980

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.3.10.2 Landschapsatlas: ankerplaats (KAART 5) De eerste afbakening van de ankerplaats ter hoogte van de Maalbeekvallei werd reeds opgetekend in de landschapsatlas in 200116. Ze werd op 27/01/2015 definitief aangeduid17. De ankerplaats, voluit genaamd: Maalbeekvallei en het gevarieerde cultuurlandschap ten oosten van Grimbergen, te Grimbergen en Vilvoorde, Vlaams- Brabant, heeft een oppervlakte van 698,36 ha. De begrenzing van de vastgestelde ankerplaats is aangegeven op de afbeelding hieronder. De nota bij het besluit van de ankerplaats, beschrijft de fysisch-geografische en de cultuurhistorische evolutie en definieert zes ruimtelijk duidelijk herkenbare deelgebieden aan de hand van de aanwezige landschapskenmerken. Eén van deze deelgebieden is de Maalbeekvallei

Afbeelding. Landschapskenmerken, Kaart 2 uit het dossier Onroerend erfgoed Ankerplaats, afbakening ankerplaats (bewerkt i.f.v leesbaarheid legende)

3.3.10.3 Beheersplan Onroerend Erfgoed (KAART 10)

De landschapsatlas is het voorbereidende document voor de gebiedsgerichte acties met betrekking tot het landschap. De atlas is raadpleegbaar op het geoloket van het AGIV (http://geo-vlaanderen.agiv.be/geovlaanderen/landschapsatlas/) 17 Teksten en plannen overgenomen uit het besluit dat volledig te consulteren is via https://besluiten.onroerenderfgoed.be/besluiten/5665

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Op 25 april 2016 werd het beheersplan voor het dorpsgezicht in de Oostelijke Maalbeekvallei goedgekeurd en is consulteerbaar op https://plannen.onroerenderfgoed.be/plannen/212 De perimeter van het beheersplan voor het beschermd dorpsgezicht in de oostelijke Maalbeekvallei bestaat uit het beschermd dorpsgezicht met toevoeging van enkele zones. Enkel voor de zone van het dorpsgezicht kunnen subsidies verkregen worden vanuit Onroerend Erfgoed. Het beheersplan geeft hierbij maatregelen die het behoud en het versterken van de kwaliteiten van het landschap tot doel hebben. Ze ondersteunen de ontwikkeling van het landschap als erfgoed en als gebruiksruimte, maar ook als waterbergende zone en als zone voor ontwikkeling van fauna en flora. In het beheersplan werd ook vastgelegd welke maatregelen premiegerechtigd zijn. Er is dus nog een onderscheid tussen de maatregelen die het beheersplan nodig acht vanuit een groter perspectief maar niet noodzakelijk op subsidies kunnen rekenen en de acties die kunnen rekenen op Erfgoedpremies.

afbeelding afbakening perimeter beheersplan (lichtgroen) en dorpsgezicht (donkergroen) .

3.3.11 Recreatie 3.3.11.1 Strategisch beleidsplan Toerisme Het strategisch beleidsplan toerisme Groene Gordel besloot in 2014 met een eindrapport voor het beleid 2014201918. De centrale doelstelling voor het toerisme in de Groene Gordel en het ambitieniveau waar Toerisme Vlaams-Brabant aan bouwt, is als volgt omschreven: nastreven van groei, boven het gemiddelde groeicijfer van de Vlaamse Regio’s, door intenser gebruik van de toeristisch-recreatieve voorzieningen, waartoe iedereen bijdraagt op een duurzame, kwaliteitsvolle en marktconforme manier19 Specifiek voor de Maalbeekvallei sporen volgende doelstellingen van het LIP samen met het Strategische Beleidsplan : • Versterking van het recreatief aanbod, in overeenstemming met de draagkracht van het erfgoedlandschap, • Beperking tot het al wandelend en fietsend ontdekken van de Maalbeekvallei, haar inspirerend landschap en cultuurhistorische elementen. • De ontdekking start met een aantrekkelijk infopunt (bijvoorbeeld aan de Beiaardlaan) en wordt verder ondersteund via digitale en traditionele informatiedragers. 18 19

http://www.toerismevlaamsbrabant.be/binaries/SBPgg2014-2019_tcm141-64684.pdf Idem, p. 112.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

3.3.11.2 Digitaal wandelplatform Brabantse Kouters Samen met Toerisme Vlaams-Brabant werd door RLGC-vzw een PDPO-project ingediend rond ‘digitaal wandelplatform Brabantse Kouters’ voor 10 gemeenten in een werkingsgebied, waaronder ook Grimbergen valt. De aanvraag betreft de opmaak van een inventarisatie met inbegrip van het opstellen van een digitaal knooppuntennetwerk, bijkomende digitale info (toeristische ontsluiting, thematische lussen, aansluiten op andere bestande plattelandsinitiatieven, …) en de uitbouw van ‘fysieke’ toegangspoorten (infobord/wandelkaart). Ook de ‘Maalbeekvallei’ zal hiervan deel uitmaken.

Afbeelding ; Digitaal wandelknooppunten-netwerk Provincie Vlaams-Brabant

3.3.11.3 Recreatief fietsroutenetwerk (KAART 9a) Het recreatief fietsroutenetwerk bevat drie knooppunten in het projectgebied : knooppunten 38 (Wolvertemsesteenweg), 43 (Liermolen) en 33 (Zeekanaal Brussel-Schelde). Het traject langsheen de Maalbeek loopt grotendeels samen met het functionele fietsroutenetwerk (zie verder), behalve voor het stuk tussen de Liermolen en Diegemput, waar het functionele netwerk de Tommenmolenstraat volgt en het recreatieve het pad langs de beek. In tegenstelling tot het functionele netwerk ligt deze recreatieve as wel meer op zijn plaats langsheen de beek met al zijn molens en horeca. De belangrijkste knelpunten zijn momenteel : • smal pad langs de beek vlak na de Liermolen • smal pad langs de beek tussen Lierbaan en Tommenmolen. • kasseien Tommenmolenstraat en Oyenbrughstraat • oversteek Wolvertemsesteenweg en Humbeeksesteenweg • stuk Vaartstraat In het LIP worden twee van deze trajecten opgenomen (zie verder). Voor een verdere uitwerking van deze recreatieve as voor fietsers kan de gemeente beroep doen op subsidies vanuit de Provincie.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Fietsknooppunten-netwerk Provincie Vlaams- Brabant

Interessant is ook de aansluiting die via het fietsknooppunten-netwerk kan gemaakt worden naar de Waterbus in Vilvoorde (Steenkaai). Een boot op het Zeekanaal Brussel-Schelde die fietsen vervoert en verschillende stopplaatsen heeft in Brussel en Vlaanderen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : Fietsknooppunten-netwerk en Waterbus

3.3.11.4 Hengelwater in de omgeving In het Noordwesten van Vlaams-Brabant beperkt het hengelwater zich tot de Willebroekse Vaart en het Darse Dok. Het aanbod van stilstaande hengelwateren in de regio is bijzonder beperkt, laat staan deze die ingebed zijn in een groene context. In de zone ten westen van het Zeekanaal Brussel-Schelde zijn er momenteel geen openbare stilstaande hengelwateren aanwezig.

3.3.11.5 Van Basiliek tot Basiliek Agentschap van Natuur en Bos werkt een groene wandel-fietsroute uit tussen de Basiliek van Grimbergen en de basiliek van Vilvoorde. Dit wordt de 2 Basiliekenroute genoemd. De aanleg van een Fietsbrug over het Zeekanaal

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Brussel-Schelde iets ten Noorden van Domein 3 Fonteinen is hierbij essentieel. Deze route doorkruist de Maalbeekvallei richting Lintbos. In de nabije toekomst wordt hier enkel het wandelonderdeel van gerealiseerd.

3.3.12 Mobiliteit 3.3.12.1 Gemeentelijk Mobiliteitsplan In het mobiliteitsplan zijn de Brusselsesteenweg en de Wolvertemsesteenweg gecatalogeerd als secundaire wegen type3. De Humbeeksesteenweg is een lokale weg type 2. De Vorstraat, Kloosterdam, Tommenmolenstraat en Sint-Hubertusstraat werden voorzien als dooRlopende straten met enkel doorgang voor de zachte weggebruiker. Het nieuwe verkeerscirculatieplan weert het doorgaande voertuigenverkeer uit de Vaartstraat.

3.3.12.2 Atlas de Buurtwegen (KAART 9b) De atlas van de Buurtwegen werd opgemaakt in opvolging van de wet van 10 april 1841. Deze wet op de buurtwegen is nog steeds van kracht.

Afbeelding Uittreksel uit de atlas der voetwegen met wijzigingen

De wijzigingen zijn: • Verplaatste wegen: o Een deel van de Steenpoeldreef: weg nr.75, verplaatsing dd. 01/03/1939 o De Kruipstraat: weg nr. 27, verplaatsing dd. 10/02/1904 (tezamen met de afschaffing van weg nr. 74) o De Oyenbrugstraat ter hoogte van de aansluiting met de Humbeeksesteenweg: weg nr. 17, verplaatsing dd. 29/07/1947 • Verbrede wegen: ( o De Veldkantstraat (deel tussen Rijkenhoekstraat en Poddegemstraat), weg nr. 18, verbreding dd. 22/03/1864 o De Veldkantstraat (deel tussen Poddegemstraat en Hoeveland): weg nr. 38 verbreding dd. d03/09/1954

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

o De Veldkantstraat (deel tussen Hoeveland en Humbeeksesteenweg): weg nr. 5, verbreding dd. 03/09/1954

o Een deel van de Tommenmolenstraat bij Poddegemhoeve: weg nr. 49, verbreding dd.26/05/1880

o Een deel van de Humbeeksesteenweg: weg nr. 7, verbreding dd. 19/01/1898 •

Afgeschafte wegen: o Wegtracé ten westen van het kasteeldomein d’Overschie, verbinding met Wezelstraat: weg nr. 74, gedeeltelijke afschaffing t dd. 10/02/1904

3.3.12.3 Functioneel Fietsroutenetwerk (KAART 9a) Het tracé doorheen de vallei van de Maalbeek en Oyenbrugstraat/ Poddegemstraat is opgenomen als functionele fietsroute in het provinciaal fietsroutenetwerk. Het aanleggen van een functioneel fietspad, rekening houdend met de vastgelegde provinciale normen wat breedtes en materialen betreft, is op het voorgestelde tracé niet realistisch over gans de lengte. Zo ligt in dit tracé een stuk langs de beek (tussen Borrestraat en Lierbaan) waar er te weinig ruimte is om fietsers ooit veilig te laten kruisen. Daarnaast is een groot deel van de Tommenmolenstraat en Oyenbrugstraat een tamelijk moeilijk befietsbare kasseiverharding die ligt in een beschermd dorpszicht en niet kan vervangen worden door platte kasseien of andere oplossingen. De functionele as rond de Maalbeek sluit aan op de fiets-snelweg (F23) langs het Zeekanaal Brussel-Schelde en dient zeker om die reden in de toekomst extra aandacht te krijgen. Een oplossing voor het plaatsgebrek zou bijvoorbeeld kunnen zijn een ander veilig functioneel traject langs de Veldkantstraat/Poddegemstraat te voorzien. Daarenboven zou het ook beter zijn dat de Vaartstraat een meer comfortabele en veilig traject aan fietsers biedt, liefst zonder vrachtverkeer. Beslissingen over een al dan niet alternatief traject en aanleg ervan vallen buiten de scope van dit LIP. Ook de oversteek over de Humbeekse Steenweg verdient meer aandacht vanuit de optiek van een aansluiting op een fietssnelweg en recreatieve route langs de Maalbeek. Dit geldt ook de oversteek aan de Wolvertemsesteenweg. Practische elementen die een oplossing op korte termijn in de weg staan zijn : • Aan de Humbeeksesteenweg liggen de aansluitingen niet recht tegenover elkaar en is 1 oversteek die logisch en in beide richtingen werkt moeilijk te voorzien (med. mobiliteitsambtenaar Grimbergen) • De oversteek aan de Wolvertemsesteenweg ligt op ongeveer 50 meter van een met verkeerslichten beveiligde oversteek waardoor het moeilijk wordt om aan de wegbeheerder (AWV) een extra oversteek te motiveren in een technisch dossier dat al ver gevorderd is.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Om die reden vallen beslissingen hierover buiten de scope van het LIP alsook de inrichting hiervan. Het is wel belangrijke deze context mee te nemen om bepaalde inrichtingen die hier mee in verband staan te verantwoorden en te kaderen.

Afbeelding Functioneel fietsroutenetwerk: provincie Vlaams-Brabant

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

PROJECTBESCHRIJVING 4.1 PROJECTDEFINITIE EN DOELSTELLINGEN 4.1.1 Projectdefinitie

Het plan vertrekt van de vele mogelijkheden die de Maalbeekvallei als groene ruimte vlak bij Brussel te bieden heeft; prachtig natuurschoon, mooie wandelpaden en caféterrassen waar het fijn vertoeven is. De aanwezigheid van water in de Maalbeekvallei wordt mee geïntegreerd in de inrichtingsvisie als een kans voor waterberging maar ook voor natuurwaarden en recreatie. Het aspect Erfgoed ook speelt een belangrijke rol. Vooral in de zone van het beschermde dorpsgezicht is dit het geval. De drie historische molens vormen hierbij een zwaartepunt. Het plan wil al deze mogelijkheden optimaal benutten en op elkaar afstemmen zodat er een aaneengesloten groene, recreatieve zone ontstaat die van de kern van Grimbergen doorloopt tot aan het Zeekanaal BrusselSchelde. Dit vormt tegelijk een groene bufferzone, die kan weerstand bieden aan de verschillende bedreigingen zo vlak bij de stadsrand. Het opgemaakte beheersplan Erfgoed is een belangrijk vertrekpunt voor de inrichtingsvisie. De inrichtingsvisie bouwt ook voort op de doelstellingen in het planprogramma, namelijk : • Vergroten toegankelijkheid en natuurwaarden van de Maalbeekvallei in harmonie met het historisch karakter van de aanwezige monumenten • Vrijwaren en versterken van de natuurwetenschappelijke, historische, esthetische en sociaal-culturele waarden van het landschap • Opwaarderen van de natuur en het integreren en verbeteren van de recreatieve mogelijkheden en de educatieve infrastructuur

4.1.2 Algemene doelstellingen Volgende doelstellingen vormen het kader voor de inrichtingsvisie en de concrete maatregelen. • Weerstand bieden aan druk van ontwikkelingen eigen aan een dorpskern in de nabijheid van Brussel. • Maalbeek terug meer ruimte geven en bevrijden uit keurslijf • De toegankelijkheid van het gebied vergroten, wandeltracés een meer continue traject geven en de verschillende aparte tracés op elkaar laten aansluiten • De cultuurhistorische elementen in de vallei opwaarderen. • Kanaliseren druk van zowel privaat als publiek recreatief gebruik. In recreatieve uitbatingen oplossingen zoeken voor de druk maar ook recreatieve infrastructuur verbeteren of aanleggen waar die ontoereikend of afwezig is. • Aanzet geven tot alternatieve recreatie in het teken van de vallei en het landschap. • Linken tussen openruimteplekken verbeteren. • Educatieve infrastructuur voorzien. • Realiseren van bijkomende ruimte voor lokale waterberging. • Verhogen van de leesbaarheid van toegankelijke gebieden door duidelijke signalisatie, poortjes, ‘lage drempels’. • Overkoepelen van de heterogene, overvloedige en niet gecoördineerde signalisatie van wandelingen, erfgoed, bedrijven, activiteiten, enzovoort. • De parkeerdruk tegengaan die resulteert onder andere in parkeerzoekend verkeer en in de beschadiging van grazige bermen. • Inschakelen van de recreatiezone tussen noorden van de Oyenbrugstraat bevindt zich momenteel in een overgangsperiode tussen afbouw en herinrichting. De afbouw betreft de infrastructuur voor sport (voetbal, skate, hondenclubs (op termijn en na herlocatie). De herinrichting betreft het aantrekken van vormen van zachte (stille) recreatie met een binding met het erfgoed- en valleilandschap.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

• • • •

• •

Beleving verhogen en differentiëren door het ontwikkelen en het verbeteren van bijzondere uitkijkpunten, het inrichten van bereikbare oevers (water tastbaar) en oversteken over de Maalbeek, het herstel van de visuele relatie met de abdij, enzovoort . Vismigratieknelpunten oplossen aan molens Verhogen biodiversiteit door vijvers terug meer licht te geven, het beperken van bladval in de vijvers, het ruimen van slib, aanplant van bossen, boomgaarden, KLE’s enz. Ontbrekende of moeilijk toegankelijke verbindingen aanvullen en verbeteren om de paden tot een gevarieerd wandellussen systeem te vervolledigen. Zowel dwars- als langsverbindingen worden aangevuld en zorgen voor een maximale aansluiting bij trage wegen, ook buiten het projectgebied (o.a. Lenterik, Lintbos, RVG en voornamelijk de verbindingen onderling, langs- en dwarsverbindingen). Het realiseren van de groene dwarsverbinding, vormt de schakel tussen de vallei en de kouters en met het Lintbos. De verbinding speelt eveneens een rol in het bestendigen van een ecologische corridor tussen beide landschapstypes. Verbeteren bestaande voetwegen voor verhoging van het gebruikscomfort en een betere leesbaarheid van de hiërarchie in gebruik. Inrichting voor het recreatief fietsen (onder andere door het aanleggen van een comfortstrook in de Oyenbrugstraat )

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

4.2 VISIE EN INRICHTINGSMAATREGELEN De inrichtingsvisie wordt uitgewerkt aan de hand van enkele inrichtingsdoelstellingen voor het hele gebied en inrichtingsvisies per deelgebied.

4.2.1 De Maalbeekvallei inschakelen als groene verbinding (kaart 11)

De uitbouw van een groen-blauwe zone via landinrichtingsmaatregelen rond de oostelijke Maalbeekvallei moet de kern van Grimbergen met het Zeekanaal Brussel-Schelde verbinden. Er wordt bij de inrichting ook al een aanzet gegeven naar een toekomstige aansluiting met de westelijke Maalbeekvallei (dit is ten westen van het centrum van Grimbergen). Het versterken van een groene zone rond de Maalbeek versterkt de buffer tegen verstedelijkingsdruk vanuit Brussel. Ook verticaal zorgt de inrichting van de Maalbeekvallei voor een groene verbinding : Dit versterkt de groene as tussen het Lintbos en het Prinsenbos. Deze as loopt in feite verder via de Tangebeekvallei, domein Ter Borght20 en domein Drie Fonteinen door tot in Vilvoorde en vormt het project van Basiliek tot Basiliek van ANB.

Officiële naam van domein Ter Borght is domein Ter Tommen

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

4.2.2 De Maalbeekvallei inschakelen als recreatieve verbinding (kaart 11,12)

Algemene doelstelling : De uitbouw van een wandelen fietspad langsheen de hele Maalbeekvallei tilt de recreatie in dit gebied op een hoger niveau. Daarnaast spelen de leesbaarheid van de vallei, duidelijk toegangen tot het gebied en een hogere beleving voor recreanten en inwoners een belangrijk aandachtspunt voor inrichting. Aandacht gaat ook uit naar het creëren van poorten tot de Maalbeekvallei op plekken waar nu de continuïteit verbroken wordt. Deze poorten situeren zich op volgende drie punten : ➢ Kruispunt Wolvertemsesteenweg - Brusselsesteenweg ➢ Kruising met Humbeeksesteenweg ➢ Monding Maalbeek in Zeekanaal Brussel-Schelde

Specifieke inrichtingsdoelstellingen • Er wordt grotendeels een continue wandelpad voorzien langsheen de Maalbeek. Dat loopt van het centrum van Grimbergen tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde. Dit wandelpad loopt op de reeds bestaande erfdienstbaarheid voor de waterloopbeheerder. De erfdienstbaarheid wordt ge-upgraded naar een publieke erfdienstbaarheid. Alleen ten noorden van de Humbeeksesteenweg loopt dit wandelpad een stukje over een rustige, lokale straat (Winkelveldstraat). Aan dit wandelpad wordt ook een informeel speelluik gekoppeld. • Een tweede recreatieve as die langs de Maalbeek verder wordt uitgebouwd is een recreatieve fietsas. Deze zorgt voor een betere aansluiting op de fietsroute langs het Zeekanaal Brussel-Schelde. Ze sluit ook aan op de fiets-en wandelroutes van Basiliek tot Basiliek tussen het Lintbos en Vilvoorde over de Tangebeekvallei (Agentschap Natuur en Bos, zie hoofdstuk 3). • Verschillende recreatieve, groene zones worden beter met elkaar in verbinding gesteld door ontbrekende wandelverbindingen in te vullen. • Via inrichting worden uitkijkpunten en zichtassen voorzien die de beleving verhogen. • Op strategische plekken worden de toegangen tot de Maalbeekvallei en de groengebieden duidelijk gemaakt zodat de vallei en het recreatieve netwerk optimaal ontsloten worden.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

• •

Via signalisatie en infopunten wordt de recreatie eenduidiger gemaakt en wordt info over het gebied gegeven. Het functionele fietsverkeer tussen de kern van Grimbergen en het Zeekanaal Brussel-Schelde (fietssnelweg F23) krijgt een traject dat kan voldoen aan de normen van functionele fietspaden. Een mogelijkheid zou kunnen zijn het functionele fietsen te scheiden van het recreatieve fietsverkeer en te verleggen naar de as Veldkantstraat – Poddegemstraat - Vaarstraathogerop in de vallei. Onderzoek naar een concreet alternatief valt echter buiten de scope van dit LIP, alsook de inrichting hiervan.

Op kaart 12 in bijlage wordt een meer gedetailleerd overzicht van de recreatieve elementen in de Maalbeekvallei gegeven.

4.2.3 De Maalbeekvallei inschakelen als blauwe verbinding (kaart 11)

Algemene doelstelling : : Langsheen de Maalbeekvallei wordt inrichting voorzien in functie van lokale, eerder kleinschalige waterberging. Dit wordt gekoppeld aan erfgoedwaarden, recreatie en ecologie.

Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • Een herstel van het oorspronkelijke oeverprofiel van de Maalbeek waar mogelijk. Naast het creëren van een ecologisch oeverprofiel biedt dit ook de mogelijkheid een mooi wandelpad aan te leggen met een hoge belevingswaarde. Het extra bergingsvolume dat ontstaat door herstel van het oorspronkelijke oeverprofiel mildert ook de lokale overstromingen die er soms plaatsvinden.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Indien er voldoende ruimte is, kan met een zomer en winterbedding worden gewerkt, waar de zomerbedding mogelijk vrije meandering kan bieden aan de beek. • Herstel van het vijvercomplex rond de Tommenmolen - Charleroyhoeve. Het waterbergend vermogen van de vijvers wordt hersteld door slibruiming. De aansluiting met de Maalbeek wordt ook herbekeken in functie van een toekomstige betere waterkwaliteit. Dit wordt aangepakt op niveau van het gehele complex van gemeentelijke en particuliere vijvers. Het brengen van meer licht in de vijvers door terugzetten van houtige begroeiing, verhoogt ook de landschappelijke en ecologische waarde en vermindert de bladval. Waar mogelijk en wenselijk wordt natuurvriendelijk hengelen op de vijvers geinstalleerd. • Herstel van de privé-vijvers horende bij de week-end-huisjes aan de Tommenmolenstraat21 . • Aanleg van vispassages aan de molens maakt de Maalbeek tot het centrum van Grimbergen al vrij van migratieknelpunten voor vissen. Vissen migreren stroomopwaarts vanuit het Zeekanaal Brussel-Schelde. In het achterhoofd wordt hier ook al rekening gehouden met een toekomstige betere waterkwaliteit. In dit inrichtingsplan zitten nog geen maatregelen rond aanleg vispassages, maar wordt wel bijvoorbeeld al voldoende ruimte voorzien aan de Oyenbrugmolen voor ene toekomstige vispassage.

4.2.4 De Maalbeekvallei als erfgoedruimte (kaart 11)

Hiervoor wordt verwezen naar het eerder opgemaakt beheerplan Erfgoed waar het acties rond erfgoedelementen werden meegegeven en die in dit inrichtingsplan ook een belangrijke achtergrond voor inrichting vormen.

uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheerplan Erfgoed

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

4.2.5 Gebiedsgerichte inrichtingsvisies De inrichtingsvisie wordt verder gebiedsgericht besproken aan de hand van een opdeling in deelzones. De verschillende doelstellingen uit 3.1 komen hier aan bod. Opvallend zijn hier vooral de zone rond de Tommenmolen en de zone ten zuiden van het vliegveld, die na inrichting heel anders zullen gaan functioneren.

Afbeelding : Opdeling in deelzones voor inrichtingsvisie

Deelzone 1 : Poort Grimbergen (kaart 14) Algemeen : De gefragmenteerde zone tussen de Brusselsesteenweg en de Wolvertemsesteenweg is momenteel onherkenbaar als startpunt voor de Maalbeekvallei, zowel naar het westen als naar het oosten toe. Door inrichting wordt een soort poort gecreëerd naar de Maalbeekvallei en naar het centrum van Grimbergen. Zo wordt ook de aanzet gegeven tot een vervolg-project Westelijke Maalbeekvallei22. Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • inrichten herkenbare toegangen tot de stukjes wandelpad langs de Bruynborrebeek • inrichten herkenbare toegangen tot stukjes wandelpad langs de Maalbeek • aanleg nieuw stuk wandelpad langs de Maalbeek vanaf Brusselsesteenweg tot Abdijstraat. Dit is onder andere in functie van gebruik door de bewoners van de serviceflats’De Maalbeek’ die zich hier bevinden 23

•

inrichten pleintje Dokter Hemerijckx en de naaste omgeving als herkenbaar vertrekpunt (poort). Van hieruit kan de verkenning van de Maalbeekvallei starten alsook de verkenning van het historisch centrum met de abdij. Belangrijke elementen hierbij zijn het bekijken van het nut van een stuk

Bij opmaak van dit LIP wordt reeds een studie voorbereid voor de opmaak van een LIP voor heel de ‘Groene Noordrand’ Uitvoering niet voorzien binnen dit LIP

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

•

asfaltbaan en goed visualiseren van oversteek voor fietsers en voetgangers. Ook de link tussen de scoutslokalen en hun speelterrein is een aandachtspunt Wat betreft de erg kwetsbare wasplaatjes (paddestoelen) die hier voorkomen kan een inventarisatie van aanliggende grote tuinen voor een toegevoegde waarde zorgen en aanzet geven tot een gepast beheer.

Afbeelding : inrichting Poort Grimbergen overzicht

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : inrichting Poort Grimbergen conceptschets zone Beiaardlaan-Abdijstraat als aanzet tot verder bekijken van deze zone

Deelzone 2 : Liermolen (kaart 15) Algemeen : De Liermolen is de eerste watermolen stroomafwaarts van de kern van Grimbergen en vormt een eerste recreatieve hotspot. Inrichting versterkt de kwaliteiten van de Liermolen in aansluiting op het omliggende landschap en verbindt de molen beter met de Maalbeekwandeling. Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • Een versterking van erfgoed–elementen (oude boomgaard, dreef) verhoogt de uitstraling van de Liermolen24. • Een zichtas op de basiliek linkt het gebied visueel met de kern van Grimbergen25. • Het herwaarderen van een historische gracht verbindt de Liermolen ook hydrologisch terug met de Maalbeek26. • Een vispassage lost het migratieknelpunt op dat de molen vormt27 • De aansluiting op de Tommenmolen wordt verbeterd voor fietsers en wandelaars • Landschappelijke inkleding en opwaardering van deze omgeving (knotwilgen, signalisatie, zitbank, …) 28 Voor het merendeel van de maatregelen voor deze site is de uitvoering voorzien via erfgoedpremies gekoppeld aan het beheerplan Erfgoed (zie ook BIJLAGE 2).

uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheersplan Erfgoed uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheersplan Erfgoed 26 uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheersplan Erfgoed 25

Vispassages worden in dit inrichtingsplan niet meegenomen

uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheersplan Erfgoed

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : Inrichting deelzone Liermolen

Deelzone 3 : Charleroyhoeve (kaart 16)

Algemeen : Deze hoeve met aangrenzend natuur-reservaat wordt nog beter ontsloten en ingericht. Ze vormt een onderdeel van een grotere groenzone rond de Charleroyhoeve en de Tommenmolen. Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • De Charleroyhoeve en het natuur-reservaat worden beter toegankelijk gemaakt door een nieuwe verbinding met de Veldkantstraat (onder andere met het rusthuis aan de Veldkanstraat). Een in onbruik geraakte dreef wordt hier terug ingeschakeld. • De paden worden verbeterd en aangesloten op de vijverzone rond de Tommenmolen, zodat er een meer overkoepelend wandelparcours ontstaat. • Een dichtgeslibde poel wordt hersteld en een boomgaard aangevuld.29 • De vijver naast de Charleroyhoeve wordt een hengelvijver • Ten noorden van de Maalbeek wordt een bosje ingericht als speelbos. Op termijn kan een extra brug (avontuurlijke brug voor kinderen) over de Maalbeek of stapstenen zone in de Maalbeek dit speelbos visueel en recreatief linken met de Charleroyhoeve.

uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheersplan Erfgoed

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding avontuurlijk brugje over beek voor kinderen

Afbeelding Inrichting deelzone Charleroyhoeve

Deelzone 4 : Tommenmolen (kaart 17) Algemeen : De Tommenmolen wordt beter ontsloten en ingericht, maar wordt ook uitgebreid met een nieuw toegankelijk groengebied dat een betere verbinding mogelijk maakt richting de Oyenbrugmolen. Zo ontstaat er na inrichting één groot toegankelijk groengebied door aaneenschakeling van 4 gefragmenteerde groengebieden. Sommige hiervan waren voor de inrichting niet toegankelijk. Het gaat om de Charleroyhoeve (zie

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

deelzone 3), de Tommenmolen met vijvers, het privé-vijvercomplex aan de Tommenmolen en een nieuwe groenzone in de Tommenmolenstraat. Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • De vijvers van de Tommenmolen die gelegen zijn in het natuur-reservaat krijgen terug een meer natuurlijke vorm via slibruiming, aanleg van natuurlijke oevers en voorzien van meer zonlichtinval30 in de vijver door een hakhout beheer in te stellen. Maar ook de (openbare en privé-vijvers) rond de Tommenmolen buiten het reservaat worden op deze manier aangepakt. Wat betreft de privé – vijvers gebeurt dit in samenwerking met de eigenaar. Zo kan er één groot natuurlijk vijver-complex ontstaan. • Een deel van de vijvers wordt ingericht als visvijver. Het bevissen van de vijver zal achteraf echter gebeuren in functie van het creëren van een “snoek-blankvoorn-type” visvijver, wat combineerbaar is met de doelstellingen van het natuur-reservaat en voor een win-win kan zorgen. Afspraken-rond toegankelijkheid, maximaal aantal hengelplaatsen en de bevissingsperiode zijn op voorhand gemaakt in kader van dit inrichtingsplan. • Een zichtas op de basiliek wordt gecreëerd vanuit een aantal rustpunten, ook weer via terug opzetten van een hakhoutbeheer. • De link met de St-Hubertuswijk wordt gemaakt, via een zichtpunt en duidelijker toegangspunt. • Een kijkhut wordt op één vijver geplaatst om de recreant ook met de vijvers zelf in contact te brengen • De parking aan de Tommenmolen wordt heringericht en ingepast in zijn omgeving. . Dit maakt het mogelijk auto’s via inrichtingsmaatregelen te weren in de grasbermen. De parking wordt op termijn liefst via een brug liefst rechtstreeks aangesloten op de Tommenmolen De parking linkt de Tommenmolen met het speelbos. Dat kan als een verlengstuk van de speelzones aan de Tommenmolen worden gezien. Het dient tegelijk ook voor de kinderen uit de wijk. • De Tommenmolen wordt een recreatieve uitvalsbasis vanwaar via een goede padenstructuur de omgeving van de Tommenmeolen en via het Maalbeekpad de hele Maalbeekvallei kan ontdekt worden. • De beboste zone tussen de privé-vijvers en de Tommenmolenstraat wordt via een pad aangesloten op dit geheel. Er wordt hier terug een natuurlijke oever voorzien door voorheen gestort puin in de oeverzone weg te graven tot op het oorspronkelijk bodemprofiel. Zo ontstaat een natuurlijke oever die een groene corridor vormt naar het natuurreservaat rond de Charleroyhoeve en de biodiversiteit in en langs de beek verhoogd. Aanleg van een winter-en zomer bedding verhoogt ecologische waarde en biedt kansen voor hermeandering ij zomerbedding. Mits voldoende oppervlakte terug tot op het oorspronkelijke profiel te zetten, verhoogt de kans voor waterbergingsmogelijkheden.

Door meer zonlichtinval op de vijver worden oever- en waterplanten gestimuleerd.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : microreliëf thv stort

•

Ook hier is een vispassage31 op termijn nodig, meer bepaald aan de Tommenmolen. Om meer zicht te krijgen op de aard van deze vispassage, is echter nog voldoende detailstudie nodig omwille van de beperkingen in ruimte. Het stuk van de Tommenmolenstraat dat de Maalbeek dwarst wordt ontsnipperd (looprichel aan brug, ecoduikers voor kleine dieren, …)

idem

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : inrichting deelzone Tommenmolen

Deelzone 5 : zone ten zuiden van het vliegveld van Grimbergen (kaart 18) Algemeen : Deze zone, gelegen in recreatiegebied op het gewestplan, zal na inrichting een heel andere invulling krijgen : Ze wordt groener en toegankelijk voor het publiek. Deze nieuwe parkzone in de Maalbeekvallei kan helpen de recreatiedruk te spreiden en een alternatieve, meer natuurgerichte vorm van recreatie te stimuleren. Centraal staat hier een buffergracht die het gebied structureert en afschermt van het vliegveld. Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • verbinding maken met het Lintbos door inschakelen van een trage weg . Dit zorgt voor een directe link van het nieuwe park met het grootste bos (Lintbos) langs de Maalbeekvallei. • verhogen van de ecologische waarde van het gebied door aanleg van groenelementen in het nieuwe park (bos, boomgaard, KLE’s). • voorzien van recreatieve infrastructuur afgestemd op landschap- en natuurbeleving. • aanleg van een buffergracht - type Swale - die zorgt voor : o waterbuffering bij afstroom van water van het vliegveld naar de vallei o een groenelement met een hoge ecologische waarde o afscherming van het nieuwe park naar het vliegveld toe

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Deze groenblauwe structuur onder de vorm van een Swale verbindt de verschillende elementen van de nieuwe recreatiezone. Een Swale aanleggen is een oude techniek, momenteel gebruikt in de permacultuur. Hier wordt de uitgegraven grond op zo een manier hergebruikt dat er een maximum aan ecologische variatie ontstaat tegelijk met de waterbuffering.

Afbeelding : principe van een Swale

• • • • • • •

Inrichten van een duidelijke toegang vanuit de Oyenbrugstraat die de nieuwe parkzone optimaal verbindt met de Maalbeekvallei. herstructureren van het gebied door oude afsluitingen weg te nemen en waar nodig nieuwe afsluitingen te voorzien. Zo wordt er meer ruimte geven aan de recreant en ontstaat een volwaardig nieuw park. Hagen en houtkanten worden waar mogelijk gebruikt als afsluiting op zich, of toegevoegd aan een draad-afsluiting. Omgevingsaanleg van het jeugdontmoetingscentrum realiseren van een nieuwe wandelverbinding over de groenstrook van het gemeentelijk containerpark met minimum aan parkeerplaats voor de wandelaar. rationeler ruimtegebruik door hondenscholen en hondenscholen meer groen inpassen in het park voorzien van een tijdelijke parking voor evenementen van de lokale verenigingen (3 maal per jaar ongeveer gebruikt)

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : Inrichting deelzone ten zuiden van het vliegveld van Grimbergen

Deelzone 6 : Oyenbrugmolen (kaart 19) Algemeen : De omgeving van de molen wordt ingericht als een groot groen geheel. Dit sluit ook aan op het nieuwe park ten zuiden van het vliegveld. De zone rond de Oyenbrugmolen zal door aanleg van het continue wandelpad langs de Maalbeek de wandelaar rechtstreeks in verbinding stellen met de andere molens.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : inrichting van deelzone Oyenbrugmolen

Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • Bebossing van een stuk ruig braakland en van een vertuind gebied verhoogt de biodiversiteit. Het gaat om reeds door groen ingesloten zones zodat er geen landschappelijk interessante zichten verdwijnen. Bij bebossing wordt rekening gehouden met het open houden van de oeverzone zodat er een ecologische gradiënt ontstaat. • Aanleg van een vispassage in de toekomst32 lost het allereerste migratieknelpunt voor vissen op vanuit het Zeekanaal Brussel-Schelde. • Het Maalbeekpad wordt doorheen de zone rond de Oyenbrugmolen verdergetrokken tot aan de Humbeeksesteenweg met gebruik van een extra brug over de Maalbeek en (visvriendelijke) inbuizingen of vlonders voor de dwarsgrachten. • Het perceel tussen de Oyenbrugmolen en de Humbeeksesteenweg wordt toegankelijk gemaakt. Er wordt een oude kasseiweg33 terug blootgelegd. Een hoogstamboomgaard wordt aangelegd. De inrichting en het beheer houdt rekening met het pinksterbloemgrasland daar aanwezig maar vooral met het landschappelijke erfgoedgeheel van de Oyenbrugmolen-zone. • De poortfunctie die de Oyenbrugmolen vervult voor de Maalbeekvallei wordt via inrichting en bebording duidelijk gemaakt. • Een veiliger oversteek over de Humbeeksesteenweg is nodig voor recreanten (fietsers, wandelaars, joggers) en voor het functioneel fietsverkeer. Zo kan de groene vinger die de Maalbeekvallei vormt consequent tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde doorgetrokken worden34.

Uitvoering niet voorzien binnen dit LIP uitvoering via erfgoedpremies in kader van het Beheersplan Erfgoed 34 Uitvoering niet voorzien binnen dit LIP 33

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : microreliëf thv Oyenbrugmolen

Deelzone 7 : Poort Zeekanaal Brussel-Schelde (Willebroekse Vaart) Algemeen : Deze zone vormt de poort tot de Maalbeekvallei vanaf het Zeekanaal Brussel-Schelde en sluit de Maalbeekvallei rechtstreeks aan op een fietssnelweg (F23). Specifieke inrichtingsdoelstellingen : • Door inrichting en bebording wordt de toegangspoort tot de Maalbeekvallei vanaf het Zeekanaal Brussel-Schelde duidelijk gemaakt voor fietsers en wandelaars. • Aanleg van een ontbrekende wandelverbinding maakt het mogelijk om een momenteel doodlopend maar goed onderhouden jaagpad in te schakelen in de Maalbeekwandeling. Zo loopt er een mooi wandelpad langs de Maalbeek tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde. Deze wandellink dient ook als onderdeel van een jogginglus rond het Lintbos. Tegelijk voorziet ze in de behoefte van de wijk om te wandelen en legaliseert een onofficieel pad dat spontaan is ontstaan.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

•

Een veiligere inrichting van de Vaartstraat voor functioneel en recreatief fietsverkeer, aansluitend op de fietssnelweg35 .

Afbeelding : Inrichting poort Zeekanaal Brussel-Schelde

Uitvoering niet voorzien binnen dit LIP

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5 INRICHTINGSMAATREGELEN • Thematische indeling In wat volgt worden de inrichtingsmaatregelen opgesomd per thema. Deze inrichtingsmaatregelen worden ook gesitueerd op bijhorende kaarten in bijlage. De indeling van de inrichtingsmaatregelen gebeurt aan de hand van volgende thema’s : o o o o o

thema 1 Paden thema 2 Water thema 3 Recreatieve Infrastructuur thema 4 Groen thema 5 Inrichtingswerken uit kracht van wet, erfdienstbaarheden en verwerving

• Integrale toegankelijkheid Een algemeen aandachtspunt bij inrichting is ook integrale toegankelijkheid. Bij de uitwerking in technische plannen zal VLM, naargelang de situatie dit vereist en in samenspraak met de gemeente, een beroep doen op INTER. INTER is een Vlaamse instantie die een katalysator wil zijn tussen gebruikers, professionelen en beleid. Ze ondersteunen om de principes van ‘Universal Design’ toe te passen en te zorgen voor een ‘integrale toegankelijkheid’. De doelgroep is daarbij iedereen. Niet alleen personen met een beperking, maar ook oudere mensen, mensen met een tijdelijke beperking of ouders met een kinderwagen. Een integraal toegankelijke leefomgeving is de sleutel tot een maatschappij waarin iedereen gelijke kansen heeft. Meer info op https://www.inter.vlaanderen/. De samenwerking tussen INTER en VLM zit structureel verankerd in een samenwerkingsovereenkomst. Zo kan INTER vlot worden ingeschakeld bij technische ontwerpen indien nodig. • Europese co-financiering Sommige maatregelen krijgen Europese co-financiering vanuit het LIFE – project Bellini. Het gaat om : o Maatregel 3.1.1 Herstel oeverprofiel ter hoogte van de Tommenmolenstraat o Maatregel 4.1.1a Natuurlijke inrichting openbare vijvers Tommenmolen o Maatregel 5.2.1 Aanleg Swale Dit wordt verder toegelicht bij de onderdelen waar deze maatregelen aan bod komen.

5.1 PADEN Drie detailkaarten zoomen meer in op de maatregelen rond paden ( kaart 21a, 21b en 21c ) De paden worden aangelegd in functie van een betere ontsluiting van de Maalbeekvallei, zoals weergegeven in de visie (4.2.2). De grote lijnen zijn : •

• •

Een ‘Maalbeekpad’ langsheen de Maalbeek van het centrum van Grimbergen tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde. Dit is enkel bedoeld voor wandelaars en ligt in de onderhoudszone (erfdienstbaarheid) van de waterloopbeheerder. Waar nodig worden ook vlonders, duikers of inbuizingen voorzien en wegnemen van beplanting. Deze moeten vismigratie-vriendelijk zijn. o De maatregelen die zorgen voor inrichting van het Maalbeekpad op vrijwillige basis zijn terug te vinden in dit hoofdstuk 5.1. o De maatregelen die zorgen voor de inrichting van het Maalbeekpad uit kracht van wet zijn terug te vinden achteraan in hoofdstuk 5.5. o De motivatie van inzet van deze instrumenten zijn terug te vinden in hoofdstuk 5.6 Instrumentenafweging; Een recreatief fiets-traject van het centrum van Grimbergen tot het Zeekanaal Brussel-Schelde. Een speciaal onderdeel hiervan is de fietscomfortstrook langs beide zijden van de kasseiweg. Betere ontsluiting van recreatieve groengebieden (site Chareleroyhoeve, site Tommenmolen, site nieuwe park ten zuiden van vliegveld, site Oyenbrugmolen, …) en het aaneenschakelen van deze zones.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

•

leesbaarheid van het recreatieve netwerk door materiaalkeuze en uniformiteit. Hier wordt ook rekening gehouden met de bescherming als dorpsgezicht

5.1.1 Verbeteren bestaande paden door heraanleg van de toplaag Het verbeteren gebeurt door het afschrapen van de bestaande toplaag zodat de nieuwe toplaag op een uniforme laagdikte kan worden aangelegd. De breedte van de her aan te leggen paden wordt bepaald per tracé en in functie van de plaatselijke mogelijkheden en de intensiteit van het gebruik. Voor de nieuwe toplaag wordt een waterdoorlatende laag gekozen. In het beheerplan Erfgoed worden natuurlijke materialen voorgesteld : granulaten worden met hydraulische bindmiddel (leem) en toeslagstoffen gebonden. Dit zorgt voor uitstekende en duurzame eigenschappen. Er zijn verschillende korrelgranulaten mogelijk. De keuze is afhankelijk van het gebruik (fietsen, wagens, parkings) Het materiaal wordt gespreid op de bestaande fundering, er zijn geen kantopsluitingen (boordsteen) nodig. Het is duurzaam en milieuvriendelijk, en bestaat gedeeltelijk uit gerecycleerd materiaal, zijnde natuursteenslag, gebonden door middel van natuurlijke mineralen. Het is verkrijgbaar in enkele natuurlijke kleuren (beige, grijs, oker, roodbruin).

afbeelding. Kleurpalet halfverharding.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

maatregel 1.1.1. Heraanleg pad tussen Brusselsesteenweg – Beiaardlaan Deze maatregel is terug te vinden op kaart 21a. Dit moet gesitueerd worden binnen een totaalvisie op de driehoek Maalbeek-BrusselsesteenwegWolvertemsesteenweg die als een scharnierpunt tussen het centrum van Grimbergen en de Maalbeekvallei functioneert (zie deel 4,visie 4.2.5, deelzone poort Brusselsesteenweg). De heraanleg, die over meerdere maatregelen is gespreid, leidt tot de totale opwaardering van deze plek. Voor maatregel 1.1.1 gaat het om het verbeteren van het bestaand pad langs de Bruinborrebeek met behoud van de grasbermen en de bestaande knotwilgen. Waar het pad uitkomt op de Brusselsesteenweg/Beiaardlaan wordt door spelen met materiaalkeuze en groenelementen een duidelijke toegang uitgewerkt. Dit wordt versterkt door maatregelen voor signalisatie en recreatieve infrastructuur (zie maatregelen 6.1.1 en 6.1.2). Ter hoogte van de aansluiting met de Brusselse steenweg, zijn enkele garagepoorten en inritten gesitueerd. De halfverharding zal plaatselijk verbreed worden om een goede bereikbaarheid van de inritten te garanderen, mogelijk met een gedeeltelijke en plaatselijke aanleg in kasseistroken opdat door de frequente draaibeweging de halfverharding niet beschadigd zou worden. Aanvullend op deze maatregel voorziet de gemeente om in de toekomst, buiten dit landinrichtingsplan, ook een wandelpad met brugje te voorzien langs de Maalbeek zelf dat afsplitst van het pad langs de Bruinborrebeek . Dat wordt afgestemd wordt op gebruik door de bewoners van de serviceflats als een soort rolstoelpad. Omwille van praktische beperkingen is dit niet mogelijk binnen de timing van dit LIP.

afbeelding aanduiding rolstoelpad als maatregel buiten landinrichtingsplan

maatregel 1.1.6. Poddegemstraat

Heraanleg

Hoevepad

tussen

Oyenbrugstraat

Het betreft het verbeteren van het bestaand pad met behoud van de grasbermen en de aanplanting van hagen. Dit pad hangt ook samen met een vernieuwen brug van een bestaande (maatregel 3.3.2.) Bij het technisch

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

ontwerp wordt rekening gehouden met de wateroverlast aan het pad.Waar mogelijk kunnen wadi’s gecombineerd worden met heraanleg van het pad. Aansluitend aan deze maatregel neemt de gemeente Grimbergen initiatief , indien nodig, om deze Trage Weg officieel in de atlas der Buurtwegen te laten opnemen.

maatregel 1.1.7. Heraanleg Veldkantkapel-pad tussen Oyenbrugstraat en Poddegemstraat Het betreft het verbeteren van het bestaand pad met behoud van de grasbermen en de bestaande knotwilgen. Dit sluit aan op de te vernieuwen brug (maatregel 3.3.3). Bij het technisch ontwerp wordt rekening gehouden met de wateroverlast aan het pad. Waar mogelijk kunnen wadi’s gecombineerd worden met heraanleg van het pad. Aansluitend aan deze maatregel neemt de gemeente Grimbergen ,indien nodig, initiatief om deze Trage Weg officieel in de atlas der Buurtwegen te laten opnemen.

5.1.2 Aanleg van nieuwe wegen en parking Naargelang de eisen die worden gesteld aan het nieuwe pad wordt een gepaste verharding voorzien. Volgende verhardingstypes zijn richtinggevend36 : • half-verharding • onverharde paden: graspad / grindgazon/ schorspad • knuppelpaden

5.1.2.1 Half-verharding : Indien er medegebruik van fietsers is, wordt er voor halfverharding gekozen. Het voorstel om een halfverharding te gebruiken past in de wens om het natuurlijk karakter van de vallei ook in het materiaalgebruik door te trekken. De voorgestelde halfverharding heeft een aantal kwaliteiten en technische kenmerken die tegemoetkomen aan de gestelde eisen: • • • • • • • • • • • •

Duurzaam en milieuvriendelijk, bestaat gedeeltelijk uit gerecycleerd materiaal Opgebouwd uit natuursteenslag, gebonden door middel van natuurlijke mineralen Verkrijgbaar in enkele natuurlijke kleuren (beige, grijs, oker, roodbruin) Geschikt voor wandelen fietspaden, trage wegen, paden in parken enz. Goedkope infrastructuur, optimale prijs/kwaliteitverhouding Geen kantopsluitingen nodig Comfortabel voor fietsers, wandelaars en mindervaliden Ook geschikt voor renovatie van landbouwwegen, draagkrachtig Fraai natuurlijk uiterlijk, integreert zich in de omgeving Stabiele halfverharding, ook op hellingen 100% recycleerbaar, gemakkelijk te herstellen indien nodig Wordt aangelegd op een doorlatende fundering van steenslag (natuursteenslag, gebroken puin, …)

Een speciale vorm van halfverharding is de fietscomfortstrook waar aan beide zijden van een kasseiweg (in een dorpsgezicht) een strook halfverharding wordt voorzien, van minimum 0.5 m breed.

De verhardingen die worden voorgesteld bij iedere maatregel zijn richting-gevend en kunnen later bij technisch ontwerp mogelijk nog aanpassingen krijgen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

afbeelding. Voorbeelden van paden in halfverharding met natuurlijke uitstraling

5.1.2.2 Natuurlijk pad : graspad, grindgazon en schorspad Indien er geen medegebruik is van fietsers en het natuurlijke aspect overheerst, wordt er eerder uitgekeken naar graspaden grindgazonpaden of een schorspad. Een jaarlijks te maaien graspad is het meest natuurlijke pad. Bij de aanleg hiervan zoals verder beschreven in de maatregelen hoort ook het vrijmaken van de zate van het pad (bomen, struiken en andere obstructies verwijderen) om een toekomstig onderhoud mogelijk te maken. Een pad in grindgazon biedt de natuurlijkheid van een graspad, maar biedt meer comfort voor de wandelaar en de beheerder. Ze bestaan uit een koffer uit grof steenslag, waarop een laag in een fijnere fractie, gemengd met inzaaibaar substraat wordt gelegd. De paden worden geplaatst zonder kantopsluiting. Ook waar meer wateroverlast verwacht wordt kan dit voor een meer duurzaam pad zorgen in vergelijking met een gewoon graspad. Een schorspad vormt een andere optie. Dit bezit ook een hoge mate van natuurlijkheid en doorlatendheid. Het nadeel hier is mogelijk verzuring van de bodem en een intensiever onderhoud. In meer beboste zones kan dit interessant zijn. De keuze van het welk type natuurlijk pad wordt verder verfijnd in het technisch ontwerp en hangt af van de lokale omstandigheden. afbeelding. Pad in grindgazon, iets na kieming gras

5.1.2.3 Knuppelpaden Waar de ondergrond te nat is, wordt een knuppelpad aangelegd. De aanleg van knuppelpaden verzekert de doorgang door kwetsbare en/of natte zones op een zo goed als permanente basis. Knuppelpaden zijn verhoogd aangelegde houten wandelpaden. Hun meerwaarde ligt o.a. in de verhoging van de belevingswaarde van moeilijke of niet toegankelijke zones.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

afbeelding. Knuppelpaden over het water en door vochtige graslanden

afbeelding Principe knuppelpad als brugje over een gracht

maatregel 1.2.2a. Aanleg pad tussen Rijkenhoekstraat en Borrestraat (particulier) Hier wordt een halfverharding voorzien. Bij ontwerp dient rekening gehouden te worden met medegebruik door fietsers. Een extra aandachtspunt bij inrichting is het vrijwaren van beschadiging van de grasberm waar deze weg per wagen wordt gebruikt door de huidige eigenaar van kadastraal perceel 160, sectie E, 2de afdeling te Grimbergen.. Hiertoe worden knotwilgen aangeplant en belemmeringspaaltjes geplaatst. Een verplaatsing van een electriciteitspaal en/of oeverversteviging kan ook nodig zijn als onderdeel van de werken.

maatregel 1.2.2b. Aanleg pad tussen Rijkenhoekstraat en Borrestraat (gemeente) Hier wordt een halfverharding voorzien. Bij ontwerp dient rekening gehouden te worden met medegebruik door fietsers en het optimaal gebruik van de smalle wegzate. Een verplaatsing van een electriciteitspaal en/of oeverversteviging kan ook nodig zijn als onderdeel van de werken.

maatregel 1.2.3. Aanleg pad langs terrein Poddegemhoeve Op dit tracé zijn er geen toegangen van aanpalende kavels. Hier wordt een halfverharding voorzien, die aansluit op de andere voorziene halfverhardingen. Er wordt rekening gehouden met medegebruik door fietsers.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

maatregel 1.2.4. Inrichten toegangen naar nieuw park ten zuiden luchthaven Een aantal toegangswegen van de Oyenbrugstraat naar het nieuwe park worden voorzien : De toegangsweg van de Oyenbrugstraat naar het JOC (Jeugdontmoetingscentrum) zal in de toekomst de toegang worden tot een geheel nieuwe parkzone. Vanuit die optiek wordt een herinrichting voorzien van de toegangsweg in halfverharding. In deze inrichting zitten ook maatregelen inbegrepen die de poortfunctie naar de Oyenbrugstraat toe versterken (verbreden profiel bij toegang, materiaalkeuze, groenelementen, ...). Het nieuwe park moet duidelijk zichtbaar worden zijn voor de gebruikers van de Oyenbrugstraat en het Maalbeekpad. Daarnaast worden ook andere toegangswegen vanaf de Oyenbrugstraat meegenomen, zoals de toegang in het verlengde van het Veldkantkapel-pad dat het park ontsluit naar de Poddegemstraat toe. Er is ook de toegang tot de hondenscholen die functioneel moet blijven en een nieuwe toegang gericht op de Oyenbrugmolen. Deze toegangen worden verder bestudeerd bij opmaak technische plannen.

maatregel 1.2.5 Aanleg paden rond de vijvers van de Tommenmolen Het betreft het verbeteren van bestaande paden en aanleggen van nieuwe stukken pad zodat er een wandelparcours rond de vijvers van de Tommenmolen ontstaat, aansluitend op omliggende wandelpaden. Er wordt zo ook een betere verbinding gelegd tussen de Tommenmolen en de St-Hubertuswijk. Bij verder ontwerp in technische plannen worden ook een aantal zones voorzien zonder pad of met doodlopend pad zodat er geen overlast is voor de eigenaar van de privé-vijvers en er rustige zones ontstaan om te hengelen De toegankelijkheid van de hengelvijvers is belangrijk in deze padenstructuur.

maatregel 2.1.2. Aanleg pad tussen Veldkantstraat en Charleroyhoeve (met trap en vlonder) Om vanaf de Veldkantstraat naar de Charleroyhoeve en de Maalbeek te gaan moeten wandelaars via de Rijkenhoekstraat. Een logische, aangename en van het verkeer gescheiden verbinding die direct aansluit op het zebrapad aan het WZC Heilig Hart wordt ontwikkeld via deze maatregel. Deze vertrekt aan de bushalte van de Veldkantstraat en bestaat uit een dubbel traject. Eén traject gaat gaat over een oude, dicht gegroeide dreef recht naar het binnenplein van de Charleroyhoeve. De voorkeur gaat uit naar grindgazon als verhardingstype. Een ander traject is gericht op rolstoelgebruikers (woonzorgcentrum Heilig Hart) en biedt een rolstoelvriendelijk traject aan. Dit laatste wordt vooral gerealiseerd door gebruik te maken van bestaande verharding die hier en daar wordt aangepast en bewegwijzerd voor deze doelgroep. INTER37 zal geraadpleegd worden bij het technisch ontwerp. Een trapconstructie is inbegrepen in deze maatregel om een talud te overbruggen voor het eerste traject. Twee vlonder brugjes zijn eveneens in de maatregel inbegrepen om over grachten te geraken.

afbeelding een’ vlonderbrugje’ 37

https://www.inter.vlaanderen/ voor meer info

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

maatregel 2.1.3. Aanleg pad tussen het nieuwe park ten zuiden van het vliegveld en het Lintbos De ontbrekende schakel tussen het Lintbos en de Maalbeek wordt met de realisatie van deze verbinding ingevuld. De ontwikkeling van deze verbinding kadert in het ruimer functioneren van het nieuw te ontwikkelen park gelegen tussen de Oyenbrugstraat en het Recreatief Vliegveld Grimbergen. Het nieuwe pad, bij voorkeur in halfverharding, verbindt het Jeugd Ontmoetingscentrum (JOC) met een bestaande trage weg op terrein dat in gebruik is door de paardenrijschool ‘de Lenterik’. Het bestaande pad (‘chemin’)op ‘De Lenterik’ loopt tot aan het Lintbos. Het nieuwe pad dat wordt aangelegd is een sentier op eigendom van de gemeente Grimbergen Daar waar nodig zal het bestaande traject volgens de Atlas der Buurtwegen door de gemeente verlegd worden. Bij de aanleg wordt rekening gehouden met de noden van ‘de Lenterik’, zoals geen giftige planten voor paarden.

maatregel 2.1.4. Aanleg pad doorheen het nieuwe park ten zuiden van het vliegveld Eveneens in het kader van het nieuwe park tussen de Oyenbrugstraat en het recreatief vliegveld van Grimbergen wordt de nieuwe weg tussen het containerpark aan de Humbeeksesteenweg en het JOC aangelegd. De voorkeur gaat uit naar halfverharding. Dit pad zal de recreanten vanuit de oostelijke rand van het gebied opvangen en naar de Maalbeekvallei brengen. Maar ook voor de wandelaar biedt dit pad een alternatief voor de Oyenbrugstraat (een wens van de gemeente

maatregel 2.1.6. Oyenbrugstraat

Aanleg

Fietscomfortstrook

langs

Tommenmolen/

De veelvuldig gehoorde wens om een comfortabele verbinding voor fietsers te realiseren door de Oyenbrugstraat leidt tot de realisatie binnen het LIP van een comfortstrook in halfverharding langs de kasseibaan. De fietscomfortstrook wordt gescheiden van de kasseibaan door middel van een haag op de plaatsen waar dat mogelijk is. Ook paaltjes, biggeruggen etc om auto’s te weren behoren tot de technische mogelijkheden. De breedte van de comfortstrook zal ongeveer 0.5m bedragen. Omwille van de plaatselijke bestaande toestand zal de comfortstrook wisselend links of rechts van de Oyenbrugstraat liggen. Het eerste deel (Tommenmolenstraat) kan gekoppeld worden aan een verlegging van het provinciale recreatieve fietsroutenetwerk. Het huidige traject langs de beek kan dan enkel dienst als wandelknooppunten-netwerk zonder recreatieve fietsers. Een belangrijk element bij deze inrichting is een goed uitgewerkt technisch ontwerp waar via gedetailleerde opmetingen zal worden bepaald waar precies voldoende (openbare) ruimte is voor een comfortstrook en aan welke zijde die kan liggen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Voorbeeld fietscomfortstrook

Voorbeeld biggeruggen als mogelijke afsluiting van fietscomfortstrook

maatregel 2.1.7. Herinrichten parking langs de Tommenmolenstraat De parking past binnen een groter geheel rond de Tommenmolen en vormt de verbinding tussen een speelbos en de Tommenmolen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

afbeelding : te vernieuwen parking binnen geheel van zone Tommenmolen

De bestaande parking aan de Tommenmolenstraat is door gebruiksdruk uitgedeind tot op de kruin van de Maalbeek. De heraanleg van deze parking is reeds aangehaald in het beheersplan en heeft tot doel het parkeren rechtstreeks aan te sluiten op de Tommenmolenstraat ten voordele van het herstel van de kruin en de verbreding van de groenzone langs de Maalbeek. Er worden eveneens opnieuw knotwilgen aangeplant langs de beek. De parking zal deels worden afgegraven zodat het water kan geleid worden naar wadi’s. De parkeerplaatsen die nu aan de oostzijde van de beschermde Tommenmolen zijn aangelegd, worden daar gesupprimeerd en overgebracht naar de parking. Hierbij kunnen een aantal parkeerplaatsen voor mensen met een handicap38 worden voorzien. Inbegrepen in deze maatregel is - opbreken van bestaande verharding - aanleg nieuwe verharding (doorgroeitegels en halfverharding) - aanplant hagen en knotwilgen - anti-parkeer elementen plaatsen - wadi-systeem op parking voorzien en verbinden met poelgracht op gemeentebos De bestaande vuilcontainer op de parking zal verplaatst worden.

Zie samenwerkingsovereenkomst VLM en INTER, ziehttps://www.inter.vlaanderen/ voor meer info

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding ontwerpschets parking, scenario 1

Afbeelding ontwerpschets parking, scenario 2

maatregel 2.2.1. Aanleg paden door de site van de Charleroyhoeve LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Door de aanleg van een grindgazonpad wordt de Charleroyhoeve beter ontsloten voor wandelaars en zal ook het onderhoud van dit pad makkelijk kunnen gebeuren. Het past in een overkoepelend wandelparcours in de zone Charleroyhoeve – Tommenmolen . Van belang is ook de toegankelijkheid van de hengelvijvers. De link van de hengelvijver aan de Charleroyhoeve met het pad langs de Maalbeek is zo een link . Het vervangen van beschadigde vlonders behoort ook tot de werken, zoals de vlonderbrug aan de toegang van het gebied aan het Maalbeekpad.

maatregel 2.2.2. Aanleg Maalbeekpad pad in de natuurlijke oeverzone tussen Tommenmolenstraat en Veldkantstraat, incl duiker of vlonder Een grindgazonpad of graspad wordt aangelegd in het te verlagen oeverprofiel van de Maalbeek. Bij hoogwater loopt de verlaagde oeverzone mogelijk onder water. Hierdoor is de toegankelijkheid op die tijdstippen beperkt. Het pad langs de Maalbeek brengt hier de wandelaar meer in contact brengt met het watergebeuren en de beek. Er wordt niet voor een knuppelpad gekozen. Dit zal ook de enige plaats zijn langs heel de Maalbeek waar het contact met de Maalbeek zo groot is. Bij de inrichting wordt rekening gehouden met de nood aan een comfortabele zone voor onderhoud van de Maalbeek door de waterloopbeheerder. Door een juiste lokalisatie van het pad kan er ook gekozen worden voor ontwijken van tuinzichten, indien dit echt problematisch is of om delen hogerop te laten lopen voor een meer gevarieerd parcours. Een constructie (vlonder/duiker39) is nodig om een dwarsgracht te passeren. Het pad start ongeveer aan het begin van het stuk autovrije Tommenmolenstraat. Dit sluit aan op maatregel 3.1.1.

maatregel 2.2.4.a Aanleg Maalbeekpad, richting Hoevepad (openbare eigendom, 246M en 246L ), incl duiker of vlonder Deze maatregel betreft de aanleg van een grindgazonpad, schors- of graspad op gronden in eigendom van de gemeente Grimbergen, beheerd door de gemeente. Het pad start aan de straat die naar de Poddegemhoeve leidt en loopt tot aan het Hoevepad. De aanleg van het pad gaat samen met de uitvoering van maatregel 2.2.4.b en 2.2.3. Deze maatregelen betreffen het aanleggen van het vervolg van dit pad uit kracht van wet gekoppeld aan vestiging van een erfdienstbaarheid op gronden die in private eigendom zijn. Een constructie (vlonder/duiker40) is inbegrepen om een dwarsgracht te passeren. Met de aanleg van dit pad wordt ook rekening gehouden met het voorzien van ruimte voor de waterloopbeheerder.

39 40

Deze moet vismigratie-vriendelijk zijn Deze moet vismigratie-vriendelijk zijn

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

maatregel 2.2.14 a Aanleg Maalbeekpad naar Zeekanaal Brussel-Schelde, incl duikers (eigendom provincie) Maatregel 2.2.14a verbetert het Maalbeekpad op eigendom van de Provincie Vlaams-Brabant met een grindgazon. In deze maatregel zitten ook twee inbuizingen41 inbegrepen over twee dwarsgrachten

Maatregelen 2.2.14a en b zorgen samen voor een aansluiting van het Maalbeekpad op het Zeekanaal BrusselSchelde (zie schets 4.2.4, deelzone poort Zeekanaal Brussel-Schelde).

maatregel 2.2.14b Maalbeekpad : poort, groenscherm waarschuwingsborden (eigendom DE VLAAMSE WATERWEG)

Er wordt als inrichtingsmaatregel een stevige poort voorzien om de wandelaars enkel langs de Maalbeek te laten lopen en de andere wegen langs de zandvang af te sluiten op dit domein van De Vlaamse Waterweg. De poort is afgestemd op toegang van vrachtwagens en andere machines voor het slib op te halen van de zandvang. Bij de inrichting hoort ook een groenscherm langs het pad dat de wandelrichting beklemtoont en een bestaand stukje bos versterkt. De inrichting bevat ook waarschuwingsborden om aan te manen tot voorzichtigheid wanneer men de Maalbeek en de zandvang passeert. Op eigendom van DE VLAAMSE WATERWEG wordt zo een missing link tussen het Maalbeekpad en het Zeekanaal Brussel-Schelde aangelegd. Het pad loopt rechtdoor over de eigendom van de Vlaamse Waterweg langs de zandvang. Dit wordt per overeenkomst vastgelegd tussen de gemeente en de Vlaamse Waterweg buiten het LIP, waar beheer en verantwoordelijkheden worden geregeld. Het pad op eigendom van de Vlaamse waterweg blijft zoals het is, maar wordt wel officieel toegankelijk. Maatregel 6.1.1 voorziet hierop aanvullend de nodige infoborden en recreatieve infrastructuur om de link tussen Maalbeekvallei en Zeekanaal Brussel-Schelde duidelijk te maken. De uitkomst van dit pad aan het Kanaal op de Westvaartdijk vormt immers een belangrijke toegangspoort tot de Maalbeekvallei.

Deze moeten vismigratie-vriendelijk zijn

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

afbeelding : aanleg pad aan Zeekanaal Brussel-Schelde binnen visie poort Zeekanaal Brussel-Schelde

Op grotere schaal vormt deze wandelverbinding onderdeel van een groter wandelknooppuntennetwerk en linkt met het Lintbos. Onderstaande kaart maakt dit duidelijk.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Context recreatieve infratsructuur Lintbos – Maalbeekvallei - Kanaal

Afbeelding Wandelknooppuntentwerk

maatregel 2.3.1. Aanleg knuppelpad ter hoogte van de natte weide aan de Charleroyhoeve, tot aan kijkhut in vijver Tommenmolen Het knuppelpad maakt deel uit van de wandeling rond de Tommenmolen-vijvers en de Charleroyhoeve en wordt gelegd waar deze wandelingen door een natte zone gaan, vooral ten zuidwesten van de eerste vijver.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5.2 WATER 5.2.1 Aanvullende studie Vismigratie Maalbeek Een aandachtspunt voor de Maalbeek is de vismigratie. Momenteel is er te weinig info om vispassages te kunnen aanleggen. Om vispassages in de toekomst aan te kunnen leggen, binnen een Integraal waterproject Maalbeek of een nieuwe Lip Groene Noordrand is er nood aan een specifieke detailstudie. Deze detailstudie zorgt ook voor tegemoetkoming aan het Europese Bellini-project waar oorspronkelijk vispassages wel in zaten. De waterbeheerder (provincie Vlaams Brabant) gaf dit ook aan bij opmaak van het LIP. Deze studie zal best een studie zijn in samenwerking en co-financiering met de betrokken partners, gecoördineerd vanuit het Bekkencomité. Volgende onderdelen worden bij voorkeur uitgewerkt en onderzocht binnen deze studie vismigratie : 1. 2. 3.

Inventarisatie vismigratieknelpunten over gans de Maalbeek Inventarisatie randvoorwaarden zoals water-en structuurkwaliteit van de Maalbeek. Detailuitwerking van moeilijke vispassages met specifieke aandacht voor de moeilijke situatie aan de molens waar de molenrechten kunnen botsen met de eisen voor vismigratie. Het betrekken van de molenaars is hier essentieel. De twee migratieknelpunten aan de monding van de Maalbeek in het Zeekanaal Brussel-Schelde zijn specifieke aandachtspunten. Eén daarvan (aan de monding van de zandvang in het Zeekanaal) is waarschijnlijk eenvoudig op te lossen via een sleuf in de drempel te maken. Uitwerken van “In-stream maatregelen” om de structuurdiversiteit te bevorderen van de waterloop : hermeandering waar mogelijk en stroomdeflectoren of klein grondverzet ( stukjes wegnemen en aan de tegenovergestelde oever plaatsen)

Partners in deze studie zijn in de eerste plaats : • Bekkensecretariaat Dijle-Zenne ikv Integraal Project Maalbeekvallei • Provincie Vlaams-Brabant, dienst waterlopen • Vlaamse Landmaatschappij • Provinciale Visserijcommissie • eigenaars molens Een mogelijkheid voor deelname vanuit de Vlaamse Landmaatschappij aan deze studie is gebruik van de studiepost landinrichting, in het kader van landinrichting voor het Strategisch project groene Noordrand. In dit LIP Oostelijke Maalbeekvallei worden reeds via een aantal maatregelen toekomstige vispassages gefaciliteerd : • verwerving 3.2.5 en 3.2.3 ten zuiden van de Oyenbrugmolen voorzien in een voldoende brede strook langs de bestaande gracht die niet alleen een wandelpassage op korte termijn , maar ook een vispassage op langere termijn kan mogelijk maken (noot: de benodigde diepte van de vispassage vereist een grotere breedte van de gracht) • inrichten vijvers Tommenmolen (4.1.1a) voorziet via het onderdeel natuurlijke oevers in een strategisch gelokaliseerde brede oever die later kan gebruikt worden om een moerasachtige vispassage in te voorzien. Zo kan ook aan de Tommenmolen later een natuurlijke vispassage worden voorzien en is men niet genoodzaakt dure technische oplossingen te voorzien binnen de waterloop zelf.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5.2.2 Verlaagde oeverzone .

maatregel 3.1.1. Herstel oeverprofiel ter hoogte van de Tommenmolenstraat (kaart 22a) De afgraving van inerte stortmaterialen in de oeverzone moet de oever terug haar oorspronkelijk profiel geven. Door de afgraving volgens een gebogen lijn te laten verlopen ontstaat naar landschap en beleving een interessant profiel alsook voor ecologie. Hier slingert zich ook een pad (maatregel 2.2.2) door. De afgraving bevindt zich gemiddeld in een zone van 5 à 10 meter vanaf de beek en wil zacht hellende oevers creëren, liefst met variatie in helling. Er wordt ook voorzien op één zone (Japanse duizendknoop-zone) de afgraving ook nog verder van de beek te laten gaan zodat er een ruimte ontstaat die naar waterberging toe een actievere rol kan spelen. Deze zone is extra interessant om af te graven omdat voor het aanpakken van de Japanse Duizendknoop sowieso een dure afgraving moet voorzien worden om deze exoot efficiënt te bestrijden. Het onderhoud van de waterbeheerder primeert bij verdere detailuitwerking bij opmaak technische plannen (vb geen plasbermzones die kranen verhinderen tot aan de beek te geraken). Indien mogelijk wordt samen met de waterbeheerder gekeken naar het creëren van een zomer – en winterbed en lokaal een actief structuurherstel na te streven. Een aandachtspunt bij waterberging via afgraven stortmateriaal is dat het water met propere grond moet afgescheiden worden van het resterende stort. Het bestaande bos verdwijnt in de randzone deels om plaats te maken voor een natuurlijke oeverzone. Waar mogelijk wordt een aangepast wilgenstruweel-bos voorzien op de zachte hellingen. Zie bijlage 3 Bosbalans. Deze maatregel gebeurt met Co-financiering vanuit het Europese Bellini-project. Volgende concept-schets geeft de ingreep ruimtelijk weer.

5.2.3 Herwaarderen vijvers Een overzicht van de maatregelen wordt gegeven op kaart22a.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5.2.3.1 Situering Het vijvercomplex aan de Tommenmolen/ Charleroyhoeve bestaat uit een aantal vijvers die zijn dichtgeslibd en dichtgegroeid door het verdwijnen van onderhoud. De vijvers zijn met elkaar verbonden door middel van monniken (mondelinge getuigenis de heer Van Stalle, voormalige uitbater visvijvers in de Maalbeekvallei). Ze zijn gelegen in een beschermd dorpsgezicht en deels in een natuurreservaat. Ze liggen zowel op gemeentelijke eigendom (4 vijvers) als op privé-domein (6 vijvers). Er bevindt zich ook een poel op het (openbaar) domein van de Charleroyhoeve. Er werd in kader van dit LIP afgesproken het geheel van de vijvers te herwaarderen, vanuit een totaalvisie op de zone rond de Tommenmolen. Daarnaast wordt een deel van de vijvers ingeschakeld als visvijver.

De poel achter de Charleroyhoeve die ook onderdeel uitmaakt van dit vijversysteem wordt niet rechtstreeks in het LIP meegenomen (zie bijlage 1: subsidies SEW, uitvoering Natuurpunt). Maar ook voor deze werken is afgesproken met Natuurpunt om af te stemmen op de werken aan de vijvers. Naast de vijvers aan de Tommenmolen zijn er ook nog privé-vijvers stroomafwaarts van de Maalbeek gelegen ten oosten van de Poddegemhoeve, waar ook een wandelpad wordt voorzien (maatregel 2.2.4b). De inrichting van deze vijvers valt buiten het LIP en kan via premies Onroerend Erfgoed (BIJLAGE 1). Dit wordt niet meegenomen in de bespreking die volgt.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding situering vijvercomplex stroomafwaarts ten oosten van Poddegemhoeve

5.2.3.2 Samenwerking tussen verschillende partners in het kader van Landinrichting Door een samenwerking tussen Europa (LIFE Bellini-project); Natuurpunt, RWO Erfgoed, Provinciale Visserijcommissie, ANB, VLM, gemeente en particulier wordt het mogelijk een boost te geven aan het Natuurreservaat Charleroyhoeve en het vijvercomplex rond de Tommenmolens, door het in zijn geheel aan te pakken. Gezien het grote bedrag dat nodig is om dit ambitieuze doel te bereiken, is dit slechts mogelijk door de bijdrage van IEDERE partner. Zoniet kan slechts een deel gerealiseerd worden en gaat de éénmalige kans die het landinrichtingsproject hier biedt tot een totaal-aanpak verloren. Samengevat gaat het om een combinatie van volgende subsidieposten: • Europa draagt een deel bij via het BELLINI-project • ANB - visserijfonds doet een aanzienlijke bijdrage. • ANB kan een substantieel deel van de subsidies voor het inrichten van de vijvers in het natuurrreservaat geven onder de vorm van SEW (subsidies eenmalige werken) voor natuurreservaten zie bijlage 1. Om te kunnen voorzien in inrichtingswerken van het reservaat en te kunnen bijdragen aan het natuurlijk inrichten van de vijvers, wordt een kost rond 200.000 euro ruw geschat op basis van voorlopige ramingen. Aangezien dit bedrag afhankelijk is van een jurybeslissing in de toekomst, kan het niet rechtstreeks in het financieringsplan worden opgenomen waar ook reeds instemmingen aan worden gekoppeld. • Daarnaast is de bijdrage van de landinrichtingsubsidies nodig om een volledige inrichting van de zone mogelijk te kunnen maken, inclusief de privaat-vijvers. De VLM heeft hierbij ook van de andere partners de rol als coördinator toebedeeld gekregen om alles op elkaar af te stemmen en de werken te leiden. • De premies van Onroerend Erfgoed worden tenslotte gebruikt om het ingestelde hakhoutbeheer de komende jaren te blijven handhaven.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Na de werken zal hier een grote, natte ruigte ontstaan die een cruciale rol zal spelen in het ecologisch functioneren van de Maalbeekvallei en omgeving.

5.2.3.3 Herwaarderen van de vijvers Onder herwaarderen van de vijvers wordt verstaan een geheel van volgende maatregelen :

•

slibruiming

afbeelding slibruiming

Dit zorgt voor helder, zuurstofrijk water dat essentieel is om de nagestreefde natuurdoelstellingen te halen.

•

aanleggen van natuurlijke oevers

Afbeelding Voorbeeld natuurlijke oever

Natuurlijke oevers bieden een gevarieerd en vegetatierijk habitat nodig voor de beoogde natuurdoelstellingen voor vissen, vogels, insecten, …. . Daarnaast biedt dit ook landschappelijk een grote meerwaarde. Aanleg van deze oevers kan via afgraven van oeverzones of aanbreng extra grond, naargelang de specifieke situatie.

•

terugzetten begroeiing voor meer licht ( installatie van een hakhout-beheer).

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding hakhoutstoven

Essentieel om een goede waterkwaliteit te behouden na slibruiming is het open houden van de vijvers zodat bladval minimaal is en er voldoende licht terug op de vijvers valt. Hakhout beheer biedt hier interessante mogelijkheden. Landschappelijk en cultuurhistorisch is de meerwaarde van deze maatregel erg groot. Er kan ook gekeken worden of het hakhout beheer zichtassen op de basiliek mogelijk maakt.

5.2.3.4 Hengelen Voor drie vijvers wordt in samenwerking met de Provinciale Visserijcommissie (PVC), ANB, de gemeente en Natuurpunt de inrichting afgestemd op het gebruik als hengelvijver. Eén van de vijvers is gelegen in het natuurreservaat. Hierbij staat het viswatertype “snoek-blankvoorn” model. Dit betekent een lage bevissingdruk op vijvers met hoge ecologische waarde. Dit spoort samen met de doelstellingen van het natuurreservaat, mits aanpassing van enkele bepalingen (toelaten bevissing), toegankelijkheid, overdracht visrechten en vastleggen van de bevisbare periode tijdens het jaar42. Aangezien er al lang geen visserclub hier meer actief is geweest, is het volgens de praktijkervaring van de visserijbioloog van Agentschap Natuur en Bos mogelijk vissen met natuurbeheer te combineren. Hierbij wordt er aanvankelijk bepoot met de soorten van het gewenste viswatertype, maar zou men op termijn liefst komen tot een situatie waar bepoting niet meer nodig is, dankzij een goede inrichting en onderhoud van de vijvers in functie van het gewenste habitat en een aangepaste hengelbezetting. De monitoring gebeurt door de Provinciale Visserijcommissie. Dit fungeert deels ook als proef – project om de onnodige tegenstellingen tussen visserij en natuurbeheer op te heffen. Zo kan dit een voorbeeld functie bieden om de mentaliteit van het traditionele vissen om te buigen naar een vorm van vissen die in functie staat van natuur-en landschapsbeheer en een andere beleving biedt aan het hengelen.

Dit werd in een overleg tussen Natuurpunt en PVC besproken

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding Vijvers te ontwikkelen als hengelvijver

Het gaat om de volgende maatregelen :

maatregel 4.1.1a. Openbare vijvers Tommenmolen : Natuurlijke inrichting Voor de openbare vijvers worden via subsidies landinrichting aan de gemeente Grimbergen in deze maatregel voorzien: o Slibruiming o Aanleg natuurlijke oevers o Installatie van hakhout beheer. o Herstel oude verbindingen met de Maalbeek van drie vijvers zodat het water van de vijvers kan aflopen naar de Maalbeek. De natuurlijke oevers worden bij voorkeur aangelegd in het noorden omdat daar de meeste zon zal komen en dit ecologische het meest interessante is. Er wordt specifiek aan de Noordoever van de grote Tommenmolenvijver en de kleine Tommenmolenvijver een brede oeverzone van een 10tal meter voorzien. Deze kan later, buiten het LIP, dienen om een moerasachtige vis-bypass in aan te leggen en zo het oplossen van het knelpunt van vismigratie aan de Tommenmolen in de toekomst goedkoop en natuurlijk te maken. Naargelang de ligging van sommige van deze vijvers in het Natuurreservaat wordt ook beroep gedaan op de SEW/INS subsidies van ANB (Subsidies éénmalig beheer), zie bijlage 1. Deze worden nog aangevraagd door Natuurpunt. Bij het instellen van hakhoutbeheer wordt rekening gehouden met een mogelijke zichtas op de Basiliek. Via andere maatregelen landinrichting worden hier paden voorzien (zie eerder; deel 5.1 Paden ). Deze maatregel gebeurt met co-financiering vanuit het Europese bellini-project

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : Vijvers te ontwikkelen als hengelvijver en aanduiding van aanleg natuurlijke oevers die in toekomst plaats bieden aan vispassage

maatregel 4.1.1b Openbare vijvers Tommenmolen : behengelbaar maken vijvers met aansluitende oeverinrichting Deze maatregel wil drie vijvers rond de Tommenmolen/Charleroyhoeve behengelbaar te maken. Het gaat om de oostelijke grote vijver aan de Tommenmolen, de kleine vijver aan de Charleroyhoeve en de kleine vijver aan de Tommenmolen . Meer bepaald gaat het om: o o o

inrichten van hengelzones op de oevers in de kleine vijvers aanleg van 5 hengelplateau’s in de grote vijver. Waar nodig worden ook oevers specifiek in functie van paaiplaatsen ingericht.

De lokalisatie van hengelplateaus wordt verder bekeken bij technisch ontwerp en houdt rekening met de noden van de hengelaars maar ook met rustige zones voor de dieren. Voor de kleine vijver van de Tommenmolen lijkt de zuidoever het meest geschikt. Voor de grote vijver van de Tommenmolen kan dit op de zuidelijke en oostelijke oever, maar de westelijke oever is ook nog een optie (geen interferentie met doorgangspad door bouw van hengelsteiger). Deze maatregelen zijn gekaderd binnen afspraken met Natuurpunt omtrent natuurvriendelijk hengelen binnen het reservaat (cf Snoek-Blankvoorn-type), overdracht visrechten en afspraken met de gemeente omtrent een politiereglement (oa. bevissingsperiode verstrengen van algemene norm). Voor het ANB-Visserijfonds en de PVC is het belangrijk dat in de vijvers via de inrichting een duurzaam, zichzelf instandhoudende vispopulatie tot ontwikkeling kan komen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : Vijvers te ontwikkelen als visvijver

maatregel 4.1.1c privé-vijvers Tommenmolen : natuurlijke inrichting Via deze maatregel wordt voorzien om ook zoveel mogelijk vijvers van het privé-vijvercomplex naast de Tommenmolen natuurlijker in te richten (slibruiming, natuurlijke oevers, installatie hakhoutbeheer…). Zo ontstaat er één grote open ruigte-natuurlijke vijvercomplex rond de Tommenmolen die een grote landschappelijke en ecologische meerwaarde betekent op niveau van de ganse Maalbeekvallei. De werken worden opgenomen in een groter uitvoeringsdossier van VLM voor alle vijvers. Aan deze subsidies voor de particulier is de voorwaarde van een natuurlijk beheer achteraf gekoppeld.

Privé-vijvers, natuurlijk in te richten

Afspraken met Erfgoed zijn gemaakt voor de privé-gronden en de openbare gronden om het hakhoutbeheer rond de vijvers na inrichting VLM continuïteit te geven via erfgoedsubsidies.

maatregel 4.2.2 Kijkwand (kaart 22b)

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Op de westelijke grote vijver van de Tommenmolen wordt in het zuiden een vogelkijkwand voorzien die aansluit op een knuppelpad (maatregel 2.3.1) De kijkhut wordt speciaal ontwikkeld om een stille waarneming van het leven op en rond de westelijke Tommenmolen vijver mogelijk te maken. Met een ingekaderd zicht op de Tommenmolen wordt het schilderachting karakter van het monument in zijn omgeving, los van de ontwikkeling t.b.v. de horeca, benadrukt.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5.2.4 Grachten Een overzicht van de maatregelen wordt gegeven op kaart22b.

Maatregel 5.2.1. Aanleg Swale (ecologische buffergracht) Via het LIP wordt een nieuw park gecreëerd tussen het recreatief vliegveld Grimbergen en de Oyenbrugstraat. Een essentiële structuur is hier de aanleg van een buffergracht-type Swale. De grote grasoppervlakten en de verharde oppervlaktes van het vliegveld (landingsbanen, loodsen en hun functionele verhardingen) zorgen voor een hogere ‘run-off’ dan bvb het Lintbos. Maar naast de run-off wordt er vermoedelijk ook een deel water van het vliegveld via minstens één ondergrondse buis rechtstreeks in de riool of naar de Maalbeek gevoerd. Om al dit water intermediair te bufferen om de wateroverlast in de Oyenbrugstraat en lager te milderen, is de aanleg van een gracht aangewezen. Deze gracht speelt eveneens een rol in de reeks van maatregelen die voor de beveiliging van het vliegveld opgesteld en goedgekeurd werden in het beheersplan en zorgt voor een afscheiding van het nieuwe park met het vliegveld. Een ander belangrijke functie van de Swale-gracht is door de bijhorende groenstructuur voor een grote landschaps-ecologische structuur zorgen. Ze vormt ook de drager van een wandelpad (maatregel 2.1.4) Enkele principes bij inrichting van deze gracht : Deze wordt aangelegd als een landschappelijk en ecologisch interessante structuur die voldoende varieert over zijn lengteprofiel, door bijvoorbeeld eerder een gebogen lijn te volgen in plaats van een rechte lijn. Ook de variatie in beplanting kan de gracht een landschappelijke meerwaarde geven. De gracht beperkt zich niet tot louter de waterbergende functie. Deze gracht kan onderbrekingen kennen ter hoogte van nutsvoorzieningen en toegangswegen, wat geen probleem is gezien de functie van de gracht (geen doorstroom van water nodig). Gekende nutsleidingen zijn ondermeer : • water en rioleringsaansluitingen naar firma Eurosky alsook de 380V leiding en telefoonaansluiting hiernaartoe. • 11kV elektriciteitsleiding langs de toegangsweg JOC die naar de electriciteitscabine loopt. • een “ingebuisde beek” die hoogstwaarschijnlijk enkel RWA – water afvoert naar de Maalbeek Daarnaast zal een gedetailleerd onderzoek naar nutsleidingen in het technisch ontwerp ook andere leidingen moeten kunnen situeren zoals : • nutsleidingen naar de voetbalkantine en electriciteitsmasten • oude rioleringsaansluitingen en drainagegrachten waar geen as-built of liggingsplannen van ziin. De gracht kan naargelang de plek ook verbreed worden om de opvangcapaciteit te verhogen zoals aan de kruising met ondergrondse drainagagrachten of aangevuld worden met wadi’s. Het principe is : waar water tijdelijk kan geborgen worden op in het park zonder overlast te veroorzaken voor omwonenden of vliegveld, worden deze mogelijkheden maximaal benut en in een ecologisch recreatief netwerk ingepast. Dit water zal immers de collector in de Tommenmolenstraat of de Maalbeek zelf meer ruimte geven en overstromingsproblemen verminderen. Deze maatregel gebeurt met co-financiering vanuit het Europese Bellini-project

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

De inrichting als een SWALE is een manier om de gracht de nodige landschappelijke en ecologische kwaliteiten te geven. Swales worden gebruikt in permacultuur om runoff horizontaal te spreiden over het landschap en de infiltratie in de grond te verhogen. Algemeen principe : men graaft een gracht loodrecht op de hoogtelijnen en stapelt de uitgegraven grond op in de vorm van een berm, stroomafwaarts van de gracht. Deze gracht houdt het water tegen en zorgt voor verhoogde infiltratie. Tegelijk ontstaat er onder de berm een tamelijk permanente waterlens. Op deze manier wordt niet alleen de infiltratie maximaal gemaakt maar ontstaat er ook een hydrologische gradiënt die op zijn beurt voor ecologische variatie kan zorgen. Vliegveld

Maalbeekvallei Afbeelding : principe Swale -1

Vliegveld

Maalbeekvallei

Afbeelding : principe Swale -2

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Vliegveld

Maalbeekvallei Afbeelding : principe Swale -3

maatregel 5.2.2. Aanleg wadi Aan de rand van het perceel tussen de Oyenbrugmolen en de Humbeeksesteenweg wordt een gracht/wadi voorzien. Deze wadi dient als waterbuffer maar ook als barrière tussen recreant en auto en voorkomt dat op de grasberm geparkeerd wordt. De wadi wordt tussen de bestaande oude knotbomen voorzien en de straat.

maatregel 5.2.3. Aanleg poel met vlonder Op een traject van de oude loop van de Maalbeek die nu grasland is, wordt een poel aangelegd. Deze wordt voorzien van een ponton. Dit is gesitueerd langs het Maalbeekpad aan de Oyenbrugmolen. De wandelaars hebben via deze poel een prachtig uitkijkpunt vanuit de vallei naar de oude molen en het bakhuis. Het betekent ook landschappelijk en ecologisch een meerwaarde. De maatregel is gelegen op privé-eigendom en zal in overleg met de privé-eigenaars gebeuren. Situering op onderstaande kaart.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Afbeelding : situering poel met vlonder langs Maalbeekpad Oyenbrugmolen

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5.2.5 Bruggen over de Maalbeek Een nieuwe brug over de Maalbeek voorzien en bestaande bruggen over de Maalbeek vernieuwen, zorgt voor continuïteit en kwaliteit in de wandelnetwerken. Zie kaart 22b.

5.2.5.1 Bestaande bruggen over Maalbeek vernieuwen

maatregel 3.3.1. restauratie balustrades aan overgangen Maalbeek ter hoogte van de Beiaardlaan en de Abdijstraat Aan het bijna vergeten stukje open Maalbeek zijn drie bruggenhoofden nog steeds voorzien van de oude borstweringen. De renovatie van deze constructies draagt bij tot het behoud van dit klein erfgoed dat buiten de perimeter van het dorpsgezicht valt (en dus ook buiten de premies erfgoed). De algehele opwaardering van dit stukje Maalbeek en de integratie ervan in het pleintje bij het monument van dokter Hemerijckx, past in de heraanleg van de driehoek gevormd door de Beiaardlaan-Abdijstraat en Maalbeek. Zie 4.2.4 visie, deelzone poort Brusselsesteenweg.

maatregel 3.3.2. vernieuwen brugje ter hoogte van het Hoevepad Het brugje ter hoogte van de oversteek van het Hoevepad over de Maalbeek wordt vernieuwd.

maatregel 3.3.3. vernieuwen brugje ter hoogte van de Veldkantkapel Het brugje ter hoogte van de oversteek vanaf de Poddegemstraat over de Maalbeek wordt vernieuwd.

5.2.5.2 Aanleg nieuwe brug over de Maalbeek

maatregel 3.3.6 brugje naar boomgaard aan Oyenbrugmolen

Om het Maalbeekpad van de zuid-oever naar de noord-oever te brengen is een brugje nodig. Dit sluit aan op de maatregel 2.2.7 c waar op een te verwerven perceel een pad wordt voorzien. Bij aanleg van de brug wordt rekenening gehouden met voldoende vrije ruimte langs de oever voor faunamigratie.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

Aansluitend op deze maatregel, maar buiten dit LIP om zal de gemeente samen met de particuliere eigenaars . bekijken hoe het niet permanent toegankelijk wandelpad langs de privé-vijvers best kan ontsloten worden.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

5.3 RECREATIEVE INFRASTRUCTUUR Een aantal elementen van de recreatieve infrastructuur werden reeds besproken onder andere thema’s, met name : maatregel 2.1.7, parking, maatregel 4.2.1, hengelplateau’s, maatregel 4.1.2 kijkhut en maatregel 3.3.45-6-7 brugjes. Hier worden nog twee maatregelen toegevoegd :

maatregel 6.1.1. toegangspunten- rustpunten en informele speelplekken Deze maatregel wordt niet op kaart in bijlage gesitueerd . a. Toegang- en rustpunten Om de vallei meer leesbaar te maken en identiteit te geven worden tal van punten in en aansluitend op de vallei ingericht als toegangs- of rustpunten. . Dit kan inhouden ; het plaatsen van banken, fietsvoorzieningen, afvalhouders, maar ook het vrijmaken van zichten, plaatsen van uitkijkconstructies, … en het beter herkenbaar maken van toegangen.

De toegangs-en rustpunten bezitten één of meer van volgende kwaliteiten : - strategisch gelegen binnen het recreatief netwerk - bieden toegang tot een groenzone of tot de vallei zelf - hebben een speciale landschappelijke waarde hebben omdat ze een zicht bieden op een historisch of mooi gebouw of een landschappelijk element.

Een overzicht van de belangrijkste plekken wordt gegeven op de onderstaande kaart. Bij gedetailleerde uitwerking in functie van het technisch ontwerp worden verdere klemtonen gelegd en kunnen toevoegingen gebeuren aan deze punten.

Afbeelding aanduiding voornaamste rust- en infopunten

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

o o o o o o o

o o o

1, 2 en 3 : toegang tot Maalbeekvallei vanuit Brusselsesteenweg vanuit globale invulling poortfunctie zone Brusselse Steenweg 4 : uitkijk vanaf Liermolen. Knotessen zijn belangrijk uit historisch en ecologisch opzicht. Hier kan ook de link worden gelegd met Den Diepen Boomgaard en de hoevewinkel hiervan 5 : uitkijk vanaf kleine vijver Tommenmolen (zichtas op basiliek), toegang tot Maalbeekpad vanuit Tommenmolen 6 : toegang tot vijvercomplex en Maalbeekvallei vanuit de St-Hubertusstraat, zicht op vijvers 7 : rustpunt halverwege Tommenmolen en Oyenbrugmolen. Uitkijk via zichtas op basiliek. toegang tot Maalbeekpad en groengebieden aan beide zijdes 8 : toegang vanaf Lintbos naar nieuwe park en omgekeerd. Hieraan gekoppeld zit ook de toegang tot het park wat lager aan de Oyenbrugstraat. Zicht op vallei. 9 : toegang tot Maalbeekpad vanuit Oyenbrugstraat en Veldkantkapel-weg. Toegang tot zone Oyenbrugmolen Een infobord geeft uitleg over de Maaldam: de betekenis ervan, de landschappelijke verschijningsvorm, de technische aspecten enzovoort. Educatief aspect vispassage. 10 : toegang tot nieuwe park ten zuiden van het recreatief vliegveld aan de Humbeeksesteenweg 11 : toegang tot Oyenbrugmolen enerzijds en verderzetting Maalbeekpad naar Zeekanaal BrusselSchelde anderzijds. Poortfunctie voor ganse vallei. 12 : toegang tot ganse vallei vanuit Zeekanaal Brussel-Schelde. info over Maalbeek en Lintbos. Poortfunctie.

b. Informele speelplekken Om het Maalbeekpad als zachte as optimaal voor kinderen interessant te maken, worden op stukken openbare eigendom langsheen dit pad natuurlijke, informele spelelementen voorzien. De keuze van deze plekken zal in overleg met de bewoners gebeuren bij verdere technische uitwerking. Zo wordt het Maalbeekpad één grote speelzone voor de (iets oudere) kinderen.

Maatregel 6.1.2. Signalisatie en infoborden Deze maatregel wordt niet op kaart in bijlage gesitueerd . Door signalisatie en infoborden worden de nieuwe recreatieve netwerken en domeinen na inrichting aan het publiek kenbaar gemaakt. Hier vormt het digitaal wandelknoop-punten netwerk Brabants Kouters een belangrijke element bij de verdere detailuitwerking. Via deze inrichtingsmaatregel worden op terrein bewegwijzeringen (signalisatie) voorzien van dit digitale wandelknooppuntennetwerk. Het integreren van deze bewegwijzering in de huisstijl van landinrichting Vlaamse Rand zoals die ook in de regio Zaventem werd toegepast, is hier een aandachtspunt. Eenvormigheid en op elkaar afgestemd zijn van signalisatie is ook van belang voor een andere huisstijl die het Agentschap Natuur en Bos gebruikt voor de 2 basilieken-route die de Maalbeekvallei doorkruist. Enkele inhoudelijke aandachtspunten voor de infoborden zijn : •

De link met “Den Diepen Boomgaard” : Recreanten moeten zo info krijgen over de Hoevewinkel van de bio-boerderij die slechts een 50 tal meter van het recreatieve pad verwijderd ligt.

•

Het Hof van Oyenbrugghe dat langs het pad gelegen is aan de Oyenbrugmolen. Hier wordt info gegeven over de waterburcht die hier stond en de restanten die men nu nog vanaf het pad kan zien.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

•

De werking van de zandvang aan het Zeekanaal. Deze waterpartij heeft niet alleen een landschappelijke impact maar ook een belangrijke rol voor de waterloop : de meeste recreanten zullen niet weten hoe dit werkt en waar dit precies voor dient.

5.4 GROEN Een overzicht van de maatregelen wordt gegeven op kaart 23.

Maatregel 2.2.16 Beekbegeleidende beplanting Maatregel 2.2.16 is niet op een kaart in bijlage gesitueerd. Het ‘Maalbeekpad” zorgt voor een visuele ontsluiting van de achterkant van een aantal tuinen. Via deze maatregel kunnen privé-eigenaars subsidies krijgen om in hun achtertuin beekbegeleidende beplanting te voorzien. Zo wordt hun privacy gewaarborgd en wordt tegelijk de landschappelijke en ecologische waarde van de beekvallei verhoogt alsook het recreatieve aspect van het ‘Maalbeekpad’. De restfinanciering gebeurt door de gemeente indien het gaat om eigenaars op wiens eigendom een publieke erfdienstbaarheid wordt gelegd en die zich aan de afstandsregels van de waterloopbeheerder houden. Zo hoeven deze eigenaars zelf niets te betalen. Bij de plantenkeuze wordt rekening gehouden met inheemse planten die passen binnen een valleilandschap. Dit aanbod is geldig in de hele Maalbeekvallei maar met voorrang voor de particulieren waar een publieke erfdienstbaarheid wordt voorzien in kader van het Maalbeekpad..

Maatregel 2.2.17 nieuwe afsluiting Maatregel 2.2.17 is niet op een kaart in bijlage gesitueerd Het ‘Maalbeekpad” zorgt op sommige plekken ervoor dat het publiek langs een aantal tuinen kan wandelen waar dit voorheen niet het geval was. Via deze maatregel kunnen privé-eigenaars subsidies krijgen om in hun achtertuin een nieuwe afsluiting te voorzien. Zo wordt hun privacy beter gewaarborgd De restfinanciering

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

gebeurt door de gemeente indien het gaat om eigenaars op wiens eigendom een publieke erfdienstbaarheid wordt gevestigd en die zich aan de afstandsregels van de waterloopbeheerder houden. Zo moeten de eigenaars zelf niets bijdragen. Bij deze maatregelen zit ook de aanleg van een poortje inbegrepen waardoor men vanuit de tuinen toegang kan krijgen tot het nieuwe publieke pad, indien dit de wens is van de eigenaars. Ook het verplaatsen van bestaande afsluitingen is voorzien in deze maatregel. Deze maatregel is enkel voor de particulieren waar een inrichting uit kracht van wet gebeurt (gevolgd door vestiging erfdienstbaarheid tot publiek nut) in kader van het Maalbeekpad.

Maatregel 7.1.2 Maatregelen faunamigratie De ontsnippering van de Maalbeekvallei is een belangrijk aandachtspunt gezien zijn functie als blauw-groene verbindingsas. Er worden in deze maatregel twee strategische zones aangepakt voor ontsnippering. • •

Tussen Tommenmolenstraat en Poddeggemstraat : voorzien faunapassage in oever waterloop onder de brug via looprichel of grondverzet. Bij toekomstige herinrichting van deze weg kan de gemeente later ook ecoduikers voorzien buiten het LIP. Humbeeksesteenweg : o faunapassage in oever waterloop onder brug via looprichel of grondverzet o vleermuispassage versterken door verbindende KLE’s aan te planten (knotwilgen, houtkant) en langs beide zijden van de brug een klassieke straatlamp te vervangen door een vleermuisvriendelijke verlichting (type clearfield) die toch de verkeersveiligheid bewaart

afbeelding situering maatregelen faunamigratie

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

100

afbeelding vleermuisvriendelijke verlichting (type Clearfield)

afbeelding looprichel

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

101

Maatregel 7.1.3. inrichting nieuwe park ten zuiden van het vliegveld De groene zone tussen het vliegveld van Grimbergen en de Oyenbrugstraat wordt opengesteld voor publiek waardoor een nieuw park ontstaat.

afbeelding : nieuw park ten zuiden van het vliegveld

Centraal staat de aanleg van een gracht met een pad erlangs, die werden voorzien via andere maatregelen (maatregel 5.2.1 en maatregel 2.1.4). Rond deze groenblauwe structuur wordt de rest van het park opgebouwd door de gemeente-gronden hieraan vast te hangen en in te richten. De gemeente zal deels huidig gebruik opheffen (voorbeeld voetbalveld) en deels ander huidig gebruik groener inkaderen of anders ordenen om dit park te realiseren. Zo ontstaat zowel een wandelverbinding met het Lintbos, een natuurlijke barièrre naar het vliegveld toe en een gedeeltelijke oplossing van de waterproblematiek. Om dit park in te groenen zijn volgende inrichtingsmaatregelen en aandachtspunten van belang : - wegnemen overbodige afsluitingen rond het park (exclosures) - plaatsen nieuwe afsluitingen binnen het park (inclosures), zoals rond huidige gebruikers of bewoners die door het wegnemen van de buitenafsluiting plots geen afscheiding met privé meer hebben - Draadafsluiting ter hoogte van 1,8 meter op grens met vliegveld zoals aangegeven op detailplan. - Het planten van boomgaarden kan invulling geven aan de groenstructuur. - Bij het detailontwerp rekening houden met cultuurhistorische elementen zoals de oude moestuin met waterput van de Oyenbrugmolen die zich eertijds op dit domein bevonden - Het voorzien van recreatieve infrastructuur zoals zitbankjes en kleine natuurlijke spel-elementen - planten van houtige elementen; hagen, houtkanten, bomen, bosjes, …. Deze houtige elementen kunnen voor afscheiding van privépercelen zorgen. Ze zorgen ook voor landschappelijk groen:

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

102

schermgroen of groen dat eerder zichten benadrukt. Deze groen-elementen zorgen ook voor een verlaging van de run-off op deze steile helling die de verzegelde oppervlakte van het vliegveld doet afspoelen naar de vallei. inrichten verbinding met containerpark gemeente met mogelijk beperkt aantal parkeerplaatsen. omvormen bestaande parking tot groen ingekaderde parking met doorgroeitegels en wadi’s voorzien van ruimte voor parking voor tijdelijke evenementen een eventueel nieuw in te richten poortje ter hoogte van het vliegveld (omgeving loodsen, in de buurt van het huidige poortje) dat dienst doet als doorgang bij periodieke evenementen in de Maalbeekvallei waaraan het RVG (Recreatief Vliegveld Grimbergen) zijn medewerking verleent. Het RVG beheert ook de toegang hiervan. De huidige toegangen naar firma Eurosky en de loods dienen bewaard te blijven en geschikt te blijven voor brandweerwagens De hondenclubs worden deels verplaatst naar het huidige voetbalveld en bevinden zich achter de gracht. Zo bevinden deze zich ook in een afgeschermde zone voor recreanten. Er wordt een poort voorzien tussen hondenclubs en vliegveld om het speuren op zondag mogelijk te maken. Zichtassen worden voorzien zoals naar de loodsen van het vliegveld (beschermd erfgoed). Inpassen bestaande activiteiten zoals hondenclubs via aangepast groenschermen die één geheel vormen met het park

Wat betreft aanplant bomen dient met volgende richtlijnen (zie schets) gegeven door de vzw Recreatief Vliegveld Grimbergen rekening te worden gehouden.

Schets met richtlijnen ivm aanplant bomen

Voor dit nieuw aan te leggen park wordt in de uitvoeringsfase een detailontwerp met participatie voorzien. De participatie komt vooral van het recreatief vliegveld Grimbergen, omwonenden, toekomstige gebruikers en belanghebbenden.

Maatregel 7.1.4. Boomgaard op terrein naast Oyenbrugmolen Voor de bestemming van dit terrein als hoogstamboomgaard wordt gekeken naar de historische situatie waar de boomgaard, horende bij de Oyenbrugmolen, op dit perceel bestond. Een moderne variant kan deels ook kriekelaars bevatten wat past in het eerder gevoerde onderzoek in het kader van het beheersplan. De boomgaard is publiek toegankelijk en wordt door de gemeente beheerd. Bij opmaak van dit LIP werd afgesproken tussen de gemeente en Agentschap Natuur en Bos een ruiloperatie te doen waardoor dit perceel overgaat van ANB naar de gemeente, voor de inrichting gebeurt.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

103

Waar nodig voor het beheer achteraf kunnen grondwerken worden verricht (deels opgehoogd stuk perceel).

Deze maatregel past in een geheel van maatregel voor dit perceel zoals - aanleg wadi (maatregel 5.2.2) - aanleg brugje (maatregel 3.3.6) - inrichten info- en rustpunt( maatregel 6.1.1 en 6.1.2) Een perspectief is nodig bij detail-uitwerking : Dit sluit ook aan op maatregelen van de moleneigenaar die onder andere een oud pad terug zal zichtbaar maken dat vertrekt op het openbare perceel. De inrichting zou moeten zorgen voor een versterking van het Erfgoed-geheel hier aanwezig (Oyenbrugmolen) en is niet louter te beschouwen vanuit het openbare perceel. Dit sluit aan op het herstel van een oude kasseiweg dat de gemeente buiten dit LIP om met erfgoedsubsidies zal doen (zie ook Bijlage 1). Via deze boomgaard kan achteraf het provinciale wandelnetwerk passeren via een aangepast beheer (maaien paden).

Maatregel 7.1.5 Exotenbestrijding Gezien de problematiek van exoten in de vallei wordt deze maatregel voorzien om gekoppeld aan de andere maatregelen op strategische plekken aan exotenbestrijding (oa Japanse Duizendknoop, Reuzenbereklauw en Reuzenbalsemien) te kunnen doen

Maatregel 7.1.8 Vrijmaken dreef Deze dreef is momenteel langs beide kanten dichtgegroeid door opschot van bomen en struiken. De bedoeling is de dreef terug het uitzicht van een dreef te geven door snoeien en terugzetten van de hagen en houtkanten er rond. Dit spoort samen met maatregel 2.1.2 waar deels over deze dreef een pad wordt aangelegd tussen de Veldkantstraat en de Charleroyhoeve. Door tegelijk de dreef terug te herstellen krijgt het pad een mooiere uitstraling.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

104

Maatregel 8.1.1. Speelbos tussen Maalbeek en Tommenmolenstraat Dit populierenbos werd gerooid bij een actie opgezet door de gemeente Grimbergen en gecoördineerd door de Bosgroep. Bij heraanplanting( voorafgaand aan uitvoering LIP ) wordt door de gemeente rekening gehouden met voldoende variatie in plantafstand en soortenkeuze, met behoud van voldoende open plekjes zodat het bos een avontuurlijke uitstraling krijgt. Via het LIP worden binnen deze structuur natuurlijke speelelementen voorzien.

Afbeelding situering Speelbos in zone Tommenmolen

De nadruk ligt op een informele speelplek waar de kinderen voldoende zelf initiatief kunnen nemen om kampen te bouwen etc. Twee grachtstructuren in het bos worden ingeschakeld als water-rijke elementen om speelelementen aan te koppelen. Eventueel kan water worden opgehouden indien dit de bergingsmogelijkheden bij hoogwater in de beek niet belemmert. Een derde grachtstructuur, die meer de vorm van een poel heeft werd in maatregel 2.1.7 reeds voorzien als extra buffer voor de parking. Er wordt met natuurlijke elementen een toegang tot het speelbos voorzien via de parking en via de straatkant. Dit speelbos is gericht zowel op de wijk als de bezoekers van de Tommenmolen. Het vormt door herinrichting van de parking (maatregel 2.1.7), een onderdeel van de zone rond de Tommenmolen. Het ligt in het verlengde van de speeltuigen voorzien rond de Tommenmolen. Onderstaande schetsen geven de situering van het Speelbos en een schetsontwerp.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

105

Afbeelding Schetsontwerp speelbos

Afbeelding microreliëf thv speelbos

Op termijn zou een verbinding over de Maalbeek met de Charleroyhoeve dit speelbos nog beter kunnen ontsluiten (zie 4.2.5, deelzone 3, Charleroyhoeve).

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

106

Maatregel 8.1.7. : bebossen strook van perceel D264 Het betreft het bebossen van een deel van een niet bebost perceel dat momenteel aan het verruigen is. Het gaat om een randzone van 25m43 met de Maalbeek. Het perceel ligt in sectieD, 2de afdeling van Grimbergen met nr 264. Dit perceel is ingesloten door opgaand groen waardoor bebossing geen zicht op de vallei ontneemt.. Deze bebossing wordt volgens afspraken met ANB44 ook ingezet voor de boscompensatie binnen dit LIP (compensatie maatregel 3.1.1). Zie ook bijlage 3, Bosbalans. De bosrand zal worden beheerd zodat er een mantelzoom-situatie naar de beek toe ontstaat wat landschappelijke en ecologisch interessant is. Op ditzelfde perceel wordt langs de Maalbeek via een inrichting uit kracht van wet met te vestigen erfdienstbaarheid (maatregel 2.2.5d, maatregel 2.2.6d) een pad voorzien binnen de onderhoudszone van de waterbeheerder..

Maatregel 8.1.10. Bebossen perceel D182d Dit perceel, gelegen in Grimbergen, 2de afdeling sectie D met nr 182 wordt bebost. Het neemt geen zichten weg en versterkt de valleistructuur. Er wordt ook hier een zone vrijgehouden langs de oever voor de waterbeheerder en voor de ontwikkeling van een natuurlijke oever. Deze bebossing wordt volgens afspraken met ANB 45 ook ingezet voor de boscompensatie binnen het LIP. Eventueel kunnen hier via maatregelen 6.1.1 en 6.1.2 informele natuurlijke spelelementen voorzien worden. Zie ook bijlage 3, Bosbalans.

Maatregel 8.1.12. Bebossen strook van perceel D262 In het verlengde van maatregel 8.1.7 wordt hier ook een randzone langs de beek van 25m46 voorzien om te bebossen. Het gaat om perceel 262, gelegen te Grimbergen, 2de afdeling, sectie D. De inrichting voorziet het vrijhouden van ruimte voor de waterbeheerder en een beheer dat een mantel-zoom bosrand creëert. . Deze bebossing wordt volgens afspraken met ANB47 ook ingezet voor de boscompensatie binnen het LIP. Zie ook bijlage 3, Bosbalans.

Maatregel 8.1.14. Bebossen in de ruime Maalbeekvallei Deze maatregel voorziet in het bebossen van particuliere grond op vrijwillige basis binnen de Maalbeekvallei, rekening houdend met het beheerplan. Een deel48 van dit perceel 262, 2de afdeling, sectie D te Grimbergen is een goede kanshebber : • Het is gelegen in Parkgebied op het gewestplan • De eigenaars zijn vragende partij voor een bebossing, vooral als afhandeling van alle administratieve zaken door VLM kan gebeuren. • De landbouwer is op de hoogte en kan zich hierin vinden Daarnaast kunnen zich in de loop van het verdere project nog kansen voor bebossing voordoen die met dit budget kunnen worden benut. 43

De breedte van de bosstrook, inclusief beheerszone langs de waterloop moet minimaal 15 meter zijn, maar bij voorkeur 25 meter of meer. 44 Terreinbezoek 2017 met Erwin Rijckmans en Raf Vanweddingen 45 Terreinbezoek 2017 met Erwin Rijckmans en Raf Vanweddingen 46 De breedte van de bosstrook, inclusief beheerszone langs de waterloop moet minimaal 15 meter zijn, maar bij voorkeur 25 meter of meer. 47 Terreinbezoek 2017 met Erwin Rijckmans en Raf Vanweddingen 48 Er wordt via maatregel 8.1.12 reeds een deel van het perceel gereserveerd als bosstrook langs het wandelpad, in eigendom van de gemeente Grimbergen

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

107

Voorwaarde blijft een positief advies van de bevoegde instanties zoals ANB en Erfgoed naargelang de ligging van het perceel. De zoekzone waarbinnen de bebossingsmogelijkheid wordt voorzien, bevat geen landbouwgebied op het gewestplan. Daar worden beheerovereenkomsten beter geschikt geacht om bijvoorbeeld de link te leggen tussen het Lintbos en de Maalbeekvallei. Gebied voor dagrecreatie op het gewestplan zit hier bijvoorbeeld wel in.

Lichtgroen zoekzone bebossing in de Maalbeekvallei

In bijlage 3 wordt een bosbalans van het Lip opgemaakt.

5.5 INRICHTINGSWERKEN UIT KRACHT VAN WET, VESTIGING ERFDIENSTBAARHEDEN EN VERWERVING Een overzicht wordt gegeven op kaart 24 a Inrichtingswerken uit kracht van wet, kaart 24b erfdienstbaarheid, kaart 25 verwerving

5.5.1 Inrichting uit kracht van wet In functie van de realisatie van het Maalbeekpad worden inrichtingswerken uit kracht van wet uitgevoerd, conform artikel 2.1.1 van het decreet van 28 maart 2014 betreffende de landinrichting. Het gaat om het geheel van maatregelen 2.2.4b, 2.2.6a-b-c-d-e en 2.2.7a-b-c die zin terug te vonden op kaart 24a. De opdeling in deze verschillende segmenten is noodzakelijk omwille van een aantal bepalende factoren : 1. uitvoerder (hangt samen met fase en timing) 2. eigenaar 3. ligging in bestaande erfdienstbaarheid Dit wordt in volgende tabel samengevat :

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

108

Nummer maatregel

Fase

uitvoerder

eigenaar

Binnen bestaande erfdienstbaarheid gelegen ?

2.2.4b 2.2.6a 2.2.6b

1 2 2

VLM Grimbergen Grimbergen

2.2.6c 2.2.6d

2 2

Grimbergen Grimbergen

2.2.6e 2.2.7a 2.2.7b 2.2.7c

2 1 1 1

Grimbergen VLM VLM VLM

particulier Particulier Over te gemeente Particulier Over te gemeente OCMW Particulier Particulier Over te gemeente

dragen

aan

Ja Ja Ja

dragen

aan

Ja Ja

aan

Ja Ja Nee Nee

dragen

Het onderscheid op basis van uitvoering hangt hierbij samen met de noodzaak tot fasering : Om een aanpak op maat van het gebied mogelijk te maken werd geopteerd voor een gefaseerde aanpak waar in een eerste fase inrichtingswerken uit kracht van wet gebeuren door de VLM; in een tweede fase zullen de inrichtingswerken uit kracht van wet door de gemeente gebeuren. De uitvoering door de gemeente wordt voorzien binnen een termijn van 5 jaar na uitvoering van fase1.

De kadastrale percelen waar de inrichtingswerken uit kracht van we op worden uitgevoerd worden samengevat in volgende tabel :

Nummer maatregel 2.2.4b 2.2.6a

Gemeente

Afdeling

sectie

Grimbergen Grimbergen

2 2

D D

2.2.6b 2.2.6c 2.2.6d 2.2.6e 2.2.7a 2.2.7b 2.2.7c

Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen

2 2 2 2 2 2 2

D D D D D D D

246K, 246 H en 246G 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R 262 263 264 en 265 258C 280B 280B 284B, 287E en 285c

De lokalisering van de inrichtingswerken uit kracht van wet in functie van de aanleg van het Maalbeekpad is terug te vinden op kaart 24a in bijlage. Om volgende redenen is de uitvoering van de inrichtingswerken uit kracht van wet in functie van de aanleg van het Maalbeekpad vereist : 1)

probleem : Momenteel is het voor publiek niet mogelijk om continu en op een aangename manier te wandelen langs de Maalbeek omwille van obstakels , bomen; struiken, ruigtes en onderbrekingen door grachten. Op sommige plekken is de ondergrond te nat om een voldoende kwaliteitsvol traject aan te bieden. Omwille van de keuzes gemaakt in het beheerplan Onroerend Erfgoed met vervolg traject in de opmaak van het LIP wil de gemeente en andere partners dit pad, zij het in fase, aanleggen. 2) Oplossing via Inrichtingswerken KVW : Door inrichtingswerken uit kracht van wet wordt het pad toegankelijk gemaakt. Maar vooral wordt het continu toegankelijk gemaakt omdat er zo geen onderbrekingen kunnen ontstaan door mogelijke weigering van particulieren om op hun eigendom

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

109

werken te laten doen. Dit wordt ook toegepast op gronden die nog moeten verworven worden en toebedeeld aan de gemeente omdat deze aankoop niet zeker is, zie maatregel 2.2.6b, 2.2.6d en 2.2.7C 3) Algemeen Belang : In het beheerplan Onroerend Erfgoed voor het Beschermd Dorpsgezicht Maalbeekvallei (zie 3.3.10.3) werd een Maalbeekpad reeds uitgewerkt en goedgekeurd. Dit omwille van recreatieve redenen die samenhangen met erfgoed en ecologie. Het landinrichtingsplan maakt het mogelijk om dit pad van een 4 tal kilometer te realiseren door een aantal missing links aan te pakken op een gefaseerde manier. 4) Ligging traject Voor het pad werd het traject gekozen aan de kant van de Maalbeek waar de impact op privacy van bewoners het minste is. Waar mogelijk werd daarom gekozen om niet direct langs tuinen te gaan maar in dat geval aan de andere kant van de Maalbeek, indien daar gronden liggen van het OCMW, weide, bos of weekendverblijven. Zo is er een fysieke scheiding met de tuinen (Maalbeek als grens) en minder impact op privacy. Daarenboven bestaat er reeds een tijdelijke toegankelijkheid omwille van erfgoedsubsidies aan de Oyenbrugmolen (maatregelen 2.2.7a en b, kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 280B) Slechts in één geval was deze werkwijze niet mogelijk, namelijk voor maatregel 2.2.5a. Hier moest men kiezen om a. Door één tuin te wandelen (kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 186 K) waar men tot vlak langs het woonhuis moest wandelen met grote impact op privacy b. Langs meerdere tuinen ((kadastrale percelen, afd 2, sectie D, nr’s 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R) die zowel de 5 meter zone vanaf de Maalbeek nog vrij hebben, alsook diepe tuinen hebben. Tijdens het traject van de opmaak van het landinrichtingsplan werd gekozen voor optie 2 na deze afweging te hebben gemaakt. Aanvullend aan deze inrichtingswerken uit kracht van wet zijn er elders in dit document ook inrichtingswerken voorzien op vrijwillige basis : Het gaat om de maatregelen 2.2.16 en 2.2.17 die het mogelijk maken om een (streekeigen) groenscherm te voorzien en afsluiting en poortje indien de particulier dit wenst. Doordat de gemeente hier de restfinanciering overneemt van de particulier, wordt dit voor hem of haar kosteloos.

Algemeen bestaan de inrichtingswerken uit het vrijmaken van een pad van 1,6 meter breed in de onderhoudszone van de Maalbeek door opslag, struiken,… te verwijderen of te maaien en zo een graspad te voorzien. Waar nodig wordt het pad geoptimaliseerd door voorzien van een grindfundering (grindgazon-pad) of bijkomende stabilisatie (waar oever afbrokkelt, waar er diepe gaten zitten, …). Voor een aantal zones zijn er specifieke zaken voorzien binnen de inrichting uit kracht van wet, zoals in volgende tabel wordt samengevat : Maatregel 2.2.4b

Algemeen Vrijmaken pad en optimaliseren

2.2.7a

Vrijmaken pad en optimaliseren

2.2.7b

Vrijmaken pad en optimaliseren

2.2.7c 2.2.6a 2.2.6b

Vrijmaken pad en optimaliseren Vrijmaken pad en optimaliseren Vrijmaken pad en optimaliseren

Specifiek Constructie over dwarsgracht (vlonder, inbuizing49) Verwijderen gevaarlijke bomen (grote populieren) Verwijderen tuinhuis Ursusdraad over ganse lengte langs het pad 2 vlonderbruggen 2 vlonderbruggen of inbuizingen over twee dwarsgrachten Twee poorten (tot weide en tot tuindeel) schermgroen (haag of heg) ursusdraad langs pad castanea fence 3 vlonderbruggen/inbuizing over twee grachten en 1 vijver

Indien er een inbuizing wordt voorzien dient deze zo voorzien te worden dat er geen migratieknelpunt voor vissen wordt gecreëerd op de dwarsgracht

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

110

2.2.6c 2.2.6d 2.2.6e

Vrijmaken pad en optimaliseren Vrijmaken pad en optimaliseren Vrijmaken pad en optimaliseren

Vlonderbrug/inbuizing over dwarsgracht

Een deel van deze maatregelen zijn het resultaat van overleg met de eigenaars (verwijderen tuinhuis, aanleg ursusdraad, enz). Specifiek voor de Oyenbrugmolen passen de inrichtingsmaatregelen uit kracht van wet 2.2.7a, b en c binnen een groter kader dat in overleg met de eigenaar werd uitgewerkt. Dit zal een speciaal nieuwe groen-recreatieve hotspot creëren langs de Maalbeek. Dit punt, gelegen langs het Maalbeekpad, zal vanaf een ponton op een nieuwe te graven poel (maatregel 5.2.3 op vrijwillige basis50) een uitzicht bieden op zowel de Oyenbrugmolen met bakhuis als op de plek waar vroeger het hof van Oyenbrughe lag met bijhorende visualisatie op een infobord.

Afbeelding aanleg pad uit kracht van wet aan de Oyenbrugmolen in ruimere context

Aan deze inrichtingswerken uit kracht van wet zijn erfdienstbaarheden tot openbaar nut gekoppeld die worden omschreven in 5.5.2

Aangezien dit de continuïteit van het hele Maalbeekpad niet belemmert, kan dit op vrijwillige basis blijven.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

111

5.5.2 Vestigen erfdienstbaarheden tot openbaar nut en voorzien vergoeding In functie van de realisatie van het Maalbeekpad worden erfdienstbaarheden tot openbaar nut gekoppeld aan de inrichtingswerken uit kracht van wet die hierboven beschreven werden. Het gaat om het geheel van maatregelen : 2.2.3, 2.2.5 a-b-c-d-e en 2.2.9 a-b-c waarin zowel de vestiging van de erfdienstbaarheid als het voorzien van de bijhorende vergoeding voor waardeverlies van gronden vervat zit. Al deze erfdienstbaarheden zijn erfdienstbaarheden tot openbaar nut gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet, conform artikel 2.1.3, tweede lid van het decreet van 28 maart2014 betreffende de landinrichting. Deze erfdienstbaarheden worden gevestigd nadat de inrichtingswerken uit kracht van wet zijn uitgevoerd. De vestiging van de erfdienstbaarheden zal gebeuren met een besluit tot vaststelling van erfdienstbaarheden tot openbaar nut. De gemeente Grimbergen is de begunstigde voor de erfdienstbaarheid.

Voor de realisatie van het Maalbeekpad zal een erfdienstbaarheid tot openbaar nut worden gevestigd op delen van hieronder vermelde percelen, gelegen te Grimbergen, 2de afdeling, Sectie D. Nummer maatregel 2.2.3 2.2.5a

Gemeente

Afdeling

sectie

Grimbergen Grimbergen

2 2

D D

2.2.5b 2.2.5c 2.2.5d 2.2.5e 2.2.9a 2.2.9b 2.2.9c

Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen

2 2 2 2 2 2 2

D D D D D D D

246K, 246 H en 246G 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R 262 263 264 en 265 258C 280B 280B 284B, 287E en 285c

Delen van deze percelen zullen over een breedte van 1,6 meter worden bezwaard met een recht van doorgang ten gunste van het publiek. Het recht van doorgang ten gunste van het publiek is beperkt tot voetgangers, die daarvan kunnen gebruik maken op elk moment en zonder dat ze daarvoor een reden moeten opgeven. Door de vestiging van de erfdienstbaarheid tot openbaar nut heeft de beheerder van het wandelpad (gemeente Grimbergen) het recht alle werken uit te voeren die nodig zijn voor het gebruik en het behoud van het wandelpad. De lokalisering van de erfdienstbaarheid tot openbaar nut is opgenomen op kaart24a. Hieraan gekoppeld wordt een vergoeding voorzien voor waardeverlies van gronden. Volgens art 2.1.4 § 1 uit het decreet landinrichting. De vergoeding wordt in deze maatregel inbegrepen. De indeling van de erfdienstbaarheden volgt die van de inrichtingswerken uit kracht van wet waar ze aan gekoppeld zijn, waarbij in een eerste fase de VLM uitvoerder is van de inrichtingswerken uit kracht van wet en de gemeente in een tweede fase. Maatregel erfdienstbaarheid

Fase

2.2.3 2.2.5a 2.2.5b

Maatregel Inrichtingswerken uit kracht van wet 2.2.4b 2.2.6a 2.2.6b

1 2 2

Uitvoerder inrichtingswerken uit kracht van wet VLM Grimbergen Grimbergen

2.2.5c

2.2.6c

Grimbergen

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

eigenaar

Binnen bestaande erfdienstbaarheid gelegen ?

particulier Particulier Over te dragen aan gemeente Particulier

Ja Ja Ja Ja

112

2.2.5d

2.2.6d

Grimbergen

2.2.5e 2.2.9a 2.2.9b 2.2.9c

2.2.6e 2.2.7a 2.2.7b 2.2.7c

2 1 1 1

Grimbergen VLM VLM VLM

Over te dragen aan gemeente OCMW Particulier Particulier Over te dragen aan gemeente

Ja Ja Ja Nee Nee

Om de volgende redenen is de vestiging van de erfdienstbaarheid tot openbaar nut vereist : 1) Probleem : Momenteel is er geen vrije doorgang voor publiek mogelijk langs de Maalbeek (na het vrijmaken van een pad via inrichtingswerken uit kracht van wet) 2) Oplossing : De vestiging van erfdienstbaarheden tot openbaar nut maken de vrije toegang van publiek mogelijk op een pad dat langs de Maalbeek wordt ingericht uit kracht van wet. Dit is bovendien meestal gelegen boven op een reeds bestaande erfdienstbaarheid voor de water beheerder binnen de 5 meter zone langs de beek. Deze moet ook nu al open blijven om beheer mogelijk te maken. Hierdoor is de vestiging van erfdienstbaarheden te verkiezen boven een zware onteigeningsprocedure voor van tal van stukjes van percelen. Eenzelfde situatie bestaat in het reeds goedgekeurde LIP ‘Poort Scherpenheuvel’ waar men ook binnen de onderhoudszone van de waterbeheerder inrichtingswerken uit kracht van wet toepast en erfdienstbaarheden tot openbaar nut vestigt. Erfdienstbaarheden voor het pad worden dus ook opgelegd op gronden die nog moeten verworven worden en toebedeeld aan de gemeente. (opleg erfdienstbaarheid 2.2.5b, 2.2.5d en 2.2.9cen d). Dit mag immers niet afhankelijk zijn van een eventuele aankoop van de percelen waarop dit pad komt. 3) Algemeen belang : In het beheerplan Onroerend Erfgoed voor het Beschermd Dorpsgezicht Maalbeekvallei (zie 3.3.10.3) werd een Maalbeekpad reeds uitgewerkt en goedgekeurd. Dit omwille van recreatieve redenen die samenhangen met erfgoed en ecologie. Het landinrichtingsplan maakt het mogelijk om dit pad van een 4 tal kilometer te realiseren door een aantal missing links aan te pakken op een gefaseerde manier. 4) Ligging traject Voor het pad werd het traject gekozen aan de kant van de Maalbeek waar de impact op privacy van bewoners het minste is. Waar mogelijk werd gekozen om niet direct langs tuinen te gaan maar in dat geval aan de andere kant van de Maalbeek, indien daar gronden liggen van het OCMW, weide, bos of weekendverblijven. Zo is er een fysieke scheiding met de tuinen (Maalbeek als grens) en minder impact op privacy. Daarenboven bestaat er reeds een tijdelijke toegankelijkheid omwille van erfgoedsubsidies aan de Oyenbrugmolen (maatregelen 2.2.9a en b, kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 280B) Slechts in één geval was deze werkwijze niet mogelijk, namelijk voor maatregel 2.2.5a. Hier moest men kiezen om c. Door één tuin te wandelen (kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 186 K) waar men tot vlak langs het woonhuis moest wandelen met grote impact op privacy d. Langs meerdere tuinen ((kadastrale percelen, afd 2, sectie D, nr’s 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R) die zowel de 5 meter zone vanaf de Maalbeek nog vrij hebben, alsook diepe tuinen hebben. Tijdens het traject van de opmaak van het landinrichtingsplan werd gekozen voor optie 2 na deze afweging te hebben gemaakt.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

113

5.5.2 Verwerving Kaart 25 toont de verwervingen.

maatregel 3.2.3. Verwerving grond tussen gracht Oyenbrugmolen en Maalbeek (deel perceel 285C) Maatregel 3.2.3 betreft de verwerving in der minne of onteigening van een deel van perceel 285C; gelegen te Grimbergen, 2de afdeling Deze verwerving sluit samen met de verwerving 3.2.5 aan op gemeente-eigendom ten noorden van de Maalbeek (perceel 172h, 2de afdeling, sectie D te Grimbergen) en vormt er één groenstructuur mee. Ze biedt ook de ruimte om een brug aan te leggen over de Maalbeek naar dit gemeentelijk perceel, ten oosten van de bestaande gracht die uitmondt in de Maalbeek. Tenslotte biedt dit ook de nodige ruimte om later een vispassage te voorzien in de Heyenbeek en een aansluiting hiervan op de Maalbeek. Deze vispassage is niet in het LIP voorzien.

Afbeelding detail verwervingen 3.2.3 en 3.2.5

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

114

Afbeelding context verwervingen 3.2.3 en 3.2.5

Dit sluit aan op andere maatregelen • De aanleg van een pad over een deel van het perceel gebeurt via maatregel 2.2.7c uit kracht van wet. Maatregel 2.2.9c zorgt (vestiging erfdienstbaarheid voor het Maalbeekpad) over dit perceel. • Er is ook een brug over de Maalbeek voorzien via maatregel 3.3.6 elders in dit plan . • Via maatregelen 2.2.16 en 2.2.17 kunnen voor de privacy afsluiting, poortje en groenscherm voorzien worden indien de eigenaar dit wenst. Dit perceel wordt toebedeeld aan de gemeente en beheerd door de gemeente.

Maatregel 3.2.5 :Verwerving grond ten zuiden van gracht Oyenbrugmolen (deel van perceel D284B en deel van perceel D278E) Maatregel 3.2.5 betreft de verwerving in der minne of onteigening van een deel van de percelen 284b en 278 e gelegen in Grimbergen, 2de afdeling sectie D. Deze verwerving sluit samen met de verwerving 3.2.3 aan op gemeente-eigendom (perceel 172h, 2de afdeling, sectie D te Grimbergen) ten noorden van de Maalbeek en vormt er één groenstructuur mee. Dit biedt ook de nodige ruimte om later een vispassage te voorzien in de Heyenbeek en een aansluiting hiervan op de Maalbeek. Deze vispassage is niet in het LIP voorzien. Het gaat om een strook van 10 meter op perceel 284B en 287E ( ter hoogte van perceel 283E) en een strook van 5 meter op perceel 287E (ter hoogte van perceel 285C), wat duidelijker wordt op onderstaande figuur.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

115

Afbeelding detail verwervingen 3.2.3 en 3.2.5

Afbeelding context verwervingen 3.2.3 en 3.2.5

Dit sluit aan op een andere maatregel : • De aanleg van een pad over een deel van het perceel gebeurt via maatregel 2.2.7c uit kracht van wet. • Maatregel 2.2.9c zorgt voor een vestiging erfdienstbaarheid voor het Maalbeekpad over dit perceel. • Via maatregelen 2.2.16 en 2.2.17 kunnen voor de privacy afsluiting, poortje en groenscherm voorzien worden indien de eigenaar dit wenst. Dit perceel wordt toebedeeld aan de gemeente en beheerd door de gemeente.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

116

Maatregel 8.1.6. Verwerven van een strook van perceel D264 en D265 De verwerving in der minne of via onteigening van een strook 25m51 gebeurt op de percelen 264 en 264; 2de afdeling, sectie D te Grimbergen. Ze zijn gelegen langs de Maalbeek. Dit is gekoppeld aan een bebossing (maatregel 8.1.7). Hierin ligt ook de te vestigen erfdienstbaarheid (maatregel 2.2.5d) voor een gefaseerde aanleg van het Maalbeekpad via inrichting uit kracht van wet (maatregel 2.2.6d)

Maatregel 8.1.9. Verwerven perceel D182D De verwerving staat in functie van bebossing via maatregel 8.1.10 alsook de uitbouw van een infopunt (maatregel 6.1.1 ); Het kadastraal perceel ligt in Grimbergen, 2de afdeling, sectie D met nr 182D.

Maatregel 8.1.11. Verwerven van een strook van perceel 262 De verwerving staat in functie van bebossing van een strook van 25m52 via maatregel 8.1.14. Het kadastraal perceel waarop deze strook zich bevindt, ligt in Grimbergen, 2de afdeling, sectie D met nr 262. Hierin ligt ook de te vestigen erfdienstbaarheid (maatregel 2.2.5b) voor een gefaseerde aanleg van het Maalbeekpad via inrichting uit kracht van wet (maatregel 2.2.6b)

De breedte van de bosstrook, inclusief beheerszone langs de waterloop moet minimaal 15 meter zijn, maar bij voorkeur 25 meter of meer. 52 De breedte van de bosstrook, inclusief beheerszone langs de waterloop moet minimaal 15 meter zijn, maar bij voorkeur 25 meter of meer.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

117

5.5 INSTRUMENTENAFWEGING a. Motivatie aanleg Maalbeekpad: Als basis voor de keuze van een aantal instrumenten is het nuttig het algemeen belang van de aanleg van een Maalbeekpad te omschrijven. 1.

In het beheerplan Erfgoed (zie 3.3.10.3) werd een apart pad langs de Maalbeek opgenomen en goedgekeurd. Landinrichting geeft uitvoering aan het onderdeel van dit plan. Maar in het Beheerplan Erfgoed werd ook gesproken over een gefaseerde aanpak, wat zich ook vertaalt in de keuze van de instrumenten en de keuze van de uitvoerder (zie verder).

Een bijkomende motivatie is het feit dat momenteel er grotendeels al een pad langs de Maalbeek ligt of dat er een stuk openbaar domein ligt langs de beek waar dit kan aangelegd worden. Om een aaneengesloten wandeling van 4,2 km te maken van de kern van Grimbergen tot aan het Zeekanaal Brussel-Schelde is er nog slechts een relatief klein stuk extra pad nodig. Hiervan loopt het merendeel langs weilanden of week-end verblijven. Slechts een klein stuk loopt aan de achterzijde van diepe tuinen (6 tuinen).

Binnen de 5 meter zone van de waterloop moet er sowieso een onderhoudspad zijn voor de waterbeheerder. Om deze reden ligt er al een erfdienstbaarheid voor het onderhoud van de waterloopbeheerder en moet deze zone ook nu al open en toegankelijk zijn.

b. Inrichtingswerken uit kracht van wet : Het gaat om maatregelen 2.2.4b, 2.2.6a-b-c-d-e en 2.2.7a-b-c. Nummer maatregel 2.2.4b 2.2.6a 2.2.6b 2.2.6c 2.2.6d 2.2.6e 2.2.7a 2.2.7b 2.2.7c

Gemeente

Afdeling

sectie

Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen

2 2 2 2 2 2 2 2 2

D D D D D D D D D

246K, 246 H en 246G 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R 262 263 264 en 265 258C 280B 280B 284B, 287E en 285c

Ze worden gesitueerd op kaart 24a. Om volgende redenen is de uitvoering van de inrichtingswerken uit kracht van wet (maatregelen 2.2.4b, 2.2.6ab-c-d-e en 2.2.7a-b-c) in functie van de aanleg van het Maalbeekpad vereist : 5) probleem : Momenteel is het voor publiek niet mogelijk om continu en op een aangename manier te wandelen langs de Maalbeek omwille van obstakels , bomen; struiken, ruigtes en onderbrekingen door grachten. Op sommige plekken is de ondergrond te nat om een voldoende kwaliteitsvol traject aan te bieden. Omwille van de keuzes gemaakt in het beheerplan Onroerend Erfgoed met vervolg traject in de opmaak van het LIP wil de gemeente en andere partners dit pad, zij het in fase, aanleggen. 6) Oplossing via Inrichtingswerken KVW : Door inrichtingswerken uit kracht van wet wordt het pad toegankelijk gemaakt. Maar vooral wordt het continu toegankelijk gemaakt omdat er zo geen onderbrekingen kunnen ontstaan door mogelijke weigering van particulieren om op hun eigendom werken te laten doen. Dit wordt ook toegepast op gronden die nog moeten verworven worden en

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

118

toebedeeld aan de gemeente omdat deze aankoop niet zeker is, zie maatregel 2.2.6b, 2.2.6d en 2.2.7C 7) Algemeen Belang : In het beheerplan Onroerend Erfgoed voor het Beschermd Dorpsgezicht Maalbeekvallei (zie 3.3.10.3) werd een Maalbeekpad reeds uitgewerkt en goedgekeurd. Dit omwille van recreatieve redenen die samenhangen met erfgoed en ecologie. Het landinrichtingsplan maakt het mogelijk om dit pad van een 4 tal kilometer te realiseren door een aantal missing links aan te pakken op een gefaseerde manier. 8) Ligging traject Voor het pad werd het traject gekozen aan de kant van de Maalbeek waar de impact op privacy van bewoners het minste is. Waar mogelijk werd daarom gekozen om niet direct langs tuinen te gaan maar in dat geval aan de andere kant van de Maalbeek, indien daar gronden liggen van het OCMW, weide, bos of weekendverblijven. Zo is er een fysieke scheiding met de tuinen (Maalbeek als grens) en minder impact op privacy. Daarenboven bestaat er reeds een tijdelijke toegankelijkheid omwille van erfgoedsubsidies aan de Oyenbrugmolen (maatregelen 2.2.7a en b, kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 280B) Slechts in één geval was deze werkwijze niet mogelijk, namelijk voor maatregel 2.2.5a. Hier moest men kiezen om e. Door één tuin te wandelen (kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 186 K) waar men tot vlak langs het woonhuis moest wandelen met grote impact op privacy f. Langs meerdere tuinen ((kadastrale percelen, afd 2, sectie D, nr’s 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R) die zowel de 5 meter zone vanaf de Maalbeek nog vrij hebben, alsook diepe tuinen hebben. Tijdens het traject van de opmaak van het landinrichtingsplan werd gekozen voor optie 2 na deze afweging te hebben gemaakt.

c. Vestiging erfdienstbaarheid tot openbaar nut met bijhorende vergoedingen Het gaat om maatregelen : 2.2.3, 2.2.5 a-b-c-d-e en 2.2.9 a-b-c : Nummer Gemeente Afdeling sectie maatregel 2.2.3 Grimbergen 2 D 2.2.5a Grimbergen 2 D 2.2.5b 2.2.5c 2.2.5d 2.2.5e 2.2.9a 2.2.9b 2.2.9c

Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen Grimbergen

2 2 2 2 2 2 2

D D D D D D D

246K, 246 H en 246G 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R 262 263 264 en 265 258C 280B 280B 284B, 287E en 285c

Ze worden gesitueerd op kaart 24b. Om de volgende redenen is de vestiging van de erfdienstbaarheid tot openbaar nut vereist voor de aanleg van het Maalbeekpad : 5) Probleem : Momenteel is er geen vrije doorgang voor publiek mogelijk langs de Maalbeek (na het vrijmaken van een pad via inrichtingswerken uit kracht van wet) 6) Oplossing : De vestiging van erfdienstbaarheden tot openbaar nut maken de vrije toegang van publiek mogelijk op een pad dat langs de Maalbeek wordt ingericht uit kracht van wet. Dit is bovendien meestal gelegen boven op een reeds bestaande erfdienstbaarheid voor de water beheerder binnen de 5 meter zone langs de beek. Deze moet ook nu al open blijven om beheer mogelijk te maken. Hierdoor is de vestiging van erfdienstbaarheden te verkiezen boven een zware onteigeningsprocedure voor van tal van stukjes van percelen. Eenzelfde situatie bestaat in het reeds goedgekeurde LIP ‘Poort Scherpenheuvel’

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

119

waar men ook binnen de onderhoudszone van de waterbeheerder inrichtingswerken uit kracht van wet toepast en erfdienstbaarheden tot openbaar nut vestigt. Erfdienstbaarheden voor het pad worden dus ook opgelegd op gronden die nog moeten verworven worden en toebedeeld aan de gemeente. (opleg erfdienstbaarheid 2.2.5b, 2.2.5d en 2.2.9cen d). Dit mag immers niet afhankelijk zijn van een eventuele aankoop van de percelen waarop dit pad komt. 7) Algemeen belang : In het beheerplan Onroerend Erfgoed voor het Beschermd Dorpsgezicht Maalbeekvallei (zie 3.3.10.3) werd een Maalbeekpad reeds uitgewerkt en goedgekeurd. Dit omwille van recreatieve redenen die samenhangen met erfgoed en ecologie. Het landinrichtingsplan maakt het mogelijk om dit pad van een 4 tal kilometer te realiseren door een aantal missing links aan te pakken op een gefaseerde manier. 8) Ligging traject Voor het pad werd het traject gekozen aan de kant van de Maalbeek waar de impact op privacy van bewoners het minste is. Waar mogelijk werd gekozen om niet direct langs tuinen te gaan maar in dat geval aan de andere kant van de Maalbeek, indien daar gronden liggen van het OCMW, weide, bos of weekendverblijven. Zo is er een fysieke scheiding met de tuinen (Maalbeek als grens) en minder impact op privacy. Daarenboven bestaat er reeds een tijdelijke toegankelijkheid omwille van erfgoedsubsidies aan de Oyenbrugmolen (maatregelen 2.2.9a en b, kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 280B) Slechts in één geval was deze werkwijze niet mogelijk, namelijk voor maatregel 2.2.5a. Hier moest men kiezen om g. Door één tuin te wandelen (kadastraal perceel, afd 2, sectie D, nr 186 K) waar men tot vlak langs het woonhuis moest wandelen met grote impact op privacy h. Langs meerdere tuinen ((kadastrale percelen, afd 2, sectie D, nr’s 260M, 261M, 261N, 261G, 261P en 261R) die zowel de 5 meter zone vanaf de Maalbeek nog vrij hebben, alsook diepe tuinen hebben. Tijdens het traject van de opmaak van het landinrichtingsplan werd gekozen voor optie 2 na deze afweging te hebben gemaakt.

d. Maatregelen voor bescherming privacy en mogelijke toegang tot pad Via de inrichtingsmaatregelen 2.2.16 en 2.2.17 kunnen er afsluiting, poortjes en hagen op gronden van particulieren worden voorzien om privacy te waarborgen. De poortjes maken toegang vanuit de tuin naar het Maalbeekpad mogelijk. De restfinanciering wordt hier door de gemeente gedragen zodat het de eigenaars niets kost. Hier gaat het om maatregelen op vrijwillige basis.

e. Gefaseerde aanpak In het beheerplan van Erfgoed waar het Maalbeekpad werd opgenomen, werd ook gesproken van een gefaseerde aanpak. Als resultaat van veelvuldig overleg met eigenaars en gemeente werd een gefaseerde aanleg van het pad noodzakelijk geacht omdat dit het meeste draagvlak kan bieden. Dit betekent dat op korte termijn door de VLM reeds een groot deel van het pad uit kracht van wet zal worden aangelegd op gemeenteeigendom, aan de week-end verblijven en aan de Oyenbrugmolen. Dit is de eerste fase. In een tweede fase, hierop volgend binnen de 5 jaar, zal de gemeente op de zone van de tuinen en de aansluitende percelen een vervolg aanleggen.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

120

Afbeelding overzicht gefaseerde aanpak

Verwerving (kaart 25) Verwerving 8.1.11 , 8.1.6 en 8.1.9 Voor maatregel 8.1.11 en 8.1.6 wordt gekozen voor verwerving van stroken. Deze stroken zullen onder de vorm van bosstroken functioneren als een groen lint langs het Maalbeekpad. De bebossing (maatregel 8.1.7, 8.1.10 en 8.1.12) gebeurt dan door de gemeente alsook het onderhoud, dat aansluit op het onderhoud van het pad. Ook verwerving 8.1.9 sluit hier op aan en voorziet een groene toegangspoort tot het pad vanuit de Oyenbrugstraat. Deze wordt bebost via maatregel 8.1.10. Waar het gaat om het bebossen van grotere percelen in de vallei wordt gekozen voor bebossing op vrijwillige basis door particulieren en een ruimere perimeter (bebossing via maatregel 8.1.14) en dus zonder verwerving. Verwervingen 3.2.3 en 3.2.5 : Hier wordt gekozen voor verwerving omdat zo het reeds bestaande gemeentelijk groendomein (perceel 172h, 2de afdeling, sectie D te Grimbergen) langs de Humbeeksesteenweg een vervolg krijgt langs het pad. Dit biedt eveneens een éénmalige kans om voor toekomstige projecten rond vismigratie reeds ruimte te voorzien om een vispassage aan te leggen in de bestaande Heyenbeek, wat de meest natuurlijke en goedkope oplossing is in deze zone.

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

121

5.6 OVERZICHTSTABEL EN KOSTENRAMING

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

122

Maatregel

TOTAAL PADEN 1.1.1 1.1.6 1.1.7 1.2.2a 1.2.2.b 1.2.3 1.2.4 1.2.5 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.6 2.1.7 2.2.1 2.2.2 2.2.4a 2.2.14a 2.2.14b 2.3.1 2.2.16 2.2.17 WATER 3.1.1 4.1.1a 4.1.1.b 4.1.1.c 4.2.2 5.2.1 5.2.2

Totaal, excl BTW en Alg kosten (€) 1.601.465

alg kosten (10%) (€)

BTW (21%) (€)

Algemeen totaal (€)

158.388

365.876

2.127.278

5.225 10.875 5.200 7.200 5.400 21.000 47.000 11.968 26.680 3.791 29.328 109.830 71.025 9.250 10.080 8.970 7.018 3.000 23.868 22.500 60.000

523 1.088 520 720 540 2.100 4.700 1.197 2.668 379 2.933 10.983 7.103 925 1.008 897 702 300 2.387 2.250 6.000

1.207 2.512 1.201 1.663 1.247 4.851 10.857 2.765 6.163 876 6.775 25.371 16.407 2.137 2.328 2.072 1.621 693 5.514 5.198 13.860

6.954 14.475 6.921 9.583 7.187 27.951 62.557 15.929 35.511 5.046 39.036 146.184 94.534 12.312 13.416 11.939 9.341 3.993 31.768 29.948 79.860

VLM VLM VLM particulier VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM particulier particulier

0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7

4.868 10.132 4.845 6.708 5.031 19.566 43.790 11.151 24.858 3.532 27.325 102.329 66.174 8.618 9.392 8.357 6.539 2.795 22.238 20.963 55.902

120.000 293.142 82.500 150.000 20.000 83.550 740

12.000 29.314 8.250 15.000 2.000 8.355 74

27.720 67.716 19.058 34.650 4.620 19.300 171

159.720 390.172 109.808 199.650 26.620 111.205 985

VLM VLM VLM particulier VLM VLM VLM

0,5 0,7 0,0 0,5 0,7 0,7 0,7

79.860 231.120 0 99.825 18.634 63.844 689

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

uitvoerder

subsidie % LI

Aandeel LI (€)

aandeel Europa Bellini (€)

Aandeel Grimbergen (€)

Aandeel Provincie (€)

Aandeel ANB Visserijfonds (€)

Aandeel Particulier (€)

1.278.728

100.000

472.091

59.860

109.808

106.793

2.086 4.342 2.076 0 2.156 8.385 18.767 4.779 10.653 1.514 11.711 43.855 28.360 3.694 4.025 3.582 2.802 1.198 9.530 8.984 23.958 20.000 60.000

20.000

0 99.052 0 0 7.986 27.362 295

123

2.875

0 0 59.860 109.808 99.825

uitvoerings periode

2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025

Maatregel

Totaal, alg BTW excl BTW kosten (21%) (€) en Alg (10%) kosten (€) (€) 5.2.3 5.250 525 1.213 3.3.1 20.000 2.000 4.620 3.3.2 10.000 1.000 2.310 3.3.3 10.000 1.000 2.310 3.3.6 20.000 2.000 4.620 RECREATIEVE INFRASTRUCTUUR 6.1.1 60.000 6.000 13.860 6.1.2 10.000 1.000 2.310 GROEN 7.1.3 100.000 10.000 23.100 7.1.4 15.000 1.500 3.465 7.1.2 5.000 500 1.155 7.1.5 8.000 800 1.848 7.1.8 1.360 136 314 8.1.1 15.000 1.500 3.465 8.1.7 3.918 392 905 8.1.10 2.530 253 584 8.1.12 2.105 211 486 8.1.14 5.000 500 1.155 VERGOEDINGEN ERFDIENSTBAARHEID 2.2.3 1.260 126 291 2.2.5a 1.323 132 306 2.2.5b 281 28 65 2.2.5c 403 40 93 2.2.5d 374 37 86 2.2.5e 432 43 100 2.2.9a 1.994 199 460 2.2.9b 166 17 38 2.2.9c 533 53 123 INRICHTING KRACHT VAN WET 2.2.4b 15.750 1.575 3.638

Algemeen totaal (€)

uitvoerder

subsidie % LI

Aandeel LI (€)

6.988 26.620 13.310 13.310 26.620

particulier VLM VLM VLM VLM

0,7 0,7 0,7 0,7 0,7

4.891 18.634 9.317 9.317 18.634

0 7.986 3.993 3.993 7.986

79.860 13.310

VLM VLM

0,7 0,7

55.902 9.317

23.958 3.993

2022-2025 2022-2025

133.100 19.965 6.655 10.648 1.810 19.965 5.214 3.367 2.802 6.655

VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM VLM particulier

0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7

93.170 13.976 4.659 7.454 1.267 13.976 3.650 2.357 1.961 4.659

39.930 5.990 1.997 3.194 543 5.990 1.564 1.010 841 0

2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025

1.260 1.323 281 403 374 432 1.994 166 533

VLM gemeente gemeente gemeente gemeente gemeente VLM VLM VLM

0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5

630 662 140 202 187 216 997 83 266

2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025

20.963

VLM

0,7

14.674

6.289

2022-2025

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

aandeel Europa Bellini (€)

Aandeel Grimbergen (€)

124

Aandeel Provincie (€)

Aandeel ANB Visserijfonds (€)

Aandeel Particulier (€)

uitvoerings periode

2.096

2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025

1.997

Maatregel

Totaal, excl BTW en Alg kosten (€) 2.2.6a 180 2.2.6b 78 2.2.6c 280 2.2.6d 260 2.2.6e 600 2.2.7a 11.357 2.2.7b 1.496 2.2.7c 4.810 VERWERVING 3.2.3 1.746 3.2.5 4.194 8.1.6 7.092 8.1.9 4.554 8.1.11 3.789

alg kosten (10%) (€)

BTW (21%) (€)

Algemeen totaal (€)

uitvoerder

subsidie % LI

Aandeel LI (€)

18 8 28 26 60 1.136 150 481

42 18 65 60 139 2.623 346 1.111

240 104 373 346 799 15.116 1.991 6.402

gemeente gemeente gemeente gemeente gemeente VLM VLM VLM

0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7 0,7

168 73 261 242 559 10.581 1.394 4.481

72 31 112 104 240 4.535 597 1.921

2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025

0 0 0 0 0

1.746 4.194 7.092 4.554 3.789

VLM VLM VLM VLM VLM

0,5 0,5 0,5 0,5 0,5

873 2.097 3.546 2.277 1.895

2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2022-2025

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

aandeel Europa Bellini (€)

Aandeel Grimbergen (€)

125

Aandeel Provincie (€)

Aandeel ANB Visserijfonds (€)

Aandeel Particulier (€)

uitvoerings periode

UITVOERINGSPROGRAMMA EN FINANCIERINGSPLAN 6.1 UITVOERINGSPROGRAMMA

Uitvoering door gemeente Grimbergen Het Landinrichtingsplan voorziet dat de Vlaamse minister bevoegd voor landinrichting met de goedkeuring van dit inrichtingsplan, De Gemeente Grimbergen, overeenkomstig art 3.3.7 van het decreet van 28 maart 2014 betreffende de landinrichting, belast met:

Op domein van het OCMW Grimbergen, beheerd door Grimbergen: • Uitvoering van Inrichtingswerken uit kracht van wet 2.2.6e

•

2.2.5e

aanleg Maalbeekpad (perceel D285C)

Vestigen erfdienstbaarheid tot openbaar nut gericht op recreatie, gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet aanleg Maalbeekpad (perceel D285C)

Op gronden over te dragen aan de gemeente Grimbergen: • Uitvoering van Inrichtingswerken uit kracht van wet.

2.2.6b

aanleg Maalbeekpad (perceel D262)

2.2.6d

aanleg Maalbeekpad (perceel D264)

Het is gekoppeld aan de vestiging van erfdienstbaarheid tot openbaar nut gericht op recreatie (maatregelen 2.2.5b en 2.2.5d). Dit is te situeren op middellange termijn (2020-2035)

•

Vestigen erfdienstbaarheid tot openbaar nut gericht op recreatie, gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet

2.2.5b

Vestigen erfdienstbaarheid (perceel D262)

2.2.5d

Vestigen erfdienstbaarheid (perceel D264)

Op domein private eigenaars : • Inrichtingswerken uit kracht van wet.

2.2.6a

aanleg Maalbeekpad (perceel :260M, 261M, 261N, 261G, 261P, 261R)

LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen

126

2.2.6c

aanleg Maalbeekpad (perceel D263)

Het is gekoppeld aan de vestiging van erfdienstbaarheid tot openbaar nut gericht op recreatie (maatregelen 2.2.5a en 2.2.5c). Dit is te situeren op middellange termijn (2020-2035)

•

vestigen erfdienstbaarheid tot openbaar nut gericht op recreatie, gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet

2.2.5a

Vestigen erfdienstbaarheid (260M, 261M, 261N, 261G, 261P, 261R)

2.2.5c

Vestigen erfdienstbaarheid (perceel D263)

Uitvoering door VLM Het Landinrichtingsplan voorziet dat de Vlaamse minister bevoegd voor landinrichting met de goedkeuring van dit inrichtingsplan, De Vlaamse Landmaatschappij, overeenkomstig art 3.3.7 van het decreet van 28 maart 2014 betreffende de landinrichting, belast met:

Uitvoering van Inrichtingswerken op domein van de Vlaamse Waterweg, beheerd door de gemeente Grimbergen53 2.2.14b

Maalbeekpad : poort en groenscherm (Vlaamse Waterweg)

Uitvoering van inrichtingswerken op domein van de gemeente Grimbergen, beheerd door de gemeente Grimbergen: 1.1.1 1.1.6

heraanleg pad tussen Brusselsesteenweg-Beiaardlaan Heraanleg Hoevepad tussen Oyenbrugstraat en Poddegemstraat

1.1.7 1.2.2b 1.2.3 1.2.4 1.2.5 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.6 2.1.7 2.2.1 2.2.4a 2.2.12 2.3.1 3.3.1

Heraanleg Veldkantkapel-pad tussen Oyenbrugstraat en Poddegemstraat aanleg pad tussen Rijkenhoekstraat en Borrestraat aanleg pad langs terrein Poddegemhoeve inrichten toegang naar JOC Aanleg paden rond vijvers Tommenmolen Aanleg pad tussen Veldkantstraat en Charleroyhoeve met trap Aanleg pad tussen het nieuwe park ten zuiden van vliegveld en het Lintbos Aanleg pad doorheen nieuwe park ten zuiden van vliegveld aanleg fietscomfortstrook herinrichten parking langs de Tommenmolenstraat Aanleg paden door site Charleroyhoeve aanleg Maalbeekpad richting hoevepad (openbaar, 285C)) aanleg Maalbeekpad rechts van Tommenmolen (201B) knuppelpad natte weide Charleroyhoeve restauratie balustrades

beheer wordt geregeld via overeenkomst tussen gemeente en VWW (gemeente beheert pad, groenscherm en borden)

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

127

3.3.2 3.3.3 3.3.6 4.1.1a 4.1.1.b 4.2.2 5.2.1 5.2.2 6.1.1 6.1.2

vernieuwen brug t.h.v. Hoevepad vernieuwen brug t.h.v. Veldkantkapel brug naar boomgaard Oyenbrugmolen Openbare vijvers Tomenmolen : natuurlijke inrichting Openbare vijvers Tommenmolen : behengelbaar maken en aansluitende oeverinrichting Kijkwand Swale (ecologische buffergracht) Wadi inrichten toegangs- en rustpunten signalisatie en infoborden

7.1.2

Faunamigratie

7.1.3

Inrichten nieuw park ten zuiden van het vliegveld

7.1.4

Boomgaard op terrein naast Oyenbrugmolen

7.1.5

Exotenbeheer

7.1.8

vrij zetten dreef

8.1.1

inrichting speelbos

Uitvoering van Inrichtingswerken op domein van de gemeente Grimbergen, beheerd door de provincie Vlaams-Brabant: 2.2.14a

Aanleg Maalbeekpad aan Zennekanaal

Uitvoering van Inrichtingswerken op domein van het OCMW van Grimbergen, beheerd door de gemeente Grimbergen: 2.2.2 3.1.1

aanleg Maalbeekpad in natuurlijke oeverzone Herstel oeverprofiel Tommenmolenstraat

Uitvoering van Inrichtingswerken op gronden over te dragen aan de gemeente Grimbergen: 8.1.7

bebossen perceel D264

8.1.10

bebossen perceel D182d

8.1.12

bebossen perceel D262

Op domein private eigenaars :

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

128

•

vestigen erfdienstbaarheid tot openbaar nut gericht op recreatie, gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet:

De gemeente Grimbergen is de begunstigde voor de erfdienstbaarheid De erfdienstbaarheid wordt ingesteld na uitvoering van de inrichtingswerken uit kracht van wet

2.2.3

Vestigen erfdienstbaarheid (246K, 246H, 246G)

2.2.9a

Vestigen erfdienstbaarheid (, perceel 265, 280B)

2.2.9b

Vestigen erfdienstbaarheid (langs gracht, perceel 280B)

Dit is gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet maatregel 2.2.4b en wordt pas gevestigd na deze werken.

•

2.2.4b 2.2.7a 2.2.7b

Uitvoering van Inrichtingswerken uit kracht van wet:

aanleg Maalbeekpad uit kracht van wet richting hoevepad (privé, 246k, D246h en D246G) Aanleg Maalbeekpad tussen Veldkantkapel en Oyenbrugmolen Aanleg Maalbeekpad tussen Veldkantkapel en Oyenbrugmolen (niet langs Maalbeek)

Op domein over te dragen aan gemeente Grimbergen • vestigen erfdienstbaarheid van openbaar nut gericht op recreatie, gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet: De gemeente Grimbergen is de begunstigde voor de erfdienstbaarheid De erfdienstbaarheid wordt ingesteld na uitvoering van de inrichtingswerken uit kracht van wet 2.2.9c

Vestigen erfdienstbaarheid (perceel 284B en 287E)

Vestiging erfdienstbaarheid is gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet 2.2.7c, •

2.2.7c

Uitvoering van Inrichtingswerken uit kracht van wet:

Aanleg Maalbeekpad uit kracht van wet op grond toe te bedelen aan Grimbergen (D 284b en D287E)

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

129

Grondverwerving (gronden over te dragen aan de gemeente Grimbergen): 3.2.3 3.2.5 8.1.6 8.1.9 8.1.11

Verwerving grond tussen gracht en Maalbeek (deel 285C) Verwerving grond ten zuiden van gracht (deel 284B en 278E) verwerven in der minne/onteigening perceel D264, deel D265 verwerven in der minne/onteigening perceel D182 d verwerven in der minne/onteigening strook van perceel D262

UITVOERING DOOR PARTICULIEREN Het inrichtingsplan voorziet dat de Vlaamse minister bevoegd voor landinrichting met de goedkeuring van dit inrichtingsplan privaatrechtelijke rechtspersonen en natuurlijke personen, overeenkomstig art 3.3.9 van het decreet van 28 maart 2014 betreffende de landinrichting, belast met:

Uitvoeren van inrichtingswerken op domein van de gemeente Grimbergen, beheerd door de gemeente Grimbergen: 1.2.2a

Aanleg pad tussen Rijkenhoekstraat en Borrestraat (part)

Uitvoeren van inrichtingswerken op particulier domein, beheerd door de particulier: 4.1.1c 2.2.16 2.2.17 5.2.3 8.1.14

Privé-vijvers Tommenmolen : natuurlijke inrichting Beekbegeleidende beplanting (30% restfinanciering gemeente !) Afsluiting, poort (03% restfinanciering gemeente) Aanleg poel met vlonder Bebossen ruime omgeving Maalbeek

TIMING De meeste werken zijn voorzien tussen 2022 en 2025. Een aantal dossiers krijgen mogelijk een latere timing omwille van voorbereidend overleg, goedkeuringen enz. Het gaat om: -

De maatregelen die betrekking hebben op de vijvers rond de Tommenmolen worden voorzien tussen 2023-2026. Hier moet Natuurpunt eerst voor de noodzakelijke cofinanciering zorgen via SEW-subsidies van ANB (dossier opmaken en indienen, jury enz). Het gaat om maatregelen 4.1.1a, b en c.

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

130

De maatregelen rond fase 2 van het Maalbeekpad worden ook voorzien tussen 2023-2026.

6.2 FINANCIERINGSPLAN Dit landinrichtingsplan wordt gefinancierd via het inrichtingsproject landinrichting Maalbeekvallei. Het landinrichtingsplan is volledig gelegen binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Grimbergen. De subsidiering gebeurt in toepassing van het besluit van de Vlaamse Regering van 6 juni 2014 betreffende landinrichting. Maatregelen die watergebonden zijn werden in een Europese projectaanvraag opgenomen, met name het Bellini-project. Het totaalbudget subsidies Bellini (ecxl BTW en excl Alg Onkosten). bedraagt 100.000 euro. Het subsidiepercentage waarmee dit kan worden aangewend is 50 %.

FINANCIERING VAN MAATREGELEN DIE WORDEN UITGEVOERD DOOR DE GEMEENTE Op domein van het OCMW Grimbergen, beheerd door Grimbergen: •

Vergoedingen bij vestiging erfdienstbaarheden gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet : 2.2.5e

TOTAAL

Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.31 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (50 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (50 % van de totale kostprijs van de vergoeding) •

432

216 216

Inrichtingswerken uit kracht van wet : 2.2.6e

TOTAAL

Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

799

559 240

Op domein toe te delen aan de gemeente Grimbergen en beheerd door Grimbergen

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

131

•

Vergoedingen bij vestiging erfdienstbaarheden gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet : 2.2.5b en 2.2.5d:

TOTAAL

655

328 328

Inrichtingswerken uit kracht van wet : 2.2.6b, 2.2.6d

TOTAAL

Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 , derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

450

315 135

Op domein van particulieren •

Vergoedingen bij vestiging erfdienstbaarheden gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet door gemeente : 2.2.5a en, 2.2.5c

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.31 van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (50 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (50 % van de totale kostprijs van de vergoeding)

•

1726

863 863

Inrichtingswerken uit kracht van wet : 2.2.6a en 2.2.6c

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

132

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

612

429 184

FINANCIERING VAN MAATREGELEN DIE WORDEN UITGEVOERD DOOR VLM Op domein toebehorende aan of toe te delen aan de gemeente Grimbergen en beheerd door Grimbergen Aan 50% subsidie •

Verwerving: 3.2.3, 3.2.5, 8.1.6, 8.1.9, 8.1.11

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.27 van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (50 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (50 % van de totale kostprijs van de verwerving) •

21375

10687,5 10687,5

Vergoeding bij vestiging erfdienstbaarheid gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet op gronden toe te bedelen aan de gemeente Grimbergen :2.2.9c

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

533

266 266

133

Aan 70% subsidie •

Inrichtingswerken: 1.1.1, 1.1.6, 1.1.7, 1.2.2b, 1.2.3, 1.2.4, 1.2.5, 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4, , 2.1.6, 2.1.7, 2.2.1, 2.2.4a, 2.3.1, 4.2.2, 5.2.2, 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 3.3.6, 6.1.1, 6.1.2, 7.1.2, 7.1.3, 7.1.4, 7.1.5, 7.1.8, 8.1.1, 8.1.7, 8.1.10, 8.1.12

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 , derde lid, van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken) •

922466

645726 276740

Inrichting uit kracht van wet op gronden toe te bedelen aan de gemeente Grimbergen (70%): 2.2.7c

6402

4481 1921

Aan 0 % subsidie (100% Vlaams Gewest via ANB - Visserijfonds) •

Inrichtingswerken: 4.1.1b

TOTAAL Ten laste van Visserijfonds ANB (100%)

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

109808 109808

134

Op domein van de Vlaamse Waterweg en beheerd door gemeente Grimbergen54 Aan 70 % subsidie (70% Vlaams gewest – 30 % Gemeente) •

inrichtingwerk : 2.2.14b

TOTAAL

3993

2795 1198 0

Op domein van de provincie Vlaams Brabant en beheerd door gemeente Grimbergen Aan 70% subsidie (70% Vlaams gewest – 30% gemeente) inrichtingswerk : 2.2.14a

TOTAAL

9341

Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17, derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken) Aandeel van de Provincie Vlaams-Brabant

6539

2802 0

Beheer gebeurt via overeenkomst door de gemeente Grimbergen op domein Vlaamse Waterweg

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

135

Op domein van het OCMW van Grimbergen

Aan 70% subsidie (70 % Vlaams gewest – 30% gemeente) •

Inrichtingswerken: 2.2.2

TOTAAL

Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering, derde lid betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

13416

9392 4025

Op domein van particulieren •

Inrichtingswerken uit kracht van wet op gronden particulieren: Uit te voeren door VLM : 2.2.4b, 2.2.7a en 2.2.7b

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering, derde lid betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de Gemeente Grimbergen (70 %) Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

38071

26649 11421

136

Vergoedingen bij opleg erfdienstbaarheid gekoppeld aan inrichtingswerken uit kracht van wet door VLM op gronden particulieren: (50% VLM, 50% gemeente):: 2.2.3, 2.2.9a en 2.2.9b

3419

1710 1710

Op domein van OCMW Grimbergen met Europese co-financiering55, beheerd door gemeente Grimbergen 50 % Europese co-financiering56 (Life-project: Bellini) : •

inrichtingswerken 50% Europa-50% Vlaams gewest , resterend bedrag 50% VLM -50% provincie: maatregel 3.1.1

TOTAAL aandeel van Europa (LIFE-Bellini) Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse

159.720 20000 20.000

Bij verdere uitwerking van technisch ontwerp zal er een meer gedetailleerde onderverdeling in posten gebeuren die rekening houdt met factureringscondities vanuit LIFE 56 Financiering Bellini (100.000 euro) gebeurt op het totaal bedrag excl BTW en excl Algemene Kosten hetgeen werken met subtotalen nodig maakt

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

137

regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014 voor co-financiering Europa (LIFE-Bellini) Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, voor het bedrag dat niet wordt gecofinancierd door Europa (LIFE-Bellini) ten laste van de provincie voor het bedrag dat niet wordt geco-financierd door Europa ( 50 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken ) totaal ten laste van Vlaamse Gewest totaal ten laste van de provincie totaal ten laste van Europa (Life-Bellini)

59.860

59860 79860 59860 20000

Op domein van gemeente Grimbergen met Europese co-financiering57 •

inrichtingswerken 50% Europa-35% Vlaams gewest- 15 % gemeente – resterend bedrag : 70% landinrichtingssubsidies – 30% gemeente : maatregelen 4.1.1a en 5.2.1

TOTAAL aandeel van Europa (LIFE-Bellini) Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014 voor co-financiering Europa (LIFE-Bellini) Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 derde lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, voor het bedrag dat niet wordt gecofinancierd door Europa (LIFE-Bellini) Ten laste van de gemeente Grimbergen voor cofinanciering Europa (LIFE- Bellini) Ten laste van de gemeente Grimbergen voor het bedrag zonder co-financiering Europa (LIFE- Bellini) (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken) totaal ten laste van Vlaamse Gewest totaal ten laste van de gemeente Grimbergen totaal ten laste van Europa (Life-Bellini)

501.377 80000

56000

238964 24000

102.413 294964 126413 80000

FINANCIERING VAN MAATREGELEN DIE WORDEN UITGEVOERD DOOR PARTICULIEREN

Bij verdere uitwerking van technisch ontwerp zal er een meer gedetailleerde onderverdeling in posten gebeuren die rekening houdt met factureringscondities vanuit LIFE

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

138

Op domein van de particulieren •

Inrichting op vrijwillige basis, restfinanciering particulieren aan 70 %: 5.2.3 en 8.1.14

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17, eerste lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de betrokken private eigenaars (70 %) Aandeel van de private eigenaars(30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken) •

9549 4093

Inrichting op vrijwillige basis, restfinanciering particulieren aan 50 %: 4.1.1c

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17 eerste lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de betrokken private eigenaars (70 %) Aandeel van de private eigenaars(30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

•

13643

199650

99825 99825

Inrichting op vrijwillige basis, restfinanciering over te nemen door de gemeente Grimbergen: 2.2.16 en 2.2.17

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17, eerste lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de betrokken private eigenaars (70 %) Aandeel van de private eigenaars Aandeel van de Gemeente Grimbergen (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

109808

76865 0 32942

139

Op domein van de gemeente Grimbergen, beheerd door gemeente Grimbergen •

Inrichting op vrijwillige basis, restfinanciering door particulier: 1.2.2a

TOTAAL Ten laste van het Vlaams Gewest, in toepassing art.3.4.2.17, eerste lid van het besluit van de Vlaamse regering betreffende de landinrichting van 6 juni 2014, 100 % van het bedrag dat niet ten laste wordt genomen door de betrokken private eigenaar (70 %) Aandeel van de private eigenaar (30 % van de totale kostprijs van de landinrichtingswerken)

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

9583

6708 2874

140

6.2.1 Totale kostenraming per uitvoerende partner

uitvoerende partner

kostenraming werken (€)

vergoeding erfdienstbaarhei d (€)

grondverwer ving (€)

Totaal (€)

1.720.121 0

kostenramin g werken uit kracht van wet (€) 44.473 1.861

VLM Gemeente Grimbergen Particulieren

3.952 2.813

21.375 0

1.789.921 4.674

332.683

Totaal

2.052.805

46.334

6.765

21.375

2.127.278

6.2.2 Totale kostenraming per financierende partner

Financierende partner

kostenraming werken (€)

grondverwerving (€)

vergoeding erfdienstbaarheid (€)

Totaal (€)

1.232.224

kostenraming werken uit kracht van wet (€) 32.433

Vlaams gewest subsidies LI

10.687

3.383

1.278.728

Vlaams gewest ANBVisserijfonds Provincie VlaamsBrabant Gemeente Grimbergen

109.807

59.860

444.120

13.900

10.687

3.383

472.091

Particulieren Europa (Bellini) Totaal

106.793 100.000 2.052.804

0 0 46.333

0 0 21.374

0 0 6.766

106.793 100.000 2.127.278

Ontwerp LIP Oostelijke Maalbeekvallei Grimbergen – voor adviesprocedure (mei 2018)

141