over een meisje dat haar broer bespiedde
COLOFON Redactie: Leen De Wispelaere Eindredactie: Jeroen Borghs Vormgeving: Virginie Soetaert Illustraties: Julie Van Wezemael Met dank aan: Katrien Van Leirberghe (çavaria), Steffie De Baerdemaeker (çavaria), Kaj Poelman (çavaria), Jana Miah (çavaria), Evelien Luts (Jong & Van Zin), Ans Oomen (Wel Jong Niet Hetero), Elke Deneys (Awel), Gaia Van Cauwenberg (Transgender Infopunt). Deze brochure is een uitgave van de Vlaamse overheid, Agentschap Binnenlands Bestuur, Team Gelijke Kansen, Havenlaan 88, 1000 Brussel, +32 2 553 52 16, gelijkekansen@vlaanderen.be, www.gelijkekansen.be. Copyright Agentschap voor Binnenlands Bestuur, team Gelijke Kansen. Tweede herziene druk 2021. Wettelijk depotnummer: D/2021/3241/097 Deze publicatie mag niet verkocht worden. Verantwoordelijke uitgever: Jeroen Windey, Havenlaan 88, bus 70, 1000 Brussel. Deze publicatie kwam tot stand in samenwerking met çavaria, Kammerstraat 22, 9000 Gent +32 9 223 69 29, info@cavaria.be, www.cavaria.be
Dit boekje is van:
Ik zit in klas:
Hoi lezer, Met dit boekje heb je in één klap drie vliegen gevangen. Je vindt er allerlei doe-opdrachten in terug (vlieg 1), stukjes informatie (vlieg 2) en een bijzonder verhaal (vlieg 3). Dat verhaal gaat over Lily. Lily is elf. Ze is een beetje nieuwsgierig van aard. Jij ook ? Dat treft, want als je deze bladzijde omdraait, beland je pardoes in haar dagboek. Daarin vertelt Lily honderduit over haar school, buurt en vrienden. Maar ook over wat ze denkt, voelt en…ontdekt. Ja, Lily houdt haar oudere broer Jens wel héél goed in de gaten…
Veel plezier!
4 / LILY
over een meisje dat haar broer bespiedde
Woensdag 10 au gustus Lief Dagboek, Ik ben platza k! muntjes uit mij Ik heb de laatste koperen n te kunnen kop spaarpot moeten vissen om en. Maar ik h eb je nodig, al jou hulpagent, wa s n vreselijk raar t de laatste tijd doet mijn b roe . En ik ga uitv issen waarom! r Mijn broer is zev voor de veiligh entien en heet Jens, maar ei Onderzoeks-ob d noem ik hem ’Bo’ (Bijzond er ject). Veel weet ik nog niet, ma wel dit: ar - Bo loopt de h el - Bo kijkt lette e tijd te ijsberen door het h rlijk elke twee uis minuten naar . telefoon. zijn - Soms verdwij nt Bo plots voo r u weet waar hij uithangt. (Met ren en niemand ’n ik: papa of ik . En de katten iemand’ bedoel natuurlijk :-)) PS. Ik hoop da t h woensdag-zakge et snel woensdag is: lddag! Liefs, Lily
LILY / 5
”Woensdag-zakgelddag” Lily wacht vol ongeduld op een nieuwe lading zakgeld. Maar hoe zit het met jouw spaarpot?
DOEN!
SPAARVARKEN Wat doe jij of zou jij doen met je zakgeld? Schrijf in het spaarvarken de dingen die je zou kopen (voor jezelf of voor iemand anders), of waarom je het zou sparen. Of misschien heb je nog een heel ander idee en wil je er graag iemand anders blij mee maken...
Maandag 22 augustus Lief Dagboek, Het lijkt wel een volksverhuizing in de Bijensteeg (daar woon ik). Deze week hebben twee van de zes huizen nieuwe bewoners gekregen. Mijn nieuwe buurjongen (rechts) heet Sam. Hij gaat ook naar het zesde. Eli is mijn andere nieuwe buurjongen (links). Zijn mama’s hadden een groter huis nodig, zei hij, omdat er nog een baby op komst is. Maar de rest van de straat ken je ook nog niet hé? In de drie huizen aan de overkant wonen mijn bff’s: Anna (nummer 4), Jade (nummer 5) en Luca (nummer 6). We zien elkaar op school. En na school. En in het weekend. En anders chatten we de hele tijd. Papa wordt er gek van! Ik ben blij dat Eli en Sam nu ook in de straat wonen. Ik vind het leuke jongens :). 6 / LILY
”Eli’s mama’s hadden een groter huis nodig" Heb jij opgemerkt dat Eli het over zijn ‘mama’s’ heeft? Of dat Lily enkel over ‘papa’ en niet over ‘mama’ spreekt? Dat komt omdat elk gezin anders is samengesteld. Hieronder zie je welke soorten gezinnen er in de Bijensteeg wonen. Vergeet niet dat er nog veel meer soorten bestaan!
1
2
Sam, mama, papa, broer Elias
3
Eli, mama, mams, ?
5
Jade, mama, papa, zus Yasmine, zus Esther
t
oms op k y b ba
4
6
Lily, papa, broer Jens
Anna, Anna’s papa, Anna’s plusmama (= de mama van Siebe), stiefbroer Siebe
Luca, mama, papa
LILY / 7
DOEN!
Wie woont waar?
In de Bijensteeg wonen vier verschillende soorten gezinnen. Schrijf bij elk huis welk soort gezin er woont (in de blauwe balkjes op de vorige pagina). Let op, sommige gezinsvormen komen meerdere keren voor!
Lesbisch gezin Twee vrouwen leven samen en hebben kinderen. Nieuw samengesteld gezin Twee ouders hebben kinderen uit een vorige relatie. Eenoudergezin Eén ouder leeft samen met eigen kinderen. Traditioneel gezin Een man en een vrouw leven samen en hebben samen kinderen.
DOEN!
Wie woont er allemaal onder jouw dak? Of ‘daken’, want misschien woon je wel in twee huizen? (Gebruik dan ook het huis op de volgende pagina.)
1
Geef aan wie er allemaal deel uitmaakt van jouw gezin(nen). Vergeet ook je huisdieren niet!
2
Schrijf van elke persoon/elk dier de naam erbij.
3
Schrijf bij elke persoon/elk dier ook welke band je ermee hebt.
gebruiken die op je gezinsleden/huis-
(bijvoorbeeld: broer, zus, mama, pluspapa, oma, mijn persoonlijke
dieren lijken. Of net niet. Jij bent de
goudvis, de hond van het gezin…)
kunstenaar, jij kiest.
Je kan tekenen en/of inkleuren. Of je kan foto’s kleven. Je kan ook afbeeldingen uit boekjes of kranten
8 / LILY
Dinsdag 30 augustus Lief Dagboek, Ik heb nieuwe informatie! Na het middageten ging Jens - ik bedoel Bo. Bo! weer eens op pad. Hij mompelde nog snel iets over ’gaan fietsen’, terwijl de deur al achter hem dichtviel. Even later stond Eli voor de deur: of ik met hem en Sam naar het bos wilde? Ik ging mijn fiets halen in de schuur en weet je wat ik daar zag staan? Juist, de fiets van Bo. Wat een slechte leugenaar! Om te vermijden dat papa het zou ontdekken, ben ik dan maar op zijn fiets vertrokken. Mijn benen zijn toch lang genoeg. Op weg naar het bos zagen we Bo staan in de verte. Hij stond bij de bushalte, samen met een vriend. Die vriend heb ik al eens eerder gezien bij ons thuis. Ik geloof dat hij Lander heet. Wat was dat tweetal van plan? “Fietsen”? Met de bus? U-hu! Als ik wielrennersbenen had, dan was ik die bus natuurlijk gevolgd. PS. Belangrijk detail: Bo had zijn telefoon NIET in de hand.
LILY / 9
10 / LILY
Donderdag 1 september Lief Dagboek, De eerste schooldag zit er alweer op. Ik zit in 6B, bij juf Dorien. Ik vind het jammer dat Sam en Anna in 6A zitten. Maar niet getreurd! In de pauzes komen we met de Bijensteeg samen achter de eik op de speelplaats. Luca was in topvorm. Hij zei dat we ’de zes’ van de Bijensteeg zijn en dat we een eed moeten zweren (Luca is nog maar negen :)). En dat we later moeten trouwen, omdat we precies met drie jongens en drie meisjes zijn. Dat had hij beter niet gezegd. Jade trok haar ik-heb-net-in-een-citroen-gebeten-gezicht. En Eli zei: “Wat maakt drie jongens en drie meisjes nou uit ? Jongens kunnen ook met jongens trouwen, en meisjes met meisjes.” Ik denk niet dat er veel huwelijken zullen van komen in de Bijensteeg :) Ik moet er als een pijl vandoor nu, want zo meteen begint de training. (Ik speel basket.)
“Jongens kunnen ook met jongens trouwen, en meisjes met meisjes" Dat Eli deze opmerking maakt, is geen toeval. Hij heeft immers twee mama’s, die ooit verliefd werden op elkaar. Tijd om het woord ‘holebi’ van naderbij te bekijken.
WETEN!
Ho-le-bi
‘Holebi’ is een letterwoord. Het bestaat uit de eerste letters van drie andere woorden: ‘homo’, ‘lesbisch’ en ‘biseksueel’. Die woorden hebben alles met verliefdheid en aantrekkingskracht te maken. Zo betekent ‘homo’ dat je als jongen verliefd wordt op andere jongens. ‘Lesbisch’ betekent dat je als meisje verliefd wordt op andere meisjes.
En ‘biseksueel’ betekent dat je soms verliefd wordt op een jongen en soms op een meisje. Kortom, het letterwoord ‘holebi’ betekent dat je soms of altijd - verliefd wordt op iemand van je eigen geslacht. Het tegenovergestelde heet ‘hetero’. Dat betekent dat je altijd verliefd wordt op iemand van het andere geslacht.
LILY / 11
DOEN!
Kook je eigen letterwoordensoep! die naam en ...je eigen nden meer vrie van 2 of
s 3 van je ...minsten n gerechte favoriete
ep ndengro Jouw vrie rtaan: heet voo
en echte Jij bent e
familienaam of r o o v e .d .. bekenn enkele naam va wie je nen naar o s r e p e d opkijkt.
ier...
Schrijf h
rd elk woo Kies uit rs. tal lette een aan ar nu Maak da . ties mee combina leukste Kies het ord! letterwo
.................-
.......... .................. eter!
......... ..................
..................
WETEN!
echte en regelr Jij bent e ........................... .................. fan!
Wie is holebi?
Omdat de woorden ‘holebi’ of ‘hetero’ niet op je voorhoofd staan geschreven, is het moeilijk om te weten hoeveel mensen er nu precies holebi zijn. Wetenschappers denken dat het om drie tot acht procent van de mensen gaat. Hoe weet je of je zelf holebi bent? Daar zijn geen testen of vragenlijstjes voor. Je voelt het zelf, wanneer je verliefd wordt op iemand van hetzelfde geslacht. Sommige holebi’s weten het al van jongs af aan, anderen ontdekken het pas wanneer ze volwassen zijn.
en en woord ig e je in Leg nu nt: bi' beteke le o 'h t a uit w
12 / LILY
is ie holebi d d n a m ie)? Ken je ie op televis f o t h c e (in het
DOEN
!
Donderdag 8 september Lief Dagboek, We hebben projectwerk gehad op school! Iedereen moest zijn favoriete beroep voorstellen. Dat weet ik al lang: ik word politieagente. Niet om het verkeer te regelen, nee, ik ga bij de recherche. Ik wil misdaadzaken oplossen (en Bijzondere Onderzoeksobjecten naspeuren.) Toen ik aan de beurt was, zette Jules weer eens zijn grote mond op. “Politiewerk is niets voor meisjes,” zei hij. “Daar moet je stoer voor zijn.” Gelukkig viel juf Dorien hem al snel in de rede. PS. Ik heb aan papa gevraagd of ik zaterdag met Anna naar de stad mag (Het mag!). Ik heb namelijk ontdekt dat Bo zaterdag ook naar de stad gaat. Wat een toeval toch ;) !
“Politiewerk is niets voor meisjes" WETEN!
PLAATS EN TIJD
GENDER In onze maatschappij leven ideeën over wat ‘bij jongens hoort’ en wat ‘bij meisjes hoort’. Die ideeën kunnen gaan over kleren, maar ook over sporten, hobby’s, beroepen of zelfs karaktereigenschappen. Die ideeën, over wat bij jongens/meisjes hoort, noemen we gender.
Ideeën over wat bij jongens/meisjes hoort, staan niet vast. Ze kunnen verschillen van plaats tot plaats, en van tijd tot tijd. Kijk maar: •
De pruikentijd is alweer een paar eeuwen geleden. In die tijd droeg een deel van de mannen langharige pruiken, make-up en schoenen met een hak.
•
In de Arabische wereld dragen veel mannen lange gewaden.
JEZELF ZIJN
in eranderlijk iet alleen v n r. n a ij a z m r e k ij d t. K r gen vaak onjuis n: Ideeën ove k o o n ij z sen denke jd, ze Veel men plaats en ti ens draagt
n de jong Een deel va hoodies
graag
oetbal. uden van v
s dragen Alle jongen
s (not!)
ie graag hood
t dan ens (en wa g n jo ij b rt o Voetbal ho allen?) raag voetb g ie d s je is met me
s ho Veel jongen
Je merkt het, ideeën over gender kunnen onjuist, en zelfs knap vervelend zijn. Welke sport je graag doet, waarmee je graag speelt of wat je later worden wil, heeft weinig te maken met het feit of je een jongen of een meisje bent. “Politiewerk is niets voor meisjes”? Onzin. Beroepen, hobby’s of sporten doe je omdat jij ze graag doet, en kleren draag je omdat jij ze leuk vindt. LILY / 13
DOEN!
Welke mocktail ben jij? (Dat is een cocktail zonder alcohol)
Omcirkel wat voor jou van toepassing is: a, b of c. Tel daarna de punten op en ontdek welke mocktail je bent!
1. Dit doe ik met een bal
5. Dit doe ik met een jurk
a. Sjotteuh! b. Doorgooien naar iemand anders. c. Straal negeren
a. Ernaar kijken b. Passen. Hoe meer hoe liever! c. Me een soepjurk voelen.
2. Dit doe ik met een sneaker
6. Dit doe ik met een zwembad
a. Een tweede kopen b. Wat is een sneaker? c. Mijn schoenenkast volbouwen
a. Er in een boog omheen lopen. b. Eerst de voeten erin, dan de rest c. Erin duiken vooraleer ik ‘zwembad’ kan zeggen
3. Dit doe ik met een doos lego
7. Dit doe ik met een hoodie
a. Bij mijn andere twaalf dozen zetten. b. Mijn neus ophalen. c. Ze morgen eens maken. Of overmorgen.
a. Niets b. Hangt er van af welke hoodie. c. Kap opzetten en yeah!
4. Dit doe ik met een zak snoep
8. Dit doe ik met een wortel
a. Een snoepje nemen en doorgeven b. Verslinden c. Doorgeven
a. Opknabbelen b. Aan een konijn geven c. Straal negeren
1 2 3 4 5 7 8 9
a=1; b=2; c =3 a=2; b=3; c=1 a=1; b=3; c=2 a=2; b=1; c=3 a=2; b=1; c=3 a=3; b=2; c=1 a=3; b=2; c=1 a=1; b=2; c=3
14 / LILY
0-8 punten: Jij bent eerder een sportief type. Voor jou mag er wat actie zijn. Overduidelijk het Arizona Sunset-type dus! 9-16 punten: Je bent een sociaal type en je hebt erg uiteenlopende interesses. Het Regenboogfizz-type ten voeten uit! 17-24 punten: Je bent een rustig type en je weet wat je wil, maar vooral ook wat je niet wil! Het klassieke profiel van een Gummy Bear-type!
De Arizona Sunset WAT HEB JE NODIG VOOR 1 GLAS? • sinaasappelsap • spuitwater of kleurloze limonade • grenadine • een glas om te mengen • ijsblokjes • een rietje • een groot glas voor het eindresultaat
HOE GA JE TE WERK? 1. Vul het mengglas met de helft sinaasappelsap en de helft spuitwater/limonade. 2. Doe de ijsblokjes in het echte glas en giet er een vinger hoog grenadine bij. 3. Giet het mengsel er traag bovenop, zodat de kleuren zich niet meteen vermengen. 4. Werk af met een rietje en meng alles.
De Regenboogfizz WAT HEB JE NODIG VOOR 1 GLAS? • houdertjes om ijsblokjes te maken • frisdranken in enkele kleuren (geel, oranje, groen, rood) • spuitwater of kleurloze limonade • een groot glas voor het eindresultaat
HOE GA JE TE WERK? 1. Giet van elke frisdrank een klein beetje in de ijsblokhouder, zodat je van elke kleur frisdrank een tweetal ijsblokjes kan maken. 2. Vries in tot het ijsblokjes geworden zijn. 3. Stapel je ijsblokjes op in een glas en giet er spuitwater of kleurloze limonade bovenop.
De Gummy bear WAT HEB JE NODIG VOOR 1 GLAS? • een champagneglas • alcoholvrije lichtgekleurde cider (perzik, peer, appel) • gummybeertjes • een cocktailprikker of tandenstoker
HOE GA JE TE WERK? 1. Vul een champagneglas met snoepjes van zoveel mogelijk verschillende kleuren. 2. Giet de cider erbij. 3. Wacht even af en kijk hoe je glas kleurrijk verandert. 4. Prik enkele Gummybeertjes op een cocktalprikker of tandenstoker en leg die bovenop je glas.
LILY / 15
Zaterdag 10 september Lief Dagboek, Mijn onderzoek vordert. Vandaag zijn Anna ik op de bus naar de stad gestapt - dezelfde als Bo natuurlijk. Daar was Bo niet gelukkig mee, maar wat kon hij zeggen? We stapten af aan dezelfde bushalte als Bo. Ook daar was hij duidelijk niet gelukkig mee. Om hem te plagen vroeg ik: “Heb je een geheim, misschien?” “Bemoei je er niet mee!” beet hij me toe. En weg was Bo! Anna en ik volgden hem op zo’n tweehonderd meter afstand. Gelukkig keek hij niet meer om. Hij liep een gebouw binnen waaraan een vlag in regenboogkleuren wapperde. Wat dat betekent, moet ik eens uitpluizen!
“Aan het gebouw hing een vlag in regenboogkleuren” Lily gaat op internet op zoek naar informatie over de regenboogvlag. Tijdens haar zoektocht komt ze een hele reeks vlaggen tegen waarvan ze de betekenis niet kent. Misschien ken jij ze wel ?
DOEN!
Verbind de vlag met de juiste betekenis. a. België b. Nederland
1
2
c. De holebibeweging: mensen die opkomen voor de rechten van holebi’s d. Duitsland e. De bi-vlag: het symbool voor mensen die biseksueel zijn
4
3
5 f. De vredesbeweging: mensen die opkomen voor vrede g. Japan h. Luxemburg
6
7 Opl. 1= f; 2=h; 3= a; 4=g; 5=c ; 6=d; 7=b ; 8=e
8 16 / LILY
Dinsdag 13 september Lief Dagboek, Ik weet ondertussen wat een regenboogvlag betekent. Ze kan het symbool zijn voor vrede, of voor holebi’s. Maar ik herinner me niet meer of de vlag aan dat gebouw in de stad nu zes of zeven kleuren telde. Mijn onderzoek zit in het slop! Ik heb een nieuw plan nodig. Misschien zijn er wel sporen te vinden in de kamer van Bo? Maar hoe werk ik mezelf daar binnen zonder dat Bo onraad ruikt ? Denk, denk, denk. Ik heb het gevonden! Ik snap "zogezegd" niets meer van mijn rekensommen. Gewéldig moeilijk zijn die sommen plots! Ik heb hulp nodig. Ik zal even moeten aankloppen bij Bo :)
Lief Dagboek,
Woensdag 14 september
Mijn truc is gelukt. Toen ik in de kamer van Bo was, heb ik mijn ogen de kost gegeven. Dit is me opgevallen: 1. De kamer is een stort. 2. Er lag een stapel tijdschriften op het nachtkastje. En toen, dagboek, was daar plots de Grote Doorbraak. Ik moest er niet eens iets voor doen! Toen Bo naar het toilet ging, liet hij zijn telefoon gewoon onder mijn neus liggen. Net op dat moment kwam er een sms binnen van Lander: “OMW2U, BF ”. Dat vond ik 100% Chinees, maar ik heb de code uit mijn hoofd geleerd en opgezocht wat ze in sms-taal betekent. Wat blijkt ? Ze betekent: On my way (OMW), to you (2U), Boyfriend (BF), ofwel: ’.op weg naar jou, liefje’. Als daát geen doorbraak is !?
LILY / 17
“Ik heb opgezocht wat dit in sms-taal betekent.” In sms’jes wordt vaak een bijzonder taaltje gebruikt: afkortingen, emoji's, cijfers, codetaal, enzovoort. Misschien hebben jij en je vrienden ook wel jullie eigen sms-taal?
DOEN! ft …jou hard hee
Ga even door de sms-berichten die je ontving. Schrijf er hieronder eentje over dat: doen lachen.
…misschien wel onbegrijpelijk is voor een bu itenstaander.
...jou heeft verrast.
DOEN!
Hoe zou jij deze berichten in een sms zetten? ‘Vertaal’ ze in jouw sms-taal: jouw woorden, afkortingen, emoticons...
Hey (naam van je vriend of vriendin), ik heb barstende hoofdpijn. Kunnen we op een ander moment afspreken? Ik moet nu echt even slapen. Niet fijn!
18 / LILY
Groot nieuws. Mijn broer heeft een lief. Het is een jongen en hij heet Lander. Ik vind het superspannend. Groetjes.
Lief Dagboek,
Donderdag 15 september
Zoals elke speurder weet, zijn vermoedens nog geen feiten! Daarom heb ik het Bijzonder Onderzoeksobject zélf op de rooster gelegd. Ik heb me natuurlijk van de domme gehouden. Op een luchtige toon vroeg ik aan Bo of hij misschien al een lief heeft. Wat er toen gebeurde, had ik echt niet verwacht. Bo antwoordde heel rechtuit: ’Ja, ik heb een lief en het is een jongen. Zo, nu weet je dat ook weer.’ Ik denk dat hij stapelverliefd is en het daarom niet meer wil verzwijgen. Want toen ik vroeg hoe zijn vriendje heet, begon hij honderduit te vertellen over Lander. Ze zijn al twee weken een koppel. Ik vind het wel cool, en ook een beetje schattig: mijn grote broer die verliefd is. Bo wil het zaterdag ook aan papa vertellen. Hij is het beu om altijd excuses te moeten verzinnen, zegt hij. Hij wil het zeggen tijdens het eten, omdat ik er dan ook bij ben. Dat wordt interessant!
“Ik denk dat hij stapelverliefd is.” WETEN! Verliefd zijn betekent voor iedereen iets anders. Je kan verliefd worden op meisjes, op jongens of op allebei. Je kan er knalrood van worden, of je kan het nauwelijks opmerken bij jezelf. Je kan het heerlijk vinden, of vervelend. Voor verliefdheid bestaan geen vaste recepten. Dat, en nog veel meer, leggen liefdesexpert Evelien en enkele jongeren uit in het filmpje uit Karrewiet:
www.ketnet.be/karrewietplus/ vlinders-in-de-buik-uitzending LILY / 19
DOEN!
Wat betekent verliefd zijn voor jou? Laat je inspireren door het filmpje, of bedenk het allemaal zelf!
Vul aan. Verl
iefd zijn vin
d ik….
Vul aan . Zo voe l/merk ik ik verlie dat fd ben: …..
Bedenk een leuke m anier om het aan te vragen: …
20 / LILY
Wat vin dj samen m ij romantisch o m et een li efje te d oen?
Lief Dagboek,
Zaterdag 17 september
Zit je al vol spanning te wachten op het relaas? Het ging zo: Bo: Papa, ik heb een lief. Papa: Zo zo. En mogen je zus en ik ook weten hoe de jongedame heet? Ik: (gniffel) Papa: Oh, Lily weet het zoals gewoonlijk weer allemaal al. Bo: Lander! Papa: ...Lander? Bo: Lander. Ik: Volgens mij heet hij Lander. Bo: Wijsneus! Papa: Nou... (stilte). Wel, jongen... (stilte). Ik denk...(stilte). Luister, ik moet even wennen aan wat je me hier zopas hebt verteld. Maar ik ben wel opgelucht dat ik nu weet waarom je de laatste tijd zo vaak verdwijnt. Of met de gekste smoezen eerst afkomt. Ik: “Naar de kapper” vond ik de beste. Er was geen millimeter van je haar af! Papa: Dank je, mevrouw de rechercheur. En jongen, zullen we afspreken dat je Lander vanaf nu gewoon mee naar huis brengt, in plaats van te verdwijnen als een dief in de nacht? Bo: Ik zal het hem vragen. Toen aten we verder in stilte. Dat viel mee he ?
“Ik heb een lief. Hij heet Lander.” WETEN! Bo heeft zowel aan Lily als aan zijn papa verteld dat hij een vriend heeft. Dat heet ‘je coming-out doen’ of ‘uit de kast komen’: aan andere mensen vertellen dat je holebi bent.
Uit de kast? Wel of niet uit de kast komen, is een heel persoonlijke keuze. Sommigen holebi’s houden het liever voor zichzelf. Anderen vertellen het aan een deel van de mensen, of in fasen: eerst aan goede vrienden, later aan veel meer mensen. Nog anderen vertellen het meteen aan iedereen.
Steeds opnieuw Een ding geldt voor alle holebi’s: met coming-out ben je nooit ‘klaar’. Ga maar na. Je hebt aan al je vrienden verteld dat je holebi bent. Dan verandert er iets in je leven: een nieuwe school, een nieuwe buurt, een nieuwe hobby. Je nieuwe klasgenoten, buren of vrienden zullen wellicht denken dat je hetero (= niet-holebi) bent, omdat de meerderheid van de mensen nu eenmaal hetero is. De vraagt komt voor holebi’s dus telkens terug: vertel ik het of vertel ik het niet?
LILY / 21
DOEN!
Bij wie kom jij uit de kast?
4
1
Denk aan iets wat je niet zo makkelijk aan anderen vertelt over jezelf. Krabbel, teken of schrijf dit in codetaal in het onderste vak van de kast.
2
Schrijf in het vak daarboven aan wie je dit het eerst zou vertellen (of misschien al hebt verteld).
3
Schrijf in het volgende vak aan wie je dit als tweede zou vertellen (of misschien al hebt verteld). Ga zolang door als je zelf wil: tot bij het vierde, vijfde, zesde of zevende vak.
4 4 4 3 2 1
4
Ziehier: een kast met personen die jij vertrouwt!
DOEN!
Denk aan een goede vriendin. Beeld je nu in dat zij je onderstaand bericht stuurt. Schrijf haar een bericht terug.
Hoi, ik moet iets kwijt, maar ik vind het niet zo makkelijk om te zeggen. Ik val op meisjes en ik ben verliefd op een meisje uit mijn klas. Dat moest er even uit. Ik ben het beu om de enige te zijn die dit over mezelf weet. xxx
22 / LILY
Donderdag 22 september Lief Dagboek, Alle zesdeklassers moeten een spreekbeurt geven. We mogen kiezen waarover. Anna had geen inspiratie, dus hebben we haar met de zes een handje geholpen. Haar thema wordt ’Facebook’ :). Jammer dat Anna in 6A zit, want over Facebook wil ik stiekem alles weten. Volgens mij vind ik daar een schat aan informatie terug over mijn Bijzonder Onderzoeksobject! Mijn spreekbeurt zal over voornamen gaan. De namen van de zes hebben me op ideeën gebracht. Kijk maar eens wat een leuk rijtje het is. ’Anna’ is een naam die je ook van achter naar voren kunt lezen. ’Sam’, ’Eli’ en ’Luca’ zijn zowel jongens- als meisjesnamen. ’Jade’ is een edelsteen. En ’Lily’ verwijst naar ’lelie’, een bloem. De natuur zit boordevol voornamen! Ik kijk uit naar de spreekbeurt van Soufyan. Die gaat over dieren, want daar weet hij alles van. Thuis heeft hij een hele boerderij. En NEGEN katten. Hij strooit voortdurend rare dierenweetjes in het rond. Dat wordt dus superinteressant! Nu moet ik je verlaten, want ik moet naar de training. Tot gauw!
“Soufyan strooit rare dierenweetjes in het rond.” WETEN!
DOEN!
De dierenwereld is heel divers. Miljoenen soorten bevolken de aarde. De kleinste soorten (0,02 millimeter) zijn niet eens zichtbaar, de grootste kunnen tot vijf meter groot zijn. Wist je dat er ook op vlak van relaties, seksualiteit en gender heel wat verschillen tussen dieren bestaan?
Hieronder vind je zes gekke weetjes over dieren. Vijf ervan zijn waar, eentje is niet waar. Duid aan: juist of fout.
Bij zeepaardjes dragen de mannetjes de kinderen. De mannetjes hebben een ‘broedbuidel’ op hun buik, waarin het vrouwtje eitjes legt. Daarna sluit de broedbuidel zich af. De eitjes worden minizeepaardjes (‘embryo’s’), die tot aan hun geboorte worden gevoed met melk van het mannetje.
Mannetjesdieren maken zichzelf vaak mooi om vrouwtjes te verleiden. Het beroemdste voorbeeld is de pauw. Om indruk te maken, laat de mannetjespauw trots zijn kleurrijke verenpracht zien. De veren van vrouwtjespauwen zijn veel onopvallender. Dat heeft ook een voordeel: het maakt hen minder zichtbaar voor roofdieren.
juist/fout
juist/fout
LILY / 23
De meeste dieren paren doorheen hun leven met meerdere partners. Een belangrijke uitzondering vormt de adelaar. Stelletjes van adelaars blijven elkaar trouw tot één van beide overlijdt.
juist/fout
De ‘kiekendief’ is een soort vogel. Door de kleur van de veren, zijn de mannetjesdieren meestal goed van de vrouwtjes te onderscheiden. Toch hebben wetenschappers iets bijzonders ontdekt. Bijna 40% van de mannelijke kiekendieven ‘vermomt’ zich als vrouwtje. Dat doen ze omdat andere mannetjesdieren hen dan minder snel aanvallen.
juist/fout Meer dan 1.500 diersoorten vertonen homoseksueel, lesbisch of biseksueel gedrag. Maar liefst 130 vogelsoorten zijn holebi, waaronder pinguïns en flamingo’s. Andere voorbeelden zijn giraffen, olifanten en bonobo’s (Dat zijn apen die het meest op de mens lijken). Een bekend tegenvoorbeeld is de dolfijn. Dolfijnen zijn uitsluitend heteroseksueel.
juist/fout
Nandoes komen voor in Zuid-Amerika en lijken een beetje op struisvogels. Als een vrouwtjesnandoe haar eieren heeft gelegd, laat ze het mannetje alleen achter bij het nest. Het mannetje houdt de eieren warm. Als de eieren uitgebroed zijn, voedt het mannetje de kuikentjes alleen op.
juist/fout Oplossing: Verhaal 5 is fout. De laatste twee zinnen kloppen niet, want dolfijnen zijn meestal biseksueel, soms ook homoseksueel.
24 / LILY
Vrijdag 29 september Lief Dagboek, Ik heb iets geweldig spannends ontdekt. Papa heeft late dienst op zijn werk. Bo en ik zijn dus alleen thuis. Maar niet helemaal alleen. Lander is er ook. Hij zit bij Bo op de slaapkamer. NU. En weet je wat ik gezien heb? Ze waren aan het kussen. De kamerdeur was niet volledig dicht. Bo is de laatste tijd nogal onvoorzichtig. Misschien trekt hij er zich gewoon niets meer van aan. Nu moet ik je laten, want die kamerdeur staat niet elke dag open. Toedeloe! LILY / 25
“Ik heb iets geweldig spannends ontdekt.” In de voorbije weken deed detective Lily een hele hoop spannende ontdekkingen: ze ontdekte dat haar broer smoesjes verzon. Ze onderschepte een berichtje. Ze kwam erachter dat hij een vriendje heeft. Ze zag hem en zijn vriendje kussen. Nu is het jouw beurt. Kruip in de huid van de detective!
DOEN!
Dit is de kamer van Bo. Na het bezoekje van detective Lily, zijn er een aantal voorwerpen verdwenen of verplaatst. Zoek de 5 verschillen!
DOEN! Kies een kort stukje uit het dagboek van Lily. Schrijf dat stukje over op een ‘onleesbare’ manier. Je kan spiegelschrift gebruiken, letters van een millimeter groot, of een codetaal die alleen jij kent.
26 / LILY
Zaterdag 24 september Lief Dagboek, Spanning in de Bijensteeg! Anna heeft een week huisarrest. Om haar spreekbeurt voor te bereiden, heeft ze zitten snuffelen op het Facebookprofiel van haar broer Siebe. Dat had hij per ongeluk laten openstaan. Siebe is erachter gekomen en heeft natuurlijk alles geklikt. Sam was lustig aan het meelezen trouwens, maar hij was al naar huis voor Siebe het ontdekte. Ik vind het erg voor Anna dat ze huisarrest heeft. Maar door haar stunt ben ik wel weer wat wijzer geworden. Deze namiddag sms’te ze me: "Weet je dit al? Je broer heeft op Facebook geschreven: ’In een relatie met Lander’||". De hele wereld mag het dus weten! Als Bo er maar geen spijt van krijgt...
Dinsdag 27 september Lief Dagboek, Bo loopt al dagen slechtgezind. Daarnet sprak papa hem aan: ’Alweer met het verkeerde been uit bed gestapt, Jens?’ Bo bromde iets terug en liep naar zijn kamer. Ik ben hem gevolgd. Met mij wilde hij wel praten. ’Lander heeft het uitgemaakt,’ zei hij. ’En ik ben een geweldige domkop geweest.’ Toen vertelde hij dat hij hun relatie op Facebook had gezet. Lander wist van niets. Toen hij het ontdekte, was hij heel kwaad geworden. Hij had nog niets tegen zijn ouders verteld. De meeste van zijn vrienden wisten het ook nog niet. Ik heb erg met Bo te doen, maar ik begrijp Lander ook wel. Bo had dat niet zomaar mogen doen. Dat beseft hij nu ook wel. Ik hoop dat het nog niet te laat is en dat ze het kunnen uitpraten.
“Bo had dat niet zomaar mogen doen.” WETEN! Wat Bo hier doet, heet outing: over iemand anders vertellen dat die holebi is, zonder dat die persoon daarmee heeft ingestemd. Outing kan heel kwetsend zijn. Als iemand bij jou uit de kast komt, doet die dat vaak in het volste vertrouwen. Vertel het dus nooit zomaar door aan anderen. Laat die persoon zelf bepalen bij wie, en op welk tempo hij of zij uit de kast komt.
Of het nu over een coming-out of over iets anders gaat: dingen doorvertellen over anderen kan voor veel ellende zorgen. Mensen worden gekwetst, de feiten worden verdraaid of er ontstaan misverstanden. We nemen de proef op de som!
LILY / 27
DOEN! 1.
Chinees fluisteren!
Vul onderstaande zin aan en schrijf hem over op een papiertje.
Toen een (dier) ………............................................................………..... uit (land) …………………............................................ dacht dat hij een (voorwerp) …….....................................................…………. was, schreef dokter (familienaam) …………............................………....hem veel rust, een bad van (cijfer) …………. graden en een cursus (hobby)…………………….......................................... voor. 2. Verzamel minstens 5 andere mensen (10 is nog beter) en ga in een kring zitten. 3. Lees de zin op fluistertoon voor in het oor van de persoon rechts van je. 4. Die persoon fluistert de zin (uit het hoofd!) weer door aan de persoon rechts van hem of haar. 5. Zo gaat de zin op fluistertoon de hele kring rond. 6. Als de cirkel rond is, zegt de persoon links van je de zin hardop. 7. Schrijf hier het eindresultaat. Merk je een verschil op met de beginzin?
Dinsdag 4 oktober Lief Dagboek, Vandaag viel ik van mijn stoel. Niet letterlijk natuurlijk. Of misschien toch een beetje letterlijk. Voor ik het besefte, zat Wannes op mijn schoot. Timo had hem ’voor de grap’ een duw gegeven, toen juf Dorien even op de gang was. Ik kon me nog net aan mijn bank vasthouden. Terwijl Wannes rechtkrabbelde, riep Timo: ’Homo!’. De juf kwam weer binnen en vroeg wat er aan de hand was. ’Hij heeft afgekeken,’ riep Kyra snel. Afgekeken. Afgekeken!? Zou Timo eigenlijk weten wat ’homo’ betekent?
“Homo!” WETEN! Schelders zijn zelden creatief. Neem nu het woord ‘homo’. Dat is op zich geen scheldwoord: sommige mensen zijn nu eenmaal homo. Toch wordt ‘homo’ soms als scheldwoord gebruikt.
28 / LILY
DOEN!
Op het forum van awel.be stelde iemand volgende vraag:
‘HOE MOET IK REAGEREN ALS ZE ME UITSCHELDEN VOOR ‘HOMO’? AURELIE ZEGT: ‘Als mensen het woord ‘homo’ gebruiken als scheldwoord, vind ik dat eigenlijk heel dom en kinderachtig. ‘Homo’ is geen scheldwoord en hoort helemaal niet op een negatieve manier gebruikt te worden. Ik erger me daar echt dood aan. Als ik jou was zou ik die sukkels negeren.’ Wat zou jouw antwoord zijn aan de vraagsteller?
JIJ ZEGT:
WETEN! Schelden, naroepen, pesten: iedereen komt er vroeg of laat mee in aanraking. Enkele tips:
1
Word je zelf gepest, neem dan iemand in vertrouwen: je ouders, een goede vriend of vriendin of een leerkracht. Dat is niet altijd makkelijk, maar wel nodig en belangrijk.
2
Word je gepest, probeer de pester dan te verrassen. Hij of zij wil bereiken dat jij huilt, roept of in je schulp kruipt. Reageer anders. Reageer bijvoorbeeld met humor. Of reageer gewoon helemaal niet. Zo blijft de pester op zijn of haar honger zitten. Trap ook niet in de val zelf te gaan pesten. Dat is nooit een oplossing.
3 4
Heb je in de gaten dat je vriend of vriendin gepest wordt, houd je dan niet afzijdig. Steun hem of haar, kom desnoods tussenbeide. Meer tips en informatie over pesten kan je vinden op het forum van www.awel.be.
Maandag 10 oktober Lief Dagboek, Eli heeft een klein zusje gekregen. Ze heet Olivia en ze is superschattig. Sam en ik zijn er gisteren bij geweest. We mochten Olivia eventjes vasthouden, maar dat vond ze niet zo leuk. Ze zette het meteen op een brullen :-). Misschien klinkt het gek, maar ik vraag me eigenlijk af hoe Olivia er gekomen is. Hoe kunnen twee mama’s een kindje krijgen? LILY / 29
“Hoe kunnen twee mama’s een kindje krijgen?” WETEN! Zaadcellen en eicellen Om een kindje te maken zijn er zaadcellen (van een man) en eicellen (van een vrouw) nodig. Als een zaadcel een rijpe eicel binnendringt, kan er een kindje groeien. Toch lukt het niet bij alle mensen om op die manier een kindje te krijgen. Daar kunnen veel redenen voor zijn. Zo kunnen er problemen zijn met de kwaliteit van de zaadcellen of de eicellen. Het kan ook zijn dat er één van beide (zaadcellen of eicellen) ontbreekt. Denk maar aan mensen die geen partner hebben, maar wel een kinderwens. Gelukkig bestaan er ook andere manieren om kinderen te krijgen.
Twee mama’s of twee papa’s Ook bij homokoppels (twee mannen) of lesbische koppels (twee vrouwen) klopt het plaatje van de zaadcellen en de eicellen niet. Als twee mama’s of twee papa’s voor een kindje willen zorgen, moeten ook zij dus wat creatiever te werk gaan. Vrouwenkoppels kunnen bijvoorbeeld naar het ziekenhuis gaan, waar er zaadcellen worden ingeplant bij één van beide vrouwen. Maar er zijn nog veel meer mogelijkheden…
DOEN!
Verbind de termen met de juiste omschrijving’
Nieuw-samengesteld gezin
Een koppel draagt zorg voor een kindje, omdat de ouders die het kindje kregen er geen zorg kunnen voor dragen. De ouders die het kindje kregen zijn wel nog de ‘officiële’ ouders.
Draagmoederschap
Een koppel vraagt aan een vrouw om voor hen zwanger te zijn.
Adoptiegezin
Een koppel draagt zorg voor een kindje, omdat de ouders die het kindje kregen er geen zorg kunnen voor dragen. De ouders die het kindje kregen zijn niet langer de ‘officiële’ ouders.
Pleeggezin
Een koppel heeft kinderen uit een vorige relatie.
30 / LILY
Vrijdag 28 oktober Lief Dagboek, Sorry! Ik heb de laatste tijd weinig geschreven. Dat komt omdat ik druk in de weer ben voor mijn spreekbeurt. En voor mijn onderzoek natuurlijk. Ik moet Bo goed in de gaten houden, want hij vertelt me niets meer. Ik denk dat het nog steeds uit is met Lander. En dat Bo heel veel liefdesverdriet heeft. Ik hoor hem de hele tijd heen en weer lopen door zijn kamer. Zelfs ’s nachts. Hij ziet er moe uit en gaat nog weinig het huis uit. Ik wou dat ik hem kon helpen.
“Ik denk dat Bo heel veel liefdesverdriet heeft” WETEN! Liefdesverdriet = afscheid nemen Liefde kan pijn doen. Dat heet liefdesverdriet. Liefdesverdriet heb je omdat je afscheid moet nemen. Afscheid van een persoon (je liefje maakt het uit), afscheid van een wens (je bent verliefd, maar de verliefdheid is niet wederzijds), afscheid van een situatie (je had een liefje, maar je hebt het uitgemaakt). Ook als je het zelf uitmaakt, kan je dus liefdesverdriet hebben.
EHBL (Eerste hulp bij liefdesverdriet) Misschien heb je al eens liefdesverdriet gehad. Misschien nog niet. Maar áls je het hebt, zijn dit alvast enkele goede tips van Awel.be. •
•
• •
Doe geen dingen die je aan je lief herinneren, zoals jullie liedje beluisteren of jullie foto’s bekijken, hem of haar constant volgen via sociale media, … Erover praten lucht op. Je voelt je minder eenzaam dan. Praten kan je met je ouders, je vrienden, je leerkracht, Awel, … Doe leuke dingen of dingen waar je heel veel zin in hebt. Laat je in de watten leggen door je vrienden. Echte vrienden ben je nooit tot last.
LILY / 31
DOEN!
Stel jouw eerste-hulp-bij-liefdesverdriet-kit samen! Vul aan.
Als ik liefdesverdriet heb...
aar n t ie r n steren: e t e lui ik b .. .zou muziek deze
over r e ik t: ...zou ten me pra
n leide u f a il zo lf w s, dan e z e m ...en iets leukan deze met één v doen: ik en ding
mijnop n e n e ...kunnden m in vrie manier ggen: e deze atten l de w
Zaterdag 29 oktober Lief Dagboek, De herfstvakantie is nog maar één dag bezig en ik verveel me al te pletter! Daarnet was ik bij Sam thuis, maar ik ben gevlucht. Ik had mijn regels. Voor het eerst! Dat moest er ooit eens van komen natuurlijk. Maar moest het nu echt bij Sam thuis? Gelukkig was zijn mama wel lief. Ze heeft me van alles meegegeven. Nu ben ik dus weer thuis. EN IK VERVEEL ME. Anna is op kamp. Eli ook. En Bo, tja, waar hangt Bo eigenlijk uit ? Even sms’en... Ik denk plots aan iets! Het tijdschrift uit Bo’s kamer zit nog steeds in mijn rugzak. Helemaal vergeten! Dat wordt mijn project voor deze week. Oh, daar is het antwoord van Bo al: ’Ben op weekend met Wel Jong Niet Hetero.’ Huh? 32 / LILY
“Ik ben op weekend met Wel Jong Niet Hetero.” WETEN! Nogal wat holebi’s vinden het leuk om andere holebi’s te leren kennen. Daar bestaan veel manieren voor. Eén ervan is naar een holebivereniging gaan. Daar kan je met andere holebi’s praten over je gevoelens of je twijfels, samen leuke dingen doen of eens lekker uit de bol gaan. In Vlaanderen zijn er meer dan honderd holebiverenigingen. Ze doen heel verschillende dingen. De ene vereniging doet aan sport, de ander speelt toneel, nog een andere organiseert weekends, wandelingen of gezelschapsspelletjes. Er zijn ook bijna twintig verenigingen voor jongeren. Je vindt alle verenigingen terug op www.cavaria.be/verenigingen. Alle verenigingen voor jongeren vind je terug op www.weljongniethetero.be
DOEN! Richt je eigen vereniging of club op! Laat je fantasie de vrije loop.
DOEN! Ben jij lid van een vereniging (vrije tijd, sport, muziek, jeugdbeweging,...)? Vul dan je lidkaart in!
Ik ben
Ons logo ziet er zo uit: Mijn nieuwe vereniging heet:
Het thema of doel is:
: lid van :
oen we Daar d d ik Dit vin
er leuk
Dit zijn onze activiteiten:
aan: Deze leden (vrienden) mogen zeker niet ontbreken:
: kening
Handte
LILY / 33
DOEN! Ontwerp hier je nieuwe clubhuis. Richt het in zoals je zelf wil (ramen, deuren, meubels, voorwerpen die jullie nodig hebben, een mascotte,…).
34 / LILY
LILY / 35
Zondag 6 november Lief Dagboek, Je raadt nooit wat er in dat tijdschrift van Bo stond. Een superlang interview met Triple D! Daar ben ik al jaren keihard fan van. Ik zou zooooooo graag eens naar een optreden gaan. Maar genoeg gezwijmeld nu. Ik ben veel te weten gekomen over Triple D. Het belangrijkste is: hij is single. Daar zullen veel meisjes blij om zijn. En sommige jongens ook, want Triple D is bi. Hij zei: ’Iedereen mag weten dat ik biseksueel ben. Ik wil een rolmodel zijn voor andere holebi-jongeren’. Eigenlijk versta ik dat niet zo goed, maar ik vind het wel cool klinken :). De rest van het boekje heb ik nog niet kunnen lezen. Dat zal ik later eens doen. Uiteindelijk is de vakantie toch nog voorbijgevlogen.
“Ik wil een rolmodel zijn voor andere holebi-jongeren” WETEN! Ken je het woord ‘rolmodel’? Een rolmodel is een persoon die voor jou een voorbeeld (‘model’) is. Waarom? Omdat je naar die persoon opkijkt, bijvoorbeeld, of omdat je je ermee verbonden voelt. Rolmodellen zijn er ook voor holebi’s. Vaak zijn dat bekende holebi’s die er geen geheim van maken dat ze holebi zijn. Zo tonen ze aan andere holebi’s dat ze zich helemaal oké voelen met hun ‘anders-zijn’. Toch zijn die rolmodellen niet dik gezaaid. Reken maar even mee: als 3 tot 8 procent van de mensen holebi is, zou dat ook voor 3 tot 8 procent van de bekende personen moeten gelden. Maar hoeveel bekende holebi’s kan jij opnoemen?
36 / LILY
DOEN! Maak een lijstje van bekende holebi’s. Denk aan muzikanten, acteurs, topsporters, politici, enzovoort.
1.
Kies iemand uit die je bewondert. Dat kan een bekend persoon zijn, maar evengoed je buurjongen, je oma of je huisdier.
2. Schrijf onderaan je fanpagina een gedicht voor je rolmodel.
DOEN!
Maak een fanpagina voor jouw rolmodel.
3. Vul de rest van de fanpagina in zoals je zelf wil: teken, schrijf, maak een collage of doe nog iets helemaal anders!
Mijn gedicht:
LILY / 37
Maandag 14 november Lief Dagboek, Hèeheè, mijn spreekbeurt is achter de rug. Het ging heel goed. Zelfs Kyra heeft de hele tijd gezwegen en daát wil iets zeggen! Minder goed nieuws van het Bo-front. Hij ziet er nog steeds zoó triest uit. Het lijkt wel of het elke dag erger wordt. Ik heb met hem te doen. Daarom heb ik een plan bedacht. Ik ga de liefde een handje helpen. Of toch proberen. Bo en Lander moeten minstens nog één keer met elkaar praten. Daarom heb ik twee briefjes geschreven waarop staat: ’ZATERDAG OM 17U IN HET BOS’. In drukletters. Zonder naam. Bo is heel nieuwsgierig, hij zal zeker komen. Van Lander weet ik het niet. Ik heb Luca met de briefjes op pad gestuurd. Die is dol op geheime missies. Bo weet niet dat ik Luca ken, dus het spoor zal niet naar mij leiden... Afwachten maar nu!
“Ik heb met Bo te doen” WETEN! In dit dagboekfragment kon je merken dat Lily haar broer best wel graag ziet. Toch kan ze ook erg kwaad zijn op Bo, of jaloers. Dat komt voor bij veel broers en zussen. Of broers onderling. Of zussen onderling. In relaties met broers of zussen gaan positieve en negatieve gevoelens vaak hand in hand. Herkenbaar?
DOEN! •
•
Hoe ziet jouw band met je broer of zus eruit?
Denk aan je broer of zus. Als je er meerdere hebt, kies er dan eentje uit. Als je er geen hebt, kies dan een vriend of vriendin. Hoe ziet jullie band eruit? Vul aan bij elke tekening.
Waar heb jij met je broer/zus/vriend(in) al eens kletterende ruzie over gehad?
Waarmee kan jij bij je broer/zus/ vriend(in) terecht?
Waar kan jij met je broer/zus/vriend(in) heel hard om lachen?
Omschrijf je broer/zus/vriend(in) in drie woorden.
38 / LILY
Zaterdag 19 november Lief Dagboek, Ik heb supernieuws! Ik wil alles tegelijk vertellen, maar ik zal beginnen bij het begin. Deze namiddag was het verjaardagsfeestje van Jade. Gelukkig had ze een heel leger uitgenodigd. Zo konden Anna en ik om 16.30u wegsluipen zonder dat het opviel. We gingen te voet naar het bos (want fietsen zouden opvallen). Als echte paracommando’s legden we ons plat op onze buik achter een omgevallen boom. Net op tijd, want daar kwam Bo al aan. Nerveus begon hij rondjes te draaien. Even later later kwam ook Lander aangefietst. Ze zagen er allebei onwennig uit. Uiteindelijk gingen ze op een boomstronk zitten en begonnen ze te praten. Missie volbracht! Toen moesten we vertrekken, want Anna moet nog naar een feest met haar ouders. Nu zit ik hier. Ik weet dus niet hoe het afgelopen is. Misschien is het wel een goed teken dat Bo nog niet thuis is. Maar ik ben wel héél nieuwsgierig! Om mezelf af te leiden, heb ik verder gelezen in het tijdschrift van Bo. ’Holebi’s door de eeuwen heen’ was een interessant artikel. Maar toch niet zo interessant als wat daar in het bos gebeurt. Grrrrrrrrr.
“Holebi’s door de eeuwen heen” WETEN! Lily komt erachter dat er in alle tijden holebi’s leefden. Wat ze ook te weten komt, is dat ‘holebi’ niet in elk tijdperk hetzelfde betekende. Kijk je mee?
Vroeger:
:
België, nu
vrouwen en en twee Twee mann en. lkaar trouw e t e m n e n kun oon holebi Je mag gew
zijn.
ee mannen hadden tw jd ti se in e m s-Ro eden ze In de Griek trouwen d r a a m , e ti omorela soms een h uw. met een vro macht. rtij aan de a p zi a n e d 1933 0 brak d kwam in lebi’s. In 194 o In Duitslan h n e g te noten as gekant un bondge h n e rs Die partij w se it Du og ns die oorl og II uit. De ropa. Tijde u Wereldoorl E n a v n 0 n 10 .000 grote dele ok meer da o rs e veroverden n u e g n zi ast Joden e werden na eerd. st en gearre homomann
LILY / 39
WETEN! Je weet nu dat ‘holebi’ niet in elk tijdperk hetzelfde betekende. Maar daar stopt het niet bij. Ook in onze eigen tijd betekent ‘holebi’ niet altijd hetzelfde. Het kan verschillen van plaats tot plaats op de wereld. Twee voorbeelden. 1.
Een huwelijk tussen twee mannen en twee vrouwen is op steeds meer plaatsen in de wereld mogelijk. Ook in België. Toch is dat lang niet overal zo.
2. Een relatie hebben of naar bed gaan met iemand van je eigen geslacht, vormt in veel landen geen probleem. Ook in België niet. Toch wordt het in sommige landen nog steeds bestraft. Je kan er gevangenisstraf voor krijgen, of erger.
DOEN! 1.
Wat weet jij over de rechten van holebi’s in België en de wereld? Duid aan: juist of fout.
‘Discriminatie’ betekent: iemand achterstellen of uitsluiten op basis van een persoonlijk kenmerk (bijvoorbeeld: huidskleur, handicap, geslacht…). In België is het bij wet verboden om iemand te discrimineren omdat die persoon holebi is. Juist/fout
2. In sommige landen is het verboden om over het holebithema te praten in de klas. Juist/fout 3. In al onze buurlanden (Frankrijk, Duitsland, Nederland, Luxemburg, Verenigd Koninkrijk) kunnen koppels van hetzelfde geslacht trouwen.
Juist/fout
4. In België kunnen twee mannen en twee vrouwen samen kinderen opvoeden. Dat is uniek in de wereld. Juist/fout 5. In enkele landen van de wereld kan je voor homoseksualiteit de doodstraf krijgen.
Juist/fout Opl. 1 = juist; 2= juist; 3=fout. In een klein deeltje van het Verenigd Koninkrijk, dat ‘Noord-Ierland’ heet, kan dit niet. 4=fout. Dat is in nog veel meer landen ter wereld mogelijk. 5= juist.
40 / LILY
Vrijdag 25 november (heel laat) Lief Dagboek, Ik heb vanavond al acht keer de voordeur opengedaan. Bo heeft zijn vrienden van Wel Jong Niet Hetero uitgenodigd. Ik wilde natuurlijk weten of Lander erbij zou zijn, dus slenterde ik wat rond bij de deur. En ja, Lander was erbij. Bo en hij hebben het bijgelegd. Ik ben zo blij! Eén van de jongens vroeg of ik een groepsfoto wilde maken. Ik heb er ondertussen ook eentje voor mezelf gemaakt. Het ziet er een leuk groepje uit. Maar niet zo leuk als de zes :). En nu wil ik slapen. Hopelijk duurt dat feestje niet te lang meer.
“Het ziet er een leuk groepje uit”
Lily vindt dat de vrienden van Bo er leuk uitzien. Als je haar foto goed bekijkt, zie je dat ze er ook allemaal erg verschillend uitzien. Toch geloven sommige mensen dat alle holebi’s een beetje op elkaar lijken.
Zo denken sommige mensen dat homojongens er altijd ‘meisjesachtig’ uitzien en dat lesbische meisjes er altijd ‘jongensachtig’ uitzien. Met dat idee is één en ander aan de hand. Kijk maar! LILY / 41
WETEN! Hoezo ‘altijd’? Stel: je kent een aantal homojongens die er wat ‘vrouwelijker’ uitzien. Daaruit besluit je dat álle homojongens er altijd vrouwelijk uitzien. Zo’n redenering heet een stereotype: wat voor een deel van een groep geldt, geldt voor de hele groep, denk je. Niet dus! Net als heterojongeren, bestaan er holebi-jongeren in alle maten en kleuren.
DOEN! Creëer je eigen outfit. Gebruik alleen wegwerpmateriaal, kranten of tijdschriften. Hoe zou jij je kledingstijl omschrijven? Meerdere stijlen aanduiden mag! o kleurrijk o sportief o sjiek o stoer o opvallend o elegant o sober o onopvallend o boeit me niet Of benoem zelf je stijl:
42 / LILY
Hoezo ‘jongensachtig’ / ‘meisjesachtig’? ‘Jongensachtig’ en ‘meisjesachtig’: wat is dat eigenlijk? Eerder in dit boekje las je al dat het antwoord op die vraag sterk kan verschillen: van plaats tot plaats, van tijd tot tijd, en van persoon tot persoon. Ja, ook jouw antwoord zal niet volledig hetzelfde zijn als dat van je vrienden. Misschien is de vraag wat ‘jongensachtig’ of ‘meisjesachtig’ is dus niet zo belangrijk. Veel belangrijker is dat jij, of je nu holebi of hetero bent, gewoon jezelf bent.
Zaterdag 17 december Lief Dagboek, Ik heb je de laatste tijd heel weinig geschreven. Ik had er weinig zin in, omdat ik me triest voel. Dat is elk jaar zo, in december. Als Kerstmis en Nieuwjaar eraan komen, denk ik veel aan mama. Dan mis ik haar nog meer dan anders. Ik weet niet hoe dat komt, maar het is wel zo. Als ik me triest voel, dan luister ik ook naar droevige muziek. Begrijp je dat ? Gelukkig wordt kerstavond leuk. Dit jaar mag ik het eten kiezen (ijs, ijs, ijs!). En daarna spelen we gezelschapsspelletjes. Lander komt ook. Dat vond papa goed. Ik wou dat mama erbij kon zijn. Misschien ziet ze ons wel.
“Als ik me triest voel, dan luister ik ook naar droevige muziek.” Muziek en gevoelens vormen een onafscheidelijk duo. Liedjes kunnen gevoelens opwekken, versterken of net tegengaan. Kies jij net als Lily voor droevige muziek wanneer je je triest voelt ? Of zet je liever een vrolijk deuntje op? Of misschien hoor je wel liever helemaal geen muziek dan?
DOEN! Stel je eigen muzieklijst samen! Vul aan met een muzikant/groep, een muziekstijl of specifieke liedjes.
Als ik me triest voel, dan luister ik naar:
Als ik verliefd ben, dan wil ik dit horen: Als ik op een feestje ben, dan mag het voor mij dit zijn:
Als ik boos ben, dan zet ik dit op:
LILY / 43
44 / LILY
ORGANISATIES MIN19 WEL JONG NIET HETERO Ben jij: • lesbisch, homo, bi, of twijfel je? • tussen 12 en 19 jaar? • op zoek naar een plek om nieuwe vrienden te maken? Als je drie keer 'Jaaaaa' hebt geantwoord, dan is Min19 helemaal iets voor jou! Min19 is het team van Wel Jong Niet Hetero voor holebi- en transgendertieners. Min19 heeft een eigen onlinecommunity en organiseert activiteiten, weekends en een zomerkamp. www.min19.be Wel Jong Niet Hetero (WJNH) is de Vlaamse jeugdvereniging voor holebi- en transgenderjongeren. WJNH heeft verschillende groepen waar je anderen kan ontmoeten. WJNH geeft ook informatie aan jongeren over het holebi- en transgenderthema. www.weljongniethetero.be
AWEL Awel luistert naar alle kinderen en jongeren met een vraag, een verhaal of een probleem. Je kan ons contacteren over alles wat je bezighoudt. We zijn er voor je door te luisteren, mee te voelen en mee te denken. Awel werkt volledig anoniem. Dit betekent dat enkel jij -als oproeper- en Awel ervan op de hoogte zijn dat jij met ons contact opneemt. We brengen niemand op de hoogte (geen ouders, leerkrachten, ...) én telefoongesprekken verschijnen niet op de factuur. Bovendien is een gesprek met Awel helemaal gratis! Telefoon | 102 | elke dag van 16u tot 22u, behalve op zon- en feestdagen. E-mail | brievenbus@awel.be Chat | www.awel.be | elke dag van 18u tot 22u, behalve op zon- en feestdagen. Forum | www.awel.be
TRANSGENDER INFOPUNT Het Transgender Infopunt (TIP) is een neutrale, gratis en anonieme plek voor al je vragen over genderdiversiteit en het transgenderthema. Je kunt bij ons terecht voor vragen rond identiteit, familiale moeilijkheden, werkgerelateerde aspecten, schoolcontext, transgenderzorg, discriminatiemeldingen en nog veel meer. Gratis telefoonnummer: 0800 96 316 Transgenderinfo.be contact@transgenderinfo.be LILY / 45
LUMI
ÇAVARIA
Heb je vragen over seksuele voorkeur of genderidentiteit, dan ben je bij ons aan het juiste adres. Je kan bij ons terecht met je verhaal, verwarring, verdriet of vreugde. Onze vrijwilligers luisteren anoniem, gratis en zonder vooroordelen. Bel ons op het gratis nummer 0800 99 533 op maandag of woensdag of chat met ons via www.lumi.be op maandag, woensdag en donderdag, telkens vanaf 18u30 tot 21u30. Zijn we niet bereikbaar of is de lijn even bezet? Mail ons via vragen@ lumi.be
Çavaria zet zich in voor het welzijn, gelijke rechten en gelijke kansen van holebi’s, transgender en intersekse personen*. Çavaria bouwt verder aan een solidaire en inclusieve samenleving met een brede kijk op seksuele oriëntatie, genderexpressie, genderidentiteit en seksekenmerken. Çavaria is een beweging, een belangenorganisatie en een expertisecentrum.
Gratis telefoonnummer: 0800 99 533 www.lumi.be vragen@lumi.be
Kammerstraat 22, 9000 Gent 09-223 69 29 info@cavaria.be www.cavaria.be
GELIJKE KANSEN - VLAAMSE OVERHEID Het team Gelijke Kansen is verantwoordelijk voor de voorbereiding, uitvoering, evaluatie en coördinatie van het gelijkekansenbeleid. Concreet betekent dit onder meer dat Gelijke Kansen kennis verzamelt, onderzoek financiert, campagnes voert, subsidies verleent en een wettelijk kader uitbouwt. Havenlaan 88, 1000 Brussel 02-553 52 16 gelijkekansen@vlaanderen.be www.gelijkekansen.be
SCHOOLUITDEKAST.BE De website schooluitdekast.be bundelt een pak nuttige informatie over hoe je als leerkracht in de klas aan de slag kan met de thema’s gender en seksuele diversiteit. Je vindt er algemene informatie (schoolklimaat, tips voor de leerkracht,…) en informatie over vormingen, maar ook educatieve pakketten en concrete werkvormen. Zowel kleuteronderwijs als lager en secundair onderwijs komen aan bod. www.schooluitdekast.be
46 / LILY
ZIZO is het online magazine van çavaria, Lumi de opvang- en infolijn en KLIQ de vormingspartner.
PIMENTO Pimento versterkt iedereen die met kinderen en jongeren werkt om hete hangijzers en pittige thema’s op een positieve manier aan te pakken. Onze specialiteit: relaties en seksualiteit, pesten en weerbaarheid, teambuilding, identiteitsontwikkeling en jongerenparticipatie. Pimento ontwikkelt hierover educatief materiaal (publicaties, spelen, werkvormen, …), geeft vorming en workshops en begeleidt organisaties. www.pimento.be info@pimento.be 03-336 99 99
KLIQ VZW KLIQis het vormings- en trainingscentrum van çavaria dat werkt rond gender- en seksuele diversiteit. Je kan bij ons terecht voor vormingen, trajectbegeleiding en webinars rond het LGBTI-thema. Kammerstraat 22, 9000 Gent, 09-223 69 29 www.kliqvzw.be info@kliqvzw.be
‘Lily. Over een meisje dat haar broer bespiedde’ is een publicatie van het Agentschap Binnenlands Bestuur, team Gelijke Kansen. De brochure is geschikt voor leerlingen van de derde graad lager onderwijs. Ze behandelt het thema holebiseksualiteit vanuit diverse invalshoeken. Het doel van de brochure is om het thema holebiseksualiteit bij jongeren bespreekbaar te maken en hen er op toegankelijke wijze over te informeren. 48 / LILY