Issuu

Kindboekje van

Maak dit Kindboekje extra persoonlijk door een foto van je kind op de cover te kleven.

Welkom bij Kind en Gezin! Beste ouder,

Welkom ........................................................................................................................................................3 Wist je dat ... ..............................................................................................................................................5 Persoonlijke gegevens van je kind ................................................................................................6 Contactgegevens van Kind en Gezin ........................................................................................... 7 Contactgegevens van zorgverleners ...........................................................................................8 Vragenlijst .................................................................................................................................................10 Dienstverlening van Kind en Gezin ............................................................................................ 12 Geboorte tot 1 maand ....................................................................................................................... 16 1 maand ..................................................................................................................................................... 20 2 maanden .............................................................................................................................................. 24 3 maanden .............................................................................................................................................. 28 4 en 5 maanden .................................................................................................................................... 32 6,7 en 8 maanden ................................................................................................................................ 36 9, 10 en 11 maanden ............................................................................................................................ 40 12, 13 en 14 maanden .......................................................................................................................... 42 15 tot 23 maanden .............................................................................................................................. 46 24 tot 29 maanden ............................................................................................................................. 48 30 maanden tot 3 jaar ..................................................................................................................... 50 3 tot 6 jaar .............................................................................................................................................. 52 Belangrijke momenten, leuk om te bewaren ...................................................................... 54 Melktanden ............................................................................................................................................. 60 Naar de tandarts ................................................................................................................................. 62 Koorts .........................................................................................................................................................63 Gezondheidsproblemen en allergieën ......................................................................................65 Ziektes en behandelingstips ..........................................................................................................66 Groeicurven .............................................................................................................................................67 Vaccinaties .............................................................................................................................................. 68 Aanbevolen vaccinatieschema ..................................................................................................... 74 Mijn vaccinaties .....................................................................................................................................76 Privacy ........................................................................................................................................................78 Contactmomenten .............................................................................................................................80 Afspraken .................................................................................................................................................. 81 2

Alles draait om je baby en je gezin Tijdens de eerste belangrijke levensjaren van je kind kan je rekenen op Kind en Gezin. We volgen de ontwikkeling en het opgroeien van je kind op. We zoeken samen antwoorden op je vragen over gezondheid, opvoeding en ouderschap, veiligheid, voeding, ....We zijn er ook voor jou als ouder: hoe gaat het met jou en je gezin? Lees alles over onze dienstverlening op pagina 12. Kind en Gezin is er voor alle kinderen, dus ook als je kind te vroeg geboren is of hij of zij extra zorg nodig heeft. Een boekje om te lezen, in te vullen en mee te nemen Dit Kindboekje verzamelt alle belangrijke gegevens over je kind als jij en de zorgverleners die bij je kind betrokken zijn het regelmatig invullen. Neem het altijd mee tijdens je contacten met Kind en Gezin, je behandelend arts, de tandarts, de kinderopvang … Je hebt ook ruimte om belangrijke momenten of nieuwe stappen in de ontwikkeling van je kind te noteren. Zo wordt je Kindboekje niet alleen een praktische gids, maar ook een persoonlijk boekje vol herinneringen. Het team van Kind en Gezin wenst jullie het allerbeste!

Wist je dat … Heb je al een kind in de kinderopvang? Dan krijg je korting. Herbereken je attest inkomenstarief op mijn.kindengezin.be.

... je gevoel meestal een prima raadgever is? Vertrouw op jezelf om aan de slag te gaan met de tips en info die je krijgt. ... onze bezoeken, consulten en testen gratis zijn? We maken tijd om in te gaan op jouw vragen. Onze dienstverlening kan er dus voor elk gezin anders uitzien. ... onze adviezen wetenschappelijk onderbouwd en op ervaring gebaseerd zijn? Ze evolueren voortdurend met de laatste ontwikkelingen. ... je ook met al je vragen over ouderschap en opvoeding (bv. over slapen, huilen, eten ...) bij ons terechtkan? ... je op kindengezin.be veel informatie, brochures, filmpjes en nuttige adressen vindt? Je kan er ook chatten en een afspraak maken of verplaatsen. ... er leuke Kind en Gezin Magazines zijn? Deze staan boordevol tips, interviews met experten, eerlijke getuigenissen van andere ouders ... Neem ze mee in het consultatiebureau of bestel ze gratis op onze website. ... je je via kindengezin.be kan inschrijven voor onze nieuwsbrief ‘Van baby tot kleuter’ ? Zo krijg je achtergrondinfo, tips en advies volgens de leeftijd van je kind. ... je ons kan volgen op Facebook, Instagram, Pinterest en Twitter voor nieuws en leuke weetjes.

Persoonlijke gegevens van je kind

Voornaam

........................................................................................................................................................................................................................................................

Familienaam

Geslacht : jongen

Contactgegevens van Kind en Gezin

Je consultatiebureau en regiohuis Gegevens consultatiebureau

Gegevens regiohuis

meisje

Adres ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Je contactpersonen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Ouder(s) ................................................................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Functie ........................................................................................................................................................................................................................................................................ Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................

E-mailadres (zie p.79) ................................................................................................................................................................................................................ Telefoon ................................................................................................................................................................................................................................................................

Geboortegegevens

Naam ..............................................................................................................................................................................................................................................................................

zwangerschapsduur

geboortedatum

Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ weken

lengte

gewicht

dagen

hoofdomtrek

Geboorteplaats ...................................................................................................................................................................................................................................

Bel de Kind en Gezin-Lijn: 078 150 100 Elke werkdag van 8 tot 20 uur

Of surf naar kindengezin.be

laagste gewicht na geboorte

Vragen?

Een afspraak maken, verplaatsen of annuleren? Surf naar mijn.kindengezin.be of, bel de Kind en Gezin-Lijn.

Contactgegevens van zorgverleners

Kraamverzorgende Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ Begeleidende vroedvrouw Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ Behandelend arts Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ Behandelend arts Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ Andere helpende handen Functie ........................................................................................................................................................................................................................................................................ Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ Functie ........................................................................................................................................................................................................................................................................ Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................ Functie ........................................................................................................................................................................................................................................................................ Naam .............................................................................................................................................................................................................................................................................. Telefoon/E-mail ............................................................................................................................................................................................................................................

Vragenlijst

Deze vragen peilen naar belangrijke gezondheidsgegevens over je kind,

Zijn er, van vaders- of van moederszijde, situaties bekend van:

jezelf en familieleden. Vul deze vragenlijst in. Deze gegevens zijn nuttig voor de zorgverleners.

Geboorte Waar is je kind geboren?

Kraamkliniek

Thuis

Op welke wijze ben je bevallen?

Vaginale bevalling

Keizersnede

Vlak na de geboorte • Huilde je kind onmiddellijk?

nee

• Werd je kind in een couveuse gelegd?

nee

• Had je kind gele huidverkleuring?

nee

• Werd er fototherapie gegeven?

nee

• Werd je kind overgebracht naar een andere afdeling of een ander ziekenhuis?

• Heeft je kind een bloedafname ter opsporing van aangeboren metabole aandoeningen (zogenaamde hielprik) gehad?* • Werd je kind ongeveer een week na de geboorte onderzocht door een arts? • Hoelang verbleef je kind in de kraamkliniek? dagen

• Aangeboren afwijkingen

nee

• Atopie/Allergie 1ste graad (bij ouders, broers, zussen)

nee

• Bloedverwantschap (bv. huwelijk neef/nicht)

nee

• Bloed- en stollingsziekten

nee

• Diabetes

nee

• Epilepsie

nee

• Gehoorstoornissen

nee

• Groeistoornissen

nee

• Hartafwijkingen

nee

• Heupafwijkingen

nee

• Middelengebruik (alcohol, roken, drugs, ...)

nee

• Oogafwijkingen

nee

• Plots overlijden

nee

• Schildklierafwijkingen

nee

• Spierziekten

nee

• Mentale gezondheidsproblemen (depressie, angststoornis, bipolaire stoornis of ander psychisch probleem, ook bij grootouders, ouders, broers of zussen) • Ontwikkelingsstoornissen (mentaal of motorisch, autismespectrumstoornissen)

Andere: ................................................................................................................................................................................................................................................................ Lengte vader: ………… m ………… cm Lengte moeder: ………… m ………… cm

*Met het Vlaams bevolkingsonderzoek naar aangeboren aandoeningen wordt via een bloedafname, uitgevoerd tussen 72 en 96 uur na de geboorte, gezocht naar enkele zeldzame maar ernstige aangeboren ziekten of aandoeningen. Tijdige opsporing is belangrijk om schade aan de gezondheid te voorkomen of te beperken. Het onderzoek is niet verplicht maar sterk aanbevolen. Wil je meer weten over dit onderzoek, ga dan naar aangeboren.bevolkingsonderzoek.be/bevolkingsonderzoek-0

Dienstverlening van Kind en Gezin

Wij gaan graag mee op pad … Een zwangerschap en geboorte zijn best overweldigend. Je hebt misschien duizend-enéén vragen en je wil graag de ontwikkeling van je kind goed laten opvolgen. Kind en Gezin werkt in multidisciplinaire teams met verschillende experten: artsen, verpleegkundigen, gezinsondersteuners, psychopedagogen, sociaal werkers, intersectorale medewerkers, administratieve medewerkers en vrijwilligers. Samen met jou willen we onze dienstverlening aanpassen aan wat jij belangrijk vindt voor je kind en je gezin. Het traject kan er voor iedereen anders uitzien.

Wat hebben wij je te bieden? Kennismaking Tijdens je zwangerschap nam het lokaal team van Kind en Gezin contact met je op om kennis te maken. Tijdens dit zogenaamde startgesprek leerde je je vaste contactpersoon van het lokale team en onze dienstverlening in je buurt kennen.

Dienstverlening van Kind en Gezin

Basisconsulten We bieden voor de opvolging van je kind een aantal basisconsulten aan op het consultatiebureau en dit tot je kind naar school gaat. De momenten zijn zo gepland dat ze aansluiten bij belangrijke veranderingen in de ontwikkeling van je kind en/of bij de aangewezen leeftijden voor vaccinaties. Je vindt een overzicht op pagina 80. Wat doen we tijdens de basisconsulten? − Een vrijwilliger van het consultatiebureau weegt en meet je kind. − De verpleegkundige en/of de arts volgen de gezondheid van je kind op en dienen de vaccins toe. We staan ook stil bij een aantal leeftijdsgebonden thema’s. − We volgen de ontwikkeling van je kind nauwgezet op. Hiervoor gebruiken we het Van Wiechen-onderzoek. Je kan hierover steeds uitleg vragen tijdens het consult.

Is je kind ziek? Verplaats dan je afspraak en raadpleeg je behandelend arts.

Huisbezoeken Een huisbezoek is het ideale moment om je vragen en ervaringen rustig te bespreken. Er kan heel veel aan bod komen: de voeding, verzorging van je baby, hoe het me je baby gaat én ook hoe het gaat met jou als ouder en met je gezin. Wij voorzien 2 huisbezoeken.

We maken tijd voor al je vragen

Gehoortest en oogtest De verpleegkundige voert de gehoortest uit, best voor de baby 4 weken is. De gehoortest is veilig, pijnloos, betrouwbaar en gratis. Is je kind 3 weken oud en heb je nog geen afspraak voor een gehoortest, dan kan je hiervoor contact opnemen met de Kind en Gezin-Lijn of via kindengezin.be.

Wil je iets diepgaander bespreken? Dat kan. Vraag naar een extra huisbezoek, een spreekuur opvoedingsondersteuning, een extra (digitaal) contactmoment ... voor advies op maat. Deze dienstverlening is helemaal gratis.

Tijdens het consult van 12 en 30 maanden voert de verpleegkundige een oogtest uit door met een smartphone een foto te nemen van de ogen van je kind. Met deze test kijken we of er een risico bestaat op de ontwikkeling van een ‘lui oog’ en kunnen we enkele ernstige oogafwijkingen opsporen.

Ben je ontevreden of heb je klachten? Contacteer dan de klachtendienst via 02 533 14 14 of klachtendienst@kindengezin.be

Met al je twijfels of vragen over voeding, groei, slapen, huilen, peutergedrag, ouderschap, evenwicht gezin-werk, kinderopvang ... kan je terecht bij je lokaal team of de Kind en Gezin-Lijn (telefonisch of via chat op kindengezin.be).

Dienstverlening van Kind en Gezin

Kind en Gezin werkt samen Kind en Gezin werkt samen met andere partners om ouders met jonge kinderen te ondersteunen. Dat gebeurt bijvoorbeeld via de Huizen van het Kind waarin heel wat organisaties betrokken zijn. Vraag zeker informatie aan je verpleegkundige over initiatieven die op komst zijn of loop eens langs in het Huis van het Kind in je buurt. Zoek een Huis van het Kind in je buurt op huizenvanhetkind.be.

Het Groeipakket Het Groeipakket (vroegere kinderbijslag) is er voor elk kind. Het Groeipakket staat voor het geheel van financiële tegemoetkomingen dat de Vlaamse overheid voorziet voor elk kind in elk gezin. Het geeft gezinnen maximaal de kans elk kind te laten groeien en zich zo volledig mogelijk te ontplooien. Meer informatie op Groeipakket.be

Belangrijke telefoonnummers • 070 245 245: Antigifcentrum • 112: Noodnummer brandweer, politie en medisch team • 1712: Hulplijn bij vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling • 078 150 100: Kind en Gezin-Lijn

Geboorte tot 1 maand Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

SOCIAAL-EMOTIONEEL Knuffel je baby vaak Vanaf de geboorte heeft je baby nood aan mensen in zijn of haar buurt. Voelen dat je van hem of haar houdt, geeft je kind een veilig gevoel. Je kind knuffelen en troosten is niet verwennen. Huilen is voor je kind een manier om te communiceren, om te laten merken dat hij of zij iemand nodig heeft. Wordt het je even (te) zwaar? Lees onze tips op pagina 20.

VOEDING Etenstijd! Heb je pijn bij of twijfels over borstvoeding? Vraag dan hulp aan je vroedvrouw of verpleeg kundige. Geef je flesvoeding, maak dan de voeding klaar net voor gebruik. Je baby heeft dagelijks extra vitamine D nodig tot en met 6 jaar. Dit is goed voor de ontwikkeling van het beendergestel. Vraag raad aan je verpleegkundige of arts in verband met vitamine K.

WIEGENDOOD Tips voor een veilige slaap • Leg je baby altijd op de rug te slapen. • Rook niet in de omgeving van je baby. • Blijf in de buurt en hou toezicht. • Let erop dat je kind het niet te warm krijgt. Hoofdje en gezicht blijven altijd vrij.

• Kies een bedje met spijlen, een stevige, passende matras en gebruik een slaapzak. • Geef geen geneesmiddelen zonder advies van een arts of een apotheker. • Zorg voor rust en regelmaat.

GEHOORTEST Tips voor een vlotte test • Gebruik 24 uur voor de test geen badolie, zalf of lotion. • Voed je baby voor de test. Als hij of zij rustig is of slaapt, verloopt de test vlotter. • Losse kledij die de hals vrijlaat vergemakkelijkt het plaatsen van de elektroden. 16

Knuffel, wieg, ... je baby.

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

1 maand Datum

Leeftijd

Gewicht

Notities of vragen/info zorgverleners Lengte

Hoofdomtrek

Datum

BEWEGING Oefenen op het buikje Is je baby wakker? Geef je baby ruimte om te bewegen en leg hem of haar regelmatig op de buik voor een leuk buikligtussendoortje! Misschien vindt je baby dat in het begin niet zo leuk, maar oefening baart kunst. Wissel je baby regelmatig van houding. Zo verklein je de kans dat het hoofdje achteraan afplat en stimuleer je de ontwikkeling. Leuke beweegtips vind je op kindengezin.be.

SOCIAAL-EMOTIONEEL Zorg voor rust en regelmaat

Een vast dagritme geeft je kind een veilig gevoel en maakt het leven voorspelbaar: slapen, voeden bij hongersignalen, samen spelen, even alleen spelen, (wakker) in bed leggen bij vermoeidheid, slapen, voeden, ...

HUILEN Schud je baby nooit Elke ouder kan heel gespannen raken van het huilen. Vraag tijdig hulp als de situatie je (te) zwaar wordt, bv. iemand die je baby even overneemt. Schud je baby nooit. Ook niet als hij of zij niet beweegt, reageert of zich ernstig verslikt. Bel dan onmiddellijk 112. Schudden kan leiden tot ernstige en blijvende letsels, handicap en zelfs overlijden.

EMOTIONEEL WELZIJN ‘Babyblues’ is normaal en gaat voorbij. Duren somberheid en lusteloosheid langer dan 14 dagen, wees dan alert voor een post-partumdepressie die 1 à 2 op de 10 vrouwen overkomt. Depressieve en angstige gevoelens kunnen op verschillende manieren beleefd worden. Praat met je omgeving over je gevoelens en laat steun toe: hulp in het huishouden, bij de zorg voor je kind ... Praat er ook over met je arts, vroedvrouw of teamlid van Kind en Gezin. Zij kunnen je zo nodig doorverwijzen naar specifieke hulp. Depressie en angst zijn goed te behandelen. Omdat emotioneel welzijn belangrijk is zal er op verschillende momenten gevraagd worden hoe het met je gaat. Zie p. 80 .

GEZINSPLANNING Anticonceptie

Je postnataal onderzoek bij de arts is een gelegenheid om het over gezinsplanning/ anticonceptie te hebben. Lees meer op allesoverseks.be/Anticonceptie. 20

Leg je kind regelmatig wakker op zijn of haar buikje.

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

2 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Notities of vragen/info zorgverleners Lengte

Hoofdomtrek

Datum

SLAPEN Leer je kind alleen in slaap vallen Viel je baby in slaap aan de borst of op je arm, leg je baby dan toch nog in bed. Je kind daarbij lichtjes prikkelen, bv. aaien, helpt hem of haar om zelfstandig in slaap te leren vallen. Een rustige voorspelbare omgeving is daarbij ook belangrijk. Rituelen zoals een muziekje, verhaal, favoriete knuffel ... leren je kind op zichzelf te vertrouwen om alleen in slaap te vallen. Weent je baby als je hem of haar in bed legt? Laat je baby voelen dat je er bent, zonder hem of haar onmiddellijk op te pakken of in slaap te wiegen. Laat je baby zeker tot 6 maanden en bij voorkeur tot 1 jaar slapen onder toezicht.

VEILIGHEID In de auto of op de fiets Vervoer je baby altijd –ook bij korte verplaatsingen– in een aangepast autostoeltje dat correct is vastgemaakt en klik de baby zelf ook goed vast. Beperk het gebruik tot het transport zodat je baby voldoende kans krijgt om te bewegen. Er zijn ook verschillende manieren om je kind te vervoeren op de fiets. Lees onze tips op kindengezin.be.

CONSULT 8 weken, de eerste vaccinatie Vaccineren is aanbevolen om ziektes te voorkomen. Een vaccinatie beschermt je kind, maar ook je gezin en de hele bevolking tegen ernstige, besmettelijke infecties. Je leest meer over vaccinaties vanaf p. 68. Krijgt je kind zijn of haar eerste prikje? Weet dat je kind kan reageren op het vaccin. Op de plek van de prik kan de huid wat rood kleuren of opzwellen. Sommige baby’s hebben achteraf een lichte temperatuurverhoging. Op p. 63 en 64 vind je meer info over wat te doen bij koorts. 24

Sta tijdens de verzorging voor je baby en wissel je baby van houding tijdens het aan- of uitkleden.

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

3 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Notities of vragen/info zorgverleners Lengte

Hoofdomtrek

Datum

EMOTIES Somberheid na de bevalling Voel je je helemaal niet zo blij als verwacht? Je hoeft geen ‘perfecte’ mama of papa te zijn. Het is normaal dat je leert met vallen en opstaan. Verhinderen sombere gevoelens je om je dagelijkse activiteiten normaal op te nemen, praat er dan over met je partner, je contactpersoon bij Kind en Gezin of een andere zorgverlener. Tijdige professionele ondersteuning kan veel leed voorkomen.

VEILIGHEID Je kind wordt beweeglijker Laat je baby nooit onbewaakt op een verzorgingskussen, bed, zetel ... liggen en draai je ook niet om zonder hem of haar vast te houden. In een box kan je baby veilig en vrij spelen. Valt je baby eens in slaap in de box? Zorg dan dat je baby niet op zijn of haar buik ligt, verwijder speelgoed en hou toezicht.

OPVOEDEN Positief ouderschap • Je kind beweegt en speelt graag in een veilige en stimulerende omgeving. • Kinderen genieten van aandacht: een knuffel van papa, een bravo van mama, … • Een regelmatige dagindeling en een duidelijke structuur zorgen dat je kind zich veilig en zeker voelt. • Iedereen maakt fouten en je leert er jezelf en je kind goed door kennen. Ideale ouders of ideale kinderen bestaan niet. • Neem tijd voor jezelf, je partner, vrienden, ontspanning, … Als jij je goed voelt, is het makkelijker om er te zijn voor je kind.

KINDEROPVANG Een goede start Je baby gaat misschien binnenkort naar de kinderopvang. Bereid jezelf en je baby hierop voor. Op kindengezin.be lees je meer over wennen aan de opvang, wat bij ziekte, borstvoeding in de opvang ... 28

Doe geluidjes na, vertel over wat je ziet of doet. Zo stimuleer je de ontwikkeling van je baby

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

4 en 5 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

VOEDING Eerste hapjes?

Vanaf 6 maanden heeft je kind naast moedermelk of flesvoeding ook vaste voeding nodig. Misschien geeft je kind al eerder aan dat hij of zij klaar is voor de eerste hapjes. Lees hierover meer op kindengezin.be of in onze brochure Gezond eten en bewegen. Een kind dat start met papjes, kan zich al eens verslikken. Lees meer op pagina 36.

SLAPEN Slaap, kindje, slaap …

Je baby slaapt ‘s nachts best in een eigen bed op jouw slaapkamer, bij voorkeur tot de leeftijd van 1 jaar maar zeker tot hij of zij 6 maanden oud is. Er zijn baby’s die op de leeftijd van 6 maanden al blokjes slapen van 6 uur en zelfstandig terug inslapen als ze licht wakker worden. Er is echter veel variatie in het aantal uur dat kinderen slapen. Ben je oververmoeid? Vertel het ons! Onze teamleden helpen je graag op weg.

SPELEN Plezier maken … kinderspel!

Het is een goed idee om niet te veel speelgoed tegelijk aan te bieden. Als je de speeltjes regelmatig verandert, blijft het speelgoed je kind langer boeien.

SOCIAAL-EMOTIONEEL Samen spelen

Waarom geen vast speelkwartiertje inlassen? Zo geef je je kind regelmatig en ongevraagd aandacht. Het perfecte moment om te bewegen met je baby. Goed voor een tevreden baby en leuk voor de ouder!

Tip: ga je op reis met je baby dan kan er een extra mazelenvaccin gegeven worden op het consultatiebureau vanaf de leeftijd van 6 maanden. Vraag aan de arts of verpleegkundige voor welke landen dit aanbevolen is. Lees meer op wanda.be. Elk kind ontwikkelt op zijn of haar eigen tempo.

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

6, 7 en 8 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Notities of vragen/info zorgverleners

Lengte

Hoofdomtrek

Datum

TANDEN Eerste tandje De eerste melktand kan verschijnen rond de leeftijd van 6 maanden. Poets tweemaal per dag vanaf het eerste tandje. Je leest meer over tanden op p. 60.

VOEDING Drinken uit een beker Je baby mag nu ook kleine hoeveelheden water drinken. Laat je baby oefenen om aan een open beker te drinken. Zo ontwikkelt je baby de spieren van zijn of haar lippen en tong en dat is belangrijk voor het gebit en de spraakontwikkeling.

BEWEGING Rollen en zitten zonder steun Beweeg veel met je baby! Geef je baby ruimte om te bewegen. Leg hem of haar regelmatig op de buik voor een leuk buikligtussendoortje! Zo wordt je baby sterker en voor je het weet gaat hij of zij rollen en zitten.

SOCIAAL-EMOTIONEEL Bang dat je niet meer terugkomt Je baby raakt gehecht aan vertrouwde personen. De angst voor vreemden en om van zijn of haar ouders gescheiden te worden, komt nu tot uiting. Dit gaat voorbij, dus je kan zeker wat toegeven aan zijn of haar drang om bij jou te zijn.

VERSTANDELIJK Zeg duidelijk wat kan en wat niet kan Reageer consequent. Als je duidelijke grenzen stelt, leert je kind wat je van hem of haar verwacht. Een tik om iets af te leren, is geen goed idee. Om het gedrag van je kind bij te sturen doe je veel meer: je moedigt je kind aan, je zoekt een speelse manier, je gaat afleiden, je legt uit waarom iets (niet) mag.

VEILIGHEID Wat doe je bij verslikken? Moedig je kind aan om krachtig te hoesten. Kan je kind niet hoesten, leg je kind op je arm met zijn of haar hoofd naar beneden en geef rugslagen met de hiel van je hand tussen de schouderbladen. Roep hulp en bel 112!

kind verslikt zich

op arm leggen en op rug kloppen

bel 112

nooit schudden

Moedig je kind aan om nieuwe dingen te ontdekken

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

9, 10 en 11 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

VEILIGHEID Baby zorgeloos op ontdekking Begint je kind rond te schuiven of te kruipen, dan kan je kind de ruimte waarin hij of zij zich bevindt volop verkennen. Kruip eens op handen en voeten door je huis en bekijk op kinderhoogte de gevaren en uitdagingen. Zorg voor bv. een traphekje of slot op de kast met poetsproducten zodat je kind zorgeloos de wereld kan verkennen. Op kindengezin.be. en lezenvoorgebruik.be/nl vind je tal van praktische tips om ongevallen te voorkomen.

SLAPEN Een slaapritueel Door een slaapritueel weet je kind dat het tijd is om te gaan slapen en het bevordert de nachtrust. Een voorbeeld: pyjama aantrekken, op schoot samen een liedje zingen, drinken en tandjes poetsen. Een laatste kusje en knuffel en dan (wakker) in bed.

TAAL EN COMMUNICATIE Je kind bootst klanken na Je kind begint volop te brabbelen: ‘baba’, ‘gaga’, ‘dada’ ... Stimuleer zijn of haar taalontwikkeling door bv. samen boekjes te lezen en plaatjes aan te wijzen. Dit versterkt ook jullie band.

OPVOEDEN Driftbuien? Je kind botst tijdens deze periode op grenzen: lichamelijk, verstandelijk, grenzen door anderen, ... Het ervaren van deze grenzen veroorzaakt driftbuien. Het is belangrijk om de gevoelens van je kind te benoemen (‘je bent boos omdat je een koekje wilt’). Leer je kind ook dat niet alle gedrag om boosheid te tonen ok is, bv. schoppen.

BEWEGING Koop pas schoenen als je kind kan stappen Schoenen dienen niet om de voeten te vormen, maar om ze te beschermen eens je kind kan stappen. Neem je kind mee om te passen en vraag advies.

VOEDING Van brood word je groot Je mag nu geleidelijk starten met een broodmaaltijd als ontbijt. Op een stukje lichtbruin brood kan je bv. fijngeplette banaan, fruitmoes of geplet ei geven. Zorg voor voldoende variatie, zo kan je kind verschillende smaken ontdekken. Leer je kind de goede gewoonte om water te drinken. 40

Maak tijd voor je kind.

12, 13 en 14 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

TAAL EN COMMUNICATIE Spelenderwijs taal leren

Voorlezen, samen in boekjes kijken, liedjes zingen of rijmpjes opzeggen is een leuke en creatieve manier om de taalontwikkeling te stimuleren. De woordenschat van je baby groeit op deze manier razendsnel! Ook aan schermen kan je kind veel plezier beleven. Waak over een goed evenwicht tussen schermtijd en tijd om te bewegen, slapen, spelen. Rond de leeftijd van 12 maanden krijg je de folder ‘Schermen? Euh, moet mijn kind niet spelen?’ of download hem op kindengezin.be.

ZINDELIJKHEID Kennismaken met het potje

Laat je kind al eens kennismaken met het potje. Dat kan door het potje in het zicht te zetten en er af en toe al eens mee te spelen door er blokjes in en uit te halen of knuffels op te zetten. In de brochure Zindelijkheid en in het Plaspoort kan je meer tips vinden.

VOEDING Gezond eten

Kies voor gezonde en afwisselende voeding. Baseer je hiervoor op de voedingsdriehoek. Beperk het aantal eetmomenten tot 3 maaltijden en 2 tussendoortjes per dag. Denk eraan dagelijks vitamine D bij te geven tot en met 6 jaar.

OPVOEDEN Enkele eenvoudige regels

• Maak als ouders samen duidelijk wat kan en wat niet. Je maakt zijn of haar leefwereld veiliger en je kind wordt rustiger. • Erken de gevoelens, behoeften en verwachtingen van je kind. • Maak elke dag wat tijd vrij voor je kind en laat hem of haar voelen dat je hem of haar graag ziet. Ga in op zijn of haar spontane uitnodigingen tot spel en interactie. • Bevestig je kind in wat hij of zij goed doet. Dit versterkt zijn of haar zelfvertrouwen en is belangrijker dan verbieden.

VEILIGHEID Eerst water, de rest komt later

Voorkom brandwonden door bv. je kind niet op schoot te nemen als je warme dranken drinkt of placemats te gebruiken in plaats van een tafellaken. Toch verbrand? Hou de wonde minstens 20 minuten onder lauw stromend water en raadpleeg een arts.

CONSULT Oogtest

Op het consult van 12 maanden worden de ogen van je kind getest. Dit gebeurt door met een smartphone een foto van de ogen van je kind te nemen.

Notities of vragen/info zorgverleners Datum

Moedig je kind aan.

15 tot 23 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

BUITENSPELEN Genieten van frisse lucht

Buiten zijn er andere uitdagingen dan binnen. Laat je kind volop op ontdekkingstocht gaan: klimmen en klauteren, kruipen door het gras, het zand tussen de tenen, de wind door de haren. Spelen in de frisse lucht zorgt bovendien voor een betere en gezonde slaap!

SOCIAAL-EMOTIONEEL Naar school

In sommige regio’s zal je kind al aangemeld moeten worden op school. De ‘Schoolkieswijzer’ is een handige vragenlijst om te toetsen welke school voldoet aan de criteria die je belangrijk vindt. Je vindt hem op kindengezin.be.

VERSTANDELIJK Peuterpuberteit

Je peuter ontwikkelt zijn of haar eigen persoonlijkheid en verkent zijn of haar (en jouw) grenzen. Maak duidelijk binnen welke grenzen je kind op ontdekking mag gaan. Wees consequent en hou vol. Je kind mag af en toe ook eens ‘nee’ zeggen en zelf kiezen.

VOEDING Natuurlijke smaak

Kinderen eten niet elke keer evenveel. Jij kiest wat ze eten, zij kiezen hoeveel. Ze ontwikkelen een eigen smaakvoorkeur. Extra suiker of zout toevoegen is niet nodig.

Zorg goed voor de tanden

Je peuter belonen met voeding is niet zo’n goed idee. Geef geen zoete tussendoortjes of gezoete dranken. Bouw stilaan ook het gebruik van de fles voor melkvoeding af.

ZINDELIJKHEID Oefenen op het potje

Je peuter kan nu al oefenen op het potje. Zo ondersteun je het natuurlijk leer- en rijpingsproces. Hou de sfeer ontspannen en plezierig en stem goed af met andere opvoeders. Lees alle tips op kindengezin.be. 46

Reageer rustig en vastberaden op koppig gedrag.

24 tot 29 maanden Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

ZINDELIJKHEID Plassen op het potje

Gaat je kind al meermaals per dag vlot op het potje, dan kan je al eens oefenen zonder luier. Lukt het niet goed of heb je vragen, we helpen je graag verder.

OPVOEDEN Kinderfantasie

‘Gaat de stofzuiger mij opeten?’ ‘Zal ik wegspoelen met het badwater?’ Stel je kind gerust: leg zoveel mogelijk uit. De werkelijkheid leren onderscheiden van fantasie neemt heel wat angst weg.

TANDEN Samen poetsen

Maak van het tanden poetsen een leuk gebeuren. Nu kan je kind al eerst zelf poetsen, maar poets toch zelf nog goed na! Breng vanaf 2 jaar jaarlijks een bezoekje aan de tandarts om het gebit van je kind te laten nakijken en met de tandarts vertrouwd te geraken.

GEZONDE LEVENSSTIJL Beperk zittende activiteiten

Naast voldoende beweging is het belangrijk om lang stilzitten te vermijden. Te veel zitten heeft een negatieve impact op de gezondheid. Lees meer op kindengezin.be.

TAAL EN COMMUNICATIE Verhaaltjes vertellen

Vertellen of voorlezen stimuleert de fantasie van je peuter en breidt de woordenschat uit. Het is ook een heel gezellige afsluiter van de dag. Laat je kind experimenteren.

30 maanden tot 3 jaar Datum

Leeftijd

Gewicht

Lengte

Notities of vragen/info zorgverleners Hoofdomtrek

Datum

SOCIAAL-EMOTIONEEL Je peuter wordt stilaan een kleuter

De schooltijd komt eraan. Volgende vragen kunnen helpen bij de inschatting of je kind er klaar voor is: • Is je kind voldoende taalvaardig om zich verstaanbaar uit te drukken? • Begrijpt je kind andere volwassenen als die hem of haar iets vertellen of vragen? Heeft je kind op een bepaald vlak nog wat tijd nodig, dan betekent dit niet dat hij of zij niet naar school zou kunnen gaan. Een gesprek met de school kan verheldering brengen.

VEILIGHEID Kinderen en dieren

Een peuter leert geleidelijk aan omgaan met risico’s. Geef je kind de kans om op ontdekking te gaan en zijn of haar grenzen af te tasten. Een bluts en een buil horen erbij. Leer je kind wat wel of niet kan en maak de omgeving zo veilig als nodig.

Een ongeluk is snel gebeurd

• Verlucht met ramen in klikstand. Een vliegenraam beschermt niet tegen valpartijen. • Een aangepast autozitje is in België verplicht voor kinderen kleiner dan 1,35 m. Klik je kind altijd vast, ook voor korte afstanden, en ook als je wandelt of fietst.

WAT NA KIND EN GEZIN? Naar het CLB

Zodra je kind naar school gaat, delen we bepaalde gegevens met het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB). Het CLB is een gratis dienst die ouders en scholen bijstaat door de gezondheid en de ontwikkeling van kinderen op te volgen. Het CLB is onafhankelijk, maar werkt nauw samen met de school. Lees meer over welke gegevens we delen op p.78. Kijk op onderwijs.vlaanderen.be/Nl/Clb. Voorzie boeiende activiteiten.

3 tot 6 jaar Datum

Leeftijd

Gewicht

Notities of vragen/info zorgverleners Lengte

Hoofdomtrek

Datum

VOEDING Van jongs af aan Goede eetgewoonten zijn belangrijk voor het hele gezin. Geef nog dagelijks extra vitamine D tot en met 6 jaar.

SOCIAAL-EMOTIONEEL Samen dingen ondernemen is leuk Samen eten, spelen, klussen, feestvieren en eropuit trekken schept een stevige gezinsband. Voor je kind is dit even belangrijk als verzorgd en getroost worden.

OPVOEDING Hulp bij vragen of twijfels Ouders met kinderen vanaf 3 jaar kunnen terecht bij: • De Opvoedingslijn (tel. 078 15 00 10) helpt je verder met opvoedingsvragen of -problemen. • Bij de Opvoedingswinkels kan je terecht voor informatie over opvoeding en ontwikkeling. • Het Huis van het Kind helpt je verder met al je vragen over kinderen en jongeren. Zoek een Huis van het Kind in jouw buurt op huizenvanhetkind.be.

Tip: Neem een kijkje op groeimee.be. Je vindt er tips, filmpjes, dossiers en veelgestelde vragen over de opvoeding van kinderen en jongeren.

Belangrijke momenten

Belangrijke momenten, leuk om te bewaren

Elk kind heeft zijn of haar tempo. Tijdens de eerste levensjaren groeit

Volgt met zijn of haar ogen ( je gezicht, de mobiel, …)

Glimlacht bewust

Leeftijd :

Welk tandje komt het eerst? Wanneer zet je kind zijn of haar eerste

Heft het hoofd goed op

Rolt over

stapjes? Wat is het eerste woordje?

Leeftijd :

Zit met steun

Grijpt zelf grote voorwerpen vast

Houdt armen omhoog om gepakt te worden

Leeftijd :

en leert je kind meer dan in eender welke andere periode. Op de volgende pagina’s vind je een aantal belangrijke stappen in de ontwikkeling. Je kan er telkens noteren hoe het bij jouw kind gaat, als herinnering voor later.

Wanneer lacht je kind voor het eerst? Op welke leeftijd zit je kapoen?

Veel schrijfplezier!

54 54

Belangrijke momenten

Belangrijke momenten TAALONTWIKKELING Lacht luidop

Zegt da-da, ba-ba, ga-ga, …

Verstaat kleine opdrachtjes

Leeftijd :

Eerste woordjes

Kruipt rond

Huilt wanneer je weggaat (scheidingsangst)

Zit alleen

Leeftijd :

Eerste 2 woord-zinnetjes

Eerste liedjes

Staat met steun

Laat bewust voorwerpen vallen

Staat alleen

Leeftijd :

Stapt met steun

Neemt kleine voorwerpen op (pincetgreep)

Stapelt blokken op elkaar

Leeftijd :

Opent kasten

Stapt alleen

Leeftijd :

Andere belangrijke momenten, bv. eerste dag in de opvang, laatste borstvoeding, eerste plasje op het potje...

Belangrijke momenten

Melktanden

Wanneer breekt de eerste melktand door?

Mondzorg

Baby’s zijn gemiddeld 6 maanden als de eerste tand doorkomt. Weet dat dit erg kan verschillen: een eerste tand op 12 maanden is niets om ongerust over te zijn. Rond de leeftijd van 2,5 jaar is het melkgebit volledig gevormd. Geef je borstvoeding? Lees de tips hoe je bijten kan voorkomen op kindengezin.be.

Het is niet goed om de hele tijd te eten of te drinken. Geef tussen de maaltijden zeker geen zuigflessen met gezoete dranken of melk. Doop een fopspeen niet in zoetigheid, het tast de melktandjes en zelfs de definitieve tanden in wording aan. Bouw het gebruik van de fopspeen of duim af tegen de leeftijd van 3 jaar. Dat is belangrijk voor het gebit en de spraakontwikkeling.

Ongemakjes bij de doorbraak van tandjes

Wanneer verschijnen de tandjes van jouw kind?

Rood en geïrriteerd tandvlees, een lopende neus, overmatig speeksel, een gebrek aan eetlust, onrustig slapen of (soms) een lichte temperatuurverhoging (<38°C) kunnen de doorbraak van tandjes aankondigen.

Vul de datum van doorbraak in op de tekening.

Tip: oefen lichte druk uit of masseer op de pijnlijke plekken van het tandvlees.

Een bijtring kan ook helpen.

Goed verzorgde melktanden: de beste garantie op een stevig, gezond gebit Zodra het eerste tandje doorbreekt, moet je poetsen. Dit verwijdert tandplaque. Bovendien beschermt de fluoride in de tandpasta de tanden. Gebruik een tandpasta voor kinderen. Dit staat op de tube. Bij twijfel kijk je het fluoridegehalte na. Help je kind bij het poetsen (voor- of napoetsen) tot hij of zij 8 jaar is. • Vanaf het eerste tandje tot 2 jaar: 2x per dag poetsen met een erwtje tandpasta met 500 tot 1000 ppm fluoride. • Van 2 tot 6 jaar: 2x per dag poetsen met een erwtje tandpasta met 1000 tot 1450 ppm fluoride.

Hoeveel tanden telt het melkgebit? Een volledig melkgebit heeft 20 tanden: • 4 x 2 snijtanden • 4 x 1 hoektand • 4 x 2 kiezen

Wanneer verschijnen de eerste blijvende tanden? Als je kind ongeveer 6 jaar is, verschijnen de eerste blijvende tanden. Meestal achter de tweede kiezen van het melkgebit. Soms wisselt je kind eerst 1 of 2 blijvende snijtanden. In totaal zijn er 32 blijvende tanden. 60

Tip: maak van het poetsen een leuk moment: een leuke tandenborstel kiezen, een liedje afspelen, in bad poetsen, samen poetsen, een zandloper gebruiken om de tijd aan te duiden, ... 61

Naar de tandarts

Koorts

Vanaf 2 jaar is een bezoek aan de tandarts voor een nazicht van het gebit aangewezen.

Denk je dat je kind ziek is? Meet dan zijn of haar temperatuur. Herhaaldelijk meten van de temperatuur is niet nodig. Koorts is meer dan 38°C. Het is dan heel belangrijk om rekening te houden met de leeftijd en algemene toestand van je kind. Hou dus extra toezicht.

Datum tandartsbezoek

Hoe de lichaamstemperatuur meten?

Opmerkingen tandarts/Vragen die je wil stellen

Meet de temperatuur tot de leeftijd van 3 jaar best met een digitale (elektronische) thermometer in de anus. Leg de baby op zijn of haar rug, til zijn of haar beentjes op, hou hem of haar stevig vast en breng de thermometer voorzichtig 2 cm in de anus. Een beetje babyolie of vaseline maakt dit wat gemakkelijker. Maak de thermometer na elk gebruik schoon en ontsmet hem met ontsmettingsalcohol 70°.

Wat doe je bij koorts? Observeer je kind nauwkeurig, op geregelde tijdstippen. Wees alert voor tekenen van ongemak. Let op of je kind minder eetlust heeft, niet wil drinken, een goede vochtbalans houdt, de kleur van de huid goed blijft, hoe je kind ademt, of hij of zij niet abnormaal huilt, of actief is of erg stilletjes, of ergens pijn heeft en alert blijft als hij of zij wakker is. Bel onmiddellijk de arts of de hulpdiensten (112) als je één van de volgende alarmsignalen opmerkt: blauwrode puntvormige huidbloedingen - grauwe kleur - suf of moeilijk wakker te krijgen – verwardheid - moeilijke ademhaling. Als je kind jonger is dan 3 maanden en koorts (>38°C) heeft, contacteer je altijd een arts. Je kan afwachten als er geen alarmsignalen zijn en als je kind ouder is dan 3 maanden. Blijf de toestand van je kind verder observeren en wees alert voor volgende ernstige signalen: uitdroging – abnormaal huilen – snel uitbreidende huiduitslag. Bij deze ernstige signalen consulteer je dringend een arts. Als er geen ernstige signalen zijn, dan kan je, bij tekenen van discomfort zoals huilerig zijn, minder eetlust hebben, minder actief zijn, ongemak of pijn hebben, een dosis paracetamol siroop geven. Doseer zoals aangegeven op de bijsluiter. Na een uur meet je opnieuw de temperatuur en blijf je je kind observeren. Blijf telkens de adviezen volgen zoals hierboven beschreven. Om een arts in te schakelen, hoef je niet te wachten op ernstige signalen. Doe dit ook als je je zorgen maakt, bijvoorbeeld als je kind anders ziek of zieker is dan je gewend bent, als je kind steeds zieker wordt of als je kind langer dan 3 dagen na elkaar koorts maakt. 62

Koorts

Gezondheidsproblemen en allergieën

Tips bij koorts

Heeft je kind specifieke gezondheidsproblemen?

• Geef je kind regelmatig kleine hoeveelheden vocht. Is hij of zij jonger dan 6 maanden geef dan extra melkvoeding. Bij borstvoeding zal je kind vaker maar korter willen drinken. Geef grotere kinderen extra water te drinken. • Als de algemene toestand van je kind het toelaat, mag hij of zij buiten. • Je kind goed warm houden is niet nodig bij koorts, tenzij hij of zij last heeft van koude. Dan kan je je kind tijdelijk warm induffelen, dat gaat comfortabeler aanvoelen. • Liefst kleed je je kind luchtig genoeg zodat hij of zij zich comfortabel blijft voelen en kan afkoelen. Extra kleding en dekens zijn dan niet nodig. • Een frisse kamertemperatuur is aangewezen. • Een kind volledig uitkleden, zeer fris leggen of een afkoelend badje om de lichaamstemperatuur van je kind te laten zakken, is niet aangenaam voor je kind en wordt afgeraden. • Geef geen koortswerende middelen zonder advies van een arts bij kinderen jonger dan 3 maanden. • Gebruik siroop. Geef een suppo enkel wanneer de toediening via de mond niet mogelijk is (bv. bij braken). Bij gebruik van suppo’s is de concentratie van het geneesmiddel in het bloed immers te wisselend. • Geef op eigen houtje geen verschillende koortswerende middelen samen of na elkaar.

Vul deze pagina dan samen met je behandelend arts in. Gezondheidsprobleem

Datum van diagnose

Ernstige reactie op geneesmiddelen

Datum van diagnose

Ernstige allergie

Datum van diagnose

Meer weten? Surf naar kindengezin.be.

Andere Onderzoeken

Datum

Resultaat

Follow-up

EIGEN NOTITIES

Jodiumtabletten In België krijgen gezinnen met kinderen tot 18 jaar, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven het advies om jodiumtabletten in huis te halen om bij een nucleair ongeval op advies van de overheid in te nemen. Jodiumtabletten zijn gratis te verkrijgen in elke apotheek in België. Meer informatie vind je op nucleairrisico.be

Ziektes en behandelingstips

Is je kind ziek? Noteer het hier. Je behandelend arts of jijzelf kunnen hier de adviezen en de gebruikte geneesmiddelen noteren. Dit kan nuttig zijn bij een volgend consult. Op kindengezin.be vind je meer informatie over de meest voorkomende ziektes bij kinderen: de symptomen, de besmetting, de behandeling en of het kind naar de opvang mag.

Groeicurven

De gegevens van de metingen bij Kind en Gezin van gewicht, lengte (en de daaruit afgeleide Body Mass Index) en hoofdomtrek worden automatisch overgebracht op digitale groeicurven in het elektronisch dossier van je kind. Voor kinderen die prematuur geboren zijn hanteren we gecorrigeerde groeicurven. Je kan een samenvatting van het elektronisch dossier bekijken via My Health Viewer (samenwerking van de ziekenfondsen en Vitalink). Welke gegevens kan je bekijken? • Resultaten van tests en onderzoeken (gehoortest, voeding, ...)

Datum Aandoening

Behandeling (geneesmiddel, verwijzing, opvolging, ...)

• Lengte, gewicht, hoofdomtrek en curves • Ontwikkelingsonderzoek • Vaccinaties Blanco groeicurven voor gewicht, lengte en hoofdomtrek voor kinderen van 0 tot 3 jaar vind je op kindengezin.be.

Vaccinaties

Waarom vaccineren?

Ernstige bijwerkingen zijn uiterst zeldzaam

Een vaccinatie beschermt je kind, maar ook je gezin en omgeving, tegen bepaalde infectieziekten waarvan sommige zeer ernstig kunnen zijn. Op termijn kunnen vaccinaties ziektes uitroeien.

Lichte bijwerkingen zijn wel mogelijk: matige koorts (38,1 - 38,5°C), lichte pijn, roodheid, zwelling of verharding op de injectieplaats, soms diarree (na rotavirusvaccinatie). Hiervoor is geen behandeling nodig en het verbetert spontaan.

Wat is een vaccin?

Bij een vaccinatie tegen mazelen, bof of rodehond is lichte koorts mogelijk tussen de 5de en de 12de dag na de vaccinatie. Soms is er ook een lichte rode huiduitslag en/of tijdelijke gewrichtspijn. Een anafylactische shock is zeldzaam en uit voorzorg vragen we om na de vaccinatie nog 15 minuten in de wachtzaal te blijven nadat je kind een of meerdere prikken kreeg.

Een vaccin bestaat uit dode of sterk verzwakte ziektekiemen. Als reactie op een vaccin maakt je eigen afweersysteem antistoffen aan. Het afweersysteem herkent de echte ziektekiemen nadien vlugger en de antistoffen kunnen de indringer meteen neutraliseren. Soms nemen de antistoffen met de jaren af en moet er opnieuw gevaccineerd worden.

We bevelen sterk aan om je kind volledig te laten vaccineren In het belang van je kind en zijn of haar omgeving raden we aan om het volledige basisschema, voorgesteld door de Hoge Gezondheidsraad van België, toe te passen. Start op tijd en respecteer de leeftijden van het vaccinatieschema. Zo zorg je ervoor dat je baby tijdig en optimaal beschermd is. Wettelijk is enkel de poliovaccinatie verplicht. Het basisschema voor jonge kinderen bevat vaccins tegen de volgende ziektekiemen: Polio, Difterie (kroep), Tetanus (klem), Pertussis (kinkhoest), Haemo philus Influenzae B, Hepatitis B (geelzucht), Mazelen, Bof (dikoor), Rubella (rodehond), Meningokokken ACWY, Pneumokokken en Rotavirus. Sinds juli 2019 beveelt de Hoge Gezondheidsraad het meningokokken ACWY-vaccin aan op de leeftijd van 15 maanden ter vervanging van het gratis meningokokken C-vaccin van het basisschema.

Als je kind duidelijk abnormaal veel huilt, veel pijn heeft of je maakt je zorgen, neem dan contact op met je behandelend arts. Hoe je best handelt bij koorts lees je in dit boekje bij het onderwerp koorts (blz. 63 en 64). Er is geen wetenschappelijk bewijs voor een verband tussen vaccinatie en ernstige of chronische ziektes. In de volgende tabel kom je meer te weten over de gevolgen van de infectieziekte en mogelijke bijwerkingen van vaccins.

Vaccins niet opgenomen in het schema

Tips om pijn bij een prikje te verminderen

Naast de vaccins uit het basisschema bestaan er nog andere vaccins, bijvoorbeeld tegen meningokokken B, hepatitis A, windpokken en reisvaccinaties. Deze zijn niet opgenomen in het Vlaamse vaccinatieschema. Op het vlak van individuele bescherming kunnen deze vaccins aan je kind gegeven worden. Deze vaccins zijn niet gratis en worden niet toegediend op het consultatiebureau: raadpleeg hiervoor je behandelend arts.

Een prikje kan wel wat pijn doen. Tips om het vaccinatiemoment zo comfortabel mogelijk te maken vind je op kindengezin.be.

Mazelen en reizen

Vaccinatie uitstellen of niet? Een verkoudheid, wat hoesten, een milde ziekte of het nemen van antibiotica zijn geen reden om niet te vaccineren. Is je kind toch matig of goed ziek, al of niet met koorts, kan je beter even wachten met vaccineren. Zo kunnen symptomen van de ziekte goed onderscheiden worden van de eventuele bijwerkingen van het vaccin. Zodra je kind beter is, kan het vaccin toegediend worden. Verplaats dus je afspraak.

Vaccinaties

Ga je op reis met je baby dan kan er een extra mazelenvaccin gegeven worden in het consultatiebureau vanaf de leeftijd van 6 maanden. Vraag aan de consultatiebureauarts of verpleegkundige voor welke landen dit aanbevolen is of raadpleeg wanda.be.

Check je vaccinatiestatus bij je behandelend arts Ook voor jou als ouder kan een kinkhoestvaccin en een mazelenvaccin aanbevolen zijn.

Vaccinaties

Deze tabel geeft een overzicht van ziektes waar vaccinatie wordt aanbevolen in het basisvaccinatieschema. De verwikkelingen van deze ziekten worden vergeleken met deze bij vaccinatie en worden afgezet t.o.v. mogelijke nevenwerkingen van vaccinatie. Als patiënt kan je nevenwerkingen van geneesmiddelen, en ook van vaccins, melden bij het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten op fagg.be.

Ziekte Difterie (kroep) • Ernstige keelontsteking met verstikkingsgevaar. • De bacterie zet een gifstof vrij die zenuwen aantast (verlammingen) en kan leiden tot hartspierontsteking en overlijden.

Ernstige verwikkelingen Bij ziekte Ontsteking hartspier: 5/10 Verlamming: 4-10/100

Bij vaccinatie -

Sterftecijfer: 20 % (bij < 5-jarigen) 5-10 % (5-40 jaar)

Tetanus • Wordt veroorzaakt door bacterie die in de grond en in straatvuil voorkomt. • Veroorzaakt spasmen van spieren. Kan ernstig verlopen met verlamming van ademhalingsspieren en overlijden tot gevolg.

Sterftecijfer: 10-80 %

Kinkhoest • Infectie van luchtwegen met bacterie die gifstoffen produceert. • Uitputtende hoestbuien die tot hersenbeschadiging kunnen leiden door ademnood.

Baby’s onder 1 jaar: Tijdelijke ademstilstand: 60 % Longontsteking: 10 % Stuipen: 1-3 % Hersenschade: 1-3 ‰ Blijvend letsel: 5 ‰ Sterftecijfer: 1%

– -

Nevenwerking vaccin

Ziekte

Gecombineerd zesvoudig vaccin • 10 % lokale zwelling, roodheid, pijn of koorts. • Bij herhalingsdosis op oudere leeftijd: soms zwelling van het lidmaat. Dit geneest volledig na enkele dagen.

Polio (kinderverlamming) • Verlamming treedt op bij 1 op 100/200 besmette personen. • Op een aantal landen na bijna wereldwijd uitgeroeid sinds vaccinatie.

Gecombineerd zesvoudig vaccin • 10 % lokale zwelling, roodheid, pijn of koorts. • Bij herhalingsdosis op oudere leeftijd: soms zwelling van het lidmaat. Dit geneest volledig na enkele dagen.

Hepatitis B • Acute of chronische leverontsteking. • Risico op ontwikkelen van chronische infectie: < 1 jaar: 15-95 % 1-5 jaar: 20-50 % > 5 jaar: 5-10 % Haemophilus Influenzae type b • Veroorzaker van o.a. bacteriële hersenvliesontsteking, algemene bloedvergiftiging. Vooral kinderen tot 4 jaar lopen risico.

Ernstige verwikkelingen Bij ziekte 0,1-1 % verlamming

Bij vaccinatie -

Sterftecijfer: 10-30 % bij verlamming

• 1 op 4 chronische dragers ontwikkelt levercirrose of leverkanker

Letsels aan zenuwstelsel: 15 %-30 % Doofheid: 15 % Sterftecijfer: 5%

Nevenwerking vaccin Gecombineerd zesvoudig vaccin • 10 % lokale zwelling, roodheid, pijn of koorts. • Bij herhalingsdosis op oudere leeftijd: soms zwelling van het lidmaat. Dit geneest volledig na enkele dagen. Gecombineerd zesvoudig vaccin • 10 % lokale zwelling, roodheid, pijn of koorts. • Bij herhalingsdosis op oudere leeftijd: soms zwelling van het lidmaat. Dit geneest volledig na enkele dagen. Gecombineerd zesvoudig vaccin • 10 % lokale zwelling, roodheid, pijn of koorts. • Bij herhalingsdosis op oudere leeftijd: soms zwelling van de ledemaat. Dit geneest volledig na enkele dagen.

Vaccinaties

Ziekte

Ernstige verwikkelingen Bij ziekte

Pneumokokken infectie • De pneumokok is een bacterie waarvan verschillende types bestaan. • Het is een belangrijke oorzaak van bacteriële hersenvliesontsteking en middenoorontsteking.

Algemene bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking, longontsteking.

Rotavirus • Infectie die bij peuters en kleuters vaak zorgt voor diarree, braken en koorts. • Ziekenhuisopname is soms nodig als gevolg van uitdroging.

Uitdroging

Rubella (Rodehond) • Gewoonlijk niet ernstig voor kinderen maar bij een infectie tijdens de zwangerschap is er kans op miskraam of aangeboren afwijkingen.

Bloedplaatjestekort: 1/3000 Hersenontsteking: 1/6000 9/10 baby’s geïnfecteerd tijdens 1ste trimester v.d. zwangerschap heeft aangeboren afwijkingen (doofheid, blindheid, hartdefecten)

Bij vaccinatie

Vaccinaties

Nevenwerking vaccin Het gebruikte pneumokokkenvaccin beschermt niet tegen alle types van de pneumokok maar wel tegen deze die ernstige ziektes veroorzaken en veel voorkomen. • 1/5 lokale zwelling, roodheid pijn of koorts • Ernstige nevenwerkingen zijn zeldzaam.

Sterftecijfer: 30% bij hersenvliesontsteking

• 3 % diarree, braken

Sterftecijfer: In Westerse landen: zeer laag

Gecombineerd mazelen-bof-rubellavaccin • 1/10: zich algemeen onwel voelen en koorts ev. met huiduitslag • Tot 1/100: ontsteking speekselklier • 5/100: gezwollen klieren • 1/20000-30000: bloedplaatjestekort • 0-3/100 gewrichtsreacties bij kinderen

Ziekte Mazelen • Zeer besmettelijke ziekte met hoge koorts en rode vlekken op huid. • 1 op 5 (20 %) heeft verwikkelingen

Ernstige verwikkelingen Bij ziekte

Bij vaccinatie

Longontsteking: 3,87,3 % Stuipen: 0,3-0,5 % Hersenontsteking: 0,5-1 ‰ Chronische progressieve hersenontsteking: 0,5-2/100000

0,02-190/100000 1/1 miljoen

1/1 miljoen

Sterftecijfer: 1-2,5/10.000 Bof (dikoor) • Virale infectie die op verkoudheid lijkt. • Kenmerkend zijn de gezwollen oorspeekselklieren.

Hersenontsteking: < 1 % Teelbalontsteking: 20 % (bij mannen na puberteit)

Meningokokken infectie • Ernstige bacteriële ziekte die zich kan manifesteren als hersenvliesontsteking, hersenontsteking of algemene bloedvergiftiging.

Blijvende letsels: 30 % (doofheid, motorische problemen en leer- en gedragsproblemen)

1/1miljoen -

Sterftecijfer: 1/10000

Nevenwerking vaccin Gecombineerd mazelen-bof-rubellavaccin • 1/10 zich algemeen onwel voelen en koorts ev. met huiduitslag • Tot 1/100 ontsteking speekselklier • 5/100 gezwollen klieren • 1/20000-30000 bloedplaatjestekort • 0-3/100 gewrichtsreacties bij kinderen Gecombineerd mazelen-bof-rubellavaccin • 1/10: zich algemeen onwel voelen en koorts ev. met huiduitslag • Tot 1/100: ontsteking speekselklier • 5/100: gezwollen klieren • 1/20000-30000: bloedplaatjestekort • 0-3/100 gewrichtsreacties bij kinderen Meningokokken C-vaccin • 1/10: plaatselijk zwelling, roodheid, pijn of koort • Verminderde eetlust

Sterftecijfer: 20 %

Aanbevolen vaccinatieschema Vaccinatie tegen

8 weken

12 weken

Aanbevolen vaccinatieschema 16 weken

12 maand

15 maand(1)

5-7 jaar

10-13 jaar (4)

14-16 jaar

Poliomyelitis (kinderverlamming) Difterie (kroep) Tetanus (klem) Pertussis (kinkhoest) Haemophilus influenzae B (hersenvliesontsteking) Hepatitis B (geelzucht) Pneumokokken 13-serotypes (1) (hersenvliesontsteking + longontsteking) Rotavirus (2) (maag-en darmontsteking) Mazelen Bof (dikoor) Rodehond (rubella) Meningokokken C of ACWY (3) (hersenvliesontsteking) Humaan Papillomavirus

De poliovaccinatie is wettelijk verplicht. Je moet het attest afgeven op het gemeentehuis voor je kind 18 maanden is.

gratis niet gratis gratis combinatievaccin: 1 spuitje Speciale aandachtspunten: Kind en Gezin beveelt sterk aan om dit volledig schema toe te passen, voorgesteld door de Hoge Gezondheidsraad van België. Wettelijk is enkel de poliovaccinatie verplicht.

(1) Bij een zwangerschapsduur van minder dan 37 weken: • Wordt er een extra dosis tegen pneumokokken toegediend op de leeftijd van 12 weken. • Worden de vaccins van 15 maanden vervroegd naar 13 maanden. (2) Het rotavirusvaccin kost ongeveer € 12, op doktersvoorschrift. In de koelkast bewaren (2-8°C). Er zijn 2 of 3 dosissen nodig, afhankelijk van het merk. (3) De Hoge Gezondheidsraad beveelt vaccinatie tegen meningokokken ACWY aan, in plaats van enkel tegen meningokokken C. Het ACWY-vaccin kost ongeveer € 53, op doktersvoorschrift. In de koelkast bewaren (2-8°C). (4) 1ste jaar secundair onderwijs. 2 dossissen met een interval van 6 maanden.

Voor de toediening van een vaccin heb je de vrije keuze tussen het consultatiebureau van Kind en Gezin, je huisarts of kinderarts. Naast de vaccins uit dit basisschema bestaan er nog andere vaccins die je kan geven voor de individuele bescherming van je kind, bv. tegen meningokokken B, windpokken en hepatitis A. Raadpleeg hiervoor je behandelend arts.

Mijn vaccinaties

Mijn vaccinaties De arts of verpleegkundige noteert hier en in het online dossier welke vaccins je kind wanneer gekregen heeft. Neem het Kindboekje dus steeds mee naar alle zorgverleners die je kind opvolgen. Kind en Gezin volgt op of je kind al de vaccins van het basisschema heeft gehad (2 - 15 maanden). Bij ontbrekende vaccinaties kan Kind en Gezin je ter herinnering contacteren.

Vaccinatie tegen

8 wkn

12 wkn

16 wkn

12 mdn

15 mdn (3)

Rotavirus

5-7 jr

10-13 jr

14-16 jr

Poliomyelitis (kinderverlamming)

Poliomyelitis (kinderverlamming) Difterie (kroep) Tetanus (klem) Pertussis (kinkhoest) Haemophilus influenzae B Hepatitis B (geelzucht) Pneumokokken

Vaccinatie tegen Difterie (kroep) Tetanus (klem) Pertussis (kinkhoest) Mazelen Bof (dikoor)

(1)

Rodehond (rubella) (2)

Mazelen Bof (dikoor) Rodehond (rubella)

Humaan papillomavirus Andere (reisvaccins, ...)

Meningokokken C of ACWY (hersenvliesontsteking) Andere (reisvaccins, ...)

Humaan papillomavirus = een infectie met het humaan papillomavirus kan aan de basis liggen van het ontstaan van baarmoederhalskanker.

Tip: ga je met je kind naar het buitenland, neem dan contact op met je behandelend arts voor eventuele bijkomende vaccinaties. Neem ook een kijkje op wanda.be. 76

(1) Extra dosis indien zwangerschapsduur minder dan 37 weken. (2) Afhankelijk van het merk: twee of drie dosissen - oraal vaccin (3) Op 13 maanden i.p.v. 15 indien zwangerschapsduur minder dan 37 weken.

Privacy

Dossier

E-mailadres

Als je een beroep doet op onze dienstverlening, maken de medewerkers van Kind en Gezin een elektronisch dossier op. Zij noteren informatie om jou zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen. Het gaat om informatie die nodig en relevant is om je kind in zijn of haar ontwikkeling op te volgen en adviezen op maat te kunnen geven.

Jouw e-mailadres kan gebruikt worden voor: • een automatische herinnering aan een afspraak (tenzij je expliciet zegt die niet te willen ontvangen) • de verwittiging van de verhuis van een consultatiebureau • individuele e-mails van een teamlid dat jouw kind of je gezin begeleidt • uitnodigingen voor informatieve bijeenkomsten op het consultatiebureau of in het Huis van het Kind • informatieve e-mails over acties van of met Kind en Gezin (Week van de Groeilamp, spelen en bewegen, gezonde voeding ...).

Kind en Gezin werkt mee aan een systeem om informatie uit dossiers op een veilige manier te delen met andere zorgverleners in een gezin, namelijk de huisarts, kinderarts, artsen van het ziekenhuis waar je kind opgenomen wordt en het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB). De beperkte set van gegevens die wordt gedeeld, staat in een rapport: het Vitalink-kindrapport. Je kan dit rapport ook zelf bekijken in ‘My HealthViewer’. We kunnen onze informatie alleen delen als jij daarvoor goedkeuring geeft. Dit noemen we ‘geïnformeerde toestemming’. Onze medewerkers kunnen die toestemming registreren. Dat doen ze aan de hand van het nummer op je ISI+kaart of kidsID. Breng ze 1 keer mee naar het consultatiebureau. Je kan je toestemming op elk moment weer ongedaan maken of terug activeren. Daarnaast kan het zijn dat wij deze of nog andere gegevens willen doorgeven aan een andere dienst of dat een andere dienst ons daarom vraagt. Dat kan om te zorgen voor continuïteit in je ondersteuning of bv. als het nodig is voor een medische diagnose. Als dat gebeurt, bespreken we dat altijd met jou.

Bescherming van je persoonsgegevens Kind en Gezin kijkt strikt toe op de naleving van de wetgeving die de persoonsgegevens beschermt. Je krijgt van Kind en Gezin de nodige uitleg over hoe we omgaan met jouw gegevens. Je kan al je vragen daarover stellen aan onze medewerkers. Als ouder mag je aanvragen om het dossier van je kind in te kijken. Je kan ook gegevens laten toevoegen en onjuiste gegevens laten verwijderen of verbeteren in je dossier.

Jouw e-mailadres wordt in elk geval nooit doorgegeven aan anderen en bij gebruik door Kind en Gezin zal het afzendadres altijd eindigen op opgroeien.be.

Beroepsgeheim Onze medewerkers zijn gebonden aan het beroepsgeheim. Dat wil zeggen dat zij informatie over je kind en je gezin aan niemand mogen doorgeven. Ze kunnen bepaalde informatie wel bespreken met een collega die ook gebonden is door het beroepsgeheim, als dit helpt om jou een goede dienstverlening te bieden. Er is wel een uitzondering op het beroepsgeheim. Als er bv. een ernstig gevaar dreigt of als er sprake is van kindermishandeling, dan kan de medewerker zijn beroepsgeheim doorbreken en het parket op de hoogte brengen van de onveilige situatie voor het kind. Dit zal echter nooit zomaar gebeuren, de medewerker moet alle belangen heel goed afwegen. Meer informatie vind je op kindengezin.be.

Sommige gegevens van je dossier, die we in heel Vlaanderen verzamelen, verwerken we anoniem via statistisch wetenschappelijk onderzoek. We krijgen op die manier beter inzicht in de gezondheid en het welzijn van jonge kinderen in Vlaanderen. Zo kan er in de toekomst nog beter voor hen gezorgd worden.

Contactmomenten

Afspraken

Kind en Gezin volgt de groei en ontwikkeling van je kind op. Op belangrijke ontwikkelingsen vaccinatiemomenten stelt men een afspraak op het consultatiebureau voor. Heb je een vraag of zorg? Heb je twijfels of vragen over voeding, groei, slapen, huilen, eten, peutergedrag, evenwicht gezin-werk, kinderopvang, ... Wil je iets diepgaander bespreken? Dat kan. Vraag naar een extra huisbezoek, een spreekuur opvoeding, een extra (digitaal) contactmoment... Contactmomenten

voor de geboorte

huisbezoek 1

2 weken na de geboorte

gehoortest

3 weken

consult 1

4 weken

huisbezoek 2

6 weken

consult 2

8 weken

consult 3

12 weken

consult 4

16 weken

consult 5

6 maanden

consult 6

9 maanden

consult 7

12 maanden

consult voor prematuur geboren kinderen

13 maanden

consult 8

15 maanden

contact

18 maanden

consult 9

24 maanden

consult 10

30 maanden

oogtest

Datum

datum

resultaat re

follow-up

Waar?

Extra informatie

• Probeer op tijd te komen. • Breng steeds je Kindboekje mee! • Heb je een ISI+kaart of kids-ID, breng ze mee bij je volgende afspraak en laat ze zien aan de verpleegkundige of arts. Zij vertellen je meer over hoe Kind en Gezin je dossiergegevens kan delen met jou en met andere zorgverleners. • Is je kind ziek? Annuleer dan je afspraak en raadpleeg je behandelend arts. • Hou rekening met de coronamaatregelen in het consultatiebureau: opgroeien.be/veelgestelde-vragen-coronavirus CB = consultatiebureau

Uur

Aandachtspunten

Bevraging emotioneel welzijn moeder

gehoortest

Dat kan via kindengezin.be of via de Kind en Gezin-Lijn op 078 150 100 (elke werkdag van 8 tot 20 uur).

Richtleeftijd kind

startgesprek

test

Een afspraak maken, annuleren of verplaatsen?

HB = huisbezoek 81

Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg vzw

Domus Medica vzw

Verbond Vlaamse Tandartsen

Vlaamse diensten voor Gezinszorg

Expertisecentra Kraamzorg

Kind en Gezin Hallepoortlaan 27 I 1060 BRUSSEL kindengezin.be Wil je iets kwijt? Vertel het ons! Zo kunnen we onze dienstverlening verbeteren. Afspraak maken, verplaatsen of annuleren? Heb je een vraag? Kind en Gezin-Lijn: 078 150 100 (zonaal tarief) of chat via onze website Volg ons op

Editie 2021 D/2021/4112/5

Vlaamse Vereniging voor Kindergeneeskunde vzw

Verantwoordelijke uitgever: Katrien Verhegge, administrateur-¬generaal Opgroeien, Hallepoortlaan 27, 1060 Brussel. - Tekstovername met bronvermelding toegestaan.

Werkten mee aan het Kindboekje: