Vlaanderen is open ruimte
Op ontdekking
in de ruilverkaveling JESSEREN VLAAMSE LAND MAATSCHAPPIJ
VLM.be
|2
Voorwoord Een fotoboek samenstellen over de realisaties in de ruilverkaveling Jesseren is een feest. De afgelopen jaren werd er hard gewerkt voor en achter de schermen, op het kantoor en op het veld met een boeiend en indrukwekkend resultaat. Van nieuwe betonwegen over tweesporenwegen tot wandel- en fietspaden en van natuurspeelzones tot dorpspleinherinrichting: de waaier aan inrichtingsmaatregelen in de ruilverkaveling Jesseren is te groot om hier op te sommen. Met dit boekje vindt u hopelijk de inspiratie om in de ruilverkaveling Jesseren op verkenning te gaan. Houd het gebied de volgende jaren in de gaten, want er staan nog mooie realisaties op het programma.
3|
|4
een
in Kortessem
Het domein het Hemelspark is 3 hectare groot en bevindt zich in het valleitje van de Winterbeek vlakbij de dorpskern van Kortessem. Vroeger was ‘het Hemelspark’ een exotisch vogelpark dat na jarenlange leegstand aangekocht werd door de Vlaamse Landmaatschappij. Inmiddels is het Hemelspark omgetoverd tot een natuurspeelzone voor de jeugd van Kortessem en omstreken. De illegale bouwwerken werden afgebroken en de uitheemse woekerende planten en struiken gerooid. Nadien werd het gebied opgewaardeerd met onder andere een speelroetsjheuvel, een sportweide, een splashvijver en een ‘ravotbos’. Iedere speelzone werd voorzien van verschillende avontuurlijke speeltoestellen. Ook wandelaars en fietsers zijn er nu welkom. Zij kunnen in de toekomst via het Hemelspark op verkenning richting Borgloon en Wellen. Het ruilverkavelingscomité besliste tevens om ook de natuur in het Hemelspark een handje te helpen door een oude poel opnieuw aan te leggen voor de bedreigde kamsalamander. Daarnaast werden de bestaande vijvers ecologisch aangepast, ondermeer met schuine oevers die er voor zorgen dat het water vlugger opwarmt, iets waar padden, kikkers en salamanders dol op zijn.
5|
|6
7|
|8
9|
|10
Door steile hellingen en leembodems werd de dorpskern van Jesseren al verschillende keren door extreme water- en modderoverlast geteisterd. Op vraag van het stadsbestuur van Borgloon werden daarom hoog in het landschap vier wachtbekkens aangelegd rond de dorpskern en sindsdien is Jesseren van alle ellende gespaard gebleven. Die wachtbekkens bieden bovendien een landschappelijke meerwaarde door ondermeer de aanplant van vele hoogstamfruitbomen en hagen. Bij de aanleg van die wachtbekkens werd voorafgaand door de Vlaamse Landmaatschappij een succesvol archeologisch onderzoek uitgevoerd: tal van Romeinse overblijfselen werden aan het licht gebracht! Om deze archeologische vondsten in het landschap te duiden, wordt binnenkort een kunstzinnige oriĂŤntatie- en informatietafel geplaatst met heel wat gegevens over het Romeins en Middeleeuwse verleden in de omgeving. Leemgronden zijn, zeker op steile hellingen, bijzonder erosiegevoelig. Met de aanleg van vaste erosiestroken wordt dit probleem aangepakt ĂŠn ontstaat er bovendien extra leefgebied voor de sterk bedreigde patrijs of veldleeuwerik.
11|
|12
13|
|14
15|
|16
’weg’ van Wist u dat de ruilverkaveling Jesseren de omgeving van de abdij Mariënlof heeft verfraaid? Zo werd de voormalige parking in oude asfalt opgebroken en deels omgevormd tot een hoogstamboomgaard. Het andere deel van de voormalige parking kreeg een groenverharding en zal ook na de herinrichting als parking dienst doen. Aan de toegang naar de abdij werd bovendien een pleintje aangelegd, waar de bezoeker even op adem kan komen. De landbouwweg achteraan de abdij werd om esthetische redenen in printbeton met kasseimotief uitgevoerd. Wat vindt u overigens van de nieuwe dreef naar de abdij in kasseien?
17|
|18
19|
|20
een facelift voor Op 19 september 2013 werden de herinrichtingswerken in Haren gestart. De Singelstraat aan de kerk werd, deels als evenementenpleintje, volledig heraangelegd volgens de wensen van het dorp. De oude begraafplaats rond de kerk werd omgetoverd tot een groene ontmoetingsruimte voor de buurtbewoners. Met een ‘haircut’ van de oude lindebomen en het kappen van de storende populieren komt het unieke kerkje van Haren eindelijk weer tot zijn volle recht. Een nieuwe hoogstamboomgaard aan de achterzijde van de kerk zorgt voor de finishing touch van dit idyllisch plekje.
21|
|22
23|
|24
verademen in de van Gors-Opleeuw Veel kans dat u al van een lekkere pint of een heerlijk stukje taart genoot in de pastorietuin van Gors-Opleeuw. Met de inrichting van die tuin in 2006 ondersteunt de ruilverkaveling Jesseren bewust het alternatieve arbeidscircuit, want iedereen is voor ons belangrijk. Dankzij de warme inzet van de vzw Gors is de pastorietuin van Gors-Opleeuw de ideale vertrekbasis voor het fietsroutenetwerk en de Greenspotwandeling Zammelen van het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren. Geniet van onze inrichting en van hun gastvrijheid!
25|
|26
27|
|28
De smalle speelplaats van de school in Jesserendorp is niet alleen te klein, maar is ook volledig verhard met tegels. Kinderen hebben echter behoefte aan groen en ruimte en daar hebben wij ons best voor gedaan door de aanleg van een nieuwe groene speelruimte. Buiten de schooluren en in de vakantie is die nieuwe, meer natuurlijke speelruimte aan de school voor iedereen toegankelijk en er valt wel wat te beleven: een speelhuisje, een speelheuvel met glijbaan en klimelementen, een klim- en balanceer-circuit en een zandbak, een voetbalveldje, een insectenhotel, ‌ Het kerkplein wat verderop was door de jaren heen een kakofonie van verhardingstypes geworden. Ook daar werd verandering in gebracht door de ruilverkaveling. Nu is het kerkplein een leuke ontmoetingsruimte geworden met aangenaam zitmeubilair en via een oud, euh‌ nieuw kerkpad als trage weg verbonden met het schoolpleintje.
29|
|30
31|
|32
Elke ruilverkaveling gaat gepaard met wegenwerken, zoals de verharding van de hoofdontsluiting van het landbouwgebied. Voor landbouwers zijn goed verharde wegen immers erg belangrijk. Het betekent tijdwinst en minder schade aan de oogst en het materieel. Toch houdt de ruilverkaveling bij de verbetering van de wegen ook rekening met landschappelijke en culturele aspecten en koos daarom onder meer voor alternatieve tweesporenwegen of voor walsbeton. In ĂŠĂŠn van de betonwegen ging een woordenkunstenaar aan de slag, maar je zal zelf moeten zoeken waar. Succes!
33|
|34
weg is de weg naar toen nog steeds weg van dit loonse landschap tussen kluit en fruit getekend met een nieuwe draagkracht voor altijd weg van u
35|
|36
Wat de ruilverkaveling Jesseren voor de natuur en het mooie Loonse landschap heeft gedaan is eigenlijk teveel om op te sommen. De natuur rond Borgloon is zonder meer uniek door de kalk in de bodem, maar die natuur was ook bijzonder bedreigd. Met bijna 200 hectare nieuwe natuurgebieden is die bedreiging dankzij de ruilverkaveling zo goed als definitief van de baan. Nu is het aan Natuurpunt, aan Lila, aan ANB, de provincie en de gemeenten om al die bijzondere soorten, van groene nachtorchis tot knolsteenbreek, verder te koesteren. Voor het beheer van al die nieuwe natuurgebieden wordt samengewerkt met lokale landbouwers en sociale tewerkstelling. Daarvoor werd het project De Cirkel, een samenwerkingsverband van onder meer het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren, de Agrobeheergroep, de nationale boomgaardenstichting en de Wroeter, in het leven geroepen.
37|
|38
39|
V.U. Vlaamse Landmaatschappij, ir. Toon Denys, Gulden Vlieslaan 72, 1060 Brussel - juli 2016
Vlaamse Landmaatschappij regio Oost - vestiging Hasselt - Koningin Astridlaan 50 - 3500 Hasselt - 011 29 87 00 - www.vlm.be