WNHSO_1516.pdf by Vlaanderen-be

Vlaanderen

is onderwijs & vorming

Wat na het secundair onderwijs?

Najaar 2015

doel en structuur van de brochure

deel

deel deel deel

2 3 4

Overloopt de verschillende studiemogelijkheden na het secundair onderwijs. Het bevat informatie over o.a. : 1. Het hoger onderwijs zoals de bama-structuur, leerkrediet, lerarenopleiding, studiefinanciering en een overzicht van alle bama-opleidingen 2. Het hoger beroepsonderwijs: met aandacht voor de verschillende vormen en opleidingen die het hbo5 aanbiedt. 3. Secundair-na-secundair 4. Secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger onderwijs 5. Secundair onderwijs specialisatiejaren 3de graad beroepssecundair onderwijs 6. Secundair onderwijs tweede kwalificatie 3de graad 7. Secundair volwassenenonderwijs 8. De opleidingen tot uniformberoepen: met Defensie en Politie 9. Kerkelijk hoger onderwijs: Rooms-katholieke en Protestantse godsdienst 10. SYNTRA-opleidingen 11. PrivĂŠonderwijs 12. Studeren en stage lopen in het buitenland 13. Flexibel studeren: met de flexibele leerroutes, open universiteit Nederland en de examencommissies

Geeft je een volledig overzicht van de instellingen die de opleidingen, vermeld in het eerste deel, inrichten.

Geeft een overzicht van heel wat sectoren waarin je aan de slag kan. Je krijgt hier per sector een korte beschrijving van wat de sector precies doet, wat de meest voorkomende beroepen in de sector zijn en welke opleidingen je op deze beroepen voorbereiden.

Geeft een overzicht van waar je terecht kan met je vragen of waar je nog extra informatie kan krijgen. Naast een lijst van alle CLB-centra, krijg je ook praktische informatie over de sprong naar de arbeidsmarkt en advies over vorming en opleiding.

3 DOEL EN STRUCTUUR

Inleiding

Geeft je tips bij het maken van een doordachte studie- of beroepskeuze. Je vindt er enkele praktijkgerichte suggesties en voorbeelden die je helpen bij je bezoek aan een SID-in.

Inhoud

INHOUD

wAT KAN JE STUDEREN?

1. Hoger onderwijs 1.1 De bama-structuur 1.2 Toelatingsvoorwaarden voor bachelor en master 1.3 Leerkrediet 1.4 Studiefinanciering 1.5 Lerarenopleiding 1.6 Professioneel gerichte bachelor opleidingen 1.7 Academisch gerichte bacheloren masteropleidingen 2. Hoger beroepsonderwijs (hbo5) 2.1 Hoger beroepsonderwijs in centra voor volwassenenonderwijs (hbo5) 2.2 Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde (hbo5) 3. Secundair-na-secundair (Se-n-Se) 4. Secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger onderwijs

10 10 12 12 13 14 14 23 42 42

44 45 46

5. Secundair onderwijs specialisatiejaren 3de graad beroepssecundair onderwijs 6. Secundair onderwijs tweede kwalificatie 3de graad 7. Secundair volwassenenonderwijs 8. Opleidingen tot uniformberoepen 8.1 Defensie 8.2 Politie 9. Kerkelijk hoger onderwijs 9.1 Rooms-Katholieke godsdienst 9.2 Protestantse godsdienst 10. SYNTRA-opleidingen 11. PrivĂŠonderwijs 12. Studeren en stage lopen in het buitenland 13. Flexibel studeren 13.1 Flexibele leerroutes 13.2 Open Universiteit Nederland 13.3 Examencommissies

wAAR KAN JE STUDEREN?

47 48 49 49 49 50 50 50 51 52 52 53 53 53 54

1. Universiteiten en hogescholen 2. Hbo5 3. Uniformberoepen

56 62 67

105

WAAR KAN JE AAN DE SLAG?

De audiovisuele sector en de filmproductie De autosector en metaalaanverwante sectoren De bediendensector De binnenvaartsector De bouwsector De sector autocar en autobus (bezoldigd personenvervoer) De sector chemie, kunststoffen en life sciences De diamantsector De sector dienstencheques De elektrotechnische sector De groene sectoren De sector handel in brandstoffen De horeca De houtsector De internationale handel, het vervoer en de logistiek: bedienden De sector van de kappers, schoonheidsspecialisten en fitness

72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86

De lokale besturen De sector van de metaal-, en technologische industrie De sector mode en confectie De sector montage en kraanbediening De socialprofitsector De sector papier- en kartonverwerkende nijverheid De sector podiumkunsten De sector prefab betonindustrie De printmedia sector De taxisector De textielsector De textielverzorging De sector van transport en logistiek: arbeiders De uitzendsector De vastgoedsector De sector verhuizingen, meubelbewaring en aanverwante activiteiten De voedingsindustrie

BIJKOMENDE INFO

88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103

104

1. Handige hulp: de Centra voor leerlingenbegeleiding (CLBâ€™s) 2. Kom meer te weten over de sprong naar de arbeidsmarkt

AANVULLEN + UITLIJNING CHECKEN

106 108

INHOUD

Tips voor een doordachte studie- of beroepskeuze Beste student, Je zit in het secundair onderwijs. Je kent het gewone schoolleven: lessen volgen, huistaken maken, toetsen oplossen, examens afleggen … Maar het einde komt in zicht. Je staat binnenkort voor een belangrijke keuze.

TIPS

Een goed overwogen studie- of beroepskeuze is niet gemakkelijk. Er komt heel wat denkwerk bij kijken en je zal zelf ook een aantal acties moeten ondernemen. Het feit dat je deze brochure aan het lezen bent, is al een goede start. Het betekent dat je werk wil maken van je toekomst. Of je nu kiest om te gaan werken of om verder te gaan studeren: je beslist zelf welke koers je wil varen. We geven jou alvast wat tips voor het maken van een goede studie- of beroepskeuze.

TIP 1: Neem en gebruik je tijd

Begin gerust met even halt te houden. Het is normaal dat er bij het maken van een keuze enige spanning in de lucht hangt. Die onzekerheid hoort erbij. Loop er niet van weg maar probeer greep te krijgen op je keuzetwijfels door vragen neer te schrijven en op zoek te gaan naar antwoorden. Vandaag kan je heel veel info online vinden, maar blijf niet alleen op je kamer zitten. Trek de wereld in en ga met mensen praten die je wegwijs kunnen maken en je hun persoonlijke verhaal kunnen vertellen.

TIP 2: Verken het aanbod

Kiezen gaat beter als je over goede informatie beschikt. Hoe kom je aan die informatie? »» Via de school, de leraren en het CLB Je kan in de eerste plaats terecht bij je school en je leraren. Zij hebben de taak om je te begeleiden in je studie- of beroepskeuze. Samen kunnen jullie deze brochure als vertrekbasis gebruiken. Het CLB ondersteunt op haar beurt de school en leraren in die begeleiding. Gebeurt er niets op jouw school? Dan kan je dat eens aankaarten op de leerlingenraad. Of je kan rechtstreeks beroep doen op het CLB. Achteraan bij de bijkomende info vind je de adressen van de CLB’s. »» Via een oud-leerling Bevraag oud-leerlingen van je school. Zij kunnen je informeren over de sterke en zwakke punten van je vooropleiding en je realiteitszin aanscherpen over wat de beroepsrealiteit inhoudt. Veel scholen organiseren zelf zo’n infomoment. »» Via het wereldwijde web Surf naar www.onderwijskiezer.be voor gedetailleerde info over alle professionele en academische bachelors, masters, hbo5, uniformopleidingen en studeren in het buitenland. Je kan de info raadplegen vanuit verschillende ingangen: belangstelling, schoolvakken of studiegebieden. Doe de I-Prefer-test en kom te weten wat je interesses zijn: www.onderwijskiezer.be/iprefer »» Via de SID-ins In elke Vlaamse provincie gaat een SID-in door. Op deze Studie-informatiedagen hebben alle Vlaamse onderwijsinstellingen en heel wat beroepssectoren een infostand. Bovendien organiseren de meeste onderwijsinstellingen en sommige beroepssectoren ook vaak hun eigen infomomenten. Op de SID-in kom je te weten wanneer die precies plaatsvinden. De data waarop er SID-ins in jouw buurt zijn, vind je op de achterflap van deze brochure en op de website: www.onderwijs.vlaanderen.be/sidin

“Wat ga je volgend jaar studeren? Een keuze die je leven wel eens kan bepalen. Ik had twee opties: Kleuterof Lager onderwijs. Het verdict van mijn leraren luidde: “Het gaat (hard) werken worden, maar als dit je droom is, moet je er 100 procent voor gaan en dan lukt het je wel.” Dolblij was ik met hun advies. Ik ben naar de opendeurdag geweest en diezelfde dag heb ik me ingeschreven in de richting Kleuteronderwijs. Ik bereid me nu al voor en informeer bij vriendinnen over de richting. Zij hebben me er warm voor gemaakt.”

SARAH KOOS VOOR KLEUTERONDERWIJS

Jezelf leren kennen is geen eenvoudige opdracht. Cruciale vragen zijn: wie ben ik? Wat wil ik? Wat kan ik? Het antwoord op die vragen vind je niet door naar jezelf te staren, wel door confrontatie met anderen. Trek er op uit: vraag anderen naar hun mening en tracht op die manier een duidelijk en realistisch zelfbeeld op te bouwen. »» Wie ben ik? Wat zie je zelf als je belangrijkste persoonlijkheidskenmerken? Ben je bijvoorbeeld creatief, ambitieus, ondernemend, stipt, kritisch of avontuurlijk? Hoe zien anderen jou? Vraag het eens aan je ouders of een vriend. »» Wat kan ik? Hoe goed ben je in de verschillende schoolvakken? Komen de vakken waar je goed in bent overeen met de vakken die je graag doet? Kijk ook eens verder: waar ben je goed in buiten de schoolmuren? Misschien ben je wel een kei in het organiseren van feestjes, of in het mekaar knutselen van originele verjaardagskaarten, of heb je veel geduld met kinderen of heb je snel door hoe je dat probleem met die laptop of gsm moet oplossen … »» Wat wil ik? Met welke activiteiten kan je je zonder veel problemen enkele uren bezig houden en verlies je zelfs de tijd uit het oog? Welke activiteiten geven je voldoening? Wat wekt je interesse op? Als je fantaseert over je leven binnen een jaar of tien: waar droom je dan allemaal van? Maak je geen zorgen over hoe je dat allemaal gaat realiseren. Probeer wel uit te vissen wat voor jou echt belangrijk is in het leven.

TIP 4: Kiezen

Goed kiezen betekent dat je goed zicht hebt op de verschillende mogelijkheden en op wat je zelf belangrijk vindt. Je gaat eerst wikken en wegen en dan hak je de knoop door. Je beslist: ‘dat’ ga ik doen. Kiezen betekent dat je een deur opent en andere deuren sluit. Als je je studie- of beroepskeuze beschouwt als een definitieve beslissing voor de rest van je leven, dan kan dat behoorlijk beangstigend zijn. Het besef dat je tijdens je studies of loopbaan nog regelmatig je keuze zal kunnen bijsturen, kan de druk verminderen. Flexibiliteit en levenslang leren zijn de laatste jaren steeds belangrijker geworden. Het belangrijkste is dat je zélf kiest. Luister naar anderen, vorm je mening en kies zelf. Een keuze waar je volledig achter staat, zal je later de motivatie geven om er echt voor te gaan. Wie zich goed geïnformeerd heeft, mag bij de keuze ook zijn gevoel volgen. Je waagt de sprong en begint aan een nieuw en spannend avontuur!

TIP 5: Test je droomjob

Je hebt je droomjob en bijhorende studiekeuze gevonden? Proficiat! Wil je weten of deze job echt bij je past, trek dan je stoute schoenen aan en ga ze testen. »»

Je ideeën over een job blijken niet altijd te kloppen. Praat met zoveel mogelijk mensen die deze job uitvoeren.

»»

Op www.roadies.be vind je meer informatie over 40 uiteenlopende jobs.

»»

Pas door echt met iemand mee te lopen, ontdek je echt wat een job inhoudt: Ga op zoek naar iemand die de job uitvoert. Dit kan je tante, een vriend van je ouders, je buurman … zijn. Overtuig hem of haar om één (halve) dag mee te mogen werken.

»»

Zoek uit of je de job kan uitvoeren als studentenjob. Check www.vdab.be/campus/ vakantiejobs.shtml voor meer info en voorwaarden.

»»

Check www.roadies.be/doe-het-zelf voor meer opties.

TIPS

TIP 3: Ken jezelf

facebookpagina Word fan van onze m/sidin.onderwijs www.facebook.co

Studie-informatiedagen (SID-ins)

INFO

Ga je na het secundair studeren? Of wil je liever werken? Om je te helpen bij deze moeilijke keuze organiseren de Centra voor Leerlingenbegeleiding en het Ministerie van Onderwijs en Vorming de Studie-Informatiedagen (SID-in) in de vijf Vlaamse provincies. In januari en februari 2016 maak je tijdens deze SID-ins kennis met diverse onderwijsinstellingen, opleidingen en beroepen. De verschillende hogescholen, universiteiten en andere onderwijsinstellingen geven informatie over hun opleidingen en andere studiemogelijkheden. In de vijf Vlaamse provincies krijg je op de SID-in ook informatie over een aantal beroepssectoren. Je kan er terecht met vragen over wat beroepen inhouden, over mogelijke tewerkstelling en over verdere opleiding in bedrijven en organisaties. Als extraatje is er in Limburg de beurs â€˜Verruim Je Horizonâ€™ waarop je kennis maakt met heel wat

Onderwijskiezer

In deze brochure bieden wij jou een zo groot mogelijk aanbod aan wat opleidingen en beroepssectoren betreft, maar daar stopt het niet bij. Veel meer informatie vind je terug op www.onderwijskiezer.be. Deze website is er voor leerlingen, leraren, ouders en CLB-medewerkers. Kortom voor iedereen die op zoek is naar correcte, onafhankelijke info over het volledige onderwijslandschap. Je komt op een interactieve manier meer te weten over het hoger onderwijs. Wil je meer weten over de verschillende beroepen?

praktijkgerichte opleidingen en andere beroepssectoren.

Om het maximum uit je bezoek te halen, kan je vooraf deze brochure doorbladeren en de bijbehorende checklist invullen. Zo kan je al beslissen over welke opleidingen of sectoren je meer informatie wenst, en de stands uitkiezen die je wil bezoeken. Duid in de checklist de vragen aan die je wil beantwoord zien. Neem het lijstje mee en leg het voor aan de informanten van de standen op de SID-in. Tijdens de week kan je de beurs met je klas bezoeken. Kom je graag langs met je ouders, met vrienden of alleen? Op donderdagavond (17u20u) en op zaterdag (10u-16u) kan je een vrij bezoek brengen aan de SID-ins. www.onderwijs.vlaanderen.be/sidin

Neem dan een kijkje bij de knelpuntberoepen, de beroepenlijsten of bekijk een filmpje over een beroep waarin je interesse hebt. Op de website kan je via tabellen ook makkelijk raadplegen welke studierichtingen in het secundair onderwijs statistisch gezien het meest kans op slagen bieden in het hoger onderwijs. Twijfel je toch nog over je studiekeuze? Vind de opleiding die bij je past aan de hand van je favoriete vakken in het secundair of doe een belangstellingstest (I-Prefer). Kan je niet kiezen tussen twee richtingen? Vergelijk ze dan in het keuzerooster.

NOG MEER INFO? ijs ki ez er .b e www.o nd er w je w il .b e www.wo rdwat .b e er w ijs re gi st er www.h o ge ro nd

WAT KAN JE STUDEREN?

1. HOGER ONDERWIJS Dit deel geeft een opsomming van alle studiemogelijkheden, ingedeeld volgens de onderwijsstructuren. Per studierichting staan één of meerdere codes die

aangeven waar je de studie kan volgen. In deel 2 vind je per code de naam van de onderwijsinstelling met de contactgegevens.

1.1 De bama-structuur Het hoger onderwijs in Vlaanderen bestaat uit: »» Het professioneel gericht onderwijs »» Het academisch gericht onderwijs

Aan de universiteiten kan je academisch gerichte opleidingen volgen, met uitzondering van de academische kunstopleidingen.

WAT KAN JE STUDEREN?

Aan de hogescholen kan je professioneel gerichte opleidingen volgen. Binnen het kader van een School of Arts kan je er ook academisch gerichte kunstopleidingen volgen in deze studiegebieden: »» Audiovisuele en beeldende kunst »» Muziek en podiumkunsten

De Hogere Zeevaartschool biedt binnen het studiegebied nautische wetenschappen zowel professionele als academische opleidingen aan.

Afkortingen en termen ba: bachelor. Een PBA of professioneel gerichte bachelor is in de eerste plaats gericht op de beroepspraktijk en biedt dus een directe uitstroommogelijkheid naar de arbeidsmarkt. Een academisch gerichte bachelor (ABA) legt de nadruk op een brede academische vorming of een vorming in de kunsten en bereidt dus voornamelijk voor op een masteropleiding.

Schakelprogramma: dit is een overgangsprogramma tussen een professionele bachelor en een master. Een schakelprogramma heeft een studieomvang van minimum 45 studiepunten en maximum 90 studiepunten. Op basis van je praktijkervaring (EVC) en wat je eerder studeerde (EVK) kan het aantal te behalen studiepunten dalen.

BANABA: staat voor bachelor na bachelor. Dit is een bacheloropleiding van ten minste 60 studiepunten die aansluit op een andere bacheloropleiding.

School of Arts: in een School of Arts kan je academisch of professioneel gerichte kunstopleidingen volgen. Het is een afzonderlijke structuur binnen een hogeschool of over meerdere hogescholen heen, die een vrij grote mate van autonomie heeft. De universiteiten zijn vertegenwoordigd in het bestuur. Binnen een School of Arts worden zowel professionele als academische kunstopleidingen aangeboden.

MA: master. Een masteropleiding legt de nadruk op gevorderde wetenschappelijke of artistieke kennis en competenties die je nodig hebt voor de zelfstandige beoefening van wetenschap of kunst of voor de uitoefening van een beroep. De studieomvang bedraagt ten minste 60 studiepunten. Een master sluit aan op een academische bacheloropleiding. MANAMA: staat voor master na master. Dit is een masteropleiding nadat je al een master behaalde.

Studiepunt: een maat voor studiebelasting. Een studiepunt is gelijk aan ongeveer 25-30 uur studie (oefeningen, hoorcollege, labo ...). De studieomvang van elke opleiding en elk opleidingsonderdeel wordt in studiepunten uitgedrukt. Voorbereidingsprogramma: als je niet in het bezit bent van een diploma dat op rechtstreekse wijze toegang geeft tot de opleiding die je wil volgen, kan je een voorbereidingsprogramma volgen.

Opleidingsaanbod na het secundair onderwijs Hoger beroepsonderwijs

Professionele opleidingen

Academische opleidingen

Hogescholen, Centra voor Volwassenenonderwijs en secundaire scholen (enkel hbo5 Verpleegkunde)

Hogescholen

Universiteiten

Doctor

manama*

master*

BANABA

PBA

Bachelor

ABA*

Hbo5

Secundair onderwijs

11 WAT KAN JE STUDEREN?

Schakelprogramma

De School of Arts en de Hogere Zeevaartschool bieden ook academische bacheloropleidingen en masteropleidingen aan in de kunsten en de nautische wetenschappen.

1.2 ToelatingsÂvoorwaarden voor bachelor en master Om toegelaten te worden tot een bacheloropleiding moet je in principe een diploma secundair onderwijs hebben. Het maakt niet uit of het een diploma aso, tso, kso of bso is. Een getuigschrift bso is niet voldoende (een zevende jaar volgend op het bso geeft wel recht op een diploma secundair onderwijs). Als je geen diploma secundair onderwijs hebt, neem je best contact op met de hogeschool of universiteit waar je een opleiding wil volgen om te bekijken wat de mogelijkheden zijn om toch toegelaten te worden.

WAT KAN JE STUDEREN?

Als je ooit al een diploma hoger onderwijs (van een hogeschool of een centrum voor volwassenenonderwijs) behaald hebt, kunnen ze je rechtstreeks toelaten, eventueel zelfs met vrijstellingen. De hogescholen en de universiteiten hebben in hun onderwijs- en examenreglement ook afwijkende toelatingsvoorwaarden tot hun opleidingen vastgelegd die rekening houden met humanitaire, medische, psychische of sociale redenen of met je kwalificatieniveau, je verdiensten of je competenties. De toegang tot het hoger onderwijs is vrij, met uitzondering van het artistiek hoger onderwijs en de opleidingen genees- en tandheelkunde. Een hogeschool of universiteit kan dus niet beslissen om een inschrijvingsstop in te voeren voor bepaalde opleidingen. Iedereen die voldoet aan de decretale toelatingsvoorwaarden (dus in het bezit is van een diploma secundair onderwijs) kan zich inschrijven in een bacheloropleiding van zijn keuze. Voor de opleidingen van de studiegebieden audiovisuele en beeldende kunst, en muziek en podiumkunsten moet

je ook slagen voor een artistieke toelatingsproef. De hogeschool waar je je wenst in te schrijven, neemt deze toelatingsproef zelf af. Alle informatie hierover vind je bij de onderwijsinstellingen zelf. Voor de universitaire opleidingen geneeskunde en tandheelkunde moet je ook slagen voor een toelatingsexamen. Dit toelatingsexamen wordt centraal georganiseerd. Alle informatie hierover vind je op de websitew w w. o n d e r w i j s .v l a a n d e re n . be / t o e l a t i n g - e n inschrijving. Om rechtstreeks toegelaten te worden tot een masteropleiding, moet je in het bezit zijn van een academisch bachelordiploma. Ben je echter in het bezit van een professioneel bachelordiploma, dan kan een instelling je toelaten tot een masteropleiding als je eerst met succes een schakelprogramma met een studieomvang van minimum 45 en maximum 90 studiepunten afwerkt. Op basis van je praktijkervaring (EVC) en wat je eerder studeerde (EVK) kan het aantal te behalen studiepunten dalen. Een instelling kan de toelating tot een masteropleiding beperken tot afgestudeerden van een welbepaalde bacheloropleiding. Als je niet in het bezit bent van een diploma van die bacheloropleiding, kan de instelling je toelaten, op voorwaarde dat je succesvol een voorbereidingsprogramma hebt afgewerkt. Net als bij de bacheloropleidingen kan een instelling ook voor de toelating tot een masteropleiding afwijkende toelatingsvoorwaarden vastleggen in het onderwijs- en examenreglement.

1.3 Leerkrediet Elke student krijgt bij de inschrijving in het hoger onderwijs een leerkrediet. Dat is een virtuele rugzak met 140 studiepunten. Voor je inschrijving neem je de vereiste studiepunten op. Als je slaagt (in eerste of tweede zittijd), krijg je de opgenomen studiepunten terug. De eerste 60 verworven studiepunten krijg je zelfs dubbel terug (op voorwaarde dat je bent ingeschreven met een diplomacontract). Als je niet slaagt, of gedelibereerd wordt, verlies je de opgenomen studiepunten. De bedoeling van het leerkrediet is je te stimuleren om

een bewuste studiekeuze te maken en om de hogeschool of universiteit aan te sporen je studievoortgang te bewaken. Als je leerkrediet op of onder nul komt, kan je je enkel nog inschrijven met de toestemming van de instelling (hogeschool of universiteit) en kan de instelling het studiegeld verdubbelen. Van opleiding veranderen of stoppen met studeren Als je na je inschrijving ontdekt dat je toch een verkeerde studiekeuze hebt gemaakt, en je dus van opleiding wil veranderen of stoppen met studeren, dan kan

»»

Schrijf je je op tijd uit, dan wordt het opgenomen leerkrediet terug in je rugzak gestopt.

»»

Schrijf je je pas uit na deze datum -dus te laat- , dan ben je het opgenomen leerkrediet kwijt.

Voor generatiestudenten (studenten die zich de eerste keer in het hoger onderwijs inschrijven voor een bacheloropleiding) is er wel een voordeligere regeling. »»

»»

Verander je als generatiestudent voor 1 december van studierichting (=‘heroriëntering’), dan krijg je het volledige leerkrediet terug, zelfs wanneer je je uitschrijft na de datum die je instelling heeft vooropgesteld. Heroriënteer je je als generatiestudent tussen 1 december en 15 maart, dan krijg je de helft van de ingezette studiepunten die je instelling je niet meer teruggeeft, toch nog terug.

Je kan het ingezette leerkrediet bij een heroriëntering of uitschrijving nooit terugkrijgen: »»

Voor opleidingsonderdelen waarvoor de examenperiode reeds gestart is

»»

Als je bent ingeschreven met een creditcontract

De enige manier om je leerkrediet dan terug te krijgen, is slagen voor de examens.

Leerkrediet bij het afstuderen Als je slaagt voor een professionele of een academische bachelor, wordt er niets afgetrokken van je leerkrediet. Bij het behalen van een eerste masterdiploma gaan er 140 studiepunten van je leerkrediet af. Heb je daarna nog voldoende leerkrediet over, dan kan je een nieuwe bachelor- of masteropleiding starten. Heb je niet genoeg studiepunten meer, dan beslist de onderwijsinstelling waar je wil studeren of je je kan inschrijven. De instelling kan dan wel verhoogd studiegeld vragen. Leerkrediet terug opbouwen Niet voldoende studiepunten meer? Je kan éénmalig je leerkrediet terug opbouwen, onder de volgende voorwaarden: »»

Je hebt minder dan 60 studiepunten na het behalen van je masterdiploma na aftrek van 140 studiepunten.

»»

Je hebt minder dan 60 studiepunten op het moment dat je het hoger onderwijs verlaat.

Je krijgt dan jaarlijks 10 studiepunten toegekend tot je terug 60 studiepunten leerkrediet hebt. Zolang je leerkrediet hebt, kan een instelling je inschrijving niet weigeren, tenzij je in het kader van studievoortgangsbewaking bindende voorwaarden opgelegd kreeg en je hieraan niet voldeed. In dat geval kan een instelling je toch weigeren, zelfs al heb je voldoende leerkrediet. Alle informatie over het leerkrediet vind je op www.studentenportaal.be. Via deze website kan je ook de stand van je eigen leerkrediet opvolgen.

1.4 Studiefinanciering voorbereidingsprogramma, één schakelprogramma en één specifieke lerarenopleiding aan een hogeschool of universiteit. Zowel de opleiding als de instelling moeten erkend zijn, en de opleiding moet leiden tot een diploma. Je moet bovendien nog voldoende studietoelagekrediet hebben.

Studeren kost een flinke duit: de aankoop van boeken, een treinabonnement, de huur van een kot ... Studietoelagen zijn er om het je financieel wat makkelijker te maken. Om voor een studietoelage in aanmerking te komen, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen. »»

»»

Of je een studietoelage krijgt, hangt onder meer af van je gezinssituatie en de hoogte van het inkomen. Naast het loon horen daar ook bijvoorbeeld ontvangen uitkeringen en alimentatiegelden bij. Je kan een studietoelage verkrijgen voor het volgen van twee bachelors, één master, één

»»

Je moet op 31 december 2015 Belg zijn. Als je geen Belg bent, moeten jij of je ouders al een tijd in België wonen, werken of gewerkt hebben.

Wil je elders binnen de Europese Hogeronderwijsruimte (45 landen) studeren? Dan kan je onder bepaalde voorwaarden je studietoelage meenemen. Meer informatie vind je op www.studietoelagen.be of bel naar 1700, het gratis nummer van de Vlaamse overheid.

13 WAT KAN JE STUDEREN?

dit gevolgen hebben voor je leerkrediet. Elke instelling bepaalt de datum tot wanneer je je kan uitschrijven zonder leerkrediet te verliezen. Deze datum vind je terug in het onderwijs- en examenreglement van de instelling.

In het hoger onderwijs zijn de studietoelagen van de Vlaamse overheid niet de enige financiële tegemoetkoming. Aan elke hogeschool of universiteit zijn er studentenvoorzieningen of sociale voorzieningen die studiefinancieringen en studieleningen aanbieden, of overbruggingsleningen als je door omstandigheden

tijdelijk meer kosten hebt. Ze betalen waar nodig ook renteloze voorschotten uit op de studietoelagen van de Vlaamse overheid. Contactgegevens en meer informatie over studentenvoorzieningen of sociale voorzieningen vind je via www.centenvoorstudenten.be.

1.5 Lerarenopleiding Wil je leraar worden? Dan heb je twee mogelijkheden: een geïntegreerde lerarenopleiding of een specifieke lerarenopleiding. Beide lerarenopleidingen brengen je de basiscompetenties van leraar bij en resulteren in het diploma van leraar. Toch zijn er verschillen tussen beide opleidingen. Een woordje uitleg:

WAT KAN JE STUDEREN?

De geïntegreerde lerarenopleiding is een bacheloropleiding die je kan volgen aan een hogeschool. De opleiding omvat 180 studiepunten en integreert vakinhoudelijke kennis en pedagogische competenties. Minstens 45 van de 180 studiepunten worden als praktijk ingevuld. De opleiding resulteert in het diploma van bachelor in het onderwijs: kleuteronderwijs, lager onderwijs of secundair onderwijs. In de geïntegreerde lerarenopleiding voor het secundair onderwijs kies je voor twee vakken die je later mag onderwijzen. De specifieke lerarenopleiding is een opleiding van 60 studiepunten die je volgt na een vakinhoudelijke op-

leiding (bijvoorbeeld een master of bachelor). De opleiding spitst zich toe op de verwerving van pedagogische competenties. Van de 60 studiepunten moet de helft aan praktijk worden besteed. De specifieke lerarenopleiding wordt aangeboden door de universiteiten, de hogescholen en de centra voor volwassenenonderwijs. Het diploma dat je behaalt is een diploma van leraar en heeft dezelfde waarde, waar je het ook behaalt. Hiermee kan je onder andere lesgeven in de hogere graden van het secundair onderwijs. In masteropleidingen van 120 studiepunten kunnen 30 studiepunten van de specifieke lerarenopleiding worden ingebouwd als afstudeerrichting. De instellingen kunnen ook 15 studiepunten van de specifieke lerarenopleiding als keuzepakket aanbieden in het opleidingsprogramma van de academisch gerichte bacheloropleiding. Meer info: www.onderwijs.vlaanderen.be/lerarenopleiding

1.6 Professioneel gerichte bacheloropleidingen Een professioneel gerichte bacheloropleiding omvat 180 studiepunten (dat komt overeen met 3 studiejaren van 60 studiepunten) en bereidt rechtstreeks voor op een job onmiddellijk na de studie (vandaar: ‘professioneel’). Je vindt professioneel gerichte bacheloropleidingen in een hogeschool.

Inhoud

In de theorielessen is de benadering van de leerstof eerder concreet. Je bespreekt theoretische modellen en hun toepassingsmogelijkheden in de dagelijkse praktijk. Hoe zit iets in elkaar? Hoe ontstaat iets? Hoe herken je het? Hoe kan je het herstellen? Hoe kan je erop inwerken? Welke zijn voor- en nadelen? Welke technieken kan je gebruiken? *

In de praktijklessen ga je proefondervindelijk om met de materie die in de theoretische lessen aan bod is gekomen. Je leert en traint beroepsvaardigheden. Je maakt ook kennis met Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek. Tijdens de stageperiode maak je uitgebreid kennis met je toekomstig werkveld en leer je omgaan met beroepseigen mogelijkheden en moeilijkheden (stress, werken tijdsdruk, organisatieproblemen, beperkte financiële middelen ...).

Afstudeerrichting

Een afstudeerrichting is een differentiatie* in een opleidingsprogramma met een studieomvang van minstens 30 studiepunten. De afstudeerrichting wordt op je diploma vermeld.

Een differentiatie is een specifiek onderdeel van je studiedomein waarin je je specialiseert en waarin je afstudeert.

Je krijgt meer leerstof te verwerken dan in het secundair onderwijs. Meestal krijg je een goed aaneensluitend geheel van lessen en stages. Je volgt les in kleinere groepen. De afstand tussen student en docent is klein. Er wordt een beroep gedaan op je redeneer- en vooral op je werkvermogen.

Onderverdeling

Professioneel gerichte bacheloropleidingen vind je in volgende studiegebieden: architectuur; audiovisuele en beeldende kunst; biotechniek; gezondheidszorg; handelswetenschappen en bedrijfskunde; industriële wetenschappen en technologie; muziek en podiumkunsten;

nautische wetenschappen; onderwijs; sociaal-agogisch werk.

Vervolgopleidingen

Als je niet meteen het werkveld induikt, kan je na een professioneel gerichte bacheloropleiding: »» »» »» »»

Een andere professioneel gerichte bacheloropleiding volgen Een bachelor-na-bacheloropleiding volgen Een lerarenopleiding volgen Een masteropleiding volgen, maar dan moet je eerst slagen voor een schakelprogramma (45 tot 90 studiepunten)

“Ik vond het moeilijk om kwaliteiten te vinden bij mezelf. Dankzij mijn klasleraar en andere leraren heb ik meer zelfvertrouwen gekregen en weet ik eindelijk welke richting ik ga volgen. Ik raad iedereen aan om met zoveel mogelijk mensen te praten. Nu ik mijn keuze heb gemaakt, ben ik er best trots op. Het was moeilijk, maar ik heb er ook veel uit geleerd. Nu ben ik klaar voor de hogeschool en voor de rest van mijn leven!”

SORAYA OVER HAAR STAP NAAR HET HOGER ONDERWIJS

“Kiezen is moeilijk, zeker als je een eeuwige twijfelaar bent. Op school raadden ze me zowel unief als hogeschool aan, maar zelf voelde ik me meer aangetrokken tot de hogeschool. Ik ben nogal praktisch ingesteld. Omdat ik veel interesse had in wetenschappen en graag met mensen wilde werken, koos ik voor Verpleegkunde. Na enkele maanden besefte ik dat het niet mijn ding was. Ik moest dus opnieuw kiezen. Uiteindelijk kwam ik uit bij Bedrijfsmanagement. Vandaag heb ik mijn droomjob gevonden. Wat ik heb geleerd? Je moet doen wat je graag doet en durven veranderen als je een foute keuze hebt gemaakt!”

Marte geeft toe dat ze fout zat

15 WAT KAN JE STUDEREN?

Moeilijkheidsgraad

STUDIEMOGELIJKHEDEN PROFESSIONEEL GERICHTE BACHELOROPLEIDINGEN De cijfers en letters na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van onderwijsinstellingen vanaf p. 55. Per studiegebied zijn alle basisopleidingen (in hoofdletters en vet) aangevuld met de afstudeerrichtingen (in kleine letters). Een aantal opleidingen kan je ook in het Engels volgen. Je herkent ze aan (E) achter de opleidingsnaam. Raadpleeg www.onderwijskiezer.be of de onderwijsinstellingen voor meer informatie.

Architectuur Antwerpen INTERIEURVORMGEVING

Landschaps- en tuinarchitectuur

VL-BRA & BRUSSELS HG

Limburg

OOST-VL

2D 17A

17A 15B

toegepaste architectuur

WAT KAN JE STUDEREN?

WEST-VL

AUDIOVISUELE EN BEELDENDE KUNST Antwerpen

VL-BRA & BRUSSELS HG

Limburg

OOST-VL

WEST-VL

OOST-VL

WEST-VL

Audiovisuele kunsten Beeld

Geluid

Montage

Podiumtechnieken

Production management

4C 2E

Beeldende vormgeving

biotechniek Antwerpen

VL-BRA & BRUSSELS HG

Limburg

12E

Biotechnologie

12E

Dierenzorg

Agro- en biotechnologie Agro-industrie

Landbouw

Tuinbouw

Voedingsmiddelentechnologie

14E

14E 14E

1E 17D 12E

Groenmanagement

1E 17D

14E

1E 17D

14E

1E 17D

14E

17D

14E

gezondheidszorg Antwerpen Biomedische laboratoriumtechnologie Farmaceutische en biologische laboratoriumtechnologie Medische laboratoriumtechnologie

VL-BRA & BRUSSELS HG

5E 7I 9D

4E 11A

5E 7I 9D

4E 11A

Limburg 11G

OOST-VL

WEST-VL

1D 17E

14A 15B

1D 17E

15B

5E 7I 9D

4E 11A

11G

1D 17E

14A 15B

Ergotherapie

12C

17E 18A

14A 15D

Logopedie en audiologie

17E 18A

14A

Audiologie

17E 18A

14A

Logopedie

17E 18A

14A

Medische beeldvorming

MONDZORG

11A

Optiek en optometrie

18A

Orthopedische technologie

Schoentechnologie voor sport en revalidatie

18A

Podologie 9C

Sport en bewegen

15A 15C

toegepaste gezondheidswetenschappen Verpleegkunde

5B 7B 9C 9E 9G

1A 4E 11A

Voedings- en dieetkunde

5E 9D

4E 11A

vroedkunde

5B 7B 9C 9E

4E 11A

12C 11H

1E 1F 17E 18A

14A 14C 14E 15B

1D 17E

14A

1E 18A

14A 14C

handelswetenschappen en bedrijfskunde Antwerpen

VL-BRA & BRUSSELS HG

Limburg

OOST-VL

WEST-VL

5D 7A 9C 9D 9G

1A 11B

11G 12B

1F 17B 17C 17G 18A

14A 14C 15B

Accountancy-fiscaliteit

5D 7A 9D 9G

1A 11B

11G 12B

1F 17C 17G 18A

14A 14C 15B

Business management - International business(E)

Bedrijfsmanagement

Business management - Marketing(E)

1A 11B

Eventmanagement

14C

Financie- en verzekeringswezen

5D 7A 9D 9G

1A 11B

11G 12 B

International business management

17C 17G 18A

14C 15B

18A

(E)

Internationaal ondernemen

5E 7A 9G

Kmo-management

Logistiek management

5D 7A 9D 9G

18A 17B 17G 18A 1A

11G 12B

17B 18A

14C 15B

WAT KAN JE STUDEREN?

Orthopedie

Antwerpen Marketing

5D 7A 9D 9G

VL-Bra & BRUSSELS HG 1A 11B

Limburg 11G 12B

Milieumanagement 5D 7A 9D

Sport- en cultuurmanagement

Winkel- en retailmanagement

communicatiemanagement

5D 9F

Commerciële communicatie

5D 9F

Event, concept en organisatie

Public relations en voorlichting

5D 9F 5D

IDEA & INNOVATION MANAGEMENT

14C 15B

11B

11G 12B

17C 18A

14A 14A

12A

18A

15D

12A

15D

12A

15D

14A

INFORMATIEMANAGEMENT EN MULTIMEDIA

journalistiek

5D 9F

media en entertainment business

12A

18A

15D

5D 7A 9C 9D 9G

1A 4A 11B

11G 12B

1F 17B 17G 18A

14A 14C 15B

Bedrijfsvertaler-tolk

11B

11G 12B

17B

14A

Event- en projectmanagement

7A 9C

Intercultural relations management

Management assistant

5D 7A 9C 9D 9G

1A 11B

11G 12B

1F 17B 17G 18A

14A 14C 15B

Medical management assistant

5D 9C

11B

12B

1F 17B 18A

15B

NETWERKECONOMIE OFFICE MANAGEMENT

WAT KAN JE STUDEREN?

1F 17B 17G 18A

West-VL

17C

Rechtspraktijk

hotelmanagement

Oost-VL

15B

18A

RETAILMANAGEMENT TOEGEPASTE INFORMATICA

17B 5D 7A 9D

1A 4D 11B

12B

17B 17G

14C 15B

Applicatieontwikkeling

12B

14C

Softwaremanagement

12B

14C

Systemen en netwerkbeheer

12B

toerisme en recreatiemanagement

12A

14A 15D

WEllbeing- en vitaliteitsmanagement

14C

Care en vitaliteitsmanagement

14C

Coaching en wellbeingmanagement

14C

Wellness en spamanagement

14C

Industriële wetenschappen en technologie Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Oost-VL

West-VL

Audiovisuele technieken: film, tv en video Audiovisuele technieken: fotografie

Autotechnologie

7I 9J

2B 14C

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Oost-VL

Bouw

12E

Chemie

5E 7I 9D

11A

11G

1D 17B

Biochemie

5E 7I 9D

11A

11G

1D 17B

Chemie

5E 7I 9D

11A

11G

1D 17B

Milieuzorg Procestechnologie

11A 5E 7I 9D

11A

14B

1D 17B 11G

digital arts and entertainment*

15F

ecotechnologie

14C

Elektromechanica

5G 9D 9J

11G 12E

1F 17B

14B 14C

Automatisering

5G 9J

11G

17B

14B 14C

Elektromechanica

11G

1F 17B

14B 14C

Klimatisering

5G 9D 9J

11G 12E

1F 17B

14C

Onderhoudstechnologie

5G 9D 9J

11G 12E

Procesautomatisering

5G 9D

Technisch-commercieel adviseur

Elektronica-ICT

5G 9D 9J

11G 12E

14B 14C

Elektronica

9D 9J

11G

14B 14C

ICT

9D 9J

11G

14B 14C

Energiemanagement

Energietechnologie

15D 11G

Facilitair management Grafische en digitale media Crossmedia-ontwerp

Grafimediatechnologie

18E

18E 18E

18E

Multimediaproductie

18E

Houttechnologie

17B

Industrieel productontwerpen Integrale veiligheid

14C

Grafimediabeleid

15D 5G

Luchtvaart

14B

Aspirant-lijnpiloot

14B

Luchtvaarttechnologie

14B

Milieuzorg

11G

Modetechnologie

West-VL

17B

Multimedia en communicatietechnologie

Ontwerp- en productietechnologie

15D 1D

14C

Kunststofverwerking

14C

Ontwerp- en productietechnologie

14C

Kan zowel in het Nederlands als in het Engels gevolgd worden.

WAT KAN JE STUDEREN?

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Textieltechnologie Vastgoed

Oost-VL

West-VL

17B 5G

1F 17B

Landmeten

17B

Makelaardij

17B

zorgtechnologie

14C

Muziek en podiumkunsten Antwerpen Dans

WAT KAN JE STUDEREN?

Limburg

Oost-VL

West-VL

Musical

VL-Bra & BRUSSELS HG

Pop- en rockmuziek

12D

Muziekmanagement

12D

Muziektechniek

12D

Muzikant

12D

Nautische wetenschappen

Scheepswerktuigkunde* *

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Oost-VL

West-VL

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Oost-VL

West-VL

Ook in het Frans te volgen.

Onderwijs

Kleuteronderwijs

5B 7H 9B 9I

1A 4E 11C 11E

11F 12A

1F 17F 18F

14A 14D 15A

Lager onderwijs

5B 7H 9B 9C 9I

1A 4E 11C 11E

11F 12A

1E 1F 17F 18D

14A 14D 14F 15A

Pedagogie van het jonge kind

Secundair onderwijs

5B 7G 9B 9C 9I

1A 1C 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Aardrijkskunde

5B 7G 9B 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Bewegingsrecreatie

5B 7G 9C

1C 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14F 15A

Bio-esthetiek Biologie

4E 5B 7G 9C

Biotechnieken

4E 11C

18B

14F

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

11G

11C

Bouw

Burotica

Chemie

18F

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Duits

Oost-VL

West-VL

Economie

5B 7G 9B 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Elektriciteit

5B 9I

11C

11G

14A

Engels

5B 7G 9B 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Frans

5B 7G 9B 9C 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Fysica

5B 7G 9B 9I

4E 11C

11G

1E 17F 18B

14A 14F

Geschiedenis

5B 7G 9B 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

18B

14F

Haartooi

Handel-burotica

Hout

Informatica

7G 9B 9C 9I

11G 12A

1E 17F 18B

14F

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14F 15A

14A 14F

4E 11B

Katholieke godsdienst

7G 9B 9C 9I

1A 11C

11G

1E 18B

Latijn

11C

11G

18B

Lichamelijke opvoeding

5B 7G 9B 9C

1C 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

Mechanica

5B 9I

11C

11G

Mode

Muzikale opvoeding

Natuurwetenschappen

14F 15A

11G

17F 18B

12A

1E 18B

15A

Nederlands

5B 7G 9B 9C 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Niet-confessionele zedenleer

4E 11C

11G

17F

15A

Plastische opvoeding

7G 9B

1A 11C

11G 12A

17F 20A

14A

Project algemene vakken

7G 9B

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Project kunstvakken

5B 7G 9C

1A 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A

Techniek

5B 5F 7G 9B 9C 9I

11C

11G

1E 17F 18B

14A 15A

Voeding-verzorging

11C

11G

17F 18B

14F

Wiskunde

5B 7G 9B 9C 9I

1A 4E 11C

11G 12A

1E 17F 18B

14A 14F 15A

Sociaal-agogisch werk Antwerpen Gezinswetenschappen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Oost-VL

West-VL

Maatschappelijke veiligheid Orthopedagogie

14C 5B 7D

Orthopedagogie

Toegepaste jeugdcriminologie

11G

14A

17B

14C

WAT KAN JE STUDEREN?

Islamitische godsdienst

1A 4E

Antwerpen Sociaal werk

5B 7D 9D

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg

Oost-VL

1A 4A 11D

12A

17B 18C

14C 15A 15D

12A

17B 18C

14C

Kunst- en cultuurbemiddeling

Maatschappelijk werk

5B 7D 9D

1A 4A 11D

Maatschappelijke advisering

7D 9D

4A 11D

Personeelswerk

5B 7D 9D

1A 11D

Sociaal-cultureel werk

5B 7D 9D

1A 4A 11D

17B 18C 12A

17B 18C

14C

17B 18C

14C

Sociaal-juridische dienstverlening

14C

Syndicaal werk

18C 11D

Sociale readaptatiewetenschappen Toegepaste psychologie

West-VL

14C 15A

Arbeids- en organisatiepsychologie

14C

Klinische psychologie

14C

Schoolpsychologie en pedagogische psychologie

14C

WAT KAN JE STUDEREN?

NOG MEER INFO? ijs ki ez er .b e www.o nd er w

“Rond het derde middelbaar belandde ik onomkeerbaar in bso. Ik knokte door tot het zevende jaar zodat ik kon gaan verder studeren. Ik deed erg naïef en impulsief mee aan de toelatingsproeven van een academie. Ik had niets te verliezen. Tot ieders verbazing werd ik toegelaten. Nu, 3 jaar later ben ik intussen afgestudeerd met onderscheiding en heb ik mijn motivatie terug gevonden. Dat heb ik volledig aan mezelf te danken.”

HILDE IS TROTS OP ZICHZELF NA EEN MOEILIJK PARCOURS

“Mijn keuze voor de richting Chemie was snel gemaakt. Het tweede jaar was afzien. Bloed, zweet en tranen. Tijdens het blokken voor mijn herexamens heb ik op het punt gestaan om mijn boeken te sluiten, ik was op en ik zag door de bomen het bos niet meer. Maar met de steun van vrienden en familie heb ik doorgezet en was ik uiteindelijk voor alles geslaagd. Binnenkort studeer ik af als Master of Science in de Chemie. Iets waar ik ontzettend trots op ben!”

sanne is een doorbijter!

1.7 ACADEMISCH GERICHTE BACHELOR- EN MASTEROPLEIDINGEN

De masteropleiding omvat minstens 60 studiepunten. Meerdere masteropleidingen omvatten 120 studiepunten, enkele zelfs 180 studiepunten zoals diergeneeskunde en geneeskunde. De opleidingen leggen de na-

Inhoud

Je verwerft een overzicht van de inhoud van de eigen wetenschap (domein, doelstellingen, probleemzones ...). Je leert er een specifieke wetenschapstaal en een uitgebreid begrippenkader. Je krijgt een overzicht van belangrijke stromingen, theorieën en denkmodellen. Je leert hoe je onderzoekstechnieken toepast en een eigen onderzoeksmethode ontwikkelt. Je maakt ook kennis met een aantal hulpwetenschappen. Als je bv. pedagogische wetenschappen studeert, heb je ook inzichten nodig uit filosofie, psychologie en biologie. Je kan geografie maar echt bestuderen als je een ruime notie hebt van natuurkunde, scheikunde, wiskunde, plant- en dierkunde.

Afstudeerrichting

Een afstudeerrichting is een differentiatie* in een opleidingsprogramma met een studieomvang van minstens 30 studiepunten. De afstudeerrichting wordt op je diploma vermeld.

Moeilijkheidsgraad

Er komt heel wat denkwerk bij kijken. Het soort denkactiviteiten verschilt van richting tot richting. Je hebt een goed begrips- en redeneervermogen nodig. Daarnaast moet je ook over een stevig geheugen beschikken, want je krijgt beduidend meer leerstof te verwerken dan in het secundair onderwijs. Bovendien wordt er bij het instuderen en het verwerken van de leerstof een grote zelfstandigheid verondersteld. De leerstof bestaat vaak uit wetenschappelijke teksten waarin complexe concepten en modellen worden behandeld.

Onderverdeling

Elke opleiding behoort tot een studiegebied. Een studiegebied bundelt aanverwante opleidingen. Academisch *

druk op gevorderde wetenschappelijke of artistieke kennis en competenties die je nodig hebt voor het uitoefenen van wetenschap, kunst of een zelfstandig beroep. Het uiteindelijke doel is de vorming van een onderzoeker. De masteropleiding wordt afgesloten met een masterproef. Een academisch gerichte opleiding volg je aan een universiteit. Academisch gerichte opleidingen worden nog enkel door een hogeschool aangeboden in het kader van een School of Arts (voor de kunstopleidingen) en aan de Hogere Zeevaartschool (voor het studiegebied nautische wetenschappen). gerichte bacheloren masteropleidingen vind je aan de universiteiten in volgende studiegebieden: archeologie en kunstwetenschappen; architectuur; bewegings- en revalidatiewetenschappen; biomedische wetenschappen; biotechniek; conservatie-restauratie; diergeneeskunde; economische en toegepaste economische wetenschappen; farmaceutische wetenschappen; geneeskunde; geschiedenis; godgeleerdheid, godsdienstwetenschappen en kerkelijk recht; handelswetenschappen en bedrijfskunde; industriële wetenschappen en technologie; politieke en sociale wetenschappen; productontwikkeling; psychologie en pedagogische wetenschappen; rechten, notariaat en criminologische wetenschappen; sociale gezondheidswetenschappen; taal- en letterkunde; tandheelkunde; toegepaste biologische wetenschappen; toegepaste taalkunde; toegepaste wetenschappen; verkeerskunde; wetenschappen; wijsbegeerte en moraalwetenschappen. Academisch gerichte opleidingen vind je aan de hogescholen enkel terug in de studiegebieden audiovisuele en beeldende kunst, muziek en podiumkunsten en nautische wetenschappen.

Vervolgopleidingen

Nog verder studeren? Na een academisch gerichte bacheloropleiding volg je: »» »» »»

Een aansluitende masteropleiding Een niet-aansluitende masteropleiding, na het volgen van een voorbereidingsprogramma Een andere academisch gerichte bacheloropleiding, al dan niet met studieverkorting

Na een masteropleiding volg je: »» »» »» »»

Een andere masteropleiding, al dan niet met studieverkorting Een master-na-masteropleiding Een lerarenopleiding Een doctoraat

Een differentiatie is een specifiek onderdeel van je studiedomein waarin je je specialiseert en waarin je afstudeert.

23 WAT KAN JE STUDEREN?

Een academisch gerichte bacheloropleiding omvat 180 studiepunten (dat komt overeen met drie studiejaren van 60 studiepunten). De opleiding legt de nadruk op een brede academische (theoretische) vorming of een vorming in de kunsten. Ze is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en bereidt je voornamelijk voor op een masteropleiding. Na een academische bacheloropleiding kan je ook uitstromen naar de arbeidsmarkt.

STUDIEMOGELIJKHEDEN ACADEMISCH GERICHTE BACHELOREN MASTEROPLEIDINGEN De cijfers en letters na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van onderwijsinstellingen vanaf p. 55. Per studiegebied zijn alle basisopleidingen (in hoofdletters en vet) aangevuld met de afstudeerrichtingen (in kleine letters). Een aantal opleidingen kan je ook in het Engels volgen. Je herkent ze aan (E) achter de opleidingsnaam. Raadpleeg www.onderwijskiezer.be of de onderwijsinstellingen voor meer informatie.

Archeologie, Geschiedenis, Kunstwetenschappen, Taal- en Letterkunde, Toegepaste Taalkunde Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Afrikaanse talen en culturen Archeologie

WAT KAN JE STUDEREN?

Bedrijfscommunicatie

cultural studies(E)

Culturele studies

EUROPEAN STUDIES: TRANSNATIONAL AND GLOBAL PERSPECTIVES(E)

Europese studies: transnationale en mondiale perspectieven

OOST-VL

3A 10 10

Oudheid tot heden

Geschiedenis van de oudheid

3A 10

Historische taal- en letterkunde

16 10D

3A 10A

Gedrukte en online media

Radio- en tv-journalistiek

Kunstwetenschappen

Kunstwetenschappen en archeologie

LINGUISTICS AND LITERARY STUDIES(E)

LINGUISTICS AND LITERATURE: ENGLISH(E)

10 6A

Meertalige communicatie

10D

Meertalige professionele communicatie

Musicologie

Literatuur van de moderniteit

WEST-VL BA

16*

Oudheid

Journalistiek

6A*

GENDER EN DIVERSITEIT* Geschiedenis

LIMBURG

10A

Oosterse talen en culturen Arabistiek en Islamkunde *

Samenwerking tussen alle Vlaamse universiteiten.

(4)

In Kortrijk (Kulak) worden enkel de twee eerste jaren van deze bacheloropleiding aangeboden.

16 16

10K(4)

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

OOST-VL

China

India

Japan

Oost-Europese talen en culturen 6A

3A 10

Taal- en regiostudies: arabistiek en islamkunde

Taal- en regiostudies: japanologie

Taal- en regiostudies: Oude Nabije Oosten

Taal- en regiostudies: Sinologie

Taal- en regiostudies: Slavistiek en Oost-Europakunde

Egyptologie

Taalkunde

Toegepaste taalkunde

10D(2) 6D(1) 10D 6D

Theater- en filmwetenschap

10K(4)

10 3A 10A(3)

Tolken

16(5) 3A 10A

Vergelijkende moderne letterkunde

Vertalen

10D 6D

3A 10A

WESTERN LITERATURE(E)

Westerse literatuur

(1)

Nederlands + vreemde taal 1 (Duits, Engels, Frans) + vreemde taal 2 (Chinees, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Portugees, Spaans).

(2)

Nederlands + vreemde taal 1 (Duits, Engels, Frans) + vreemde taal 2 (Arabisch, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Russisch, Spaans, Vlaamse gebarentaal).

(3)

Nederlands + vreemde taal 1 (Duits, Engels, Frans) + vreemde taal 2 (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans, Pools).

(4)

In Kortrijk (Kulak) worden enkel de twee eerste jaren van deze bacheloropleiding aangeboden.

(5)

Nederlands + vreemde taal 1 (Duits, Engels, Frans) + vreemde taal 2 (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Russisch, Spaans, Turks).

Audiovisuele en beeldende kunst Antwerpen BA Audiovisuele kunsten Animatiefilm

VL-Bra & BRUSSELS HG BA

MA 2A 4C

17A

Documentaire

Film

Radio

Schrijven

Televisie

4C 2F

AUDIOVISUAL ARTS Animation film Film

(E)

Oost-VL

2A 4C

Communicatie- en mediadesign

Televisie-film

Limburg

2F 17A 17A 17A

West-VL BA

WAT KAN JE STUDEREN?

TAAL- EN LETTERKUNDE

WEST-VL

Antwerpen

Beeldende kunsten

5A 7C 7F

VL-Bra & BRUSSELS HG BA 2A

MA 2A

LIMBURG

OOST-VL

12B 2F

2E 17A

17A

Autonome vormgeving Fotografie

17A

Grafisch ontwerp

5A 7C

12B

2E 17A

Juweelontwerp en edelsmeedkunst

5A 7C

12B

Mode

Textielontwerp Theaterkostuum

Vrije kunsten

5A 7F

12B

17A

2E 17A

Fine arts(E) Fashion(E)

17A

Fine arts(E)

17A

Multimedia design Photography

WAT KAN JE STUDEREN?

17A

Graphic design(E)

WEST-VL

17A 17A

(E)

17A

(E)

Textile design

17A

(E)

Productdesign

Architectuur

ARCHITECTURE

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

OOST-VL BA

10B

(E)

10B

13B

10M

Interieurarchitectuur

10B

13B

10M

Stedenbouw en ruimtelijke planning

10M

Architectuur

Monumenten- en landschapszorg

WEST-VL

10M* 16

Lessen in Brussel, Gent en Leuven.

Conservatie - Restauratie

Conservatie - restauratie

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

MA 6B

LIMBURG BA

OOST-VL BA

WEST-VL BA

Criminologische wetenschappen, Rechten Antwerpen BA

Criminologische wetenschappen

vl-bra & BRUSSELS HG BA

3A 10

cRIMINOLOGY(E)

Economie, recht en bedrijfskunde

limburg BA

oost-vl

west-vl BA

LAW(E) Rechten

3A 10

13A**

10K*

10A* Burgerlijk en procesrecht

Criminologie

Economisch recht

Fiscaal recht

Internationaal en Europees recht

Onderwijs

Onderzoeksmaster rechten

Overheid en recht 3A

Rechtsbedeling

13A

Sociaal recht

Strafrecht

Veiligheidswetenschappen **

WAT KAN JE STUDEREN?

Publiek recht

13A

In Kortrijk (Kulak) en Brussel (Campus Brussel) worden enkel de twee eerste jaren van deze opleiding aangeboden. Samenwerking tussen UHasselt en KU Leuven.

Economische en toegepaste economische wetenschappen, Handelswetenschappen en bedrijfskunde Antwerpen

vl-bra & BRUSSELS HG

Accountancy en revisoraat

limburg BA

oost-vl

Algemene economie

Bedrijfseconomie

Fiscaliteit

Bedrijfskunde

Beleidseconomie

Bestuurskunde en publiek management BUSINESS ECONOMICS

16 6A

(E)

16 16

Accountancy(E)

Corporate finance(E)

16 16

Marketing(E) BUSINESS ENGINEERING

(E)

Business and technology(E) Data analytics(E)

3A 16

west-vl BA

Finance

Antwerpen

vl-br & BRUSSELS HG

limburg BA

oost-vl

BA 16

Operations management(E) Cultuurmanagement

economic policy(E)

ECONOMICS(E)

Economie, recht en bedrijfskunde

Economische wetenschappen

Handelsingenieur 10C

10C

10A

13B

10A

Accountancy en fiscaliteit

10C

Bedrijfsmanagement en ondernemerschap

10A

Finance and risk management

10A

Financieel management

10C

Fiscale wetenschappen

10A

Human resources management

10C

Internationaal zakenwezen

10C

10A

Internationale betrekkingen

WAT KAN JE STUDEREN?

10 10A

Accountancy

10A

Management en informatica

Marketing management

10C

10A

Strategisch management

Informatiemanagement

INFORMATION MANAGEMENT(E)

Internationale bedrijfseconomie en bedrijfsBELEID

10A

international business economics and management(E)

10A

Management

Management(E)

13B 13B

Management information systems(E)

13B

International marketing strategy(E) 3A

management science(E) Meertalige professionele communicatie

Milieu- en preventiemanagement Organisatie en management Sociaal-economische wetenschappen

10A

3A 10

6A 6A

Toegepaste economische wetenschappen

13B

Accountancy en financiering(E)

13B

Beleidsmanagement

13B

Innovatie en ondernemerschap

13B

Marketing(E)

13B

Toegepaste economische wetenschappen: bedrijfskunde

Toegepaste economische wetenschappen: economisch beleid

Toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur

Accountancy en financiering

(E)

Handelswetenschappen

west-vl

3A 10 10A

3A 10

13B

13B 13B

10K

Antwerpen

vl-br & BRUSSELS HG

limburg BA

Marketing

13B

Operationeel management en logistiek

13B

Technologie-, innovatie- en milieumanagement

13B

Toegepaste economische wetenschappen: handelsingenieur in de beleidsinformatica

13B

Toerisme

3A 10

Verzekeringen

oost-vl BA

west-vl BA

13B 13

Godsdienst, Moraal en Wijsbegeerte Antwerpen

VL-BRA & BRUSSELS HG

OOST-VL

Moraalwetenschappen

BA 16

PHILOSOPHY(E)

WEST-VL BA

Samenleving, recht en religie

SOCIETY, LAW AND RELIGION(E)

theologie en religiewetenschappen

THEOLOGY AND RELIGIOUS STUDIES(E)

wereldreligies

29 WAT KAN JE STUDEREN?

LIMBURG

Wijsbegeerte

Wijsbegeerte en moraalwetenschappen

Logica en wetenschapsfilosofie

Media-, cultuur- en politieke filosofie

Moraalwetenschappen en humanistiek

Medische wetenschappen, Paramedische wetenschappen, Gezondheidszorg

BIOMEDICAL SCIENCES

Antwerpen

vl-bra & BRUSSELS HG

MA 6H

(E)

limburg BA

13B

Clinical molecular sciences(E)

13B

(E)

Neurosciences(E) 6H

3C 10

Bio-elektronica en nanotechnologie

13B

13B 13B

Biomedisch basis- en translationeel onderzoek

Biomedisch onderzoek

Klinische moleculaire wetenschappen Klinisch wetenschappelijk onderzoek

(E)

Biomedische wetenschappen

13B

Environmental health sciences(E)

Molecular imaging

west-vl

13B

Bioelectronics and nanotechnology(E)

Infectious and tropical diseases

oost-vl

13B 6H

10K

Antwerpen

vl-bra & BRUSSELS HG

Management en communicatie in de biomedische wetenschappen

limburg BA

Milieu en gezondheidswetenschappen

Moleculaire en cellulaire biomedische wetenschappen

Neurosciences

6H 3C

Toegepaste biomedische wetenschappen

Tropische biomedische wetenschappen

6H 6H

COMPARATIVE VERTEBRATE MORPHOLOGY(E) 6H

Gezelschapsdieren

Herkauwers

Onderzoek

Paard

Varken, pluimvee en konijn

Epidemiologie

epidemiology(e)

ergotherapeutische wetenschap Farmaceutische wetenschappen

6H 6H

Farmaceutische zorg Geneeskunde

6H 6H

3C 10

16 16

3C 10 3C 10

3C 10

16 13B

Huisarts 10

Maatschappelijke gezondheidszorg

Prespecialisatie

Wetenschappelijk onderzoek

Ziekenhuisarts

16 6H

3C 10

Apotheek

Apotheker

Biofarmaceutische wetenschappen

Industrie

Gezondheidsvoorlichting en -bevordering

INTERNATIONAL MASTER OF ADAPTED PHYSICAL ACTIVITY(E) Lichamelijke opvoeding en bewegingswetenschappen

16 16

Huisartsgeneeskunde

Geneesmiddelenontwikkeling

13B

Onderwijs

WAT KAN JE STUDEREN?

Milieu en gezondheid

west-vl

Molecular imaging

Diergeneeskunde

oost-vl

10 3A 10

3A 10

Bewegingsonderwijs

3A 10

Fysieke activiteit, fitheid en gezondheid

3A 10

Research in biomedical kinesiology(E)

Sportmanagement

3A 10

Sporttraining en coaching

3A 10

10K

vl-bra & BRUSSELS HG

Antwerpen BA

Logopedische en audiologische wetenschappen

BA 10

oost-vl

BA 16

Audiologie

3C 10

Beleid

Management

Milieu- en preventiemanagement

10A

10A 10

6G 6H

3A 10

Geestelijke gezondheidszorg Inwendige aandoeningen

6G 6H

Kinderen

3A 10

13B*

3A 10

13B*

13B

Lerarenopleiding

6G 6H

3A 10

10I**

Musculoskeletale aandoeningen

6G 6H

3A 10

13B

Neurologische aandoeningen

6G 6H

3A 10

13B*

Ouderen/geriatrische revalidatie

6G 6H

Seksuologie

WAT KAN JE STUDEREN?

REHABILITATION SCIENCES AND PHYSIOTHERAPY(E) Revalidatiewetenschappen en kinesitherapie

west-vl

Logopedie

Management, zorg en beleid in de gerontologie

Tandheelkunde

Verpleegkunde en vroedkunde

Management en beleid van gezondheidszorg

limburg

Verpleegkunde

Vroedkunde

In samenwerking met KU Leuven. In Brugge worden enkel de eerste twee jaren van deze opleiding aangeboden.

Muziek en podiumkunsten Antwerpen BA

2C 4C

Acteren

Kleinkunst

5F 4C

Drama

VL-Bra & bhg

Regie Woordkunst

Limburg BA

Oost-VL BA 17A

MA 17A

17A

MUSIC(E) Composing music(E)

17A

Performing music(E)

17A 5F

2C 4B

Compositie

2C 4B

Directie

2C 4B

Muziek

Instrumentenbouw

17A

West-VL BA

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Instrument-zang

2C 4B

Jazz-lichte muziek

2C 4B

Muziekpedagogie Muziektheorie-schriftuur

Muziektherapie

Limburg BA

Oost-VL

West-VL BA

17A

Scheppende muziek

17A

Uitvoerende muziek

17A

Nautische wetenschappen

WAT KAN JE STUDEREN?

Nautische wetenschappen

Antwerpen

VL-Bra & BRUSSELS HG

Limburg BA

Oost-VL

West-VL BA

Pedagogische wetenschappen en Psychologie ANTWERPEN BA

VL-BRA & BRUSSELS HG

Agogische wetenschappen

BA 3A

Educatieve studies

LIMBURG BA

OOST-VL

WEST-VL BA

3A 10

educational sciences(e)

Educational Studies

(E)

Onderwijskunde Opleidings- en onderwijswetenschappen Pedagogische wetenschappen

3A 6A 10

Onderwijs- en opleidingskunde

Orthopedagogiek

Pedagogiek en onderwijskunde Sociale agogiek

Arbeids- en organisatiepsychologie

Sociale en culturele pedagogiek Psychologie

10K

10 3A 10

3A 10

Bedrijfspsychologie en personeelsbeleid Klinische en gezondheidspsychologie

Klinische psychologie

Onderwijs Schoolpsychologie

Theoretische en experimentele psychologie Theorie en onderzoek Psychology: Theory and Research(E)

16 16

16 10 10

Politieke en Sociale wetenschappen ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

Bedrijfscommunicatie

LIMBURG BA

OOST-VL

Communicatiewetenschappen

3A 10

Communicatiemanagement

Film- en televisiestudies

Journalistiek

Journalistiek, politiek en democratie

Media en cultuur

Media, internet en globalisering

Media, strategische communicatie en marketing

Mediastudies

Nieuwe media en maatschappij

Strategische communicatie

communication studies(E)

3A 3A

Journalism and media in Europe

(E)

European Studies: Transnational and Global Perspectives(E)

Europese studies: transnationale en mondiale perspectieven

Filmstudies en visuele cultuur

gender en diversiteit*

6A*

INTERNATIONALE BETREKKINGEN EN DIPLOMATIE

16*

Overheidsmanagement en â€“beleid

Politieke communicatie

Politieke wetenschappen en sociologie

Politieke wetenschappen

Sociologie Politieke wetenschappen

10 6A

3A 10

Internationale politiek

Nationale politiek

Sociaal-economische wetenschappen

sociaal werk

6A 6A

Sociaal werk en sociaal beleid

Social and Cultural Anthropology(E)

SOCIAL SCIENCES(E)

Sociale en culturele antropologie Sociologie Vergelijkende en internationale politiek Samenwerking tussen alle Vlaamse universiteiten.

16 10

3A 10 10

WAT KAN JE STUDEREN?

New media and society in Europe(E)

EU-studies

WEST-VL

Productontwikkeling

ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

OOST-VL

WEST-VL BA

Toegepaste biologische wetenschappen, Biotechniek ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

Agro- and Ecosystems Engineering(E)

LIMBURG BA

OOST-VL

AQUACULTURE(E)

BIOINFORMATICS(E)* Bioscience engineering

16 16

(E)*

Systems biology(E)*

Bio-ingenieurswetenschappen Cel- en genbiotechnologie

WAT KAN JE STUDEREN?

Engineering(E)*

Chemie en voedingstechnologie

Land- en bosbeheer

Milieutechnologie

3A 10

Bio-ingenieurswetenschappen: biosysteemtechniek

Bio-ingenieurswetenschappen: bos- en natuurbeheer Bio-ingenieurswetenschappen: cel- en genbiotechnologie

16 3A

Agrobiotechnologie

Medische biotechnologie

Moleculaire biotechnologie

Bio-ingenieurswetenschappen: cel- en gentechnologie

Bio-ingenieurswetenschappen: chemie en bioprocestechnologie

Biochemische biotechnologie

Chemische biotechnologie

Voedingsbiotechnologie

Bio-ingenieurswetenschappen: katalytische technologie

bio-ingenieurswetenschappen: landbeheer

Bio-ingenieurswetenschappen: landbouwkunde

Bio-ingenieurswetenschappen: landen waterbeheer Bio-ingenieurswetenschappen: levensmiddelentechnologie **

Faculty of Sciences/Bioscience Engineering/Engineering and Architecture (UGent).

16 16

WEST-VL BA

ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

OOST-VL

Bio-ingenieurswetenschappen: levensmiddelenwetenschappen en voeding 6E

Bioscience Engineering: Human Health Engineering(E)

10E

Biowetenschappen: landen tuinbouwkunde

16 10E

Animal life

10E

Natuur en milieu

10E

Plantaardige en dierlijke productie

10E

Tropische plantaardige productie

Tuinbouwkunde Biowetenschappen: voedingsindustrie Voedingsmiddelentechnologie

10E

Earth Observation(E)

ENVIRONMENTAL SANITATION(E)

16 16

(E)

FOOD TECHNOLOGY(E)

10 6H

(E)

WAT KAN JE STUDEREN?

Environmental Technology and Engineering

3A 10

NUTRITION AND RURAL DEVELOPMENT(E)

16 16

(E)

Rural economics and management(E) Tropical agriculture

Biowetenschappen (industrieel ingenieur)

Human nutrition

Bio-ingenieurswetenschappen: milieutechnologie

Molecular Biology

WEST-VL

16 16

(E)

physical land resources(E)

Land resources engineering

(E)

Soil science(E)

Rural Development(E)

Tropical Natural Resources Management(E)

Water Resources Engineering(E)

3A 10

Toegepaste wetenschappen, Industriële wetenschappen en technologie ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

architectural engineering(E)

Bioinformatics(E)*

Bioscience engineering

MA 16 16

Engineering(E)*

Systems biology(E)* (E)

chemical and materials engineering(E) *

OOST-VL

(E)*

Biomedical Engineering

LIMBURG

Faculty of Sciences/Bioscience Engineering/Engineering and Architecture (UGent).

3A 10 3A

WEST-VL BA

ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

OOST-VL BA

Chemical Engineering(E)

civil engineering

(E)

WEST-VL BA

eit-kic MASTER IN ENERGY(E)

Electrical Engineering(E)

Communication and information technology

Electronic circuits and systems(E)

(E)

electromechanical engineering(e) Aeronautics(E)

Control engineering and automation(E)

Electrical power engineering(E)

16 3A

Energy

(E)

Maritime engineering(E)

Mechanical construction(E)

16 16

Mechanical energy engineering(E) Mechatronics-construction

WAT KAN JE STUDEREN?

(E)

Vehicle technology and transport(E) electronics and information technology engineering(e)

ENGINEERING: applied computer science(e)

Engineering: Computer Science(E)

3A 10

Engineering: Energy(E)

engineering: photonics(E)

16 16 16

engineering physics(e) Erasmus Mundus Master of Science in Nanoscience and Nanotechnology(E)

EUROPEAN MASTER OF FOOD SCIENCE, TECHNOLOGY AND NUTRITION(E)

10L

fire safety engineering(E)

industrial engineering and operations research(E)

industrial sciences

10G

(E)

industrial Sciences: Biochemical Engineering(E)

10G

Industrial Sciences: Chemical Engineering(E)

10G

Industrial sciences: electromechanical engineering(E)

10G

Industrial Sciences: Electronic Engineering(E)

10G

Industriële wetenschappen

6E 10E 10F

Industriële wetenschappen: biochemie Industriële wetenschappen: bouwkunde

10H* 13C*

3B 10G

10H* 13C*

10G 6E 10F

6E 10F

Industriële wetenschappen: chemie

6E 10F

10G

Industriële wetenschappen: elektromechanica

6E 10E 10F

3B 10G

10L 10N

10J 10L

16A

10H* 13C*

10L 10N 16

10L 16

10J

10G

10H* 13C*

10L 10N 16

10L 16

16A

3B 10G

10H* 13C*

10L 10N 16

10L 16

10J 16A

ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

Automatisering

6E 10E

Automotive engineering

6E 10F

Elektromechanica

6E 10E 10F

OOST-VL

WEST-VL BA

Luchtvaarttechnologie

10J

3B 6E 10E 10F

6E 10E 10F

3B 10G

10J 10H 13C*

10H 13C*

10L 10N 16

10L 16

10J 16A

Automotive engineering

Elektronica

10E 10F

10L 16

10J 16A

ICT

6E 10E 10F

10L 16

10J

16A

Informatie- en communicatietechnieken

Multimedia en informatietechnologie

16A

Industriële wetenschappen: elektrotechniek Automatisering Elektrotechniek

16A

10H* 13C*

10L

10J

Automatisering

10H* 13C*

10L

10J

Elektrotechniek

10H* 13C*

10L

10J

Industriële wetenschappen: energie

10E 10F

Industriële wetenschappen: industrieel ontwerpen Industriële wetenschappen: informatica

Industriële wetenschappen: landmeten

10F

Industriële wetenschappen: milieukunde 10H* 13C*

10H* 13C*

Milieutechnologie - radiochemie

10H* 13C*

Nucleaire technieken/Medisch nucleaire technieken

10H* 13C*

Industriële wetenschappen: verpakkingstechnologie

10H* 13C*

Ingenieurswetenschappen

3A 10

Ingenieurswetenschappen: Architectuur

3A 10

10H* 13C* 16

Architectuurontwerp en bouwtechniek

Stadsontwerp en architectuur

Ingenieurswetenschappen: Bedrijfskundige systeemtechnieken en operationeel onderzoek

16 10

Bioscience engineering(E)**

Engineering(E)**

16 16

Systems biology(E)** Ingenieurswetenschappen: Biomedische ingenieurstechnieken Faculty of Sciences/Bioscience.

16A

10J

16A

10L 16

Industriële wetenschappen: nucleaire technologie

ingenieurswetenschappen: bioinformatics(E)**

16A 16

Industriële wetenschappen: kunststofverwerking

37 WAT KAN JE STUDEREN?

Industriële wetenschappen: elektronica-ICT

LIMBURG

Antwerpen BA

VL-Bra & bhg

Ingenieurswetenschappen: Biomedische technologie

Limburg BA

Oost-VL

Ingenieurswetenschappen: Bouwkunde

3A 10

Ingenieurswetenschappen: Chemie en materialen

Ingenieurswetenschappen: Chemische technologie

Ingenieurswetenschappen: Chemische technologie en materiaalkunde

Ingenieurswetenschappen: Computerwetenschappen

3A 10

Ingenieurswetenschappen: Elektronica en informatietechnologie

Ingenieurswetenschappen: Elektrotechniek

16 16

Informatie- en communicatietechnologie

Ingenieurswetenschappen: Energie

Ingenieurswetenschappen: Fotonica

WAT KAN JE STUDEREN?

Ingenieurswetenschappen: Materiaalkunde

Elektronische circuits en systemen

16 10

Ingenieurswetenschappen: Toegepaste computerwetenschappen

Ingenieurswetenschappen: Toegepaste natuurkunde Ingenieurswetenschappen: Verkeer, logistiek en intelligente transportsystemen

Ingenieurswetenschappen: Werktuigkunde

Ingenieurswetenschappen: WerKtuigkunde - elektrotechniek

Elektrische energietechniek

Energie

Lucht- en ruimtevaart

Maritieme techniek

Mechanische constructie

Mechanische energietechniek

Regeltechniek en automatisering

Voertuigtechnologie en transport

Werktuigbouwkunde

Ingenieurswetenschappen: Wiskundige ingenieurstechnieken

international master of science in biomedical engineering(E)

Materials Engineering(E)

Mathematical Engineering

(E)

Mechanical Engineering(E)

Nanoscience, Nanotechnology and Nano-engineering(E)

Nanowetenschappen, nanotechnologie en nano-engineering

nuclear fusion science and engineering physics(E)

sustainable materials engineering(E)

textile engineering(E)

West-VL BA

verkeerskunde Antwerpen BA

VL-Bra & bhg

Limburg BA 13B

MOBILITEITSWETENSCHAPPEN

Oost-VL

West-VL BA

13B

Mobiliteitsmanagement

13B

Verkeersveiligheid

13B

transportation sciences(e)

13B

Mobility management(E)

13B

Traffic safety(E)

13B

Wetenschappen ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

OOST-VL

Moleculaire en cellulaire genbiotechnologie

6H 16

biochemistry and biotechnology(e) 10

(E)*

Bioscience engineering(E)*

Engineering(E)*

Systems biology(E)*

Biologie

6E 6H

Biodiversiteit, behoud en herstel

Cel- en systeembiologie

Ecologie en milieu

Evolutie en gedragsbiologie

3A 10

Genetica, cel- en ontwikkelingsbiologie

Milieu: biodiversiteit en ecosystemen

Onderwijs

Biodiversity, conservation and restoration

10K

(E)

Environment biodiversity and ecosystems(E)

Herpetology(E)

3A 3A

(E)

Human ecology(E)

Tropical biodiversity and ecosystems(E)

biomolecular sciences(e)

Biomoleculaire wetenschappen

3A 10

Biophysics, Biochemistry and Biotechnology(E) Chemie

13B

3A 10

biology(E)

WAT KAN JE STUDEREN?

Biochemie en biotechnologie

3A 10

Faculty of Sciences/Bioscience Engineering/Engineering and Architecture (UGent).

3A 10

13B

Astronomy and Astrophysics(E)

Genetics, cell and developmental biology

agro- and environmental nematology(E)

bioinformatics

WEST-VL

10K

chemistry

ANTWERPEN

VL-BRA & BRUSSELS HG

BA 16

(E)

Data science(E)

Software engineering(E)

(E)

Erasmus Mundus Master of Science in Nanoscience and Nanotechnology(E)

3A 10

Erasmus Mundus Master of Science in Sustainable Territorial Development(E)

Erasmus Mundus Master of Science in Theoretical Chemistry and Computational Modelling(E)

european master of science in photonics(E)

Fysica

Fysica en sterrenkunde

10 3A

Onderwijs

Onderzoek

13B

10K 16

Economie en bedrijfsleven

3A 10

Geografie en geomatica

Geografie

Landmeetkunde

16 3A 10

Geography(E) Geologie

Geology(E)* Informatica

16 6F

Computernetwerken en gedistribueerde systemen

16 16

Geomatica en landmeetkunde 6F

13B

10K

6F 13B

Databases(E) (E)

6F 13B

Human-computer interaction(E)

13B

Multimedia(E) Software engineering(E) marine and lacustrine science and management(E)

6F 6H

marine biodiversity and conservation (international programme)(E)

16 10

Mathematics(E) Milieuwetenschap

6A 6H

Nanoscience, Nanotechnology and Nano-engineering 10(E) Physics(E) physics and astronomy(E) **

Geografie

Data science

Computernetworks and distributed systems

engineering: photonics

WEST-VL

computer science(E)

WAT KAN JE STUDEREN?

OOST-VL

3A 10

(e)

Computerwetenschappen

LIMBURG

Samenwerking KU Leuven en UGent.

10 6E

10 3A

VL-BRA & BRUSSELS HG

LIMBURG BA

(E)

WEST-VL BA

13 13

Bioinformatics(E)

Biostatistics(E) Epidemiology and public health methodology

(E)

Statistiek

Sterrenkunde

Toegepaste informatica

3A 10 3A

urban studies(e) Wiskunde

OOST-VL

3A 10

FinanciÃ«le wiskunde

Fundamentele wiskunde

Wiskunde-onderwijs

13B

Wiskundige informatica

10K

E) OPLEIDINGEN? NOG MEER (ANDERSTALIG ze r.b e www.on de rw ijs kie

41 WAT KAN JE STUDEREN?

statistics

ANTWERPEN

2. HOGER BEROEPSONDERWIJS (hbo5) Deze opleidingen bereiden je voor op het uitoefenen van een beroep. Ze behoren tot het hoger onderwijs en situeren zich qua niveau tussen het secundair onderwijs en de bachelors. Breng je zoâ€™n opleiding tot een goed einde, dan behaal je het diploma van gegradueerde.

gegradueerde hebt behaald, kan je dus een aansluitende bacheloropleiding beginnen; je bent in dat geval van een deel van de opleiding vrijgesteld. De opleidingen van het hoger beroepsonderwijs worden aangeboden binnen samenwerkingsverbanden tusen centra voor volwassenenonderwijs, secundaire scholen (enkel voor verpleegkunde) en hogescholen.

De opleidingen van het hoger beroepsonderwijs zijn sterk praktijkgericht. Heel wat van die opleidingen geven aansluiting op een verkort leertraject in een professionele bacheloropleiding. Eens je het diploma van

WAT KAN JE STUDEREN?

Op p. 62 krijg je een overzicht van de verschillende hbo5-samenwerkingsverbanden.

2.1 Hoger beroepsonderwijs in centra voor volwassenenonderwijs (hbo5) Deze opleidingen worden modulair georganiseerd. Zo kan je als cursist het opleidingstraject afleggen op je eigen tempo. Afhankelijk van de opleiding doe je er ongeveer twee jaar over om het diploma van gegradueerde te behalen.

onderwijs wordt een deel van de opleiding in afstandsonderwijs aangeboden. De opleidingen zijn ingedeeld in studiegebieden. Op zoek naar een centrum voor volwassenenonderwijs of een opleiding? De cijfers na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van samenwerkingsverbanden vanaf p. 62.

Je kan deze opleidingen zowel in dag-, avond-, als gecombineerd onderwijs volgen. Bij het gecombineerd

BIOTECHNIEK Antwerpen BIOTECHNOLOGIE CHEMIE

VL-Bra & brussels hg

Limburg

Oost-VL

West-VL

Oost-VL

West-VL

25 21 24

HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE Antwerpen

VL-Bra & brussels hg

Limburg

ARBEIDSORGANISATIE

bedrijfsorganisatie

21 23 24

BOEKHOUDEN

21 23 24

19 20 25

26 27

19 31 32

FISCALE WETENSCHAPPEN

21 23 24

19 25

31 32

GIDS

21 23

28 30

Antwerpen

VL-Bra & brussels hg

HOTEL- EN CATERINGMANAGEMENT

INFORMATICA

21 23 24

19 20 25

Limburg

Oost-VL

West-VL

19 31 32

28 29 30

28 30

INFORMATICA-NETWERKBEHEER

21 24

INFORMATICA-PROGRAMMERING

23 24

LOGISTIEK, TRANSPORT EN MOBILITEIT

20 25

28 29 30

MARKETING

21 23 24

MEERTALIG SECRETARIAAT

21 23

ONDERNEMINGSCOMMUNICATIE

21 23

OPENBARE BESTUREN

RECHTSPRAKTIJK

21 23

REISLEIDER

21 23

VERKEERSKUNDE

VERZEKERINGEN

WINKELMANAGEMENT

20 25

19 31

INDUSTRIële WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Antwerpen Auto-expertise

VL-Bra & brussels hg

Limburg

Oost-VL

Bedrijfsautomatisatie

Bouw- en houtconstructie

Bouwkundig tekenaar

Elektriciteit

Elektromechanica

21 23 24

Elektronica

21 23

27 26 25

Industriële informatica

INDUSTRIËLE INFORMATICA - multimedia

Mechanica

MOTORVOERTUIGENTECHNIEK Openbare werken Telecommunicatietechnieken TopograAF

West-VL

28 21 25 31

WAT KAN JE STUDEREN?

SOCIAAL AGOGISCH WERK Antwerpen

VL-Bra & brussels hg

AGOGISCHE BIJSCHOLING ORTHOPEDAGOGIE

WAT KAN JE STUDEREN?

West-VL

21 23 24

26 27

25 32

Bibliotheekwezen documentatie- EN INFORMATIEKUNDE

Maatschappelijk werk Orthopedagogie Personeelswerk

23 24

Seniorenconsulentenvorming

23 24

Sociaal-cultureel werk

28 25

Syndicaal werk

Oost-VL

Assistent in de psychologie

Tolk VOOR DOVEN

Limburg

20 25 21

2.2 Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde (hbo5) Deze opleiding duurt drie jaar en wordt georganiseerd door secundaire scholen die hiervoor samenwerken met een hogeschool die de professionele bachelor opleiding Verpleegkunde aanbiedt. Na deze opleiding behaal je het diploma van gegradueerde, alsook een diploma van het secundair onderwijs. De opleiding bestaat uit vijf opeenvolgende modules. Er zijn twee starten instapmomenten per jaar: 1 september en 1 februari. Zo kan je als cursist het opleidingstraject afleggen op je eigen tempo.

Antwerpen Hoger beroepsonderwijs voor verpleegkunde

21 22 23 24

Toegelaten worden tot de opleiding is ook mogelijk nadat je slaagde voor een toelatingsproef, zonder dat je daarom het secundair onderwijs met succes moet hebben voltooid. Je kan op basis van een verkort traject een bacheloropleiding in de verpleegkunde volgen. De cijfers in de tabel na elke opleiding verwijzen naar deel 2 met de lijst van de samenwerkingsverbanden vanaf p. 62.

VL-Bra & brussels hg 19 20 25

Limburg 26 27

N? OPLEIDINGE NOG MEER z e r .b e e r w ij s k ie www.o n d

Oost-VL 19 31 32

West-VL 28 29 31 32

3. Secundair-na-secundair (Se-n-Se) Secundair-na-secundair (afgekort: Se-n-Se) staat voor het geheel van korte opleidingen binnen de 3de graad technisch en kunstsecundair onderwijs. De opleidingen zijn sterk beroepsgericht en worden georganiseerd door secundaire scholen. Als je slaagt behaal je een certificaat.

Op dit moment duren alle opleidingen Se-n-Se één jaar (of twee semesters). Afhankelijk van de school kunnen er twee instapmomenten zijn: 1 september en 1 februari. Je hebt automatisch toelating tot de opleidingen van je studiegebied. Bij een andere keuze moet de toelatingsklassenraad dit toelaten.

Se-n-Se tso Agro- en groenbeheer

Agro- en groenmechanisatie

Apotheekassistent

Assistent voedingsindustrie

Audio-, video- en teletechnieken

Automotive

Bakkerijtechnieken

Biochemie

Bouw constructie- en planningstechnieken

Butler-Intendant

Chemische procestechnieken

Commercieel webverkeer

Computergestuurde mechanische productietechnieken

Contactologie-optometrie

Creatie en patroonontwerpen

Dentaaltechnieken en supra-structuren

Drogisterij-cosmetica

Esthetische lichaamsverzorging

Gestandaardiseerde en geprogrammeerde druktechnieken

Grime

Haventechnieken

Hotelbeheer

Hout constructie- en planningstechnieken

Immobiliënbeheer

Industriële bouwtechnieken

Industriële computertechnieken

Industriële elektronicatechnieken

Industriële koeltechnieken

Industriële onderhoudstechnieken

Industriële warmtetechnieken

Integrale veiligheid

Interactieve multimediatechnieken

Internaatswerking

Internationaal transport en goederenverzending

Kmo-administratie

Kmo-ondernemerschap

Kunststofvormgevingstechnieken

Leefgroepenwerking

Mechanica constructie- en planningstechnieken

Medico-sociale administratie

Netwerkbeheer

Orthopedische instrumenten

Productie- en procestechnologie

Public relations

Regeltechnieken

Rotatiedruktechnieken

Sportclub- en fitnessbegeleider

Stuur- en beveiligingstechnieken

Tandartsassistentie

Tekst- en beeldintegratietechnieken

Textielveredeling en breikunde

Textielvormgevingstechnieken

Toegepaste autotechnieken

Toerisme en organisatie

Toerisme en recreatie

Verkoop en distributie

Vleeswarentechnieken

Vliegtuigtechnicus

Voedselbehandeling

Water- en luchtbeheersingstechnieken

Weg- en waterbouwtechnieken

Architecturale vormgeving

Audiovisuele vormgeving

Grafische vormgeving

Industriële vormgeving

Ruimtelijke vormgeving

Se-n-Se KSO

OL OP -N-SE SCHO ZOEK EEN SE z e r .b e e r w ij s k ie www.o n d

45 WAT KAN JE STUDEREN?

Administratie vrije beroepen Animatie in de ouderenzorg

4. Secundair onderwijs voorbereidend jaar op het hoger onderwijs

WAT KAN JE STUDEREN?

Bepaalde studierichtingen uit het hoger onderwijs veronderstellen heel wat voorkennis of vaardigheden vanuit het secundair onderwijs. Voor wie deze onvoldoende in de gevolgde studierichting heeft kunnen verwerven, bestaan er voorbereidende jaren.

De voorbereidende jaren zijn: »» Bijzondere wetenschappelijke vorming

Ze bereiden meestal voor op studierichtingen waarvoor er bijzondere toelatingsvoorwaarden worden gesteld (bv. in de vorm van een toelatingsexamen). Deze opleiding duurt één jaar. Om te mogen starten moet je wel in het bezit zijn van een diploma secundair onderwijs.

»»

Bijzondere beeldende vorming

»»

Bijzondere muzikale vorming

»»

Voorbereidende divisie van de Koninklijke Militaire School

»»

Bijzondere vorming dans

»»

Bijzondere vorming woordkunst-drama

5. Secundair onderwijs specialisatiejaren 3dE graad beroepssecundair onderwijs Na het zesde leerjaar kan je aansluitend een zevende specialisatiejaar (derde leerjaar van de derde graad) in het beroepssecundair onderwijs volgen. Specialisatiejaren hebben tot doel leerlingen een bijkomende en meer gespecialiseerde vorming te geven en op die manier beter voor te bereiden op de arbeidsmarkt. De aandacht gaat naar praktijkvakken en stages naast een beperkt aantal uren algemene vorming. De toelating tot het zevende jaar is beperkt tot studierichtingen van hetzelfde studiegebied. Overstappen naar

een zevende specialisatiejaar van een ander studiegebied kan enkel mits gunstige beslissing van de toelatingsklassenraad van het specialisatiejaar. Er bestaat ook een zevende jaar bso (naamloos leerjaar). Heb je een specialisatiejaar succesvol beëindigd, dan kan je afhankelijk van je vooropleiding een diploma van secundair onderwijs of een studiegetuigschrift behalen. In het geval van het naamloos leerjaar is dat evenwel alleen een diploma van secundair onderwijs.

7De specialisatiejaren bso Agromanagement

Auto-elektriciteit

Banketaannemer-traiteur

Banketbakkerij-chocoladebewerking

Bedrijfsgrafiek

Bedrijfsvloeren en waterdichte bekuipingen

Bedrijfsvoertuigen

Beperkte kustvaart

Bijzonder transport

Bijzondere schrijnwerkconstructies

Bio-ecologische bouwafwerking

Bloemsierkunst

Bosbouw en bosbeheer

Bouw historische muziekinstrumenten

Carrosserie- en spuitwerk

Computergestuurde werktuigmachines

Dakwerken

Decor- en standenbouw

Dieetbakkerij

Diesel- en LPG-motoren

Fotolassen

Geautomatiseerde diamantbewerking en kwaliteitsanalyse

Gemeenschapsrestauratie

Gespecialiseerd recreatiemedewerker

Gespecialiseerde dierenverzorging

Grafische opmaaksystemen

Haarstilist

Hotelonthaal

Industrieel onderhoud

Industriële elektriciteit

Industriële houtbewerking

Instellen van textielmachines

Interieurinrichting

Juwelencreatie

Kantooradministratie en gegevensbeheer

Kinderzorg

Koeltechnische installaties

Labo- glasinstrumentenbouw

Land- en tuinbouwmechanisatie

Logistiek

Manegehouder-rijmeester

Matrijzenbouw

Mecanicien voor onderhoud en herstel van motorfietsen

Mechanische en hydraulische kranen

Meerkleurendruk-drukwerkveredeling

Metaal- en kunststofschrijnwerk

Meubelgarneren

Mode- en maatkleding heren

Mode-verkoop

Modelmakerij

Modespecialisatie en trendstudie

Non-ferro metalen dakbedekkingen

Organisatie-assistentie

Pijpfitten-lassen-monteren

Publiciteit en illustratie

Renovatie bouw

Restaurantbedrijf en drankenkennis

Restauratie bouw

Restauratie muziekinstrumenten

Restauratie van meubelen

Restauratie van schrijnwerk

Scheeps- en havenwerk

Schipper-motorist

Slagerij-fijnkosttraiteur

Specialiteitenrestaurant

Stijl- en designmeubelen

Thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige

Topsport-sportbegeleider

Tuinaanleg en -onderhoud

Tuinbouwproductie

Uurwerkherstelling

Veehouderij en landbouwteelten

Veiligheidsberoepen

Verkoop en vertegenwoordiging

Verwarmingsinstallaties

Wegenbouwmachines

Wereldgastronomie

Winkelbeheer en etalage

Zeefdruk

6. Secundair onderwijs tweede kwalificatie 3De graad Leerlingen die in het secundair onderwijs de 3de graad van het aso, tso, bso of kso beëindigd hebben, kunnen opnieuw starten in een eerste jaar of in een tweede jaar (onder bepaalde voorwaarden) van de 3de graad van het aso, tso, kso of bso.

Een overzicht van alle bestaande studierichtingen in de 3de graad aso, tso, bso en kso vind je via volgende links: www.onderwijsaanbod.be www.onderwijskiezer.be

47 WAT KAN JE STUDEREN?

Composietverwerking Decoratie en restauratie schilderwerk

7. Secundair volwassenenonderwijs Het secundair volwassenenonderwijs biedt een brede waaier van opleidingen aan, die gegroepeerd zijn in studiegebieden en die cursisten in staat stellen een erkend diploma, getuigschrift of certificaat te behalen. Het wordt georganiseerd door de centra voor volwassenenonderwijs. Het secundair volwassenenonderwijs wordt modulair georganiseerd. De leerstof wordt onderverdeeld in een aantal modules. Meerdere modules vormen samen een opleiding. Het centrum is vrij om een module over een gedeelte van het jaar, over een heel jaar of over meerdere jaren te spreiden. Dat betekent dat de modules op verschillende ogenblikken van het jaar kunnen starten. Dankzij die structuur kan de cursist zelf het studiepakket samenstellen en de duur van de studie bepalen.

WAT KAN JE STUDEREN?

Voor meer informatie contacteer je best de centra voor volwassenenonderwijs. Je kan deze opleidingen zowel in dagen avondonderwijs volgen. De modules kunnen georganiseerd worden in contactonderwijs of in gecombineerd onderwijs. Bij contactonderwijs worden alle lessen in het centrum gegeven. Bij gecombineerd onderwijs wordt een deel van de module in de klas gegeven en een deel van de module kan zelfstandig verwerkt worden, thuis of in een open leercentrum. Je vindt hier ook het studiegebied algemene vorming terug. Dat is de nieuwe naam voor het vroegere tweedekansonderwijs. De opleidingen van dat studiegebied bieden volwassenen van minimum 18 jaar de kans om nog een diploma secundair onderwijs te behalen.

De studiegebieden in het secundair volwassenenonderwijs zijn: Algemene vorming

Auto

Bib-, archief en documentatiekunde

Bijzondere educatieve noden

Boekbinden

Bouw

Chemie

Decoratieve technieken

Diamantbewerking

Grafische technieken

Handel

Hout

Huishoudelijk onderwijs

Informatie- en communicatietechnologie

Juwelen

Kant

Koeling en warmte

Land- en tuinbouw

Lederbewerking

Lichaamsverzorging

Maritieme opleidingen

Mechanica-elektriciteit

Mode

Muziekinstrumentenbouw

Nederlands tweede taal

Personenzorg

Smeden

Talen richtgraad 1 en 2

Talen richtgraad 3 en 4

Textiel

Toerisme

Voeding

Op zoek naar een centrum voor volwassenenonderwijs of een opleiding? Surf naar www.onderwijsaanbod.be - www.wordwatjewil.be - www.onderwijskiezer.be.

NOG MEER INFO? ijs ki ez er .b e www.o nd er w

8. Opleidingen tot uniformberoepen De opleidingen tot uniformberoepen (defensie of politie) zijn pas toegankelijk na een bepaalde toelatingsprocedure (selectieproeven of toelatingsexamens).

Alle info is terug te vinden op de websites. Voor de lijst met de adressen zie deel 2 op p. 67.

8.1 Defensie www.mil.be

A. OFFICIER (MANAGER) Beroepsofficier via de universiteit van Defensie, nl. de Koninklijke Militaire School Polytechnische faculteit (burgerlijk ingenieur) Faculteit sociale en militaire wetenschappen (master) Beroepsofficier via universiteit Master in de nautische wetenschappen via de Hogere Zeevaartschool te Antwerpen Industrieel ingenieur via een industriële hogeschool Beroepsofficier via bijzondere werving (op basis van masterdiploma) Officier van het hulpkader (Piloot of Luchtverkeersleider) Officier van het Aanvullingskader Student geneeskunde (2de of 3de bachelor)

b. ONDEROFFICIER (TEAMLEADER) Beroepsonderofficier, gespecialiseerde opleiding via de Koninklijke School voor onderofficieren te Sint-Truiden Technisch Onderofficier Niet-technisch Onderofficier Beroepsonderofficier, rekrutering op basis van een bachelordiploma onderofficier beperkte duur Niet-technisch Onderofficier

c. SOLDAAT OF MATROOS Soldaat of matroos statuut Beperkte Duur

8.2 Politie www.jobpol.be De Lokale en de Federale politie vormen samen de Geïntegreerde politie. Het operationele kader bestaat uit politieambtenaren die in vier kaders zijn verdeeld: »» »»

Het agentenkader: agenten van politie (beperkte politiebevoegheid) Het basiskader: inspecteurs van politie

»»

Het middenkader: hoofdinspecteurs van politie (interne promotie) en hoofdinspecteurs van politie met bijzondere specialisatie (externe werving op basis van bepaalde diploma’s bachelor) Het officierskader: commissarissen en hoofdcommissarissen van politie (interne promotie en externe werving op basis van een masterdiploma)

WAT KAN JE STUDEREN?

Arts, tandarts, apotheker, dierenarts via een burgeruniversiteit

Deze politieambtenaren zijn bevoegd voor de uitoefening van opdrachten van gerechtelijke en bestuurlijke politie. Om te kunnen behoren tot het operationeel kader, zowel bij de Federale als de Lokale politie, moet je voldoen aan enkele algemene toelatingsvoorwaarden. Wie slaagt voor het geheel van de vier selectieproeven kan een politieopleiding volgen in een van de politieacademies, volgens het vooropgestelde niveau.

Naast het operationele kader is er ook het administratief en logistiek kader (Calog). Dit Calog-kader bestaat uit vier niveaus: »» »» »» »»

Niveau D: geen diplomavereiste Niveau C: op basis van een diploma 6 jaar secundair onderwijs Niveau B: op basis van een bachelordiploma Niveau A: op basis van een masterdiploma

Er zijn verschillende functies in dit Calog-kader waar je je kan voor aanmelden.

9. Kerkelijk hoger onderwijs Deze opleidingen veronderstellen een sterk religieuze ingesteldheid. Zij leiden naar een taak als bedienaar of naar onderwijsberoepen. Hieronder vind je het aanbod voor het geven van Rooms-Katholieke godsdienst en Protestantse godsdienst..

WAT KAN JE STUDEREN?

9.1 Rooms-katholieke godsdienst Priester

6 à 7 jaar

De opleiding tot priester kan gevolgd worden aan het: »»

Grootseminarie Potterierei 72, 8000 Brugge (intern) Tel. 050 33 03 62 www.grootseminariebrugge.be grootseminarie.brugge@kerknet.be

»»

Johannes XXIII-Seminarie Lemmensberg 1, 3000 Leuven Tel. 016 31 02 00 www.kerknet.be marc.steen@theo.kuleuven.be

Wie een lerarendiploma heeft, maar geen lesbevoegdheid voor godsdienst, kan deze behalen via een deeltijdse aanvullende opleiding. Wie een diploma hoger onderwijs heeft, andere dan de lerarenopleiding, kan eveneens een aangepast programma volgen tot godsdienstleraar. Voor info: www.kerknet.be

9.2 Protestantse godsdienst Godsdienstleraar Voor het lager onderwijs Voor het secundair onderwijs

Minstens 5 jaar Minstens 5 jaar

Kerkelijk werk

Minstens 3 jaar

Predikant

Minstens 5 jaar

Voor meer info: De opleidingen Bedienaar en Kerkelijk werk: »» Instituut voor Bijbelse Vorming (IBV), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 08 95 - www.ibvleuven.be - secretariaat@ibvleuven.be »»

Evangelische Theologische Faculteit (ETF), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 08 95 - www.etf.edu - info@etf.edu

»»

Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel Tel. 02 735 67 46 - www.protestafac.eu - info@protestafac.ac.be

Godsdienstleraar lager onderwijs: »» Instituut voor Bijbelse Vorming (IBV), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 02 95 - www.ibvleuven.be - info@ibvleuven.be »»

Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel Tel. 02 735 67 46 - www.protestafac.eu - info@protestafac.ac.be

Godsdienstleraar secundair onderwijs: »» Evangelische Theologische Faculteit (ETF), Sint-Janbergsesteenweg 97, 3001 Leuven Tel. 016 20 08 95 - www.etf.edu - info@etf.edu Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid, Bollandistenstraat 40, 1040 Brussel Tel. 02 735 67 46 - www.protestafac.eu - info@protestafac.ac.be

Via deze link vind je alle bekwaamheidsbewijzen voor de godsdienstvakken terug: www.ond.vlaanderen.be/bekwaamheidsbewijzen

10. syntra-opleidingen In de SYNTRA-opleidingen staat praktijk centraal. De docenten zijn vakmensen, ondernemers die zelf elke dag in de praktijk staan. De meeste opleidingen bestaan uit verschillende modules die naargelang de praktijkervaring van de cursist, behaalde studiebewijzen of credits tot een individueel traject leiden.

Leertijd

De leertijd, ook wel ‘leercontract’ genoemd, is een praktijkgerichte voorbereiding op een leven als werknemer of ondernemer. De leertijd koppelt een praktijkopleiding in een onderneming (4 dagen per week) aan een theoretische vorming (1 dag per week) in een SYNTRAcampus. Leertijdopleidingen vinden overdag plaats. De leertijd duurt één tot drie jaar en is voor jongeren tussen 15 en 25 jaar. Op basis van een beroepsgerichte vorming kan je een certificaat en een getuigschrift Leertijd behalen. Daarnaast kan je in de leertijd ook een gelijkwaardig getuigschrift 2de graad secundair onderwijs, een studiegetuigschrift tweede leerjaar, 3de graad secundair onderwijs en een diploma secundair onderwijs behalen. Hiervoor moet je aan enkele voorwaarden voldoen (kijk op www.leertijd.be). De onderwijsstudiebewijzen geven meer mogelijkheden om verder te studeren in secundair en hoger onderwijs, en voor een job bij de overheid.

Voltijdse dagopleidingen

Vanaf 18 jaar kunnen jongeren (die voldaan hebben aan de leerplicht) ondernemerschapstrajecten volgen

in een voltijds onderwijstempo (dagopleidingen). Deze opleidingen zijn vooral interessant voor jongeren die, na hun secundair onderwijs, willen kiezen voor méér praktijk en minder theorie. De meeste opleidingen duren één tot twee jaar. Er is ook een praktijkstage voorzien. Na afloop ontvang je een ondernemerschapsdiploma. De meeste dagopleidingen voldoen bovendien aan de voorwaarden voor het behouden van de kinderbijslag.

Ondernemerschapstraject

Een ondernemerstraject is sterk praktijkgericht. In een ondernemerschapstraject leer je hoe je een eigen zaak opzet, uitbouwt en leidt. De opleiding is alternerend en omvat twee delen: een cursus bedrijfsbeheer en een deel beroepskennis. De cursus bedrijfsbeheer gaat over de beheersaspecten van je onderneming. In de beroepsgerichte vorming staan specifieke vakcompetenties centraal, naast generieke en sectoraal ingevulde ondernemerscompetenties. De meeste opleidingen duren twee tot drie jaar en kun je zowel overdag als ’s avonds volgen. Een stageovereenkomst of een praktijkstage bieden je de mogelijkheid om bijkomende ervaring op te doen binnen een onderneming. Naast de ondernemerschapstrajecten en de leertijd biedt SYNTRA nog een ruime waaier van korte cursussen. Surf naar www.syntra.be of contacteer de SYNTRA-campus in jouw buurt voor het volledige aanbod.

51 WAT KAN JE STUDEREN?

»»

11. PRIVéonderwijs Deze instellingen leveren geen wettelijk erkende diploma’s af, tenzij ze erkend zijn door het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming.

Op www.onderwijskiezer.be vind je meer informatie en een lijst met geregistreerde instellingen.

Het aanbod is zeer verscheiden, zowel naar de aard van de opleidingen, de lesmodaliteiten als de prijs.

12. STUDEREN EN STAGE LOPEN IN HET BUITENLAND WAT KAN JE STUDEREN?

Er bestaat een waaier aan mogelijkheden om tijdens of na je studies in het buitenland te studeren. Studeren via een uitwisselingsprogramma is de eenvoudigste en meest voordelige manier om in het buitenland te studeren. Je schrijft je dan in aan een Vlaamse hogeschool of universiteit en studeert tijdelijk in het buitenland via een uitwisselingsprogramma (bijvoorbeeld Erasmus+). Neem contact op met de dienst internationalisering van je eigen hogeschool of universiteit om te weten komen wat je mogelijkheden zijn. De website www.epos-vlaanderen.be biedt je alle informatie over de internationale programma’s waaraan Vlaamse universiteiten en hogescholen deelnemen. Meer informatie vind je ook op www.studeerinhetbuitenland.be, of www.euroguidance.be. Je kan je buitenlandse studie-ervaring ook volledig zelf regelen. Je schrijft je in dat geval in voor een volledige opleiding aan een buitenlandse instelling voor hoger onderwijs. Dat kan een iets duurdere en meer ingewikkelde mogelijkheid zijn, afhankelijk van het gastland. Als je op eigen houtje wil gaan studeren in een Europees land, kan je terecht op www.enic-naric. net. Daar staat per land een lijst van de erkende opleidingen en instellingen voor hoger onderwijs. Ook op www.ec.europa.eu/ploteus en www.euroguidance.be vind je meer over de leermogelijkheden binnen de Europese ruimte. Europass biedt je een Europass-Mobiliteit aan als bewijs van een Europese stage of leerervaring. De EuropassMobiliteit moet voor je vertrek aangevraagd worden door de organisatie die je naar het buitenland begeleidt. Europass biedt je ook een portfolio van documenten aan

die je helpen om je ervaringen, taalkennis en kwalificaties duidelijk te maken in andere Europese landen. Je kan Europass gebruiken in alle landen van de Europese Unie, de kandidaat-lidstaten en de landen van de Europese Economische Ruimte. Surf voor meer details naar www.europass-vlaanderen.be. Op www.europass.cedefop.europa.eu kan je je Europass-CV en Europass-Taalpaspoort invullen. Informeer je vooraf of je buitenlands diploma of getuigschrift gelijkwaardig is aan een Vlaams diploma of getuigschrift bij www.naric.be. Voor landen buiten Europa neem je rechtstreeks contact op met de ambassade of het consulaat van het gastland in Brussel of met Belgische ambassades in het buitenland. Op www.diplomatie.belgium.be vind je zowel de adressen van de buitenlandse ambassades in België als de adressen van Belgische ambassades in het buitenland. Go Strange is de infodienst voor jongeren met buitenlandplannen. Op de website www.gostrange.be en in de Go Strange infogids staat een overzicht van internationale sites waarop je informatie vindt over mogelijkheden om in het buitenland te studeren. Neem bij de planning van je buitenlands project ook een kijkje op Kamiel. Op www.kamiel.info vind je wat je zoal moet doen om je administratie in orde te krijgen voor je naar het buitenland vertrekt. Je vindt er de basisinfo over thema’s zoals kinderbijslag, beroepsinschakelingstijd, inschakelings- en werkloosheidsuitkeringen, ziekteverzekering, belastingen en reis- en verblijfsdocumenten. Alle informatie en links vind je ook terug op www.onderwijs.vlaanderen.be/buitenland.

13. Flexibel studeren 13.1 Flexibele leerroutes

De flexibilisering van het hoger onderwijs laat jou als student toe, in samenspraak met je instelling, zelf je studieprogramma samen te stellen. Je moet dus niet noodzakelijk een voltijds studieprogramma volgen. Je bepaalt zelf voor hoeveel studiepunten je inschrijft, naargelang je capaciteiten en de tijd die je aan je studie kan besteden. Bij de inschrijving aan een instelling in het hoger onderwijs kan je kiezen uit verschillende soorten contracten: »»

»»

Een diplomacontract: je schrijft je in met het oog op het behalen van een diploma van een opleiding en volgt de lessen, stages ... Je kan rekenen op begeleiding van de instelling. Een creditcontract: je schrijft je in met het oog op het behalen van een creditbewijs voor één of meerdere opleidingsonderdelen, los van de opleiding. Je kan rekenen op begeleiding van de instelling voor de opleidingsonderde(e)l(en) waarvoor je een creditcontract hebt afgesloten. Een examencontract: je schrijft je in voor het afleggen van examens met het oog op het behalen van hetzij een diploma van een opleiding, hetzij een creditbewijs voor één of meerdere opleidingsonderdelen. Je volgt de lessen niet. Je legt

enkel de examens af. Bepaalde opleidingsonderdelen komen omwille van hun aard (bv. een practicum) niet in aanmerking voor een examencontract. De instelling legt in de onderwijsregeling vast over welke opleidingsonderdelen het gaat en motiveert dat ook. »»

Je kan contracten combineren. Enkele instellingen hoger onderwijs ontwikkelden een aanbod in begeleide zelfstudie waarbij je ook ruimte vrijhoudt voor practica en stages. Soms kan je opleidingen ook via afstandsonderwijs volgen. Sommige instellingen bieden bepaalde opleidingen ook aan in weekend- of avondonderwijs. Andere instellingen maken de combinatie van studeren met andere zaken mogelijk door bv. alle lessen op één dag per week te groeperen of specifieke trajecten voor werkstudenten aan te bieden. Informeer je dus bij je hogeschool of universiteit zelf voor de concrete mogelijkheden over flexibele leertrajecten. Contactgegevens vind je in deel 2 van deze brochure. De opleidingen die volgens een flexibele leerroute worden ingericht, kan je opzoeken op www.onderwijskiezer.be. Studietrajecten die zich specifiek richten op werkstudenten, vind je op de website www.hogeronderwijsregister.be.

13.2 Open Universiteit Nederland De Open Universiteit Nederland biedt geaccrediteerde academische opleidingen in afstandsonderwijs aan voor volwassenen die werk en/of gezin met hun studies willen combineren. Om een maximale toegankelijkheid te realiseren is de Open Universiteit Nederland zeer flexibel georganiseerd. Wie studeert aan de Open Universiteit Nederland is niet gebonden aan vaste uren of een vaste studieplaats. Het

onderwijs wordt aangeboden in de vorm van zelfstudiepakketten die je studeert waar en wanneer je wil. Je bepaalt in ruimte mate zelf je studietempo. Bij de Open Universiteit Nederland kan je een academische bachelor en een master behalen in de studierichtingen psychologie, arbeids- en organisatiepsychologie en gezondheidspsychologie, informatica, Nederlands recht, cultuurwetenschappen, milieuwetenschappen

53 WAT KAN JE STUDEREN?

Als je om de een of andere reden geen (voltijds) dagonderwijs kan volgen, zijn er ook mogelijkheden om toch een diploma hoger onderwijs te behalen.

en managementwetenschappen. Naast de bacheloren masteropleidingen biedt de Open Universiteit Nederland nog kortlopende opleidingen aan. De meeste cursussen kunnen ook afzonderlijk gevolgd worden. Dankzij een verdrag tussen Nederland en de Vlaamse Gemeenschap is de Nederlandse graad van “bachelor”, “master” of “doctor” gelijkwaardig aan een Vlaamse graad van “bachelor”, “master” of “doctor”.

Het masterdiploma in rechten en psychologie vormen een uitzondering. Surf naar www.naric.be voor meer uitleg over de erkenning en gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s. Via de website www.openuniversiteit.be vind je meer informatie over het cursusaanbod van de Open Universiteit Nederland.

13.3 Examencommissies Bepaalde diploma’s, getuigschriften en attesten kan je niet alleen behalen door opleiding te volgen, maar ook door je individueel voor te bereiden en de examens via een examencommissie af te leggen.

WAT KAN JE STUDEREN?

De Examencommissie secundair onderwijs Deze Examencommissie, die deel uitmaakt van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, richt examens in die leiden naar: »»

Het getuigschrift van de 1ste graad secundair onderwijs

»»

Het getuigschrift van de 2de graad secundair onderwijs

»»

Het diploma secundair onderwijs (aso, tso, kso en bso)

Een diploma behaald via de Examencommissie is gelijkwaardig aan hetzelfde diploma behaald op school. Meer info vind je op www.ond.vlaanderen.be/ secundair/examencommissie. Studeren met een examencontract Voor studenten die met een examencontract studeren (zie flexibele leerroutes op p. 53) moet de universiteit of hogeschool een examencommissie organiseren.

De Centrale Examencommissie van de Federale Overheidsdienst Economie, kmo, Middenstand en Energie Denk je eraan om een handels- of ambachtsonderneming op te starten? Dan moet je eerst bewijzen dat je beschikt over de nodige kennis van bedrijfsbeheer. Heb je in het secundair onderwijs geen attest bedrijfsbeheer behaald en wens je daarvoor geen opleiding te volgen, dan kan je bij de Centrale Examencommissie van de FOD Economie, kmo, Middenstand en Energie het examen over de basiskennis van het bedrijfsbeheer afleggen. Als je slaagt, krijg je een getuigschrift. Als je onderneming ook een gereglementeerd beroep uitoefent, dan moet je naast de basiskennis van het bedrijfsbeheer, ook de beroepsbekwaamheid van het gereglementeerde beroep bewijzen. Ben je niet in het bezit van een diploma dat verwijst naar het gereglementeerd beroep dat je wil uitoefenen, en beschik je niet over de juiste praktijkervaring, dan kan je de beroepsbekwaamheid ook bewijzen door een examen af te leggen voor de Centrale Examencommissie van de FOD Economie, kmo, Middenstand en Energie. Voor de uitoefening van sommige activiteiten is bovendien een vergunning of melding vereist. Meer info vind je in de rubriek Ondernemen op www.economie.fgov.be.

WAAR KAN JE STUDEREN? LIJST VAN DE ONDERWIJSINSTELLINGEN

Dit deel bevat een overzicht van de onderwijsinstellingen. Je vindt er de universiteiten, hogescholen en de samenwerkingsverbanden voor hbo5. Ze worden oplopend gerangschikt volgens postcode. Deze nummers/codes worden ook gebruikt in deel 1.

1. Universiteiten en hogescholen

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

1 ODISEE

Warmoesberg 26, 1000 Brussel

Campus Brussel Warmoesberg 26, 1000 Brussel

Campus Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen H. Hamoirlaan 136, 1030 Schaarbeek

Campus Parnas Stationsstraat 101, 1700 Dilbeek

Technologiecampus Gent Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent

Campus Waas Hospitaalstraat 23, 9100 Sint-Niklaas

Campus Dirk Martens Kwalestraat 154, 9320 Nieuwekerken

2 LUCA SCHOOL OF ARTS

Koningsstraat 328, 1030 Schaarbeek

Campus Sint-Lukas Brussel Paleizenstraat 70, 1030 Schaarbeek

Campus Narafi V. Rousseaulaan 75, 1190 Vorst

Campus Lemmens Lemmensberg 3, 3000 Leuven

Campus Sint-Lucas Architectuur Gent Hoogstraat 51, 9000 Gent

Campus Sint-Lucas Beeldende Kunst Gent Zwartezustersstraat 34, 9000 Gent

Campus C-mine C-mine 5, 3600 Genk

3 VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL

Pleinlaan 2, 1050 Elsene

Campus Etterbeek Pleinlaan 2, 1050 Elsene

Campus Kaai Nijverheidskaai 170, 1070 Brussel

Campus Jette Laarbeeklaan 103, 1090 Brussel

www.odisee.be info@odisee.be

www.luca-arts.be info@luca-arts.be

www.vub.ac.be info@vub.be

4 erasmushogeschool brussel

Nijverheidskaai 170, 1070 Brussel

Departement Management, Media & Maatschappij Zespenningenstraat 70, 1000 Brussel

Koninklijk Conservatorium Brussel - School of Arts Regentschapsstraat 30, 1000 Brussel

RITCS (Royal Institute for Theatre, Cinema & Sound) - School of Arts A. Dansaertstraat 70, 1000 Brussel

Departement Design & Technologie Nijverheidskaai 170, 1070 Anderlecht

Departement Gezondheidszorg & Landschapsarchitectuur Departement Onderwijs & Pedagogie Laarbeeklaan 121, 1090 Jette

5 artesis plantijn hogeschool antwerpen

Keizerstraat 15, 2000 Antwerpen

Campus Mutsaard (Koninklijke Academie voor Schone Kunsten) Mutsaardstraat 31, 2000 Antwerpen

Campus Spoor Noord (Onderwijs en Training / Gezondheid en Welzijn) Noorderplaats 2, 2000 Antwerpen

Campus Lange Nieuwstraat (Algemene diensten) Lange Nieuwstraat 101, 2000 Antwerpe

Campus Meistraat (Management en Communicatie) Meistraat 5, 2000 Antwerpen

Campus Kronenburg (Wetenschap en Techniek) Kronenburgstraat 47, 2000 Antwerpen

Campus De Singel (Koninklijk Conservatorium Antwerpen) Desguinlei 25, 2018 Antwerpen

Campus Spoor Noord (Wetenschap en Techniek) Ellermanstraat 33, 2060 Antwerpen

6 universiteit antwerpen

Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen

Stadscampus Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen

Campus Mutsaard Mutsaardstraat 31, 2000 Antwerpen

Campus Paardenmarkt Paardenmarkt 92, 2000 Antwerpen

Campus Zuid Schildersstraat 41, 2000 Antwerpen

Campus Groenenborger Groenenborgerlaan 171, 2020 Antwerpen

Campus Middelheim Middelheimlaan 1, 2020 Antwerpen

Campus Merksem Jaak De Boekstraat 10, 2170 Merksem

Campus Drie Eiken Universiteitsplein 1, 2610 Wilrijk

Campus Hoboken Salesianenlaan 90, 2660 Hoboken

www.ehb.be info@ehb.be

www.ap.be info@ap.be

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

www.uantwerpen.be stip@uantwerpen.be

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

7 karel de grote hogeschool

Brusselstraat 45, 2018 Antwerpen

Campus Groenplaats Nationalestraat 5, 2000 Antwerpen

Campus Markgrave Van Schoonbekestraat 143, 2018 Antwerpen

Campus Sint-Lucas Sint-Jozefstraat 35, 2018 Antwerpen

Campus Zuid Brusselstraat 23, 2018 Antwerpen

Campus Linkeroever L. Frarynlaan 30, 2050 Antwerpen

Campus Congres Kerkstraat 45, 2060 Antwerpen

Campus Noord 1 Pothoekstraat 125, 2060 Antwerpen

Campus Noord 2 Oudesteenweg 81, 2060 Antwerpen

Campus Don Bosco Hoboken Salesianenlaan 90, 2660 Hoboken

8 hogere zeevaartschool

Noordkasteel Oost 6, 2030 Antwerpen

9 thomas more mechelen-antwerpen thomas more kempen

Zandpoortvest 60, 2800 Mechelen Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel

Thomas More Mechelen-Antwerpen - Campus Sanderus Molenstraat 8, 2018 Antwerpen

Thomas More Kempen - Campus Vorselaar Lepelstraat 2, 2290 Vorselaar

Thomas More Kempen - Campus Turnhout Campus Blairon 800, 2300 Turnhout

Thomas More Kempen - Campus Geel Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel

Thomas More Kempen - Campus Lier Antwerpsestraat 99, 2500 Lier

Thomas More Mechelen-Antwerpen - Campus De Ham Raghenoplein 21 bis, 2800 Mechelen

Thomas More Mechelen-Antwerpen - Campus De Vest Zandpoortvest 60, 2800 Mechelen

Thomas More Mechelen-Antwerpen - Campus Lucas Faydherbe Zandpoortvest 16, 2800 Mechelen

Thomas More Mechelen-Antwerpen - Campus Kruidtuin Lange Ridderstraat 44, 2800 Mechelen

Thomas More Mechelen-Antwerpen - Campus De Nayer Jan De Nayerlaan 5, 2860 Sint-Katelijne-Waver

NOG MEER INFO? ijs ki ez er .b e www.o nd er w

www.kdg.be info@kdg.be

www.hzs.be info@hzs.be www.thomasmore.be info@thomasmore.be

Oude Markt 13, bus 5005, 3000 Leuven

10 A

KU Leuven Campus Brussel Warmoesberg 26, 1000 Brussel

10 b

KU Leuven Campus Sint-Lucas Brussel Paleizenstraat 65-67, 1030 Schaarbeek

10 c

KU Leuven Campus Carolus Antwerpen Korte Nieuwstraat 33, 2000 Antwerpen

10 d

KU Leuven Campus Sint-Andries Antwerpen Sint-Andriesstraat 2, 2000 Antwerpen

10 E

KU Leuven Technologiecampus Geel Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel

10 F

KU Leuven Technologiecampus De Nayer Sint-Katelijne-Waver Jan De Nayerlaan 5, 2860 Sint-Katelijne-Waver

10 g

KU Leuven Campus Groep T Leuven A. Vesaliusstraat 13, 3000 Leuven

10 h

KU Leuven Technologiecampus Diepenbeek Agoralaan, Gebouw B, Bus 8, 3590 Diepenbeek

10 i

KU Leuven Campus Brugge Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge

10 j

KU Leuven Technologiecampus Oostende Zeedijk 101, 8400 Oostende

10 k

KU Leuven Campus Kulak Kortrijk E. Sabbelaan 53, 8500 Kortrijk

10 l

KU Leuven Technologiecampus Gent Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent

10 M

KU Leuven Campus Sint-Lucas Gent Hoogstraat 51, 9000 Gent

10 n

KU Leuven Technologiecampus Aalst Kwalestraat 154, 9320 Aalst

11 uc lEUVEN uc lEUVEN COMENIUS LERARENOPLEIDINGEN uc lIMBURG

Geldenaaksebaan 335, 3001 Heverlee Agoralaan, Gebouw B, 3590 Diepenbeek

11 a

UC Leuven - Campus Gasthuisberg Herestraat 49, 3000 Leuven

11 b

UC Leuven - Campus Proximus Geldenaaksebaan 335, 3001 Heverlee

11 c

UC Leuven - Campus Hertogstraat Hertogstraat 178, 3001 Heverlee

11 d

UC Leuven - Campus Sociale School Groeneweg 151, 3001 Heverlee

11 E

UC Leuven - Campus Clenardus Weerstandsplein 2, 3290 Diest

11 F

UC Limburg - Campus Oude Luikerbaan Oude Luikerbaan 79, 3500 Hasselt

11 G

UC Limburg - Campus Diepenbeek Agoralaan, Gebouw B, 3590 Diepenbeek

11 H

UC Limburg - Campus LiZa Schiepse Bos 5, 3600 Genk

www.kuleuven.be onderwijscommunicatie@kuleuven.be

59 WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

10 KU leuven

www.ucll.be leuven@ucll.be limburg@ucll.be

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

12 HOGESCHOOL PXL

Elfde-Liniestraat 24, Gebouw A, 3500 Hasselt

12 A

Campus Vildersstraat Vildersstraat 5, 3500 Hasselt

12 B

Campus Elfde Linie Elfde-Liniestraat 26, 3500 Hasselt

12 c

Campus Guffenslaan Guffenslaan 39, 3500 Hasselt

12 d

Campus Quartier Canal Bootstraat 9, 3500 Hasselt

12 e

Campus Diepenbeek Agoralaan, 3590 Diepenbeek

13 universiteit hasselt

Martelarenlaan 42, 3500 Hasselt

13 a

Campus Hasselt Martelarenlaan 42, 3500 Hasselt

13 b

Campus Diepenbeek Agoralaan, Gebouw D, 3590 Diepenbeek

13 C

Campus Diepenbeek Agoralaan, Gebouw H, 3590 Diepenbeek

14 katholieke hogeschool vives noord katholieke hogeschool vives zuid

Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge

14 a

Katholieke Hogeschool Vives Noord - Campus Brugge Xaverianenstraat 10, 8200 Sint-Michiels

14 b

Katholieke Hogeschool Vives Noord - Campus Oostende Zeedijk 101, 8400 Oostende

14 c

Katholieke Hogeschool Vives Noord - Campus Kortrijk Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk

14 d

Katholieke Hogeschool Vives Zuid - Campus Tielt Beernegemstraat 10, 8700 Tielt

14 e

Katholieke Hogeschool Vives Zuid - Campus Roeselare Wilgenstraat 32, 8800 Roeselare

14 f

Katholieke Hogeschool Vives Zuid - Campus Torhout St.-Jozefstraat 1, 8820 Torhout

15 HOWEST, hogeschool west-vlaanderen

Marksesteenweg 58, 8500 Kortrijk

15 a

Campus Sint-Jorisstraat Sint-Jorisstraat 71, 8000 Brugge

15 b

Campus Rijselstraat Rijselstraat 5, 8200 Sint-Michiels

15 c

Campus Leffingestraat Leffingestraat 1, 8400 Oostende

www.pxl.be pxl@pxl.be

www.uhasselt.be info@uhasselt.be

www.vives.be info@vives.be

Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk

www.howest.be info@howest.be

Campus Renaat De Rudderlaan Renaat De Rudderlaan 6, 8500 Kortrijk

15 e

Campus Graaf Karel de Goedelaan Graaf Karel de Goedelaan 5, 8500 Kortrijk

15 f

Howest - The Level Botenkopersstraat 2, 8500 Kortrijk

16 universiteit gent

St.-Pietersnieuwstraat 33, 9000 Gent

16 a

Universiteit Gent Campus Kortrijk Graaf Karel de Goedelaan 5, 8500 Kortrijk

17 hogent

Geraard de Duivelstraat 5, 9000 Gent

17 a

KASK - Koninklijk Conservatorium School of Arts Campus Bijloke, J. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent Campus Hoogpoort, J. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent

17 b

Campus Schoonmeersen (Faculteit Mens en Welzijn, Natuur en Techniek, Bedrijf en Organisatie) Valentin Vaerwyckweg 1, 9000 Gent (auto/post) Voskenslaan 270, 9000 Gent (te voet)

17 c

Campus Mercator (Faculteit Bedrijfs en Organisatie) Henleykaai 84, 9000 Gent

17 d

Campus Melle (Faculteit Natuur en Techniek) Brusselsesteenweg 161, 9000 Gent

17 e

Campus Vesalius (Campus Mens en Welzijn) Keramiekstraat 80, 9000 Gent

17 f

Campus Ledeganck (Campus Mens en Welzijn) K.L. Ledeganckstraat 8, 9000 Gent

17 g

Campus Aalst (Faculteit Bedrijfs en Organisatie) Arbeidstraat 14, 9300 Aalst

18 arteveldehogeschool

Hoogpoort 15, 9000 Gent

18 a

Campus Kantienberg Voetweg 66, 9000 Gent

18 b

Campus Kattenberg Kattenberg 9, 9000 Gent

18 c

Campus Sint-Annaplein Sint-Annaplein 31, 9000 Gent

18 d

Campus Brusselsepoortstraat Brusselsepoortstraat 93, 9000 Gent

18 e

Campus Mariakerke Industrieweg 232, 9030 Mariakerke

18 f

Campus Sint-Amandsberg J. Gerardstraat 18, 9040 Sint-Amandsberg

NOG MEER INFO? ijs ki ez er .b e www.o nd er w

www.ugent.be guide@ugent.be

www.hogent.be info@hogent.be

61 WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

15 d

www.arteveldehogeschool.be info@arteveldehs.be

2. hbo5

2.1 samenwerkingsverbanden 19 SAMENWERKINGSVERBAND - ODISEE

Campus Brussel Warmoesberg 26, 1000 Brussel

Partnerinstellingen

Odisee

www.odisee.be info@odisee.be

BenedictusPoort www.benedictuspoort.be »» Kortrijksesteenweg 1024, 9000 Gent CVO Hogere Leergangen voor Fiscale en Sociale Wetenschappen www.fhs.be »» Stormstraat 2, 1000 Brussel CVO Kisp - VTI Aalst www.kisp.be »» Campus Sinte-Annalaan (VTI): Sinte Annalaan 99, 9300 Aalst »» Campus Dirk Martens (Odisee): Kwalestraat 154, 9300 Aalst CVO Lethas www.lethas.be »» Campus Ganshoren: Landsroemlaan 126, 1083 Brussel »» Campus Ganshoren: Hovenierstraat 100, 1081 Koekelberg »» Campus Rouppe: Rouppeplein 16, 1000 Brussel »» Campus Stormstraat: Stormstraat 2, 1000 Brussel »» Campus Vergotesquare: Vergote Square 43, 1030 Brussel

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

Sint-Augustinusinstituut www.sai-aalst.be »» Leopoldlaan 9, 9300 Aalst Sint-Carolus Instituut www.tisca.be »» Hospitaalstraat 23, 9100 Sint-Niklaas Sint-Guido Instituut www.sintguido.be »» Sainte-Andresseplein 12, 1070 Anderlecht 20 SAMENWERKINGSVERBAND - hbo5 - Erasmus Brussel - Leuven Mechelen

Nijverheidskaai 170 1070 Brussel

Partnerinstellingen

Erasmushogeschool Brussel

www.erasmushogeschool.be/opleidingen/hbo5

Busleyden Atheneum www.busleydenatheneum.be/campusbotaniek »» Laarbeeklaan 109, 1090 Jette »» Campus Botaniek: Augustijnenstraat 92, 2800 Mechelen CVO COOVI www.coovi.be/volwassenenonderwijs/hoger-beroepsonderwijs »» Emile Grysonlaan 1, 1070 Anderlecht »» Zespenningenstraat 70, 1000 Brussel »» Materiaalstraat 67, 1070 Brussel »» Duboislaan 2, 1570 Hoeilaart CVO Volt www.cvoleuven.be »» Campus Leuven De Wijnpers: Mechelsevest 72, 3000 Leuven »» Campus Heverlee: Interleuvenlaan 3-5, 3001 Heverlee »» Campus Kessel,Lo: Rerum Novarumlaan 1, 3010 Kessel-Lo »» Campus Tienen: Alexianenweg 2, 3300 Tienen »» Campus Landen: Tiensestraat 57, 3400 Landen

21 SAMENWERKINGSVERBAND - Hbo5 - AP-HZS

AP Hogeschool Lange Nieuwstraat 101 2000 Antwerpen

Partnerinstellingen

Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Hogere Zeevaartschool Antwerpen

www.ap.be/hbo5 hbo5@ap.be

CVO Antwerpen www.cvoantwerpen.be »» Distelvinklaan 22, 2660 Hoboken CVO Crescendo www.cvo-crescendo.be »» Vaartdijk 86, 2800 Mechelen CVO HBO5 Antwerpen www.stedelijkonderwijs.be/hbo5antwerpen »» Durletstraat 8, 2018 Antwerpen »» Pestalozzistraat 7, 2020 Antwerpen »» Grote Steenweg 226, 2600 Berchem CVO Horito www.horito.be »» De Merodelei 220, 2300 Turnhout »» Campus Blairon 555: Steenweg op Gierle, 2300 Turnhout

Stedelijk Lyceum Lamonière www.stedelijkonderwijs.be/hbo5antwerpen »» Lange Beeldekensstraat 267, 2060 Antwerpen 22 SAMENWERKINGSVERBAND - KdG hbo5

Brusselstraat 45 2018 Antwerpen

Partnerinstellingen

Karel de Grote Hogeschool

www.kdg.be info@kdg.be

Sint-Norbertusinstituut Antwerpen www.sint-norbertus.be/studierichtingen/hbo5-verpleegkunde/ »» Lokkaardstraat 6, 2018 Antwerpen 23 SAMENWERKINGSVERBAND - Track5 (voorheen Thomas More Kempen)

Kleinhoefstraat 4 2440 Geel

Partnerinstellingen

Track5 (voorheen Thomas More Kempen)

www.thomasmore.be/hbo5 hbo5@thomasmore.be

CVO HI Kempen www.hbo5kempen.be »» Kleinhoefstraat 4, 2440 Geel »» Vestiging Herentals: Kerkstraat 38, 2200 Herentals »» Vestiging Turnhout: Campus Blairon 800, 2300 Turnhout »» Vestiging Vorselaar: Lepelstraat 2, 2290 Vorselaar »» Vestiging Westerlo: Dennis Voetsstraat 21, 2260 Westerlo Hoger Instituut voor Verpleegkunde Sint-Elisabeth Turnhout www.hivset.be »» Herentalsstraat 70, 2300 Turnhout Sint-Aloyiusinstituut voor Verpleegkunde www.sal.be »» Kolveniersvest 24, 2500 Lier

63 WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

CVO Provincie Antwerpen www.cvoprovincieantwerpen.be »» Meistraat 5, 2000 Antwerpen »» Campus Blairon 555: Steenweg op Gierle, 2300 Turnhout

24 SAMENWERKINGSVERBAND - Thomas More Mechelen-Antwerpen

Zandpoortvest 13 2800 Mechelen

Partnerinstellingen

Thomas More Mechelen-Antwerpen

www.thomasmore.be/hbo5 hbo5@thomasmore.be

CVO LBC-NVK Antwerpen www.lbconderwijs.be »» Kroonmolenstraat 4, 9100 Sint-Niklaas CVO Technicum Noord-Antwerpen www.tna.be »» Londenstraat 43, 2000 Antwerpen CVO Technische Scholen Mechelen www.cvotsm.be »» Campus Jef Denyn: Nieuwe Beggaerdenstraat 25, 2800 Mechelen »» Campus Onder den Toren: Onder den Toren 13-14, 2800 Mechelen »» Campus Merode: Fr. De Merodestraat 77, 2800 Mechelen »» Campus Waver: Bosstraat 9, 2861 Onze-Lieve-Vrouw-Waver Sint-Norbertusinstituut voor Verpleegkunde www.hbo5.snorduffel.be »» Rooienberg 23, 2570 Duffel Geldenaaksebaan 335 3001 Heverlee

Partnerinstellingen

UC Leuven

www.ucll.be

ACE - Groep T Centrum voor Volwassenenonderwijs www.groept.be/www/volwassenenonderwijs_ace »» Geldenaaksebaan 335, 3001 Heverlee

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

25 SAMENWERKINGSVERBAND - hbo5 Leuven

CVO Sociale School Heverlee www.cvo-ssh.be »» Groeneweg 151, 3001 Heverlee Sint-Franciscusinstituut voor Verpleegkunde Leuven www.stfran.be »» Naamsestraat 105, 3000 Leuven 26 SAMENWERKINGSVERBAND - PXL - Level 5 (Samenwerkingsverband Limburg - Vlaams-Brabant)

Elfde-Liniestraat 24, Gebouw A 3500 Hasselt

Partnerinstellingen

Hogeschool PXL CVO De Oranjerie www.deoranjerie.be »» Boudewijnvest 3, 3290 Diest PCVO Limburg www.pcvomaasland.be »» Elfde Liniestraat 26, 3500 Hasselt »» Europaplein 36, 3630 Maasmechelen CVO STEP www.cvo-step.be »» Vildersstraat 28, 3500 Hasselt Provinciaal Instituut voor Verpleegkunde Hasselt www.pivh.be »» Kunstlaan 1, 3500 Hasselt

NOG MEER INFO? ijs ki ez er .b e www.o nd er w

www.pxl.be/level5 level5@pxl.be

27 SAMENWERKINGSVERBAND - hbo5 Limburg

UC Leuven - Limburg Universitaire campus Agoralaan gebouw B, bus 1 3590 Diepenbeek

Partnerinstellingen

UC Limburg »» Universitaire campus, Agoralaan gebouw B, bus 1, 3590 Diepenbeek

www.ucll.be/hbo5

CVO Qrios (vroegere CVO VSPW-Hasselt) www.vspwhasselt.be »» Blijde Inkomststraat 36, 3500 Hasselt »» Halmstraat 6, 3600 Genk (www.cvo-vll.be) »» Rijksweg 357, 3630 Maasmechelen (www.campusdehelix.be) »» Peltanusstraat 8, 3900 Overpelt (www.tio-cvo.be) Hbo Verpleegkunde Genk www.verpleegopleiding-genk.be »» Welzijnscampus 19, 3600 Genk Hbo5 Verpleegkunde VTI Hasselt www.vti-hasselt.be »» Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt 28 SAMENWERKINGSVERBAND - hbovives-zuid

Doorniksesteenweg 145 8500 Kortrijk

Partnerinstellingen

Katholieke Hogeschool VIVES Zuid

www.hbovives.be info@hbovives.be

65 WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

CVO HITEK www.hitek.be/cvo »» Campus Kortrijk: Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk »» Campus Brugge: Xaverianenstraat 10, 8200 Brugge CVO VSPW-Kortrijk www.vspw-vorming.be »» Sint-Amandsplein 15, 8500 Kortrijk IC DIEN www.icdien.be »» Westlaan 99, 8800 Roeselare Leielandscholen www.leielandscholen.be »» Doorniksesteenweg 145, 8500 Kortrijk 29 SAMENWERKINGSVERBAND - hbovives-noord

Xaverianenstraat 10 8200 Brugge

Partnerinstellingen

Katholieke Hogeschool VIVES Noord

www.hbovives.be info@hbovives.be

Aleydis www.aleydis.be »» Grote Hulststraat 55, 8700 Tielt »» Vijfseweg 2, 8790 Waregem CVOWW (Westhoek-Westkust) www.cvoww.be »» Stationsstraat 25, 8900 Ieper 30 samenwerkingsverband - hbo Howest-IVO

Marksesteenweg 58 8500 Kortrijk

Partnerinstellingen

Hogeschool West-Vlaanderen www.howest.be »» Marksesteenweg 58, 8500 Kortrijk »» Rijselstraat 5, 8200 Sint-Michiels CVO IVO Brugge www.ivobrugge.be »» Manitobalaan 48, 8200 Sint-Andries »» Rijselstraat 5, 8200 Sint-Michiels

www.ivohbo.be hbo@ivobrugge.be

31 samenwerkingsverband - HoGent - hbo5

Geraard De Duivelstraat 5 9000 Gent

Partnerinstellingen

Hogeschool Gent

www.hogent.be/hbo5 studieadvies@hogent.be

CVO Leerstad www.leerstad.be »» Brouwerijstraat 5, 9160 Lokeren »» Begijnhoflaan 1, 9200 Dendermonde »» Keizersplein 19, 9300 Aalst »» Meuleschettestraat 32, 9300 Aalst »» Papiermolenstraat 103, 9500 Geraardsbergen CVO Panta Rhei de Avondschool www.avondschool.be »» Schoonmeersstraat 26, 9000 Gent Het Perspectief PCVO www.hetperspectief.net »» Henleykaai 83, 9000 Gent KTA Vesaliusinstituut www.vesaliusinstituut.be/verpleegkunde »» Campus Brugge: Rijselstraat 3, 8200 Sint-Michiels »» Campus Oostende: Leffingestraat 1, 8400 Oostende »» Campus Kortrijk: Graaf Karel de Goedelaan 7, 8500 Kortrijk »» Campus Gent: Keramiekstraat 80, 9000 Gent »» Campus Sint-Niklaas: Noordlaan 32, 9100 Sint-Niklaas »» Campus Ronse: Ninovestraat 169, 9600 Ronse

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

66 32 samenwerkingsverband - Arteveldeleernetwerk

Hoogpoort 15 9000 Gent

Partnerinstellingen

Arteveldehogeschool

www.arteveldeleernetwerk.be info@arteveldeleernetwerk.be

CVO Vormingsleergang voor Sociaal en Pedagogisch Werk Gent www.vspw.be »» Edgard Tinelstraat 92, 9040 Gent (Sint-Amandsberg) HBOV Brugge-Oostende www.hbov.be »» Campus Brugge: Zonnekemeers 18, 8000 Brugge »» Campus Sint-Michiels: Koning Albert I-laan 6, 8200 Sint-Michiels »» Campus Oostende: Frère Orbanstraat 154A, 8400 Oostende Instituut voor Verpleegkunde Sint-Vincentius www.ivv-gent.be »» Campus Guilain: Jozef Guislainstraat 43 – 9000 Gent »» Campus Molenaarsstraat: Molenaarsstraat 22 – 9000 Gent »» Campus Zottegem: De Colfmackerstraat 11 – 9620 Zottegem »» Campus Sint-Elisabeth Oudenaarde: Sint-Walburgastraat 9, 9700 Oudenaarde »» Campus Eeklo: Zuidmoerstraat 125, 9900 Eeklo CVO Kisp - Vazov www.kisp.be Hoogstraat 22, 9700 Oudenaarde

3. Uniformberoepen Algemene Directie Human resources Bruynstraat 200 Kwartier Koningin Astrid Blok DOO, 1120 Brussel

34 A

Informatiecentrum Antwerpen BelgiĂŤlei 119, 2018 Antwerpen Tel. 03 231 24 20

34 B

Informatiecentrum Brussel Kortenberglaan 125, 1000 Brussel Tel. 02 441 44 52

34 C

Informatiecentrum Hasselt Guffenslaan 24, 3500 Hasselt Tel. 011 28 88 70

34 D

Informatiecentrum Gent G. De Craeyerstraat 2, 9000 Gent Tel. 09 267 36 26

34 E

Informatiecentrum Brugge Leopold Debruynestraat 125, 8310 Brugge Tel. 02 441 30 25

35 POLITIE

Directie van de rekrutering en van de selectie Kroonlaan 154A, 1050 Elsene

35 A

Campus Vesta APB Politieopleidingen Antwerpen Oostmalsesteenweg 75, 2520 Ranst Tel. 03 205 19 50

35 B

Gewestelijke en Intercommunale Politieschool Oudstrijderslaan 199, 1140 Brussel Tel. 02 201 16 16

35 C

Trainings- en Opleidingscentrum voor Politie Poverstraat 75, 1731 Asse Tel. 02 456 89 20

35 D

Provincie Limburg Opleiding en Training M. Habetslaan 7, 3600 Genk Tel. 089 77 82 50

ER NOG MEER INFO OV N? UNIFORMBEROEPE ijs ki ez er .b e w w w.o nd er w

www.mil.be Gratis nummer: 0800 33348

www.jobpol.be Gratis nummer: 0800 99 404

WAAR WAT KAN KANJEJESTUDEREN? STUDEREN?

34 DEFENSIE

WAAR KAN JE AAN DE SLAG? OVERZICHT VAN SECTOREN

“Wat kan ik worden met mijn diploma?” “Wat moet ik studeren om een bepaald beroep te kunnen uitoefenen?” Vind info over je toekomstige job op Onderwijskiezer! Op www.onderwijskiezer.be vind je informatie over alle erkende opleidingen in Vlaanderen en Brussel. Maar dat is niet het enige, want je vindt er ook heel wat info over meer dan 900 beroepen. Dat zijn uiteraard niet ‘alle’ beroepen die er bestaan, maar toch een heleboel.

Per beroep krijg je een antwoord op volgende vragen:

»»

Wat is de inhoud van het beroep? Wat moet je juist doen? In een kernachtige omschrijving lees je de inhoud van dat beroep.

»»

Welke opleiding moet of kan ik volgen om dat beroep te kunnen uitoefenen? Waar mogelijk vind je per onderwijsniveau de mogelijke (soms verplichte) opleidingen om tot dat beroep te komen. Via een eenvoudige klik kom je op de infofiche van de opleidingen.

»»

Welk loon kan ik verwachten? Exacte looninformatie geven is moeilijk omdat er veel verschillende elementen zijn die dat bepalen (bijvoorbeeld opleiding, risico, ploegenstelsel …) Waar mogelijk zie je de minimumlonen en zijn er concrete voorbeelden uit de praktijk.

WAAR KAN JE AAN DE SLAG?

Uniek aan het aanbod op Onderwijskiezer is dat de beroepen gekoppeld zijn aan de opleidingen en vice versa. Zo kan je bij elke opleidingsfiche van het secundair of hoger onderwijs een link vinden naar mogelijke beroepen. Uiteraard betreft dit dan wel enkel de beroepen die in de database van Onderwijskiezer zitten. Via een eenvoudige klik vind je de info. Je kan de info ook raadplegen via de aparte ingang ‘Beroepen’ in de hoofdnavigatie. Je kan dan op verschillende manieren de informatie verkennen: via een alfabetische lijst, via de beroepssectoren, via de belangstellingsdomeinen uit de proeven I-Like en I-Prefer.

»»

Zijn er wel vacatures voor dat beroep? We linken je rechtstreeks naar de actuele vacatures op de website van VDAB en Jobat.

»»

Is het een knelpuntberoep in Vlaanderen? Hoe zit het in Brussel? Per beroep krijg je een aanduiding of het al dan niet gaat om een knelpuntberoep bij VDAB of Actiris.

»»

Kan ik eens een beroepenfilmpje bekijken? Op Onderwijskiezer staan alle beschikbare beroepenfilms (o.a. van VDAB, SYNTRA, Roadies …) gebundeld.

»»

Vind ik ook informatie over de ‘uniformberoepen’ zoals defensie, politie of brandweer? Deze beroepen en opleidingen staan apart vermeld met alle nodige info.

Doen dus!

PROFICIAT! Je staat op het punt de schoolpoort achter je dicht te trekken, liefst met een diploma of kwalificatie in de hand. Er zijn twee mogelijkheden: of je gaat voortstuderen, of je zet de stap naar de arbeidsmarkt. In beide gevallen is het interessant te weten in welke sectoren je zoal terecht kan komen, hetzij binnenkort, hetzij in een iets verdere toekomst. In dit deel van deze brochure krijg je een korte voorstelling van 33 sectoren, van de audiovisuele sector over de diamantsector tot de sector van de voedingsindustrie, waar je aan de slag kan.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Laat je niet afschrikken door een bepaald imago van een sector. Sectoren bieden graag kansen aan gemotiveerde kandidaat-werknemers die on-thejob willen bijleren. Je zal ook ontdekken dat je met tal van nietspecifieke opleidingen toch in een bepaalde sector aan de slag kan. In Vlaanderen kan je aan de slag in 1. de gezondheidszorg en in maatschappelijke diensten 2. de bouw 3. de industrie 4. de landbouw 5. in commerciële diensten 6. de energiesector 7. het onderwijs en de overheid De sectoren in deze publicatie vallen vooral onder de eerste vijf clusters. Je kan kiezen voor een beroep als loontrekkende of je vestigen als zelfstandige (14% van alle Vlamingen werkt voor eigen rekening; de vrije beroepen bv. architecten, vallen ook onder de zelfstandigen).

De activiteiten

In ‘Wat doen we?’ krijg je een korte omschrijving van wat de sector precies doet en welke kennis, vaardigheden en attitudes kenmerkend zijn voor een sector.

De beroepen

In ‘Wie doet het?’ vind je meer uitleg bij enkele beroepen uit elke sector. Je krijgt ook zicht op wat je moet kennen en kunnen in een bepaald beroep via de beroependatabank www.competent.be.

De opleidingen

In ‘Hoe word je het?’ vind je meer uitleg over de schoolse opleidingen die nodig zijn om in een sector te kunnen starten. Eens je aan de slag bent, bieden sectoren heel wat bijkomende opleidingskansen en doorgroeimogelijkheden aan. De sectoren werken daarvoor samen met VDAB, SYNTRA, centra voor volwassenenonderwijs en andere opleidingsverstrekkers.

Contact

Je vindt onder ‘Meer informatie’ de contactgegevens van elk sectorfonds. De consulenten van dit fonds kunnen je informeren over (bijkomende) opleidingen, tewerkstellingsmogelijkheden en arbeidsvoorwaarden.

“Via een vriend leerde ik de opleidingen van SYNTRA kennen. Toen hij erover vertelde dacht ik meteen: dat is iets voor mij! Ik startte een opleiding van drie jaar. Overdag loop ik stage en ik ga één à twee keer per week naar de avondles. Het is niet altijd even evident om ‘s avonds na de stage nog vier uur les te volgen. Soms is het heel vermoeiend, maar de leerkrachten weten dat en houden er rekening mee. Het is echt een aanrader. Ook met enkel een diploma secundair op zak zijn er mogelijkheden om een boeiend beroep met toekomst aan te leren en uit te oefenen.”

gwylim koos voor syntra

Nog niet zeker welke richting je uit wil? Roadies helpt. Roadies - 2 jongeren - 1 jaar - 40 jobs Maak kennis met Roadies. Hanne (18) en Brecht (19) werden uit 330 jongeren geselecteerd om 40 jobs te testen. In hun laatste jaar secundair onderwijs wisten ze niet welke richting ze uit wilden. Tijdens het schooljaar 2013-2014 testten ze elke week een andere job. 40 verschillende beroepen. 40 verschillende ervaringen. Je ontdekt ze allemaal op www. roadies.be. Hun boodschap aan alle jongeren: “Ga zelf je droomjob testen”.

“Probeer iets van werkervaring op te doen, door bv. vakantiewerk. Je moet vooral doen.” - Brecht Herteleer

Wanneer je als leerling in het secundair onderwijs een studierichting moet kiezen en droomt van één of andere job, weet je zelden hoe het er op de werkvloer aan toe gaat. Roadies brengt je echt backstage. Van kelner tot verpleger, van vastgoedmakelaar tot ingenieur. Op www.roadies.be brengen Hanne en Brecht een eerlijk en realistisch beeld over 40 verschillende beroepen.

Per job vind je: »»

wat Hanne en Brecht er ontdekten achter de schermen in tekst, beeld en video.

»»

wat je ervoor moet studeren, hoeveel je verdient, welke talenten je best ontwikkelt voor de job, de arbeidsomstandigheden en de sfeer op de werkvloer.

»»

“Test zelf een job!” Dat is de beste tip die Hanne en Brecht voor je hebben. Ontdek hoe het er werkelijk aan toe gaat op de werkvloer. Spreek een leraar aan en check op Roadies hoe dit mogelijk is. www.roadies.be/doe-het-zelf

een portret van een ervaren werknemer

ES BEROEPENFILMPJ BEKIJK NOG MEER ijs ki ez er .b e www.o nd er w

Roadies is een project onder leiding van Maks! en Klasse, in samenwerking met VDAB en DBO (Dienst Beroepsopleiding) en wordt mee gefinancierd door het Europees Sociaal Fonds. Dankzij hen kregen Hanne en Brecht een fair loon voor dit bijzonder werkjaar.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

“Je ideeën over een job blijken niet altijd te kloppen. Pas door echt met iemand mee te lopen, ontdek je dat.” - Hanne Reumers

de audiovisuele sector en de filmproductie

Contact

Sociaal Fonds voor de Audiovisuele Sector & Filmproductie Landsroemlaan 20 1083 Ganshoren Tel. 02 428 17 11 info@mediarte.be www.mediarte.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Nuttige websites »» »» »»

www.mediarte.be www.facebook.com/mediarte.be www.kiesvoormedia.be

Wat doen we?

De audiovisuele sector omvat alle organisaties en zelfstandigen die radio- en televisieprogramma’s produceren. De sector bestaat uit zenders, productiehuizen en bedrijven die technische diensten verlenen. Radio, tv, film … je ontsnapt er niet aan. Iedereen luistert, kijkt of surft en niemand blijft er onberoerd bij. In de audiovisuele sector werk je mee aan de realisatie van programma’s en producties die voor een heleboel mensen een bron van kennis en vermaak zijn. Want media bieden een venster op de wereld en zorgen voor ontspanning.

Wie doet het?

Werken voor radio, tv of film spreekt vaak tot de verbeelding, maar de werkelijkheid is toch wat minder glamoureus. Een programma of productie komt tot stand door de intense samenwerking van een divers team met elk een specifiek functieprofiel. Samen zorgen ze voor een geslaagd eindproduct. Tot dit team behoren onder andere de regisseur, producer, productie-assistenten, technici (voor het beeld en geluid), mensen die verantwoordelijk zijn voor styling en make-up, redacteurs, beeldmixers, catering … Audiovisuele bedrijven hebben bovendien ook medewerkers nodig voor het personeelsbeheer, de boekhouding, het algemeen management, marketing en sales, juridische zaken, marktonderzoek of perszaken. Al deze mensen samen zijn cruciaal om een AV- productie tot een goed einde te brengen.

Hoe word je het?

Een bachelor in de Audiovisuele technieken of master in de Audiovisuele kunsten is de uitgelezen weg naar tewerkstelling in de sector. Tijdens deze praktijkgerichte of academische opleidingen verwerf je de vaardigheden om als radiomaker, filmregisseur, webredacteur, 3D-animator, cameraman of -vrouw, monteur of opnameleider aan de slag te gaan. Maar ook naar niet-sectorspecifieke diploma’s is vraag. Bijvoorbeeld in IT, Sales, Marketing, en Legal. Via de website www.kiesvoormedia.be geven we je een volledig overzicht van audiovisuele opleidingen in het hoger onderwijs. Deze studiewijzer geeft je een richting bij het maken van jouw studiekeuze en geeft verder een objectieve vergelijking tussen de verschillende scholen.

De autosector en metaalaanverwante sectoren Wat doen we?

Wie in de autosector en metaalaanverwante sectoren werkt, herstelt en onderhoudt auto’s of motorvoertuigen maar ook landbouwmachines, heftrucks of graafmachines. Het werk in deze sector is veelzijdig, maar ook veeleisend door de snel evoluerende technologie. Daardoor evolueren deze jobs inhoudelijk snel. Naast een uitgebreide kennis mechanica moet je dus op de hoogte zijn van elektriciteit en elektronica. Medewerkers scholen zich voortdurend bij, kunnen informatie vlot consulteren en kennis snel gebruiken.

Contact

Opleidingscentrum van en voor de autosector en de metaalaanverwante sectoren - EDUCAM J. Bordetlaan 164, 1140 Evere Tel. 02 778 63 30 www.educam.be www.startyourfuture.be

Wie doet het?

De polyvalent mecanicien voert volgende taken uit: complexe slijtage onderdelen vervangen en afstellen en grote mechanische onderdelen reviseren. De diagnosetechnicus kan met elektrische en gemultiplexeerde systemen een diagnose stellen, duidelijk communiceren over zijn werk en zich aanpassen aan nieuwe evoluties. Een koetswerkhersteller/carrossier is een polyvalente werknemer die activiteiten uitvoert op het gebied van plaatwerk, demonteren/monteren, voorbewerking en spuiten. Deze sector telt nog andere specifieke en algemene beroepen zoals receptionist, magazijnier, verkoper …

Hoe word je het? In het secundair onderwijs bereiden tal van studierichtingen je voor op een eventuele tewerkstelling in deze sector. In het hoger onderwijs zijn er heel wat studiekeuzes mogelijk: bachelor in de Autotechnologie, master in Automotive engineering, master in de Industriële wetenschappen ... Al een ander diploma? VDAB, het volwassenenonderwijs, SYNTRA en EDUCAM bieden verschillende omscholingsmogelijkheden.

73 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

De onderhoudsmecanicien verzorgt het voertuigonderhoud, vervangt slijtageonderdelen, werkt aan de banden, voert een uitlijning uit en bereidt de voertuigen voor op de technische keuring.

de bediendensector

Contact

Cevora - Leren met goesting Opleidingscentrum van het Aanvullend Paritair Comité voor Bedienden (APCB) E. Plaskylaan 144, 1030 Schaarbeek Tel. 078 15 36 02 contact@cevora.be www.cevora.be

Wat doen we?

We bouwen, bellen, adviseren, tekenen, repareren, programmeren en nog zo veel meer. De bediendensector is de grootste sector van het land. Welkom dus in onze autohandels, boekhoudkantoren, bouwbedrijven, callcenters, consultancy-bedrijven, reclamebureaus, garagebedrijven, groothandels, houthandels, informatica-bedrijven, leasingmaatschappijen, drukkerijen, reisbureaus, touroperators, studiebureaus, tabaksbedrijven, uitgeverijen en uitzendkantoren.

Wie doet het? WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Héél veel bedienden doen het. Zo’n 416.000-tal, en ze hebben de meest uiteenlopende functietitels op hun visitekaartje staan. Van verkoper tot IT’er, over callcenteroperator naar hulpboekhouder. Of grafisch designer, tekenaar in een studiebureau, communicatieverantwoordelijke, HR-medewerker of managementassistent. Wat hebben al die beroepen nu gemeen? In (bijna) alle bediende-jobs werk je samen met collega’s en klanten. Wil je als bediende aan de slag? Dan moet je goed kunnen communiceren, overleggen en in team werken. Het goede nieuws? Communiceren kan je leren! Bijvoorbeeld bij Cevora. Zodra je als bediende werkt, kan je gratis bij ons korte opleidingen volgen. Check alle opleidingen op www.cevora.be.

Hoe word je het?

Je kan in de sector aan de slag met een algemene opleiding, zoals Secretariaat-talen, maar ook met een meer specifieke opleiding zoals Informatica, Personeelszaken, Grafische vormgeving of Boekhouding. Zoek je werk en wil je aan de slag in één van onze sectoren? Maar kan je wat extra kennis en ervaring goed gebruiken? Volg dan een gratis beroepsopleiding, mét bedrijfsstage, bij Jobber by Cevora. Ontdek ons aanbod en schrijf je in: www.jobber.be.

de binnenvaartsector Wat doen we?

De binnenvaart is het vervoer van goederen over de binnenwateren: de rivieren en kanalen. Zo worden op het Albertkanaal bijvoorbeeld evenveel goederen vervoerd als op de E313 (Boudewijnsnelweg). EĂŠn binnenschip van 1200 ton vervoert evenveel lading als minimum 40 vrachtwagens. De binnenvaartschepen worden ook steeds groter. Een gemiddeld binnenschip is 110 meter lang en 11,4 meter breed.

Contact

Fonds voor de Rijn- en Binnenscheepvaart Arenbergstraat 24, 2000 Antwerpen Tel. 03 221 02 82 www.binnenvaartopleidingen.be

Wie doet het?

De stuurman is verantwoordelijk voor de technische werkzaamheden aan boord en staat ten dele in voor de effectieve uitvoering ervan. Verder lost de stuurman de schipper af bij het navigeren van het schip. De matroos assisteert de schipper bij het afvaren en aanmeren van het schip. Tijdens manoeuvres, waarbij het risico bestaat in aanvaring te komen met andere schepen of objecten, geeft de matroos vanop het dek aanwijzingen aan de schipper of stuurman. Verder assisteert de matroos bij het bunkeren, laden en lossen. Onderhoud is ook een kerntaak.

Hoe word je het?

Er is een opleiding in het bso tot Stuurman/Schipper Rijn- en binnenvaart. Dit is een doorgedreven praktische training. Al een diploma? Er worden om- en bijscholingen georganiseerd door VDAB en SYNTRA.

75 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

De schipper is verantwoordelijk voor het schip en zijn bemanning. Hij of zij plant, organiseert en delegeert de taken aan boord en geeft leiding aan de bemanning.

de bouwsector

Contact

Fvb-ffc Constructiv Koningsstraat 132, 1000 Brussel Tel. 02 210 03 33 fvb@constructiv.be www.constructiv.be

Wat doen we?

De bouwsector is steeds dichtbij: je huis en de school, de autobaan en de spoorweg, het voetbalstadion en de cinema … we zijn overal! In België werken er 150.000 bouwvakarbeiders voor 30.000 bouwbedrijven. Natuurlijk zijn er ook nog zelfstandigen en bedienden actief in de sector. In totaal meer dan 270.000 personen. Veiligheid staat altijd centraal! De veiligheidsvoorschriften moeten steeds nageleefd worden. Zo kunnen jij en collega’s elkaar vertrouwen. Je werkt nauw samen met een klein team, teamwork is dus echt nodig. Ook mobiliteit is belangrijk omdat je steeds op tijdelijke werkplaatsen werkt. Een rijbewijs is een echte troef.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wie doet het?

Bouwvakarbeiders hebben een goede vakkennis en veel technisch inzicht. Dat is nodig omdat een bouwproject ingewikkeld in elkaar zit: grondwerken, isolatie, het besturen van kranen, het aanleggen van leidingen … De bouwsector kent dan ook vele beroepen. Sommige zullen je bekend in de oren klinken, zoals metselaar, schilder-decorateur en dakdekker. Andere beroepen zijn minder bekend, maar even hard nodig, zoals betonmixerchauffeur, houtskeletbouwer en dekvloerlegger. In totaal zijn er meer dan 30 bouwberoepen. In de bouwsector werken, dat betekent bezig zijn met je handen, zoeken naar creatieve oplossingen en genieten van de buitenlucht. Maar ook vroeg opstaan, lange werkdagen en een fitte conditie.

Hoe word je het?

Op school kan je de bouwberoepen aanleren in het voltijds en het deeltijds onderwijs. In het voltijds onderwijs leer je de theorie en praktijk 100% op school. Tijdens je stage ontdek je wat werken op de bouwplaats echt betekent. In het deeltijds onderwijs werk je minstens 3 dagen per week bij een bouwbedrijf, en volg je minstens één dag per week les. Je kan ook meteen bij een bouwbedrijf beginnen via een Individuele Beroepsopleiding (IBO), je leert dan het beroep al doende.

de sector AUTOBUS en autocar (bezoldigd personenvervoer) De sector verzorgt het bezoldigd gemeenschappelijk vervoer van personen. Wil je werken in deze sector, dan moet je kunnen rijden en manoeuvreren met een bus en een basiskennis mechanica hebben. Verder heb je kennis van de wegcode en de boorddocumenten. Maar bovenal hebben de chauffeurs in deze sector een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Chauffeurs zijn het uithangbord van de onderneming; naast verantwoordelijk zijn ze ook stipt en nauwkeurig, communicatief, dienstverlenend en stressbestendig.

Wie doet het?

Het voornaamste beroep in deze sector is dat van chauffeur. Maar de ene chauffeur is de andere niet; de sector kent 3 subsectoren. In de eerste subsector, ‘speciale autobusdiensten of bijzonder geregeld vervoer’, staan de chauffeurs in voor het dagelijks vervoer van arbeiders (werkliedenvervoer) en van leerlingen van en naar school (schoolvervoer). Ook de wekelijkse busuitstapjes naar het zwembad staan op het programma van deze chauffeurs. De tweede is deze van de ‘openbare autobusdiensten of geregeld vervoer’. Dit zijn ritten die in opdracht van de De Lijn op een geregeld tijdstip en volgens een vaste route uitgevoerd worden. De derde subsector, voor velen de meest aantrekkelijke, is ‘de autocarsector of het ongeregeld vervoer’. Het omvat alle opdrachten van nationale daguitstappen tot meerdaagse internationale reizen.

Hoe word je het?

Je wordt niet van de ene op de andere dag een volwaardige bus- of carchauffeur. VDAB organiseert in samenwerking met de sector opleidingen om je rijbewijs D te halen. Daarnaast kan je ook terecht in het volwassenenonderwijs en bij de autorijscholen.

Contact

Sociaal Fonds Bus & Car Metrologielaan 8, 1130 Brussel Tel. 02 240 16 61 info@sociaalfonds.be www.sociaalfonds.be

Nuttige websites »» »» »»

www.vdab.be (opleiding nr. 165201) www.fcbo.be www.icb-institute.be

77 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

de sector chemie, kunststoffen en life sciences Contact

Co-valent Vormingsfonds voor chemie, kunststoffen en life sciences Mevr. Dominique Boyen Reyerslaan 80, 1030 Brussel Tel. 02 238 98 89 www.co-valent.be

Wat doen we?

Alles om ons heen is doordrongen van chemie. Gaat het om natuurverschijnselen, je voeding, de kleding die je aantrekt of de medicijnen die je neemt, chemie is hier aan het werk. De sector van de chemie, kunststoffen en life sciences is dan ook een veelzijdige sector met uiteenlopende activiteiten, zoals verven, lijmen, cosmetica, biotechnologie, farmaceutische industrie, kunststof- en rubberverwerking.

Wie doet het?

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Nuttige websites »» »» »»

www.breakingscience.be www.plastiq.be www.acta-vzw.be

Jobs in de chemie zijn boeiend en veelzijdig. De procesoperatoren bedienen de fabriek en bewaken het proces vanuit de controlekamer. Als procesoperator werk je in een veilige omgeving, volg je werkinstructies en leef je de veiligheids-, milieu-, en kwaliteitsvoorschriften na. Ook wetenschappelijke onderzoekers werken in de chemische nijverheid. Het onderzoek naar medische biotechnologie vindt niet alleen plaats aan universiteiten, maar ook in de grote bedrijven die tot de deelsector life sciences behoren. Als productontwikkelaar kan je bijvoorbeeld nieuwe schoonmaakproducten of cosmetica ontwikkelen.

Hoe word je het?

Een diploma van het secundair onderwijs in een technische studierichting zoals Chemie, Elektromechanica, Mechanische vormgevingstechnieken, Techniek-wetenschappen en Industriële wetenschappen vormt een goede basis om een carrière in de sector te beginnen. De jongeren die een Se-n-Se richting Chemische procestechnieken, Productieen procestechnologie, Regeltechnieken of Kunststofvormgevingstechnieken volgen zijn erg gegeerd in de chemische sector. Ook in het hoger onderwijs zijn er talrijke richtingen die kunnen leiden naar een baan in deze sector: bijvoorbeeld een bachelor Chemie, Elektromechanica, Bio-ingenieurswetenschappen, bachelor in de Ontwerpen productietechnologie, master in de Industriële wetenschappen.

de diamantsector Wat doen we?

Antwerpen mag zich wereldwijd het belangrijkste diamantcentrum noemen: meer dan 80 % van de ruwe diamant en 50% van de geslepen stenen worden in Antwerpen verhandeld. In deze sterk internationaal georiënteerde sector, geven meer dan 1500 geregistreerde diamantbedrijven, gespecialiseerde banken, verzekeringskantoren en transportfirma’s gestalte aan deze unieke positie.

Contact

Fonds voor de Diamantnijverheid Hoveniersstraat 22, 2018 Antwerpen Tel. 03 213 50 33 www.adjobs.be

Naast deze handelsactiviteiten is er ook industriële activiteit. De diamantbewerking, waar ambachtelijke technieken hand in hand gaan met hoogtechnologische toepassingen, maken de bewerking van grotere, moeilijkere, duurdere stenen mogelijk, een specifiek domein in Antwerpen.

Binnen de diamanthandel zijn er veel uiteenlopende functies die heel internationaal gericht zijn. Heel wat diamantslijpers gaan de komende jaren met pensioen en hun ervaring moeten ze doorgeven aan een nieuwe generatie.

Hoe word je het?

De sector organiseert zelf diamantgerelateerde opleidingen.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wie doet het?

de sector dienstencheques

Contact

Sectoraal Vormingsfonds Dienstencheques Havenlaan 86C bus 302, 1000 Brussel Tel. 02 421 15 88 info@vormingdienstencheques.be www.vormingdienstencheques.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

In een notendop gaat het hier vooral over het verlenen van huishoudhulp aan particulieren, zoals schoonmaken, strijken, begeleid transport van personen met verminderde mobiliteit en het bereiden van maaltijden. De sector heeft het grote voordeel om de combinatie tussen werk en (eigen) gezin goed mogelijk te maken. Heel vaak gaat het over werk dat je vlak bij je eigen woonplaats kan uitvoeren. Werken in de sector staat garant voor een functie met een maatschappelijke meerwaarde waarin vooral flexibiliteit en zelfstandigheid centraal staan.

Wie doet het?

De erkende ondernemingen De diensten worden uitgevoerd door werknemers aangeworven in bedrijven die specifiek erkend werden in het kader van het dienstenchequesysteem. De erkenning van zo’n bedrijven gebeurt door de federale overheid. Er zijn heel wat ondernemingen actief in deze sector, gespreid over heel België. Er bestaan heel wat verschillende types ondernemingen. Er zijn zowel schoonmaak- en interimbedrijven als vzw’s, ziekenfondsen, PWA’s, OCMW’s, ondernemingen met een sociaal doel en zelfstandige werkgevers die werknemers aanwerven. De werknemers In principe komt iedereen in aanmerking voor een baan in het kader van de dienstencheques. Ingeschreven zijn als werkzoekende is niet noodzakelijk. Ook als schoolverlaten kan je snel aan de slag in deze sector.

Hoe word je het?

Iedereen met de nodige motivatie kan in de sector aan de slag. Ook heel wat anderstaligen vinden in deze sector snel werk. Ervaring of het bezit van een bepaald diploma is, hoewel wenselijk, geen vereiste. Heel vaak voorzien de ondernemingen een korte maar degelijke basisopleiding voor de nieuwe werknemers zodat zij vlot aan de slag kunnen.

de elektrotechnische sector Wat doen we?

De bedrijven uit deze sector voorzien ons van elektrische stroom. Ook het plaatsen van gesofisticeerde toegangscontrole, automatisering, zonnepanelen ... gebeurt door deze bedrijven. Werk je graag met je handen? Of ook af en toe met de computer? Werk je het liefst alleen of in een team? Op een werf of in een atelier? In deze sector kan het allemaal.

Contact

Vormelek vzw Marlylaan 15/8, 1120 Brussel Tel. 02 476 16 76 info@volta-org.be www.volta-org.be

Wie doet het?

Je zorgt ook voor voorzieningen in huizen zoals het plaatsen van leidingen, stopcontacten en schakelaars. Je sluit kabels en toestellen aan en controleert de werking ervan. Dossiers en schema’s volg je nauwkeurig op. Als onderhoudstechnicus werk je aan het elektrisch gedeelte van het machinepark in een industrieel bedrijf. Bij storingen, spoor je defecten op en verhelp je ze. Distributie Als hersteller van elektrische en elektronische apparatuur specialiseer je je in toestellen zoals wasmachines en televisies. Je werkt in klein- of in groothandels.

Hoe word je het?

In het voltijds en deeltijds onderwijs heb je tal van elektrotechnische richtingen. Maar ook als je geen diploma Elektriciteit hebt, kan je in de sector terecht na het volgen van één van de beroepsopleidingen bij VDAB of in een centrum voor volwassenenonderwijs.

Nuttige websites »» »»

www.wattsup.be www.stroomopwaarts.be

81 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Installatie & onderhoud Als elektrotechnisch installateur werk je bijvoorbeeld in ziekenhuizen, kantoren en winkels. Je installeert nutsvoorzieningen zoals verlichting en databekabeling.

de groene sectoren

Contact

EDUplus vzw ’s Gravenstraat 195 – 9810 Nazareth Tel. 09 245 28 40 info@eduplus.be www.eduplus.be

Wat doen we?

Landbouw en tuinbouw zijn primaire sectoren. De landbouw levert de dierlijke en plantaardige basisproducten voor onze voeding. De tuinbouw produceert naast voedsel (groenten en fruit) ook bomen, sierplanten en bloemen. In de sector tuinaanleg en tuinonderhoud worden tuinen en groene ruimtes aangelegd en onderhouden. Een vierde groene sector is het loonwerk (technische landen tuinbouwwerken): werknemers uit deze sector voeren machinale werkzaamheden uit voor bedrijven uit de landen tuinbouw.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wie doet het?

In de landen tuinbouw kan je aan de slag als landbouwer of landbouwarbeider. Tuinbouwers en tuinbouwarbeiders verbouwen groenten, fruit, bomen en sierplanten in serres of in open lucht. Grotere bedrijven hebben ook nood aan ploegleiders die een team tuinbouwarbeiders aansturen en het werk organiseren en coördineren. In tuinaanleg en tuinonderhoud vind je hoveniers die o.a. gazons, beplantingen en verhardingen aanleggen en groene ruimtes ook onderhouden. Arbeiders in de grotere bedrijven worden aangestuurd door ploegleiders met een doorgedreven vakkennis. De sector heeft ook nood aan werknemers met gespecialiseerde kennis, bv. boomverzorgers. De machinebestuurders van de sector loonwerk bedienen machines om de grond te bewerken, klaar te leggen voor een volgende behandeling, te oogsten of o.a. gewassen te dorsen.

Hoe word je het?

In het voltijds secundair onderwijs heb je een brede 2de graad waar de jongeren met zoveel mogelijk aspecten van de landen tuinbouw in contact komen. Daarna maakt de jongere in de 3de graad een gerichte keuze om zich te specialiseren. Ook in het systeem Leren en Werken zijn er mogelijkheden om een beroep in de groene sectoren aan te leren. In het hoger onderwijs is er de professionele bacheloropleiding in de Agro- en biotechnologie, eventueel gevolgd door een masteropleiding.

sector handel in brandstoffen Wat doen we?

Deze arbeiders rijden voornamelijk met een vrachtwagen, meer specifiek een tankwagen. Deze mensen leveren brandstof (mazout, gas of kolen) aan huis, of aan bedrijven en tankstations. Je hebt veel contact met klanten. Als chauffeur brandstoffen zit je dus geen hele dag alleen in je vrachtwagen. Klantvriendelijkheid, correctheid, flexibiliteit en netheid zijn belangrijk.

Contact

Sociaal Fonds Brandstoffen LĂŠon Lepagestraat 4, 1000 Brussel 02/213.14.17 fonds@brafco.be www.fonds127.be

Wie doet het?

Om chauffeur brandstoffen te worden, moet je beschikken over een rijbewijs C/CE en een geschikt ADR-attest. Als chauffeur wordt er uiteraard van jou verwacht dat je veilig met een vrachtwagen kan rijden.

Hoe word je het?

In het secundair- en volwassenenonderwijs kan je kiezen voor de opleiding Vrachtwagenchauffeur. Bij VDAB kan je een specifieke opleiding Chauffeur handel in brandstoffen volgen.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

de horeca

Contact

Horeca Vorming Vlaanderen Anspachlaan 111, bus 4, 1000 Brussel Tel. 02 513 64 84 vormingvlaanderen@horeca.be www.fanvanhoreca.be www.verhalenuitdehoreca.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

De horeca vertegenwoordigt alle bedrijven die gasten ontvangen en hen eten, drinken en/of overnachtingen aanbieden. Dat zijn HOtels, REstaurants en CAfés maar ook brasseries, frituren, traiteurs, feestzalen ... Een nieuwe trend in de sector zijn de foodtrucks. In de horeca werk je meestal op onregelmatige uren. Een regelmatiger werkschema vind je in grootkeuken van een school, ziekenhuis of bedrijfsrestaurant. Daar staat een afwisselende job veel sociale contacten en uitdagingen tegenover. Teamspirit, flexibiliteit en stressbestendigheid zijn belangrijk, net zoals talenkennis en contactvaardigheid.

Wie doet het?

In de horeca kan je een waaier aan functies uitoefenen. In de keuken kan je als keukenhulp of (demi)-chef de partie instaan voor verschillende afdelingen: de koude of warme keuken, de vis- en vleesbereidingen, de desserts … In de zaal kan je aan de slag als maître d’hôtel. Je geeft dan leiding aan het zaalpersoneel en organiseert de bediening. Als sommelier geef je hoofdzakelijk wijnadvies. Als kelner onthaal je gasten, neem je bestellingen op en serveert die. In een hotel kan je aan de slag als receptionist. Je bent verantwoordelijk voor de reservaties, de bezetting van de kamers en handelt de facturatie af.

Hoe word je het?

In het secundair onderwijs heb je hotelscholen, scholen met grootkeuken of het deeltijds leren en werken in de horeca. Na het secundair kan je kiezen voor Hotelbeheer (Se-n-Se), Hotel- en cateringmanagement (hbo5) of een professionele bachelor Hotelmanagement of Voedings- en dieetkunde. Heb je iets anders gestudeerd en zoek je een basisopleiding? Dan kies je voor een eenjarige opleiding in een hotelschool in het volwassenenonderwijs of een dagopleiding bij SYNTRA.

de houtsector

Om van die boom uit het bos tot een prachtige keuken te komen, gaat het hout letterlijk door vele handen die werken in verschillende subsectoren. De eerste houtverwerking bestaat uit de bosontginning, de houtzagerijen en de houthandel en import. De sector ‘stoffering en houtbewerking’ staat in voor o.m. het vervaardigen van producten op basis van hout zoals meubelen, spaan- en vezelplaten, bouwelementen, verpakkingen (kisten, laadborden …) tot volledige woningen in hout.

Wie doet het?

Alles begint bij de bosexploitant die stammen hout kapt. Nadien worden de bomen verzaagd tot planken of versneden tot fineer in de houtzagerijen. Daarna komt dit hout bij de houthandelaars waar de ‘receptionist hout’ en de magazijnier instaan voor het verhandelen en toeleveren aan de tweede houtverwerking. Hier kan je zowat overal aan de slag als machinaal houtbewerker. Maar er zijn ook meubelmakers, interieurbouwers of meubelstoffeerders nodig. En voor de productie van ramen, deuren of trappen, rekenen we op de werkplaatsschrijnwerker. Door de technologische evolutie is men steeds meer op zoek naar productieoperatoren. Velen zijn aan de slag bij de producenten van plaatmaterialen en laminaatvloeren. Ook minder gekende beroepen zoals decor- en standenbouwer of palettenen krattenmaker vind je terug in de houtsector.

Hoe word je het?

In het secundair onderwijs zijn er een aantal opleidingen en specialisatiejaren, die je voorbereiden op een baan in de houtsector. Binnen het hoger onderwijs kan je via de bacheloropleiding Houttechnologie of richtingen zoals Interieurarchitectuur, Interieurvormgeving of Productontwikkeling terecht in deze boeiende sector. Als werkzoekende kan je een houtopleiding volgen bij VDAB. Ook bij SYNTRA en binnen het volwassenenonderwijs bestaan trajecten, die naar de houtsector toeleiden.

Contact

Opleidingscentrum Hout Hof ter Vleest dreef 3, 1070 Anderlecht Tel. 02 558 15 51 info@och-cfb.be www.och-cfb.be

Nuttige websites »»

www.facebook.com/ HoutVasthoudenMag

85 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

de internationale handel, het vervoer en de logistiek: bedienden Contact

Vormingsfonds van het PC voor de bedienden uit de internationale handel, het vervoer en de logistiek (PC226) Brouwersvliet 33 bus 7, 2000 Antwerpen Tel. 03 221 97 44 sectorconsulenten@logosinform.be www.logosinform.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Nuttige websites »» »» »»

www.roadies.be/job/expediteur www.theflow.be www.vdab.be/beroepen/ sector_transport.shtml

Wat doen we?

De computer die je gebruikt om te chatten, is made in China. De bananen die je eet, komen van Columbia en de kiwi’s van Nieuw-Zeeland. Elke dag bereiken heel wat goederen van over de hele wereld ons land. Dit is helemaal niet vanzelfsprekend. De bedrijven uit deze sector organiseren het transport van goederen. Verder laten ze de goederen controleren en (her) verpakken zodat de goederen van producent tot consument verzendklaar getransporteerd kunnen worden. Het werk in de sector is veelzijdig, afwisselend maar ook veeleisend als gevolg van de vele snelle technologische ontwikkelingen. Je moet gedreven en geïnteresseerd zijn in de internationale handel en economie. Je bent taalvaardig, communicatief en beschikt over een gezonde portie assertiviteit. Je bent nieuwsgierig en vindt elke transportopdracht een uitdaging. Je volgt de administratie van de handelstransactie op met oog voor detail. Hier werk je in een boeiende en afwisselende wereld waar de activiteiten de klok rond en 365 dagen per jaar blijven doorgaan.

Wie doet het?

Een greep uit de waaier aan functies die de sector te bieden heeft: Een expediteur beheert als transportorganisator de logistieke keten vanaf het ophalen van de goederen bij de leverancier tot het afleveren bij de klant. Hij/zij kiest en reserveert het transportmiddel, regelt voor- en natransport en verzorgt de verschillende vervoersdocumenten en douaneformaliteiten. Als dispatcher in het wegvervoer organiseer je goederenvervoer door bestuurders en vrachtwagens aan te duiden en routes uit te stippelen. Je bepaalt waar en op welk moment een vracht wordt opgepikt of afgehaald. Je gaat vlot om met klanten en vrachtvervoerders en je vult de vereiste transportdocumenten correct in. En er zijn nog talrijke boeiende functies waar je nooit op uitgekeken geraakt zoals: douanedeclarant, scheepsagent, waterklerk, manifestbediende, bediende pleinplanning, loadcontroller, logistiek verantwoordelijke, treinbestuurder en koerier.

Hoe word je het?

Zowel in het secundair als hoger onderwijs kan je specifieke opleidingen volgen die leiden naar tewerkstelling in deze sector. In het voltijds onderwijs zijn de studierichtingen Logistiek (zevende specialisatiejaar bso) en de Se-n-Se opleiding Internationaal transport en goederenverzending (zevende jaar tso) de ideale aanloop naar een instapfunctie in de sector. In het hoger onderwijs biedt de bachelor Logistiek management een goede start voor een loopbaan in de sector. Verder vind je via SYNTRA en VDAB diverse opleidingen waarmee je in deze sector aan de slag kan. Zo richten de centra voor volwassenenonderwijs (CVO) opleidingen in voor maritiem medewerker, dispatcher, logistiek, transport en mobiliteit.

de sector van de kappers, schoonheidsspecialisten EN FITNESS Wat doen we?

In onze samenleving neemt uiterlijke verzorging een heel belangrijke plaats in. Trends volgen elkaar op in kleding, makeup en kapsels. De sector van de schoonheidsspecialisten en kappers is dus altijd in beweging. Wil je graag aan de slag in deze sector dan ben je best creatief, sociaal en hou je ervan om de mode op de voet te volgen. Ondernemerschap is een kwaliteit die je best bezit wanneer je zelfstandig een kapsalon of schoonheidsinstituut wil openen.

Wie doet het?

In deze sector kan je aan de slag als werknemer en later opklimmen tot salon-manager. Je kan er ook voor kiezen om voor eigen rekening te gaan werken. Als je beslist om als zelfstandige aan de slag te gaan, is het aan te raden vooraf de nodige ervaring op te doen. Als kapper geef je de klant advies en door het wassen, knippen, kleuren en/of vorm geven van de haren gaat de klant tevreden naar buiten. Als schoonheidsspecialist(e) zijn massages, make-up aanpassingen aan de trends, manicures en/of pedicures onderdelen van je takenpakket.

Hoe word je het?

In het secundair onderwijs zijn er verschillende mogelijkheden om tot kapper opgeleid te worden. Voor het beroep van schoonheidsspecialist(e) kan je er terecht vanaf de 2de graad in de richting Bio-esthetiek en de 3de graad Schoonheidsverzorging. In het studiegebied lichaamsverzorging kan je nog een specialisatiejaar of Se-n-Se opleiding volgen. Maar ook na het verlaten van de schoolbanken kan je terecht voor een opleiding bij verschillende centra voor volwassenenonderwijs of SYNTRA.

Contact

Fonds voor Bestaanszekerheid PC314 Vijfwindgatenstraat 21F, 9000 Gent Tel. 09 224 18 73 info@fbz-fse.org www.fbz-pc314.be

Nuttige websites

Kappers en schoonheidsspecialisten »» www.ubk-ucb.org »» www.besko.be Fitness »» www.fitness.be

Fitness

Wat doen we?

Fitness en groepsfitness bieden een ideaal antwoord op de toenemende bewegingsarmoede in onze maatschappij. Deze veilige, efficiënte en plezierige bewegingsvorm die voor iedereen toegankelijk is heeft als hoofddoel het behoud en verbetering van de fysieke conditie en gezondheid van de beoefenaar.

Wie doet het?

Fitnesscentra bieden een brede waaier aan bewegingsactiviteiten. Het verantwoord aanbieden van al deze activiteiten vergt een gedegen begeleiding van competente trainers. Naargelang het aanbod en de doelgroep kan er een onderscheid gemaakt worden tussen de fitnessbegeleider, de groepsfitnessbegeleider en de personal trainer.

Hoe word je het?

Zowel in het secundair als het hoger onderwijs zijn er specifieke opleidingen die je naar de fitness sector leiden. In het secundair onderwijs zijn er de Se-n-Se opleidingen Sportclub- en fitnessbegeleider. Via het hoger onderwijs kies je een bachelor of master Lichamelijke opvoeding. Daarnaast is er het aanbod van de Vlaamse Trainers School (BLOSO) dat de fitnessopleidingen in samenwerking met SYNTRA organiseert.

87 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Kappers en schoonheidsspecialisten

de lokale besturen

Contact

Diverscity (sector lokale besturen) Paviljoenstraat 9, 1030 Schaarbeek Tel. 02 211 55 00 (algemeen) sectorconsulenten@diverscity.be www.diverscity.be Contactpersoon: Jan Creten Tel. 02 211 56 91 jan.creten@diverscity.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Nuttige websites »» »»

www.diverscity.be/thema_s/stage_ leerwerk/beroepen_in_de_kijker www.vvsg.be

Wat doen we?

De sector bestaat uit 308 Vlaamse gemeenten, 308 OCMW’s, meer dan 60 intercommunales en 118 politiezones. Deze organisaties staan dicht bij de burger en werken aan een verscheidenheid van producten en diensten, van een rijbewijs afleveren over de coördinatie van een nieuwe woonwijk tot de opvang van peuters in een kinderdagverblijf. Als je bij een lokaal bestuur werkt, sta je midden in de maatschappij. Werk in eigen streek en werk met een belangrijke maatschappelijke engagement en meerwaarde zijn de grootste troeven. De beslissingen die je als medewerker neemt, hebben een directe invloed op de kwaliteit van je leefomgeving.

Wie doet het?

Binnen de lokale besturen vind je een ruim aanbod van zowel kantoorjobs, zorgberoepen als technische functies, met uitvoerende of leidinggevende taken. Je kan bijvoorbeeld werken als leerkracht of poetsvrouw in een gemeenteschool, als duurzaamheidsambtenaar of als medewerker in de afvalverzameling-en verwerking of als medewerker in het cultuur- of sportcentrum ...

Hoe word je het?

Voor sommige jobs is geen specifiek diploma vereist en zorgt het bestuur voor een opleiding op de werkvloer. Dat is bijvoorbeeld het geval voor de functie van hulpagent, waarvoor je eerst moet slagen voor selectieproeven en na aanwerving een basisopleiding krijgt. Voor andere jobs, zoals voor die van ingenieur, heb je een specifiek diploma nodig. Voor heel wat functies maakt een examen deel uit van de selectieprocedure.

sector van de metaal- en technologische industrie Elke dag kom je in aanraking met producten die in deze sector zijn gemaakt: auto’s op de weg, de bus of trein waarmee je naar school gaat, de airco in de winkel, het vliegtuig dat mensen naar hun vakantiebestemming brengt, de aluminiumprofielen rond de ramen van je huis, de lift in flatgebouwen, de sfeerverlichting in het restaurant ... Werknemers in deze sector kiezen ervoor om van hun passie voor techniek hun beroep te maken. Naast een portie gezond verstand is er heel wat handigheid vereist. Je moet heel precies kunnen werken en maatwerk afleveren om te garanderen dat je hoogtechnologische kwaliteit levert aan de klant.

Wie doet het?

In een sector waarin de meest uiteenlopende producten worden vervaardigd, vind je uiteraard een waaier van beroepen: draaier/frezer op conventionele of computergestuurde (CNC-)machines, matrijzenmaker, lasser, machinemonteur, operator monteur, programmeur van meetmachines, onderhoudstechnicus, machinebediener, plaatbewerker, spuitgieter, koelmonteur, lifttechnicus, informaticus, industrieel tekenaar, ontwerpingenieur, productontwikkelaar ...

Contact

Vzw INOM (Instituut voor Naschoolse Opleiding van de Metaalverwerkende Nijverheid) A.Reyerslaan 80, 1030 Schaarbeek Tel. 02 706 81 94 (arbeiders) Tel. 02 706 81 84 (bedienden) www.inom.be

Nuttige websites www.inomarbeiders.be

Sites van tewerkstellings- en opleidingsfondsen voor arbeiders in de metaalverwerkende nijverheid:

Verder vind je heel wat beroepen in de sector metaal-, machine- en elektrische bouw die je ook in andere sectoren hebt, zoals magazijnier, heftruckchauffeur, administratief medewerkers, marketeers en verkopers.

»» »» »» »» »» »»

Hoe word je het?

Sites van tewerkstellings- en opleidingsfondsen voor bedienden in de metaalverwerkende nijverheid:

In het secundair onderwijs kan je al vroeg starten in een studierichting die zich richt op deze sectoren. Ook in het hoger onderwijs vind je verschillende professionele of academische bachelors of masters binnen de domeinen (industriële) wetenschappen en techniek die je voorbereiden op een baan in de metaal-, machine- en elektrische bouw. Als blijkt dat je jouw technische knobbel pas later ontdekt, dan zijn veel bedrijven bereid om een opleiding op jouw maat te organiseren.

»» »» »» »»

www.tofam-wvl.be www.tofam-ovl.be www.ftma.be www.rtmvlaamsbrabant.be www.ftml.be www.iristech.be

www.vormetal.be www.vibam.be www.femb-obmb.be www.limob.be

89 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

de sector mode en confectie

Contact

IVOC vzw Opleiding en Advies voor Mode en Confectie Leliegaarde 22, 1731 Zellik Tel. 02 481 53 50 info@ivoc.be www.ivoc.be

Wat doen we?

Mode staat centraal in deze sector. Elk seizoen opnieuw zorgen confectiebedrijven voor modecollecties in de meest actuele kleuren, stijlen en motieven. Maar confectie is meer dan mode. Ook gordijnen en bedlinnen, tenten, parasols en de bekleding van zitplaatsen in een auto worden in deze sector ontworpen en geproduceerd. Wie in deze sector wil werken, is creatief, volgt de mode op de voet en is technisch onderlegd.

Wie doet het?

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Nuttige website ÂťÂť

Enkele van de meest voorkomende beroepen binnen de mode- en confectiesector zijn: ontwerper, patronenmaker, stikker, productiecontroleur en modellenmaker.

www.modeonderwijs.be

Hoe word je het?

In het secundair onderwijs zijn er opleidingen die je voorbereiden op een beroep in deze sector. In het hoger onderwijs kan je kiezen voor de bachelor Modetechnologie en de bachelor Onderwijs. Verder zijn er ook heel wat mogelijkheden via academies, VDAB, SYNTRA en het volwassenenonderwijs.

de sector montage en kraanbediening Wat doen we?

De sector van de montage- en kraanverhuurbedrijven is een subsector van de metaalsector. Deze bedrijven zijn gespecialiseerd in het monteren, demonteren en het afbreken van metalen gebinten en onderdelen van bruggen, reservoirs, gashouders, zwaar ketelwerk, bestanddelen van zware machinebouw en petroleuminstallaties. Verder worden ze ook ingezet bij het hanteren van zware stukken en bij het optrekken van metalen stellingen. Mobiele kranen en hun machinisten worden vaak samen met de montagefirmaâ€™s ingeschakeld om zware lasten te (ver)plaatsen.

Contact

Vzw Montage Brouwerijstraat 10, 1840 Steenhuffel Tel. 052 31 53 00 info@vzwmontage.be www.vzwmontage.be

Wie doet het?

Als pijpfitter ben je verantwoordelijk voor de bouw of het onderhoud van de pijpleidingen in bedrijven. Als kraanmachinist werk je met een mobiele kraan. Je vertrekt elke ochtend naar een nieuwe werf waar je de kraan veilig opstelt in functie van de last die moet worden verplaatst. Hierbij let je op verschillende omgevingsfactoren, zoals rioleringen, hoogspanningskabels en wind.

Hoe word je het?

Er is een sectorspecifiek aanbod in het deeltijds onderwijs, maar ook in het voltijds onderwijs kan je je al voorbereiden op je toekomstige beroep. Wil je later je loopbaan een nieuwe wending geven, dan kan je kiezen voor een beroepsopleiding bij VDAB. Zo zijn er bijvoorbeeld opleidingen voor het beroep van bestuurder mobiele kraan, rigger-monteur of pijpfitter.

91 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

De jobinhoud van rigger-monteur hangt af van het bedrijf waar je aan de slag gaat. Je kan in een team zitten dat een podium opbouwt of in een team dat een machine moet verhuizen.

de socialprofitsector

Contact

VIVO vzw Sainctelettesquare 13-15, 1000 Brussel Tel. 02 250 37 77 info@werkmetmensen.be www.werkmetmensen.be

Nuttige website WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

»» »»

www.ikgaervoor.be www.rolindezorg.be

Wat doen we?

Deze sector werkt voor en met mensen. De manier waarop je met mensen in contact komt, hangt af van de opleiding die je kiest en de (deel) sector waarin je zal werken. Denk hierbij maar aan ziekenhuizen, centra voor geestelijke gezondheidszorg, revalidatiecentra, woon- en zorgcentra, kinderdagverblijven, diensten voor gezinszorg, gehandicaptenzorg, culturele centra, bibliotheken, sportverenigingen en andere socioculturele organisaties en bijzondere jeugdbijstand. Als je werkt in de social profit, ben je flexibel en hou je ervan om met mensen te werken; je praat met ze, luistert, motiveert, leeft mee ...

Wie doet het?

De sector heeft werknemers met allerhande profielen: zowel technische als mensgerichte profielen, ondersteunende en leidinggevende krachten en hulpverleners.

Hoe word je het?

In de sector werken overwegend mensen die hoger onderwijs volgden en een bachelordiploma behaalden, maar er is ook werk voor mensen die een diploma secundair onderwijs of hoger beroepsonderwijs hebben. Je kan al in het secundair onderwijs kiezen voor een specifieke richting (bv. Thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige, Logistiek helper in de zorginstellingen). Ook in het volwassenenonderwijs is er een aanbod. Op www.werkmetmensen.be vind je een overzicht van alle beroepen, met een link naar opleidingsinformatie en een school in jouw buurt. De website heeft ook tools om onze sector zowel online als in real life beter te leren kennen. Je maakt er kennis met de verschillende beroepen en kan op basis van een zelftest ontdekken welke jobs bij jouw persoonlijkheid passen. Op de videowall hoor je een aantal professionals aan het woord over hun job en motivatie.

de sector papier- en kartonverwerkende nijverheid Deze sector bestaat uit verschillende activiteiten zoals het maken van (golf) kartonnen verpakkingen, schoolmateriaal, hygiënisch materiaal, speel- en collectiekaarten en nog zo veel meer. Je hebt zowel hele grote als kleinere bedrijven. Binnen het bedrijf heb je soms een afdeling die het drukwerk voorbereidt, een productieafdeling met machines en ten slotte een afdeling die zorgt voor de afwerking van het product zoals plakken, lijmen en vouwen. De machines zijn allemaal geautomatiseerd en zijn een uitdaging voor mensen die graag technisch bezig zijn. Binnen het bedrijf is er veel variatie.

Wie doet het?

Binnen deze sector kom je als arbeider vaak eerst terecht in het bedrijf als inpakker of afwerker. Vervolgens kan je doorgroeien naar verantwoordelijke voor één of meerdere machines of naar verantwoordelijke van een ploeg. Een attest van heftruckchauffeur is een meerwaarde bij je sollicitatie. Als bediende kan je er ook aan de slag met een grafische opleiding binnen de prepress-afdeling.

Hoe word je het?

Voor de bedrijven in deze sector is vooral je leervermogen en motivatie belangrijk. Met een algemeen technisch diploma secundair onderwijs kan je er meteen aan de slag.

Contact

Fonds voor de papier- en kartonverwerkende nijverheid Pleinlaan 5, 1050 Elsene Tel. 0499 18 55 94 femke.cornelissen@fetra.be sjoeke.knockaert@fetra.be

Nuttige websites »» »» »»

www.fetra.homestead.com www.golfkarton.org www.paperchainforum.be

93 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

de sector podiumkunsten

Contact

Sociaal Fonds voor de Podiumkunsten Sainctelettesquare 17, 1000 Brussel Tel. 02 201 30 03 sociaalfonds@podiumkunsten.be www.podiumkunsten.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

De sector van de podiumkunsten brengt mensen samen om getalenteerde artiesten aan het werk te zien en wil een publiek graag unieke momenten bezorgen. Denk aan theaterhuizen, musicalshows en concertzalen, circusgroepen en dansgezelschappen, maar ook muziekmanagers en festivals. Wij zorgen voor entertainment en dat op momenten dat mensen vrij zijn (lees: avond- en weekendwerk). Het werk is afwisselend en vaak in een internationale omgeving. Er wordt geregeld gewerkt met tijdelijke contracten in sector, zeker bij artiesten, wat maakt dat een duurzame loopbaan uitbouwen zeker niet evident is. Dat vraagt heel wat doorzettingsvermogen.

Wie doet het?

Artiesten op het podium zouden letterlijk nergens staan zonder een hele ploeg achter de schermen. Dat begint al bij het idee voor een voorstelling. Dat vertrekt van een componist of auteur en wordt vervolgens geselecteerd door een regisseur of dirigent. Artiesten beginnen het stuk in te oefenen, terwijl technici het decor bouwen en mee nadenken over het licht, beeld of geluid. Ondertussen is de communicatiedienst bezig met het zoeken naar een geĂŻnteresseerd publiek. Tickets worden verkocht en een tournee op poten gezet. Op de dag van de voorstelling begeleiden medewerkers je naar je stoel en na afloop zijn er nog heel wat administratieve zaken af te handelen. Kortom, een uiteenlopende groep van beroepen die samen zorgen voor een fijne en hopelijk ook verrijkende avond uit.

Hoe word je het?

Afhankelijk van wat je wilt doen, kan je specifieke vooropleidingen volgen, zowel in het secundair of hoger onderwijs of elders. Artiesten kunnen hun talenten aanscherpen in kunsthogescholen of de pop-rockacademie. Er zijn bachelor opleidingen Muziektechniek of Podiumtechnieken of je kan je verdiepen in het Cultuurmanagement. Op onze website vind je een overzicht terug van al je mogelijkheden.

de sector prefab betonindustrie Wat doen we?

Het uitgebreide gamma aan producten uit de prefab betonindustrie is bestemd voor de bouwsector in zijn brede betekenis. De producten worden in een fabriek of een atelier, in reeks of op maat geproduceerd. De gebruiker krijgt prefab producten in hun definitieve vorm aangeleverd. Deze producten zijn van een superieure kwaliteit en hebben het voordeel dat er op de bouwwerf een enorme tijdswinst wordt geboekt.

Contact

Sociaal Fonds van de Betonindustrie (SFIB) Pleinlaan 5, 1050 Elsene Tel. 02 738 74 34 opleidingen@fondsbeton.be www.fondsbeton.be

Wie doet het?

Er bestaan diverse functies en beroepen.

Afhankelijk van het soort product, vind je ook bekisters in de fabrieken, maar ook beton-operatoren. Waar een bekister een product op maat en volgens de wensen van de klant zal vervaardigen, zal een beton-operator werkzaam zijn aan de productieband waar standaardproducten worden geproduceerd. De meeste medewerkers in de fabrieken hanteren een heftruck, een rolbrug of een ander hefwerktuig, afhankelijk van de aard van de producten. Om zeker te zijn dat de kwaliteit goed is en volgens internationale normen, voeren de labo-medewerkers dagelijks proeven uit.

Hoe word je het?

Beroep van ingenieur kan enkel aangeleerd worden via een uitgebreide masterstudie. De beroepen van bekister en beton-operator kan je aanleren op de werkvloer. Er bestaat nog geen specifieke opleiding om bekister in de prefab-producten te worden. Een technische opleiding met de nadruk op planlezen en een degelijke basis wiskunde, biedt alvast perspectieven in ĂŠĂŠn van de betonfabrieken. Extra troeven zijn een goede kennis van ijzervlechten, puntlassen en het besturen van een heftruck of rolbrug.

95 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Een ingenieur is vaak verantwoordelijk voor de productie van beton en uiteindelijk ook de producten. Hij bepaalt en controleert de samenstelling van beton.

de printmediasector

Contact

GRAFOC Printmedia Opleidingscentrum Barastraat 175, 1070 Brussel Tel. 02 545 60 42 info@grafoc.be www.grafoc.be

Nuttige websites WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

»»

www.printmediastages.be

www.facebook.com/grafocprintmedia

Wat doen we?

Iedere dag opnieuw ontmoet je deze technisch-creatieve hightech sector: kranten, labels, tijdschriften, verpakkingen, apps, folders, brochures, catalogi, agenda’s, textiel, websites ... De printmedia sector is uitermate geïnformatiseerd en gedigitaliseerd. Technische feeling en interesse in ICT is dan ook een must. Printmedia heeft een waaier aan beroepen. Afhankelijk van waar je precies in de sector aan de slag gaat, is ook een grote dosis creativiteit onmisbaar evenals goede talenkennis.

Wie doet het?

De vormgever maakt ontwerpen voor diverse dragers zoals advertenties, logo’s, websites, productbrochures, catalogi …. Een goede briefing van de klant én kennis van het printmedia productieproces garanderen een geslaagd eindresultaat! Klanten waarderen het als je hen crossmediaal kan begeleiden in een mix van print en online. Er wordt van jou dus meer verwacht dan louter creativiteit. De prepress operator is de eerste schakel in de drukkerij. Jij maakt de files drukklaar, checkt kleurproeven en bent alert voor eventuele fouten. Kortom, je hebt oog voor detail. Kleine oplages, gepersonaliseerd drukwerk, werken met Adobe-pakketten? De digital print operator realiseert alles wat digitaal geprint wordt in een creatief dynamische omgeving. Als printmedia operator ben je actief als drukker en/of drukafwerker (snijden, vouwen, nieten, inbinden of lijmen) in een afdeling die ook hier hightech is. Andere beroepen in de sector met een algemene achtergrond: intern commercieel medewerker, orderbegeleider, marketingspecialist, commercieel manager ...

Hoe word je het?

Met een bacheloropleiding Grafimediabeleid kan je vooral commerciële functies invullen. Cross-media ontwerp (keuzetraject Graphic-, Photo of E-design) is meer geschikt als voorbereiding voor een creatieve job waarbij je zowel voor print als online ontwerpt. Ook de bachelor opleiding Multimediaproductie is een goede stap in de richting van de printmedia sector. Met dit diploma kan je bijvoorbeeld een zelfstandig vormgever van multimediaproducten worden.

de TAXISECTOR

De taxisector bestaat voornamelijk uit chauffeurs. Je kan hen onderverdelen in twee groepen. Enerzijds heb je de taxichauffeurs. Een taxi is te herkennen aan het taxilicht dat boven op het voertuig is aangebracht en aan de taxameter. Deze apparatuur berekent de prijs die de klant moet betalen. Anderzijds heb je de chauffeurs die rijden in de VVB-sector. VVB staat voor diensten voor de Verhuur van Voertuigen met Bestuurder (maximum 9 plaatsen in de wagen). Deze chauffeursgroep heeft heel diverse opdrachten, zoals ziekenvervoer, vervoer van mindermobielen, shuttles naar de luchthaven, schoolvervoer, vervoer in de haven en shuttles naar kantoorzones.

Wie doet het?

Om taxichauffeur of VVB-chauffeur te worden heb je een rijbewijs B nodig. Daarnaast moet je minstens 21 jaar zijn om als chauffeur aan de slag te kunnen en je moet beschikken over een medische goedkeuring. Elke gemeente kan bijkomende voorwaarden opleggen. In grote steden (Brussel, Antwerpen, Gent â€Ś) wordt verwacht dat de chauffeur ook een blanco strafblad heeft en moet de kandidaat-taxichauffeur een examen afleggen dat door de stad wordt georganiseerd. Tijdens dit examen moet je kunnen aantonen dat je goed Nederlands spreekt en dat je de toeristische trekpleisters en straatnamen in de stad kent. Indien je slaagt voor het examen krijg je een taxibrevet waarmee je als taxichauffeur aan de slag kan. Verder moet een chauffeur stressbestendig, communicatief en flexibel zijn en kunnen omgaan met moeilijke klanten.

Hoe word je het?

Enkele bedrijven uit de sector organiseren (al dan niet in samenwerking met VDAB) een opleiding tot taxichauffeur. Daarnaast werkt de sector ook samen met KIEM (in Antwerpen) om een langdurige, doorgedreven opleiding tot taxichauffeur te organiseren.

Contact

Sociaal Fonds Taxi en Verhuur Voertuigen met Bestuurder Metrologielaan 8, 1130 Brussel Tel. 02 245 11 77 info@taxi-info.be www.taxi-info.be

97 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

de textielsector

Contact

Cobot vzw en Cobot-Bedienden vzw Poortakkerstraat 92, 9051 Sint-DenijsWestrem Tel. 09 222 26 14 cobot@cobot.be www.cobot.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Nuttige websites »»

www.wildvantextiel.be

Wat doen we?

De textielindustrie ontwikkelt en produceert flexibele doeken en garens die gebruikt worden in tal van toepassingen. De belangrijkste van deze toepassingen horen thuis in de wereld van het interieur en de techniek. België is bijvoorbeeld de belangrijkste producent van tapijten in Europa, maar ook op tal van andere terreinen behoren Belgische textielbedrijven tot de wereldtop in hun branche. Enkele voorbeelden zijn; brandwerende doeken voor beschermkleding, doeken voor composieten, kunstgras voor voetbalvelden … De sector bekleedt deze toppositie door veel te investeren in onderzoek en ontwikkeling.

Wie doet het?

Ben jij goed in organiseren? Dan kan je bijvoorbeeld als planningsverantwoordelijke aan de slag. Technici zijn dan weer gegeerd voor het onderhoud en instellen van gesofisticeerde machines die de modernste technologie gebruiken, en als je je liever toelegt op onderzoek of kwaliteitszorg, dan is een baan als productontwikkelaar of laborant een goede keuze. Het is niet allemaal techniek wat de klok slaat. De textielsector heeft ook nood aan creatieve mensen, zoals designers en coloristen. Ook voor wie een neus heeft voor verkoop is er plaats in een sector die sterk op de export is gericht. De internationale dimensie is nooit ver weg. Je krijgt als medewerker voldoende groeikansen zodat een leidinggevende functie binnen je bereik kan komen.

Hoe word je het?

Neem een kijkje op de website www.wildvantextiel.be voor meer informatie over de textielopleidingen. De sector zelf biedt ook een brede waaier opleidingen aan die jouw tewerkstellingskansen in de sector kunnen verhogen.

de textielverzorging Wat doen we?

De textielverzorging omvat de Vlaamse (industriële) wasserijen en droogkuisbedrijven. De mensen uit de textielverzorging zijn echte professionals met een grondige kennis van zaken om allerlei textielproducten te wassen, te drogen, te strijken en, als het nodig is, netjes bij de klant af te leveren.

Wie doet het?

De jobs zijn vaak gevarieerd en je moet bereid zijn om te werken in een drukke omgeving. Je voldoening kan er in bestaan dat je de hoogste kwaliteit aflevert aan de industrie, ziekenhuizen, rust- en verzorgingstehuizen, horeca en aan de particuliere klant.

Contact

TFTC - Training For Textile Care Brusselsesteenweg 478, 1731 Zellik Tel. 02 463 19 50 mc@fbt-online.be

Nuttige websites »» »»

www.train4texcare.be www.fbt-online.be

Hoe word je het?

In de opleidingscentra van VDAB kan je een strijkopleiding volgen. Sinds september 2015 is er een aanbod via het deeltijds beroepsonderwijs.

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

de sector van transport en logistiek: arbeiders Contact

Sociaal Fonds Transport en Logistiek De Smet de Naeyerlaan 115, 1090 Jette Tel. 02 424 30 80 info@sftl.be www.sftl.be

Wat doen we?

De arbeiders uit deze sector zijn vrachtwagenchauffeurs of werken in een magazijn. Dankzij hen vinden goederen hun weg naar winkels en supermarkten en blijven de rekken goed gevuld. Kenmerken die vrachtwagenchauffeurs en magazijnarbeiders gemeen hebben: inzet, zorg voor kwaliteit en veiligheid, organisatietalent, flexibiliteit, verantwoordelijkheidszin, sociale en communicatieve vaardigheid, stressbestendigheid en ploeggeest. Voel jij je geroepen om vrachtwagenchauffeur of magazijnarbeider te worden? Bedrijven uit deze sector zijn voortdurend op zoek naar vers bloed en nieuwe krachten!

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

100

Wie doet het?

Vrachtwagenchauffeurs vervoeren goederen van de ene plaats naar de andere. Zij moeten veel meer kunnen dan enkel een vrachtwagen besturen, wat al niet zo eenvoudig is. Denk maar aan een route kunnen plannen, vrachtdocumenten kunnen beheren, de wegcode kennen en bijvoorbeeld een mondje Frans, Engels en Duits kunnen praten. In het magazijn werken magazijnmedewerkers en hef- en reachtruckchauffeurs. Magazijnmedewerkers controleren de goederen bij het binnen- en buitengaan, zetten ze op de juiste plaats, pakken ze in en uit, stapelen ze op paletten en maken ze klaar voor verzending. Hef- en reachtruckchauffeurs transporteren de goederen in het magazijn van de ene locatie naar de andere, zetten ze in rekken en halen ze er weer uit. Heftruckchauffeurs lossen en laden de goederen ook uit en in de vrachtwagens.

Hoe word je het?

Logistieke opleidingen kan je zowel in het deeltijds als voltijds bso volgen, de opleiding tot vrachtwagenchauffeur in het voltijds bso. Na het secundair kan je deze opleidingen volgen in het volwassenenonderwijs of bij VDAB.

de uitzendsector

Via de uitzendsector kan je in uiteenlopende sectoren en functies als uitzendkracht aan het werk. Uitzendarbeid is voor veel schoolverlaters de opstap naar de arbeidsmarkt. Ervaring verworven via uitzendcontracten leidt heel dikwijls tot een vast contract. Het statuut van een uitzendkracht is vergelijkbaar met dat van om het even welke werknemer, met dit verschil dat de arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid voor een bepaalde duur gesloten wordt. Er wordt vaak gewerkt met weekcontracten. Telkens als de uitzendkracht een opdracht van het uitzendbureau aanvaardt, wordt een arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid opgesteld.

Wie doet het?

Iedereen die werk zoekt, kan bij een uitzendkantoor terecht. Overtuig je consulent dat je de juiste persoon voor de job bent. Uitzendarbeid is ideaal om snel werk te vinden en om verschillende jobs uit te proberen. Zo kan je ervaren wat jou het beste past. Uitzendarbeid is vaak ook een stap naar een vast contract. Bij sommige kantoren vind je verschillende soorten vacatures in verschillende sectoren. Andere uitzendkantoren hebben zich gespecialiseerd in bepaalde jobs. Zij werken rond specifieke beroepen zoals medische beroepen, vacatures in schoonmaak, bediendenprofielen, logistieke functies … Elk kantoor heeft een website met nuttige informatie en vacatures.

Hoe word je het?

Zoek voor elk contact met je consulent zelf naar vacatures. Breng je CV mee. Bij de inschrijving in een uitzendbureau teken je een intentieverklaring. Dit is een document waaruit blijkt dat je als uitzendkracht wilt werken. Een inschrijving in een uitzendkantoor is een sollicitatie. Volg deze op door de consulent regelmatig te contacteren. Hierdoor leert de consulent je kennen en krijg je gepaste werkaanbiedingen. Gebruik www.interim-info.be. Je vindt er informatie en sollicitatietips.

Contact

Vormingsfonds voor Uitzendkrachten Site Tour & Taxis Havenlaan 86C, bus 302, 1000 Brussel info@vfu-ffi.be www.vfu-ffi.be

Nuttige websites »» »»

www.federgon.be www.p-i.be

101 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Wat doen we?

de vastgoedsector

Contact

SF 323 (Social Fonds voor de Vastgoedsector PC 323) Kortrijksesteenweg 1005, 9000 Gent info@sf323.be www.sf323.be

Wat doen we?

Binnen de vastgoedsector zijn er twee belangrijke activiteitenclusters: »»

Het beheer van onroerend goed, waarbij de professional zorgt voor een goed beheer van eigen of andermans gebouwen.

»»

Bemiddelingsactiviteiten tussen aanbieder en klant zodat er een vastgoedtransactie tot stand komt zonder dat ze zich kopzorgen hoeven te maken.

Wie doet het? WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

102

Naast tal van ‘algemene’ beroepen zoals onthaalbediende, boekhouder en jurist kent de vastgoedsector een aantal heel specifieke beroepen: bemiddelaar bij verkoop en verhuur, overdrachtbemiddelaar (handelsfondsen en vennootschappen), syndicus, rentmeester, conciërge, maar ook nog vastgoedpromotor en vastgoedexpert. De bemiddelaars zoeken in opdracht van een eigenaar een geschikte huurder of koper voor een pand, de overdrachtbemiddelaar staat met raad en daad de handelaar bij die zijn zaak wil overlaten, de syndicus beheert de gemene delen van gebouwen die aan meer dan één eigenaar toebehoren en de rentmeester zorgt ervoor dat gebouwen die hem toevertrouwd worden degelijk beheerd worden. De ondersteunende beroepen leggen weliswaar hun eigen klemtoon (boekhouding, secretariaat, onthaal), toch krijgen ze allemaal te maken met de bovenvermelde activiteiten.

Hoe word je het?

Er zijn tal van opleidingen die voorbereiden op een baan binnen de sector. Zo bestaat er een Se-n-Se-opleiding Immobiliënbeheer en bieden verschillende hogescholen opleidingen en afstudeerrichtingen aan die van werken in de sector een gemakkelijk haalbare kaart maken. Ook SYNTRA biedt een aantal vastgoedopleidingen aan. Zeker is dat wie in de vastgoedsector wil werken, naast een aantal algemene competenties ook een gedegen kennis in zijn vakgebied nodig heeft. Die vereiste kennis kan naargelang het gekozen beroep technisch, juridisch of administratief zijn, of een combinatie hiervan. Wil je als zelfstandige aan de slag, dan zorg je voor een erkenning bij het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV), waar heel wat specifieke eisen mee gepaard gaan.

de sector verhuizingen, meubelbewaring en aanverwante activiteiten Wat doen we?

Deze sector bestaat uit verschillende gespecialiseerde activiteiten gaande van ‘klassieke’ kantoor-, privé- en fabrieksverhuizingen tot de verpakking, behandeling, opslag en installatie van alle goederen die speciale zorg vereisen. Dit zijn bijvoorbeeld nieuwe meubelen, antiek en kunstvoorwerpen, muziekinstrumenten, tentoonstellingsmateriaal, medische en/of elektronische apparatuur. Sommige bedrijven hebben dan ook magazijnen waar particulieren en bedrijven terechtkunnen voor tijdelijk beheer en opslag. Verhuisfirma’s kunnen nationaal, maar ook internationaal werken.

Contact

Ambassador verhuisopleidingen vzw Huis van de Verhuis Stroobantsstraat 48A, 1140 Evere info@ambassador-vzw.be www.ambassador-vzw.be

Wie doet het?

Een verhuizer start als verhuizer-drager. Een verhuizer-drager kan verhuizerinpakker worden en een verhuizer-inpakker kan uitgroeien tot verhuizerploegbaas. Binnen de verhuissector bestaan er nog andere functies, zoals ladderliftoperator, chauffeur, meubelmonteerder en industrieel verhuizer. Een verhuizer heeft een goede conditie, werkt graag in team, kan ook zelfstandig werken en is flexibel.

Hoe word je het?

In Antwerpen, Brussel, Mechelen en Vilvoorde kan je in het Deeltijds Beroeps Secundair Onderwijs kiezen voor de richting Verhuizer. Je gaat twee dagen per week naar school, en drie dagen doe je werkervaring bij een verhuisfirma op. De sector zelf organiseert instroomprojecten voor werkzoekenden, in samenwerking met VDAB. Weerhouden kandidaten worden d.m.v. een tiendaagse opleiding klaargestoomd voor de functie van verhuizer. Deze opleidingen zijn altijd gekoppeld aan een tewerkstelling in de sector (via IBO).

103 WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

Verhuizers zijn stielmensen. Vakkenis, nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en snelheid zijn essentieel. Eigen aan werken in de sector is de grote variatie in werk; geen enkele verhuizing is dezelfde. Je komt in contact met de meest uiteenlopende omstandigheden, omgevingen en mensen. Een verhuisopdracht uitvoeren is maatwerk afleveren.

de voedingsindustrie

Contact

Initiatieven voor Professionalisering van de Voedingsindustrie (IPV) Birminghamstraat 225, 1070 Anderlecht Tel. 02 528 89 43 info@ipv.be www.ipv.be

WAAR WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? DE SLAG?

104

Nuttige websites »» »»

www.foodatwork.info www.foodtechnologists.be

Wat doen we?

De voedingsindustrie verwerkt grondstoffen uit landbouw en visvangst tot voedingsproducten. Dit gebeurt in diverse subsectoren: bakkerijen, brouwerijen, frisdrankproducenten, zuivel en zelfs veevoederfabrieken. Alles wat je aan verwerkte eetbare en drinkbare producten in de winkel vindt, is vervaardigd in de voedingsindustrie. Het is een trendy sector met hoogtechnologische apparatuur. Het is ook een stabiele sector die steeds op zoek is naar gemotiveerde medewerkers. Hou je van uitdagingen, ben je dynamisch en ga je graag op zoek naar vernieuwende producten met aandacht voor kwaliteit en milieu? Dan is deze sector zeker eentje om beter te leren kennen.

Wie doet het?

Er werken onder meer procesoperatoren die de productie coördineren vanaf de grondstof tot het afgewerkte product. In de afdelingen ‘onderzoek & ontwikkeling’ werken voedingstechnologen, kwaliteitsverantwoordelijken en laborant-analisten die waken over de hygiëne- en kwaliteitsnormen en nieuwe producten ontwikkelen. Er zijn ook uitbeners, vleeswarenbereiders, banketbakkers, bakkers, industriële koks … actief. Voor de apparatuur en machines zijn dan weer technici en ingenieurs nodig. ICT-programmeurs zorgen voor de informatisering van het productieproces. Ook voor een resem andere functies zijn mensen nodig: administratief personeel, communicatieverantwoordelijken, boekhouders ...

Hoe word je het?

In het secundair onderwijs zijn er richtingen die je specifiek voorbereiden op een baan in deze sector bijvoorbeeld Voedingstechnieken en Productie en Procestechnologie, maar ook bijvoorbeeld bakkerijopleidingen. In het hoger onderwijs vinden bachelors en masters (ingenieurs, voedingstechnologen, laboranten) makkelijk een job in de voedingsindustrie.

BIJKOMENDE INFORMATIE

1. Handige hulp:

de Centra voor leerlingenbegeleiding (CLB’s) GESUBSIDIEERD OFFICIEEL ONDERWIJS 1082 Sint-Agatha-Berchem (Brussel)

CLB Vlaamse Gemeenschapscommissie

Technologiestraat 1

02 482 05 72

2000 Antwerpen

Stedelijk CLB Antwerpen

Lange Gasthuisstraat 24

03 206 13 11

2018 Antwerpen

Provinciaal CLB Antwerpen

Markgravelei 86

03 241 05 00

3500 Hasselt

Provinciaal CLB Limburg

Willekensmolenstraat 140

011 23 81 20

9000 Gent

Interstedelijk CLB Gent

Jubileumlaan 215-2e verd.

09 235 09 00

GESUBSIDIEERD VRIJ ONDERWIJS ANTWERPEN

WAAR BIJKOMENDE WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? INFORMATIE DE SLAG?

106

2100 Deurne

Hallershofstraat 7

03 637 50 60

2440 Geel

Stationsstraat 160

014 58 85 34

2110 Wijnegem

Kerkhofstraat 29

03 353 93 91

2500 Lier

Kardinaal Mercierplein 13

03 480 80 18

2170 Merksem

Gagelveldenstraat 54

03 640 38 90

2550 Kontich

Holle Weg 9

03 458 58 58

2180 Ekeren

Markt 3

03 542 21 55

2640 Mortsel

Sint Benedictusstraat 14B

03 443 90 20

2200 Herentals

Hellekensstraat 2

014 24 70 70

2660 Hoboken

Leopoldlei 96

03 216 29 38

2220 Heist-op-den-Berg

Fr. Coeckelbergsstraat 2

015 24 81 10

2800 Mechelen

Vijfhoek 1 bus 1

015 41 89 11

2260 Westerlo

de Merodedreef 106

014 54 57 36

2840 Rumst

Kardinaal Cardijnstraat 33

03 886 76 04

2290 Vorselaar

Mgr. Donchelei 9

014 50 74 00

2910 Essen

Nollekensstraat 7

03 667 28 28

2300 Turnhout

Rubensstraat 170

014 41 64 39

2930 Brasschaat

De Zwaan 28

03 651 88 85

2320 Hoogstraten

Gr. Elisabethlaan 2

03 314 39 70

2980 Zoersel

Bethaniënlei 6

03 380 38 00

2400 Mol

Edmond Van Hoofstraat 8

014 33 76 20

Jan Palfijnlaan 2

LIMBURG 3500 Hasselt

011 37 94 90

3700 Tongeren

Dirikenlaan 4

012 39 83 40

3530 Houthalen-Helchteren Saviostraat 39

011 52 52 05

3740 Bilzen

Tweevoetjesweg 2

089 51 07 90

3540 Herk-de-Stad

Zoutbrugstraat 5

013 55 46 56

3800 Sint Truiden

Luikersteenweg 7

011 58 62 10

3580 Beringen

Sint-Catharinastraat 8

011 45 63 10

3910 Neerpelt

Bermstraat 9 bus 1

011 80 59 00

3960 Bree

Grauwe Torenwal 11

089 46 97 30

3600 Genk

Zevenbonderstraat 80

089 56 93 20

3630 Maasmechelen

Deken Bernardstraat 4

089 77 97 30

9000 Gent

Marialand 29

09 277 83 40

9300 Aalst

Langestraat 12

053 78 85 10

9000 Gent

Holstraat 95

09 277 83 00

9400 Ninove

Kluisweg 13

054 33 90 19

9040 Sint-Amandsberg

Halvemaanstraat 96

09 277 84 00

9500 Geraardsbergen

Vierwindenstraat 1 A

054 41 17 75

9100 Sint-Niklaas

Ankerstraat 63

03 780 66 30

9600 Ronse

Abeelstraat 35

055 23 71 11

9120 Beveren

Ciamberlanidreef 80 A

03 755 58 69

9620 Zottegem

Kastanjelaan 8

09 361 14 01

9160 Lokeren

Grote Kaai 7

09 348 25 62

9700 Oudenaarde

Burgschelde 7

055 31 38 62

OOST-VLAANDEREN

9200 Dendermonde

Dijkstraat 43

052 21 52 53

9800 Deinze

Kattestraat 22

09 381 06 80

9230 Wetteren

Hoenderstraat 53

09 369 22 21

9900 Eeklo

Visstraat 14

09 376 70 50

VLAAMS-BRABANT EN BRUSSEL 1080 Sint-Jans-Molenbeek

Opzichterstraat 84

02 512 30 05

3000 Leuven

Karel Van Lotharingenstraat 5

016 28 24 00

1500 Halle

Ninoofsesteenweg 7

02 356 55 23

3140 Keerbergen

Molenstraat 42

015 50 93 20

1702 Groot-Bijgaarden

Brusselstraat 270

02 569 61 72

3200 Aarschot

Bekaflaan 63

016 56 72 39

1730 Asse

Nieuwstraat 120

02 452 79 95

3290 Diest

Mariëndaalstraat 35

013 31 27 29

1800 Vilvoorde

Gendarmeriestraat 63

02 251 15 55

3300 Tienen

Veldbornstraat 18

016 81 31 05

WEST-VLAANDEREN 8000 Brugge

Sint-Maartensbilk 2

050 44 02 20

8790 Waregem

Zuiderlaan 42

056 60 23 93

8370 Blankenberge

Astridlaan 35

050 41 84 22

8800 Roeselare

Kattenstraat 65

051 25 97 00

8400 Oostende

Frère Orbanstraat 145

059 50 68 01

8820 Torhout

Papebrugstraat 8

050 23 15 17

8500 Kortrijk

Kasteelstraat 27

056 24 97 00

8870 Izegem

Meensestraat 171

051 30 13 61

8550 Zwevegem

Deerlijkstraat 133

056 24 97 00

8900 Ieper

Bukkersstraat 38

057 21 60 48

8600 Diksmuide

Kasteelstraat 31

051 50 45 58

8930 Menen

Oude Leielaan 83 A

056 23 72 50

8630 Veurne

Oude Beestenmarkt 6

058 31 16 14

8970 Poperinge

Rekhof 22

057 33 43 28

8700 Tielt

Grote Hulststraat 55 bus 1

051 42 66 42

go! onderwijs van de vlaamse gemeenschap ANTWERPEN 2300 Turnhout

Waterheidestraat 19

014 41 33 30

2800 Mechelen

Augustijnenstraat 80

015 45 32 32

2400 Mol

Smallestraat 11

014 31 18 19

2850 Boom

Tinelstraat 3

03 888 24 21

2500 Lier

Berlaarsestraat 29

03 480 17 81

2930 Brasschaat

Van Hemelrycklei 81

03 651 79 11

2600 Berchem

Berchemstadionstraat 1

03 232 23 82

LIMBURG 3500 Hasselt

Luikersteenweg 56

011 22 17 38

3620 Lanaken

Koning Albertlaan 58

089 71 43 10

3500 Hasselt

Vildersstraat 2

011 21 02 69

3700 Tongeren

Sacramentstraat 70

012 23 12 39

3582 Beringen

Sint-Margrietstraat 13

011 45 62 70

3800 Sint-Truiden

Breendonkstraat 21A

011 68 28 91

3600 Genk

Weg naar As 199 A

089 36 57 90

Voskenslaan 262

09 243 79 70

9470 Denderleeuw

Steenveldlaan 32

053 66 91 26

OOST-VLAANDEREN 9000 Gent 9100 Sint-Niklaas

Dr. A. Verdurmenstraat 2

03 776 02 16

9700 Oudenaarde

Eindrieskaai 11

055 33 74 70

9200 Dendermonde

Grote Markt 25

052 33 88 80

9900 Eeklo

Eikelstraat 42

09 377 36 93

9300 Aalst

Zonnestraat 25

053 60 32 80

02 479 25 05

3000 Leuven

Redingenstraat 86

016 30 80 10

3300 Tienen

Oude Vestenstraat 14

016 81 58 18

VLAAMS-BRABANT EN BRUSSEL 1090 Jette

Dieleghemsesteenweg 24-26

1500 Halle

Willamekaai 19

02 356 38 58

1800 Vilvoorde

Ridderstraat 7-9

02 251 44 25

WEST-VLAANDEREN 8000 Brugge

Klaverstraat 49

050 44 50 10

8630 Veurne

Smissestraat 10

058 31 10 75

8400 Oostende

Hennepstraat 53

059 70 21 00

8900 Ieper

Minneplein 42

057 20 08 95

8500 Kortrijk

Burg. Nolfstraat 11-13

056 22 56 61

WAAR BIJKOMENDE WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? INFORMATIE DE SLAG?

107

2. KOM MEER TE WETEN OVER de sprong naar de arbeidmarkt Schrijf je snel in bij VDAB

Eerste hulp bij solliciteren

De jacht is geopend!

Yes, ik mag op gesprek!

Door je inschrijving gaat je beroepsinschakelingstijd van start. Dat is de tijd die je moet wachten voordat je een uitkering kan aanvragen. Omdat die periode standaard 12 maanden duurt, maak je dus best zo snel mogelijk werk van je inschrijving. Dat doe je het snelst en eenvoudigst online via www.vdab.be/jongeren.

WAAR BIJKOMENDE WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? INFORMATIE DE SLAG?

108

Natuurlijk wil je zo snel mogelijk een job vinden die bij je past. Tools voor een goede vangst zijn een ijzersterk cv en een overtuigende motivatiebrief. Moeite met jezelf te verkopen? VDAB gooit haar ervaring mee in de strijd om jou aan een job te helpen. Op de website van VDAB vind je tips & tricks voor een professionele cv en motivatiebrief. Bekijk er straffe voorbeeld-cvâ€™s of screen er je eigen cv met de handige cv-checker. Op zoek naar een tweede mening? De VDAB sollicitatiecoaches zijn via chat en e-mail elke dag bereikbaar. Ze lezen je cv en motivatiebrief na of geven je tips om jouw troeven uit te spelen. Contacteer hen via ww.vdab.be/jongeren.

Te weinig ervaring?

Elke jongere maakt het ooit wel eens mee: afgewezen worden wegens te weinig ervaring. Iets waar je uiteraard niets kan aan doen als je recht van de schoolbanken komt. VDAB heeft er iets op gevonden: een Beroepsopleiding (IBO). Via een IBO-contract kan je, ook zonder ervaring, aan de slag bij de werkgever van je dromen. Je volgt dan gedurende 1 tot 6 maanden een opleiding op de werkvloer, waarna je een contract krijgt aangeboden. Tijdens je IBO wordt je loon voor het grootste deel uitbetaald door VDAB, lekker voordelig voor de werkgever dus. Jij krijgt tijd om ervaring op te doen en het kost je werkgever quasi niets. The best of both worlds! Stel het dus zeker eens voor als je gaat solliciteren want nog niet alle werkgevers kennen deze voordelige formule.

Vanaf het moment dat jij de vragenlijst bij je inschrijving invult, schiet VDAB in actie. Je krijgt meteen toegang tot de vacaturebank waarop je een profiel kan aanmaken en zelf je cv kan publiceren. VDAB houdt de arbeidsmarkt mee in de gaten en informeert je dagelijks per mail, sms of brief over vacatures die aansluiten bij jouw profiel.

Uitgenodigd voor een gesprek? Top! Maar net zoals toen je leerde fietsen, ga je tijdens jouw eerste sollicitatiegesprek misschien wel eens op je bek. Om dat te vermijden organiseert VDAB dagelijks via Skype chatsessies met sollicitatiecoaches waar je een jobinterview in real life kan oefenen. De coaches helpen je over je sollicitatiestress heen en geven je tips om potentiele werkgevers helemaal te overtuigen van jouw kwaliteiten!

Nog niet klaar om te gaan werken?

Dan interesseren de VDAB opleidingen jou misschien wel. Een extra opleiding verhoogt je kansen op de arbeidsmarkt en is bovendien helemaal gratis! Zoâ€™n extra opleiding volgen kan in real life of online via webleren. In de uitgebreide opleidingendatabank van VDAB vind je taalcursussen, sectorspecifieke opleidingen en gedragstrainingen. Heb je nog geen idee welke job bij je past? Ook dan kan je op de website van VDAB terecht. Ontdek er dankzij een handige beroepentest voor welk beroepen jij geboren bent, vind er getuigenissen van werknemers uit verschillende sectoren en bekijk er een lijst van alle knelpuntberoepen.

Tips op vdab.be/mijnloopbaan of bel 0800 30 700

Ik wil mijn sterke punten in de verf zetten! Je hebt meer ervaring dan je denkt. Ga je op reis, doe je een vakantiejob of heb je een leuke hobby? Dan doe je ervaring op die je kan vertalen in sterke punten op je cv en in je online VDAB-dossier. Vind zo sneller de juiste job. Een koffer vol ervaring De weg kwijt? Een leuk gesprek aan de bar met de lokale bevolking? Een vakantielief? Op reis oefen je in ieder geval je talen. Trek jij je plan in onverwachte situaties? Dan ben je vast creatief en flexibel. Ding jij af aan het strandkraampje tot de helft van de prijs? Dan ben je zeker een geboren onderhandelaar. Zo kom je terug met een valies vol aan ervaring. En dat telt mee op je cv. Je hobby zegt meer over jou dan je denkt Ben je leider in een jeugdbeweging? Of doe je vrijwilligerswerk? Dat bewijst meteen dat je initiatief durft nemen en verantwoordelijk bent. Zit je in een sportclub? Dan ben je vast een teamplayer of misschien een competitief en ambitieus werkbeest. De perfecte pint met een hoge cv-waarde Tijdens je vakantiejob proef je al van het echte werkleven. Pinten èn moppen tappen? Kletsen met de klanten en de kassa laten kloppen? Scoor dan meteen op je cv met sociaal, klantgericht, zelfstandig werken en omgaan met stress.

Installeer zeker ook de ‘Vind een job’ applicatie op je smartphone! Zo kan je op elk moment eenvoudig vacatures in je buurt checken.

Je cv verspreiden op een jobbeurs? Met de app ‘Jobbeurzen’ van VDAB kan je beurzen toevoegen aan je agenda. Je krijgt er een handig overzicht van de aanwezige bedrijven en hun contactgegevens!

Niet echt een talenknobbel? Met de leuke VDAB talen-apps voor op je smartphone schaaf je in geen tijd je Frans, Engels, Spaans of Duits bij. Handige soundboards helpen je in allerlei situaties uit de nood, leerrijke games verbeteren al spelend je talenkennis en de woordenlijst is een tool om altijd op zak te hebben!

109

Meer info over alle VDAB tools vind je op www.vdab.be/jongeren of op het gratis nummer 0800 30 700

“Nadat ik me had ingeschreven bij VDAB en daar op gesprek ging, kwam ik in aanmerking om een gespecialiseerde opleiding te volgen. Mijn voorkeur ging uit naar PC- en netwerktechnicus: een negen maanden durende opleiding. Ik schreef me in voor de infodagen en legde met succes enkele tests af. Daarna volgde een persoonlijk gesprek. De opleiding verliep vlot: interessante lessen in een collegiale, aangename sfeer. Naast de technische lessen kregen we ook heel wat sociale vaardigheden mee. We werden klaargestoomd om de professionele wereld in te trekken. In april startte ik in een IT consultancy bedrijf. Een opleiding volgen is de moeite waard voor een mooie toekomst!”

VINCENT VOND EEN JOB DANKZIJ EEN OPLEIDING VAN VDAB

WAAR BIJKOMENDE WAT KAN KAN JE JE AAN STUDEREN? INFORMATIE DE SLAG?

Oog voor detail? CHECK!

Notities

110

111

Colofon Deze brochure kwam tot stand dankzij een samenwerking tussen: »» »» »» »» »» »» »» »» »»

Departement Onderwijs en Vorming, afdeling Informatie en Communicatie Agentschap Hoger Onderwijs, Kwalificaties en Studietoelagen (AHOVOKS) Onderwijskiezer VCLB CLB Go! Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) Steunpunt Werk en Sociale Economie (WSE) Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) Vlaamse Hogescholenraad (VLHORA)

Beelden

Roadies (Robin De Vries, Brecht Herteleer, Hanne Reumers) Kim Baele

Coördinatie en eindredactie

Jasper Van Biesen (Departement Onderwijs en Vorming)

Redactieraad:

Lobke Dedrie Lieve Dillen Ann Engelen Ryfka Heyman Jo Huys Mathilde Joos Johan Seutens Christine Verlinden Dirk Verrycken

Vormgeving

Yasmina Yahiaoui (Departement Onderwijs en Vorming)

Verantwoordelijke uitgever

Micheline Scheys, secretaris-generaal Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Departement Onderwijs en Vorming Afdeling Informatie en Communicatie Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel

Druk

Corelio Printing

Depotnummer D/2015/3241/212

Tips, vragen of opmerkingen over deze brochure? Mail ons op sidin@vlaanderen.be. Copyright: Niets uit deze brochure mag worden gekopieerd of op andere wijze worden verspreid zonder bronvermelding.

in elke provincie een sid-in Vlaams-Brabant en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brabanthal Brabantlaan 1, 3001 Leuven Donderdag 7 januari 2016

Antwerpen

Antwerp Expo Jan Van Rijswijcklaan 191, 2020 Antwerpen

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

17 - 20 uur

Vrij bezoek (nocturne)

Vrijdag 8 januari 2016

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

Vrijdag 19 februari 2016

Zaterdag 9 januari 2016

Doorlopend 10 - 16 uur

Vrij bezoek

Zaterdag Doorlopend 20 februari 2016 10 - 16 uur

Oost-Vlaanderen

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

17 - 20 uur

Vrij bezoek (nocturne)

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

Vrij bezoek

Limburg

Flanders Expo Maaltekouter 1, 9051 Gent Donderdag 21 januari 2016

Donderdag 18 februari 2016

Limburghal Jaarbeurslaan 6, 3600 Genk

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

17 - 20 uur

Vrij bezoek (nocturne)

Vrijdag 22 januari 2016

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

Vrijdag 9 - 12 uur 26 februari 2016 13 - 16 uur

Schoolbezoek

Zaterdag 23 januari 2016

Doorlopend 10 - 16 uur

Vrij bezoek

Zaterdag 27 februari 2016

Vrij bezoek

Donderdag 9 - 12 uur 25 februari 2016 13 - 16 uur 17 - 20 uur

Doorlopend 10 - 16 uur

Schoolbezoek Vrij bezoek (nocturne)

West-Vlaanderen

Kortrijk Xpo Doorniksesteenweg 216, 8500 Kortrijk Donderdag 4 februari 2016

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

17 - 20 uur

Vrij bezoek (nocturne)

Vrijdag 5 februari 2016

9 - 12 uur 13 - 16 uur

Schoolbezoek

Zaterdag 6 februari 2016

Doorlopend 10 - 16 uur

Vrij bezoek

Bezoe k nu oo d e SID k donde -in op rd a g a va n 1 7 vo n d to 20 uu t r!

Meer info? www.onderwijs.vlaanderen.be/sidin