PA026_3 WL rapporten
Hydrologisch jaarboek 2019 HIC meetstations DEPARTEMENT MOBILITEIT & OPENBARE WERKEN
waterbouwkundiglaboratorium.be
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen Jaar 2019
Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Hertoghs, R.; Boeckx, L.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Mostaert, F.
Cover figuur © Vlaamse overheid, Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Waterbouwkundig Laboratorium Juridische kennisgeving Het Waterbouwkundig Laboratorium is van mening dat de informatie en standpunten in dit rapport onderbouwd worden door de op het moment van schrijven beschikbare gegevens en kennis. De standpunten in deze publicatie zijn deze van het Waterbouwkundig Laboratorium en geven niet noodzakelijk de mening weer van de Vlaamse overheid of één van haar instellingen. Het Waterbouwkundig Laboratorium noch iedere persoon of bedrijf optredend namens het Waterbouwkundig Laboratorium is aansprakelijk voor het gebruik dat gemaakt wordt van de informatie uit dit rapport of voor verlies of schade die eruit voortvloeit. Copyright en wijze van citeren © Vlaamse overheid, Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Waterbouwkundig Laboratorium 2020 D/2020/3241/193 Deze publicatie dient als volgt geciteerd te worden: Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Hertoghs, R.; Boeckx, L.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2020). Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen: Jaar 2019. Versie 4.0. WL Rapporten, PA026_3. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. Overname uit en verwijzingen naar deze publicatie worden aangemoedigd, mits correcte bronvermelding. Documentidentificatie Opdrachtgever: Keywords (3-5): Kennisdomeinen
Waterbouwkundig Laboratorium Ref.: Debiet, jaarwaarden, maandwaarden, HIC meetstations Hydraulica en sediment > Rivierafvoer Waterbeheer > Waterbalans – Waterbeschikbaarheid Waterbeheer > Watersysteemkennis Waterbeheer > Debieten
Tekst (p.): Vertrouwelijk:
19 ܈Nee
Auteur(s):
Vandenbruwaene, W.; Michielsen, S.; Hertoghs, R.
WL2020RPA026_3
Bijlagen (p.): ܈Online beschikbaar
41
Controle Naam
Revisor(en):
Projectleider:
Boeckx, L
Handtekening Getekend door: Leen Boeckx (Signature) Getekend op: 2020-10-20 13:49:15 +00:00 Reden: Ik keur dit document goed
Getekend door: Hans Vereecken Getekend op: 2020-10-21 10:03:51 +00:00 Reden: Ik keur dit document goed
Vereecken, H. Vandenbruwaene, W.
Getekend door: Wouter Vandenbruwaene Getekend op: 2020-10-20 14:21:32 +00:00 Reden: Ik keur dit document goed
Goedkeuring Verantwoordelijke HIC: Afdelingshoofd:
F-WL-PP10-1 Versie 7 Geldig vanaf 03/01/2017
Deschamps, M. Mostaert, F.
Getekend door: Maarten Deschamps Getekend op: 2020-10-20 14:43:59 +00:00 Reden: Ik keur dit document goed
Getekend door: Frank Mostaert (Signature) Getekend op: 2020-10-20 14:10:19 +00:00 Reden: Ik keur dit document goed
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Abstract Voorliggend rapport karakteriseert de hydrologie van de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen voor het jaar 2019 aan de hand van de debietsmetingen uitgevoerd door het Hydrologisch Informatie Centrum (HIC). In de maanden januari en juli-september van het jaar 2019 heeft 68-84% van de beschouwde HIC stations een abnormaal laag tot uitzonderlijk laag mediaan maanddebiet. In de maand september bedraagt het aantal locaties met een uitzonderlijk laag debiet zelfs bijna 70%. Verlaagde debieten worden in deze maanden waargenomen voor alle bekkens, enkel de Maasdebieten zijn in de maand januari normaal. Ook de maanden april en mei worden gekenmerkt door een verhoogd aantal locaties (tot 50%) met in hoofzaak abnormaal lage debieten. Verlaagde debieten komen in deze periode voornamelijk voor in de bekkens van de Leie, Bovenschelde, Dender en Zeeschelde. Voor de overige maanden van het jaar 2019 (februari, maart, juni, oktober, november en december) heeft het merendeel van de meetstations een normaal debiet. Het mediaan jaardebiet 2019 is voor drie van de tien referentiestations (Haringe, Helkijn en Melle) abnormaal laag of uitzonderlijk laag. Vijf referentiestations (Haringe, Menen, Helkijn, Melle en Overboelare) hebben het laagste minimum jaardebiet sinds het begin van de normaalperiode. Voor twee referentiestations (Aarschot en Grobbendonk) behoort het minimum jaardebiet tot de drie laagste waarden sinds het begin van de normaalperiode. Het maximum jaardebiet 2019 hoort voor drie stations (Haringe, Menen en Overboelare) bij de top 3 van laagste maximumdebieten. Samenvattend breekt het jaar 2019 records met de lage jaarlijkse minimumdebieten, zijn de debieten abnormaal laag in de maanden april en mei in hoofdzakelijk de westelijke bekkens, en wordt volledig Vlaanderen gekenmerkt door abnormaal lage tot uitzonderlijk lage debieten in de maanden juli, augustus en september.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
III
F-WL-PP10-1 Versie 7 Geldig vanaf 03/01/2017
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Inhoudstafel Abstract …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… III Inhoudstafel....................................................................................................................................................... V Lijst van de tabellen .......................................................................................................................................... VI Lijst van de figuren .......................................................................................................................................... VII 1
Inleiding ..................................................................................................................................................... 1
2
Methodes .................................................................................................................................................. 2 2.1
Metingen ........................................................................................................................................... 2
2.2
Datavalidatie ...................................................................................................................................... 3
2.3
Analyse van de data ........................................................................................................................... 4
2.3.1
Beschrijvende statistiek ............................................................................................................. 4
2.3.2
De normaalperiode .................................................................................................................... 6
2.3.3
Debietscategorieën ................................................................................................................... 6
2.4 3
Resultaten .................................................................................................................................................. 8 3.1
Jaarwaarden ...................................................................................................................................... 8
3.1.1
Mediaan ..................................................................................................................................... 8
3.1.2
Extremen ................................................................................................................................. 11
3.2 4
Referentiestations ............................................................................................................................. 7
Maandwaarden ............................................................................................................................... 12
Referenties .............................................................................................................................................. 19
Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations ......................................................................................................... 1 Bijlage 2 - Meetstations per bekken .................................................................................................................. 3 Bijlage 3 - Maandwaarden debiet per bekken ................................................................................................ 15 Ijzerbekken .................................................................................................................................................. 15 Bekken Brugse Polders ................................................................................................................................ 18 Leiebekken ................................................................................................................................................... 20 Bekken Gentse Kanalen ............................................................................................................................... 22 Bovenscheldebekken ................................................................................................................................... 25 Denderbekken ............................................................................................................................................. 26 Benedenscheldebekken............................................................................................................................... 28 Dijle- en Zennebekken ................................................................................................................................. 29 Netebekken ................................................................................................................................................. 31 Demerbekken .............................................................................................................................................. 37 Maasbekken ................................................................................................................................................ 39
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
V
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Lijst van de tabellen Tabel 1 – Overzicht van de berekende debietsstatistieken, beschouwde periodes en gebruikte datareeksen. ........................................................................................................................................................................... 6 Tabel 2 – Overzicht van de debietscategorieën met bijhorende kleurencode. ................................................ 7 Tabel 3 – Overzicht van de beschikbare jaren aan daggemiddelde debietsgegevens (begin metingen en normaalperiode) voor de referentiestations. ................................................................................................... 7 Tabel 4 – Overzicht van het mediaan jaardebiet, de normaalwaarden en Qr (verhouding mediaan jaardebiet en P50 normaalwaarde) voor de referentiestations. ........................................................................................ 9 Tabel 5 – Minimumdebiet 2019 en normaalwaarden voor de referentiestations. ........................................ 11 Tabel 6 – Maximumdebiet 2019 en normaalwaarden voor de referentiestations. ........................................ 12 Tabel 7 – Mediaan maanddebiet referentiestations jaar 2019....................................................................... 15 Tabel 8 – Mediaan maanddebiet referentiestations over de normaalperiode (1989-2018). ......................... 15
VI
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Lijst van de figuren Figuur 1 – Overzichtskaart van de HIC meetstations voor debiet en waterstand buiten het getijgebied. ....... 2 Figuur 2 – Overzichtskaart van de debietstations per type debietmeting. ....................................................... 3 Figuur 3 – Overzicht van de gevalideerde debietsgegevens 2019 met bijhorende kwaliteitscodes (QC) per station. ............................................................................................................................................................... 4 Figuur 4 – Probability density plot van de debietdagwaardes voor het jaar 2019 en de normaalperiode ter hoogte van Menen. ........................................................................................................................................... 5 Figuur 5 – Probability density plot van de debietdagwaardes voor het jaar 2019 en de normaalperiode ter hoogte van Grobbendonk-Troon. ...................................................................................................................... 5 Figuur 6 – Absolute voorstelling van het mediaan jaardebiet 2019 (groen) ten opzichte van de normaalwaarden (blauw) voor de referentiestations. ...................................................................................... 8 Figuur 7 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet 2019 (groene bars) ten opzichte van de normaalwaarden (blauwe lijn) voor de referentiestations. Qr is de verhouding van het mediaan jaardebiet 2019 ten opzichte van de mediaan normaalwaarde. ........................................................................................ 9 Figuur 8 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet (Qr) 2014-2019 ten opzichte van de normaalwaarde voor de verschillende referentiestations. ............................................................................. 10 Figuur 9 – Mediaan maanddebiet 2019 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Haringe, Menen, Helkijn, Melle, Overboelare en Eppegem............................................................................ 13 Figuur 10 – Mediaan maanddebiet 2019 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Aarschot, Grobbendonk, Hulshout en Maaseik. ............................................................................................. 14 Figuur 11 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieën 2019 (januari-juni) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). ........................................................................................................... 16 Figuur 12 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieën 2019 (juli-december) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). .................................................................................................... 17 Figuur 13 – Maandelijkse relatieve voorstelling van het aantal stations per debietscategorie. .................... 18 Figuur 14 – Overzichtskaart van de bekkens. .................................................................................................. B3 Figuur 15 – Meetstations debiet en waterstand in het Ijzerbekken. .............................................................. B4 Figuur 16 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Brugse Polders. ................................ B5 Figuur 17 – Meetstations debiet en waterstand in het Leiebekken. .............................................................. B6 Figuur 18 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Gentse Kanalen. ............................... B7 Figuur 19 – Meetstations debiet en waterstand in het Bovenscheldebekken. .............................................. B8 Figuur 20 – Meetstations debiet en waterstand in het Denderbekken. ......................................................... B9 Figuur 21 – Meetstations debiet en waterstand in het Benedenscheldebekken. ........................................ B10 Figuur 22 – Meetstations debiet en waterstand in het Dijle- en Zennebekken. ........................................... B11 Figuur 23 – Meetstations debiet en waterstand in het Netebekken. ........................................................... B12 Figuur 24 – Meetstations debiet en waterstand in het Demerbekken. ........................................................ B13 Figuur 25 – Meetstations debiet en waterstand in het Maasbekken. .......................................................... B14
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
VII
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 26 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Haringe (Ijzerbekken). ..... B15 Figuur 27 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Keiem (Ijzerbekken). ........ B15 Figuur 28 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Lo-Reninge (Ijzerbekken). B16 Figuur 29 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Slijpe (Ijzerbekken). ......... B16 Figuur 30 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Veurne (Ijzerbekken). ...... B17 Figuur 31 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Damme (Bekken Brugse Polders). ......................................................................................................................................................... B18 Figuur 32 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Oostkamp (Bekken Brugse Polders). ......................................................................................................................................................... B18 Figuur 33 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Varsenare (Bekken Brugse Polders). ......................................................................................................................................................... B19 Figuur 34 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Deinze (Leiebekken). ....... B20 Figuur 35 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Machelen (Leiebekken). .. B20 Figuur 36 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Menen (Leiebekken). ....... B21 Figuur 37 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Evergem (Bekken Gentse Kanalen). ........................................................................................................................................................ B22 Figuur 38 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Mendonk (Bekken Gentse Kanalen). ........................................................................................................................................................ B22 Figuur 39 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Merendree (Bekken Gentse Kanalen). ........................................................................................................................................................ B23 Figuur 40 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Sinaai (Bekken Gentse Kanalen). ........................................................................................................................................................ B23 Figuur 41 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Zomergem (Bekken Gentse Kanalen). ........................................................................................................................................................ B24 Figuur 42 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Gavere (Bovenscheldebekken). ....................................................................................................................................................................... B25 Figuur 43 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Helkijn (Bovenscheldebekken). ....................................................................................................................................................................... B25 Figuur 44 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Dendermonde (Denderbekken). ............................................................................................................................................ B26 Figuur 45 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Erembodegem (Denderbekken). ............................................................................................................................................ B26 Figuur 46 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Overboelare (Denderbekken). ....................................................................................................................................................................... B27 Figuur 47 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Melle (Benedenscheldebekken). ............................................................................................................................. B28 Figuur 48 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Schelle (Benedenscheldebekken). ............................................................................................................................. B28 Figuur 49 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Eppegem (Dijle- en Zennebekken). ............................................................................................................................................... B29
VIII
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 50 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Lembeek (Dijle- en Zennebekken). ............................................................................................................................................... B29 Figuur 51 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Ruisbroek (Dijle- en Zennebekken). ............................................................................................................................................... B30 Figuur 52 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Dessel Witgoor (Netebekken). ....................................................................................................................................................................... B31 Figuur 53 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Geel-Zammel (Netebekken). ....................................................................................................................................................................... B31 Figuur 54 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk (Netebekken). ....................................................................................................................................................................... B32 Figuur 55 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk Troon (Netebekken). ................................................................................................................................................ B32 Figuur 56 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Ham Sluis Vijzelkanaal (Netebekken). ................................................................................................................................................ B33 Figuur 57 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Hulshout (Netebekken). .. B33 Figuur 58 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Lommel (Netebekken). .... B34 Figuur 59 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Mol (Netebekken). .......... B34 Figuur 60 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Mol Sluis (Netebekken). .. B35 Figuur 61 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Olen Sluis Vijzelkanaal (Netebekken). ................................................................................................................................................ B35 Figuur 62 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Viersel (Netebekken). ...... B36 Figuur 63 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Aarschot Afwaarts (Demerbekken). ............................................................................................................................................. B37 Figuur 64 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Beringen (Demerbekken). B37 Figuur 65 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Hasselt Sluis Vijzelkanaal (Demerbekken). ............................................................................................................................................. B38 Figuur 66 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Zichem (Demerbekken). .. B38 Figuur 67 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Gellik (Maasbekken). ....... B39 Figuur 68 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Kanne (Maasbekken). ...... B39 Figuur 69 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Liège Afwaarts (Maasbekken). ....................................................................................................................................................................... B40 Figuur 70 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Maaseik (Maasbekken). .. B40 Figuur 71 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Neerharen Opwaarts (Maasbekken). ............................................................................................................................................... B41
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
IX
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
1 Inleiding Voorliggend rapport karakteriseert de hydrologie van de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen voor het jaar 2019 aan de hand van de debietsmetingen uitgevoerd door het Hydrologisch Informatie Centrum (HIC). Het rapport is een herziening van het hydrologische jaarboek dat sinds vele jaren wordt gepubliceerd door het HIC (bv. Cornet et al., 2018). Waar de hydrologische jaarboeken in het verleden een zuivere factual data rapportage vormden van debiet en waterstand, wordt het beschouwde kalenderjaar vanaf heden gekarakteriseerd aan de hand van een synthese van debietsgegevens in tijd en ruimte. Hierbij worden de jaar- en maandwaarden van het beschouwde jaar gepresenteerd, en wordt een vergelijking gemaakt met de normaalperiode. Meer informatie over de methodologie en de normaalperiode is terug te vinden in ยง2, de resultaten voor het jaar 2019 zijn terug te vinden in ยง3. Naast de debieten zijn ook de waterstanden gevalideerd (en beschikbaar), deze worden hier echter niet besproken. Voor meer informatie over de HIC debiet- en waterstandsmetingen kan u steeds terecht op www.waterinfo.be, of via mail naar hic@vlaanderen.be. Daarnaast is er ook de mogelijkheid om onze meetgegevens via webservices te bevragen. Meer informatie hierover vindt u via https://hicws.vlaanderen.be.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
1
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
2 Methodes 2.1 Metingen Het HIC meet hoogfrequent het debiet en de waterstand langsheen de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen. Voor 48 meetstations worden zowel het debiet als de waterstand gemeten, voor de overige stations wordt enkel de waterstand gemeten (Figuur 1). Voor een aantal locaties met vrije of ongestuwde afvoer wordt het debiet bepaald gebruik makende van een Q-h verband. Voor de overige debietlocaties (langsheen opgestuwde waterlopen) worden akoestische metingen uitgevoerd waarbij het debiet wordt afgeleid op basis van de gemeten stroomsnelheid. Stroomsnelheden worden gemeten met twee types akoestische instrumenten: de ADM (Acoustic Discharge Measurement) en de ADCP (Acoustic Doppler Current Profiler). Bij een ADM wordt de stroomsnelheid bepaald op basis van de tijdsverschillen tussen uitgezonden en weerkaatste geluidspulsen, bij een ADCP is dit op basis van de verschuiving (Doppler effect) van de waargenomen geluidsfrequenties ten opzichte van de uitgezonden frequentie (meer informatie hierover is terug te vinden in HIC, 2006). Een overzicht van de verschillende types debietstations wordt weergegeven in Figuur 2. In voorliggend rapport worden de hydrologische metingen buiten het tijdgebied behandeld. Voor de hydrologische metingen binnen het tijgebied wordt verwezen naar het MONEOS rapport 2019 (Vandenbruwaene et al., 2019). Daarnaast voert het HIC ook pluviografische metingen uit. Deze worden voor het jaar 2019 gerapporteerd in JournÊe et al. (2020). Figuur 1 – Overzichtskaart van de HIC meetstations voor debiet en waterstand buiten het getijgebied.
2
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 2 – Overzichtskaart van de debietstations per type debietmeting.
2.2 Datavalidatie De gemeten debieten en waterstanden worden telemetrisch doorgestuurd naar een databank. Daar worden de hoogfrequente waterstanden, stroomsnelheden en debieten gevalideerd. Het validatieproces van de meetreeksen omvat het verwijderen van outliers, het opvullen van gaten in de tijdsreeksen, en het corrigeren van peilen op basis van ijkingsmetingen (Cornet al., 2014). Vervolgens worden de gemeten parameters omgerekend naar debieten gebruik makende van ijkingscurves. Voor de debieten afgeleid uit de waterstanden wordt gebruik gemaakt van Q-h ijkingscurves, voor de ADM en ADCP toestellen wordt gebruik gemaakt van Q-Q ijkingscurves. In het geval van de ADM toestellen wordt op basis van de stroomsnelheid, waterstand en een opgeslagen dwarsdoorsnede, het debiet door het toestel zelf berekend en doorgestuurd naar de databank. In het geval van de ADCP toestellen wordt de stroomsnelheid en waterstand doorgestuurd naar de databank en wordt het debiet in de databank zelf berekend op basis van de relatie Q=A*v. De dwarsdoorsnede A wordt hierbij berekend op basis van een A-h verband. Op regelmatige basis worden er debietsijkingen uitgevoerd en worden de Q-h en Q-Q ijkingscurves indien nodig bijgesteld. Voor meer informatie over de ijkingsmetingen, ijkingscurves en meettoestelinformatie wordt verwezen naar Cornet et al. (2016). Een overzicht van de gevalideerde debietsgegevens 2019 per station met bijhorende kwaliteitscodes is weergegeven in Figuur 3. We merken hierbij op dat maand- en jaarwaarden (zie §2.3.1 en §3) enkel worden berekend indien meer dan 90% van de gegevens een kwaliteitsvlag “Good” of “Estimate” heeft.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
3
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 3 – Overzicht van de gevalideerde debietsgegevens 2019 met bijhorende kwaliteitscodes (QC) per station.
2.3 Analyse van de data 2.3.1
Beschrijvende statistiek
De centrum- en spreidingsmaten van de debieten worden niet bepaald aan de hand van het gemiddelde en de standaardafwijking. De probability density function (pdf) 1 van de debietdagwaardes (voorbeelden Menen en Grobbendonk-Troon) toont immers geen typische Gauss curve zoals we deze verwachten bij een normaalverdeling (Figuur 4 en Figuur 5, pdf opgemaakt voor de steekproeven over de periode 2019 en over de normaalperiode). Ook het uitvoeren van de Shapiro-Wilk test 2 voor de 2019 steekproef (voorbeeld Menen) toont aan dat de debietdagwaardes een niet-normale verdeling hebben (W = 0.78, p < 0.05). De centrum en spreidingsmaten van de debieten worden dan ook bepaald met percentielwaardes wat aan te raden is bij niet-normale verdelingen. Voor het jaar 2019 wordt het mediaan debiet per meetlocatie berekend over zowel het volledige jaar als over de afzonderlijke maanden (Tabel 1). Ook voor de normaalperiode wordt het mediaan debiet berekend, aangevuld met de P10, P25, P75 en P90 waarden. Op die manier kan worden nagegaan hoe normaal, abnormaal of uitzonderlijk het mediane debiet van 2019 was ten opzichte van de normaalwaarden (zie ook §2.3.2 en §2.3.3). De berekening van het mediaan debiet en de bijhorende percentielen is gebaseerd op de De probability density function (pdf) geeft een idee van de verdeling van een variabele en is in feite een continue voorstelling (relatief) van een histogram. Bij de pdf is de kans dat een waarneming binnen het min-max interval van waarnemingen van de steekproef valt gelijk aan 1 ( = de totale oppervlakte onder de functie/curve). Om te weten wat de kans is dat een waarneming voorkomt binnen een beschouwd interval (van bv. debiet) moet de oppervlakte onder de functie/curve berekend worden onder het beschouwde interval. 2 De Shapiro-Wilk test is een vaak gebruikte test om na te gaan of een variabele normaal verdeeld is. De test verwerpt de hypothese van normaliteit wanneer p ≤ 0.05. 1
4
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
daggemiddelde debieten. Voor de extremen (minimum en maximum) wordt enkel een jaarwaarde berekend. Voor het maximum wordt deze jaarwaarde berekend op basis van de uurgemiddelde dagwaarden. Een maximum is immers geassocieerd met piekafvoer en dergelijke events duren vaak minder lang dan een dag. Een minimum daarentegen is geassocieerd met meer lange termijn processen (droogte) en wordt daarom berekend op basis van het 7-daags gemiddelde. De methodiek van het 7-daags gemiddelde wordt ook gehanteerd in de laagwaterberichtgeving van het HIC (zie Boeckx et al., 2020 voor het laagwaterseizoen 2019). Figuur 4 – Probability density plot van de debietdagwaardes voor het jaar 2019 en de normaalperiode ter hoogte van Menen.
Figuur 5 – Probability density plot van de debietdagwaardes voor het jaar 2019 en de normaalperiode ter hoogte van Grobbendonk-Troon.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
5
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Tabel 1 – Overzicht van de berekende debietsstatistieken, beschouwde periodes en gebruikte datareeksen.
2019 Parameter
Normaalperiode (1989-2018)
Inputreeks debiet
Jaarwaarde
Maandwaarden
Normaalwaarde
Normaalwaarde per maand
P10 debiet
-
-
x
x
Daggemiddeld
P25 debiet
-
-
x
x
Daggemiddeld
Mediaan debiet
x
x
x
x
Daggemiddeld
P75 debiet
-
-
x
x
Daggemiddeld
P90 debiet
-
-
x
x
Daggemiddeld
Minimumdebiet
x
-
-
-
7-daags gemiddelde
Maximumdebiet
x
-
-
-
Uurgemiddeld
2.3.2
De normaalperiode
Om in te schatten hoe ‘normaal’ het beschouwde jaar was op een tijdschaal van meerdere decennia, worden de jaar- en maandwaarden berekend voor zowel het beschouwde jaar als voor de normaalperiode. De normaalperiode wordt gedefinieerd als een periode die representatief is voor de heersende klimaatcondities. Strikt genomen is deze periode 30 jaar en moet voor het jaar 2019 de periode 1981-2010 als normaal beschouwd worden (WMO 3, 2017). Toch stelt WMO eveneens dat het gebruik van kortere tijdsreeksen als normaal (door bijvoorbeeld onvoldoende lange meetreeksen) ook zinvol kan zijn. Voor de HIC meetstations is het zo dat slechts een beperkt aantal stations debietsdata heeft over de volledige periode 1981-2010. Daarenboven zijn voor een aantal referentiestations de debietsmetingen pas opgestart rond het jaar 2000 (Tabel 3). Om zo veel mogelijk debietsgegevens mee te nemen wordt de normaalperiode in dit rapport daarom gedefinieerd als de 30 jaar voorafgaand aan het beschouwde jaar. Voor het jaar 2019 is dit dus concreet de periode 1989-2018. Vanaf het jaar 2021 (tot en met 2030) kan overwogen worden om de normaalperiode vast te houden op de periode 1991-2020. Op die manier wordt dan strikt de definitie van het WMO gevolgd. 2.3.3
Debietscategorieën
Om te bepalen hoe normaal, abnormaal of uitzonderlijk het mediane debiet is voor het jaar 2019 ten opzichte van de normaalperiode, wordt een opdeling gemaakt in vijf debietscategorieën. De berekende maand- of jaarmediaanwaarde voor 2019 wordt hierbij vergeleken met de percentielwaardes van de normaalperiode. Indien de mediaanwaarde bijvoorbeeld onder de P10 van de normaalperiode ligt spreken we van een uitzonderlijk laag debiet (Tabel 2). Verder onderscheiden we nog de debietscategorieën abnormaal laag, normaal, abnormaal hoog en uitzonderlijk hoog, gedefinieerd volgens de beschrijving in Tabel 2.
3
World Meteorological Organization 6
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Tabel 2 – Overzicht van de debietscategorieën met bijhorende kleurencode.
Beschrijvende statistiek
Debietscategorie
med 2019 < P10 normaal
Uitzonderlijk laag
P10 normaal < med 2019 < P25 normaal
Abnormaal laag
P25 normaal < med 2019 < P75 normaal
Normaal
P75 normaal < med 2019 < P90 normaal
Abnormaal hoog
med 2019 > P90 normaal
Kleurencode
Uitzonderlijk hoog
2.4 Referentiestations De hydrologie van de bevaarbare waterlopen in Vlaanderen voor het jaar 2019 wordt gekarakteriseerd aan de hand van een aantal referentiestations (§3). Een referentiestation is representatief voor een geografische regio, en wordt gekenmerkt door een min of meer natuurlijk afvoer en een voldoende lange tijdsreeks aan debietsmetingen (Tabel 3). Daarnaast zijn het stations die al jaren gebruikt worden om de toestand van de waterwegen te duiden in operationeel beheer. Voor een volledig overzicht van de debietstations wordt verwezen naar Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations. Tabel 3 – Overzicht van de beschikbare jaren aan daggemiddelde debietsgegevens (begin metingen en normaalperiode) voor de referentiestations.
Meetstation
Start metingen
N 1989-2018 [Jaren]
Haringe/Ijzer
1987
30
Menen/Leie
1998
21
Helkijn/Bovenschelde
2001
18
Melle tij/Zeeschelde
1971
30
Overboelare/Dender
2001
19
Eppegem/Zenne
1971
30
Aarschot Afwaarts/Demer
1969
30
Grobbendonk Troon/Kleine Nete
1983
30
Hulshout/Grote Nete
1976
30
Maaseik/Maas
1975
30
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
7
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
3 Resultaten In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de jaar- en maandwaarden van het debiet op basis van grafieken, kaarten en tabellen. De methodiek om jaar- en maandwaarden te berekenen wordt beschreven in §2.3.1. Jaar- en maandwaarden worden enkel berekend indien meer dan 90% van de debietsgegevens een kwaliteitsvlag “Good” of “Estimate” heeft (zie §2.2).
3.1 Jaarwaarden 3.1.1
Mediaan
Het mediaan jaardebiet 2019 ligt voor alle referentiestations onder de normaalwaarden (Figuur 6). Relatief gezien zijn de mediaanwaarden het laagst voor de locaties in de westelijke bekkens (Figuur 7). Voor Haringe (Ijzer), Helkijn (Bovenschelde) en Melle (Zeeschelde) kunnen we zelfs spreken van uitzonderlijk lage en abnormaal lage debietwaarden. Het mediaan jaardebiet ligt hierbij onder de P10 of P25 normaalwaarde (Tabel 4, zie ook §2.3.3). De relatieve debieten in 2019 zijn vergelijkbaar met deze van de droge jaren 2017 en 2018 (Figuur 8, zie ook Boeckx et al., 2018; Boeckx et al., 2019). Voor de locaties in de oostelijke bekkens liggen de waarden in 2019 wel hoger in vergelijking met 2017 en 2018 (Figuur 8). 2016 is het laatste jaar waarin de normaalwaarden nog eens overschreden werden. Ook in 2014 en 2015 werden er voor de referentiestations normaalwaarden overschreden. Figuur 6 – Absolute voorstelling van het mediaan jaardebiet 2019 (groen) ten opzichte van de normaalwaarden (blauw) voor de referentiestations. Blauwe bar is de P50 normaalwaarde, blauwe foutenvlaggen de P25 en P75 normaalwaarden.
8
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 7 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet 2019 (groene bars) ten opzichte van de normaalwaarden (blauwe lijn) voor de referentiestations. Qr is de verhouding van het mediaan jaardebiet 2019 ten opzichte van de mediaan normaalwaarde.
Tabel 4 – Overzicht van het mediaan jaardebiet, de normaalwaarden en Qr (verhouding mediaan jaardebiet en P50 normaalwaarde) voor de referentiestations.
Mediaan debiet 2019 [m³/s]
Station Haringe/Ijzer Menen/Leie Helkijn/Bovenschelde Melle tij/Zeeschelde Overboelare/Dender Eppegem/Zenne Aarschot Afwaarts/Demer Grobbendonk Troon/Kleine Nete Hulshout/Grote Nete Maaseik rkm 52.8/Maas
0.42 13.03 16.92 9.64 1.85 6.74 9.68 4.27 3.80 116.53
Normaalwaarden [m³/s] P10 0.45 8.14 12.97 4.79 1.12 5.12 6.15 2.26 2.27 27.73
P25 0.63 12.14 17.78 10.13 1.60 5.94 7.84 3.16 2.92 47.10
P50 1.56 20.04 25.96 22.46 3.20 7.26 11.18 4.80 3.82 124.62
P75 2.75 33.69 38.07 48.04 6.59 10.33 17.15 7.74 5.54 299.09
P90 8.59 57.51 56.90 88.45 13.69 15.81 28.12 12.35 8.41 579.59
Qr [%] 27 65 65 43 58 93 87 89 99 94
Uitzonderlijk laag Abnormaal laag Normaal Abnormaal hoog Uitzonderlijk hoog
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
9
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 8 – Relatieve voorstelling van het mediaan jaardebiet (Qr) 2014-2019 ten opzichte van de normaalwaarde voor de verschillende referentiestations.
10
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
3.1.2
Extremen
Het minimum jaardebiet 2019 (gebaseerd op het 7-daags gemiddelde, zie ook §2.3.1) heeft voor de referentiestations Haringe, Menen, Helkijn, Melle en Overboelare de laagste waarde sinds het begin van de normaalperiode (Tabel 5). Ook de stations Eppegem en Aarschot hebben een minimumdebiet dat bij de 3 laagste minimumdebieten behoort. Het maximum jaardebiet 2019 (gebaseerd op uurwaarden, zie §2.3.1) heeft de laagste waarde sinds het begin van de normaalperiode voor het station Menen (Tabel 6). Voor de stations Haringe en Overboelare hoort het maximumdebiet 2019 bij de laagste drie waarden sinds het begin van de normaalperiode. Samenvattend heeft 2019 voor zeven van de tien referentiestations een minimumdebiet in de top 3 van laagste minimumdebieten (en zelfs vijf met het laagste minimumdebiet), en voor drie van de tien referentiestations een maximumdebiet in de top 3 van laagste maximumdebieten.
Tabel 5 – Minimumdebiet 2019 en normaalwaarden voor de referentiestations.
Datum 4
Minimumdebiet 2019 [m³/s]
Normaal [m³/s]
Normaalperiode [Jaren]
Haringe/Ijzer
2/07/2019
0.00
0.58
30
---
Menen/Leie
3/09/2019
4.47
8.24
20
---
Helkijn/Bovenschelde
18/09/2019
5.64
13.55
16
---
Melle tij/Zeeschelde
5/09/2019
-1.48
4.12
30
---
Overboelare/Dender
12/08/2019
0.35
1.00
18
---
Eppegem/Zenne
27/08/2019
2.63
4.75
30
--
Aarschot Afwaarts/Demer
22/09/2019
4.14
5.36
30
--
Grobbendonk Troon/Kleine Nete
26/07/2019
1.39
1.66
26
Hulshout/Grote Nete
12/08/2019
2.59
1.89
30
Maaseik rkm 52.8/Maas
8/09/2019
18.11
23.05
29
Station
+++ / ---
5
Hoogste/laagste waarde sinds begin normaalperiode
++ / --
Bij de 3 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
+/-
Bij de 5 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
Het minimumdebiet wordt vastgelegd op basis van de 7-daags gemiddelden. De datum in de tabel is de datum waarop het 7-daags gemiddelde het laagste is voor het beschouwde jaar. De geassocieerde debietwaarde van deze datum is het gemiddelde van het dagdebiet op de datum en de dagdebieten van de 6 voorafgaande dagen (zie ook §2.3.1 en Tabel 1). 5 Door de opstuwingseffecten van de stuw te Linne bij lage afvoer is het minimumdebiet te Maaseik een overschatting. Momenteel wordt dit verder bekeken, in de toekomst wordt een herziening gedaan van het Q-h verband bij lage afvoer. 4
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
11
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Tabel 6 – Maximumdebiet 2019 en normaalwaarden voor de referentiestations.
Station
Datum tijd [MET]
Maximumdebiet 2019 [m³/s]
Normaal [m³/s]
Normaalperiode [Jaren]
Haringe/Ijzer
14/12/2019 18:00
24.76
52.29
30
--
Menen/Leie
15/03/2019 10:00
108.15
165.59
21
---
Helkijn/Bovenschelde
16/03/2019 1:00
141.34
161.11
18
Melle tij/Zeeschelde
16/03/2019 7:00
274.84
272.66
30
Overboelare/Dender
15/03/2019 17:00
42.54
66.21
18
Eppegem/Zenne
27/07/2019 18:00
79.44
89.90
30
Aarschot Afwaarts/Demer
16/03/2019 18:00
50.65
56.59
30
Grobbendonk Troon/Kleine Nete
15/03/2019 4:00
34.94
35.09
30
Hulshout/Grote Nete
16/03/2019 17:00
15.68
17.33
30
Maaseik rkm 52.8/Maas
17/03/2019 2:00
1591.44
1515.30
30
+++ / ---
--
Hoogste/laagste waarde sinds begin normaalperiode
++ / --
Bij de 3 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
+/-
Bij de 5 hoogste/laagste waarden sinds begin normaalperiode
3.2 Maandwaarden De mediane maanddebieten (berekend op basis van daggemiddelde waarden, zie §2.3.1) zijn voor de referentiestations abnormaal laag tot uitzonderlijk laag in de maand januari. Enkel in Maaseik is het maanddebiet voor januari normaal (Figuur 9 en Figuur 10, Tabel 7 en Tabel 8). In februari en maart stijgen de debieten en zijn ze meer in overeenstemming met de mediaanwaarden over de normaalperiode. Vanaf april liggen de maanddebieten weer duidelijk onder de normaalwaarden (voornamelijk voor de referentiestations in de westelijke bekkens, zie Figuur 9 en Tabel 7). De laagste debieten ten opzichte van de normaal worden bereikt in de periode juli-september, met uitzonderlijk lage debieten voor het merendeel van de referentiestations. Enkel Hulshout en Maaseik vertonen normale debieten in die periode. Vanaf oktober komen de debieten weer in lijn met de normaalwaarden. Voor Maaseik (Maas) liggen de debieten in november en december zelfs beduidend hoger (Figuur 10). In de maanden januari en juli-september heeft 68-84% van de beschouwde HIC stations (dit zijn 24 stations met meer dan 15 jaar aan data in de normaalperiode, zie Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations) een abnormaal laag tot uitzonderlijk laag debiet (Figuur 11, Figuur 12 en Figuur 13). In de maand september bedraagt het aantal stations met een uitzonderlijk laag debiet zelfs bijna 70%. Verlaagde debieten worden in deze maanden waargenomen voor alle bekkens, enkel de Maasdebieten zijn in de maand januari normaal. Ook de maanden april en mei worden gekenmerkt door een verhoogd aantal stations met in hoofzaak abnormaal lage debieten (tot 50%, Figuur 13). Verlaagde debieten komen in april-mei voornamelijk voor in de bekkens van de Leie, Bovenschelde, Dender en Zeeschelde (Figuur 11). Voor de overige maanden van het jaar 2019 heeft het merendeel van de stations een normaal debiet.
12
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 9 – Mediaan maanddebiet 2019 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Haringe, Menen, Helkijn, Melle, Overboelare en Eppegem.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
13
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 10 – Mediaan maanddebiet 2019 ten opzichte van de normaalwaarden voor de referentiestations Aarschot, Grobbendonk, Hulshout en Maaseik.
14
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Tabel 7 – Mediaan maanddebiet referentiestations jaar 2019.
Station Haringe/Ijzer Menen/Leie Helkijn/Bovensch. Melle tij/Zeesch. Overboelare/Dend. Eppegem/Zenne Aarschot/Demer Grob. Tr./Kl. Nete Hulshout/Gr. Nete Maaseik/Maas
jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
1.27 14.44 16.23 12.21 2.30 7.81 11.47 5.89 4.08 239.05
3.71 26.71 33.74 24.09 6.33 10.47 15.79 8.38 5.85 429.92
2.33 26.18 31.91 26.32 7.53 11.54 16.83 8.71 6.37 481.98
0.75 13.91 21.23 10.38 2.25 6.30 9.41 4.13 3.82 144.22
0.37 10.49 16.70 7.59 1.52 6.08 8.42 3.36 3.78 94.81
0.15 11.69 13.99 7.82 1.39 6.25 8.20 4.25 4.03 56.97
0.00 5.57 9.77 1.89 0.69 4.40 4.70 1.77 3.01 34.44
0.04 5.08 9.21 2.14 0.58 3.05 5.15 2.11 2.86 36.14
0.04 5.12 7.47 1.48 0.61 3.08 4.40 1.81 2.64 31.17
0.32 10.72 14.58 4.96 1.33 5.75 9.55 3.95 3.75 74.13
0.50 13.66 15.46 15.70 1.91 7.54 9.36 4.52 3.67 218.15
5.36 30.96 30.86 36.26 5.40 10.19 15.12 8.36 5.53 719.96
Uitzonderlijk laag Abnormaal laag Normaal Abnormaal hoog Uitzonderlijk hoog
Tabel 8 – Mediaan maanddebiet referentiestations over de normaalperiode (1989-2018).
Station Haringe/Ijzer Menen/Leie Helkijn/Bovensch. Melle tij/Zeesch. Overboel./Dend. Eppegem/Zenne Aarschot/Demer Grob. Tr./Kl. Nete Hulshout/Gr. Nete Maaseik/Maas
Definitieve versie
jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
3.79 38.63 42.21 54.38 9.98 10.68 19.33 8.96 6.20 437.79
3.10 36.77 43.22 52.97 8.06 9.86 18.13 8.19 5.73 371.85
1.99 31.44 38.25 42.11 6.22 8.66 16.06 7.32 5.19 308.20
1.24 23.20 28.63 27.96 3.43 7.08 12.31 4.96 3.93 181.84
0.85 20.10 25.76 20.53 2.33 6.63 9.96 3.73 3.28 124.19
0.83 16.62 22.01 16.07 1.81 6.34 8.62 2.99 3.07 73.69
0.73 12.87 19.44 11.44 1.52 6.00 7.69 2.85 2.90 47.58
0.66 11.69 18.07 9.36 1.48 5.77 7.21 3.01 2.78 38.14
0.67 10.43 16.42 9.51 1.36 5.98 7.29 3.14 2.80 38.83
0.97 12.07 18.64 11.71 1.72 6.37 8.31 3.60 3.18 44.94
2.07 20.05 22.54 22.26 3.72 7.68 10.75 5.14 3.92 132.36
3.51 28.18 33.08 41.00 6.07 9.25 15.65 7.45 5.16 295.34
WL2020RPA026_3
15
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 11 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieÍn 2019 (januari-juni) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). Enkel de debietslocaties met meer dan 15 jaar aan data in normaalperiode worden weergegeven, inclusief berekend debiet te Schelle en onverdeelde Maasafvoer (24 locaties in totaal, zie ook Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations).
16
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 12 – Ruimtelijke voorstelling van de maandelijkse debietscategorieÍn 2019 (juli-december) op basis van vergelijking met normaal (zie Tabel 2). Enkel de debietslocaties met meer dan 15 jaar aan data in normaalperiode worden weergegeven, inclusief berekend debiet te Schelle en onverdeelde Maasafvoer (24 locaties in totaal).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
17
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 13 – Maandelijkse relatieve voorstelling van het aantal stations per debietscategorie. Enkel de debietstations met meer dan 15 jaar aan data in normaalperiode worden weergegeven, inclusief berekend debiet te Schelle en onverdeelde Maasafvoer (24 locaties in totaal, zie Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations).
18
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
4 Referenties Boeckx, L.; Hertoghs, R.; Nossent, J.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2018). Laagwaterseizoen 2017: maandelijkse laagwaterberichten en samenvatting seizoen. Versie 4.0. WL Rapporten, 00_121_4. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. VIII, 26 + 200 p. bijlagen pp. Boeckx, L.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2019). Laagwaterseizoen 2018: samenvatting seizoen en gepubliceerde laagwaterberichten waterwegen. Versie 1.0. WL Rapporten, PA006_8. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. IX, 50 + 186 p. bijl. pp. Boeckx, L.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2020). Laagwaterseizoen 2019: Samenvatting seizoen en gepubliceerde laagwaterberichten waterwegen. Versie 1.0. WL Rapporten, PA006_9. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. Cornet, E.; Vanlierde, E.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Verwaest, T.; Mostaert, F. (2014). Methodologie validatie waterstanden en debieten. Versie 2.0. WL Rapporten, 12_077. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen, België. Cornet, E.; Vanlierde, E.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Verwaest, T.; Mostaert, F. (2016). Verwerking en evaluatie van debietijkmetingen: debiet evaluatie systeem. Versie 3.0. WL Rapporten, 12_077. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. V, 75 pp. Cornet, E.; Vandenbruwaene, W.; Vereecken, H.; Deschamps, M.; Verwaest, T.; Mostaert, F. (2019). Hydrologisch jaarboek 2018: HIC meetstations. versie 2.0. WL Rapporten, PA026_2. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. VII, 12 + 349 p. bijl. pp. HIC - Hydrologisch Informatiecentrum (2006). Verzamelen en verspreiden van meetgegevens, in: (2012). Congres watersysteemkennis: Studiedag 'Vlaamse innovaties in watersysteemkennis: thema oppervlaktewaterkwantiteit', donderdag 12 oktober 2006, Katholieke Universiteit Leuven, campus Arenberg III, L07. Abstracts. pp. [1-2] Journée, M.; Vandenbruwaene, W.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2020). Validation of the HIC rain gauges data: year 2019. Version 2.0. FHR reports, PA027_22. Flanders Hydraulics Research: Antwerp. VI, 35 pp. Vandenbruwaene, W.; Thant, S.; Michielsen, S.; Van De Moortel, I.; Brackx, M.; Hertoghs, R.; Claeys, S.; Plancke, Y.; Vereecken, H.; Meire, D.; Deschamps, M.; Mostaert, F. (2020). Monitoring Effecten Ontwikkelingsschets (MONEOS) – Jaarboek monitoring 2019: factual data rapportage van monitoring waterbeweging en fysische parameters in het Schelde estuarium in 2019. Versie 4.0. WL Rapporten, PA047_9. Waterbouwkundig Laboratorium: Antwerpen. XVI, 132 + 21 p. bijl. pp. WMO (2017). Guidelines on the calculation of Climate Normals, WMO-No. 1203.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
19
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Bijlage 1 - Overzichtstabel debietstations Bekken
Station
Stationscode
X [m Lam72]
Y [m Lam72]
Waterloop
Ijzerbekken Ijzerbekken Ijzerbekken
Haringe Keiem Lo-Reninge
ijz07a ijz02a lok02a
26177 43781 35761
179244 198219 186794
Ijzerbekken
Slijpe
kpn03a
42476
207188
Ijzerbekken
Veurne
kdn04a
29910
197002
Bekken Brugse Polders Bekken Brugse Polders Bekken Brugse Polders Leiebekken Leiebekken Leiebekken Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bekken Gentse Kanalen Bovenscheldebekken Bovenscheldebekken Denderbekken Denderbekken Denderbekken Benedenscheldebekken Benedenscheldebekken Benedenscheldebekken Dijle- en Zennebekken
Damme Oostkamp Varsenare Deinze Machelen Menen Evergem Mendonk Merendree Sinaai Zomergem Gavere Helkijn Dendermonde Erembodegem Overboelare Melle tij Schelle calc Schoten 6 Eppegem
lek03a kgo06n kgo03a lei03a lei04a lei11a rvg03a moe02a akl07a moe03a akl04a bos02a bos05m den02a den06a den12a zes57a zes29f kds02f zen03a
76069 72719 63124 91352 89233 62429 100795 111948 93540 124194 93735 99772,725 80750 129561 128291,815 114624 110455 146283,2 159349 156105
217371 205943 211685 186068 185455 165257 197984 204456 198061 205123 199307 180166,135 158030 192003 178907,275 161398 188384 201774,8 214843 183365
kbc06e
139509
155287
Ijzer Ijzer Lokl Kl NieuwpoortPlassendale Kl NieuwpoortDuinkerke Leopoldkl Kl Gent-Oostende Kl Gent-Oostende Leie Leie Leie Ringvaart Moervaart Afleidingskl Leie Moervaart Afleidingskl Leie Bovenschelde Bovenschelde Dender Dender Dender Zeeschelde Zeeschelde Kl Dessel-Schoten Zenne Kl BrusselCharleroi
Dijle- en Zennebekken
6
Type debietmeting Q-h ADM ADCP
Referenti estation x
NormPeriode [Jaren] 30 21 14
ADCP
7
ADM
7
ADCP ADM ADM ADCP ADCP ADM ADM ADCP ADCP ADCP ADM ADCP ADCP ADM ADCP ADM ADM Berekend ADCP Q-h
14 3 21 14 10 21 18 11 10 13 17 30 18 30 7 19 30 30 8 30
ADCP
x
x
x x
x
NormPeriode > 15 jaar x x
x
x x
x x x x x x x x
13
Resultaten voor het station Scho Lembeek ten worden niet gerapporteerd, Q-Q verband wordt momenteel herbekeken. Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B1
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Dijle- en Zennebekken
Ruisbroek
kbc02g
144333
163780
Dijle- en Zennebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken Netebekken
Vilvoorde Sluisstraat Dessel-Witgoor Geel-Stelen 7 Geel-Zammel Grobbendonk Grobbendonk Troon Ham Sluis Vijzelkanaal Hulshout
zen04a kds13a abk07a gnt07a abk06a knt03a abk07r gnt05a
153643 205544,128 192747,878 190448 176120 178203,635 201785 179375
178596 214238 201924,146 198119 208816 207718,653 198842 194717
Netebekken
Lommel
kbh12a
212405
215759
Netebekken
Mol
kbh08m
205883
214234
Netebekken
Mol-Sluis
kdk03a
205206,037
211167,009
Netebekken Netebekken Demerbekken Demerbekken
abk06r abk05a dem02a abk08a
184343 170476,4 181847 210054
205465 209203,318 186477 191411
abk08h
220318
181529
Albertkl
ADCP
1
dem04a BORD-1060 abk10a abk11a
193717 243072,5 238189 240088
188226 174413,9 175246 169124
Demer Maas Albertkl Albertkl
Q-h Q-h ADCP ADM
30 23 11 21
x
maa-9999
238020,39
149755,73
Meuse
Berekend
30
x
Maasbekken
Olen Sluis Vijzelkanaal Viersel Aarschot Afwaarts Beringen Hasselt Sluis Vijzelkanaal Zichem Borgharen 8 Gellik Kanne Liege Afwaarts Onverdeeld calc Maaseik rkm 52.8
Kl BrusselCharleroi Zenne Kl Dessel-Schoten Albertkl Grote Nete Albertkl Kleine Nete Albertkl Grote Nete Kl BocholtHerentals Kl BocholtHerentals Kl DesselKwaadmechelen Albertkl Albertkl Demer Albertkl
maa02a
250359
199280
Q-h
30
x
Maasbekken
Neerharen
kbn02g
242295
177440
Maas Kl BriegdenNeerharen
Demerbekken Demerbekken Maasbekken Maasbekken Maasbekken Maasbekken
ADCP
13
Q-h ADCP ADCP Q-h ADCP Q-h ADCP Q-h
30 10 11 30 10 30 5 30
x
ADM
30
x
ADCP
10
ADCP
9
ADCP ADCP Q-h ADCP
5 15 30 11
ADCP
x x
x
x
x x x
x x
x
2
Resultaten voor het station Geel-Stelen worden niet gerapporteerd, Q-Q verband wordt momenteel herbekeken. Metingen ter hoogte van Borgharen worden door het HIC uitgevoerd in samenwerking met Rijkswaterstaat (RWS). RWS is verantwoordelijk voor de oplevering van de debietwaarden. Voor jaarboek 2020 wordt bekeken of dit station mee wordt gerapporteerd. 7 8
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B2
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Bijlage 2 - Meetstations per bekken Figuur 14 – Overzichtskaart van de bekkens.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B3
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 15 – Meetstations debiet en waterstand in het Ijzerbekken.
B4
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 16 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Brugse Polders.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B5
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 17 – Meetstations debiet en waterstand in het Leiebekken.
B6
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 18 – Meetstations debiet en waterstand in het Bekken van de Gentse Kanalen.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B7
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 19 – Meetstations debiet en waterstand in het Bovenscheldebekken.
B8
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 20 – Meetstations debiet en waterstand in het Denderbekken.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B9
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 21 – Meetstations debiet en waterstand in het Benedenscheldebekken.
B10
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 22 – Meetstations debiet en waterstand in het Dijle- en Zennebekken.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B11
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 23 – Meetstations debiet en waterstand in het Netebekken.
B12
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 24 – Meetstations debiet en waterstand in het Demerbekken.
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B13
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019 Figuur 25 – Meetstations debiet en waterstand in het Maasbekken.
B14
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Bijlage 3 - Maandwaarden debiet per bekken Ijzerbekken Figuur 26 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Haringe (Ijzerbekken).
Figuur 27 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Keiem (Ijzerbekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B15
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 28 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Lo-Reninge (Ijzerbekken).
Figuur 29 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Slijpe (Ijzerbekken).
B16
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 30 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Veurne (Ijzerbekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B17
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Bekken Brugse Polders Figuur 31 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Damme (Bekken Brugse Polders).
Figuur 32 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Oostkamp (Bekken Brugse Polders).
B18
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 33 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Varsenare (Bekken Brugse Polders).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B19
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Leiebekken Figuur 34 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Deinze (Leiebekken).
Figuur 35 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Machelen (Leiebekken).
B20
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 36 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Menen (Leiebekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B21
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Bekken Gentse Kanalen Figuur 37 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Evergem (Bekken Gentse Kanalen).
Figuur 38 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Mendonk (Bekken Gentse Kanalen).
B22
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 39 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Merendree (Bekken Gentse Kanalen).
Figuur 40 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Sinaai (Bekken Gentse Kanalen).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B23
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 41 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Zomergem (Bekken Gentse Kanalen).
B24
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Bovenscheldebekken Figuur 42 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Gavere (Bovenscheldebekken).
Figuur 43 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Helkijn (Bovenscheldebekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B25
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Denderbekken Figuur 44 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Dendermonde (Denderbekken).
Figuur 45 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Erembodegem (Denderbekken).
B26
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 46 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Overboelare (Denderbekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B27
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Benedenscheldebekken Figuur 47 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Melle (Benedenscheldebekken).
Figuur 48 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Schelle (Benedenscheldebekken).
B28
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Dijle- en Zennebekken Figuur 49 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Eppegem (Dijle- en Zennebekken).
Figuur 50 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Lembeek (Dijle- en Zennebekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B29
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 51 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Ruisbroek (Dijle- en Zennebekken).
B30
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Netebekken Figuur 52 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Dessel Witgoor (Netebekken).
Figuur 53 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Geel-Zammel (Netebekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B31
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 54 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk (Netebekken).
Figuur 55 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Grobbendonk Troon (Netebekken).
B32
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 56 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Ham Sluis Vijzelkanaal (Netebekken).
Figuur 57 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Hulshout (Netebekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B33
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 58 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Lommel (Netebekken).
Figuur 59 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Mol (Netebekken).
B34
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 60 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Mol Sluis (Netebekken).
Figuur 61 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Olen Sluis Vijzelkanaal (Netebekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B35
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 62 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Viersel (Netebekken).
B36
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Demerbekken Figuur 63 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Aarschot Afwaarts (Demerbekken).
Figuur 64 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Beringen (Demerbekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B37
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 65 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden 9 voor het station Hasselt Sluis Vijzelkanaal (Demerbekken).
Figuur 66 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Zichem (Demerbekken).
9
Voor Hasselt Sluis Vijzelkanaal zijn nog geen normaalwaarden beschikbaar, metingen pas gestart eind 2018. B38
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Maasbekken Figuur 67 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Gellik (Maasbekken).
Figuur 68 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Kanne (Maasbekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B39
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 69 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Liège Afwaarts (Maasbekken).
Figuur 70 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Maaseik (Maasbekken).
B40
WL2020RPA026_3
Definitieve versie
Hydrologie bevaarbare waterlopen in Vlaanderen - Jaar 2019
Figuur 71 – Maandwaarden debiet 2019 en normaalwaarden voor het station Neerharen Opwaarts (Maasbekken).
Definitieve versie
WL2020RPA026_3
B41
DEPARTEMENT MOBILITEIT & OPENBARE WERKEN Waterbouwkundig Laboratorium Berchemlei 115, 2140 Antwerpen T +32 (0)3 224 60 35 F +32 (0)3 224 60 36 waterbouwkundiglabo@vlaanderen.be www.waterbouwkundiglaboratorium.be