VLAIO_jaarverslag_2020.pdf by Vlaanderen-be

Het Agentschap Innoveren & Ondernemen en het “Fonds Innoveren en Ondernemen”

JAARVERSLAG 2020

www.vlaio.be

Overzicht Voorwoord................................................................................................................................... 5 Missie, taken, algemene organisatie en kerncijfers van het Agentschap Innoveren & Ondernemen 8 Activiteiten van het Agentschap Innoveren & Ondernemen......................................................... 14 1. Informeren en oriënteren ....................................................................................................... 15 1.1. Algemene werking frontoffice .................................................................................................... 15 1.2. Contact Center ........................................................................................................................... 15 1.3. Vlaamse Kredietbemiddelaar ..................................................................................................... 17 1.4. Team Bedrijfstrajecten ............................................................................................................... 17 1.5. Flanders DC................................................................................................................................. 20 1.6 Intellectuele Eigendom ................................................................................................................ 21 1.7. Uitbouw digitaal loket ................................................................................................................ 22 1.8. Acquisitie .................................................................................................................................... 23 1.9. Flanders care .............................................................................................................................. 23 2. Bevorderen van het ondernemerschap.................................................................................... 24 2.1. Algemene beschrijving van het beleid ........................................................................................ 24 2.2. VLAIO Netwerk ........................................................................................................................... 26 2.3. Beeldvorming rond ondernemerschap....................................................................................... 28 2.4. Ondernemend onderwijs en ondernemende jongeren .............................................................. 28 2.5. STEM........................................................................................................................................... 30 2.6. (Pre)startersondersteuning ........................................................................................................ 31 2.7. Ondersteuning voor snelle groeiers ........................................................................................... 37 2.8. Opvolging en overname ............................................................................................................. 38 2.9. Ondernemingen in moeilijkheden .............................................................................................. 39 2.10. Financiering van ondernemingen ............................................................................................. 41 2.11. Detailhandelsbeleid .................................................................................................................. 41 2.12. Smart Cities .............................................................................................................................. 42 2.13 Kennisdiffusie Hogescholen....................................................................................................... 43 2.14. Sociale Innovatiefabriek (SIF).................................................................................................... 44 2.15. Toegang tot beroep .................................................................................................................. 46 2.16 Brexit ......................................................................................................................................... 47 3. Stimuleren van groei, transformatie en innovatie .................................................................... 48 3.1. Innovatiesteun voor bedrijven ................................................................................................... 48 3.2. Baekeland-mandaten ................................................................................................................. 50 3.3. Innovatiemandaten .................................................................................................................... 51 3.4. Steun aan samenwerking en kennisverspreiding ....................................................................... 52

Agentschap Innoveren &Innoveren

3.5. kmo-portefeuille ......................................................................................................................... 54 3.6 kmo-groeisubsidie ....................................................................................................................... 57 3.7. Digitale transformatieprojecten ................................................................................................. 59 3.8. Hindermaatregelen bij openbare werken .................................................................................. 61 3.9. Strategische TransformatieSteun (STS) ...................................................................................... 63 3.10. Ecologiesteun ........................................................................................................................... 64 3.11. Compensatie indirecte emissiekosten ...................................................................................... 67 3.12. Screen Flanders ........................................................................................................................ 67 3.13. Ecologisch en veilig transport ................................................................................................... 68 4. Bedrijven door de crisis helpen - coronamaatregelen............................................................... 70 4.1. Corona Hinderpremie ................................................................................................................. 70 4.2. Corona Compensatiepremie....................................................................................................... 72 4.3. Corona Ondersteuningspremie .................................................................................................. 73 4.4. Vlaams beschermingsmechanisme, Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme & Vlaams Beschermingsmechanisme 3) ............................................................................................................ 75 4.5. Terugbetaalbaar voorschot voor evenementen ......................................................................... 80 4.6. Handelshuurlening ..................................................................................................................... 81 5. De omgevingsfactoren faciliteren ............................................................................................ 83 5.1 Economisch locatiebeleid ............................................................................................................ 83 5.2 Activeringsbeleid voor on(der)benutte bedrijventerreinen ........................................................ 84 5.3 Steunverlening bedrijventerreinen, bedrijvencentra en incubatoren ......................................... 85 5.4 Handelsvestigingenbeleid ............................................................................................................ 86 6. Ondersteuning van internationale samenwerking ................................................................... 87 6.1. Deelname aan internationale programma’s ............................................................................... 87 6.2. Cofinanciering van internationale projecten .............................................................................. 89 6.3 Kruisverbanden Vlaamse financiering en deelname Europese programma’s ............................. 95 6.4 Deelname aan IPCEI (Important Project Common European Interest-IPCEI) .............................. 97 6.5. Dienstverlening Innovatiepartnering & Technologietransfer (Enterprise Europe Network) ...... 98 7. Beheer Europese structuurfondsen ........................................................................................101 7.1. Een efficiënt beheer van het EFRO-fonds: EFRO-Vlaanderen programma ............................... 101 7.2. Een efficiënt beheer van het EFRO-fonds: Interreg-programma’s ........................................... 102 8. Clusterbeleid en specifieke initiatieven ..................................................................................105 8.1. Speerpuntclusters .................................................................................................................... 105 8.2. Innovatieve BedrijfsNetwerken ................................................................................................ 111 9. Missies en transities ..............................................................................................................115 9.1. Digitalisering (inclusief beleidsagenda’s AI en cybersecurity) .................................................. 115 9.2. Industrie 4.0 ............................................................................................................................. 117 9.3. Klimaat en energie.................................................................................................................... 118

Jaarverslag 2020

9.4. Circulaire economie .................................................................................................................. 119 Bijlagen .....................................................................................................................................120 Bijlage 1: Beslissingscomité bij het Fonds Innoveren en Ondernemen .........................................121 Bijlage 2: Ethisch Strategisch Advies Comité ...............................................................................124 Bijlage 3: Overzicht van de vastleggingen op het Fonds Innoveren en Ondernemen ....................125 Bijlage 4: Overzichtstabellen bedrijfssteun .................................................................................128 Bijlage 5: Wettelijk kader steunmaatregelen ..............................................................................131 Kmo-portefeuille ............................................................................................................................. 131 Kmo-groeisubsidie ........................................................................................................................... 131 Hinderpremie .................................................................................................................................. 131 Rentetoelage als gevolg van Hinder Openbare Werken .................................................................. 132 Inkomenscompensatievergoedingen hinder openbare werken ...................................................... 132 Strategische Transformatiesteun .................................................................................................... 132 Ecologiesteun .................................................................................................................................. 133 Compensatie Indirecte Emissiekosten ............................................................................................. 134 Screen Flanders ............................................................................................................................... 134 Ecologisch en veilig transport van goederen ................................................................................... 134 O&O-bedrijfsprojecten .................................................................................................................... 134 Kmo-programma ............................................................................................................................. 135 Sprint-projecten .............................................................................................................................. 135 Personalised Medicine ICON ........................................................................................................... 135 Baekeland-mandaten ...................................................................................................................... 135 Innovatiemandaten ......................................................................................................................... 136 Vlaams InnovatieSamenwerkingsverband (VIS) .............................................................................. 136 TETRA .............................................................................................................................................. 136 COOCK ............................................................................................................................................. 136 Landbouw- of LA-trajecten .............................................................................................................. 136 Vlaams EFRO-programma ............................................................................................................... 136 Coronamaatregelen......................................................................................................................... 137 Bijlage 6: Overzicht gesteunde bedrijven....................................................................................139

Agentschap Innoveren &Innoveren

Voorwoord

Jaarverslag

Voorwoord Net zoals voor veel andere organisaties was 2020 voor het Agentschap Innoveren & ondernemen (VLAIO) een bijzonder jaar. De eerste maanden van 2020 leken nog vrij normaal te verlopen. Als sluitstuk van de fusie tussen het Agentschap Ondernemen & IWT werd op 1 januari 2020 gestart met een nieuwe organisatiestructuur. Daarnaast stond in 2020 ook een nieuwe fusie voor de deur met de integratie van een deel van Syntra-Vlaanderen in het VLAIO. Op het vlak van digitalisering en datagedreven werking stonden een aantal projecten op stapel die het agentschap op dit vlak naar een hoger niveau moesten tillen en ook het werken aan organisatiecultuur en het uitbouwen van een collegiale en sociale cultuur met de nodige aandacht voor psychosociale aspecten stond op de planning. Zowel op het vlak van vormgeving van de eigen organisatie als op het vlak van de ontwikkeling van nieuw beleid stond er in het begin van 2020 dus heel wat op de agenda. Dit alles naast de dagelijkse werking van het agentschap die uiteraard ook heel wat tijd en capaciteit in beslag neemt. Begin maart veranderde de wereld echter. De lockdown en het sluiten van een groot deel van de economie zoals horeca en winkels betekende voor het doelpubliek van het agentschap een zware klap en maakte de nood aan ondersteuning door het agentschap plots groter en van een geheel andere aard. Naast de ondersteuning aan ondernemingen die innovatieve projecten willen opzetten en steun voor opleiding en investeringen, werd het agentschap plots geconfronteerd met ondernemers die hun inkomen verloren en nood hadden aan financiële middelen om te overleven en een faillissement te vermijden. Aan de ene kant nam het agentschap een coördinerende rol op als aanspreekpunt voor ondernemingen in Vlaanderen. VLAIO werd de corona hotline voor alle ondernemersvragen. Dit had een enorme impact op het VLAIO Contact Center. Langs alle kanten werden we gebombardeerd: via mail, telefoon, WhatsApp en doorgestuurde vragen die de 1700-lijn niet kon beantwoorden. De gloednieuwe ‘VLAIO-klantendienst’ bemannen, deden we met een kern van een 15-tal personen, aangevuld met tijdelijke redders in nood vanuit andere diensten. Voor alles wat met corona en de impact van het virus op ondernemingen te maken had, werden webpagina’s aangemaakt en voortdurend up-to-date gehouden. Ook dit werd met vereende krachten opgenomen. Naast deze nieuwe uitdagende opdracht als aanspreekpunt voor alle coronavragen werden een aantal nieuwe steuninstrumenten in het leven geroepen die ondernemers in staat moesten stellen de crisis door te komen: corona-hinderpremie, compensatiepremie, corona ondersteuningspremie, Vlaams beschermingsmechanisme,… , maar ook sectorspecifieke maatregelen voor detailhandel en evenementensector in vlotte samenwerking met andere overheidsagentschappen als PMV/z, departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media, Toerisme Vlaanderen, Sport Vlaanderen, Event Flanders, …. Aangezien het inkomen van ondernemers wegviel was het hierbij van belang zeer snel te handelen. Op 12 maart werd de lockdown aangekondigd, de juridische basis voor de corona-hinderpremie werd gelegd op 15 maart en op 20 maart keurde de Vlaamse Regering de corona hinderpremie goed. Dankzij de expertise binnen VLAIO voor het opzetten van steuninstrumenten werd in een recordtempo een applicatie gebouwd en konden de eerste aanvragen via een volledig digitale aanvraag ingediend worden op 26 maart. Daarbij werden de principes gevolgd die het agentschap hanteert voor al zijn instrumenten: duidelijkheid, eenvoud en transparantie. In totaal werden voor de periode van half

Agentschap Innoveren & Ondernemen

maart 2020 tot eind december 2020 meer dan 350.000 aanvragen goedgekeurd voor een totaal van meer dan 1,8 miljard euro. De belangrijkste maatregel (zowel in omvang als in budget) was de Corona Hinderpremie met ca. 106.000 begunstigden voor 1,1 miljard euro. Hoewel de steun snel en efficiënt toegekend werd, waren we niet blind voor mogelijke fraude of misbruiken van de instrumenten. Daarom werd in deze periode de werking van de Dienst Inspectie ook versterkt en werden controles opgestart op basis van een geautomatiseerde risicoanalyse. Naast deze nieuwe opdrachten die zeer veel tijd en inspanningen vergden, werd de lange termijn echter ook niet uit het oog verloren. De recurrente werking van het agentschap bleef al deze tijd gewoon verder draaien. We noteerden zelfs een grote stijging van de aanvragen vanuit ondernemingen voor innovatiesteun. In 2020 hebben bijna 700 Vlaamse bedrijven innovatiesteun ontvangen. Dat is ruim een derde meer dan in 2019. In totaal gaat het om een bedrag van meer dan 260 miljoen euro. Net als de voorbije jaren is ook in 2020 het aandeel gesteunde kleine (ko’s) en middelgrote ondernemingen (mo’s) aanzienlijk groter dan het aandeel gesteunde grote ondernemingen (go). Voor het derde jaar op een rij zet deze trend zich ook door in de verdeling van het totale toegekende steunbedrag, waar kmo’s 60% van de middelen ontvangen. De subsidies worden voor kmo’s voor 70% in de vorm van ontwikkelingsprojecten toegekend. De uitdagende projecten die bij het begin van het jaar op de planning stonden werden allemaal opgestart en verliepen grotendeels volgens schema. Dit alles in een context waarin telewerk de norm werd en iedereen op een andere manier moest leren functioneren. Ik wil hierbij alle medewerkers van VLAIO dan ook nogmaals bedanken voor de uitzonderlijke inspanningen die ze in dit uitzonderlijke jaar leverden. Dit jaarverslag biedt een exhaustief overzicht van de subsidies, steun en diensten die het agentschap in 2020 aangeboden heeft en geeft zo een beeld van het brede palet aan maatregelen waarmee het agentschap de economie, innovatie en het ondernemerschap in Vlaanderen ondersteunt.

Mark Andries Administrateur-generaal

Jaarverslag

Missie, taken, algemene organisatie en kerncijfers van het Agentschap Innoveren & Ondernemen

Agentschap Innoveren & Ondernemen

MISSIE van het Agentschap Innoveren & Ondernemen Gedreven door de noden van de ondernemingen en de economische en maatschappelijke uitdagingen draagt het Agentschap Innoveren & Ondernemen bij tot een versterkt klimaat van duurzame economische groei en jobcreatie in Vlaanderen via: 1. het stimuleren van alle vormen van ondernemerschap; 2. het verhogen van het groeipotentieel en het innoverend vermogen van de Vlaamse ondernemingen; 3. het creëren van stimulerende omgevingsfactoren voor het ondernemen. In het kader van de vervulling van de missie, vervult het agentschap essentieel een regisseursrol en treedt het slechts op als actor in complementariteit met de activiteiten van de private sector en intermediaire organisaties.

TAKEN zoals vermeld in het besluit Om de missie waar te maken, voert het Agentschap Innoveren & Ondernemen, op het grondgebied van het Vlaamse Gewest, de volgende taken uit: 1. het informeren van ondernemers en kandidaat-ondernemers over ondernemerschap en innovatie; 2. het creëren van een cultuur van ondernemerschap en innovatie bij ondernemers en kandidaat ondernemers; 3. het stimuleren en ondersteunen van andere bestuurslagen en beleidsdomeinen binnen de Vlaamse overheid tot het voeren van een innovatiegericht en ondernemingsvriendelijk beleid; 4. het aansturen en organiseren van een frontoffice als universele toegangspoort voor de ondernemingsvragen aan de overheid en voor specifieke vragen over het overheidsinstrumentarium gericht op ondernemingen; 5. het selecteren en financieel steunen van projecten en activiteiten van ondernemingen, maar ook van andere instellingen, organisaties en personen, ter bevordering van het innoverend vermogen en ondernemerschap; 6. het regisseren en coördineren van een actief en transparant netwerk van actoren die middelen ontvangen van het agentschap voor de uitvoering van projecten en activiteiten ter bevordering en ondersteuning van het innoverend vermogen en ondernemerschap in Vlaanderen; 7. het ontwikkelen en uitvoeren van het ruimtelijk-economisch beleid, met inbegrip van het brownfieldconvenantenbeleid en bemiddelingsopdrachten; 8. het coördineren en uitvoeren van de taken met betrekking tot ‘toegang tot het beroep’ in het algemeen en in het bijzonder de taken met betrekking tot ondernemersvaardigheden, ambulante en kermisactiviteiten en beenhouwer-spekslager; 9. het ontwikkelen en uitvoeren van een integraal handelsvestigingenbeleid, waaronder in het bijzonder het behandelen van socio-economische vergunningen; 10. het gericht faciliteren en financieel ondersteunen van de deelname aan ‘ondernemingsgeoriënteerde’ internationale programma’s; 11. het uitvoeren van opdrachten voor de Europese Commissie, waaronder het beheer van de EFROfondsen; 12. promotie van design en productontwikkeling;

Jaarverslag

13. het administratieve, inhoudelijke en financiële beheer en de opvolging van initiatieven en opdrachten, opgedragen door de Vlaamse Regering; 14. het uitvoeren van taken van beleidsondersteuning.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Algemene ORGANISATIE Het Agentschap Innoveren & Ondernemen voert zijn opdrachten uit onder verschillende regimes. ► In uitvoering van het decreet van 20 november 2015 houdende diverse maatregelen inzake de herstructurering van het beleidsdomein Economie, Wetenschap en Innovatie werd een beslissingscomité bij het Fonds Innoveren en Ondernemen opgericht. De Vlaamse Regering bepaalt welke instrumenten met betrekking tot de steunverlening tot de bevoegdheid van dit beslissingscomité behoren. Van de instrumenten vermeld in hoofdstuk 3 betreft dit de innovatiesteun aan bedrijven, de Baekeland- en Innovatiemandaten en de steun aan samenwerkings- en kennisverspreiding. Verder wordt ook de steun aan clusters (hoofdstuk 8) door het beslissingscomité behandeld. Het beslissingscomité kan alle handelingen stellen die verband houden met de toekenning en de opvolging van deze instrumenten of combinaties ervan. ► De andere beslissingen en steuntoekenning volgen de gebruikelijke procedures voor een intern verzelfstandigd agentschap, met beslissingen door de Vlaamse Regering, de bevoegde minister of de administrateur-generaal. ► Verder is er een specifieke beheersstructuur voor het beheer van de Europese structuurfondsen (hoofdstuk 7). Informatie over de werking en de samenstelling van het beslissingscomité bij het Fonds Innoveren en Ondernemen is opgenomen in bijlage 1.

Jaarverslag

2020 in een oogopslag Werking Agentschap Innoveren & Ondernemen

Informatieverstrekking

Bereik van het netwerk

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Directe steun aan ondernemingen

Coronamaatregelen

Jaarverslag

Activiteiten van het Agentschap Innoveren & Ondernemen

Agentschap Innoveren & Ondernemen

1. Informeren en oriënteren 1.1. Algemene werking frontoffice De afdeling Relatiebeheer Ondernemingen wil de toegang tot de steun‐ en dienstverlening van de Vlaamse overheid voor bedrijven zo eenvoudig mogelijk organiseren. Daarom neemt deze afdeling in samenwerking met partners en andere overheden de rol op van geïntegreerde frontoffice voor ondernemersvragen aan de overheid en voor specifieke vragen over het overheidsinstrumentarium. Om het ondernemerschap en innovatie in Vlaanderen te versterken informeert, inspireert, adviseert, verbindt en ontzorgt ze ondernemers. Als globale strategische objectieven worden beoogd: 1) Klantvriendelijke informatieverlening en advisering van de Vlaamse ondernemer. 2) De actieve bijdrage aan het verhogen van de bekendheid van VLAIO door op te treden als het gezicht van de organisatie naar de ondernemer. 3) Ondernemers beter laten ondernemen door ze te verbinden met de juiste partners. 4) Door het opbouwen, omzetten en delen van marktkennis de noden van de ondernemers vertalen naar innovatie. 5) Een cultuur van expertise, flexibiliteit en samenwerking bij onze medewerkers uitbouwen door gemeenschappelijke doelen, coherente processen en duidelijke structuur. We streven hierbij naar: ► een bredere bekendheid van het beschikbare overheidsinstrumentarium; ► een groter bereik van dat instrumentarium; ► meer ondernemersvriendelijkheid onder de vorm van een duidelijk aanspreekpunt bij de Vlaamse overheid, het vermijden van het meermaals aanleveren van dezelfde basisbedrijfsinformatie (only once principe) en het respecteren van aanvaardbare doorlooptijden voor wat betreft dossierbehandeling. Het VLAIO Contact Center vormt samen met het Team Bedrijfstrajecten de kern van de frontoffice en werkt volgens de principes van de business case gerichte benadering. Flanders DC is frontoffice voor de creatieve sector. Daarnaast staat deze afdeling ook in voor het beheer van het e-loket voor ondernemers, het team acquisitie i.s.m. Fit, het relatiebeheer met overheidsactoren, vormt ze het National Contact Point i.s.m. FWO, werkt ze samen met FIT in het Enterprise Europe Network en staat ze in voor de inspectie van steunmaatregelen. Gezien de nauwe samenwerking met FIT werd medio 2020 een samenwerkingsovereenkomst met FIT afgesloten.

1.2. Contact Center Werking van het VLAIO Contact Center Het VLAIO Contact Center vormt het centraal aanspreekpunt van het Agentschap Innoveren & Ondernemen. De generieke mailbox info@vlaio.be, het centraal telefoonnummer 0800 20 555, het

Jaarverslag

Whatsapp-nummer en de provinciale buitendiensten fungeren hierbij als centraal aanspreekpunt voor ondernemers. De informatieverstrekking over diensten en producten van het agentschap wordt zo veel mogelijk door het VLAIO Contact Center afgehandeld. Het VLAIO Contact Center staat tevens in voor het beantwoorden van vragen over overheidsmaatregelen van ondernemers die niet weten tot wie ze zich moeten richten. De ondernemer kan er onder andere terecht voor informatie over subsidies, starten met een onderneming, financiering, vergunningen en regelgeving. Door de uitbraak van de COVID-19-pandemie en vooral de centrale rol die VLAIO toebedeeld kreeg inzake de aanvraag, behandeling, betaling (en desgevallend terugvordering) van de Vlaamse coronasteunmaatregelen nam het volume aan vraagstellingen in 2020 spectaculair toe. Zo noteerde het VLAIO Contact Center over heel 2020 niet minder dan 200.296 vragen (via 0800 20 555, info@vlaio.be en Whatsapp.) Dit betekende een vertienvoudiging t.o.v. de 19.000 vragen van ondernemers die het VLAIO Contact Center in 2019 beantwoordde. Met bijkomende ondersteuning door de Vlaamse Infolijn voor het beantwoorden van de 0800-oproepen en met assistentie vanuit andere teams binnen VLAIO bij de behandeling van de binnenstromende mails werd die massale toevloed van vragen het hoofd geboden. De eind 2019 gelanceerde dienstverlening via Whatsapp groeide het afgelopen jaar uit tot een groot succes waarbij heel wat ondernemers vlot hun weg vonden naar dit nieuwe kanaal om met VLAIO in contact te treden. In het kader van het makkelijker ontsluiten van de informatie op de VLAIO-website was voorzien dat er einde 2020 via een project i.s.m. Sandbox Vlaanderen een chatbot zou worden gelanceerd die ondernemers 24u/24u en dit het ganse jaar door informatie zou bieden betreffende “het starten van een onderneming.” Door de coronadrukte werd die ontwikkeling met enkele maanden uitgesteld waardoor deze chatbot nu in het eerste kwartaal van 2021 zal worden gelanceerd. De ontwikkeling van een chatbot was niet het enige innovatieve project waaraan het VLAIO Contact Center vorig jaar werkte. Zo werd in het najaar 2020 met succes deelgenomen aan een nieuw intrapreneurshiptraject van Sandbox Vlaanderen waardoor het VLAIO Contact Center begin 2021 een “proof of concept” mag uitwerken voor een door artificiële intelligentie ondersteunde mailverwerking. Dit project “Automatisch antwoord voor eerstelijnsvragen van ondernemers” zet artificiële intelligentie in om geautomatiseerd ontwerpantwoorden te formuleren op vragen van ondernemers. Na nazicht en eventuele aanvulling door de VLAIO-voorlichters ontvangen ondernemers zo sneller een vollediger antwoord. De te ontwikkelen technologie gaat tevens voor administratieve tijdswinst zorgen dankzij een automatische rapporteringsvoorzet. Tabel: Verdeling thema’s contact center Thema's Interne werking & communicatie Een zaak starten Reglementering Vestiging & detailhandel Subsidies Financiering Innovatie & productontwikkeling Europa & internationaal

2016 633 5.928 1.560 192 7.374 959 405 696

2017 530 6.190 1.614 216 8.012 888 461 563

2018 737 3.577 1.231 126 6.819 973 1.143 469

2019 738 3.658 1.004 163 6.961 918 1.104 322

2020 82 1.091 262 85 2.151 1.343 105 25

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Overname en stopzetting Onbekend (incl. coronavragen) Eindtotaal

175 2.452 20.374

172 2.994 21.640

147 3.249 18.471

127 4.104 19.099

36 194.552 200.296

1.3. Vlaamse Kredietbemiddelaar De dienst Vlaamse Kredietbemiddelaar heeft als doel Vlaamse ondernemingen met toekomstperspectieven die een financieringsprobleem hebben te helpen met het zoeken naar een oplossing. De Kredietbemiddelaar komt zowel tussen bij de weigering van een nieuw krediet als bij problemen met een gevestigd krediet. Bij bemiddeling wordt er gezocht naar een oplossing die de bemiddelaar zelf en de bank als redelijk kunnen beschouwen en die ook voor de ondernemer aanvaardbaar kan zijn. Afhankelijk van het financieringsprobleem bezorgt de kredietbemiddelaar een overzicht van alternatieve niet-bancaire financieringsmogelijkheden die mogelijk voor een oplossing kunnen zorgen voor het financieringsprobleem. In 2020 ontving de dienst Vlaamse Kredietbemiddelaar 232 aanvragen voor kredietbemiddeling. Dit betrof een stijging t.o.v. de 154 aanvragen die de dienst Vlaamse Kredietbemiddelaar in 2019 kreeg. Opvallend was dat er in 2020 heel wat onontvankelijke aanvragen waren (een 30-tal t.o.v. een 5-tal in voorgaande jaren.) Dit waren vooral informatieve vragen zonder concreet probleem aangaande bedrijfsfinanciering. Voor de bemiddelingsvragen van 2020 was het belangrijk om af te toetsen of de onderneming vóór de coronaperiode niet in moeilijkheden verkeerde. De aard van het financieringsprobleem waarmee ondernemingen hoofdzakelijk aanklopten bij de kredietbemiddelaar betrof een weigering van een nieuw krediet (74%). Het merendeel van de aanvragers zijn eenmanszaken (34%) en bv’s (49%). Indien we bij de berekening van de succesratio van de behandelde dossiers geen rekening houden met de doorverwijzingen, kunnen we stellen dat ongeveer 1 dossier op 2 succesvol werd behandeld.

1.4. Team Bedrijfstrajecten Team Bedrijfstrajecten heeft als kerntaak invulling te geven aan de frontoffice werking van het Agentschap Innoveren & Ondernemen. De kern van de werking omvat de begeleiding van bedrijven uitgaand van hun business case: ► Analyse business case en begeleiding: vanuit een sterkte/zwakte analyse van de business case, komen tot een goede mix van adviezen die leiden tot inzichten bij het bedrijf om de zwakkere onderdelen van de business case te versterken; ► Toeleiden van bedrijven naar kennisinstellingen, speerpuntclusters, innovatieve bedrijfsnetwerken en andere ondernemingen, partners en netwerken; ► Informeren en adviseren onder andere m.b.t. specifieke overheidsreglementering relevant voor de business case (vb. intellectuele eigendom, CE-verplichtingen, sectorspecifieke marktbarrières, …); ► Begeleiden van bedrijven die steun/subsidies van Vlaamse of andere overheden/organisaties overwegen om hun transformatie, groei of innovatie te realiseren.

Jaarverslag

Kerncijfers en realisaties in 2020 Team Bedrijfstrajecten bereikte in 2020 2.746 bedrijven, waarvan 69% nieuw was als klant. Dat is 19% meer dan in 2019. Daarnaast werden 235 particulieren, veelal pre-starters, bereikt. Een bereikt bedrijf impliceert een 1op1 contact met een bedrijfsadviseur. De bedrijven worden vooral rechtstreeks bereikt via de bedrijfsadviseurs (44%) en via doorverwijzen van andere diensten van VLAIO (29%). De rest van de instroom komt via partners. Op basis van de beschikbare gegevens, telt meer dan de helft van de klanten minder dan 10 werknemers. 88% van de klanten heeft minder dan 50 werknemers. Dit is aanmerkelijk hoger dan de ondergrens van 66% vooropgesteld in het convenant. Team Bedrijfstrajecten blijft dus in belangrijke mate bijdragen tot de vooropgestelde verbreding qua bereik vanuit VLAIO richting de doelgroep van (nieuwe) kmo’s. Er werden 1.640 bedrijven begeleid, waarvan 64% nieuw was en 89% een KO. In vergelijking met 2019 is dat een stijging met 14%. Een begeleid bedrijf impliceert een analyse van de businesscase, of een advies, of een doorverwijzing, of een begeleiding bij de indiening van een steunaanvraag of een combinatie van deze diensten. De bedrijfsadviseurs realiseerden 743 begeleide doorverwijzingen en verstrekten 829 adviezen. Adviezen resulteren uit de business case analyse en situeren zich in één van volgende 6 segmenten: idee & plannen, markt, team en samenwerking, financiële draagkracht, intellectuele eigendom en reglementering. Adviezen zijn vaak een opstap naar doorverwijzingen naar partners en/of de aanvraag van subsidies en financiering. Verder werden 587 bedrijven/prestarters naar steun begeleid. De stijging van het aantal begeleide bedrijven resulteert in een evenredige toename van de werkdruk. Goede samenwerkingsafspraken met VLAIO en partners blijven bepalend om het groeiend aantal bedrijven met innovatie- en groeiplannen goed te blijven ondersteunen en om het welbevinden van de medewerkers te blijven verzekeren. In 2020 bedroeg de net promotor score (NPS) 78 bij klanten, waar dat in 2019 77 was. Die hoge appreciatie vertaalt zich in een mond-op-mond reclame en de rechtstreekse instroom. In 2020 werd een tevredenheidsbevraging uitgevoerd bij diverse stakeholders. Hier wordt een score van 4,5 op 5 behaald bij lokale stakeholders en 4,1 bij Vlaamse stakeholders. Naast de bevraging is er een jaarlijks overleg met de belangrijkste stakeholders: universiteiten, hogescholen en kennisinstellingen, andere overheidsinstellingen (FIT, PMV, FOD Economie, …) en actoren binnen het bestek Sterk Ondernemen. Dat resulteerde in sterkere betrokkenheid van bedrijfsadviseurs in enkele programma’s van onze partners en dat verhoogt het wederzijds inzicht in elkaars werking en het op het gepaste moment connecteren van bedrijven. In 2020 werden nog verdere stappen gezet in de samenwerking binnen VLAIO. In het kader van de grote toevloed aan vragen binnen het Contact Center van VLAIO als gevolg van de Corona-pandemie, werd in de periode maart-april een team van 6 bedrijfsadviseurs ingeschakeld om specifieke vragen van de ondernemers mee te beantwoorden. Het traject van wisselleren met projectadviseurs van de afdeling steun werd door de extra Corona-drukte tijdelijk on hold gezet maar vanaf het vierde kwartaal gereactiveerd. Bedrijfsadviseurs fungeren als co-reader in evaluatietrajecten om het ganse evaluatieproces zelf te ervaren. Binnen de oproep Digitale Transformatieprojecten nam Team Bedrijfstrajecten een sterke rol op in het vormgeven van de oproep, het begeleiden van bedrijven die projecten wilden vormgeven en via de 2 programma-adviseurs AI & CS ook bij het evalueren van de

Agentschap Innoveren & Ondernemen

projecten. Die betrokkenheid zet zich verder door in 2021 met de hernieuwde KMO groeisubsidie, waarbij einde 2020 Team Bedrijfstrajecten al mee acties nam om het instrument mee vorm te geven. In overleg met stakeholders werd FINMIX, een dienst waarbij bedrijven georiënteerd worden richting een mogelijke financieringsmix, ook thematisch vormgegeven. Concreet resulteerde dit in het opzetten van thematische FINMIX panels in samenwerking met Imec (twee sessies), Sirris (één sessie) en Vlaanderen Circulair (één sessie). Daarnaast vonden drie generieke panelsessies plaats. Team Bedrijfstrajecten realiseerde in 2020 ook twee zijprojecten. Het Crossroads II project werd gecontinueerd in het Crossroads2 Sustainable Energy project, dat eveneens via Interreg wordt gefinancierd. Via de geoormerkte middelen werd ook het project Netwerkambassadeur verder uitgewerkt. Einde 2020 resulteert dit cumulatief in 63 van de 80 voorziene filmpjes, inclusief een reeks tutorials over de opmaak van een O&O-projectaanvraag. In de kader van dit project werd ook een VLAIO podcast opgestart met 17 bijdragen. Naast de twee zijprojecten werd gedurende de eerste 4 maanden een bedrijfsadviseur ter ondersteuning ingezet bij VLAIO voor het versterken van het team financiële analyse. Binnen het beleidsprogramma AI & CS lag in 2020 de focus naast het verhogen van het bereik van bedrijven, op het mee vormgeven van de oproep digitale transformatieprojecten en de aanbesteding voor dienstverleners rond cybersecurity. Dit resulteerde in de opstart van turbogesprekken in samenwerking met enkele partners om bedrijven met uitdagingen rond AI snel te connecteren met beschikbare kennis in Vlaanderen. In 2020 werden de provinciale adviesraden omwille van Corona digitaal georganiseerd of via mail gebrieft over het jaarverslag 2019 en het jaarplan 2021. Er werden geen bijkomende projecten met financiering via de geoormerkte middelen opgestart. In Limburg nam Team Bedrijfstrajecten via de regiocoach een rol op in de voorbereiding van SALK Turbo door het co-voorzitterschap van de werktafel rond het ondernemingsweefsel op te nemen. Op vlak van digitalisering migreerde Team Bedrijfstrajecten naar de Office365 omgeving van de Vlaamse overheid om de samenwerking met VLAIO ook digitaal te vereenvoudigen. Dit veranderingstraject omvatte ook een opleidingsaanbod. Einde 2020 startte een intern data & innovatieteam op dat de volgende jaren samen met VLAIO zal werken aan de evolutie naar een meer datagedreven werking van de front office activiteiten. Binnen de organisatie werd in 2020 veel aandacht gegeven aan interne verbinding tussen collega’s, extra belangrijk gezien het vele thuiswerk. De organisatiewaarden kregen concreter vorm en vertaalden zich ook in een set van gedragsafspraken. Dit werd ingebed in het vastleggen van ieders eigen ‘purpose’ en drijfveren. Begin 2020 namen een deel collega’s de rol van interne coach op als aanspreekpunt voor collega’s. Dit biedt aanvullend op het periodieke overleg met de teamcoaches ruimte voor het benutten van een klankbord.

Jaarverslag

1.5. Flanders DC Voor ondernemersgerichte vragen en one-to-one begeleiding van ondernemingen uit de culturele en creatieve sectoren is Flanders DC het eerste aanspreekpunt. Flanders DC verspreidt de boodschap van ondernemerschap naar zo veel mogelijk potentiële creatieve ondernemers. Flanders DC zet daarbij ook in op sensibilisering en toeleiding naar de generieke projecten die voorzien zijn binnen de werking rond Ondernemerschap. Deze projecten krijgen op hun beurt de opdracht om nauw samen te werken met Flanders DC en er zo voor te zorgen dat hun project ook geschikt is voor de creatieve economie. Hoogtepunten 2020 ► In het voorjaar van 2020 werd de nieuwste impactmeting van de creatieve sector in Vlaanderen voorgesteld. ► Informatie en Advies: ► 1.068 adviezen aan 902 verschillende creatieve ondernemers/bedrijven; ► 1 adviesdag, 1 Lab en 6 Expertendagen; ► Wegens covid-19 werden 20 webinars en 2 follow-up sessies georganiseerd met 1.535 deelnemers; ► 6 (online) zitdagen auteursrecht, merken, modellen en octrooien; ► De Flanders DC-collega’s werden voor in totaal 51 (re)presentaties en workshops op aanvraag uitgenodigd, zowel ter plaatse als digitaal, tijdens events voor scholen, bedrijven en organisaties. ► Awards en Groepspresentaties op beurzen: ► Op 22 januari werden voor de 26ste keer de Henry van de Velde Awards uitgereikt. 250 ontwerpers en CEO’s die ooit laureaat waren, vonden elkaar tijdens het alumnidiner in BOZAR diezelfde avond. 1.400 designprofessionals en -liefhebbers kwamen nadien naar de prijsuitreiking. De expo, die vervroegd afliep omwille van corona, lokte circa 10.000 bezoekers — helaas dus 11.000 minder dan in de vorige editie door de vroegtijdige sluiting. ► Op 21 februari werden tijdens de 1UP Conference de Belgian Game Awards uitgereikt. Voor de tweede keer reikte Flanders DC er de best Studio Award uit, die naar Triangle Factory ging. ► Op 11 en 12 januari stond modemerk HNST als ambassadeur van Close The Loop op WSM White Fashion Reboot, een B2B-event in Milaan met focus op duurzaamheid. ► Onder de noemer ‘Belgium is Design’ werd, samen met WBDM, van 17 tot 21 januari, naar de designbeurs Maison&Objet in Parijs gegaan met een groepsstand met 4 ontwerpers. ► Van 5 tot 8 maart trok Flanders DC naar Lisboa Fashion Week in het kader van het United Fashion-project, waarbij we opnieuw hebben ingezet op B2B-verkoop, visibiliteit én kennisdeling met lokale partners, deze keer met een focus op productie. ► Gamescom ging in 2020 volledig online door onder de naam Devcom. Er was een digitaal Belgisch paviljoen dat deze keer door FIT werd gecoördineerd. Flanders DC organiseerde voorafgaand aan de digitale beurs een pitching track waarbij ervaren gamestudio’s de gamedevelopers van het Belgisch paviljoen feedback gaven op hun pitch. Flanders DC bracht tijdens de digitale beurs de gamestudio’s van het Belgisch paviljoen samen tijdens een digitale Belgian Beer Café om hun ervaringen en tips voor zo’n digitale beurs uit te wisselen. ► De Milan Design Week werd eerst verplaatst van april naar juni en uiteindelijk vervangen door een digitale versie. Aan de Salone Satellite zouden onder de noemer ‘Belgium is Design’ 9 jonge

Agentschap Innoveren & Ondernemen

ontwerpers deelgenomen hebben. Zij maar ook 45 andere designers en bedrijven kregen de kans hun producten te tonen op een Belgisch platform op fuorisalone.it en op belgiumisdesign.be. Lees er in dit artikel meer over. Van 28 september tot 10 oktober werd alles opnieuw onder de aandacht gebracht tijdens Milan Design City. ► Het London Design Festival liep van 12 tot 20 september online, met Adorno als virtuele partner, die een selectie per land bracht. Voor België was er een samenwerking met Flanders DC, MAD Brussels en WBDM. Curator van dienst was Elien Haentjens. ► Op 26 en 27 november organiseerde MAD Brussels in samenwerking met Flanders DC en WBDM een D2B waarbij 26 Belgische jonge en gevestigde, waarvan 10 Vlaamse ontwerpers, de kans kregen om hun ontwerpen te tonen aan 11 internationale designbedrijven. ► Intensieve Trajecten: ► Close The Loop en met de steun van Vlaanderen Circulair werden 8 mature modebedrijven geselecteerd voor een duurzaamheidstraject. 36.798 bezoekers op het platform. ► Het Groeicollectief, een intensief coaching traject voor bedrijven die een sprong voorwaarts willen maken, heeft 6 themasessies gehouden met 10 bedrijven. ► Samenwerkingen tussen de creatieve sector en andere sectoren: ► Binnen het project Food Heroes: 3 landbouw- en voedingsbedrijven hebben een traject doorlopen waarbij ze ondersteuning kregen van verschillende innovatie experten en creatieve bureaus om hun reststroomconcepten naar de markt te brengen. ► Voor Wood Design gingen 5 houtbedrijven met 5 ontwerpers samen aan de slag gaan met reststromen en het opwaarderen en/of vermijden hiervan. ► De Facebook-groep FashionTech Works, waarin het laatste nieuws rond mode en technologie wordt gedeeld, groeide verder uit tot meer dan 700 leden. ► Online: ► De website telden 229.887 unieke bezoekers, een stijging van meer dan 26% in vergelijking met 2019. ► In 2020 werden de podcasts in totaal 21.455 keer beluisterd. ► Het Youtube-kanaal leverde 70.420 views op. Op de Facebookpagina werden 847.260 personen en 4.820.692 views geteld. Op Twitter waren er 6.448.000 impressions.

1.6 Intellectuele Eigendom Samen met Team Bedrijfstrajecten en Flanders DC vervult VLAIO ook de rol van eerstelijnsaanspreekpunt voor ondernemers voor hun vragen over Intellectuele Eigendom (IE). Op de VLAIO-website worden drie publicaties aangeboden: ‘een handige wegwijzer IE’, een brochure over IE in internationale context ‘het buitenland lonkt’ en een meer uitgebreid overzicht van de IE problematiek in ‘Ons patent boekje’. Doorheen het jaar werden naast een 4-tal infosessies & workshops en 6 webinars ook 10 zitdagen aangeboden die aan bedrijven de mogelijkheid bieden om tijdens een individueel gesprek met IE experten van de FOD economie, BOIP en Flanders DC nader op hun IE problematiek in te gaan. 165 bedrijven maakten hiervan gebruik. De eerstelijns online tool ‘ideeSCAN’ werd 1.963 keer ingevuld en de online e-learning tool ‘ThatsIP’ bestemd voor studenten van het hoger onderwijs werd maar liefst 5.299 keer gebruikt.

Jaarverslag

Door VLAIO werd aan 200 bedrijven IE advies verstrekt; de bedrijfsadviseurs van Team Bedrijfstrajecten brachten IE als aandachtspunt ter sprake bij zo’n 1.700 bedrijven en Flanders DC verzorgde 96 IE adviesvragen van uit de creatieve sector.

1.7. Uitbouw digitaal loket E-loketondernemers.be is een platform waarop ondernemers vanuit een centraal overzicht subsidies, erkenningen, vergunningen, … bij de deelnemende overheden kunnen aanvragen en opvolgen. Voordeel voor de ondernemer en de deelnemende overheden is dat er op een transparante en uniforme manier doorverwezen wordt naar de aangesloten instantie, stad of gemeente zonder opnieuw aan te melden. De aangesloten instantie, stad of gemeente blijft verantwoordelijk voor het beheer van de eigen applicaties en de verwerking van de dossiers, het e-loket is een extra toegangspoort en biedt extra zichtbaarheid voor de maatregelen van de aangesloten instanties, steden en gemeenten. Aansluitingen In 2020 hebben we 88 producten toegevoegd in e-loketondernemers.be waaronder de Coronamaatregelen van VLAIO, FIT, MOW, … We hebben hiervoor een aparte rubriek aangemaakt zodat gebruikers de maatregelen makkelijker zouden terugvinden. Daarnaast werden verschillende producten van 10 lokale besturen toegevoegd. Zo heeft bv. Antwerpen 23 producten toegevoegd waarbij de gebruiker niet meer opnieuw moet aanmelden om zijn aanvraag in te dienen. Hij kan ook de dossierstatus van deze producten opvolgen. Voor de andere lokale besturen gaat het over een basisintegratie waarbij aanvragen voor een aantal producten complementair worden ontsloten in eloketondernemers.be. dossieropvolging is hiervoor nog niet mogelijk vandaag. Verdere opvolging loopt door in 2021. We streven ernaar dat de producten maximaal gebruik maken van bouwstenen zoals het gebruikers— en toegangsbeheer (ACM/IDM) en de DOSIS-bouwsteen. Op die manier kan de gebruiker zonder opnieuw aan te melden rechtstreeks door naar de producten die hij wil aanvragen en/of opvolgen. Ervaring leert ons dat dit vaak een groeitraject is voor de instanties om de technische implementatie voor deze gebruikerservaring te kunnen realiseren. Daarnaast hebben we in e-loketondernemers.be sterk ingezet op een professionalisering voor de configuratie en het beheer van deze producten in ons back-endsysteem. Aantal gebruikers In totaal kenden we in 2020 in e-loketondernemers.be 257.393 aangemelde gebruikers. Een online gebruikersbevraging leert ons dat 8 op de 10 gebruikers het e-loketondernemers.be een score van minstens 4 op 5 geven als we hen vragen of ze het e-loket zouden aanraden aan andere ondernemers. Informeren op maat Om het aanbod aan producten op maat van de onderneming te tonen, werken we aan de realisatie van ‘aanbevolen voor jou’. Een eerste versie is technisch klaar en besprekingen met partners zijn lopende om beslissingsbomen te configureren op basis van publieke data en eigen data. Bedoeling is 22

Agentschap Innoveren & Ondernemen

dat partners de karakteristieken van de beslissingsboom zelf bepalen. Dit laat toe dat zij ervoor kunnen zorgen dat hun producten in de kijker geplaatst worden voor de ondernemingen die er volgens hen gebaat zouden bij zijn.

1.8. Acquisitie In samenwerking met FIT biedt VLAIO ondersteuning voor potentiële investeringsprojecten van buitenlandse bedrijven. Er zijn 2 grote blokken in de werking rond acquisitie: ► nieuwe investeerders begeleiden; ► gevestigde bedrijven met potentiële uitbreidingsprojecten begeleiden. De facto ondersteunt VLAIO het potentiële investeringsproject door: ► het aanbieden van een geschikte locatie voor een nieuwe of gevestigde buitenlandse firma: industriegebouw, bedrijvencentrum, incubatorruimte, kantoorruimte, magazijn, grond, etc.; ► klantgerichte ondersteuning te bieden rond VLAIO subsidies; ► advies te geven over opstartformaliteiten, omgevingsvergunning, immigratiewetgeving, financieringsmogelijkheden, fiscale maatregelen, tewerkstellingsmaatregelen, labour law, property law, het vinden van personeel, etc. Ondanks de corona-crisis waren er in 2020 158 dossiers waar VLAIO op werkte. In 2020 zagen we 14 door VLAIO mee begeleide dossiers uitmonden in een daadwerkelijke investering

1.9. Flanders care Flanders' Care is een beleidsdomeinoverschrijdend programma van de Vlaamse overheid dat inzet op innoveren en ondernemen in zorg en welzijn. In januari 2020 werd Flanders’ Care gewaardeerd als 4 sterren Reference Site (EIP on AHA) in Europa. De Reference Site status wordt toegekend aan organisaties die sterk zijn in de ontwikkeling, adoptie en opschaling van een geïntegreerde, op innovatie gebaseerde benadering van actief en gezond ouder worden. Om een antwoord te bieden aan de noden van de zorgsector door de Covid-19 crisis startte Flanders’ Care i.s.m. E.E.N. Vlaanderen en de E.E.N. Sector Groep Healthcare in maart 2020 het internationale matchmaking platform ‘Care & Industry together against CORONA’. Aan dit platform werken 200 internationale E.E.N.-collega’s in 46 landen en 4 continenten samen om vraag en aanbod in de strijd tegen corona te verbinden met elkaar. Het platform werd als ‘good practice’ voorgesteld op diverse EU platformen en kreeg binnen E.E.N. de nominatie van good practice ‘Client services’. In 2020 werd de studieopdracht voor de ontwikkeling van een ‘Competentieprofiel en opleidingstraject Multi Sector Clustermanager’ afgerond door Flanders Business School. Flanders’ Care werkte hiervoor samen met het VLAIO-clusterteam. Deze studie wil een antwoord bieden op de behoefte aan inzicht in de nodige competenties voor toekomstige (project)managers die op het kruispunt van verschillende sectoren en technologieën samenwerking dienen te stimuleren. Het wordt een 1ste stap naar modulaire opleidingen in Vlaanderen.

Jaarverslag

2. Bevorderen van het ondernemerschap 2.1. Algemene beschrijving van het beleid Het Agentschap Innoveren & Ondernemen draagt bij tot meer en ambitieuzer ondernemerschap in Vlaanderen. Door gerichte acties draagt VLAIO bij tot het realiseren van een positieve ondernemerscultuur in Vlaanderen, met aandacht voor een positieve beeldvorming van en over ondernemers. VLAIO organiseert de begeleiding van ondernemers tijdens de volledige levenscyclus van hun onderneming en heeft daarbij aandacht voor specifieke thema’s of doelgroepen (vb. toegang tot financiering, detailhandel, ondernemende jeugd, innovatieve starters, snelle groeiers, …). Om ondernemerschap te stimuleren, ontwikkelt het agentschap samen met zijn netwerk aan actoren in het middenveld acties om de (potentiële) ondernemers te ondersteunen in hun ambitie. Er worden initiatieven aangeboden die de ondernemer sterker maken en die ervoor zorgen dat hij meer bewust is van de uitdagingen waar hij voor staat. De ondernemer kan dan volgens zijn eigen behoeften gebruik maken van dit aanbod en zich vervolgens laten bijstaan door ondersteunende organisaties en/of een professioneel netwerk. Een groot deel van deze dienstverlening wordt aangeboden via een overheidsopdracht over 4 jaar en via actie van de structurele partners van het agentschap. De dienstverlening via de overheidsopdracht ondernemerschap loopt per jaargang. In 2020 liep het laatste jaar van het voorgaande contract van 24 mei 2019 tot 1 juli 2020. Omwille van Corona werd de uitvoeringsperiode van dit contract verlengd tot einde 2020. Een nieuw contract werd aangegaan na procedure overheidsopdracht en startte op 1 juli 2020. Het eerste jaar van dit contract loopt tot 1 juli 2021. Onderstaande grafieken betreffen het bereik van het laatste contractjaar van het afgelopen contract.

Bereik sensibilisering, bewustmaking jaar 4 6.000.000 8.882; 1.841; 0,81% 0,17% 5.000.000

1.191.871; 108,52%

4.000.000

1.515.006; 137,94% 3.000.000 1.040.408; 94,73%

2.000.000

666.490; 60,68%

1.000.000 1.098.338; 100%

987.224; 89,88%

Streefdoel

Realisatie

30/06/2019

30/09/2019

31/12/2019

31/03/2020

30/06/2020

30/09/2020

31/12/2020

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Bereik begeleiding, netwerking jaar 4 9.000 406; 5,25% 259; 3,35%

8.000 7.000

3.000; 38,82%

6.000 5.000

4.000

7.727; 100%

1.874; 24,25%

3.000 2.000

1.662; 21,51%

1.000

602; 7,79% 424; 5,49%

0 Streefdoel 30/06/2019

30/09/2019

Realisatie

31/12/2019

31/03/2020

30/06/2020

30/09/2020

31/12/2020

Bereik begeleiding,netwerking jaar 4 355; 5% 183; 2% 185; 2% 756; 9% 498; 6%

1.153; 14%

Préstart Start Groei en Professionalisering Snelle groei Overname

5.097; 62%

Financiering Innovatie

De grootste groep ondernemers die wordt bereikt met de begeleidings- en netwerkingsacties zit in de fase ‘groei en professionalisering’.

Jaarverslag

Bereik begeleiding,netwerking jaar 4 2.952; 36%

5.224; 64%

Begeleiding Netwerking

Daarnaast nemen heel wat ondernemers deel aan netwerkactiviteiten, gaande van netwerkbijeenkomsten tot lerende netwerken waarin deelnemers in meerdere sessies bepaalde thema’s uitdiepen en leren van elkaars ervaringen.

Aantal ondernemers bereikt via netwerkingsvormen (Mei 2018 - Mei 2019) 289; 7% 732; 17%

Start

400; 9%

Groei en professionalisering Innovatie Snelle groei

2.927; 67%

2.2. VLAIO Netwerk De coronamaatregelen hebben de werking naar het VLAIO Netwerk voor heel wat nieuwe uitdagingen gesteld. Zo hebben we nieuwe manieren geïntroduceerd om het VLAIO Netwerk digitaal, virtueel en op afstand te engageren. Op die manier zijn we er toch in geslaagd om ook in 2020 onze partnerorganisaties samen te brengen in een hecht netwerk waarin de verschillende actoren met

Agentschap Innoveren & Ondernemen

elkaar samenwerken en elkaar inspireren. VLAIO zette zijn regierol in het landschap onverminderd voort. De coronamaatregelen hebben het belang van een goed werkend netwerk nog eens benadrukt. Zo vonden PMV en VLAIO elkaar in een reeks webinars waarin we het Vlaamse ondersteuningsmechanisme hebben uitgelegd aan onze partners, zodat zij op hun beurt ondernemers in moeilijkheden konden toeleiden naar die broodnodige steun. We hebben ook onze inspanningen verhoogd naar specifieke deelnetwerken of aparte ecosystemen in het VLAIO Netwerk. Zo werd een lerend netwerk opgezet tussen de dienstverleners in de meerjarige overheidsopdracht rond ondernemerschapsstimulering en enkele structurele partners. Er werden twee digitale events georganiseerd rond de succesfactoren en randvoorwaarden van succesvolle samenwerking. Daarnaast werd een thematische sessie georganiseerd rond de toegang tot financiering, om de complementariteit in het aanbod van partners als BAN Vlaanderen en Scale-ups.eu te duiden en doorverwijzing te faciliteren. Meermaals hebben we relevante actoren betrokken in de vormgeving van acties en initiatieven. Een zeldzaam moment lukte dat zelfs op een fysieke manier, weliswaar met inachtneming van de geldende regels, zoals in de voorbereiding van een nieuw meerjarig STEM-Actieplan. In Mechelen verenigden we een honderdtal mensen om samen na te denken over hoe we de participatie aan STEM-domeinen kunnen stimuleren. We hebben het startersecosysteem kunnen verdichten en met behulp van onze partners hebben we een nieuwe Startersgids in de markt gezet. We werkten ook verder aan instrumenten die de werking van het VLAIO Netwerk het komende jaar kunnen ondersteunen, zoals een bevattelijke visualisatie van het VLAIO Netwerk. Met deze tool willen we doorverwijzingen en samenwerkingen tussen organisaties faciliteren. De visualisatie geeft een overzichtelijk beeld van het aanbod van alle actoren in Vlaanderen. Drie adviesbureaus pasten drie verschillende methodes toe om te kijken hoe we dit best aanpakken. Hun analyses zorgden voor waardevolle inzichten in de dynamiek van het VLAIO Netwerk. We werkten ook verder aan een doorverwijsfiche. Met deze tool willen we gerichte doorverwijzingen tussen organisaties faciliteren. De doorverwijsfiche is een noodzakelijk instrument om de principes van “no wrong door” en “only once” in de praktijk te brengen. Verder hebben talloze collega’s hun relatiebeheer met geselecteerde partners verdergezet. In een context die allesbehalve gemakkelijk was, zijn zij er opnieuw in geslaagd om hun ecosystemen en hun communities te betrekken en te dynamiseren. We denken hierbij aan de lokale besturen, de Speerpuntclusters, de communities rond Industrie 4.0 en die rond Smart Cities, de ecosystemen rond de studentensteden, de hogescholen en de universiteiten, enz. Al deze inspanningen hebben ervoor gezorgd dat het VLAIO Netwerk er opnieuw stond, ook en voorál in een moeilijk jaar. We voorzien trouwens dat de nieuwe manieren van samenwerken en netwerken die geïntroduceerd werden, zich ook zullen voortzetten ná de coronamaatregelen. In die zin heeft 2020 een waardevolle bijdrage geleverd aan het VLAIO Netwerk.

Jaarverslag

2.3. Beeldvorming rond ondernemerschap Ervaren ondernemers en starters begeleiden en informeren om hun onderneming aan te passen aan nieuwe (technologische) ontwikkelingen en trends om hen competitief te houden is cruciaal, maar volstaat niet om onze economie gezond te houden. We moeten er ook voor zorgen dat voldoende Vlamingen de stap naar ondernemerschap zetten. Hiervoor moeten we ernaar streven dat het beeld dat de Vlaming heeft over ondernemerschap, correct is. Slechts wanneer het ondernemerschap als een valabele carrièrekeuze wordt aanzien, zullen mensen er ook meer voor kiezen om hun eigen onderneming op te richten. Het is dan ook relevant om campagnes, programma’s en andere acties op te zetten die het ondernemerschap in ruime zin of specifieke facetten ervan, op een positieve en genuanceerde manier onder de aandacht brengen van de Vlaming. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om het verhogen van het bewustzijn dat ondernemen en innoveren maatschappelijke drijvers zijn, het doorbreken van het stigma op falen, de impact van zaken als digitalisering. Voor beeldvorming op het vlak van ondernemerschap, ondernemen en innoveren heeft het agentschap in de afgelopen overheidsopdracht ondernemerschap enkele dienstverleners aangeduid die in de periode 2017-2020 campagnes met bijhorende acties uitrollen om hieraan te werken. Enerzijds was er Flanders DC, dat met ‘Ondernemers ondernemen voor iedereen’ een grootschalige campagne voert die duidelijk wil maken dat ondernemers zich overal rond ons bevinden en mensen zijn ‘zoals jij en ik’. In het voorjaar van 2019 werd dit in de verf gezet met een fysieke opstelling die in een tiental centrumsteden telkens gedurende een aantal dagen op een plein in het centrum van de stad werd opgesteld en waarop de verhalen van een 100-tal ondernemers (waaronder telkens een groot aandeel lokale ondernemers) op kubussen te lezen waren. De opstelling kreeg heel wat aandacht en trok heel wat passanten aan die de verhalen lazen en deelnemen aan de interactieve elementen. In totaal hebben circa 350.000 mensen de opstelling gezien. 667 personen namen deel aan de quiz die er (telkens op de drukste dag in elke stad) aan verbonden was. De VOKA OpenBedrijvendag trekt nog steeds elk jaar ruim 500.000 bezoekers naar Vlaamse bedrijven die hun deuren openstellen. De formule blijft succesvol en kiest jaarlijks een thema. In 2020 toonde VOKA Open Bedrijvendag haar wendbaarheid door voor een volledig digitale editie te kiezen. Unizo organiseerde met steun van VLAIO de Dag van de Ondernemer, een dag waarop de ondernemer gevierd wordt en in het zonnetje gezet wordt, en waarbij dit jaar specifiek aandacht werd besteed aan vrouwelijk ondernemerschap. Het initiatief wordt gekaderd binnen de Global Entrepreneurship Week, waarin wereldwijd aandacht gevraagd wordt voor ondernemerschap. Rolmodellen voor vrouwelijk ondernemerschap worden naar voren geschoven met Markant en de Womed Award, terwijl de startersroadshows van Unizo elk jaar opnieuw honderden kandidaat-ondernemers bereiken. Bij de vernieuwing van de contracten met de dienstverleners werd opnieuw aandacht besteed aan een sterke beeldvorming rond ondernemen. Ook in de komende vier jaar zal de OpenBedrijvendag, de Dag van de Ondernemer, de Womed Award en dergelijke doorgaan.

2.4. Ondernemend onderwijs en ondernemende jongeren De beleidsvoering rond het thema ‘ondernemend onderwijs en ondernemende jongeren’ gebeurt door het inzetten van een brede waaier aan instrumenten: structurele en projectfinanciering, het

Agentschap Innoveren & Ondernemen

organiseren van gerichte oproepen, het organiseren van ondersteunende (leernetwerk)initiatieven en het nemen van maatregelen die drempels naar ondernemen voor jongeren kunnen wegwerken. De beleidsnota 2019-2024 Economie, Wetenschapsbeleid en Innovatie stelt dat ondernemerschap als vermogen één van de sleutelcompetenties voor de toekomst is waar Vlaanderen wil aan bijdragen door het ondernemende denken en handelen te stimuleren en te faciliteren bij een zo breed mogelijke groep van jongeren, zowel binnen als buiten het onderwijs. Toegekende subsidies Organisatie / Project

Periode

Bedrag in euro

Vlajo

Schooljaar 2019-2020

1.350.000

Unizo Onderwijs & Ondernemen

Schooljaar 2019-2020

440.000

My Machine Vlaanderen

Schooljaar 2019-2020

120.000

Ecosystemen voor jong ondernemerschap in Vlaamse studentensteden

2018-2020

EFRO: 2.298.983,68 VLAIO: 1.723.990,75

Jongeren coöperatie Haven

Kalenderjaar 2020

120.000

Resultaten Organisatie/ project

Bereik jongeren

Vlajo, Unizo O&O en My Machine

Scholieren + 54 000 (*)

Bereik leerkrachten docenten / begeleiders

studenten + 9700

Ecosystemen voor jong Jongeren 18-25j : 13 655 (**) ondernemerschap in Vlaamse studentensteden (18-25j)

Niet van toepassing

Jongeren coöperatie Haven

30 begeleiders uit jeugdhuizen in Vlaanderen

Postgraduaat ondernemen

24 nieuwe jongeren

innoverend 102 studenten

n.v.t.

(*) het gaat hier over de direct bereikte leerlingen en studenten, het indirecte/grotere bereik via de acties naar leerkrachten en docenten of via social media is niet meegerekend (**) daling van 1300 t.o.v. 2019 wegens Covid 19, waardoor een aantal collectieve sessies in voorjaar 2020 niet of beperkt doorgingen. Er werd parallel daaraan geïnvesteerd in het (leren) organiseren van digitale en hybride events

Jaarverslag

De overeenkomsten met Vlajo, Unizo O&O, My Machine werden in 2020 hernieuwd op basis van een visie en geformuleerde strategische doelen voor de komende vier jaar. Die visie en doelstellingen worden ieder school/academiejaar door vertaald in concrete actieplannen. De werking van de ‘ecosystemen voor jong ondernemerschap in de Vlaamse studentensteden’ Turbo (Brugge), Start@K (Kortrijk), Gentrepreneur (Gent), Broeikas (Aalst), LeJon (Leuven), Startup 2440 (Geel), Take Off Antwerp (Antwerpen), Pitch Please (Hasselt) en Manestarters (Mechelen) wordt vanaf 2020 verankerd en met VLAIO-middelen verdergezet via jaarlijkse projectfinanciering. Doel is de continuering en de verdere uitbouw van de ecosysteem(deel)werking gericht op studenten hoger onderwijs (18-25 jaar) en de inbedding ervan in het bredere stadsecosysteem gericht op jongeren en ondernemerschap.

2.5. STEM Via de maandelijkse werkgroep STEM faciliteert VLAIO afstemming tussen de beleidsdomeinen EWI, WSE en O&V. De werkgroepleden bespreken samen de STEM-projecten en -evoluties binnen de verschillende beleidsdomeinen, zoeken naar kansen om elkaars werking te versterken en tekenen mogelijke al dan niet gezamenlijke actielijnen uit. Voorbeelden van dergelijke element zijn sectorconvenanten van WSE, InnoVET een initiatief vanuit onderwijs, dag van de wetenschap, de partnerschappen call voor missie gedreven STEM-trajecten. In 2020 werd sterk ingezet op het uitwerken van de nieuwe STEM-agenda. Vanuit de werkgroep werd op basis van de blauwdruk die IDEA Consult heeft uitgetekend, stappen gezet om te komen tot een vervolg op het STEM-actieplan. Hiertoe werden in samenwerking met VLAIO Netwerk in september en oktober verschillende overlegmomenten met de diverse stakeholders georganiseerd. Zij maakten kennis met de blauwdruk, het STEM-kompas, konden hierop feedback geven en kregen de kans om samen concrete acties te bedenken. De finale afwerking van de nieuwe STEM-agenda is gepland voor het voorjaar 2021. STEM in de vrije tijd zet in op het realiseren van de beleidsambitie ‘een STEM-academie in iedere gemeente’. Dit gebeurt via diverse ondersteuningsinitiatieven. Samen met het werkveld is opnieuw scherp gesteld wat een STEM-academie nu precies is en aan welke criteria de STEM-academie moet voldoen. De erkenningsprocedure is herwerkt en 78 STEM-academies kregen een erkenning 20202021. 39 onder hen vroegen en kregen een toezegging van financiële steun voor een totaalbedrag van 308.500 euro. Ook de procedure van deze beperkte financiële ondersteuning is hervormd waarbij de steun wordt bepaald op basis van het aantal bereikte gemeentes. Op deze manier wordt de beleidsambitie naar een Vlaams breed bereik beter onderschreven. De STEM-partnerschappen, sedert 2019 gefinancierd ter ondersteuning van de STEM-academies, vormen regionale ankerpunten voor STEM in de vrije tijd. Deze STEM-partnerschappen ontwikkelen zelf STEM-trajecten of helpen ontwikkeling bij derden en ze verbinden de diverse stakeholders uit de quadruple helix. Enkel mits een actieve samenwerking tussen alle STEM-actoren kan de ambitie van de Vlaamse overheid bereikt worden.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Om efficiëntie winsten te bekomen is het belangrijk om de verschillende aanbieders met elkaar te verbinden. Daartoe is een begin gemaakt door het samenbrengen van de regionale STEMpartnerschappen in een leerplatform om ervaringen uit te wisselen en nieuwe projecten op te zetten. Samen met het leerplatform zal in 2021 een roadmap uitgewerkt worden om duurzame samenwerkingen binnen de quadruple helix vorm te geven. Naast inzetten op meer aanbod en goede kwaliteit is er ook aandacht voor het beter bereiken van de doelgroep en het in de verf zetten van de diversiteit van het aanbod. Hiertoe is een samenwerking met UIT in Vlaanderen opgestart. UIT in Vlaanderen neemt alle STEM-activiteiten mee in hun brede communicatie en zorgt voor een overzicht van alle STEM-trajecten via de STEM-agenda op www.technopolis.be en www.stem@vlaio.be In 2019 hebben STEM-academies 162 gemeenten kunnen bereiken met minstens 1 reeks STEMactiviteiten. Dit was toen al een record, maar in 2020 deed men nog beter: dankzij de gemeenschappelijke inspanning van STEM-partnerschappen en -academies, hebben kinderen en jongeren in 221 gemeenten kunnen deelnemen aan minstens één buitenschoolse STEM-activiteit. In totaal bereikten de diverse STEM-academies ongeveer 12.500 kinderen en jongeren.

2.6. (Pre)startersondersteuning Een prestarter wordt beschouwd als iemand die met een eigen onderneming wil starten maar niet noodzakelijk al een goed idee heeft, of, die wel een idee heeft maar nog in de fase zit van de uitwerking ervan. Vanaf het ogenblik dat de ondernemingsactiviteit wordt gestart (wat doorgaans neerkomt op het aanvragen van het ondernemingsnummer) spreken we van een starter.

Jaarverslag

Nieuwe tool: De startersgids VLAIO lanceerde in juni 2020 ‘De Startersgids, Altijd Onderweg’. Het concept van de startersgids bestaat uit een online platform en een werkboek. De startersgids is een online platform waar préstarters en gestarte ondernemers informatie terugvinden over verscheiden topics die aandacht verdienen in een opstartfase voor een succesvolle, duurzame onderneming. Het onlineplatform telde 21.907 unieke gebruikers waarvan 499 een profiel aanmaakten. Er werden 2.879 documenten (templates, tools, checklists,) gedownload en 5.309 externe links van (partner)organisaties bekeken. Online kan de gebruiker een werkboek ‘Altijd onderweg, gids voor startende ondernemers’ aanvragen. Er werden 680 werkboeken verspreid via VLAIO. Er werden 10.750 werkboeken verdeeld via partnerorganisaties uit het VLAIO Netwerk. Deze partnerorganisaties zijn Unizo, Voka, NSZ, Starterslabo, de ondernemingsloketten, Team Bedrijfstrajecten, VDAB, Flanders DC, Microstart, Impulskrediet, de Sociale Innovatiefabriek, het ecosysteem studentensteden en de VVSG. De bedoeling is om de werkboeken in te zetten bij de begeleiding van startende ondernemers. Via 30 webinars werden startersbegeleiders wegwijs gemaakt met de online tool en hoe deze te gebruiken binnen hun werking. Dienstverleners Op het vlak van (pre)startersondersteuning worden de meeste acties uitgevoerd door een aantal dienstverleners die werden aangeduid vanuit het bestek ondernemerschap en innovatieversnelling, in uitvoering vanaf juli 2020. De acties en instrumenten die zij uitvoeren, zijn in te delen in een aantal types. ► Acties op vlak van bewustmaking en informeren van (pre)starters over diverse facetten van het ondernemerschap. ► Acties op vlak van de begeleiding en coaching. ► Ondersteuning van prestarters: ze krijgen via individuele of collectieve coaching een inzicht in de haalbaarheid van hun idee, in hun competenties als ondernemer, in de opbouw van een volwaardig ondernemingsplan, en de andere zaken die van belang zijn bij de opstart. Partners hierna opgenoemd, organiseren diverse activiteiten. ► Ondersteuning van starters na de opstart van de onderneming: de starters krijgen via een individuele of collectieve coaching inzicht en hulp bij het omgaan met de problemen waarmee ze geconfronteerd worden, in het bijstellen van zaken uit hun ondernemingsplan in vergelijking met de werkelijke situatie, het uitbreiden van de onderneming en andere typische zaken die zich in de eerste jaren na de start aandienen. In het aanbod zijn thema’s als financiële geletterdheid, leiderschap, interne organisatie, go-to-market, sales en marketing specifiek in de aandacht gebracht. ► Acties op vlak van netwerking waarbij de starters in contact komen met andere starters en ondernemers waarvan ze kunnen leren en waarmee ze ervaringen kunnen uitwisselen. Vanuit het nieuwe bestek bieden de volgende organisatie een aanbod aan de beoogde doelgroepen: Unizo, Voka, Starterslabo Vlaanderen VZW, Netwerk Ondernemen en NSZ Consortium bieden acties aan de beoogde doelgroep.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Cijfers 2019-2020 De dienstverlening via de bestekken ondernemerschap loopt per werkingsjaar. ► Een werkingsjaar van het ‘oude’ bestek (2016-2020) liep telkens van 24 mei van het jaar tot en met 23 mei van het volgende jaar. Dit ‘oude’ bestek ondernemerschap liep af in 2020 doch werd omwille van Corona oorspronkelijk verlengd tot 30 juni 2020 en uiteindelijk zelfs tot 31 december 2020. Voor de jaargang, die liep van 24 mei 2019 tot en met 31 december 2020, worden de aantallen in onderstaande grafieken weergegeven. ► Een werkingsjaar van het ‘nieuwe’ bestek (2020-2024) loopt telkens van 1 juli van het jaar tot en met 30 juni van het volgende jaar. Voor een halve jaargang (1 juli 2020 – 31 december 2020) van het eerste werkingsjaar worden de aantallen in onderstaande gedetailleerde tabel weergegeven.

Bereik sensibilisering, bewustmaking jaar 4 6.000.000 8.882; 1.841; 0,81% 0,17% 5.000.000

1.191.871; 108,52%

4.000.000

1.515.006; 137,94% 3.000.000 1.040.408; 94,73%

2.000.000

666.490; 60,68%

1.000.000 1.098.338; 100%

987.224; 89,88%

Streefdoel

Realisatie

30/06/2019

Jaarverslag

30/09/2019

31/12/2019

31/03/2020

30/06/2020

30/09/2020

31/12/2020

Bereik begeleiding, netwerking jaar 4 9.000 406; 5,25% 259; 3,35%

8.000 7.000

3.000; 38,82%

6.000 5.000

4.000

7.727; 100%

1.874; 24,25%

3.000 2.000

1.662; 21,51%

1.000

602; 7,79% 424; 5,49%

0 Streefdoel 30/06/2019

30/09/2019

Realisatie

31/12/2019

31/03/2020

30/06/2020

30/09/2020

31/12/2020

Bereik begeleiding,netwerking jaar 4 355; 5% 183; 2% 185; 2% 756; 9% 498; 6%

1.153; 14%

Préstart Start Groei en Professionalisering Snelle groei Overname

5.097; 62%

Financiering Innovatie

De grootste groep ondernemers die wordt bereikt met de begeleidings- en netwerkingsacties zit in de fase ‘groei en professionalisering’.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Bereik begeleiding,netwerking jaar 4 2.952; 36%

5.224; 64%

Begeleiding Netwerking

Nieuwe bestek (2020-2024) Type, bereik en levensfase/thema acties 2de jaarhelft 2020

Totaal deelnemers

Beeldvorming, events

Breed

Cyber Security

Ondernemerschapscultuur

Collectieve begeleiding en netwerkformules

1945

Breed

Snelle groei

Gericht

1885

Circulaire economie

Digitalisering

122

Financiële geletterdheid

Groei en professionalisering

991

Innovatie

Internationalisering

Opvolging en overname

Jaarverslag

Prestart

186

Snelle groei

162

Start

192

Individuele begeleiding

1068

Gericht

1068

Digitalisering

Financiële geletterdheid

Groei en professionalisering

400

Innovatie

Ondernemers in moeilijkheden

Opvolging en overname

Prestart

Snelle groei

Start

499

Missies, bootcamps, matchmaking,…

Gericht

Financiële geletterdheid

Snelle groei

Online tools

967

Breed

681

Groei en professionalisering

681

Gericht

286

Digitalisering

286

Sensibiliseren, informeren

7055

Breed

7055

Digitalisering

856

Financiële geletterdheid

316

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Groei en professionalisering

1860

Innovatie

375

Internationalisering

249

Klimaat

Opvolging en overname

Prestart

2250

Snelle groei

118

Start

850

Eindtotaal

11148

Overige ondersteuning Voor prestarters die werkzoekend zijn, is er het aanbod vanuit het project ‘Maak werk van je zaak’. Dit project wordt uitgevoerd door Syntra-Limburg en gefaciliteerd door ESF Vlaanderen. Agentschap Innoveren & Ondernemen staat samen met VDAB en Syntra Vlaanderen in voor de cofinanciering. In dit traject worden werkzoekenden die een eigen zaak willen beginnen, begeleid met als doel zo goed mogelijk van start te kunnen gaan. Deze samenwerking werd in 2020 verdergezet. In 2020 begonnen 500 deelnemers aan de oriëntatiefase van het project, waarvan 370 deelnemers werden begeleid. 487 deelnemers aan het project startten in 2020 een zelfstandige activiteit.

2.7. Ondersteuning voor snelle groeiers Het merendeel van de activiteiten rond groei en professionalisering wordt georganiseerd en uitgevoerd door een aantal van de dienstverleners die werden aangeduid in de bestekken ondernemerschap (2016 en 2020). Professionalisering is de verzameling van acties die als doel hebben de bedrijfsvoering van bestaande ondernemingen te verbeteren. Meestal gaat het hier over trajecten waarbij ondernemers kennis en ervaring uitwisselen om zo van elkaar te leren. Ook alle vormen van netwerkvorming vallen daar onder. Tijdens het bestekjaar 4 (juni 2019 - december 2020) zijn in totaal voor groei & professionalisering 3.448 bedrijven bereikt. Totaal aantal begeleidingen en netwerking in het kader van bestek 2016: 3.348 in het laatste werkingsjaar (24/5/2019-31/12/2020). In juli 2020 is ook het nieuwe contract ondernemerschap (2020-2024) met nieuwe partners opgestart. Op vlak van groei en professionalisering heeft het nieuwe bestek vooral aandacht voor: ► Financiële geletterdheid; ► Groei en professionalisering; ► Internationalisering;

Jaarverslag

► Digitale geletterdheid en digitalisering; ► Innovatie, transities, circulaire economie, klimaat en actuele beleidsthema’s zoals cybersecurity en artificiële intelligentie. Die thema’s worden in individuele en collectieve begeleiding aangeboden. Het bereik van de verschillende begeleidingsvormen staat per thema in de tabel onder 2.6. Beloftevolle ondernemingen zorgen voor economische groei en tewerkstelling en moeten daarom zo goed mogelijk ondersteund worden in hun groei. De doelstelling van de ondersteuning van snelle groeiers is om op middellange termijn de achterstand in het aandeel hoge groeiondernemingen in Vlaanderen, ten opzichte van vergelijkbare kenniseconomieën, weg te werken door een geïntegreerde, selectieve en intensieve begeleiding van beloftevolle bedrijven. Vlaanderen heeft de afgelopen twee legislaturen naast een generiek beleid, gericht op méér ondernemerschap, ook een beleid gevoerd dat selectief is gericht op bedrijven met een hoog groeipotentieel. De begeleiding van snelle groeiers is gericht op het versnellen van het groeiproces en op het omgaan met de specifieke problemen die eigen zijn aan snelle groei. Ook in het nieuwe contract ondernemerschap (2020-2024), opgestart in juli 2020, gaat er aandacht naar de begeleiding van deze snelle groeiers, met speciale aandacht voor de noden van deze groep van bedrijven (kapitaal, markten, kennis, talent, netwerkvorming, leiderschap en interne groei). In het kader van bestek 2016 werden in het laatste werkingsjaar (24/5/2019-31/12/2020), 323 beloftevolle ondernemingen begeleid. In het bestek 2020 werden vanaf juli 2020 met alle werkvormen samen 442 beloftevolle ondernemingen bereikt: ► ► ► ►

Infosessies: 118 Collectieve begeleiding: 122 Missies, bootcamps, matchmaking: 39 Individuele begeleiding: 63

2.8. Opvolging en overname De Week van de Bedrijfsoverdracht, dat dit jaar aan haar tiende editie toe was, blijft de belangrijkste blikvanger om het thema “Opvolging en overname” onder de aandacht van ondernemers te brengen. De timing is verplaatst van de derde week van oktober naar de derde week van november. Sensibiliseren om tijdig aandacht te hebben voor opvolging of overdracht van hun onderneming en ondernemers informeren hoe ze dit proces best aanpakken en wie hen daar hierbij kan begeleiden is nog steeds onze prioriteit. Naar analogie met de editie van 2019, ging ook dit jaar alle aandacht naar de acties van onze partners, dienstverleners, adviseurs en coaches. De focus van deze acties lag op volgende thema’s: voorbereiding van de overdracht, familiale overdracht, juridische en fiscale aspecten, waardering en 38

Agentschap Innoveren & Ondernemen

financiering en menselijke aspecten. We richtten ons op volgende doelgroepen: pre-starters en starters die overwegen een onderneming over te nemen in plaats van een volledig nieuwe activiteit te starten, ondernemingen die willen groeien door overname en ondernemers die hun onderneming willen overlaten (zowel binnen als buiten de familie). VLAIO nam voornamelijk een bewustmakingsrol op. Met een brede waaier aan mediakanalen zoals radio, gedrukte media en sociale media werden ondernemers gesensibiliseerd deel te nemen aan de Week van de Bedrijfsoverdracht. Er werden 21.307 sensibiliserende brieven verstuurd naar ondernemers in de leeftijdsklasse 57 tem 65 jaar. 44 partners organiseerden 82 activiteiten met in totaal 627 deelnemers, waarvan 127 persoonlijke adviesgesprekken. Ondernemers kunnen via de campagnewebsite www.weekvandebedrijfsoverdracht.be een gratis informatiepakket aanvragen. In 2020 werden in totaal 321 informatiepakketten aangevraagd. VLAIO ontwikkelde een online waarderingstool voor eenmanszaken. Met deze nieuwe, laagdrempelige tool kunnen ondernemers een eerste inschatting maken van de waarde van hun zaak. Ook krijgen ondernemers een goed inzicht in de factoren die de waarde van een bedrijf beïnvloeden. VLAIO lanceerde deze tool bij de start van de jaarlijkse Week van de Bedrijfsoverdracht. Op datum van 10 december maakten 301 personen gebruik van deze tool. Twee partners van #sterkondernemen organiseren specifieke begeleidingstrajecten voor opvolging en overname: Voka en Unizo. In het kader van bestek 2016 werden in het laatste werkingsjaar (24/5/2019-31/12/2020), 147 ondernemingen begeleid. In het bestek 2020 werden vanaf juli 2020 met alle werkvormen samen 162 ondernemingen bereikt: ► Infosessies: 93 ► Collectieve begeleiding: 47 ► Individuele begeleiding: 22

2.9. Ondernemingen in moeilijkheden Dyzo Bij beslissing van de Vlaamse Regering van 17 juli 2020 werd aan de vzw Dyzo een steun toegekend van 710.000 euro voor de ondersteuning van ondernemers in moeilijkheden en meer concreet de uitvoering van de operationele doelstellingen & realisatie van de KPI’s, beschreven in het ‘Ondernemingsplan Dyzo vzw 2020’. De eerste operationele doelstelling had betrekking op ‘Corona’ en de implicaties ervan op de werking van Dyzo. In het kader van deze doelstelling zou Dyzo o.a. investeren in:

Jaarverslag

► Het vernieuwen van de website opdat ondernemers sneller naar de informatie, die ze zoeken, worden geleid. ► Het aantrekken van een freelancemedewerker met een achtergrond in boekhouding. ► Het ontwikkelen van scripts voor derden. Door de lockdown naar aanleiding van de coronacrisis werd immers verwacht dat veel meer ondernemers in (potentiële) moeilijkheden zullen komen dan normaal. Om te anticiperen op deze mogelijke toevloed van hulpvragen werd de werkingstoelage voor 2020 met 125.000,00 euro verhoogd van 585.000,00 euro naar 710.000,00 euro. Deze verhoging gebeurde specifiek met het oog op de financiering van bovenstaande investeringen. Met deze subsidie kon voor 1.537 zaken een telefonisch of schriftelijk advies per mail worden gegeven. Met 1.380 ondernemers werd ook fysiek/online samengezeten tijdens een face-toface adviesgesprek. Dyzo staat ondernemers bij op juridisch, economisch en psychologisch vlak. Niet alleen ondernemers, die al daadwerkelijk betalingsproblemen hebben, worden verder geholpen; ook als zij zwaar weer verwachten of reeds failliet zijn verklaard staat Dyzo hen verder bij. De subsidie wordt uitbetaald, berekend volgens onderstaand schema: KPI

Omschrijving

Samenwerkingsovereenkomst met gemeenten Budgetbeheer

Jaarlijks te vernieuwen overeenkomsten Langlopende begeleidingen waarbij betalingen gebeuren door Dyzo via derdenrekening Langlopende begeleidingen waarbij betalingen gebeuren door ondernemer Traject voorbereiding beschermingsprocedures tegen schuldeiser Opvolging procedurestappen beschermingsprocedures Opvolging (jarenlang) van betaal/herstelplannen Dossiers waarin bemiddeld wordt met curator/ schuldbemiddelaar/bank

Budgetbegeleiding

Gerechtelijke reorganisatie (vroegere ‘WCO’)

Bemiddelen met curator/ schuldbemiddelaar Totaal

Aantal

Steun

115

Totale steun euro 3.000 345.000

3.000

90.000

3.000

90.000

1.500

75.000

1.100

22.000

1.000

40.000

120

400

48.000

710.000

In juni 2020 werd de steun voor KPI1 (345.000,00 euro) na volledige realisatie uitbetaald. Begin december 2020 werd er een tweede schijf van 242.900,00 euro uitbetaald voor de (gedeeltelijke) realisatie van KPI2 t.e.m. KPI7. Er blijft voorlopig bijgevolg nog een saldo van 122.100,00 euro, waarvan de betaling voorzien is in het voorjaar van 2021 ná volledige realisatie van de operationele doelstelling.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

In 2020 meldden 2.917 ondernemers zich aan bij Dyzo. Dit is ondanks Corona een daling t.o.v. 2019.

2.10. Financiering van ondernemingen Microkredieten Om het verlenen van microkredieten mogelijk te maken aan kwetsbare groepen ondernemers die moeilijk in aanmerking komen voor een klassieke bankfinanciering, werd in 2020 aan Hefboom (Impulskrediet) en Microstart een subsidie van respectievelijk 250.000 euro en 200.000 euro toegekend. Als gevolg van de coronapandemie was er een terugval in het aantal toegekende kredietdossiers. In 2020 werden 44 Impulskredieten toegekend voor een totaalbedrag van 636.350 euro. Microstart betaalde aan 89 starters een bedrag van 876.240 euro kredieten uit en aan 71 covid-getroffen een bedrag van 180.645 euro aan ereleningen en 485.670 euro aan microkredieten. Beide organisaties samen kenden dus in totaal 204 leningen toe voor een totaalbedrag van 2.178.905 euro. Voor elke euro subsidie werd er bijna 5 euro krediet verleend. BAN Vlaanderen In deze woelige tijden was BAN Vlaanderen nog meer een aanspreekpunt voor zoekende ondernemers om hen met de juiste en beschikbare financieringsbronnen, zoals de Vlaamse steunmaatregelen en corona-financieringen, in verbinding te stellen. BAN Vlaanderen legde in 2020 74 projecten voor aan de 181 betalende leden/investeerders via anonieme fiche, presentaties op matching events en de portal www.angel4me.be. Qua dealrealisatie klokten ze in het bijzonder uitdagende 2020 af op 24 gerealiseerde deals binnen het netwerk voor een bedrag van 2.565.250 euro. Dit is een lichte stijging van het aantal deals gerealiseerd in 2019 (22) en een daling van het bedrag dat 2.921.121 euro bedroeg in 2019. De investeringsactiviteiten van de business angels richtten zich vooral naar de ICT-bedrijven. Voor elke euro subsidie werd bijna 6 euro geïnvesteerd. Daarnaast konden 4 ondernemers via BAN Vlaanderen ook 1.004.534 euro cofinanciering bij PMV/zleningen ophalen. Hiermee rekening houdend stijgt het rendement naar ruim 8 euro financiering per euro subsidie.

2.11. Detailhandelsbeleid Een belangrijk aandachtspunt voor het detailhandelsbeleid is het ondersteunen van steden en gemeenten bij het voeren van een kernversterkend beleid. In de praktijk gebeurt dat onder meer via de cofinanciering van gemeentelijke projecten uit verschillende VLAIO-oproepen. Voor de oproep “Aankoop handelspanden” werden in 2020 vier projecten na jurering goedgekeurd. Die middelen die beschikbaar waren voor deze oproep, werden daarmee opgebruikt. De termijn voor het uitvoeren van

Jaarverslag

de projecten “premiestelsels kernwinkelgebied” werd verlengd omdat gebleken was dat in veel gemeenten meer tijd nodig was om de aangeboden premies bekend te maken bij handelaars en eigenaars van handelspanden. www.detailhandelvlaanderen.be, de portaalsite van het Kennisnetwerk detailhandel, een samenwerking tussen Agentschap Innoveren & Ondernemen, VVSG, de provincies, Unizo en Comeos, telde in 2020 29.557 bezoekers. De e-commercecampagne “Het Internet. Ook uw zaak” biedt handelaars ondersteuning bij de digitale transformatie. Daarbij lag de focus sterk op het strategisch karakter van die transformatie. De Covid19-crisis maakte van de digitale transformatie voor veel handelaars plots ook een acute nood. Een speciale Corona-pagina reikte quick wins aan op vlak van online marketing en webverkoop. Verder kwam er een reeks nieuw video’s met advies rond hybride retail, het online ondersteunen van de fysieke winkel. Dat advies werd geïllustreerd met nieuwe getuigenissen waarin ook gepeild werd naar hoe handelaars omgingen met de door Corona gecreëerde omstandigheden. Het aantal bezoekers op de portaalsite van de campagne (www.hetinternetookuwzaak.be ) steeg met 51% tot 46.521. Het aantal volgers van de Facebookpagina steeg met 21% tot 2.915. De Covid-19-crisis was ook de aanleiding voor www.koopinjebuurt.be een initiatief van VLAIO, VLAM, UNIZO en NSZ om het lokaal kopen aan te moedigen. De achterliggende database telt 14.985 handelaars. De website werd gepromoot via campagnes op sociale media. Naar aanleiding van de tweede lockdown werd geopteerd voor het digitaal zelfredzamer maken van de handelaars via de actie “Eerste Hulp Bij Online verkoop”. Er werden op korte termijn 5 webinars georganiseerd rond verschillende aspecten van online marketing en webverkoop, op maat van zelfstandige speciaalzaken en horeca-ondernemingen. Opnames van de webinars en de gebruikte presentaties bleven beschikbaar via www.vlaio.be/jezaakonline, zodat ze als een soort handleiding te gebruiken waren door ondernemers, die aan de slag wilden gaan met de instrumenten en de tips die werden aangeboden. Samen met UNIZO en NSZ werd aansluitend een gratis coaching programma aangeboden voor ondernemers die verdere begeleiding nodig hadden.

2.12. Smart Cities Sinds 2017 zet VLAIO via verschillende kanalen in op Smart Cities. In 2020 liepen de 20 projecten uit de oproep 2018 af. De eindresultaten worden stelselmatig gepubliceerd en gedeeld via de Praktijkenbank van VVSG. Een kleine minderheid van de projecten moet nog een eindrapport indienen. In het voorjaar van 2020 zijn 12 projecten uit de 2e oproep City of Things van start gegaan. Eén project heeft omwille van de pandemie uitstel gevraagd en gekregen. Deze projecten zullen 30 maanden lopen. In 2020 werd ook een 3e, thematische oproep Smart Economy via EFRO gelanceerd. Er werden 8 projecten goedgekeurd die allemaal op een slimme manier aan de slag zullen gaan met lokale economie, handelskernversterking, ondernemend klimaat, ...

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Van de grote, Vlaamsbrede ad hoc project City of Things die in de periode 2017-2019 werden goedgekeurd, liepen er in 2020 een aantal af maar het merendeel is nog volop bezig met de realisatie van de doelstellingen. Imec voert deze projecten uit binnen een samenwerkingsverband. In 2019 werd de steun van VLAIO aan VVSG verlengd met 3 jaar. Wat Smart Cities betreft gaat het om een halftijdse stafmedewerker en een klein werkingsbudget om een aantal activiteiten rond Smart Cities te organiseren. De opdracht, gegund aan KPMG en Common Ground, om het smart city landschap in kaart te brengen en een ecosysteem op te starten en te animeren kon in 2020 grotendeels afgerond worden. VLAIO zetelde samen met ABB, AIV en VMM in de kerngroep smart cities. Op aangeven van KPMG werden 4 werkbanken gedefinieerd waarmee de Coalition of the Willing (VLAIO, ABB, AIV, VMM, VVSG en Imec) aan de slag zou gaan. VLAIO zetelde ook in een ambtelijke stuurgroep die in 2020 een aantal keer samen kwam. Vanuit deze groep werd in juli 2020 ook een Mededeling VR voorbereid. De drie bedrijfsnetwerken (IBN) die een link hebben met Smart Cities werden waar mogelijk betrokken bij onze activiteiten rond slimme steden en konden zo proberen de link te leggen tussen hun leden (ondernemingen) en bijvoorbeeld de goedgekeurde City of Things projecten.

2.13 Kennisdiffusie Hogescholen Hogescholen hebben met hun ervaring in praktijkgericht onderzoek een grote bron van kennis opgebouwd die een sterke meerwaarde in zich hebben voor ondernemingen. Ondanks deze grote meerwaarde was de vaststelling dat deze kennis niet altijd haar weg vindt naar de onderneming noch dat de onderneming de weg vindt naar deze kennis. Via verschillende initiatieven werden de hogescholen vanuit VLAIO ondersteund om de ondernemer en de opgebouwde kennis te verbinden. Daarenboven werden de ondersteuning zodanig vormgegeven dat er nog een sterkere focus is op vraag gedreven onderzoek, vanuit de noden van ondernemingen. Een eerste ondersteuning verliep via het kennisdiffusie-instrument Blikopener die in 2019 werd opgestart. Het instrument zet in op de expertise binnen het netwerk van hogescholen en legt de nadruk op het versterken van: ► ► ► ►

De interne organisatie; Het dienstenaanbod; De externe zichtbaarheid en relaties; De rapportering.

Dit alles moet de hogescholen de ruimte geven om vragen van ondernemers op te nemen. In 2020 werd hiervoor 3.150.000 euro vrijgemaakt die de hogescholen in staat stelden om 3.596 ondernemingen te bereiken. Via de werking verbonden aan het instrument werden de hogescholen ingebed in het VLAIO Netwerk dit via het VLAIO Lerend Netwerk Ondernemerschap. Dit Lerend Netwerk faciliteert samenwerkingen tussen Blikopener en partners uit het bestek 2020. Daarenboven werd verder ingezet om deze werking te linken met de VLAIO-dienstverlening via het relatiebeheer met Team Bedrijfstrajecten alsook met de NCP-werking.

Jaarverslag

Gezien de grote uitdaging die het instrument met zich meebrengt zowel naar datagedreven monitoring als projectmanagement binnen de hogescholen voorziet VLAIO de nodige ondersteuning voor de digitale transformatie waar hogescholen voor staan. Dit gebeurt onder de noemer ‘Digitaal Open Science Platform (DOSP)’ en wordt uitgerold in samenwerking met het departement EWI. Deze afstemming met EWI is noodzakelijk omdat dit platform zal inspelen op zowel de noden die voortvloeien uit de uitrol van het kennisdiffusie instrument als de noden verbonden aan het gestructureerd verzamelen van onderzoeksinformatie die daarna aangeleverd wordt aan het FRISportaal. Contact met bedrijven vraagt ook een specifieke aanpak die uitgaat van de aanwezigheid van bepaalde competenties die niet noodzakelijk bij elke onderzoeker en schakelpersoon binnen de hogescholen aanwezig is. Hiertoe werd een professionaliseringstraject opgezet dat werd opgestart in 2020 met enkele werksessies rond onder andere staatssteun, pitching, ERA-Learn, enz. De verdere uitbouw loopt door in 2021. Voorgaand project bevat ook een luik rond internationalisering waarbij hogescholen ruimte krijgen om een internationaliseringstrategie uit te werken waarbij internationale projecten meer vertrekken vanuit een vraaggedreven aanpak. In kader van dit project hebben in 2020 al enkele hogescholen een strategie uitgewerkt. Vanuit de ambitie van de hogescholen om een gerichter onderzoeksbeleid uit te werken, werd in 2020 steun toegekend aan de Vlaamse Hogescholenraad voor het project ‘IMPACT’. Dit heeft als doelstelling om de impact van het praktijkgericht onderzoek en de dienstverlening ervan in kaart te brengen. Daarenboven willen de hogescholen met deze inzichten hun onderzoeksbeleid verder gericht vormgeven om de return naar de maatschappij en in het bijzonder de ondernemers te vergroten. Een laatste ondersteuningsmechanisme zet in op het uitbouwen van voldoende onderzoeksinfrastructuur binnen de hogescholen. Vanuit de nood om blijvend kennis op te bouwen in samenwerking met bedrijven te realiseren is ook voldoende onderzoeksinfrastructuur noodzakelijk. Hiertoe werd in 2020 een instrument ontwikkeld en een eerste keer uitgerold die ruimte creëerde voor de hogescholen om infrastructuur uit te bouwen die inspeelt op de transitiedomeinen digitalisering, circulair en klimaat. Via dit nieuwe instrument werden aan 12 projecten steun toegekend voor een bedrag van 1,8 miljoen euro.

2.14. Sociale Innovatiefabriek (SIF) De missie van SIF is het stimuleren, ondersteunen en promoten van sociaal ondernemerschap en brede sociale innovatie. Doelgroepen zijn: 1. Sociaal innovatieve ondernemers (uit bedrijfsleven, middenveld of als burger); 2. ‘Potentials’: bedrijven, middenveldorganisaties of burgers die mogelijk sociaal gaan ondernemen/ innoveren, of althans ertoe kunnen bijdragen; 3. Kansengevers: breed gamma aan actoren (zoals expertisecentra of onderwijsinstellingen, koepelorganisaties, stichtingen en andere financiers) die meerwaarde kunnen betekenen voor sociaal innovatieve ondernemers; 4. Het brede publiek.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Het resultaat dat nagestreefd wordt, is een gevestigde cultuur waarin alle actoren van de samenleving maatschappelijke uitdagingen kunnen aanpakken (en oplossen) op een sociaal innoverende en ondernemende manier (o.a. via het hanteren van vernieuwde businessmodellen). Een vruchtbare omgeving waarin steeds meer sociaal innovatieve ondernemingen kunnen groeien en ontluiken. SIF handelt als een accelerator voor startende sociale ondernemers. Aan bestaande sociale ondernemingen biedt het een community waardoor ze de kans krijgen verder te groeien en een nog grotere impact te bereiken. Samen met sociaal ondernemerschap blijft SIF ook werken rond sociale innovatie. Er blijft immers nood aan vernieuwende oplossingen voor de uitdagingen waar de maatschappij voor staat. Om het beoogde resultaat te bereiken, hanteert SIF een hefboomwerking. Het is een hefboom naar partnerschappen, financiering, kennis,… Het geeft begeleiding op maat die, door middel van het lerend netwerk, ervoor zorgt dat de sociale innovaties en ondernemingen sterker worden en meer impact bereiken. De begeleiding richt zich op de verschillende fases in de levenscyclus van de onderneming. Hierbij legt SIF de focus op zowel (pre)starters als groeiers met aandacht voor financiering en continuïteit. Bijzonder aan de werking is hoe peer-learning volop gefaciliteerd wordt. Binnen een breed cross-sectoraal netwerk legt het gerichte verbindingen. SIF linkt heel gericht aan peers (sociale ondernemingen), andere aanbieders, potentiële partners/investeerders,… Bovendien maakt het steeds meer actoren warm om middelen (zowel monetair als niet-monetair) vrij te maken voor sociaal ondernemerschap. Met de Sociale InnovatieFabriek had VLAIO een partnerschap voor 3 jaar (2017-2019). Voor werkingsjaar 2020 werd aan SIF een subsidie toegekend van 450.000 euro. Tijdens de nieuwe subsidieperiode (2020) zette de SIF maximaal in op het missie- en transitiegericht beleid van de Vlaamse overheid en werd het maximaal ingebed in het VLAIO-netwerk. In 2020 bereikte SIF via diverse media een breed publiek van maar liefst 428.627 en via 28 events in totaal nog eens zo’n 1.293 geïnteresseerde personen. Daarnaast werden 125 deelnemers via individuele- en 113 deelnemers via 7 collectieve ondersteuningstrajecten bereikt, was er sprake van 283 personen die deelnamen aan de Sociale Innovatie Academie, van 30 personen die deelnamen aan 2 acceleratiedagen met in totaal 20 cases, van 20 toeleidingen naar financiering en de (door)ontwikkeling van 20 solide sociale ondernemingen. SIF registreerde op welke (vaak meerdere) maatschappelijke uitdagingen de sociaal innovatoren en ondernemers met hun cases, die in 2020 door SIF werden ondersteund, inzetten.

Jaarverslag

2.15. Toegang tot beroep Op 19 oktober 2018 werd het besluit van de Vlaamse Regering tot opheffing van de laatste beroepen in Vlaanderen, gereglementeerd in het kader van de vestigingswetgeving, definitief goedgekeurd. Het besluit trad in werking op 1 januari 2019. Hoewel de beroepen in het kader van de vestigingswetgeving niet langer gereglementeerd zijn in Vlaanderen, worden de vragen van andere landen verder opgevolgd en beantwoord in het Internal Market Information System van de Europese Commissie. Tijdens het voorjaar en de zomer 2020 plande VLAIO gesprekken in met elk van de sectororganisaties. De doelstelling van de oefening was om van deze organisaties zelf te horen hoe ze de vereenvoudiging toegang tot beroep ervaren en vanuit VLAIO de relatie met deze organisaties te behouden en te versterken. Machtigingen ambulante en kermisactiviteiten Wanneer een ondernemer ambulante of kermisactiviteiten wenst uit te oefenen dient hij via een erkend ondernemingsloket een machtiging aan te vragen. Bij afgifte van zijn vergunning wordt hij opgenomen in de databank machtigingen ambulante en kermisactiviteiten die gekoppeld is aan de KBO. Bij de 6° Staatshervorming is de bevoegdheid voor het beheer van deze databank overgedragen aan de gewesten. In 2020 werden er voor Vlaanderen 2.461 machtigingen ambulante activiteiten en 102 machtigingen kermisactiviteiten uitgereikt.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

2.16 Brexit In 2020 werd ook verder gewerkt aan het sensibiliseren en informeren van bedrijven voor de Brexit en het ondersteunen van bedrijven om zich voor te bereiden. Tegelijkertijd werd in het najaar van 2020 een concreet actieplan uitgewerkt om bedrijven te ondersteunen na 1 januari 2021. In september 2020 reserveerde de Vlaamse Regering in het relanceplan Vlaamse Veerkracht 83 miljoen euro extra steun voor bedrijven die getroffen worden door de gevolgen van de Brexit. Daarvan werd 30 miljoen euro voorzien voor FIT, 50 miljoen euro voor VLAIO, en 3 miljoen euro voor VLAM. In het najaar van 2020 werkte VLAIO een aantal voorstellen uit om de noodzakelijke gerichte steunmaatregelen voor de betrokken doelgroepen te realiseren binnen het voor VLAIO vooropgestelde budget van 50 miljoen euro. Over de concrete inzet van deze nam de Vlaamse regering een beslissing op 18 december 2020. Deze maatregelen zullen in de loop van 2021 verder uitgerold worden. Het gaat om: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Post-Brexit Veerkrachtsubsidie Gerichte Transformatie Opleidingen Versterking Brexit Helpdesk Vlaams Green Lane project Ontwrichte Zone Uitbreiding VLAIO Contract Ondernemerschap en DYZO Versterken van het aantrekken of behoud van investeringen

Jaarverslag

3. Stimuleren van groei, transformatie en innovatie Het VLAIO biedt ondersteuning aan ondernemingen in het Vlaams gewest. VLAIO wil hiermee O&O en innovatie, investeringen en professionalisering en kennisverwerving bij kmo’s ondersteunen zodat deze ondernemingen zich ten volle kunnen ontplooien binnen een concurrentieel economisch landschap. De belangrijkste maatregelen waarmee het VLAIO ondernemingen op deze vlakken ondersteunt zijn O&O-bedrijfssteun, specifieke instrumenten voor samenwerkingsverbanden en onderzoekscentra zoals het Tetra-fonds, landbouwonderzoek, COOCK, de kmo-portefeuille, kmo-groeisubsidie, strategische transformatiesteun en ecologiesteun. Daarnaast beheert het VLAIO ook een aantal maatregelen voor specifieke sectoren (Screen Flanders, Ecologisch en veilig transport) of specifieke thema’s (hindermaatregelen). En finaal zijn er de persoonsgebonden Baekeland-mandaten en Innovatiemandaten.

3.1. Innovatiesteun voor bedrijven In O&O-bedrijfssteun wordt directe steun gegeven aan bedrijven actief in Vlaanderen. Het betreft projecten gericht op kennisverwerving via onderzoek en ontwikkeling, met het oog op innovatie. De activiteiten worden uitgevoerd door de bedrijven zelf, al dan niet in samenwerking met andere bedrijven en/of kennisinstellingen in binnen- en buitenland. Het agentschap beschikt over 2 instrumenten in dit programma, onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten, elk gekoppeld aan 1 van de besluiten die sinds oktober 2017 van kracht zijn. Daarnaast kunnen bedrijven steun krijgen voor O&O-activiteiten in een ruimer samenwerkingsverband met onderzoeksorganisaties (ICON-projecten), gekoppeld aan het nieuwe besluit dat van kracht ging in januari 2018. Om snel in te spelen op de behoeften in de zorg omwille van COVID-19 werd in 2020 een fast track behandeling uitgevoerd voor projecten die oplossingen kunnen bieden aan een behandeling van patiënten en preventie van infecties. In totaal werden 46 voorstellen behandeld waarbij reeds 7.3 miljoen EUR steun werd verleend. 3.1.1. Onderzoeksprojecten De focus in onderzoeksprojecten ligt op het opbouwen van nieuwe kennis en het uitvoeren van hoogrisico onderzoek dat op termijn de basis vormt voor nieuwe of verbeterde producten, processen of diensten. Het is mogelijk om ondersteunend hieraan binnen het project ook ontwikkelingsactiviteiten te verrichten. De delen in het project die onderzoeksactiviteiten omvatten krijgen een basissteunpercentage van 50% en de delen die ontwikkeling omvatten krijgen een basissteunpercentage van 25%. Toeslagen voor kleine ondernemingen (20%), middelgrote ondernemingen (10%) en samenwerking (10%) kunnen daar bovenop komen. Het maximale steunpercentage is evenwel beperkt tot 60%. De belangrijkste kerngetallen voor onderzoeksprojecten worden in onderstaande tabel weergegeven.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Tabel: overzicht van alle ingediende en behandelde aanvragen voor onderzoeksprojecten Aantal aanvragen in behandeling op 31.12.2019

Aantal aanvragen ingediend in 2020

171

Behandeld in 2020

121 Waarvan positief beoordeeld

113

Waarvan negatief beoordeeld

Aantal aanvragen in behandeling op 31.12.2020

97.660.466 €

Totaal toegekende steun

Zowel het aantal positief beoordeelde projecten als het toegekend steunbedrag zijn in 2020 sterk gestegen in vergelijking met 2019. In 2019 werden 99 projecten goedgekeurd voor een totaal bedrag van 85.278 €. 3.1.2. Ontwikkelingsprojecten In ontwikkelingsprojecten ligt de focus op de ontwikkeling van een volledig nieuw of beduidend vernieuwend (verbeterd) product, proces, dienst of concept; dat op eerder korte termijn een belangrijke impact heeft op de prestaties van het bedrijf. Het basissteunpercentage bedraagt 25%. Toeslagen voor kleine ondernemingen (20%), middelgrote ondernemingen (10%) en samenwerking (10%) kunnen daar bovenop komen. Het maximale steunpercentage is beperkt tot 50%. De belangrijkste kerngetallen voor ontwikkelingsprojecten worden in onderstaande tabel weergegeven. Tabel: overzicht van alle ingediende en behandelde aanvragen voor ontwikkelingsprojecten Aantal aanvragen in behandeling op 31/12/2019

184

Aantal aanvragen ingediend in 2020

652

Behandeld in 2020

544 Waarvan positief beoordeeld

499

Waarvan negatief beoordeeld

Aantal aanvragen in behandeling op 31/12/2020 Totaal toegekende steun (kEUR)

161 141.897.446

Zowel het aantal positief beoordeelde projecten als het toegekend steunbedrag zijn in 2020 sterk gestegen in vergelijking met 2019. In 2019 werden 381 projecten goedgekeurd voor een totaal bedrag van 103.364 €. Deze sterke toename van gesteunde onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten van bedrijven in 2020 bevestigt de stijgende trend die we reeds enkele jaren vaststellen bij O&O-bedrijfsprojecten. In 2017 werd voor O&O-bedrijfsprojecten minder dan 150 miljoen euro vastgelegd, in 2020 bijna 240 miljoen euro. Sinds 2019 bestaat de mogelijkheid om binnen ontwikkelingsprojecten ook de latere fasen van het innovatietraject te steunen (zogenaamde piloot/demoprojecten). Deze fasen aansluitend aan een

Jaarverslag

O&O-traject kunnen gesteund worden wanneer deze een kennis-feedback-lus incorporeren naar de geplande innovatie. De maximale steun voor deze verlenging bedraagt 1 miljoen EUR (basissteunpercentage 25%) binnen één project. Er werden in 2020 63 ontwikkelingsprojecten met een (gedeeltelijk of volledig) verlengd steuntraject goedgekeurd voor een totaal steunbedrag van 23.8 miljoen euro. In 2020 werd een nieuw proces opgestart voor de beoordeling van ontwikkelingsprojecten, met als doel het proces te vereenvoudigen én de doorlooptijd te verkorten. Dit werd succesvol geïmplementeerd, en na initieel beperkt te zijn voor projecten tot een steunbedrag van 250 duizend euro, werd dit na 6 maanden uitgebreid tot projecten met een steunbedrag tot 500 duizend euro. Er werden 77 interne commissies georganiseerd waarin circa 80% van de ontwikkelingsprojecten met een steunbedrag tot 500 duizend euro beoordeeld werden. 3.1.3. ICON-projecten Bedrijven kunnen ook samenwerken met onderzoeksinstellingen in zogenaamde ICON-projecten. Dit zijn coöperatieve projecten waarin meerdere bedrijven samenwerken met één of meerdere onderzoeksgroepen ingebed in specifieke onderzoeksorganisaties. De kosten van de onderzoeksgroepen worden gedragen door de specifieke dotatie van de onderzoeksorganisatie en de bedrijven worden gesubsidieerd door het agentschap. Voor ICON-projecten werden in 2020 oproepen georganiseerd door Imec en Flanders Make. Tabel: overzicht van alle gesteunde aanvragen voor ICON-projecten ICON-projecten

Aantal gesteunde projecten

Toegezegde steun (kEUR)

Thematische ICON

10.156

ICON SOCs

15.688

Totaal

25.844

In het kader van de beleidsplannen AI en CS werden in 2020 de oproepen voor thematische ICON projecten artificiële intelligentie (AI-ICON) en cybersecurity (CS-ICON) geëvalueerd. Hiermee wil VLAIO de brug slaan tussen onderzoeksresultaten op vlak van AI en CS en toepassingen hiervan in het Vlaamse bedrijfsleven.

3.2. Baekeland-mandaten Met Baekeland-mandaten wil het Agentschap Innoveren & Ondernemen individuele onderzoekers de kans bieden een doctoraat uit te voeren in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven. We voorzien in cofinanciering van de personeels- en werkingskosten die gepaard gaan met de projectuitvoering. Bij het Baekeland-mandaat is enerzijds een Vlaams bedrijf betrokken; het bedrijf bepaalt de strategische oriëntatie van het project en zorgt voor cofinanciering. Anderzijds staat een Vlaamse universiteit in voor de begeleiding naar en de toekenning van een doctoraat volgens de gangbare kwaliteitsnormen. Ook andere kennisinstellingen strategische onderzoekscentra,

Agentschap Innoveren & Ondernemen

onderzoeksinstituten, hogescholen, enz. - kunnen optreden als gastinstelling voor de doctorandus, indien zij samenwerken met een promotor verbonden aan een Vlaamse universiteit. De mandataris kan zowel werknemer van het bedrijf zijn als van de universiteit of kennisinstelling. De regeling staat open voor alle kandidaten, alle nationaliteiten en alle diploma’s die door de onderwijsinstelling worden toegelaten tot een doctoraatsstudie. Het bedrijf - dat een samenwerkingsovereenkomst afsluit met de kennisinstelling - treedt op als de hoofdaanvrager naar het Agentschap. Na goedkeuring wordt aan het bedrijf projectmatige steun toegekend. De werkzaamheden kunnen plaatsgrijpen bij zowel de kennisinstelling als het bedrijf. Binnen het Baekeland-programma wordt de mobiliteit van de onderzoeker gestimuleerd, niet alleen tussen de academische en bedrijfswereld, maar ook de internationale mobiliteit. Om zowel ‘incoming mobility’ als ‘outgoing mobility’ te stimuleren, wordt de mogelijkheid voorzien om voor langdurige studieverblijven in het buitenland een reiskrediet aan te vragen. Tabel: overzicht van alle geëvalueerde en gesteunde aanvragen voor Baekeland-mandaten Baekeland Oproep 2020

Aantal geëvalueerde projectvoorstellen 108

Globaal aangevraagde steun (€) 28.976.715

Aantal gesteunde projecten binnen voorhanden budget 64

Globaal toegekende steun (€) 16.554.896

In vergelijking met 2019 zien we een lichte stijging van het aantal gesteund Baekeland-mandaten. In 2019 werden 59 Baekeland-mandaten gesteun voor een totaal bedrag van 14.340.000 €. In vergelijking met 2018 zien we in 2020 een verdubbeling van het aantal gesteunde mandaten. In 2018 werden 32 mandaten gesteund voor een totaal bedrag van 8.205.000 €. De sterk stijgende trend die we bij O&Obedrijfsprojecten vaststellen, zien we ook bij Baekeland-mandaten.

3.3. Innovatiemandaten De Innovatiemandaten (IM) zijn een steuninstrument voor postdoctorale onderzoekers die verder basisonderzoek willen uitvoeren in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, met het oog op een transfer van resultaten naar hetzij een bestaand bedrijf, hetzij een nieuw op te richten spin-off bedrijf met een industriële activiteit in Vlaanderen. Het IM-steunkanaal staat open voor kandidaten van alle nationaliteiten, alle leeftijden en uit alle wetenschapsdomeinen, voor zover ze houder zijn van een doctoraatsdiploma (of dit binnen de zes maanden zullen behalen). Er zijn 2 types innovatiemandaten: spin-off mandaten waarin de voorbereiding op de oprichting van een spin-off bedrijf beoogd wordt en mandaten waarbij samengewerkt wordt met een bestaand bedrijf. Voor deze laatste mandaten kan in 2 fasen gewerkt worden: men kan in uitzonderlijke gevallen starten met een voortraject van maximaal 12 maanden (fase 1) waarin verder onderzoek uitgevoerd wordt om de toepasbaarheid van resultaten in bedrijfscontext te beoordelen (haalbaarheid van

Jaarverslag

transfer van resultaten). Vervolgens wordt in de 2de fase steun gegeven aan een bedrijf (of meerdere bedrijven) onder het O&O-besluit, en wordt het model van Baekeland-mandaten gehanteerd. Tabel: overzicht van alle geëvalueerde en gesteunde aanvragen voor Innovatiemandaten Innovatie-mandaten

Aantal geëvalueerde projectvoorstellen

Globaal aangevraagde steun (in keuro)

Aantal gesteunde projecten binnen voorhanden budget

Globaal toegekende steun (in keuro)

Beslist 2020

Spin-off mandaten Fase 1 Fase 2 Fase 2 (vervolgfase 1) Totaal

6 12 2 22 42

762.868 1.771.371 183.388 5.843.613 8.561.240

3 8 2 8 21

388.043 1.111.943 183.388 2.065.496 3.748.870

Een vergelijking met 2019 leert dat het aantal gesteunde projecten en het toegekende steunbedrag voor innovatiemandaten relatief constant blijft in vergelijking met 2019. In 2019 werden 20 projecten gesteund voor een bedrag van 4.128.000 €, in 2020 werden 21 projecten gesteun voor 3.748.870 €.

3.4. Steun aan samenwerking en kennisverspreiding 3.4.1. Inleiding Projecten collectief onderzoek en kennisverspreiding zijn erop gericht om een ruime groep van ondernemingen, i.h.b. de minder onderzoeksintensieve kleine en middelgrote ondernemingen, een stap vooruit te laten zetten qua innovatie. Ze stimuleren samenwerking tussen ondernemingen onderling en met kennisinstellingen en onderzoeksorganisaties. 3.4.2. TETRA TETRA staat open voor onderzoeksgroepen van Vlaamse hogescholen en Vlaamse universiteiten, die actief bezig zijn met praktijkgericht onderzoek. TETRA-projecten beogen om in 2 jaar tijd recent beschikbare kennis (nieuwe technologie, recent afgewerkt onderzoek of bestaande kennis uit een ander domein of andere sector) te vertalen naar bruikbare innovatieve concepten of prototypes die nieuwe marktopportuniteiten bieden aan een collectief van ondernemingen en/of non profit organisaties. De resultaten zijn gericht op economische valorisatie en hebben eventueel ook een maatschappelijke impact. Daarnaast stroomt de nieuwe kennis door naar opleidingen aan hogescholen en geïntegreerde opleidingen aan de universiteiten. De projecten worden begeleid door een groep van potentiële gebruikers, die samen instaan voor 7,5% cofinanciering van de projecten. Exclusief voor onderzoeksgroepen verbonden aan de professionele bacheloropleidingen, is het mogelijk om een TETRA-voorbereidingsproject van 1 jaar in te dienen. Een deel van de budgettaire enveloppe voor TETRA, wordt ingezet voor TETRA-projecten in Europees samenwerkingsverband CORNET.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

In de oproep TETRA 2020 werden 61 projectaanvragen (waarvan 1 voorbereidingsproject) ingediend. Er werden in totaal 29 projecten gesteund. Tabel: TETRA-projecten oproep 2020 TETRA Beslist 2020 Standaardproject Voorbereidingsproject

Aantal aanvragen ingediend 60 1

Gevraagde subsidie (€) 21.906.806 97.365

Aantal Projecten gesteund 29 0

Goedgekeurde Subsidie (€) 12.042.254 0

In 2020 werd binnen het TETRA-kader tevens een oproep gelanceerd voor digitaliseringsprojecten vanuit de hogescholen die specifieke aandacht hebben voor mogelijke AI-toepassingen bij ondernemingen en non-profitorganisaties. Dit zijn projecten waarbij hogescholen - in samenwerking met andere onderzoeksorganisaties - door middel van toepassingsgericht onderzoek in twee jaar tijd een grote groep ondernemingen kennis rond digitalisering en AI aanreiken. Er werden in deze oproep 20 projectaanvragen ingediend en 5 projecten goedgekeurd. Daarnaast werden ook 2 projecten gesteund in de context van ERA-Netten. Tabel: TETRA-projecten ERA en Artificiële intelligentie TETRA Beslist 2020 ERA AI AI-reserve

Aantal aanvragen ingediend 6 20

Gevraagde subsidie (keuro) 1.526 8.140

Aantal Projecten gesteund 2 5 2

Goedgekeurde Subsidie (keuro) 779 2.056 908

3.4.3. COOCK-projecten De doelstelling van het programma Collectief O&O en Collectieve Kennisverspreiding (COOCK) is het valoriseren van (basis)onderzoeksresultaten door het versnellen van de introductie van technologie en/of kennis bij een ruime groep ondernemingen. COOCK-projecten zijn steeds opgebouwd uit 2 onafhankelijke, maar onderling verbonden delen. Deel A is gericht op toepassingsgerichte kennisopbouw, vertaalonderzoek en kennisverspreidingsactiviteiten om de onderzoeksresultaten over te dragen naar ondernemingen uit de doelgroep. Het tweede deel (deel B) is een bundeling van alle onderneming-specifieke projecten waarbij de ontwikkelde technologie of gegenereerde kennis uit deel A in een onderneming-specifieke context geëvalueerd/geanalyseerd/toegepast wordt. In 2020 werd de 2de oproep voor de indiening van COOCK-projecten gelanceerd. Voor deze oproep was een budgettaire enveloppe voorzien van circa 10 MEUR. In deze oproep werden 55 projecten ingediend. De totale gevraagde begroting (en subsidie, 100% steun) voor deze projectvoorstellen bedroeg circa 24,3 MEUR. Er werden 25 projecten, voor steun geselecteerd voor een totaal subsidiebedrag van circa 10,6 MEUR. Tabel: COOCK ingediende en gesteunde projecten COOCK - beslist 2020 Standaardprogramma

Jaarverslag

Aantal aanvragen ingediend 55

Gevraagde subsidie (€) 24.340.949

Aantal Projecten gesteund 25

Goedgekeurde Subsidie (keuro) 10.613.137

In het kader van de corona-crisis werd in juni een extra oproep opengesteld voor corona-COOCK projecten. Er werden 39 aanmeldingen geregistreerd, deze resulteerden in 25 projecten waarvan er 11 gesteund werden voor een bedrag van 1.8 miljoen euro. Vanuit deze oproep werden ook 2 coronaCOOCK projecten gesteund met clustermiddelen van Flanders’ FOOD. 3.4.4. Landbouw- of LA-trajecten Het doel van LA-trajecten is om vanuit een concrete vraag van een collectief van ondernemingen uit de primaire landen tuinbouwsector, onderzoekers van Vlaamse universiteiten en hogescholen, onderzoeksinstellingen en erkende praktijkcentra, te ondersteunen om innovatieve oplossingen aan te bieden die op korte termijn toegepast kunnen worden en resulteren in zichtbare veranderingen met een duidelijke (economische) meerwaarde voor de ruime doelgroep (primaire sector en eventueel de toeleverings- en/of de verwerkende industrie). Om de interactie met de doelgroep te stimuleren dient een functionele gebruikersgroep opgericht te worden. Het subsidiepercentage bedraagt 90% van de aanvaarde projectkosten. De cofinanciering van de resterende 10% van het budget gebeurt via bijdragen van de doelgroepbedrijven. Onderstaande tabel toont de resultaten van de in 2019 opengestelde oproep waarover in 2020 een beslissing werd genomen. Tabel: Landbouwtrajecten (2020) LATR (beslist 2020)

Aantal aanvragen ingediend

Gevraagde subsidie (keuro)

Aantal Projecten gesteund

30.376.596

Goedgekeurde Subsidie (keuro) 12.872.173

3.5. kmo-portefeuille De kmo-portefeuille is een elektronische subsidiemaatregel waarmee kleine en middelgrote ondernemingen en beoefenaars van vrije beroepen met steun van de Vlaamse overheid opleidingen en adviezen kunnen aankopen: ► Een kleine onderneming die investeert in opleiding en advies kan 30 % steun genieten met een maximum steunplafond van 7.500 euro per jaar; ► Een middelgrote onderneming die investeert in opleiding en advies kan 20 % steun genieten met een maximum steunplafond van 7.500 euro per jaar. De kmo-portefeuille werkt met een jaarlijkse gesloten begrotingsenveloppe binnen het Fonds Innoveren en Ondernemen. Tabel: kmo-portefeuille - verdeling van de gereserveerde subsidie en aantal steunaanvragen per dienst (2020) Dienst Advies

Aantal projecten

5.223

Subsidie in euro

8.393.722,68

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Opleiding

128.417

29.133.536,08

Totaal

133.640

37.527.258,76

De tabel hierna toont de evolutie van de toegekende subsidie in de kmo-portefeuille over de periode 2016-2020. Sinds 1 april 2016 werd met de lancering van de vereenvoudigde kmo-portefeuille het aantal subsidiabele diensten teruggebracht tot twee, namelijk advies en opleiding. Vanaf 1 december 2019 werd het subsidiepercentage verminderd van 40% naar 30% voor kleine ondernemingen en van 30% naar 20% voor middelgrote ondernemingen. Vanaf 1 januari 2020 werd het steunplafond voor elke onderneming vastgelegd op maximaal 7.500 euro. Voorheen bedroeg het steunplafond 10.000 euro voor een kleine onderneming en 15.000 euro voor een middelgrote onderneming. Tabel: kmo-portefeuille - toegekend subsidiebedrag in euro per dienst (2016-2020) Dienst

2016

Opleiding

2017

2018

2019

2020

40.862.156,02

40.901.908,73

46.954.470,56

56.813.023,08

Advies

9.884.909,11

11.731.765,70

14.426.470,27

17.217.361,29

29.133.536,08 8.393.722,68

Technologieverkenning Advies Internationalisering Strategisch Advies Coaching

1.085.041,25

NVT

112.269,50

NVT

1.831.297,37

NVT

15.070,00

NVT

53.790.743,25

52.633.674,43

61.380.940,83

74.030.384,37

37.527.258,76

Totaal

De kmo-portefeuille richt zich tot kleine (KO) en middelgrote ondernemingen (MO). Net als in de voorgaande jaren zijn het vooral de kleine ondernemingen (inclusief de beoefenaars van vrije beroepen) die gebruik maken van de kmo-portefeuille. Tabel: kmo-portefeuille - verdeling van subsidie en aantal steunaanvragen naar grootte van de onderneming (2020) Grootte

Aantal projecten

Subsidie in euro

% projecten

% subsidie

117.419

33.442.378,23

87,86

89,11

16.221

4.084.880,53

12,14

10,89

133.640

37.527.258,76

100

Totaal

De dienstensector blijft de grootste afnemer van de kmo-portefeuille (meer dan 60% van de steunaanvragen). Deze projecten vertegenwoordigen meer dan de helft van het totale subsidiebudget. De procentuele verdeling naar zowel de projecten als naar de subsidie nagenoeg dezelfde als deze van de voorgaande jaren. Tabel: kmo-portefeuille - goedgekeurde projecten en toegekende subsidie per sector waartoe de steunvragende onderneming behoort volgens haar hoofdactiviteit (2020)

Jaarverslag

Activiteit

Aantal projecten

Industrie Bouw en Handel Diensten Totaal

Subsidie in euro

% projecten

% subsidie

10.270

3.963.258,79

7,69

10,57

40.001

12.096.585,42

29,93

32,23

83.369

21.467.414,55

62,38

57,20

133.640

37.527.258,76

100,00

Tabel: kmo-portefeuille - goedgekeurde projecten per ondernemingsgrootte en per sector waartoe de steunvragende onderneming behoort volgens haar hoofdactiviteit (2020) Activiteit

Aantal projecten KO

Industrie Bouw en Handel Diensten Totaal

Aantal projecten MO

% KO

% MO

7.065

3.205

6,02

19,76

31.783

8.218

27,07

50,66

78.571

4.798

66,91

29,58

117.419

16.221

100,00

Meer dan een kwart van de projecten wordt, net als de voorgaande jaren, ingediend door een kmo waarvan de maatschappelijke zetel in Antwerpen ligt. Tabel: kmo-portefeuille – goedgekeurde projecten per provincie (2020). De geografische opdeling gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de steunvragende onderneming. Provincie

Aantal projecten

Subsidie in euro

% projecten

% subsidie

35.291

10.247.909,51

26,41

27,31

17.762

5.186.085,45

13,29

13,82

31.763

8.716.402,98

23,77

23,23

16.695

4.928.807,90

12,49

13,13

31.138

8.192.324,87

23,30

21,83

991

255.728,05

0,74

0,68

133.640

37.527.258,76

100,00

Antwerpen Limburg Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen MZ buiten Vlaanderen Eindtotaal Ondernemerschapsbevorderende diensten kunnen slechts gesubsidieerd worden als deze aangekocht worden bij een geregistreerde dienstverlener. Een registratie heeft steeds een beperkte geldigheidsduur. In principe bedraagt de registratietermijn vijf jaar. Na verloop van tijd moet deze vernieuwd worden. In 2020 werden 791 registraties toegekend waarvan 327 registraties voor advies en 464 registraties voor opleiding.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Tabel: kmo-portefeuille - aantal actieve dienstverleners in de kmo-portefeuille1 (2014-2020) 2015 Aantal registraties (met minstens 1 project)

2016

2017

2018

2019

2020

1.676

1.834

1.945

1.977

2.161

2.029

48,4

59,02

71,01

66,96

76,35

56.86

Gemiddeld aantal projecten per registratie

Het aantal actieve dienstverleners met minstens één project stagneert rond 2.000 organisaties. Het gemiddelde aantal projecten per registratie is in 2020 gedaald tot 56,86.

3.6 kmo-groeisubsidie De kmo-groeisubsidie is een steunmaatregel gericht op het stimuleren van groei en het bevorderen van de competitiviteit van kmo’s in Vlaanderen. Tijdens de belangrijke kantelmomenten in de levensfases van een onderneming, zoals een transformatie-, innovatie- of internationaliseringstraject, dient de onderneming een nieuwe groeistrategie uit te werken om haar doelstellingen te bereiken. De subsidie kan aangewend worden voor het verwerven van de kennis die nodig is tijdens het transformatie-, innovatie- of internationalisatietraject. De kmo kan vrij kiezen om subsidie aan te vragen voor advies van een externe dienstverlener en/of om kennis te verankeren in de onderneming door de aanwerving van een strategische medewerker. Kleine en middelgrote ondernemingen kunnen jaarlijks maximaal 50.000 euro subsidie ontvangen via de kmo-groeisubsidie. De subsidie bedraagt maximaal 25.000 euro per adviestraject met een externe dienstverlener en/of per aanwerving per jaar. Het steunpercentage is vastgelegd op 50% van de adviesen/of loonkost. Een subsidieaanvraag kan éénmalig worden uitgebreid indien het maximale subsidiebedrag voor dat groeitraject niet volledig werd aangewend bij de initiële subsidieaanvraag. Zo’n éénmalige uitbreiding dient evenwel in hetzelfde kalenderjaar als de initiële subsidieaanvraag te worden ingediend. Subsidieplafond Subsidiepercentage

Extern advies 25.000 euro 50%

Aanwerving 25.000 euro 50%

In 2020 werden er een beslissing genomen in 853 dossiers. 522 dossiers werden positief beoordeeld voor een totaalbedrag van 14.015.810 euro. Tabel: kmo-groeisubsidie – aantal besliste dossiers en toegekend subsidiebedrag in 2020 Beslissing Aantal projecten Toegekende steun Negatief 211 74.970 € Onontvankelijk 58 25.000 € Positief 522 13.915.840 € Teruggetrokken 62 0 1

Dit zijn dienstverleners met een actieve registratie en waarbij kmo’s in het betreffende kalenderjaar minstens één opleiding of advies hebben aangevraagd.

Jaarverslag

Tabel: kmo-groeisubsidie - verdeling goedgekeurde dossiers volgens ondernemingsgrootte Ondernemingsgrootte Toegekende steun Grote Onderneming 25.000 Kleine Onderneming 11.814.243 Middelgrote Onderneming 2.151.567 Niet van toepassing 25.000 Eindtotaal 14.015.810 Tabel: kmo-groeisubsidie - verdeling goedgekeurde dossiers volgens provincie. De geografische opdeling gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de steunvragende onderneming Provincie Toegekende steun ANTWERPEN 3.478.320 BRUSSEL 89.305 HENEGOUWEN 25.000 LIMBURG 2.010.422 OOST-VLAANDEREN 4.408.386 VLAAMS-BRABANT 1.127.936 WEST-VLAANDEREN 2.876.441 Eindtotaal 14.015.810 Tabel: kmo-groeisubsidie - verdeling goedgekeurde dossiers volgens hoofdactiviteit van de steunaanvragende onderneming (volgens de nacebel nomenclatuur op 1 digit) Sectie

Ondernemingen

Toegekende steun

Leeg

77.758 €

SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ

70.320 €

2.286.271 €

44.695 €

21.000 €

SECTIE C – INDUSTRIE SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVAL-WATERBEHEER EN SANERING SECTIE F -- BOUWNIJVERHEID

917.784 €

116

3.054.582 €

99.350 €

235.855 €

SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE

2.564.660 €

SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN

437.400 €

98.180 €

SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN

2.654.457 €

827.663 €

SECTIE P -- ONDERWIJS

236.150 €

SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAP-PELIJKE DIENSTVERLENING SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE

81.000 €

187.495 €

SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN

121.190 €

SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG SECTIE I -VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN

SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED

Agentschap Innoveren & Ondernemen

3.7. Digitale transformatieprojecten In de zomer van 2020 lanceerde het Agentschap Innoveren & Ondernemen een oproep digitale transformatieprojecten. Deze oproep was gericht op het ondersteunen van projecten die kmo’s in Vlaanderen opstarten om hun digitale maturiteit duurzaam te verhogen. Met de subsidie voor digitale transformatieprojecten subsidieert VLAIO de kennis die een onderneming nodig heeft om van een digitale transformatie een succes te maken. Het maximale steunbedrag voor digitale transformatieprojecten bedroeg € 50.000 per kmo. In aanmerking komende kosten waren de kosten voor het inhuren van (een) externe dienstverlener(s) en eventuele eigen kosten om een digitale transformatie te realiseren. Er werd voor deze oproep een totaalbudget van 2,5 miljoen euro voorzien. Er werden 59 projecten goedgekeurd voor een totaal toegekende steun van 2.333.431 euro. Het merendeel van de gesteunde ondernemingen betreft kleine ondernemingen. Tabel: Digitale transformatieprojecten – aantal besliste dossiers en toegekend subsidiebedrag in 2020 Beslissing Negatief Onontvankelijk Positief Totaal

Jaarverslag

Aantal projecten Toegekende steun 37 26 59 122

0 0 2.333.431 2.333.431

Tabel: Digitale transformatieprojecten - verdeling goedgekeurde dossiers volgens provincie. De geografische opdeling gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de steunvragende onderneming Provincie ANTWERPEN LIMBURG OOST-VLAANDEREN VLAAMS-BRABANT WEST-VLAANDEREN Eindtotaal

Toegekende steun 937.406 325.209 434.638 254.040 382.138 2.333.431

Tabel: Digitale transformatieprojecten - verdeling goedgekeurde dossiers volgens ondernemingsgrootte Grootte Kleine Onderneming Middelgrote Onderneming Eindtotaal

Toegekende steun 1.765.008 568.423 2.333.431

Tabel: Digitale transformatieprojecten - verdeling goedgekeurde dossiers volgens hoofdactiviteit van de steunaanvragende onderneming Sector Leeg

Aantal projecten

Toegekende steun 1

25.000 €

408.270 €

236.288 €

621.197 €

78.110 €

SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE

196.844 €

SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN

139.740 €

SECTIE C – INDUSTRIE SECTIE F – BOUWNIJVERHEID SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG

SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED

45.000 €

SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN SECTIE P – ONDERWIJS

389.159 €

47.898 €

SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAP-PELIJKE DIENSTVERLENING SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE

94.776 €

11.863 €

SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN

39.286 €

Agentschap Innoveren & Ondernemen

3.8. Hindermaatregelen bij openbare werken Momenteel lopen er nog drie maatregelen die financiële ondersteuning bieden aan ondernemingen die lijden onder de hinder van openbare werken. Voor werken gestart vóór 1 juli 2017 gelden de Rentetoelage Hinder Openbare Werken en de Inkomenscompensatievergoedingen Hinder Openbare Werken. De eerste maatregel is uitdovend. De tweede maatregel is ondertussen uitgedoofd. Voor werken gestart vanaf 1 juli 2017 kunnen getroffen ondernemingen steun genieten met de Hinderpremie. Hinderpremie De hinderpremie is een financiële tussenkomst voor zelfstandigen en kleine ondernemingen met maximum negen werknemers die ernstige hinder ondervinden van wegenwerken in de buurt van hun zaak. Het bedrag van de premie is 2.000 euro en biedt de ondernemers de kans om zich voor te bereiden op de gevolgen van de geplande werken. Wie genoodzaakt is om de zaak toch te sluiten als gevolg van de hinder kan vanaf de 22ste kalenderdag van de sluiting bijkomend gebruik maken van de sluitingspremie van 80 euro per dag. Ondernemers die niet in aanmerking komen voor de bovenvermelde hinderpremie en sluitingspremie kunnen in bepaalde gevallen toch nog een afzonderlijke sluitingspremie aanvragen. Deze sluitingspremie bedraagt ook 80 euro per dag en wordt toegekend vanaf de 8ste kalenderdag van de sluiting. In 2020 werd aan 4.559 verschillende ondernemingen een hinderpremie uitbetaald. De totaal toegekende steun bedroeg 9.130.000 euro. Van de groep van ondernemingen die de hinderpremie gekregen hebben, hebben 174 verschillende ondernemingen ook een beroep gedaan op de sluitingspremie. Hier bedroeg de steun 1.363.760 euro. In totaal hebben 16 verschillende ondernemingen gebruik gemaakt van de afzonderlijke sluitingspremie, waarvoor in totaal 108.000 euro steun werd toegekend. Tabel: Hinderpremie - opdeling aantal toekenningen en toegekende steun volgens type premie Type premie

Hinderpremie Bijkomende sluitingspremie Afzonderlijke sluitingspremie (groep1) Afzonderlijke sluitingspremie (groep 2) Totaal

Aantal Ondernemingen

Aantal toekenningen

Steunbedrag in euro

Gemiddeld steunbedrag per toekenning in euro 9.130.000 2.000 1.363.760 1.886

4.559 174

4.5652 723

10.000

1.667

98.000

1.782

4.749

5.349

10.601.760

Per onderneming kan de hinderpremie en de sluitingspremie meerdere keren toegekend worden, vandaar het verschil tussen aantal toekenningen en aantal ondernemingen. Bij de hinderpremie gaat het dan om een andere werkopdracht waarvoor de kennisgeving minstens 12 maanden na de vorige kennisgeving is gebeurd.

Jaarverslag

Tabel: Hinderpremie – opdeling aantal toekenningen en toegekende steun volgens provincie Provincie Antwerpen Limburg Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal toekenningen Steunbedrag in euro 1.172 2.344.000 361 722.000 1.148 2.296.000 815 1.630.000 1.069 2.138.000 4.565 9.130.000

Tabel: Sluitingspremie – opdeling aantal toekenningen en toegekende steun volgens provincie Provincie

Aantal toekenningen3

Aantal ondernemingen

Steunbedrag in euro

Antwerpen

168

329.040

Limburg

114

209.920

Oost-Vlaanderen

136.720

Vlaams-Brabant

193.840

West-Vlaanderen

270

494.240

174

723

1.363.760

Totaal

Tabel: Afzonderlijke sluitingspremie – opdeling aantal toekenningen en toegekende steun volgens provincie Provincie

Aantal ondernemingen

Aantal toekenningen4

Steunbedrag in euro

Antwerpen

16.160

Limburg

2.880

Oost-Vlaanderen

11.040

West-Vlaanderen

7 16

45 61

77.920 108.000

Totaal

Rentetoelage hinder openbare werken (RTHOW) Sinds 10 juli 2007 kunnen zelfstandigen en kmo’s die verstoorde bereikbaarheid ondervinden door openbare werken een rentetoelage aanvragen bij het Agentschap Innoveren & Ondernemen. Ook na de invoering van de nieuwe steunmaatregel Hinderpremie kunnen nog nieuwe aanvragen voor de rentetoelage worden ingediend en kan de hinderperiode in reeds besliste dossiers worden verlengd tot de werkelijke einddatum van de openbare werken. Omdat het telkens moest gaan om openbare werken die gestart zijn vóór 1 juli 2017, werd in 2020 geen enkele nieuwe aanvraag meer ingediend die positief kon worden beslist. In 2020 werden wel nog twee positieve beslissingen genomen voor

Per onderneming kan de sluitingspremie meerdere keren toegekend worden, vandaar het verschil tussen aantal toekenningen en aantal ondernemingen. 4 Zie voetnoot 2.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

dossiers ingediend in 2019 voor een steunbedrag van 54.668,57 euro. Daarnaast werden in 2020 1 ouder dossier van 2018 herzien (een steunverhoging) voor een steunbedrag van 4.113,28 euro. In 2020 bedroeg het totale steunbedrag voor deze uitdovende maatregel 58.781,85 euro. Inkomenscompensatievergoeding als gevolg van hinder door openbare werken Deze maatregel werd door de zesde staatshervorming overgedragen van het federale naar het Vlaamse niveau. Zelfstandigen konden bij sluiting van hun zaak omwille van openbare werken een compensatie per dag krijgen. PMV/z-Leningen nv nam het dagelijkse beheer van de maatregel op. Voor werken gestart vanaf 1 juli 2017 werd de inkomenscompensatiemaatregel vervangen door de sluitingspremie. In 2020 werden geen aanvragen meer ingediend. Begin 2020 werden de laatste betalingen op de dossiers van 2019 uitgevoerd. Daarvoor werd nog een provisie van 14.575,45 euro gestort aan PMV/zleningen nv. De samenwerkingsovereenkomst tussen het agentschap en PMV/z-leningen nv liep de facto af op 31 december 2019.

3.9. Strategische TransformatieSteun (STS) De Strategische Transformatiesteun voorziet opleidings- en investeringssteun voor ondernemingen die een transformatie doormaken die hen op het vlak van innovatie, duurzaamheid en internationalisering op de kaart zet. Door de coronapandemie werd binnen het Temporary Framework van de Europese Commissie een uitbreiding van de maatregel voorzien. Zo werd investeringssteun mogelijk specifiek voor de productie van voor Covid-19-relevante producten. Het totaal aantal gesteunde projecten bedroeg 43 voor een totaal steunbedrag van 31.867.999,04 euro. Hiervan waren er drie Covid-19-gerelateerd voor een totaal steunbedrag van 4.541.236.97 euro. Tabel: STS - aantal goedgekeurde dossiers en toegekende steun volgens bedrijfsgrootte Ondernemingsgrootte GO MO KO Totaal

Aantal dossiers 13 14 16 43

Steunbedrag in euro 12.150.202,93 10.162.953,85 9.554.842,26 31.867.999,04

Tabel: STS –aantal goedgekeurde dossiers en toegekende steun volgens provinciale verdeling Provincie Antwerpen Limburg Oost-Vlaanderen

Jaarverslag

Aantal dossiers 10 8 6

Steunbedrag in euro 7.099.193,42 8.491.288,36 5.003.807,28

Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

4 15 43

2.611.328,20 8.662.381,78 31.867.999,04

Tabel: STS - aantal goedgekeurde dossiers en toegekende steun volgens activiteit (NACEcode op 1 digit) NACE- Omschrijving activiteit code

Aantal dossiers

Steunbedrag in euro

1 2 3 4 5

10 17 7 4 1

10.958.588,95 10.418.909,03 4.101.253,87 2.111.868,25 395.404,00

2 1

1.345.590,84 2.000.000,00

536.384,10

31.867.999,04

6 7 8 9 Totaal

Voeding - textiel - hout - papier – drukkerij Chemie – metaal Meubelen - overige - reparatie - water -gas Bouw - handel – vervoer Scheepvaart - luchtvaart – opslag - horeca uitgeverij – film Media - IT - financiën - onroerend - accountancy Consultancy – ingenieurs – architecten – reclame R&D – reissector – interim Beveiliging - ondersteuning - openbaar bestuur onderwijs - gezondheid – huisvesting Kunst – cultuur – sport – overige

Tabel: STS - toegekende steun volgens steuntype Steuntype Investeringssteun Opleidingssteun Bonussteun Investeringssteun Covid-19 Totaal

Steunbedrag in euro 16.701.562,58 9.436.739,42 1.188.460,07 4.541.236,97 31.867.999,04

3.10. Ecologiesteun De ecologiesteun is een financiële tegemoetkoming aan ondernemingen die hun productieproces willen vergroenen door te investeren in milieuvriendelijke of energiezuinige technieken. Het Agentschap Innoveren & Ondernemen neemt een deel van de extra kost die een dergelijke investering met zich meebrengt op zich. Ecologiepremie Plus In 2020 werden in het kader van de subsidiemaatregel Ecologiepremie Plus 193 steunaanvragen goedgekeurd voor een totaal subsidiebedrag van 8.989.241,02 euro en een investeringsbedrag van 49.307.641,85 euro.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Tabel: Ecologiepremie Plus - aantal goedgekeurde dossiers en toegekend steunbedrag volgens activiteit (NACEcode op 1 digit) Omschrijving activiteit

NACEcode

Aantal dossiers

1 Voeding, textiel, hout, papier, drukkerij, raffinaderijen

Investeringsbedrag in euro

Steunbedrag in euro

8.225.002,70

1.986.489,06

2 Chemie, metaal

644.485,10

269.263,96

3 Meubelen, overige, reparatie, water, gas

2.916.169,20

1.097.229,53

138

31.788.394,47

4.920.699,99

5 Scheepvaart, luchtvaart, opslag, horeca, uitgeverij, film

4.189.751,43

233.923,95

6 Media, IT, financiën, onroerend, accountancy

194.889,15

85.747,66

7 Consultancy, ingenieurs, architecten, reclame, R&D, reissector, interim

348.039,86

110.814,54

8 Beveiliging, ondersteuning, openbaar bestuur, onderwijs, gezondheid, huisvesting

895.909,94

259.872,33

9 Kunst, cultuur, sport, overige

105.000,00

25.200,00

193

49.307.641,85

8.989.241,02

4 Bouw, handel, vervoer

Totaal

Tabel: Ecologiepremie Plus – aantal goedgekeurde dossiers en toegekend steunbedrag volgens provincie en ondernemingsgrootte Provincie (*)

Ondernemingsgrootte

Antwerpen

GO KMO

Aantal dossiers

Investeringsbedrag in euro

Subsidiebedrag in euro

5.549.514,69

569.580,38

10.379.533,54

2.531.928,94

Brussels Gewest

192.000,00

8.640,00

KMO

203.085,00

18.277,65

Limburg

600.000,00

90.000,00

4.886.618,86

1.046.362,62

1.385.585,50

207.820,53

6.339.329,75

1.222.318,37

600.000,00

72.000,00

4.139.265,22

772.972,00

771.076,00

115.661,40

14.261.633,29

2.333.679,13

193

49.307.641,85

8.989.241,02

KMO OostVlaanderen

VlaamsBrabant

WestVlaanderen

Totaal

Jaarverslag

KMO KMO KMO

(*) De locatie betreft de maatschappelijke zetel van de onderneming, de investeringen werden wel allemaal in Vlaanderen uitgevoerd.

Tabel: Ecologiepremie Plus - het investeringsbedrag en het toegekend steunbedrag volgens investeringstype Investeringstype

Investeringsbedrag in euro

Subsidiebedrag in euro

Energiebesparing

7.002.182,89

1.171.629,47

Hernieuwbare energie en WKK

5.677.068,89

2.560.923,42

Milieu

36.628.390,07

5.256.688,13

Totaal

49.307.641,85

8.989.241,02

Strategische Ecologiesteun De Strategische Ecologiesteun heeft dezelfde doelstelling als de Ecologiepremie Plus. In dit geval gaat het over grotere specifieke investeringsprojecten op maat van het bedrijf. In 2020 werden er zes steunaanvragen goedgekeurd voor een totaal subsidiebedrag van 12.000.000,00 euro en een investeringsbedrag van 77.591.207,00 euro. Tabel: Strategische Ecologiesteun NACEcode

Omschrijving project

Investeringsbedra g in euro 4.901.635,00

Subsidiebedrag in euro

Provincie

24450

Productie van andere nonferrometalen

Recyclage van antimoontrioxide

35220

Distributie van gasvormige brandstoffen via leidingen

Innovatieve biodiesel- en biochemicaliënfabriek met complexe afvaloliën als grondstof

27.428.572,00

2.000.000,00 Oost-Vlaanderen

27110

Vervaardiging van elektromotoren en van elektrische generatoren en transformatoren

Hyoffwind

3.178.0000,00

8.000.000,00 West-Vlaanderen

10311

Verwerking en conservering van aardappelen, exclusief productie van diepgevroren aardappelbereidingen

Optimalisatie van de energievraag en -aanbod door integratie van ecotechnologieën

13.481.000,00

1.000.000,00 Antwerpen

Totaal

Omschrijving activiteit

77.591.207,00

1.000.000,00 Antwerpen

12.000.000,00

Agentschap Innoveren & Ondernemen

3.11. Compensatie indirecte emissiekosten De steunmaatregel compensatie indirecte emissiekosten (CIE) moet gezien worden in het licht van het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS). Hierbij wordt er van uit gegaan dat de elektriciteitssector de CO2-kost volledig kan doorrekenen aan de elektriciteitsverbruikers. Deze indirecte CO2-kost in de elektriciteitsprijs stelt bepaalde elektriciteitsintensieve bedrijfstakken bloot aan een risico op delokalisatie (indirecte carbon leakage). De compensatie voor indirecte emissiekosten is een tijdelijke compensatiesteunregeling voor emissiejaren 2013 tot 2020 om te vermijden dat bepaalde elektriciteitsintensieve sectoren zich als gevolg van de indirecte emissiekosten in het kader van EU-ETS gaan delokaliseren naar landen buiten de Europese Unie. In 2020 werden - voor kosten gemaakt in 2019 - 109 aanvragen ingediend die op één na allen positief werden beoordeeld voor een totaal steunbedrag van 89.945.006,47 euro. Het steunbedrag zit al jaren in stijgende lijn omdat ook de prijs van een emissierecht, een recht om een bepaalde hoeveelheid CO2-equivalent uit te stoten, de laatste jaren sterk is gestegen. Tabel: compensatie indirecte emissiekosten – aantal goedgekeurde dossiers en toegekend steunbedrag volgens provincie van de vestiging Provincie Antwerpen Limburg Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Goedgekeurde dossiers 42 14 27 5 20 108

Steunbedrag in euro 49.437.924,43 17.671.351,23 20.176.413,39 668.183,54 1.991.133,88 89.945.006,47

Tabel: compensatie indirecte emissiekosten – aantal goedgekeurde dossiers en toegekend steunbedrag volgens activiteit (NACEcode op 1 digit) van de maatschappelijke zetel NACECode 1 2 4 Totaal

Omschrijving activiteit Voeding, textiel, hout, papier, drukkerij Chemie, metaal Bouw, handel, vervoer

Goedgekeurde dossiers

Subsidiebedrag in euro

13.923.331,05

75 5 108

75.420.813,43 600.861,99 89.945.006,47

3.12. Screen Flanders De steunmaatregel Screen Flanders is een economische maatregel voor de audiovisuele sector. Er wordt steun gegeven aan Belgische producenten voor zover ze uitgaven doen in het Vlaamse Gewest. Elke euro die aan een producent wordt toevertrouwd, moet op zijn minst één euro audiovisuele uitgaven in het Vlaamse Gewest opbrengen, maar in de praktijk is dat veel meer. De financiering wordt toegekend in de vorm van terugbetaalbare voorschotten op netto-ontvangsten die de producent genereert als gevolg van de exploitatie van het audiovisuele werk.

Jaarverslag

Bij de steuntoekenning wordt gewerkt met een oproepsysteem met een gesloten steunenveloppe. Een cultureel en economisch samengestelde jury beoordeelt de projecten op basis van vastgestelde criteria en maakt een rangschikking van de projecten. De maximale steun per project bedraagt 400.000 euro. Deze maatregel wordt in samenwerking met het Vlaams Audiovisueel Fonds uitgevoerd, dat een belangrijke rol speelt inzake de promotie en communicatie rond de maatregel, het bijstaan van producenten bij het indienen van een dossier, de verslaggeving van de jury en het leveren van allerlei vaktechnische input aan het Agentschap Innoveren & Ondernemen. In 2020 werd het voorziene budget van 3.500.000 euro opgesplitst in twee oproepen: ► De eerste oproep 2020 liep van 30 januari tot 6 maart 2020. De budgetenveloppe bedroeg 1.500.000 euro. Er werden 12 aanvragen ingediend en hiervan werden 10 projecten gunstig gerangschikt. ► De tweede oproep liep van 7 maart tot 11 september 2020. De budgetenveloppe bedroeg 2.000.000 euro. Er werden 12 aanvragen ingediend en hiervan werden 9 projecten gunstig gerangschikt. Tabel: Screen Flanders - financiële gegevens van de gunstige dossiers per oproep Oproep 2020.01 Aantal gunstige projecten

Oproep 2020.02

Totaal

Totaalbudget gunstige projecten in euro

51.764.920

41.428.974

93.193.894

Financiering uit Vlaanderen in euro

17.736.062

27.607.946

45.344.008

In aanmerking komende uitgaven in Vlaanderen (volgens aanvraag) in euro

11.683.114

16.296.370

27.979.484

Gevraagde steun in euro

1.480.000

2.030.000

3.510.000

Toegekende steun in euro

1.475.000

2.025.000

3.500.000

11.658.927

16.251.556

27.910.483

Aanvaarde in aanmerking komende uitgaven in Vlaanderen in euro

3.13. Ecologisch en veilig transport De Vlaamse Regering zet ondernemingen en de transportsector in het bijzonder, aan tot meer gebruik van milieuvriendelijke en verkeersveilige vrachtwagens. Ondernemingen die uitgaven doen in het

Agentschap Innoveren & Ondernemen

kader van ecologisch en veilig transport van goederen over de weg (EVT) komen in aanmerking voor een subsidie van de Vlaamse overheid. Deze steunmaatregel die op 20 november 2017 van start ging, wordt door het Departement Mobiliteit en Openbare Werken gecoördineerd en gefinancierd. Het Agentschap Innoveren & Ondernemen staat in voor het operationeel beheer. De EVT-steun bedraagt maximaal 100.000 euro per onderneming voor uitgaven verricht in de drie opeenvolgende kalenderjaren. In 2020 werden 2.225 aanvragen 2020 goedgekeurd voor een totaal steunbedrag van 24.429.636,08 euro. Hiervan werden 1.564 aanvragen 2020 voor een totaal steunbedrag van 15.822.602,53 euro vastgelegd en uitbetaald op het budget 2020. De overige 661 aanvragen 2020 worden vastgelegd en uitbetaald op het budget 2021.

Jaarverslag

4. Bedrijven door de crisis helpen - coronamaatregelen De uitbraak van Covid-19 eind 2019 heeft tot op vandaag een wereldwijde impact op zowel het maatschappelijk als economisch leven. Ook Vlaanderen bleef en blijft hiervan niet gespaard en elke dag doen de gevolgen van deze crisis zich meer voelen, niet alleen op vlak van gezondheidszorg en openbaar leven maar ook op economisch vlak. Ook Vlaamse ondernemingen worden nog steeds geconfronteerd met omzetdalingen en verplichte sluitingen. In 2020 werd binnen VLAIO een heel ondersteuningspakket opgezet om ondernemingen met exploitatievestigingen in Vlaanderen door deze crisis te helpen en de continuïteit van deze ondernemingen te verzekeren. Hierna een overzicht van de steun verleend in de vorm van een coronapremie of Vlaams Beschermingsmechanisme op begroting 2020. Steunmaatregel Corona Compensatiepremie Corona Hinderpremie (inclusief dagpremie) Corona Ondersteuningspremie Vlaams Beschermingsmechanisme Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme Vlaams Beschermingsmechanisme 3 Eindtotaal

Aantal ingediende aanvragen 95.566 132.344 35.879 15.377 63.857 57.644 400.667

Aantal uitbetaalde aanvragen 78.241 106.342 34.672 14.399 61.873 52.838 348.365

Uitbetaalde steun in euro 236.229.000 1.160.789.280 71.301.000 56.501.374 172.262.821 166.777.499 1.863.860.974

4.1. Corona Hinderpremie Met het besluit van de Vlaamse Regering van 20 maart 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die verplicht moeten sluiten ten gevolge van de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus, werd de eerste corona steunmaatregel gelanceerd. De doelgroep van de Corona Hinderpremie was de ondernemingen die verplicht hun publiek vrij toegankelijke locatie dienden te sluiten, zoals winkels, toonzalen, verbruiksen gelagzalen,… op 14 maart 2020. In een recordtempo liet VLAIO een transactionele steunapplicatie bouwen. Hierbij werd maximaal geautomatiseerd, het only once principe toegepast en de gegevens uit de authentieke bronnen (zoals de Kruispuntbank voor Ondernemingen) gebruikt. Hierdoor kon de onderneming op een administratief eenvoudige manier een online aanvraag indienen en was een snelle goedkeuring en uitbetaling van de steun mogelijk. De online aanvraag was reeds mogelijk vanaf 26 maart 2020 en liep tot en met 30 juni 2020. In deze periode werden 132.344 aanvragen ingediend, waarvan 106.342 aanvragen werden goedgekeurd en uitbetaald voor een totaal steunbedrag van 1.160.789.280 euro. Het steunbedrag bevat zowel de forfaitaire steun (4.000 euro) als de steun toegekend voor de bijkomende dagpremies (160 euro per dag tot de toegelaten heropening van de zaak).

Agentschap Innoveren & Ondernemen

In de top drie naar de sector waartoe de onderneming behoort, staat op de eerste plaats de detailhandel, gevolgd door de horeca en de niet-medische contactberoepen zoals kapsalons, schoonheidsinstituten, … en dit zowel wat het aantal uitbetaalde aanvragen betreft als de uitbetaalde steun. Tabel: Corona Hinderpremie (incl. dagpremies) opdeling naar sector Aantal Corona Hinderpremie naar sector uitbetaalde (Sectie obv Nacebelnomenclatuur) aanvragen (niet geregistreerd) 32 SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ 182 SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN 3 SECTIE C -- INDUSTRIE 838 SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT 2 SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVALWATERBEHEER EN SANERING 2 SECTIE F -- BOUWNIJVERHEID 742 SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN 58.566 SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG 59 SECTIE I -VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN 27.127 SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE 260 SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN 187 SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED 1.214 SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN 227 SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN 1.140 SECTIE O -- OPENBAAR BESTUUR EN DEFENSIE; VERPLICHTE SOCIALE VERZEKERINGEN 0 SECTIE P -- ONDERWIJS 1.996 SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING 106 SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE 4.545 SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN 9.110 SECTIE T -- HUISHOUDENS ALS WERKGEVER; NIET-GEDIFFERENTIEERDE PRODUCTIE VAN GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR HUISHOUDENS VOOR EIGEN GEBRUIK 4 SECTIE U -- EXTRATERRITORIALE ORGANISATIES EN LICHAMEN 0 Totaal 106.342

Uitbetaalde steun in euro 304.800 1.831.680 26.400 7.641.320 26.720 24.800 6.524.320 580.174.060 579.160 356.023.940 3.157.000 1.863.280 12.105.880 2.082.800 13.706.760 0

22.187.480 2.101.920 59.242.040 91.145.880

39.040 0

1.160.789.280

De geografische spreiding gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de onderneming met een exploitatievestiging in Vlaanderen. Koploper zowel naar aantal aanvragen als uitbetaalde steun is de provincie Antwerpen, gevolgd door West- en Oost-Vlaanderen.

Jaarverslag

Tabel: Corona Hinderpremie (incl. dagpremies) opdeling naar provincie Corona Hinderpremie naar provincie Antwerpen Limburg Maatschappelijke zetel buiten Vlaanderen Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal uitbetaalde aanvragen 28.305 14.977 1.684 23.520 14.094 23.762 106.342

Uitbetaalde steun in euro 311.589.720 158.887.680 21.525.160 255.152.900 151.237.360 262.396.460 1.160.789.280

4.2. Corona Compensatiepremie Voor ondernemingen die niet verplicht werden hun locaties te sluiten maar wel geconfronteerd werden met exploitatiebeperkingen ingevolge de coronavirusmaatregelen en hierdoor een omzetdaling hadden van minstens 60% in de periode van 14 maart tot en met 30 april 2020, werd met het Besluit van de Vlaamse Regering van 10 april 2020 de Corona Compensatiepremie in het leven geroepen. Hierbij bedroeg de steun forfaitair 3.000 euro ( voor zelfstandigen in bijberoep 1.500 euro), te verhogen met een forfaitaire premie van 3.000 euro per bijkomende exploitatievestiging in Vlaanderen met een maximumsteun van 15.000 euro. Ook hiervoor werd een transactionele steunapplicatie ontwikkeld en werd de online aanvraag opengesteld op 4 mei 2020. De indieningsperiode liep tot 30 juni 2020. In deze periode werden 95.566 aanvragen ingediend, waarvan 78.241 aanvragen werden goedgekeurd en uitbetaald voor een totaal steunbedrag van 236.229.000 euro. In de top drie naar de sector waartoe de onderneming behoort, staat op de eerste plaats de sector van de paramedische en vrije beroepen, gevolgd door de bouwsector en de groothandel. Tabel: Corona Compensatiepremie opdeling naar sector Corona Compensatiepremie naar sector (Sectie obv Nacebelnomenclatuur) niet geregistreerd SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN SECTIE C – INDUSTRIE SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVALWATERBEHEER EN SANERING SECTIE F – BOUWNIJVERHEID SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG

Aantal uitbetaalde aanvragen 72 650 9 6.626

Uitbetaalde steun in euro 198.000 1.945.500 30.000 19.873.500

102.000

80 13.533

250.500 40.678.500

13.179 2.261

39.555.000 6.861.000

Agentschap Innoveren & Ondernemen

SECTIE I -VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN SECTIE O -- OPENBAAR BESTUUR EN DEFENSIE; VERPLICHTE SOCIALE VERZEKERINGEN SECTIE P – ONDERWIJS SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAP-PELIJKE DIENSTVERLENING SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN SECTIE T -- HUISHOUDENS ALS WERKGEVER; NIETGEDIFFE-RENTIEERDE PRODUCTIE VAN GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR HUISHOUDENS VOOR EIGEN GEBRUIK SECTIE U -- EXTRATERRITORIALE ORGANISATIES EN LICHAMEN Totaal

1.364 1.958

3.991.500 5.862.000

557

1.791.000

1.336

4.003.500

8.932

26.626.500

2.639

8.436.000

0 623

1.774.500

20.802 2.882 696

64.048.500 8.379.000 1.806.000

13.500

1 78.241

3.000 236.229.000

Naar provinciale indeling toe is ook hier de provincie Antwerpen koploper gevolgd door Oost- en WestVlaanderen. De geografische spreiding gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de onderneming met een exploitatievestiging in Vlaanderen. Tabel: Corona Compensatiepremie opdeling naar provincie Corona Compensatiepremie naar provincie Antwerpen Limburg Maatschappelijke zetel buiten Vlaanderen Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal uitbetaalde aanvragen 21.547 9.616 819 18.238 13.204 14.817 78.241

Uitbetaalde steun in euro 65.164.500 29.125.500 2.550.000 54.879.000 39.919.500 44.590.500 236.229.000

4.3. Corona Ondersteuningspremie Bij besluit van de Vlaamse Regering van 12 juni 2020 werd de Corona Ondersteuningspremie, een vervolgmaatregel op de corona hinder- en compensatiepremie, in de markt gezet. Vanaf 1 mei 2020 werden de coronamaatregelen met mondjesmaat versoepeld. Ondernemingen die terug mochten

Jaarverslag

openen maar nog een omzetdaling van minstens 60% kenden ingevolge exploitatiebeperkingen in hun eerste maand van heropening, evenals ondernemingen die corona compensatiepremie genoten konden voor de maand mei nog steun genieten. Volgens hetzelfde principe van de vorige maatregel konden ondernemingen vanaf 14 juli 2020 tot en met 31 augustus 2020 via een transactionele steunapplicatie een online aanvraag indienen. De forfaitaire steun bedrag 2.000 euro (voor zelfstandigen in bijberoep 1.000 euro), te verhogen met een forfaitaire premie van 2.000 euro per bijkomende exploitatievestiging in Vlaanderen met een maximumsteun van 10.000 euro. Een 35.879 aanvragen werden ingediend, waarvan 34.672 aanvragen werden goedgekeurd en uitbetaald voor een totaal steunbedrag van 71.301.000 euro. In de top drie naar de sector waartoe de onderneming behoort, staat op de eerste plaats de groot- en detailhandel en garagesector, gevolgd door de horecasector en vrije beroepen. Tabel: Corona ondersteuningspremie opdeling naar sector Corona Ondersteuningspremiepremie naar sector (Sectie obv Nacebelnomenclatuur) Niet geregistreerd SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN SECTIE C -- INDUSTRIE SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVAL-WATERBEHEER EN SANERING SECTIE F -- BOUWNIJVERHEID SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG SECTIE I -VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN SECTIE O -- OPENBAAR BESTUUR EN DEFENSIE; VERPLICHTE SOCIALE VERZEKERINGEN SECTIE P -- ONDERWIJS SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE

Aantal uitbetaalde Uitbetaalde steun aanvragen in euro 16 30.000 213 429.000 1 2.000 2.464 4.984.000 15

30.000

30 3.471

70.000 7.020.000

9.030 1.536

18.833.000 3.141.000

5.211 779

11.013.000 1.553.000

149

309.000

359

739.000

3.216

6.411.000

1.840

3.893.000

0 323

0 653.000

2.913 2.270

5.837.000 4.592.000

Agentschap Innoveren & Ondernemen

SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN SECTIE T -- HUISHOUDENS ALS WERKGEVER; NIETGEDIFFERENTIEERDE PRODUCTIE VAN GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR HUISHOUDENS VOOR EIGEN GEBRUIK SECTIE U -- EXTRATERRITORIALE ORGANISATIES EN LICHAMEN Totaal

833

1.756.000

6.000

0 34.672

0 71.301.000

De geografische spreiding gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de onderneming met een exploitatievestiging in Vlaanderen. Ook hier is de provincie Antwerpen de grootste afnemer van steun. Vervolgens komen Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen aan de beurt. Tabel: Corona Ondersteuningspremie opdeling naar provincie Corona Ondersteuningspremie naar provincie Antwerpen Limburg Maatschappelijke zetel buiten Vlaanderen Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal uitbetaalde aanvragen 10.329 4.065

Uitbetaalde steun in euro 21.278.000 8.322.000

434 7.939 5.156 6.749 34.672

917.000 16.266.000 10.548.000 13.970.000 71.301.000

4.4. Vlaams beschermingsmechanisme, Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme & Vlaams Beschermingsmechanisme 3) De maanden juni en juli van 2020 waren een periode van versoepelingen van de coronamaatregelen. Eind juli werden evenwel de coronamaatregelen opnieuw verstrengd waardoor terug meer sectoren te lijden hadden onder aangescherpte exploitatiebeperkingen. Met het besluit van 7 augustus 2020 besliste de Vlaamse Regering een nieuw steunmechanisme op te zetten: het Vlaams Beschermingsmechanisme. Deze steunmaatregel was bedoeld voor getroffen ondernemingen actief in het Vlaamse Gewest met een omzetdaling van minstens 60% tijdens de maanden augustus en september 2020. Verschillend met de vorige maatregelen was dat de steun niet langer een forfaitair bedrag was, maar een percentage van de omzet uit geleverde prestaties (excl. btw) van de maanden augustus-september 2019. Het steunpercentage bedroeg 7,5% met een maximum steunplafond van 15.000 euro. De indieningsperiode van de online aanvraag liep van 1 oktober 2020 tot en met 15 november 2020. Er werden 15.377 aanvragen ingediend, waarvan 14.399 aanvragen werden goedgekeurd en uitbetaald voor een totaal steunbedrag van 56.501.374 euro. De sectorale opdeling geeft volgende top 3: groot-en detailhandel samen met de garagesector, gevolgd door de horecasector en ondersteunende diensten waaronder verhuurbedrijven.

Jaarverslag

Tabel: Vlaams Beschermingsmechanisme opdeling naar sector Vlaams Beschermingsmechanisme naar sector Aantal uitbetaalde (Sectie obv Nacebelnomenclatuur) aanvragen niet geregistreerd 1 SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ 80 SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN 1 SECTIE C – INDUSTRIE 826 SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT 6 SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVALWATERBEHEER EN SANERING 12 SECTIE F – BOUWNIJVERHEID 1.046 SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN 3.759 SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG 858 SECTIE I -VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN 2.892 SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE 322 SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN 49 SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED 145 SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN 1.356 SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN 1.225 SECTIE O -- OPENBAAR BESTUUR EN DEFENSIE; VERPLICHTE SOCIALE VERZEKERINGEN 0 SECTIE P – ONDERWIJS 96 SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAP-PELIJKE DIENSTVERLENING 206 SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE 1.254 SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN 265 SECTIE T -- HUISHOUDENS ALS WERKGEVER; NIET-GEDIFFERENTIEERDE PRODUCTIE VAN GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR HUISHOUDENS VOOR EIGEN GEBRUIK 0 SECTIE U -- EXTRATERRITORIALE ORGANISATIES EN LICHAMEN 0 Totaal 14.399

Uitbetaalde steun in euro 1.784 183.827 4.369 2.794.822 20.612 40.292 4.235.546 13.965.035 3.136.033 12.726.248 974.840 129.354 407.069 3.604.845 8.656.096 0 199.555 308.017 4.710.780 402.248

0 0 56.501.374

De opdeling naar provincie toont dat ook hier Antwerpen op de eerste plaats staat. Een 34% van de steun gaat naar Antwerpse ondernemingen, wat te verklaren is door de regionale lockdown in de provincie Antwerpen in augustus 2020. De geografische opdeling gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de onderneming met een exploitatievestiging in Vlaanderen. Tabel: Vlaams Beschermingsmechanisme opdeling naar provincie

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Vlaams Beschermingsmechanisme naar provincie Antwerpen Limburg Maatschappelijke zetel buiten Vlaanderen Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal uitbetaalde aanvragen 4.648 1.509 234 3.229 2.087 2.692 14.399

Uitbetaalde steun in euro 19.278.049 5.738.501 1.151.813 12.410.183 7.246.870 10.675.958 56.501.374

Gelet op de toegenomen verspreiding van het COVID-19 virus, het stijgend aantal besmettingen en ziekenhuisopnames, beslist het Overlegcomité om vanaf 19 oktober 2020 de restaurants en cafés opnieuw te sluiten; vanaf 1 november moeten ook de niet-medische contactberoepen en nietessentiële handelszaken opnieuw de deuren sluiten. De Vlaamse Regering beslist op 23 oktober 2020 om verdere financiële ondersteuning te voorzien voor de sectoren geïmpacteerd door de coronavirusmaatregelen in de vorm van het Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme. Ondernemingen met een omzetdaling van minstens 60% of die verplicht gesloten werden in de periode van 1 oktober tot en met 15 november 2020 kunnen een steun genieten van 10% op de omzet uit de overeenstemmende referteperiode in 2019. Zelfstandigen in bijberoep komen in aanmerking voor 5% steun. Het maximale steunplafond varieert afhankelijk van de personeelsklasse van de onderneming. Er wordt ook een minimaal steunbedrag ingevoerd. De indieningsperiode van de online aanvraag liep van 16 november 2020 tot en met 31 december 2020. Er werden 63.857 aanvragen ingediend, waarvan 61.873 aanvragen werden goedgekeurd en uitbetaald voor een totaal steunbedrag van 172.262.821 euro. Naar sectorale opdeling bestaat de top 3 van uitbetaalde steun uit de horecasector, de groot-en detailhandel samen met de garagesector, gevolgd door ondersteunende diensten waaronder de verhuurbedrijven vallen. Tabel: Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme opdeling naar sector Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme naar sector (Sectie obv Nacebelnomenclatuur) Niet geregistreerd SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN SECTIE C – INDUSTRIE SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVAL-WATERBEHEER EN SANERING SECTIE F – BOUWNIJVERHEID SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG

Jaarverslag

Aantal uitbetaalde Uitbetaalde steun aanvragen in euro 19 52.694 294 729.416 1 1.000 2.493 6.687.119 15

78.129

22 2.851

64.984 9.129.958

23.377 1.358

56.356.050 4.442.465

15.168 552

58.465.536 1.562.135

109

265.315

448

1.294.444

2.327

5.450.546

1.933

10.410.254

0 674

0 1.022.363

1.037 2.678 6.513

1.489.527 9.295.195 5.462.576

3.114

0 61.873

0 172.262.821

De geografische opdeling gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de onderneming met een exploitatievestiging in Vlaanderen. Zowel naar uitbetaald steunbedrag als aantal uitbetaalde aanvragen blijft de provincie Antwerpen koploper, gevolgd door West- en OostVlaanderen. Tabel: Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme opdeling naar provincie Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme naar provincie Antwerpen Limburg Maatschappelijke zetel buiten Vlaanderen Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal uitbetaalde aanvragen 16.851 7.837 958 13.972 8.227 14.028 61.873

Uitbetaalde steun in euro 50.318.323 19.167.917 4.982.343 36.671.328 22.822.054 38.300.856 172.262.821

Met het besluit van de Vlaamse Regering van 13 november 2020 betreffende het Vlaams

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Beschermingsmechanisme voor ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de verstrengde coronavirusmaatregelen van 28 oktober 2020 werd de financiële ondersteuning verdergezet in de vorm van het Vlaams Beschermingsmechanisme 3. De getroffen ondernemingen konden hiermee verder ondersteuning blijven genieten voor de periode van omzetdaling van minstens 60% of verplichte sluiting in de periode van 16 november tot en met 31 december 2020, met een steun van 10% op de omzet uit geleverde prestaties in de overeenstemmende periode in 2019. Het maximum steunplafond werd gedifferentieerd naar de personeelsklasse en ook een minimum steunbedrag werd voorzien. De indieningsperiode via de online aanvraag liep van 4 januari 2021 tot en met 15 februari 2021. Er werden in die periode 57.644 aanvragen ingediend, waarvan 52.838 aanvragen werden goedgekeurd en uitbetaald voor een totaal steunbedrag van 166.777.499 euro ten laste van de begroting 2020. Naar sectorale opdeling bestaat de top 3 van uitbetaalde steun uit de horecasector, de groot- en detailhandel samen met de garagesector, gevolgd door de niet-medische contactberoepen. Tabel: Vlaams Beschermingsmechanisme 3 opdeling naar sector Vlaams Beschermingsmechanisme 3 naar sector (Sectie obv Nacebelnomenclatuur) Niet geregistreerd SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN SECTIE C – INDUSTRIE SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVALWATERBEHEER EN SANERING SECTIE F – BOUWNIJVERHEID SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG SECTIE I -VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN SECTIE O -- OPENBAAR BESTUUR EN DEFENSIE; VERPLICHTE SOCIALE VERZEKERINGEN SECTIE P – ONDERWIJS SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAP-PELIJKE DIENSTVERLENING

Jaarverslag

Aantal uitbetaalde aanvragen 16 230 1 1.846

Uitbetaalde steun in euro 49.786 666.248 1.000 5.162.795

80.747

9 2.082

19.496 6.829.363

18.450 1.202

49.238.434 3.854.844

14.136 415 81

61.740.411 1.236.812 178.571

286

870.487

1.901

4.665.351

1.748

9.318.040

0 637

0 1.463.815

907

1.580.686

SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN SECTIE T -- HUISHOUDENS ALS WERKGEVER; NIET-GEDIFFERENTIEERDE PRODUCTIE VAN GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR HUISHOUDENS VOOR EIGEN GEBRUIK SECTIE U -- EXTRATERRITORIALE ORGANISATIES EN LICHAMEN Totaal

2.451 6.420

9.404.641 10.412.973

3.000

0 52.838

0 166.777.499

De geografische opdeling gebeurt op basis van de ligging van de maatschappelijke zetel van de onderneming met een exploitatievestiging in het Vlaamse Gewest. De trend zoals waargenomen bij de vorige steunmaatregelen wordt verder gezet: zowel naar uitbetaald steunbedrag als aantal uitbetaalde aanvragen blijft de provincie Antwerpen op de eerste plaats staan, gevolgd door West- en OostVlaanderen. Tabel: Vlaams Beschermingsmechanisme 3 opdeling naar provincie Vlaams Beschermingsmechanisme 3 naar provincie Antwerpen Limburg Maatschappelijke zetel buiten Vlaanderen Oost-Vlaanderen Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Totaal

Aantal uitbetaalde Uitbetaalde steun aanvragen in euro 14.412 48.810.374 6.873 19.577.767 769 4.025.912 11.867 35.498.619 6.994 21.369.936 11.923 37.494.891 52.838 166.777.499

4.5. Terugbetaalbaar voorschot voor evenementen Covid-19 creëert grote onzekerheid voor de evenementensector. Een terugbetaalbaar voorschot voor organisatoren creëert werkkapitaal om nieuwe evenementen voor te bereiden en op te zetten vanaf het najaar 2020. De verplichting tot terugbetaling vervalt indien het event geannuleerd wordt omwille van overheidsmaatregelen met betrekking tot COVID-19. Het bedrijfseconomische risico wordt niet afgedekt: ook als het evenement verlieslatend was, moet de steun terugbetaald worden. Er werden twee oproepen georganiseerd in 2020. ► Oproep 1 voor evenementen die starten in 2020. Indienen was mogelijk vanaf maandag 7 september. De uiterlijke indieningsdatum was 2 oktober 2020, 12 uur. ► Oproep 2 voor evenementen die plaatsvinden tussen 1 januari 2021 en 1 oktober 2021. Indienen was mogelijk vanaf maandag 5 oktober 2020. De uiterlijke indieningsdatum was maandag 9 november 2020, 12.00 uur.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Er werden in 2020 167 terugbetaalbare voorschotten toegekend voor een totaal bedrag van 44.294 keuro.

4.6. Handelshuurlening De verplichte sluiting omwille van de coronamaatregelen heeft veel ondernemingen in liquiditeitsproblemen gebracht. Een specifiek probleem daarbij, voor veel ondernemingen die hun handelspand huren, is de blijvende, periodieke betaling van de handelshuur. Om deze ondernemingen te ondersteunen werd door de Vlaamse Regering het systeem van de handelshuurlening in het leven geroepen. De handelshuurlening is gebaseerd op een vrijwillige overeenkomst tussen huurder en verhuurder, waarbij de verhuurder een of twee maanden huur kwijtscheldt en de Vlaamse overheid vervolgens een aantal maanden huur voorschiet d.m.v. een lening aan de huurder. De uitbetaling gebeurt rechtstreeks aan de verhuurder. De lening, die max. 2 maanden huur inclusief lasten bedraagt, met een maximaal bedrag van 35.000 euro per onderneming, wordt verleend onder de vorm van een krediet over twee jaar. De lening is terugbetaalbaar over een periode van 18 maanden, aangezien de terugbetalingen pas moeten starten na 6 maanden. De rente bedraagt 2% per jaar. Aanvragen voor een handelshuurlening worden ingediend bij en behandeld door VLAIO. De leningen worden verstrekt via PMV/z-Leningen (in naam en voor rekening van het Vlaams Gewest). Acties en cijfers Het besluit van de Vlaamse Regering van 29 mei 2020 over het verlenen van een handelshuurlening aan huurders die verplicht moeten sluiten ten gevolge van de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 5 juni 2020. Voor de online aanvragen heeft VLAIO een specifieke aanvraagapplicatie laten ontwikkelen. Sedert begin juli 2020 konden aanvragen worden ingediend. De huurder doet de aanvraag, die vervolgens in een tweede stap bevestigd moet worden door de verhuurder. VLAIO onderzoekt de aanvraag, toetst af of voldaan is aan de voorwaarden opgelegd door de regelgeving en stuurt de goedgekeurde aanvragen door naar PMV/z-Leningen nv voor de opmaak van de leningsovereenkomst. In 2020 werden in totaal 850 aanvragen voor een handelshuurlening ingediend. Het gevraagd bedrag bedroeg in totaliteit ongeveer 6,5 miljoen euro. Het bedrag van de aangevraagde handelshuurleningen bedroeg gemiddeld 7.625 euro/aanvraag en sloeg bijna altijd op 2 maanden huur. Slechts in iets minder dan 2% van de aanvragen werd een lening voor 1 maand huur aangevraagd. Het totaal aantal goedgekeurde aanvragen in 2020 bedroeg 569, voor een totaalbedrag van meer dan 4,4 miljoen euro (67% van de aanvragen). Ongeveer 20% van de aanvragen was nog in

Jaarverslag

behandeling/goedkeuring bij de verhuurder. In 2020 werden ongeveer 460 (van de 569) goedgekeurde aanvragen reeds uitbetaald (80%) door PMV/z-Leningen, voor een totaalbedrag van meer dan 3,7 miljoen euro. Het grootste deel van de aanvragen is afkomstig van ondernemingen uit de horeca (51%), gevolgd door de retailsector (23%) en de kappers/schoonheidsspecialisten (7%). De overige 20% betreffen ondernemingen uit de eventsector, fitnesscentra, pretparken e.d. Om de ondernemingen maximaal te ondersteunen werd de handelshuurlening aangeboden met een vorm van bemiddeling. Deze bemiddeling was bedoeld om situaties waar huurder en verhuurder onderling zelf geen akkoord vinden om de handelshuurlening aan te vragen, te proberen uitklaren. Er werden in 2020 een 180-tal ontvankelijke aanvragen tot bemiddeling ingediend, waarvan eind 2020 nog een groot deel lopende was. In ongeveer 1/3 van de afgeronde bemiddelingstrajecten werd een akkoord gevonden tussen huurder en verhuurder i.v.m. het aanvragen van een handelshuurlening.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

5. De omgevingsfactoren faciliteren 5.1 Economisch locatiebeleid Vestigingsadvies Via de portaalsite voor professioneel vastgoed, bizLocator, streeft het Agentschap Innoveren & Ondernemen ernaar het diverse aanbod aan werklocaties kenbaar te maken voor de verschillende doelgroepen van ondernemingen en die informatie over kavels en bedrijfsruimten ook te verrijken met informatie die relevant is voor ondernemers. Voor de communicatie via social media betaalde het Agentschap in 2020 30.000 euro. In 2020 werd ook de link gelegd tussen het GIS-bedrijventerreinen en bizLocator. Tevens werden andere GIS-lagen, bijvoorbeeld met informatie over het mobiliteitsprofiel, gekoppeld. Er werd verder onderzocht hoe de customer journey van ruimtezoekende ondernemers eruit ziet en welke informatie ze daarbij relevant vinden in functie van een i-knop bij elke kavel of pand. Het agentschap heeft ook inspanningen gedaan om bijkomend aanbod dat niet via makelaars wordt aangeboden, op bizLocator te krijgen. Eind december 2020 werden bijna 5.000 panden gepubliceerd. Via bizLocator zijn nu ook dashboards beschikbaar over het aanbod op bizLocator en de vraag ernaar. Ruimtebehoeften voor economische activiteiten Het agentschap volgt de ruimtelijke planningsprocessen op en brengt hierover adviezen uit. Daarbij wordt ernaar gestreefd om die adviespraktijk te onderbouwen met de beschikbare data en tegelijk ook te pogen te adviseren vanuit een bovenlokaal aanbodbeheer. Met het oog op een bovenlokaal aanbodbeheer en finaal ook een bovenlokale uitgiftestrategie lopen er gebiedsgericht enkele trajecten zoals het project ‘Haven en Hinter’ waarin afstemming gezocht wordt tussen de Antwerpse haven en de terreinen in het Waasland, een traject rond de cluster van terreinen rond Ravenshout (Beringen, Ham, Tessendero), een traject voor de terreinen langsheen de Noord-Zuid-verbinding in Limburg en ter ondersteuning van de initiatieven in Vilvoorde-Machelen. Toplocatiebeleid In 2020 is gestart met het uitwerken van een toplocatiebeleid. Doel is om vertrekkende van de economische ambities van Vlaanderen, zoals de niches waar FIT zich op richt, te evalueren of de (ruimtelijke) vestigingsfactoren aanleiding zouden moeten geven tot een specifiek vestigingsmilieu waarin geïnvesteerd moet worden. In dat verband blijft het ook belangrijk om ruimte te blijven voorzien voor de grote verladers en logsitieke bedrijven en die stromen te bundelen vanuit een selectief aantal locaties, in het bijzonder op het Albertkanaal. Ook voor Zuid-West-Vlaanderen wordt een visie ontwikkeld over watergebonden bedrijventerreinen.

Jaarverslag

Optimale ruimtelijke vestigingsfactoren hebben daarnaast ook te maken met onder meer pijpleidingen. In 2020 is een traject gestart om een leidingenstraat te voorzien tussen Antwerpen en het Ruhrgebied. Voor de kosten van dit traject is een verdeelsleutel opgemaakt tussen de betrokken stakeholders. Het Agentschap neemt 16% van de kosten voor haar rekening. Verwevingsbeleid De projecten “van leegstaande naar verweven werklocaties” werden verdergezet. Tegelijk werd gepoogd om het site- en projectgerichte aanpak uit te breiden naar een wezenlijk onderdeel van het gemeentelijk ruimtelijk-economisch beleid. Het idee van verweefcoaching slaat intussen ook aan bij meer steden dan de 5 steden waarvoor het Agentschap een verweefcoach heeft gesubsidieerd en meer en meer steden proberen ook via het plannings-en vergunningsbeleid oog te hebben voor het behoud van de bestaande werklocaties of de creatie van nieuwe werklocaties in het stadsweefsel. De impact van e-commerce, nog versneld door de lockdown-periodes, heeft ervoor gezorgd dat veel meer steden er zich bewust van zijn dat buiten winkels ook andere economische activiteiten een plek verdienen in de stad, ook de belevingseconomie. Het expertenrapport Rethink Winkelstraten en de 10 werksessies die voor de gemeenten in samenwerking met de VVSG werden georganiseerd, hebben daar ook toe bijgedragen. Deze sensibilisering is onderdeel van een ruimer plan van aanpak gericht op de bedrijvige kern.

5.2 Activeringsbeleid voor on(der)benutte bedrijventerreinen Brownfieldconvenantenbeleid Op 25 maart 2020 werd de 10de oproep brownfieldconvenanten gelanceerd. In totaal werden 16 dossiers ingediend. In totaal werden 9 dossiers ontvankelijk en gegrond verklaard met het oog op het opstarten van de onderhandelingen. Voor 5 dossiers loopt nog een remediëringsmogelijkheid tot 6 maart 2021. In 2020 werden 8 brownfieldconvenanten ondertekend, 1 brownfieldconvenant werd succesvol beëindigd, van 1 dossier werden de onderhandelingen stopgezet. In totaal zijn momenteel 87 brownfieldconvenanten in uitvoering, 18 brownfieldconvenanten zijn beëindigd en 46 aanvragen zijn in onderhandelingsfase. Het afsluiten van brownfieldconvenanten heeft voor het Fonds Innoveren en Ondernemen normaliter geen specifieke financiële consequenties. Als een brownfieldproject in aanmerking komt voor subsidies, gebeurt dit via de reguliere subsidiemogelijkheid voor brownfields. Leegstaande en of verwaarloosde bedrijfsruimten Om in de toekomst over een betere inventaris te kunnen beschikken over de leegstaande en of verwaarloosde bedrijfsruimten en die informatie ook te kunnen aanwenden voor een activeringsbeleid is een haalbaarheidsstudie gestart voor een data-uitwisselingsplatform rond relevante databronnen voor een leegstandsbeleid. Deze overheidsopdracht is gegund voor. 119.064 euro.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Niet-beheerde bedrijventerreinen De 5 POM’s hebben in 2018 subsidies verkregen om een project rond niet-beheerde bedrijventerreinen uit te voeren. De niet-beheerde terreinen in de provincies werden geïdentificeerd en uit deze lijst zijn 50 niet-beheerde terreinen geselecteerd waar nog ruimtewinst te behalen valt. Voor deze terreinen wordt uitgezocht welke beheersmaatregelen opportuun zijn om die ruimtewinst ook effectief te realiseren. Wegens de corona-maatregelen heeft de uitvoering van het project vertraging opgelopen.

5.3 Steunverlening bedrijventerreinen, bedrijvencentra en incubatoren Bedrijventerreinen Op 19 juli 2019 heeft de Vlaamse Regering het nieuwe subsidiebesluit tot toekenning van steun voor de (her)aanleg van bedrijventerreinen goedgekeurd. Voor de dossiers bedrijventerreinen werd in 2020 31.026.163,98 euro vastgelegd waarvan 13.238.000,00 euro voor de herontwikkeling van de FORD site te Genk. Tabel: Vastleggingen bedrijventerreinen 2020 Project Biezeweg Neerhonderd Bramier BT Maldegem Churchill Industrial Zone De Stip Denderomgeving Noord Eiland Zwijnaarde Ford Global Herpelgem Groenbek Ieperleekanaal Kleiputten Pittem Manchestersite Oostakker Noord Ostend Science Park Paalsteenstraat Ravenshout Beringen Ravenshout Ham Ravenshout Tessenderlo

Jaarverslag

Gemeente

Begunstigde

Toegekend bedrag (€)

Wetteren Menen Maldegem

Gemeente Wetteren Leiedal Veneco

1.688.261,00 586.403,92 388.079,21

Antwerpen Harelbeke

Havenbedrijf Antwerpen De Stip

Aalst Zwijnaarde Genk Kluisbergen Waregem Ieper Pittem Huizingen Oostakker Oostende

3.161.355,12 321.778,88 13.238.000,00 317.291,80 214.340,22 1.257.341,51 92.490,00 1.355.789,21 446.703,86 1.117.938,00

Hasselt Beringen Ham

Stad Aalst POM Oost-Vlaanderen De Vlaamse Waterweg Global Herpelgem Leiedal WVI WVI POM Vlaams-Brabant SOGENT Ostend Science Park Keramo - Wienerberger Immo Stad Beringen Gemeente Ham

Tessenderlo

Gemeente Tessenderlo

1.824.465,00

90.329,00 528.708,00

131.250,00 1.411.435,00 1.300.585,00

Regionaal BT Opglabbeek RPZ Terhagen - Catenberg UCO Zaventem Zuid

Opglabbeek Asse Rumst Gent Zaventem

Gemeente Opglabbeek Gemeente Asse POM Antwerpen SOGENT Gemeente Zaventem

459.122,00 75.232,61 875.742,01 45.460,63 98.062,00 31.026.163,98

Incubatoren In 2020 werd een concept uitgewerkt op basis waarvan kan beslist worden welk type incubatoren nog steun kan bekomen voor de oprichting of uitbreiding en op basis van welke steunregeling die middelen zouden kunnen toegekend worden. Hoewel er al enkele ‘vooraanmeldingen’ zijn, zijn er in 2020 geen dossiers ingediend.

5.4 Handelsvestigingenbeleid In het totaal kreeg het Comité voor Kleinhandel 228 adviesvragen in 2020. Na een “prima facie onderzoek” door het secretariaat dat door het Agentschap wordt waargenomen, worden alleen de dossiers behandeld die op het vlak van één of meerdere van de doelstellingen van het decreet integraal handelsvestigingsbeleid problematisch lijken. Op die manier werd in 84 dossiers in eerste aanleg een advies verleend en 17 maal in beroep. In 2020 is ook gestart met de evaluatie van het regelgevend kader. Hiervoor is sterk participatief gewerkt, zowel met werksessies met de gemeenten (5 regionale en 1 thematische overlegtafel), de sector (2 sessies) als met de provincies. Zo is de basis gelegd voor een aantal werkpakketten die tot de wijziging van het regelgevend kader aanleiding moeten geven.

Agentschap Innoveren & Ondernemen

6. Ondersteuning van internationale samenwerking Het Agentschap Innoveren & Ondernemen heeft als missie activiteiten te ondersteunen die gericht zijn op innovatie en ondernemerschapsbevordering in Vlaanderen. Door de globalisering van de economie en de toenemende mondialisering in het algemeen hebben diverse vormen van internationale samenwerking een stijgend belang in het innovatieproces. Internationale samenwerking behoort daarom ook tot het actieveld. De concrete operationele activiteiten volgen verschillende lijnen: ► stimuleren van deelname aan programma’s van de Europese Commissie (H2020) via informatieverstrekking en adviesverlening; ► stimuleren van internationale samenwerking door inzet van Vlaamse steun in internationale netwerken en programma’s, waarbij steun toegekend wordt aan het Vlaamse aandeel binnen een ruimer internationaal project; ► dienstverlening aan bedrijven via deelname aan het Europees Enterprise Network (EEN).

6.1. Deelname aan internationale programma’s 6.1.1. Vlaams Europa Platform en Belgische Europese beleidsvoorbereiding Het Vlaams Europa Platform werd in 2010 opgestart als een overkoepelend platform om de deelname van Vlaamse onderzoekers en bedrijven aan Europese programma’s en initiatieven te versterken. Het Vlaams Europa Platform heeft een tweeledig doel: ► de Vlaamse deelname aan Europese programma’s stimuleren en ondersteunen; ► een betere stroomlijning van de Vlaamse standpuntbepaling ten opzichte van de Europese agenda in het beleidsdomein van O&O en Innovatie. Tegelijkertijd zou dit door een betere afstemming en taakverdeling moeten bijdragen tot een efficiëntere inzet van de middelen op Vlaams niveau. Het Vlaams Europa Platform brengt de organisaties bijeen die actief zijn rond Europese programma’s met betrekking tot onderzoek en innovatie (o.a. Agentschap Innoveren & Ondernemen, FWO, departement EWI, EU-cellen universiteiten, VLEVA, vertegenwoordigers bedrijven, …). Het Agentschap Innoveren & Ondernemen neemt deel aan de werking van de operationele werkgroepen van het Vlaams Europa Platform m.b.t. Coördinatie Vlaamse deelname en Internationale samenwerkingsinitiatieven (o.a. gezamenlijke programmering). In de werkgroep “Internationale samenwerkingsinitiatieven”, voorgezeten door het departement EWI, werd regelmatig toelichting verschaft over de deelname van het agentschap aan ERA-Netten en andere Europese initiatieven met regionale financiering als onderdeel van input naar een advies over toekomstige partnerschappen en netwerken in het nieuwe Europese kaderprogramma.

Jaarverslag

In de werkgroep ‘beleidsvoorbereiding i.v.m. communautaire initiatieven voor O&O&I voorgezeten door het departement EWI werd input geleverd door het agentschap voor missies en partnerships in het negende kaderprogramma. 6.1.2. NCP-werking Het Agentschap Innoveren & Ondernemen werd door de Europese Commissie erkend als National Contact Point (NCP) voor Vlaanderen voor het Europese kaderprogramma HORIZON2020, samen met het FWO. In totaal werd er bij het Agentschap Innoveren & Ondernemen in 2020 3,9 VTE ingezet op de NCP-werking, verdeeld over 10 personen. Alle informatie over NCP Flanders is te vinden op de website www.ncpflanders.be. Een terugblik op de Vlaamse deelnames tijdens de periode 2014-2020 leert dat Vlaanderen het nog steeds zeer goed doet binnen Horizon 2020: waar Vlaanderen 1.7% aan het EU-budget bijdraagt, ging in de periode 2014 tot eind 2020 een reële return van 2.63% van de Horizon 2020 middelen naar Vlaamse deelnemers. Onderstaande tabel illustreert dat zowel onze bedrijven als onze universiteiten en onderzoekscentra meer middelen binnen halen dan wat in een ‘break-even’ situatie kan verwacht worden. (Met een ‘break-even’ bedoelen we een situatie waarin Vlaamse partners net 1.7% van de H2020-middelen zouden binnen halen en dit verdeeld over de verschillende partnertypes zoals dit gemiddeld over alle Europese deelnemers gebeurt).

Universities Private sector Research organisations Other TOTAL (H2020 break-even = 1,7%)

Reële return in H2020* in € 768.781.730 360.630.357 454.958.289 64.168.665 1.648.539.041

Reële return break-even return in H2020* in % in H2020 in % (°) 1,22% 0,67% 0,57% 0,48% 0,72% 0,43% 0,10% 0,12% 2,63% 1,70%

(*) bron: webgate.ec.europa.eu/dashboard (°) EU-verdeling voor totaal van 1,70%

Om de Vlaamse (potentiële) deelnemers zo goed mogelijk voor te bereiden en te ondersteunen bij deelname aan Horizon 2020 oproepen, werden er in 2020 in totaal 11 infosessies georganiseerd waarop min. 955 stakeholders aanwezig waren. Deze sessies werden vaak in co-organisatie opgenomen met andere NCP organisaties in België. In 2020 werden 342 mailings verstuurd naar 92613 (niet-unieke) respondenten. Er zijn inmiddels meer dan 700 geregistreerden op de mailinglijst, waarbij een 150 tal bedrijven rechtstreeks bereikt worden (cfr. 70 tal bedrijven in 2019) en heel wat andere onrechtstreeks, gezien een 20-tal federaties en clusters de mailings ontvangen en verder doorsturen naar hun leden. Verder is de individuele dienstverlening van elke NCP adviseur aan potentiële indieners een zeer belangrijk onderdeel van de NCP-werking, waarbij op maat van de vastgestelde noden aangepaste informatie, advies, warme doorverwijzing of ‘partnersearch’ wordt gegeven. Op vraag van de Taskforce ‘EU-investeringen’, geleid door Minister-President Jambon en Minister Crevits, werd op 25 september 2020 een nota opgesteld aangaande een ‘Best Practice Oefening – Horizon 2020-NCP Flanders’. Hierbij werd de werking van NCP Flanders als succesvol voorbeeld en 88

Agentschap Innoveren & Ondernemen

inspiratie genomen om mee te nemen in de aanpak naar een actievere deelname in andere Europese programma’s.

6.2. Cofinanciering van internationale projecten Om internationale samenwerking te stimuleren worden de programma’s waarbij steun toegekend wordt aan O&O ingezet in internationale netwerken. Hierbij financiert het Fonds Innoveren & Ondernemen het Vlaamse aandeel van een grensoverschrijdend project. 6.2.1. Deelname aan netwerken binnen het ERA-Net-schema Via de financiering van ERA-Net wenst de Europese Commissie (EC) de samenwerking en coördinatie tussen de verschillende onderzoeken innovatieprogramma’s van de EU-lidstaten en de geassocieerde landen te bevorderen en zo bij te dragen tot de realisatie van de Europese onderzoeksruimte (European Research Area, ERA). De deelnemers aan de ERA-Net-projecten zijn overheidsorganisaties die verantwoordelijk zijn voor de financiering en/of het beheer van onderzoeksprogramma’s op nationaal of regionaal niveau (ministeries, agentschappen, ...). Afhankelijk van de ‘generatie’ van ERA-Net ondersteunt de EC de coördinatie of geeft ze rechtstreekse steun aan de projectactiviteiten zelf. In 2014 werd de basis gelegd voor een nieuwe vorm van ERA-Net, meer bepaald de ERA-Net cofund-netwerken, met een combinatie van steun aan coördinatie en top up van subsidie aan projecten. In 2020 betrof de deelname aan oproepen door het Agentschap Innoveren & Ondernemen grotendeels zo’n cofund netwerken. Naar integratie en centralisatie van samenwerking situeren de ERA-Net-projecten zich tussen het intergouvernementele Eureka en de sterk gecentraliseerde Joint Technology Initiatives (JTI’s). Er is geen formeel lidmaatschap van de lidstaten, verschillende agentschappen per lidstaat kunnen rechtstreeks deelnemen, het consortium is ook verschillend voor elk ERA-Net, afhankelijk van de wens van individuele agentschappen om al dan niet in te stappen. De diversiteit is heel hoog, met de aanwezigheid van fundamenteel, strategisch, collectief en industrieel onderzoek en industriële ontwikkeling in diverse netwerken, maar ook van beleidsondersteunend onderzoek en zelfs van studieopdrachten. Voor een aantal netwerken hebben de lidstaten beslist om na het einde van de financiering door de Europese commissie de steunverlening verder te zetten met continuïteit van het netwerk in eigen beheer. Dit zijn dus multilaterale netwerken zonder EU-tussenkomst. Deze netwerken worden aangeduid als ERA-Net in eigen beheer. Het netwerk BEL-SME beoogt samenwerking tussen de regio’s binnen België en werd van bij de start opgezet in eigen beheer zonder betrokkenheid van de Commissie, maar werd ontworpen volgens de logica van ERA-Net en wordt daarom opgenomen in de lijst. In 2020 werd deelgenomen aan oproepen in 11 ERA-cofund netwerken en 3 multilaterale netwerken, aangeduid als ERA-Net in eigen beheer. Projecten worden gesteund via de inzet van O&O-bedrijfssteun (onderzoeksprojecten en/of ontwikkelingsprojecten), TETRA, COOCK en landbouwtrajecten.

Jaarverslag

Tabel: deelname in 2020 aan oproepen binnen diverse ERA-Net-netwerken Acroniem CORNET

Type Horizontaal

Onderwerp Collectief onderzoek

Horizontaal

kmo’s

Programma TETRA COOCK O&O bedrijfssteun

Horizontaal

Belgische kmo’s

O&O-bedrijfssteun

ERA-MIN

Netwerk ERA-Net eigen beheer ERA-Net eigen beheer Interregionaal eigen beheer ERA-Cofund

Thematisch

O&O-bedrijfssteun

M-ERA SUSAN

ERA-Cofund ERA-Cofund

Thematisch Thematisch

Grondstoffen en mijnbouw Materialen Dierlijke productie

ERA-Net FACCE Surplus

ERA-Cofund

Thematisch

Duurzame landbouw voor voedsel- en nietvoedsel systemen

O&O bedrijfssteun

BLUE BIOECONOMY ICRAD

ERA-Cofund

Thematisch

Blauwe (in water) bioeconomie

O&O-bedrijfssteun

ERA-Cofund

Thematisch

ICT-AGRIFOOD

ERA-Cofund

Thematisch

Veterinair onderzoek infectieziekten Datagedreven agrovoedingssystemen

O&O bedrijfssteun Landbouwtrajecten O&O bedrijfssteun Landbouwtrajecten

MARTERA

ERA-Cofund

Thematisch

O&O bedrijfssteun

SGPLUSREGSYS

ERA-Cofund

Thematisch

SOLAR-ERA.NET

ERA-Cofund

Thematisch

SUSFOOD2

ERA-Cofund

Thematisch

Maritieme en mariene technologieën Geïntegreerde, regionale, slimme energiesystemen Zonne-energie (fotovoltaïsche zonneenergie (PV) en CSP Duurzame voedselproductie en consumptie

Ira-SME BEL-SME

O&O bedrijfssteun O&O bedrijfssteun Landbouwtrajecten

O&O bedrijfssteun O&O bedrijfssteun

O&O bedrijfssteun

Tabel: overzicht steunbeslissingen 2020 in ERA-Net Acroniem

Programma

CORNET CORNET Ira-SME BEL-SME ERA-MIN ERA-Net FACCE Surplus ICRAD ICT-AGRI-FOOD MARTERA SGPLUSREGSY SUSFOOD2 Totaal

TETRA COOCK O&O-bedrijfssteun O&O-bedrijfssteun O&O-bedrijfssteun O&O-bedrijfssteun Landbouwtrajecten Landbouwtrajecten O&O-bedrijfssteun O&O-bedrijfssteun O&O-bedrijfssteun

Aantal projecten

Steun in keuro 2 2 2 5 2 2 2 2 2 1 3 25

779 705 181 1.315 595 660 300 250 200 65 1.163 6.213

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Om aan de calls georganiseerd binnen de ERA-Net-initiatieven deel te nemen, werden middelen van de bestaande reguliere Vlaamse programma’s op het Fonds Innoveren en Ondernemen gebruikt. Het overzicht van de steuntoekenning over de programma’s is als volgt. Tabel: toegekende steun in diverse netwerken per programma in keuro Steun in keuro

O&Obedrijfssteun

Totaal

4.179

TETRA

COOCK

779

Landbouw

705

Totaal

550

6.213

6.2.2. Deelname aan Joint Technology Initiatieven, AAL en Eurostars Naast de ERA-Net-projecten heeft de Europese Commissie de ambitie om de samenwerking op het vlak van innovatie in de EU te bevorderen via zgn. art.185 initiatieven waar de EC samenwerkt met de lidstaten en art.187 initiatieven (Joint Technology Initiatives, JTI) waar de EC samenwerkt met bedrijven, eventueel in combinatie met samenwerking met de lidstaten. De focus binnen deze structuren ligt op industrieel onderzoek en innovatie. Art.185 initiatieven hebben een eigen juridische structuur en steunen op formele deelname van de lidstaten. Het Agentschap Innoveren & Ondernemen vertegenwoordigt in de eerste plaats Vlaanderen binnen deze structuren maar coördineert ook de ruimere Belgische participatie in de overleg- en beslissingsorganen. Het Agentschap neemt deel aan twee art. 185 initiatieven, het Active and Assisted Living Programme (AAL) en Eurostars. Het Agentschap participeerde namens België ook in de art.187 of JTI (Joint Technology Initiative) ECSEL (Electronic Components & Systems for European Leadership). Bij elk van deze initiatieven is er een gecombineerde financiering door de nationale (regionale) overheden en fondsen van de Europese Commissie. Tabel: deelname aan Art.185- initiatieven en Art.187 Acroniem

Netwerk

Type

Onderwerp

Programma

AAL

Art.185

Thematisch

Active Assisted Living

O&O-bedrijfssteun

Eurostars

Art.185

Horizontaal

R&D-intensieve kmo’s

O&O-bedrijfssteun

ECSEL

Art.187

Thematisch

Electronic Components & Systems for European Leadership

O&O-bedrijfssteun

De ECSEL Joint Undertaking is een groot Europees programma onder art.187 waarin de Europese Commissie, de lidstaten en bedrijven samenwerken aan projecten voor elektronische componenten en systemen (inclusief software) Het loopt van 2014 tot 2020 met een Europees subsidiebudget van 1,13 miljard euro en een totaal R&D&I-budget van 4,6 miljard euro. Het agentschap vertegenwoordigt Vlaanderen (en België) en organiseert de financiering van de Vlaamse partners. De oproepen zijn gesplitst in RIA-projecten (Research and Innovation Actions) en IA-projecten (Innovation Actions and pilot lines). Naast de inzet van het O&O budget door VLAIO werd ook de dotatie van strategische onderzoekscentra (SOCs) ingezet (in casu Imec). Na de Europese procedure

Jaarverslag

werden 14 projecten door de Public Authorities Board van ECSEL steunbaar verklaard. In 8 van deze projecten is er deelname van Vlaamse partners, waarbij in 4 projecten beroep gedaan wordt op O&Obedrijfssteun. Na het toepassen van de O&O selectiecriteria (beperkt tot impact) komen deze vier projecten voor effectieve Vlaamse steun in aanmerking. 5 projecten worden gesteund vanuit de IMECdotatie. Naast de steun toegekend vanuit Vlaanderen wordt ook rechtstreekse steun aan de actoren toegekend vanuit de EU-begroting. Tabel: overzicht inzet vanuit het Fonds voor Innoveren en Ondernemen, dotatie strategische onderzoekscentra en Europese Commissie in keuro Projecten

Partners

Subsidie vanuit Fonds Innoveren en Ondernemen

Subsidie vanuit SOC dotatie

Subsidie vanuit EU

keuro

Totaal keuro

keuro O&O bedrijfssteun

7 bedrijven (waarvan 2 kmo’s)

SOC

Imec

Totaal

1.532

1.662

3,194

8,674

8.674

17.348

8.674

10.336

20.542

AAL is een gezamenlijk initiatief van 22 EU-lidstaten en partnerlanden. Het programma steunt specifiek projecten die gericht zijn op het verbeteren van de levenskwaliteit van oudere mensen en dit door middel van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Het Active and Assisted Living Programme is een vervolgprogramma van het Ambient Assisted Living Joint programme en loopt van 2014 tot en met 2020. EUROSTARS is een gezamenlijk initiatief van 34 EUREKA-lidstaten en partnerlanden. Het programma wil ‘research-uitvoerende kmo’s’ meer kansen bieden om via internationale samenwerking een prioritair en marktgericht bedrijfsproject uit te voeren. Hiertoe werd een internationaal gesynchroniseerde procedure uitgewerkt die moet leiden tot ‘homogene’ subsidiëring (bij goedkeuring van een project worden alle partners gesubsidieerd). EUROSTARS 2 is het opvolgprogramma van EUROSTARS en loopt van 2014 tot en met 2020. Tabel: overzicht van de steunbeslissingen in 2020 in art.185 en art.187 Netwerk

Aantal projecten

Toegekende steun in keuro

ECSEL JU (Art.187)

1.532

AAL (Art.185)

412

Eurostars (Art 185)

3.627

TOTAAL

5.571

Agentschap Innoveren & Ondernemen

6.2.3. Deelname in het EUREKA-programma EUREKA is een intergouvernementeel initiatief voor de bevordering van de internationale samenwerking op het vlak van toegepast en marktgericht industrieel O&O. EUREKA hanteert het bottom-up principe. Bedrijven en hiermee samenwerkende universiteiten en onderzoeksinstellingen uit het Vlaams Gewest kunnen voor hun deelname in een project beroep doen op het Agentschap Innoveren & Ondernemen. Het aanvragen van steun in het kader van EUREKAprojecten en de evaluatie van deze aanvragen, gebeurt in overeenstemming met de gebruikelijke procedures van het Agentschap Innoveren & Ondernemen en dit volgens de modaliteiten voor O&Obedrijfssteun (onderzoekprojecten en ontwikkelingsprojecten). Het Agentschap Innoveren & Ondernemen vertegenwoordigt het Vlaamse gewest in EUREKA. Dit houdt een betrokkenheid in bij de dagelijkse werking van het netwerk en een gepaste vertegenwoordiging in de beleidsorganen van de intergouvernementele organisaties EUREKA en Eurostars en in de EUREKA-Clusters PENTA (vroeger CATRENE), ITEA3, EURIPIDES en CELTIC. Het agentschap kent ook steun toe aan projecten in de SMART cluster. Het Agentschap Innoveren & Ondernemen organiseert hiervoor een aanspreekpunt voor Vlaamse bedrijven en instellingen. Potentiële organisatoren of deelnemers aan EUREKA- en Eurostars-projecten kunnen bij dit aanspreekpunt terecht voor advies bij het opzetten van een internationale samenwerking en de daarmee gepaard gaande procedures en keuzes qua steunmodaliteiten. De samenwerking met landen buiten de EU werd verder uitgewerkt. In dit kader werd in 2020 steun toegekend aan een project met Zuid-Afrika. Tabel: overzicht van de steunbeslissingen in 2020 in EUREKA-verband EUREKA-projecten

Aantal projecten

Toegekende steun in keuro

Bottom up EUREKA-projecten

441

Projecten in de cluster ITEA3

3.627

Projecten in de cluster Penta

1.903

Projecten in de cluster Smart

1.903

TOTAAL

9.497

6.2.4. Overzicht steuntoekenning binnen internationale netwerken en hefboom EU-financiering Binnen de totaliteit van netwerken in de schema’s ERA-Net, Eureka, Art 185 en Art 186 werd in 2020 in totaal 21,28 miljoen steun toegekend vanuit het Fonds Innoveren en ondernemen. In een aantal netwerken is er een engagement van de EU voor steuntoekenning gekoppeld aan de steun toegekend vanuit het Fonds voor Innoveren en Ondernemen. Bij twee netwerken is er een engagement van cofinanciering door EU via een terugbetaling aan het Fonds voor Innoveren en Ondernemen na uitbetaling aan de begunstigden. Op het totaal van 21,28 miljoen euro vastgelegd op de Vlaamse begroting zal via deze cofinanciering finaal 1,41 miljoen euro

Jaarverslag

uitbetaald worden door de Europese Commissie voor AAL en Eurostars. Voor Vlaanderen bedraagt de finale betaling (na ontvangst van de terugbetaling) dus 19,87 miljoen euro. Naast deze vorm van cofinanciering is er in Art 187 (ECSEL) ook een rechtstreekse vastlegging vanuit de EU met een rechtstreekse uitbetaling aan de begunstigden, gekoppeld aan de steun van het Fonds voor Innoveren en Ondernemen. In 2020 bedroeg dit 1,66 miljoen euro. Als rekening gehouden wordt met de twee vormen van cofinanciering door de EU is er een engagement voor een participatie in de betalingen door de EU van 3,08 miljoen euro door de Europese Commissie tegenover een geraamde betaling door Vlaanderen van 19,87 miljoen euro, wat de totale steun toegekend aan de uitvoerders op 22,94 miljoen brengt. Het overzicht gaat in onderstaande tabel (cijfers afgerond op 1 decimaal): Overzicht betalingen netwerken 2020 in milj. € Vastlegging begroting Vlaanderen Betaling EU als terugbetaling (AAL & Eurostars) Saldo betalingen vanuit Vlaanderen

21,3 1,4 19,9

Rechtstreekse financiering EU (ECSEL)

1,7

Totale financiering EU

3,1

Totaal engagement betalingen (Vlaanderen+EU)

22,9

Het overzicht van de hefboom van de VLAIO-steun voor EU-financiering aan de projecten in de VLAIO-programma’s gaat in onderstaande tabel Hefboom VLAIO-steun voor EU-steun in VLAIO-programma’s in milj € Betaling vanuit Vlaanderen Betaling vanuit EU Totaal

19,9 3,1 22,9

Naar hefboom dient opgemerkt dat in het ECSEL-netwerk de deelname van VLAIO niet enkel geleid heeft tot een cofinanciering van de Europese Commissie aan de bedrijven als matching met de financiering vanuit het Fonds Innoveren en Ondernemen maar ook aan IMEC, als matching met de inzet van de IMEC-dotatie in samenwerkingsprojecten. Dit bedraagt 8,67 miljoen euro. Via de deelname van VLAIO aan de netwerken is er in 2020 dus een total subsidie subsidie vanuit de EU verkregen van 11,75 miljoen euro aan Vlaamse spelers. Het globale overzicht van steuntoekenning in netwerken inclusief de steun aan IMEC als gevolg van de deelname door VLAIO gaat in onderstaande tabel (afgerond op één decimaal):

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Globale hefboom VLAIO-deelname voor EU-steun Vlaanderen 2020 in milj. € VLAIO-progs Betalingen Vlaanderen Betalingen EU Totaal

IMEC

Totaal

19,9

8,7

28,5

3,1

8,7

11,8

22,9

17,3

40,3

6.3 Kruisverbanden Vlaamse financiering en deelname Europese programma’s Er zijn diverse kruisverbanden tussen de steun ingezet vanuit Vlaanderen en de EU-programma’s. Hierbij kan VLAIO zowel een dienstverlenende als steunverlenende rol spelen. Vlaamse spelers kunnen steun krijgen voor O&O in internationale projecten door deelname aan: 1. programma’s met financiering vanuit de Europese Commissie, 2. netwerken waarbinnen de Vlaamse programma’s ingezet worden; 3. netwerken met gedeelde Vlaams/Europese financiering. Voor programma’s met financiering vanuit de Europese Commissie heeft VLAIO een dienstverlenende rol. Voor facilitering van deelname aan het Horizon Europe programma is dit structureel ingebed in de samenwerking met FWO binnen NCP Flanders zoals hierboven beschreven. Voor programma’s buiten Horizon Europe zal VLAIO zich ook inzetten om bedrijven te informeren voor aspecten die aansluiten bij de basisopdracht van VLAIO. Ook voor participatie in de netwerken met financiering vanuit Vlaanderen kunnen bedrijven rekenen op begeleiding en dienstverlening vanuit VLAIO, met doorverwijzing vanuit de mensen die deelnemen aan NCP. Op niveau van de netwerken met gedeelde financiering komt de financiering vanuit Vlaanderen samen met die vanuit Europa en zijn er diverse interacties tussen VLAIO en EU, zowel naar afspraken voor de inzet van de subsidieprogramma’s, strategische uitbouw van de netwerken enz.. Dit geeft diverse activiteiten in de relatie van VLAIO tegenover de Europese en internationale ontwikkelingen. Dienstverlening ► Om een overzicht te houden over de verschillende Europese steunen investeringsprogramma’s alsook de relevante Europese agentschappen, werd er een overzichtstool opgezet waarbij deze in kaart gebracht worden: www.eufundingoverview.be. Deze website is vrij toegankelijk en officieel gelanceerd in juli 2020. Sinds deze opstart zijn er maandelijks gemiddeld meer dan 1.000 unieke bezoekers en raadplegen ze samen telkens meer dan 2.500 fiches. ► Vanuit de EU is er een innovatiefonds opgestart bij het Emission Trading System (ETS), waarbij het de bedoeling is om industriële oplossingen naar de markt te brengen die Europa koolstofneutraal helpen maken. In ondersteuning van het departement Omgeving heeft VLAIO de informatie en communicatie naar de Vlaamse actoren voor de eerste 2 oproepen opgenomen.

Jaarverslag

Cofinanciering ► De netwerken opgezet op initiatief van de EU ondergaan een grote herstructurering bij de start van het nieuwe kaderprogramma “Horizon Europe” (dat zal gelanceerd worden in 2021). De netwerken zoals ze vandaag bestaan, worden afgeschaft en vervangen door nieuwe partnerships. Dit omvat consolidatie waarbij de veelheid van thematische netwerken vervangen wordt door een beperkter aantal partnerschappen. Horizon Europa gaat evenwel verder dan consolidatie en introduceert een meer strategische en impact-gestuurde benadering en wenst met de partnerships een antwoord te bieden op belangrijke socio-economisch vragen. In 2020 heeft VLAIO een prioritering uitgevoerd naar interesse voor deelname in de portfolio van 34 mogelijke partnerschappen uitgebouwd door de Commissie. Voor deze oefening wordt o.a. gesteund op een bevraging van de speerpuntclusters. Deze prioritering zal de basis vormen voor een beslissing tot deelname wanneer die vraag gesteld wordt. Vanuit de Commissie werd eveneens een concrete vraag gesteld over mogelijke deelname aan 15 partnerschappen uit de portfolio die voldoende ver gevorderd zijn om de volgende stap te zetten. In deze groep van 15 werd heeft VLAIO op basis van de prioritering een engagement genomen voor deelname aan 8, wat aan de Commissie overgemaakt werd. Het overzicht gaat in onderstaande tabel. Partnerschappen met engagement van VLAIO voor deelname Co-funded European Partnerships • Health and Care Systems Transformation (financial contributions) • Driving urban transitions to a sustainable future (financial and/or in-kind contributions) • Clean Energy Transition (financial contributions) • Blue Oceans (financial and/or in-kind contributions) • Water Security for the Planet - Water4All (financial contributions) • European Partnership for Innovative SMEs (financial contributions) Institutionalised European Partnerships based on Article 187 • Key Digital Technologies (financial contributions) • High Performance Computing (financial and in-kind contributions)

Voor de partnerschappen die nog niet klaar zijn en niet opgenomen zijn in deze lijst werden contactpersonen aangeduid om de communicatie met de Commissie op te volgen. ► Er bestaan heel wat netwerken om samenwerking over de landsgrenzen te bevorderen. Binnen België ondervinden ondernemers evenwel soms ook drempels voor samenwerking met bedrijven uit de andere gewesten, waar de bestaande internationale netwerken geen soelaas bieden. Daarom werd in 2020 in samenwerking met Innoviris en SPW een netwerk gestart, BEL-CO, om bedrijven de kans te bieden samen te werken tussen bedrijven met het Brussels hoofdstedelijk gewest en het Waalse gewest. Dit zal operationeel worden in 2021. Een netwerk voor kmo’s dat vroeger reeds bestond, BEL-SME wordt opgeheven en ingekanteld in dit nieuwe netwerk dat een veel breder toepassingsgebied heeft. ► In 2020 heeft VLAIO beslist toe te treden aan het EuroHPC netwerk beheerd door EWI. Het doel is om op termijn via die deelname financiering van bedrijven, i.h.b. kmo’s, mogelijk te maken. Krachtenbundeling ► In 2020 werd de krachtenbundeling tussen projectfinanciering en dienstverlening verder uitgebouwd in het kader van een geïntensifieerde samenwerking met Nederland. Deze

Agentschap Innoveren & Ondernemen

samenwerking is inmiddels uitgebreid met Noordrijn Westfalen. In deze set up worden bedrijven van België en Nederland samengebracht via het Enterprise Europe Network, met een vooruitzicht voor mogelijke financiering van de projectvoorstellen door RVO.nl (Nederland), VLAIO (Vlaanderen), Innoviris (Brussel), SPW (Wallonië) en DLR (Noordrijn-Westfalen) via het Eurostars netwerk. In dezelfde match making werden ook de mogelijkheden toegelicht voor financiering van de projecten vanuit Horizon 2020 (EU-DG onderzoek) en Interreg (EU-structuurfondsen). In 2020 werd een match making georganiseerd in het domein van Life Sciences. Deelname task forces ► Vanuit VLAIO werd actief deelgenomen aan de Taskforce ‘EU-investeringen’, geleid door MinisterPresident Jambon en Minister Crevits. Hierbij werd in de opstartfase van deze Taskforce uitgegaan van een eerste selectie en analyse van Europese programma’s vanuit de VLAIO overzichtstool www.eufundingoverview.be. ► Binnen de Taskforce ‘Luchtvaart en Defensie’, geleid door Minister Crevits, werd door VLAIO de werkgroep ‘Innovatie en Europees Defensiefonds’ voorgezeten, waarbij specifiek gekeken werd welke VLAIO instrumenten toepasbaar zijn voor de Vlaamse actoren binnen de Luchtvaart en Defensie alsook naar gevraagde aanpassingen, waar mogelijk binnen de wettelijke kaders. ► Binnen de Taskforce ‘Ruimtevaart’, geleid door Minister Crevits, werd de aanzet gegeven naar een breder impulsprogramma rond ruimtevaart. Dit wordt verder uitgewerkt in een nota aan de Vlaamse regering begin 2021.

6.4 Deelname aan IPCEI (Important Project Common European Interest-IPCEI) Via IPCEI-projecten (Important Project Common European Interest-IPCEI) wil de EU de lidstaten stimuleren om middelen te bundelen in grote projecten die bijdragen aan de concurrentiekracht van de Unie in zijn geheel en aan de grote maatschappelijke uitdagingen. Europa voorziet geen rechtstreekse projectfinanciering maar biedt de lidstaten de mogelijkheid voor een ruimere toekenning van staatssteun. Goedkeuring door de EU na notificatie is vereist. De Commissie vraagt een engagement van de bedrijven om voldoende middelen in te zetten, maar wil geen projecten goedkeuren die zonder staatssteun ook zouden doorgaan. Daarom worden enkel projecten aanvaard met een duidelijk marktfalen waar staatssteun vereist en proportioneel is. Dit steun op basis van een funding gap analyse die de basis vormt om de maximale steun te bepalen. IPCEI-projecten omvatten financiering van O&O&I maar ook financiering van een eerste industriële ontwikkeling, wat vrij uniek is. Daarnaast kunnen ook milieu-, energie- of vervoersprojecten gesteund worden, mits deze van groot belang zijn voor de strategie van de Unie. Vlaanderen heeft in 2019 deelgenomen aan IPCEI-batterijen. Inmiddels zijn zes strategische domeinen gedefinieerd waar in de toekomst IPCEIs verwacht worden. Hier zal een keuze gemaakt worden op basis van een advies van VARIO over de zes domeinen, dat verwacht wordt in de loop van 2021. Omdat voor 2020 een IPCEI rond waterstof aangekondigd werd en waterstof opgenomen is als een prioriteit in het regeerakkoord werd beslist via een ‘expression of interest’ te peilen naar de interesse van de bedrijven. Deze proactieve houding bood een basis om een kader uit te werken en te vermijden dat Vlaamse bedrijven kansen zouden missen door te laat in het proces betrokken te worden. Inmiddels werd op 9 september 2020 een advies ontvangen van VARIO voor het deel waterstof waarin het belang

Jaarverslag

van waterstof voor Vlaanderen benadrukt wordt en de beslissing tot deelname bevestigd wordt op basis van de studie. In België gebeurt de indiening van een notificatie op federaal niveau, maar wordt de financiering primair toegekend vanuit de regio’s. Daarom wordt gewerkt met een evaluatiecomité samengesteld door vertegenwoordigers vanuit de regio’s met coördinatie vanuit FOD-economie. Een oproep voor een expression of interest werd opengesteld vanuit deze samenwerking in maart met indiening tot 5 juni. Op 17 juli heeft de Vlaamse regering ingestemd met deelname aan het IPCEIHydrogen en met een kader voor zo’n deelname (zie non-paper BIS-nota 17 juli 2020). De aanvragers werden uitgenodigd om een uitgewerkte expression of interest in te dienen in overeenstemming met dit kader. Op 1 oktober 2020 werden de uitgewerkte aanvragen ontvangen waarbij elk project individueel besproken werd met mogelijkheid tot bijsturingen tot uiterlijk 9 november 2020. Na doorlichting van deze aangepaste aanvragen werd op 9 december een inhoudelijk verslag overgemaakt aan de voogdijminister. Op basis hiervan werd op 25 januari beslist om 11 projecten op te nemen in de Vlaamse portfolio voor deelname aan IPCEI-Hydrogen. Hierin zijn 20 bedrijven betrokken, meerdere verenigd in joint ventures die optreden als aanvragers. Inmiddels werd op Europees niveau een manifesto ondertekend door verschillende lidstaten op 17 december 2020, wat beschouwd kan worden als de officiële start van IPCEI-waterstof. Een match making met bedrijven van de verschillende landen is voorzien in maart 2021, de indiening van de prenotificatie in mei 2021.

6.5. Dienstverlening Innovatiepartnering & Technologietransfer (Enterprise Europe Network) Enterprise Europe Network Vlaanderen, een samenwerking tussen het Agentschap Innoveren & Ondernemen en Flanders Investment & Trade, behoort tot een netwerk van meer dan 600 partnerorganisaties in de EU, met 4.000 ervaren medewerkers. Het Enterprise Europe Network is een initiatief van de Europese Commissie (DG Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf – DG GROW alsook DG Research) dat sinds 2008 de Europese kmo’s wil ondersteunen en adviseren. De netwerkpartners zijn stevig verankerd in de diverse Europese regio’s en goed geplaatst voor het verlenen van informatie omtrent Europese regelgeving en financiering, voor het faciliteren van bedrijvencontacten en het helpen opstarten van transnationale innovatieve projecten. Infosessies en workshops In 2020 organiseerde Enterprise Europe Network Vlaanderen 12 virtuele workshops voor ondernemingen (hetzij centraal in Brussel, hetzij in de provincies). Hiermee werden 941 Vlaamse ondernemers bereikt. De volgende thema’s kwamen daarbij aan bod: business partnering, IPR, Brexit, handelsbelemmeringen,...

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Peers 4 Growth In het najaar van 2020 hebben wij een transnationale peerlearning workshop georganiseerd voor innovatieve start ups die willen opschalen. Samen met partners uit Spanje, Nederland en Duitsland hebben wij de formule, waar wij in 2019 reeds een award voor kregen tijdens de Annual Conference van EEN, opnieuw ingevuld. Deze virtuele growth booster was succesvol, met de feedback die wij van de KMO’s hebben ontvangen zal er een derde sessie volgen in 2021. Daarnaast waren diverse Vlaamse teamleden ook als spreker of moderator uitgenodigd op de virtuele Annual Conference van het netwerk dat in oktober 2020 georganiseerd werd. Adviesverlening in het kader van het COSME Programma van de Europese Unie Enterprise Europe Network Vlaanderen behandelde in 2020 in totaal 245 vragen voor gespecialiseerd advies van ondernemers en leverde daarnaast ook 19 gepersonaliseerde trajectdossiers aan. De meerderheid van de vragen die ondernemers stelden hadden betrekking op toegang tot financiering, CE markering, standaardisering, intra- en extra-communautaire BTW en e-commerce. Ook werden reeds een aantal verkennende vragen gesteld rond de gevolgen van de Brexit. Partnering services In 2020 begeleidde Enterprise Europe Network, ondanks de Corona-crisis een aanzienlijk aantal Vlaamse bedrijven naar aanleiding van de technologie- en zakelijke beurzen, handelsmissies of specifieke events met een brokerage luik in diverse lidstaten van de Europese Unie. Deze beurzen werden omwille van lockdown vooral virtueel georganiseerd. In totaal werd er deelgenomen aan 55 events. Tijdens deze brokerage events hadden de Vlaamse ondernemers 905 meetings met buitenlandse bedrijven. Tevens werden door tussenkomst van het EEN-team 33 structurele partnerships afgesloten tussen Vlaamse bedrijven en hun EU collega’s. Wij mogen we besluiten dat de doelstellingen voor 2020 meer dan behaald zijn ondanks de COVID19 crisis. Tabel: Cijfers consortium report Enterprise Europe Network Vlaanderen 2020 PES 2019

Category

Target consortium

Result consortium

Participants in regional events

No target

941

SMEs/client receiving individual advisory support

275

201

73%

SMEs/client receiving individual partnering support

350

608

173%

Brokerage event/missions organised

No target

Meetings at brokerage events/company missions

1020

905

88%

Expression of interest received

350

24%

Expression of interest made

275

235

85%

Jaarverslag

Percentage

Clients in feed-back related actions

125

312%

Achievements

140%

Cooperation with local stakeholders

155%

Active contribution to network activities

180%

Dienstverlening in het kader van het European Innovation Council Accelerator programma SME instrument van Horizon 2020 (DG Research) In 2020 werden er 67 individuele dossiers mbt tot het European Innovation Council Accelerator programma van H2020 afgehandeld: 7 dossiers behaalden een EU cofinanciering., 29 een Seal of Excellence. Algemene promotie van Enterprise Europe Network Vlaanderen Om de bekendheid bij ondernemingen in Vlaanderen te vergroten, heeft Enterprise Europe Network Vlaanderen in 2020 geopteerd om vooral te werken met promotiefilms. Er werden 5 video’s gemaakt en uitgezonden op Kanaal Z in de reeks Z Ondernemen internationaal op verschillende tijdstippen. Daarnaast werden er nog 3 afterlifes gepubliceerd ter promotie van de EEN-activiteiten via de sociale media. Deze video’s zijn terug te vinden op de website van Enterprise Europe Network Vlaanderen (www.enterpriseeuropevlaanderen.be). Omdat sociale media belangrijke platformen zijn waar ondernemers dagelijks online actief zijn, is het dan ook evident dat EEN hen actief bereikt via de sociale media. Daarom werkt Enterprise Europe Network Vlaanderen sinds midden 2020 nauw samen met een extern communicatiebureau. Er werd een strategie opgesteld om de bekendheid van Enterprise Europe Network Vlaanderen via de sociale media te vergroten. Deze strategie houdt in: het maandelijks posten van 8 berichten op Facebook en LinkedIn, het opstellen van advertentiecampagnes op FB, het uitwerken van op maat gemaakte visuals als identiteit van EEN. EUO4B campagne De Europese Commissie heeft een nationale campagne in België gelanceerd in 2020 om de visibiliteit van haar acties voor ondernemers en die van het netwerk te vergroten. Dit was een samenwerking van Wallonie, Brussel en Vlaanderen gericht naar stakeholders die als multipliers een effect zouden moeten teweegbrengen bij de eindconsument. De resultaten van deze campagne zullen duidelijker worden in 2021. Om klanten te informeren over Europese topics en eigen acties verspreidt Enterprise Europe Network Vlaanderen maandelijks een elektronische nieuwsbrief, met een aparte rubriek met handels- en technologische samenwerkingsvoorstellen die door het EEN-netwerk worden gepromoot. In het maandblad Wereldwijs van FIT verschijnt ook in elk nummer een bijdrage rond de EEN-activiteiten. Tot slot dient nog vermeld te worden dat het aantal unieke bezoekers van de website van Enterprise Europe Network Vlaanderen in 2020 in totaal 4848 bedroeg.

100

Agentschap Innoveren & Ondernemen

7. Beheer Europese structuurfondsen Het Agentschap Innoveren & Ondernemen staat in voor de uitvoering en het beheer van het Vlaamse EFRO programma en coördineert daarnaast het beheer en de uitvoering van verschillende Interreg programma’s. Door het Agentschap werd verder intensief input geleverd en meegewerkt aan de wetgevende en institutionele onderhandelingen rond het Post2020 Cohesiebeleid die in 2020 de laatste rechte lijn ingingen. Voor zowel EFRO als voor de verscheidene Interreg programma’s kwam de opmaak van de respectieve operationele programma’s ook op kruissnelheid. Vanwege Europees oponthoud rond het Meerjarig Financieel Kader en aanslepende onderhandelingen over basisregels voor het Cohesiebeleid verschoof het perspectief op een eerst mogelijke indiening van deze operationele programma’s naar 2021.. De gevolgen van Brexit en de COVID pandemie zorgden voor (nieuwe) uitdagingen op het vlak van het dagdagelijks beheer van de lopende programma’s. Terzelfdertijd gaven Brexit en COVID ook aanleiding tot de creatie van nieuwe EU instrumenten zoals het Brexit Adjustment Reserve, REACT-EU…Het Agentschap speelde mee een belangrijke rol in de totstandkoming en vormgeving van deze instrumenten die in de loop van 2021 verder uitgerold zullen worden. Met het voormalige Hermesfonds -omgevormd tot het “Fonds voor Innoveren en Ondernemen” (FIO) in 2020 beschikt het agentschap over een instrument dat kan instaan voor de cofinanciering van economische en innovatieve projecten binnen de programma’s EFRO Vlaanderen en EFRO Interreg.

7.1. Een efficiënt beheer van het EFRO-fonds: EFRO-Vlaanderen programma Kader In het kader van de doelstelling “Investeringen in groei en werkgelegenheid” van het Europees Cohesiebeleid 2014 – 2020, verkreeg Vlaanderen een bedrag van € 175 miljoen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) voor de ondersteuning van projecten die bijdragen tot duurzame economische ontwikkeling en tewerkstellingscreatie, en het realiseren van de objectieven van de Europa 2020-strategie voor een slimme, duurzame en inclusieve groei. Er worden initiatieven ondersteund binnen 4 prioriteiten ( naast de programmawerking ): 1. Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie: gericht op slimme specialisatie en kennisvalorisatie van onderzoek; 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo’s: gericht op het stimuleren van ondernemerschap en het ondersteunen van groei en internationalisatie bij kmo’s door het versterken van het kennispotentieel en de capaciteit voor internationaal ondernemen; 3. Bevorderen van de overgang naar een koolstofarme economie: gericht op het verbeteren van de energie - efficiëntie in de woningbouwsector en bij kmo’s, de reductie van CO² ( stedelijke mobiliteit ) en het stimuleren van hernieuwbare energiebronnen;

Jaarverslag

101

4. Stimuleren van een duurzame grootstedelijke ontwikkeling ( van toepassing in Gent en Antwerpen): gericht op de aanpassing aan klimaatverandering, bescherming van het leefmilieu en de uitvoering van kleinschalige stedelijke projecten met economische hefboomfunctie. Activiteiten in 2020 In 2020 werden verspreid over de verschillende prioriteiten en GTI’s - 14 projectoproepen gelanceerd, gericht op het bevorderen van kennisvalorisatie (via co-creatie en demonstratieprojecten), het versterken van de Vlaamse kmo’s (o.m. via intergemeentelijke samenwerking en digitalisering naar ondernemers, van innovatieve bedrijfsmodellen en internationalisering), het stimuleren van duurzame mobiliteit, energetische renovaties en het gebruik van groene warmte en het stimuleren van een duurzame stedelijke ontwikkeling in Gent en Antwerpen. Daarbij werden 37 projecten goedgekeurd door de Managementautoriteit voor een totale EFRO-steun van 14 miljoen euro. Hiervan werden in 2020 28 projecten binnen het bevoegdheidsdomein van het agentschap, gecofinancierd vanuit het Fonds voor Innoveren en Ondernemen voor een totaal bedrag van 9,8 miljoen euro. Cumulatief zijn daarmee 91 EFRO-Vlaanderen Hermes-steundossiers goedgekeurd voor een totaal bedrag van 46.102.610 euro. Van deze dossiers betreffen er 9 de Vlaamse bijdrage aan de Technische Bijstand van het EFRO-programma (6.942.599,81 euro) en 82 de eigenlijke cofinanciering voor een EFRO-project (39.160.010,19 euro). Cumulatief werden sinds de start van het EFRO-programma 475,2 MEUR aan subsidiabele kosten voorzien waarvan 175,98 MEUR bijgedragen door het EFRO. Onderstaande tabel geeft de stand van zaken van de uitvoering van het programma eind 2020. Prioriteit

Prioriteit 1 - Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie Prioriteit 2 - Versterking van het concurrentievermogen van KMO’s Prioriteit 3 - Ondersteunen van overgang naar koolstofarme economie Prioriteit 4 - Bevorderen van een duurzame stedelijke ontwikkeling Prioriteit 5 – Programmawerking Totaal

Beschikbaar budget (meuro)

Toegekende EFRO – steun (meuro)

Goedgekeurde projecten

87,63

91,56

104,48

28,88

27,5

95,27

107

35,21

35,48

100,77

16,9

14,50

85,61

6,9 175,6

6,9 175,98

100,0 100,22

9 260

7.2. Een efficiënt beheer van het EFRO-fonds: Interreg-programma’s Kader In het kader van de doelstelling “Europese Territoriale Samenwerking” (Interreg) verkreeg Vlaanderen tevens een bedrag van € 172 miljoen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).

102

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Interreg-programma’s (10 in totaal voor Vlaanderen) zijn het internationale luik van EFRO en ondersteunen internationale samenwerking met het oog op de transformatie van onze regionale economie in lijn met de EU2020 doelstellingen. Er worden initiatieven ondersteund binnen de volgende topics die op hun beurt doorvertaald worden naar de context van een specifiek Interreg-programmagebied: ► ► ► ►

Overgang naar een kenniseconomie en versterking van innovatie; Overgang naar een koolstofarme economie; Versterken van het concurrentievermogen van kmo’s; Valorisatie en duurzaam gebruik van milieu en/of hulpbronnen.

Kernthema’s als klimaatverandering en een verbetering van de levenskwaliteit voor burger kleuren verder mee de invulling van deze thema’s. Activiteiten in 2020 In 2020 betroffen de voornaamste Interreg-activiteiten van het agentschap: ► de vertegenwoordiging van Vlaanderen in de Interreg-programmacomités en relevante EU of intern-Vlaamse werkgroepen; ► het aansturen van en toezicht houden op het systeem voor controle van projectuitgaven door Vlaamse projectuitvoerders; ► Het adviseren van en meebeslissen over Interreg-projectvoorstellen alsook vragen voor Hermes cofinanciering hiervoor. ► het leveren van input rond de EU post2020 regelgeving voor o.a. Interreg, met focus op administratieve vereenvoudiging. ► het voeren en coördineren van de onderhandelingen rond de operationele programma’s 20212021 (Interreg VI) In 2020 verschoof de aandacht gaandeweg steeds meer naar activiteiten verbonden aan de opmaak van de Interreg VI programma’s. Daarbij kregen de synergie met het lange termijn beleid van de Vlaamse Regering en andere EU instrumenten bijzondere aandacht. Ook het beheren van de gevolgen van Brexit op de vormgeving en financiering van de toekomstige programma’s slorpten heel wat energie op. Een aparte vermelding in dit kader verdient de trekkersrol van het Agentschap in de internationale lobby richting de Europese Commissie ter voortzetting van het 2 Zeeën programma. Een nieuwe en onverwachte uitdaging bood zich aan in de vorm van COVID. De gevolgen van deze pandemie vroegen om een doortastende aanpak waarbij het Agentschap, samen met de programma secretariaten, de nodige administratieve en financiële voorzieningen trof om het verloop en de financiering van de lopende projecten en begunstigden zo veel mogelijk te vrijwaren en te vergemakkelijken. Verder werden in 2020 de laatste beperkte Interreg restbudgetten weggezet. Daarbij werd gestreefd naar een maximalisatie van de EFRO budget benutting in functie van te behalen indicatoren van de individuele programma’s en Vlaamse beleidsprioriteiten. In een beperkt aantal programma’s werd hierbij ook ingezet op een kleiene piloot initiatieven rond het beheren van de lange termijn gevolgen van de COVID pandemie op bijv. de arbeidsmarkt of het grensoverschrijdend verkeer van personen, patiënten…

Jaarverslag

103

Op datum van 31.12.2020 waren er nog steeds ruim 400 goedgekeurde Interreg projecten met Vlaamse partners actief waarvan 1/3 getrokken door een Vlaamse Lead partner. De totaal goedgekeurde projectkost van Vlaamse Interreg 2014-2020 projectpartners bedraagt intussen cumulatief bijna 500 MEUR waarvan ruim 260 MEUR door het EFRO bijgedragen wordt. Wat het Fonds Innoveren en Ondernemen betreft, werden in 2020 in totaal 15 nieuwe Interregsteundossiers vastgelegd voor een totaal bedrag van 2,6 miljoen euro. Cumulatief zijn daarmee 68 Interreg V Hermes steundossiers goedgekeurd voor een totaal bedrag van 14,6 MEUR. Van deze dossiers betreffen er 9 de Vlaamse bijdrage aan de Technische Bijstand van Interreg-programma’s (5,8 MEUR ) en 59 de eigenlijke cofinanciering voor een Interreg-project (8,8 MEUR) Meer gedetailleerde informatie over de uitvoering van het Vlaamse EFRO-programma en de Interregprogramma’s in Vlaanderen vindt men op http://www.vlaio.be/efro onder de rubriek “EFRO in Vlaanderen én Europa” en op de projectendatabank https://www.efro-projecten.be.

104

Agentschap Innoveren & Ondernemen

8. Clusterbeleid en specifieke initiatieven 8.1. Speerpuntclusters Het zwaartepunt van het Vlaams clusterbeleid ligt bij een beperkt aantal grootschalige en ambitieuze speerpuntclusters. Voor deze speerpuntclusters geldt dat ze voor een voor Vlaanderen strategisch domein, in een samenwerkingsverband tussen ondernemingen, kennisinstellingen en overheid (triplehelix) een ambitieuze LT-strategie en competitiviteitsprogramma ontwikkelen en uitvoeren. Portfolio In 2020 waren 6 speerpuntclusters actief. Catalisti, SIM, VIL en FLUX50 die startten in 2017 en Flanders’ Food en De Blauwe cluster die van start gingen in 2018. Met elk van de speerpuntclusters werd een clusterpact ondertekend,5 waarbij engagementen van zowel ondernemingen en kennisinstellingen als de overheid voor de uitrol van het competitiviteitsprogramma van de speerpuntcluster worden vastgelegd. De betrokkenheid van de overheid overstijgt hierbij voor de meeste initiatieven het beleidsdomein economie en innovatie. Er werden ook afspraken gemaakt tussen de speerpuntclusters en het team bedrijfstrajecten dat optreedt als front-office voor VLAIO.

Samen bereiken de speerpuntclusters circa 2000 ondernemingen. Het gaat hierbij om een goede mix van grote, middelgrote en kleine Vlaamse ondernemingen.

Het clusterpact voor de Blauwe Cluster werd in 2019 ondertekend.

Jaarverslag

105

Tabel: portfolio van gesteunde speerpuntclusters Domein

Start

Steun 1e 3 jr (dzEUR)

# VTE*

# leden

Catalisti

Duurzame chemie

01.01/2017

1.500

7,2

110

VIL

Logistiek

01.01/2017

1.500

8,3

630

SIM

Materialen

01.01/2017

1.364

5,7

169

FLUX 50

Energie

01.01/2017

1.401

4,1

175

Flanders’ Food

Agri-voeding

01.01/2018

1.601

8,5

289

De Blauwe Cluster

Blauwe economie

01.01/2018

1.489

6,9

188

*aantal VTE die actief zijn op de door VLAIO gesteunde basiswerking van de speerpuntclusters

Clusterprojecten De focus van de activiteiten van de speerpuntclusters ligt op het faciliteren van de samenwerkingsprojecten die passen in de clusterroadmap en, voor wat betreft O&O&I, via de geoormerkte middelen kunnen gesteund worden. In 2020 hebben de speerpuntclusters samen 51 samenwerkingsprojecten voor een totaal steunbedrag van 55 MEUR gegeneerd op de gereserveerde projectmiddelen. Het gaat om een mix van projecten die gespreid zijn over de TRL-levels: strategisch basisonderzoek, ICON, Coöperatieve bedrijfssteun en collectieve projecten. Tabel: Projectportfolio per speerpuntclusters Beslist in 2020 # projecten

steun (MEUR)

CATALISTI

10.4

De Blauwe Cluster

7.9

FLANDERS' FOOD

8.5

FLUX50

8.5

SIM

8.0

VIL

6.1

Interclusterprojecten

5.3

Totaal

Naast de projectgeneratie van clusterprojecten op de geoormerkte middelen zijn de speerpuntclusters ook betrokken bij het actief inkoppelen van de clusterleden in andere projectoproepen in Vlaanderen en Europa. Dit sluit aan bij de verwachting van het beleid dat in de speerpuntclusterdomeinen, met 106

Agentschap Innoveren & Ondernemen

betrokkenheid van de innovatieclusters, ook bijkomende middelen worden geïnvesteerd in innovatie, bovenop de geoormerkte middelen vanuit het Fonds Innoveren en Ondernemen. Om de bijdrage van de speerpuntclusters aan de transitieprioriteiten te intensifiëren werd in 2018 een 2-jarige overheidsopdracht opgestart om de speerpuntclusters te ondersteunen bij de opzet en uitwerking van clusterprojecten in de transitiedomeinen Industrie 4.0, circulaire economie, energie en mobiliteit. De focus ligt hierbij op projecten waar meerdere speerpuntclusters bij betrokken zijn. Dit leidde in 2019 tot de ontwikkeling van een methodologie om samenwerkingsmogelijkheden te detecteren en tot de opstart van de 5 vermeldde interclusterprojecten, voor een totaal steunbedrag van € 6,2 mio. In 2020 werd dit verder uitgerold en werden 4 interclusterprojecten gesteund voor een bedrag van € 5,3 mio. Catalisti De speerpuntcluster Catalisti heeft als missie om de chemie- en kunststofsector in Vlaanderen te verankeren, nog innovatiever te maken, de competitiviteit te versterken en hun internationale bereik te vergroten. In 2020 heeft Catalisti zijn innovatieagenda in samenspraak met de leden vernieuwd waarbij de vier innovatieprogramma’s zijn hernoemd tot Biobased Value Chains, Process Intensification and Transformation, Circularity and Resource Efficiency en Advanced Sustainable Products. Ook heeft Catalisti in dit werkingsjaar belangrijke inspanningen gedaan voor de VLAIO-studie “Vlaamse industrie koolstofcirculair en CO2-arm” uitgevoerd door een consortium onder leiding van Deloitte. Catalisti maakt ook deel uit van de stuurgroep van deze studie. In 2020 telde de cluster 115 leden en waren er 167 unieke ondernemingen actief in de cluster. Er werden 7 projecten gesteund op de geoormerkte clustermiddelen met een totale subsidieomvang van 10,4 miljoen euro. Het betrof 5 ICONs, 1 coöperatief onderzoeksproject en de ondersteuning van BlueChem. Hiernaast werden 2 interclusterprojecten goedgekeurd, waarbij Catalisti samenwerkte met FLUX50 en Flanders’ FOOD. Naast deze projecten ondersteund door de clusterprojectwerkingsmiddelen, heeft Catalisti verschillende andere projectdossiers actief ondersteund en begeleid, zowel Europese als Vlaamse projecten. Zo heeft Catalisti bijgedragen aan 8 Europese projecten (H2020, BBI en ETS-fund). Als gevolg van de clusterwerking werden in 2019 dertien nieuwe waardenketens gerealiseerd en 6 nieuwe octrooiaanvragen ingediend. Catalisti - Moonshot Moonshot heeft tot doel om tegen 2040 technologische doorbraken te realiseren, zowel in producten als processen, die op hun beurt tegen 2050 kunnen bijdragen tot het behalen van de klimaatdoelstellingen in een economische leefbare context. Vlaanderen wil met deze Moonshot op innovatievlak een voortrekkersrol spelen door de komende twee decennia fundamentele doorbraken na te streven in het basisonderzoek aan de kennisinstellingen en die vervolgens toe te passen in de energie-intensieve industrieën (voornamelijk chemie, raffinage en staal). Deze vraaggedreven langetermijnvisie maakt overheid, onderzoekswereld en bedrijfsleven tot bondgenoten voor een succesvolle klimaataanpak. In 2020 werd voor de tweede maal een aanvraagronde georganiseerd van projecten in Moonshot “Vlaanderen CO2-neutraal”.

Jaarverslag

107

In totaal werden in 2020 13 Moonshot-projecten goedgekeurd (moonshotflanders.be) waarvan 6 in de vorm van Moonshot sprint SBO’s (“sprint” SBO’s of ‘versnellingsprojecten’) met als doel om op korte termijn (18 maanden) een opbouw van kritische massa rond strategische onderzoeksthema’s te realiseren. Eveneens worden 7 full SBO projecten gesteund die over een looptijd van 48 maanden als uitgangspunt een significante technologische doorbraak willen realiseren. De operationele werking van de Moonshot coördinatie cel bij Catalisti werd voor 2021 gesteund door middel van een ministerieel besluit op basis van geoormerkte Moonshot middelen. In totaal werd voor ca. 19,7 miljoen euro steun toegekend aan deze projecten. Beslist in 2020 # projecten

steun (MEUR)

Moonshot full SBO

14,6

Moonshot sprint SBO

4,6

Ministerieel Besluit Operationele werking Moonshot

0,5

Totaal

19,7

SIM SIM, de speerpuntcluster in het domein van de materialen, heeft als missie bij te dragen tot de competitieve positie van de materiaalindustrie in Vlaanderen. Deze missie wordt vertaald naar vier strategische doelstellingen: het versterken van de wetenschappelijke basis en het opzetten van technologieplatformen in relevante thema's; het genereren van een 'open innovatie' omgeving voor nauwe samenwerking tussen de industrie en kennisinstellingen; het ondersteunen van de transitie naar hogere TRL niveaus en internationalisatie. In 2020 werden 3 ICON-projecten en 1 cSBO-project opgestart binnen de SIM programma’s NANOFORCE, M3, MARES en MADUROS. Daarnaast werden in dat jaar 4 nieuwe ICON-projecten goedgekeurd voor een steunbedrag van ca. 8,02 MEUR. Eind 2020 heeft de raad van bestuur van SIM beslist om een nieuw programma rond batterijen op te starten. De evaluaties van de eerste (cSBO) projecten binnen dit programma worden verwacht in 2021. Tot slot werd in 2020 het IBN Composieten ingekanteld als Special Interest Group binnen SIM en herdoopt tot Composites Cluster, met als belangrijkste missie het versterken van de concurrentiepositie van de composietindustrie in Vlaanderen en het vormen van een ecosysteem rond composieten. VIL VIL is sinds 2017 erkend als speerpuntcluster Logistiek en heeft als missie om Vlaanderen de Europese draaischijf in de wereldwijde supply chain te maken. In 2020 slaagde VIL er opnieuw in een stijging in het aantal leden op te tekenen met 630 leden waaronder overwegend kmo’s. De VIL-leden wordt aangespoord om deel te nemen aan innovatieve projecten als belangrijke trigger om logistieke innovaties in het bedrijfsleven te stimuleren en zo hun competitiviteit te verhogen. De 4 prioritaire

108

Agentschap Innoveren & Ondernemen

thema’s voor de komende periode werden bepaald als digitale transformatie, groene supply chains, hinterland connectie en last mile. Naast 6 collectieve onderzoeksprojecten (COOCK), één ICON-project en één cSBO-project werden 4 coöperatieve ontwikkelingsprojecten gesteund in 2020. Naast projectwerking bouwde VIL in 2020 verder aan de invulling van Log!Ville, het in opbouw zijnde logistiek demonstratie- en belevingscentrum. VIL was ook betrokken bij de oprichting van de Logistics Resilience Task Force om uitdagingen door de coronacrisis voor de logistieke sector aan te pakken. Flux50 De missie van de Vlaamse energiecluster bestaat er in een slimme energieregio Vlaanderen op te bouwen. De speerpuntcluster energie wil hiervoor inzetten op 5 welgekozen innovator zones of thema’s, waarbij de marktopportuniteiten en uitdagingen evenals de specifieke troeven van Vlaanderen voor elk van de innovator zones in overweging genomen worden. Volgende 5 innovator zones werden gedefinieerd: 1) Energiehavens, waarbij men zal focussen op flexibele thermische vermogenstations en warmtenetwerken, demand side management, bidirectionele vermogenstromen van en naar de kust en energieopslag door power-to-products, 2) Microgrids, groepen van geconnecteerde verbruikers, verdeelde bronnen van hernieuwbare energie en energieopslag, binnen een goed gedefinieerde elektrische perimeter; 3) Multi-energie oplossingen voor districten; 4) Energy cloud platforms, die data ter beschikking te stellen van derde partijen, op een uniforme, transparante, kwalitatieve en juridisch correcte wijze; 5) Intelligente renovatie. In 2020 telde Flux50 een 216 leden (ca. 3/4 KMO); 46 nieuwe leden vonden in 2020 hun weg naar Flux50. Er werden 21 projectaanvragen ingediend waarvan 11 (8 goedgekeurd) werden ingediend op geoormerkte middelen Flux50, 6 (3 goedgekeurd) op intercluster middelen en 4 (3 goedgekeurd) in het reguliere kanaal. 67% van de ingediende projecten werden goedgekeurd. Binnen de in 2020 goedgekeurde projecten zijn er 40 bedrijven actief en 8 kennisinstellingen. De ingediende projecten waren evenwichtig verdeeld over de verschillende innovatorzones. 50% van de goedgekeurde projecten waren O&O projecten, 29% ICON projecten en 14 % strategisch basis onderzoek projecten en 7% COOCK projecten. Verder nam Flux50 deel aan de Moonshot in 2020 en meerdere internationale projecten. Flux50 breidt zijn internationaal netwerk continu uit zoals blijkt uit deelname aan EU-projecten (Solarise, RegEnergy, Crossroads 2 Sustainable Energy, ConnectSME, SMARTENERGY, SMEL-I, Steps ...) of door het samenwerken met internationale netwerken zoals ICN - het International Cleantech Network en door meer structurele samenwerking met andere clusters, bijvoorbeeld cluster TWEED. Flanders’ FOOD Flanders’ FOOD organiseert sinds 1 januari 2018 de speerpuntcluster van en voor de Vlaamse agrovoedingsindustrie. Dit strategisch open innovatieplatform versterkt de innovatieslagkracht van de doelgroep door het verhogen van de wetenschappelijke en technologische kennis, hanteert hiervoor een geïntegreerde aanpak, en draagt op deze manier bij tot de economische en maatschappelijke ontwikkeling van Vlaanderen. In 2019 vertegenwoordigt Flanders’ FOOD 289 ledenondernemingen actief in deze sector. Om de doelstellingen van het innovatieplatform te bewerkstelligen kan Flanders’ FOOD bogen op 15 jaar ervaring op het vlak van kennisontwikkeling (via projectwerking), -verspreiding

Jaarverslag

109

(o.a. website, nieuwsbrief, activiteiten), -vertaling (in het bijzonder naar innovatievolgers) en valorisatie (leidend tot nieuwe producten, procesaanpassingen, investeringen, jobs, …). Samenwerking tussen verschillende actoren (bedrijven, kennisinstellingen en overheidsdiensten) in het agrovoedingssysteem staat daarbij centraal. In 2020 werden via de geoormerkte middelen van Flanders’ FOOD 1 cSBO project, 4 COOCK-projecten (waarvan 2 ter reductie van de impact van de coronacrisis), 2 ICON-projecten en 1 landbouwtraject gesteund in 2020. Daarnaast is Flanders’ FOOD betrokken bij 1 intercluster onderzoeksproject. In 2020, 2021 en 2022 legt Flanders’ FOOD een aantal nieuwe accenten in zijn werking: er zal extra dienstverlening ontwikkeld worden voor starters/scale-ups, complementair aan bestaande initiatieven, er zal extra ingezet worden op de internationalisatie van innovatie bij Vlaamse voedingsbedrijven door hen te begeleiden naar Europese projecten en er zal werk gemaakt worden van een werking ‘QuadrupleHelix’ waarbij zowel burgers/consumenten een plaats krijgen als dat er samenwerking met overheden i.c. maatschappelijke uitdagingen onderzocht wordt. De Blauwe Cluster De Blauwe Cluster (DBC, www.blauwecluster.be) is opgericht door enkele Vlaamse technologieleiders en ondersteunt Vlaamse bedrijven bij het opzetten van partnerschappen met andere bedrijven, kenniscentra en overheidsinstellingen met het oog op de ontwikkeling en de bevordering van economische activiteiten op zee. Deze cluster faciliteert het innovatieproces doorheen de volledige keten, van ideegeneratie tot en met de (internationale) vermarkting. DBC is actief in 6 thematische domeinen: kustbescherming en minerale rijkdommen; hernieuwbare energie en zoetwaterproductie; maritieme verbinding; duurzame zeevoeding en mariene biotechnologie; blauw toerisme; oceaanvervuiling en afvaloplossingen. Daarnaast zijn er 2 transversale domeinen: ecosysteemaspecten (toepasselijk op alle thematische domeinen, met het oog op het ontwikkelen van duurzame activiteiten) en smart sea (Industrie 4.0 voor de offshore sector). Deze domeinen worden opgevolgd aan de hand van meerdere taskforces (interactieve workshops met bedrijven) waar dieper ingezoomd wordt op de specifieke onderzoeksuitdagingen, en door de wetenschappelijke adviesraad voor afstemming met de onderzoeksagenda's van de Vlaamse kenisinstellingen. Om de dienstverlening goed af te stemmen op kmo’s werd een kmo-comité opgericht. Dit comité is niet enkel een toetssteen voor de werking, maar dient ook om de kmo’s onderling elkaar beter te leren kennen. Daarnaast heeft DBC diverse samenwerkingsovereenkomsten lopen met Vlaamse en internationale clusters, onderzoeksorganisaties, overheden en sectororganisaties. Enkele verwezenlijkingen uit 2020: ► Er werden 7 projecten positief geëvalueerd door VLAIO voor een totale steun van 7,9 miljoen Euro. ► Daarnaast werden 2 interclusterprojecten positief geëvalueerd waarvoor DBC de coördinerende cluster was (1 met SIM, 1 met Flux50), voor een totale steun van 3,27 miljoen euro. ► DBC was mede-organisator van de internationale G-STIC-conferentie te Brussel, rond hoe technologie en innovatie kan bijdragen aan het behalen van de Strategic Development Goals van

110

Agentschap Innoveren & Ondernemen

de Verenigde Naties. Tijdens dit event heeft DBC voor de eerste maal de “Blue Innovation Awards” uitgereikt. ► De werking rond kmo's heeft geleid tot de indiening van 2 innovatieprojecten bij VLAIO welke exclusief door kmo's worden uitgevoerd. Ook in 2021 worden enkele gelijkaardige projecten verwacht. Flanders.HealthTech De Vlaamse Regering stelde in 2019 in de context van het Vlaams Beleidsplan Gepersonaliseerde Geneeskunde voor om de opdracht van het innovatieve bedrijfsnetwerk Flanders.Health binnen de looptijd van het huidige contract uit te breiden om een speerpuntclusterdossier voor te bereiden. Ondersteunend daaraan werd tevens een studieopdracht uitgeschreven voor ‘GAP analysis & roadmap’, deze werd toegekend aan PWC/Innovigate. Deze ‘GAP analysis & roadmap’ werd eind maart 2020 afgerond. Mede op basis van de inzichten uit deze studie werkt Flanders.Health sindsdien - in nauw overleg met VLAIO - een speerpuntcluster dossier uit onder de naam Flanders.HealthTech en verzamelt het de daarvoor noodzakelijke intentieverklaringen en financiële engagementen van bedrijven en andere stakeholders. De belangrijkste stakeholders omvatten Vlaamse bedrijven uit de ICT, Medtech en bio/pharma sectoren. Naast de onderzoeksinstellingen en hun ziekenhuizen zijn ook verschillende koepelorganisaties betrokken waaronder Agoria, VOKA, zorgnet ICURO… Dit proces was eind 2020 nog aan de gang.

8.2. Innovatieve BedrijfsNetwerken Innovatieve bedrijfsnetwerken zijn bedoeld voor kleinschalige clusterinitiatieven die tot doel hebben om binnen een kort tijdsbestek een dynamiek van samenwerking op gang te brengen tussen ondernemingen rond een specifiek thema, vaak in een nichemarkt. De focus ligt hierbij op zowel het uitbouwen en versterken van het ecosysteem als onderling doen samenwerken van de ondernemingen en andere actoren binnen de cluster. Portfolio Tabel: Steun aan innovatieve bedrijfsnetwerken Projecten ingediend

Projecten gesteund

Steun toegekend

1e oproep (2015-2016)

25 (40)*

4,7 MEUR

2e oproep (2017-2018)

12 (25)

1,5 MEUR

*aantal projecten ingediend in fase 1 en fase 2.

In 2016 en 2018 werd, respectievelijk bij een eerste en tweede oproep voor innovatieve bedrijfsnetwerken steun toegekend aan 14 en 6 initiatieven voor een totaalbedrag van 4,7 respectievelijk en 1,5 MEUR. Dit brengt het totaal aantal door VLAIO gesteunde innovatieve bedrijfsnetwerken op 20. De innovatieve bedrijfsnetwerken uit de eerste oproep hebben medio 2020 allemaal hun einddatum bereikt en worden niet langer financieel ondersteund door VLAIO. Verschillende van deze initiatieven hebben het potentieel en ook de ambitie om zich als cluster met

Jaarverslag

111

een duurzame positie in het Vlaamse innovatielandschap te ontwikkelen. Een grote moeilijkheid die zij hierbij ervaren is om de periode na de overheidsfinanciering te overleven en een eigen zelf bedruipend financieringsmodel te ontwikkelen. Om deze bottleneck te overwinnen, heeft het agentschap een opdracht gegund aan KPMG om een 5-tal clusters te ondersteunen in de ontwikkeling van een duurzaam businessmodel voor de clusterorganisatie. Het traject werd succesvol doorlopen door 5 innovatieve bedrijfsnetwerken en resulteerde in 4 initiatieven die op eigen benen de clusterwerking verder uitbouwen. In totaal komt dit op 9 innovatieve bedrijfsnetwerken die zijn doorgestart met eigen middelen of ingekanteld zijn in een bestaande organisatie.

112

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Tabel: Portfolio van gesteunde innovatieve bedrijfsnetwerken Uitvoerende organisatie(s)

Aantal leden*

Einddatum IBNproject

Doorstart of inkanteling

Power to Gas

Waterstofnet vzw

31.08.2019

Doorstart met financiering via EWI

Aircargo Belgium

ACB vzw

147

30.09.2019

Doorstart op eigen kracht

B-HIVE

B-hive vzw

30.09.2019

stopgezet

BIM

WTCB

30.09.2019

Fusie met bouwindustrialisatie tot cluster binnen WTCB

Digitizing Manufacturing

Sirris

30.09.2019

Acitiviteiten terug bij Sirris opgenomen

EUKA

EUKA vzw

274

31.12.2019

Inkanteling Flanders Make

Composieten

AGORIA

31.12.2019

Inkanteling SIM

Smart Digital Farming

ILVO

31.12.2019

Doorstart binnen ILVO

Innovatieve Coatings

Sirris – Centexbel

31.12.2019

stopgezet

Bouwindustrialisatie

WTCB – Wood.be

31.12.2019

Fusie met BIM tot cluster binnen WTCB

Offshore energie

Sirris – Ugent

29.02.2020

Verdergezet in nauwe samenwerking met de Blauwe Cluster

FLAG

31.03.2020

Inkanteling Agoria

Groen Licht Vlaanderen

GLV vzw

31.03.2020

Doorstart op eigen kracht

Flanders Bike Valley

FBV vzw

31.03.2020

Verderzetting op eigen kracht

Jaarverslag

113

MAAS

ITS.be

30.06.2021

> smart cities programma

IoT4Society – Smart Cities Vlaanderen

DSP Valley- Citlylab

31.07.2021

> smart cities programma

Flanders.Health

Flanders.bio- DSP Valley Medtech

147

30.11.2021

> SPC

Smart Buildings in use

WTCB

31.10.2021

Space 4.0

VRI vzw

30.09.2021

> impulsprogramma

IoTValuechain – The Beacon

Agoria

31.12.2021

> smart cities programma

(*) beperkt tot de ondernemingen.

Dynamiek De doorgestarte en 6 gesteunde innovatieve bedrijfsnetwerken bereiken samen ruim 1100 Vlaamse ondernemingen, weliswaar zonder rekening te houden met ondernemingen die lid zijn van meerdere clusters. Deze clusterinitiatieven slagen er wel degelijk in om ondernemingen onderling te doen samenwerken. Zo werden bij de gesteunde IBNs 56 samenwerkingsinitiatieven opgestart in de periode 2019-2020. Voor de financiering van deze projecten doen zij beroep op het reguliere steuninstrumentarium van het agentschap. Sommige innovatieve bedrijfsnetwerken doen voor de financiering van deze projecten ook succesvol beroep op andere Vlaamse en Europese middelen, terwijl andere samenwerkingsinitiatieven zonder steun worden opgestart. Lerend netwerk Naast het louter financieel ondersteunen van de clusters wordt door het agentschap ook veel belang gehecht aan een faciliterende en operationele ondersteuning van de clusterorganisaties. Deze rol wordt in hoofdzaak opgenomen via de accountmanager die de cluster van nabij opvolgt. Daarnaast worden op groepsniveau een aantal initiatieven uitgewerkt om de werking van de clusters te ondersteunen. Het lerend netwerk voor clusterorganisaties is daar het belangrijkste van. In dit netwerk komen de clustermanagers en medewerkers van de speerpuntclusters en innovatieve bedrijfsnetwerken samen om kennis op te doen en ervaringen uit te wisselen rond clusterspecifieke topics. De uiteindelijke doelstelling is om hun competenties te verhogen zodat de clusters aangestuurd worden door een professioneel team om op die manier de clusterexcellentie te verhogen. In 2020 konden de geplande fysieke bijeenkomsten van het ‘lerend netwerk voor clusterorganisaties’ omwille van de coronamaatregelen niet doorgaan. Omdat de ervaringsuitwisseling en het van elkaar leren toch als een belangrijk aspect beschouwd wordt in de verdere uitrol van de clusterwerking werd in het najaar van 2020 een online alternatief uitgewerkt. De online sessies worden opgebouwd rond een aantal thema’s die relevant zijn voor de dagelijkse werking van een cluster, met name communicatie, ledenbeheer, projecten en intellectuele eigendom.

114

Agentschap Innoveren & Ondernemen

9. Missies en transities Het Team Missies & Transities startte in 2020 met zijn opdracht. Die bestaat er in om missies en transities vanuit VLAIO te ondersteunen. Deze missies en transities zijn gekoppeld aan de grote maatschappelijke uitdagingen en maatschappelijke relevantie, die daarmee sterk mee in beeld komen. De centrale thema’s voor dit team zijn: doorgedreven digitalisering van de hele Vlaamse economie en het ecosysteem waarbinnen deze functioneert, de klimaat- en energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. Het team heeft voor deze thema’s in de eerste plaats een horizontale rol, waarbij we over alle steunmaatregelen, diensten en bij uitbreiding de VLAIO-partners de activiteiten rond die thema’s opvolgen en stimuleren. Een belangrijke deelopdracht is beleidsrapportage op deze vlakken. Verder heeft het team drie ondersteunende projecten. Naast het opvolgen en vertalen naar het agentschap van de internationale tendensen rond missies en transities, zijn dat het werk rond SDG’s en de organisatie van de economische speerpuntprojecten (ESP). De sustainable development goals (SDG’s) van de Verenigde Naties brengen de uitdagingen op het vlak van economische- en sociale ontwikkeling, leefmilieu en vrede richting 2030 samen. Binnen VLAIO onderzoeken we hoe de SDG’s kunnen ingezet worden, in de eerste plaats als middel om de maatschappelijke impact zichtbaar te maken en er over te communiceren. Economische speerpuntprojecten zijn ambitieuze (investerings-)projecten met een onzekere uitkomst maar met potentieel een hoge toegevoegde waarde voor Vlaanderen of een substantiële doorbraak of versnelling. Dit kan bijvoorbeeld zijn op het vlak van klimaat of energie of andere beleidsdoelstellingen. Dergelijke projecten vragen dikwijls samenwerking met de overheid op verschillende vlakken zoals vergunningen, subsidies, ruimtelijke ordening, etc. Om dit proces te verbeteren, zijn afspraken gemaakt binnen de Vlaamse overheid. VLAIO ondersteunt dit, samen met het Departement Omgeving.

9.1. Digitalisering (inclusief beleidsagenda’s AI en cybersecurity) De digitalisering van onze samenleving is de voorbije jaren stevig versneld. Deze omslag is een uitdaging maar is tegelijk een unieke groeiopportuniteit voor de Vlaamse ondernemingen. Digitalisering maakt bedrijven productiever, kosten-efficiënter en innovatiever. VLAIO zet dan ook sterk in op het verhogen van de digitale readiness van Vlaamse ondernemingen en wil zoveel mogelijk bedrijven aanzetten tot digitale transformatie. Daarnaast wil VLAIO een boost geven aan de Vlaamse technologieaanbieders op vlak van digitalisering door hen te ondersteunen bij het ontwikkelen van innovatieve digitale oplossingen en het matchen met technologiegebruikers. We zetten hiervoor het volledige VLAIO-instrumentarium in. Waar relevant wordt daarbij door VLAIO samengewerkt over de beleidsdomeinen heen. De uitrol van de beleidsagenda’s artificiële intelligentie en cybersecurity (zie verder) en de verdere ondersteuning van Industrie 4.0 (zie onder punt 9.2) werden ondersteund door enkele nieuwe horizontale initiatieven.

Jaarverslag

115

► Met de start van het vernieuwd contract ondernemerschap worden middelen vrijgemaakt om via structurele partners zoals Unizo, VOKA, VCB en het Industriepartnerschap ondernemingen te inspireren, sensibiliseren, informeren over het potentieel van digitale technologieën en waar nodig te coachen/begeleiden bij de uitrol van hun eigen digitaliseringstraject. ► -Met het webplatform www.digitaletoekomst.be werd in samenwerking met de stakeholders uit het VLAIO-netwerk één platform vormgegeven dat een overzicht biedt van alle initiatieven rond starten met digitalisering, artificiële intelligentie, cybersecurity en industrie 4.0. Dit webplatform bevat inspiratie informatie voor de ondernemingen die die hun eerste digitale stappen nog moeten zetten en voor innovators die een digitale versnelling hoger willen schakelen. Beleidsagenda’s artificiële intelligentie en cyberveiligheid In 2019 werd beslist jaarlijks respectievelijk 32 Meuro en 20 Meuro te investeren in de beleidsagenda’s artificiële intelligentie en cyberveiligheid. VLAIO en EWI beheren deze samen. EWI beheert telkens het luik onderzoek, VLAIO beheert het luik implementatie en beide samen coördineren de flankerende acties. Voor artificiële intelligentie wil het implementatieluik de adoptie van AI verhogen bij zoveel mogelijk bedrijven. In 2020 werd daarvoor 15,2 MEUR toegekend: ► Binnen het contract ondernemerschap (zie hoger) werd 3 MEUR toegekend voor acties rond AI. ► Een specifieke oproep voor digitale transformatieprojecten ondersteunde de Vlaamse kmo’s in de transformatie naar een datagedreven organisatie (56 projecten voor 2,3 MEUR in totaal). ► De TETRA AI-oproep voor hogescholen was gericht op digitaliseringsprojecten vanuit de hogescholen met specifieke aandacht voor toepassingen van AI bij ondernemingen en social profit organisaties (7 projecten praktijkgericht onderzoek voor een totaalbedrag van 2,9 MEUR). ► Eind 2020 werd beslist om 5 provinciale laagdrempelige digitale experimenteerruimtes op te zetten. EFRO voorzag 3 MEUR voor de eerste periode van 2 jaar, aangevuld met 2,1 MEUR uit de AI-beleidsagenda, deels voor de cofinanciering van de kmo’s. Zij kunnen daar terecht met hun vragen over nieuwe datagedreven technologieën en voor begeleiding op maat voor het testen en experimenteren met nieuwe datagedreven digitale technologieën. ► Aan 3 AI-ICON-projecten werd 5 MEUR toegekend. Bij deze projecten zijn 10 Vlaamse ondernemingen als partner betrokken. ► Tot slot wordt jaarlijks 132.500 EUR vanuit de beleidsagenda vrijgemaakt voor de vzw Team Bedrijfstrajecten voor de begeleiding van bedrijven. Voor bewustmaking, opleiding en juridische en ethische omkadering (flankerend luik) van de beleidsagenda AI kende VLAIO in totaal 1,9 MEUR toe: ► Via een thematische ESF-oproep AI voor opleidingen voor de arbeidsmarkt werden 3 projecten gesteund, waaraan 837.340 euro werd toegekend complementair aan de steun van ESF. ► Voor de ondersteuning van digitale competentieopbouw in het secundair onderwijs werd 1.660.000 EUR voorzien, waarvan 1 MEUR uit beleidsagenda AI. Dit betreft 5 projecten bij de Regionale Technologische Centra (RTC’s ) een project Mediawijs/IMEC en projecten bij Vlaamse Jonge Ondernemingen (Vlajo) en Unizo. ► Voor outreach en de website was 100.000 EUR beschikbaar. Voor de beleidsagenda cybersecurity is het doel van het implementatieluik het bereiken van een verbeterde cybersecurity maturiteit bij Vlaamse ondernemingen. In 2020 werd daarvoor 9,9 MEUR toegekend: 116

Agentschap Innoveren & Ondernemen

► Binnen het contract ondernemerschap (zie hoger) werd 1 MEUR toegekend uit de beleidsagenda cybersecurity. ► Er werd een aanbesteding gedaan voor het leveren van dienstverlening rond cybersecurity aan kmo’s (CS-verbetertrajecten). Hiervoor werd eind 2020 een totaal bedrag van 4 MEUR toegewezen aan 9 private dienstverleners. De concrete trajecten worden uitgerold in 2021. ► Aan CS-ICON-projecten werd 4,8 MEUR toegekend. Bij deze projecten zijn 9 Vlaamse ondernemingen als partner betrokken. ► Tot slot wordt jaarlijks 132.500 EUR vanuit de beleidsagenda vrijgemaakt voor de vzw Team Bedrijfstrajecten voor de begeleiding van bedrijven Voor bewustmaking en opleiding (flankerend luik) van de beleidsagenda cybersecurity kende VLAIO in totaal 1 MEUR toe: ► Samen met ESF Vlaanderen werd een oproep gedaan rond ‘het ontwikkelen van opleidingen om ondernemingen en hun werknemers voor te bereiden op de implementatie van cybersecurity’ (200.000 EUR vanuit de beleidsagenda voor 2 projecten). ► Voor de ondersteuning van digitale competentieopbouw in het secundair onderwijs werd 660.000 EUR voorzien, aanvullend aan de financiering binnen de beleidsagenda AI (zie hoger). ► Voor outreach en de website was 100.000 EUR beschikbaar.

9.2. Industrie 4.0 De transitie naar industrie 4.0 is één van de zeven transities die Vlaanderen moeten leiden naar een duurzame, veerkrachtige en inclusieve maatschappij in 2050 (VISIE 2050). Ze omvat de noodzakelijke transformaties van bedrijven om competitief te zijn in de nieuwe context van een de geconnecteerde en data-gedreven economie. Digitalisering drijft innovaties op het vlak van technologie, businessmodellen en werk, die moeten leiden tot een duurzame en productieve maakindustrie. VLAIO vervult sinds 2018 de rol van transitiemanager industrie 4.0. In 2020 hebben we verder ingezet op de vijf actielijnen zoals voorgesteld in het actieplan. Het doel blijft bij te dragen tot gunstig omgevingsvoorwaarden voor de ontwikkeling van een industrie 4.0 omgeving in Vlaanderen en zoveel mogelijk bedrijven stappen te laten zetten in hun transformatie. De belangrijkste realisaties in 2020 waren: ► platformwerking: koppeling van de website die een verbinding vormt tussen de (onderzoeks)partners en de bedrijven aan www.digitaletoekomst.be. Hiermee is ook de link gelegd met de beleidsprogramma’s over AI en cybersecurity, belangrijke ondersteunende technologieën voor industrie 4.0. ► versterking van de kennisbasis: inzetten van de middelen van de Strategische Onderzoekscentra Flanders Make en imec, o.a. via coöperatieve bedrijfsprojecten en ICON-projecten. ► het stimuleren van toepassingen: verdere inzet van het volledige instrumentarium van VLAIO en samenwerking met het uitgebreide VLAIO-netwerk. Het contract ondernemerschap vormt een uitstekend kader om deze acties te steunen. Verder ontwikkelde het netwerk van industrie 4.0proeftuinen zich ten volle. Dit netwerk bestaat uit 17 proeftuinen met zeer verschillende invalshoeken op het vlak van technologie, thema (bijvoorbeeld nieuwe businessmodellen, competenties, …) of toepassingsdomein. COVID 19 vroeg dikwijls een heroriëntering van de aanpak voor deze proeftuinen,

Jaarverslag

117

► omgevingsvoorwaarden: focus op competenties, een van de centrale hefbomen voor de transformatie van de industrie. ► internationale samenwerking: positionering van Vlaanderen op verwante thema’s binnen het Europees beleid (digitalisering en industrie) en internationale outreach. Vooral dit laatste werd als gevolg van COVID in 2020 herschikt. Meer info en een overzicht van alle lopende acties voor Industrie 4.0 is te vinden op de website www.industrie40vlaanderen.be.

9.3. Klimaat en energie De klimaat- en energietransitie vormen een essentieel deel van de transitie naar een duurzame economie. Innovatie en ondernemerschap spelen hierin een centrale rol en VLAIO is hierbij reeds lang betrokken, zowel via de reguliere instrumenten als via de clusterwerking. Sinds begin 2020 worden de bijdragen vanuit VLAIO ondersteund vanuit het team. Op de volgende vlakken werd een belangrijke bijdrage geleverd: ► Het Vlaams Energie- en Klimaatbeleidsplan - VEKP (goedgekeurd op 3 april 2020) brengt de inspanningen samen die Vlaanderen moet leveren richting 2030. Bedrijven spelen hierin een centrale rol, omdat ze zelf belangrijke transformaties zullen moeten ondergaan, maar ook omdat ze een belangrijke rol hebben in het maken van oplossingen. Beide aspecten worden ondersteund door innovatie en ondernemerschap. VLAIO is dan ook verantwoordelijk voor een twintigtal acties uit het VEKP. De uitwerking van het plan, de interne coördinatie, de opvolging en de rapportering werden uitgevoerd in 2020. Dit vormt de basis voor de acties de volgende jaren. ► Met de Vlaamse waterstofstrategie (behandeld door de Vlaamse Regering op 13 november 2020) wil Vlaanderen hier een prominente rol opnemen. Deze strategie werd uitgewerkt samen met EWI en zal in de verdere uitrol sterk vanuit VLAIO ondersteund worden. ► Voor de realisatie van de energie- en klimaatambities, in het bijzonder het bereiken van de eisen met betrekking tot de CO2-uitstoot zoals geformuleerd in de Europese en Vlaamse actieplannen, moeten grote ontwikkelings- en investeringsprojecten worden uitgevoerd. Voorbeelden zijn initiatieven rond Carbon Capture and Usage (CCU) en Carbon Capture and Storage (CCS) en grote investeringsprojecten voor economisch belangrijke industriële activiteiten in de Vlaamse havens. Deze en andere actoren werden intensief begeleid naar de beste mix van Vlaamse en Europese steuninstrumenten. ► Voor de financiering van de klimaat- en energietransitie zijn er belangrijke steunmaatregelen vanuit de EC. We maken daarom de koppeling met Horizon 2020 en Horizon Europe in de toekomst en vervullen in het bijzonder ook een NCP-functie naar specifieke instrumenten zoals het ETSInnovationFund en Connecting Europe Fund, samen met het NCP en de Europese coördinatiecel binnen VLAIO. Verder werd bijgedragen tot de invulling van de IPCEI Waterstof.

118

Agentschap Innoveren & Ondernemen

9.4. Circulaire economie De economische relevantie van circulaire economie is groot. Ze brengt nieuwe innovatiekansen met zich mee, onder meer in het productontwerp, de prodcuctie, de dienstverlening en de businessmodellen en heeft een grote impact op de manier van werken. Dit biedt veel kansen voor ondernemers door minder grondstoffenverbruik en afval, toegang tot nieuwe grondstoffen uit afval, meer ketensamenwerking en het internationaal valoriseren van Vlaamse expertise. De omslag naar een circulaire economie is een transversaal thema voor de Vlaamse Regering. De ministers Crevits en Demir hebben daarom het publiek-privaat partnerschap ‘Vlaanderen Circulair’ als centraal platform een doorstart laten maken in 2020. Het beleidsdomein EWI (afgestemd met de departementen WSE en Landbouw en Visserij) stelde een conceptnota op met mogelijke acties, verdeeld over zes actielijnen. Dit zijn: planning en monitoring, versterken van het onderzoek, ondersteunen van innovatie en ondernemerschap, werken aan omgevingsfactoren en randvoorwaarden, internationale samenwerking stimuleren en bredere communicatie en sensibilisering uitwerken. VLAIO is hierdoor een dragende speler geworden van Vlaanderen Circulair en zal actief meewerken aan de 7 horizontale hefbomen en de 6 thematische werkagenda’s. We zijn de trekker voor de hefboom Innovatie en Ondernemerschap en voor de werkagenda circulaire maakindustrie en zullen ons volledig horizontaal instrumentarium inzetten. Naast deze onderbouwende activiteiten, kunnen voor 2020 de volgende acties vermeld worden: ► Er werd actief meegewerkt aan het opstellen van het beleidsplan bio-economie, samen met EWI. Dit beleidsplan is in december 2020 goedgekeurd door de Vlaamse Regering. De belangrijkste bijdragen van VLAIO zijn de versterking van de werking van de speerpuntclusters rond bioeconomie, het ondersteunen van het gebruik van pilootinfrastructuur door kmo’s en het stimuleren door Team Bedrijfstrajecten van actoren uit de landen tuinbouw voor innovatieve samenwerkingen met industriële partners. ► Om projecten toe te leiden naar de juiste steuninstrumenten en begeleiding werd vanuit het team bedrijfstrajecten regelmatig overlegd met de collega’s van Vlaanderen Circulair over wederzijdse doorverwijzingen en werd er in samenwerking met Vlaanderen Circulair een FinMix sessie georganiseerd rond het thema circulaire economie waarbij ondernemers met innovatieve uitdagingen en stevige groeiambities de kans werd gegeven om hun plannen voor te leggen aan een panel van financieringsexperts. ► Het vernieuwd contract ondernemerschap zet expliciet in op het thema circulaire economie. Er worden middelen vrijgemaakt om via het industrie partnerschap (met o.a. Agoria, Sirris, Fevia, Centexbel, The Shift, VITO, VIL, VOLTA, Wood.be) ondernemingen te inspireren, te sensibiliseren en te informeren over het potentieel van circulaire economie en waar nodig te coachen/begeleiden bij de uitrol van hun eigen traject. ► Ter voorbereiding van de werkagenda circulaire maakindustrie werd eind 2020 een consultant aangeduid om een studie te voeren om de scope van deze werkagenda af te bakenen, om een aantal prioritaire waardeketens in kaart te brengen en om actielijnen uit te tekenen waarmee we in de tweede helft van 2021 concreet aan de slag gaan.

Jaarverslag

119

Bijlagen

120

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Bijlage 1: Beslissingscomité bij het Fonds Innoveren en Ondernemen Opdracht In uitvoering van het decreet van 20 november 2015 houdende diverse maatregelen inzake de herstructurering van het beleidsdomein Economie, Wetenschap en Innovatie werd een beslissingscomité bij het Fonds Innoveren en Ondernemen opgericht. Dit beslissingscomité behandelt een groot aandeel van de steun die vanuit het Fonds Innoveren en Ondernemen aan innovatieprojecten wordt toegekend. De andere beslissingen en steuntoekenning volgen de gebruikelijke procedures voor een intern verzelfstandigd agentschap, met beslissingen door de Vlaamse Regering, de bevoegde minister of de administrateur-generaal. De Vlaamse Regering bepaalt welke instrumenten met betrekking tot de steunverlening, tot de bevoegdheid van het beslissingscomité bij het Fonds Innoveren en Ondernemen behoren. Het beslissingscomité kan alle handelingen stellen die verband houden met de toekenning en de opvolging van deze instrumenten of combinaties ervan, waaronder in het bijzonder: 1. vaststellen van de nadere modaliteiten inzake de aanvraagprocedure- en voorwaarden; 2. bepalen van de nadere modaliteiten en criteria voor de programma’s en projecten en eventuele combinaties daarvan; 3. organisatie van de oproep tot indiening van de aanvragen en de beoordeling van de ontvankelijkheid ervan; 4. beoordeling van de gegrondheid van de aanvragen; 5. toekenning van steun, met inbegrip van het opleggen van voorwaarden en modaliteiten in de (type-)overeenkomst; 6. oordelen over het verzoek tot herziening van de steunbeslissing; 7. opvolging van het project of programma met inbegrip van de vordering tot terugbetaling van oneigenlijk aangewende steun; 8. bepalen van de voor steun in aanmerking komende kosten.

Het beslissingscomité kan verder ook adviezen verstrekken met betrekking tot de werking, effectiviteit en mogelijke optimalisaties aan deze steuninstrumenten. Het houdt bij de invulling van zijn opdracht ook rekening met de algemene en specifieke beleidslijnen van de Vlaamse Regering, zoals die blijken uit de afspraken tussen het Agentschap Innoveren & Ondernemen en de Vlaamse minister, bevoegd voor het beleidsdomein economie, wetenschap en innovatie. Het Besluit van de Vlaamse Regering houdende het beheer en de werking van het Fonds voor Flankerend Economisch en Innovatiebeleid en de werking van het beslissingscomité bij dat Fonds legt vast dat het beslissingscomité bevoegd is voor de instrumenten, gebaseerd op de volgende besluiten en de eventuele uitvoeringsbesluiten: 1. het besluit van de Vlaamse Regering van 3 oktober 2003 houdende de instelling van een financieringskanaal voor het strategisch basisonderzoek in Vlaanderen;

Jaarverslag

121

2. het besluit van de Vlaamse Regering van 30 april 2004 houdende de oprichting van een programma voor de bevordering van kennistransfer door instellingen van hoger onderwijs; 3. het besluit van de Vlaamse Regering van 18 februari 2005 betreffende de projectmatige financiering van toegepast collectief onderzoek voor de landen tuinbouwsector; 4. het besluit van de Vlaamse Regering van 20 juli 2006 tot regeling van de steun aan projecten van innovatiestimulering, technologisch advies en collectief onderzoek op verzoek van Vlaamse innovatiesamenwerkingsverbanden; 5. het besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot regeling van de steun aan projecten van onderzoek en ontwikkeling van het bedrijfsleven in Vlaanderen. 6. Het Besluit van de Vlaamse Regering tot regeling van de steun voor innovatieclusters in Vlaanderen (4 maart 2016). 7. Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor onderzoek en ontwikkeling met een kennisintensief karakter in Vlaanderen. 8. Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor ontwikkeling en innovatie in Vlaanderen. 9. Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor onderzoeksprojecten voor de uitvoering van doctoraatsonderzoek of postdoctoraal onderzoek in samenwerking met onderzoeksorganisaties. 10. Besluit van de Vlaamse Regering van 22 december 2017 tot regeling van steun aan consortia van ondernemingen voor onderzoek en ontwikkeling, ingebed in een ruimer samenwerkingsverband met onderzoeksorganisaties. 11. Besluit van de Vlaamse Regering van 25 mei 2018 tot regeling van steun aan projecten voor collectief onderzoek en ontwikkeling en collectieve kennisverspreiding (COOCK). 12. Besluit van de Vlaamse Regering van 23 februari 2018 tot regeling van de cofinanciering van onderzoek en ontwikkeling in het kader van overheidsopdrachten.

Samenstelling Voorzitter: De heer Eric Van Zele Leden: Prof. Gilbert Declerck Prof. Koenraad Debackere Mevrouw Ria Bollen De heer Peter Hertog Mevrouw Sandra Rosvelds De heer Johan Guldix De heer Robin De Man De heer Bart Van Hooland Mevrouw Ann Viaene Prof. Silvia Lenaerts

122

Agentschap Innoveren & Ondernemen

De heer Patrick Maselis Regeringsafgevaardigden: De heer Paul De Hondt De heer Lieven Van Wichelen

Waarnemer: De heer Hans Willems De heer Johan Hanssens Secretaris: De heer Mark Andries Belangrijkste thema’s in 2020 Het beslissingscomité vergaderde 12 maal in 2020. De hoofdopdracht is de goedkeuring van steun voor projecten in de toegewezen instrumenten voor innovatie. Op inhoudelijk vlak zette het beslissingscomité de lijnen uit voor de projectselectie in 2020 en ondersteunde het de beleidsvorming rond het instrumentarium. Het Hermes beslissingscomité boog zich in 2020 over een aantal centrale thema’s zoals de strategie en aanpak inzake valorisatie, internationale samenwerking, IPCEI en relance-aanpak en beleidsprogramma’s. Het Hermes beslissingscomité reflecteerde over een kader om de maatschappelijke impact van VLAIO-steun in kaart te brengen via oa. SDGs. En bijzondere aandacht ging naar de opvolging de sterk verhoogde instroom die het beschikbare budget onder druk zette. Er werd verder uitvoering gegeven aan de beleidsplannen rond artificiële intelligentie (AI), cybersecurity (CS). Er werd ook een specifieke oproep gelanceerd en geëvalueerd voor COOCKprojecten in het kader van corona. Ook de tweede oproep voor het Moonshot programma “Vlaamse industrie koolstofcirculair en CO2arm” werd gelanceerd en geëvalueerd. De werking van de speerpuntclusters Flanders’ FOOD en de Blauwe Cluster werd tussentijds geëvalueerd. Het comité nam verder kennis van de jaarrapporten van de andere speerpuntclusters Catalisti, FLUX50, SIM, VIL en van het evaluatierapport van 3 jaar speerpuntclusterwerking. Het eenvormig kostenmodel over de verschillende steuninstrumenten van het agentschap heen, uitgewerkt in 2019, werd geïmplementeerd in 2020.

Jaarverslag

123

Bijlage 2: Ethisch Strategisch Advies Comité Sinds 11 september 2018 kan onder bepaalde voorwaarden steun gegeven worden aan innovatieprojecten met militair of tweeërlei gebruik (“dual use”). Er werd een Ethisch Strategisch Advies Comité opgericht dat over deze steunaanvragen een bindend negatief advies kan geven. De leden van het Ethisch Strategisch Advies Comité zijn: • • • • •

Mevrouw Natalie Bertels Mevrouw Marianne De Voecht Mevrouw Hilde Laga (voorzitter) De heer Michael Peeters De heer Tim Van Langenhove

Het comité sprak zich in 2020 voor het eerst uit over een dossier.

124

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Bijlage 3: Overzicht van de vastleggingen op het Fonds Innoveren en Ondernemen Onderstaande tabel bevat een overzicht van de vastleggingen op het Fonds Innoveren en Ondernemen in 2020.6 Begrotingsartikel VAK AI/CS 2.069.637 AMS ONDERNEMERSCHAP (ANTWERP MGT SCHOOL) 30.114 BAEKEL 16.207.978 BEA - KMO-PORTEFEUILLE 40.000.000 BEDR 2.307.479 BEDR - INKOMENSOVERDRACHT VRT O&O 274.129 BEDR - INKOMENSOVERDRACHTEN AION-ILVO CLUSTERS, IBN, SPC, PROJECTEN CLUSTERS 729.780 BEDR - INKOMENSOVERDRACHTEN AION-VITO CLUSTERS, IBN, SPC, PROJECTEN CLUSTERS 3.022.603 BEDR - INKOMENSOVERDRACHTEN AION-VITO IM 154.988 BEDR - INKOMENSOVERDRACHTEN AION-VITO VIS 199.998 BEDRIJFSSTEUN ONDERZOEK 251.621.661 BEDRIJFSSTEUN CLUSTERS 37.666.662 BEDRIJFSSTEUN CORNET/COOCK (COLL O&O EN COLL KENNISVERSPREIDING) 8.733.555 BEDRIJFSSTEUN IM 1.560.223 BEDRIJFSSTEUN ONTWIKKELING 95.750 BEHEER RESEARCHPARK ZELLIK 60.409 BEHEERSVERGOEDING PMV IN HET KADER VAN DE WINWINLENING (ART. 132 DECREET) 188.000 BEHEERSVERGOEDINGEN AAN DERDEN VOOR VERSCHILLENDE MAATREGELEN 2.880.000 BELEIDSAGENDA ARTIFICIELE INTELLIGENTIE 6.717.684 BELEIDSAGENDA ARTIFICIELE INTELLIGENTIE UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN 633.579 BELEIDSAGENDA CYBERSECURITY 2.992.357 BELEIDSAGENDA CYBERSECURITY HOGER ONDERWIJS 1.825.511 BEVORDERING ONDERNEMERSCHAP - PRESTARTERS 6.327 CLUSTERS UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN 34.502.769 COMPENSATIE INDIRECTE EMISSIEKOSTEN (CARBON LEAKAGE) 89.945.006 CORONA 2020 COMPENSATIEPREMIE TEN GEVOLGE VAN CORONA CRISIS 721.705.553 CORONA 2020 EVENEMENTENSECTOR 50.031.337 CORONA 2020 INKOMENSCOMPENSATIE SLUITING TEN GEVOLGE VAN CORONA CRISIS 1.160.666.280 CORONA 2020 STS (STRATEGISCHE TRANSFORMATIESTEUN) 4.541.237 E-LOKET 1.026.704 FISCALE MINDERINKOMSTEN FEDERALE OVERHEID IN HET KADER VAN DE WINWINLENING (ARTIKEL 132 DECREET) 6.095.202 FLANDERS DISTRICT OF CREATIVITY 2.310.000 6

Rapportering op basis van Orafin – toestand maart 2021. Omwille van een verschil in rapporteringsmethode, is het mogelijk dat er een verschil is tussen de cijfers opgenomen in deze tabel en de cijfers in het jaarverslag 2019.

Jaarverslag

125

HANDELSKERNVERSTERKING IN GEMEENTEN HINDERPREMIE HOGER ONDERWIJS AI/CS HOGER ONDERWIJS EFRO HOGER ONDERWIJS KENNISDIFFUSIE HOGER ONDERWIJS STEM IC VLAANDEREN (VZW BEDRIJFSTRAJECTEN) IM UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN INITIATIEVEN TER BEVORDERING VAN HET ONDERNEMERSCHAP INTERNE STROMEN - PARTICIPATIEMAATSCHAPPIJ VLAANDEREN INKOMENSCOMPENSATIE HINDER OPENBARE WERKEN INTERNE STROMEN HOGER ONDERWIJS - BEVORDEREN VAN ONDERNEMERSCHAP INTERNE STROMEN LRM - EFRO INTERNE STROMEN PMV- PROVISIE VOOR INVESTERINGEN IN O&O EN HET BEDRIJFSLEVEN INTERNE STROMEN VEB - CLUSTERPROJECTEN INVESTERINGSSTEUN AAN ONDERNEMINGEN IN TOEP VAN HET DECREET BETREFFEND HET ECONOMISCH ONDERSTEUNINGSBELEID (ECOLOGIESTEUN) KMO GROEISUBSIDIE LANDB LANDB - Inkomensoverdrachten AION-ILVO LANDBOUW UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN O&O UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN ONDERZOEKEN TER ONDERSTEUNING VAN HET BELEID INZAKE TOEGANG TOT FINANCIERING EN/OF ONDENEMERSCHAPSBEVORDERING OVERDRACHTEN AAN VITO - STRATEGISCHE ECOLOGIEPROJECTEN OVERHEIDSOPDRACHTEN IN FUNCTIE VAN CONTINUERING BELEIDSGERICHT ONDERZOEK INCLUSIEF OPDRACHTEN EN SAMENWERKINGSOVEREEN-KOMSTEN MET DE POM'S OVERHEIDSOPDRACHTEN TER ONDERSTEUNING VAN HET INNOVATIEBELEID PIO - INTERNE STROMEN SPORT VLAANDEREN PIO - INTERNE STROMEN VIPA PIO (PROGRAMMA INNOVATIEVE OVERH.OPDRACHTEN) PROEFTUINEN PROJECTEN IN HET KADER VAN GEBIEDSGERICHTE PARTNERSCHAPPEN EN/OF HET VLAAMS RUIMTELIJK-ECONOMISCH BELEID PROVISIE INVESTERINGEN HOGER ONDERWIJS PROVISIE VOOR INVESTERINGEN IN O&O EN HET BEDRIJFSLEVEN RENTETOELAGEN ALS GEVOLG VAN HINDER DOOR OPENBARE WERKEN SANERING EN HERONTWIKKELING FORD-SITE SCREEN FLANDERS - TERUGVORDERING RENTELOZE VOORSCHOTTEN OP NETTOONTVANGSEN STEM STEM - DEPARTEMENT OMGEVING STEUN AAN DE SCHEEPVAART IN KADER VAN SANERING EN HERONTWIKKELING FORD-SITE

126

61.267 10.749.760 1.018.689 810.213 5.626.717 1.410.722 5.206.000 1.696.800 23.956.999 14.575 621.241 418.811 350.000 119.649 22.019.084 13.607.935 3.409.022 6.541.709 3.279.588 1.166 881.679 94.506

448.336 4.000.000 105.000 5.929 1.007.552 1.841.106 826.997 430.000 1.734.748 58.782 66.737 3.500.000 904.702 1.000 13.282.000

Agentschap Innoveren & Ondernemen

STS - INVESTERINGSSTEUN AAN ONDERNEMINGEN IN TOEP VAN HET DECREET BETREFFEND HET ECONOMISCH ONDERSTEUNINGSBELEID STUDIEBEURZEN UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN TETRA UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN UITGAVEN VOOR DE AANLEG VAN BEDRIJVENTERREINEN EN VOOR DE HERINGEBRUIKNAME VAN INDUSTRIËLE SITES VERGOEDING AAN VAF VOOR TAKEN I.K.V. SCREEN FLANDERS VIS UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN VLAAMS INTERUNIVERSITAIR INSTITUUT VOOR BIOTECHNOLOGIE VLAAMSE COFINANCIERING VOOR EFRO-PROJECTEN VLAAMSE REGERING UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN VLIZ VLREG VLREG - Uitgave Dept MOW WERKING WERKINGSUITGAVEN, GEDEELTELIJK TER COFINANCIERING VAN EUROPESE UITGAVEN EN TER DEKKING VAN DE BEHEERSVERGOEDING AAN DERDEN Eindtotaal

Jaarverslag

27.326.762 211 11.612.211 17.788.163 250.000 1.679.584 714.649 9.419.883 91.679 781.687 97.175 1.547.084 446.189 3.082.914 2.655.749.726

127

Bijlage 4: Overzichtstabellen bedrijfssteun Verdeling directe steun aan bedrijven naar bedrijfsgrootte Maatregel

Grote onderneming

Baekeland-mandaat (MBAE) CIE Clusters O&O&I Digitaal transformatieproject (DTP) EPP Hinderpremie Openbare werken ICON-project (SOC-ICON) Innovatiemandaten (Fase 2 en Fase 2 na 1) Interdisciplinair coöperatief onderzoek clusterproject (CLUS-ICON-OND) KMO portefeuille kmo-groeisubsidie (KMOGS) O&O&I Strategische Ecologie Steun (STRES) Strategische Transformatie Steun (STS) Thematisch ICON-project (ICON) Eindtotaal

128

kleine onderneming

6.582.744 € 89.027.505 € 1.758.366 € 1.141.145 € 6.206.953 € 591.688 € 8.915.126 € 25.000 € 87.084.757 € 10.000.000 € 12.150.203 € 3.285.687 € 226.769.174 €

Agentschap Innoveren en Ondernemen

8.798.277 € 150.310 € 3.029.587 € 1.765.008 € 4.766.044 € 10.601.760 € 7.941.302 € 703.643 € 2.178.004 € 33.442.378 € 11.825.843 € 129.438.425 € 9.554.842 € 1.881.301 € 226.040.974 €

middelgrote Eindtotaal Onderneming 1.165.475 € 16.546.496 € 767.192 € 89.945.006 € 665.241 € 5.453.194 € 568.423 € 2.333.431 € 3.082.052 € 8.989.241 € 10.601.760 € 1.539.335 € 15.687.590 € 1.295.331 € 2.114.283 € 13.207.413 € 4.084.881 € 37.527.259 € 2.151.567 € 14.002.410 € 23.257.513 € 239.780.695 € 10.000.000 € 10.162.954 € 31.867.999 € 377.737 € 5.544.725 € 49.936.652 € 502.782.550 €

Provinciale verdeling steun per steunmaatregel Maatregel Baekeland-mandaat Compensatie Indirecte emissiekosten Clusters O&O&I Collectief onderzoek clusterproject COOCK-project Digitaal transformatieproject (DTP) Ecologiepremie Plus Hinderpremie ICON-project Innovatiemandaten ICON- projecten Clusters KMO portefeuille kmo-groeisubsidie Landbouwtrajecten O&O&I Screen Flanders Strategisch basisonderzoek in clustercontext Strategische Transformatie Steun (STS) Technologie-transfer Thematisch ICON-project (ICON) Strategische Ecologie Steun

Jaarverslag

ANTWERPEN LIMBURG

OOSTVLAAMSWESTMZ buiten Totaal VLAANDEREN BRABANT VLAANDEREN Vlaanderen 5.575.534 197.071 5.212.409 3.516.443 751.606 1.320.383 49.437.924 17.671.351 20.176.413 668.184 1.991.134

16.573.446 89.945.006

1.284.097 2.241.290

809.444

1.495.769 1.109.915

331.973

1.292.278 300.000

239.633 929.271

5.453.194 4.580.476

1.255.828 937.406

2.603.094 325.209

587.970 434.638

1.437.807 254.040

319.953 382.138

4.408.485

10.613.137 2.333.431

3.101.509 1.136.363 2.689.200 934.800 1.610.051 1.241.310 747.952 85.052 3.560.037 1.539.257 10.247.910 5.186.085 3.464.920 2.010.422 988.350 356.306 67.446.234 20.225.282 960.000 4.795.930 1.068.182

1.430.139 2.443.760 3.205.487 982.785 4.178.013 8.716.403 4.408.386 9.515.993 69.194.626 660.000 10.338.154

844.972 1.823.840 5.312.150 1.800.831 11.739.064 4.928.808 1.127.936 1.054.855 40.019.185 1.374.000 12.425.511

2.449.341 2.710.160 3.561.571 132.250 5.747.625 8.192.325 2.876.441 1.652.566 37.398.779

26.918

781.687

3.207.069 255.728 114.305 173.760 5.595.806 506.000 3.154.673

8.989.241 10.601.760 15.687.590 3.748.870 29.971.065 37.527.259 14.002.410 13.741.830 239.879.912 3.500.000 32.564.137

757.021

7.099.193

8.491.288

3.003.807

2.611.328

7.612.382

3.050.000

31.867.999

4.014.589 1.454.357

1.258.894 597.632

2.529.476 1.545.863

1.368.768 3.750.887

1.877.557 1.131.587

992.970 1.675.686

12.042.254 10.156.012

2.000.000

8.000.000

10.000.000

129

Verdeling steun volgens sector Sector Leeg SECTIE A -- LANDBOUW, BOSBOUW EN VISSERIJ SECTIE B -- WINNING VAN DELFSTOFFEN SECTIE C – INDUSTRIE SECTIE D -- PRODUCTIE EN DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT, GAS, STOOM EN GEKOELDE LUCHT SECTIE E -- DISTRIBUTIE VAN WATER; AFVAL- EN AFVAL-WATERBEHEER EN SANERING SECTIE F – BOUWNIJVERHEID SECTIE G -- GROOT- EN DETAILHANDEL; REPARATIE VAN AUTO'S EN MOTORFIETSEN SECTIE H -- VERVOER EN OPSLAG SECTIE I -- VERSCHAFFEN VAN ACCOMMODATIE EN MAALTIJDEN SECTIE J -- INFORMATIE EN COMMUNICATIE SECTIE K -- FINANCIËLE ACTIVITEITEN EN VERZEKERINGEN SECTIE L -- EXPLOITATIE VAN EN HANDEL IN ONROEREND GOED SECTIE M -- VRIJE BEROEPEN EN WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE ACTIVITEITEN SECTIE N -- ADMINISTRATIEVE EN ONDERSTEUNENDE DIENSTEN SECTIE O -- OPENBAAR BESTUUR EN DEFENSIE; VERPLICHTE SOCIALE VERZEKERINGEN SECTIE P -- ONDERWIJS SECTIE Q -- MENSELIJKE GEZONDHEIDSZORG EN MAATSCHAP-PELIJKE DIENSTVERLENING SECTIE R -- KUNST, AMUSEMENT EN RECREATIE SECTIE S -- OVERIGE DIENSTEN SECTIE T -- HUISHOUDENS ALS WERKGEVER; NIET-GEDIFFE-RENTIEERDE PRODUCTIE VAN GOEDEREN EN DIENSTEN DOOR HUISHOUDENS VOOR EIGEN GEBRUIK SECTIE U -- EXTRATERRITORIALE ORGANISATIES EN LICHAMEN

130

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Toegekende steun 3.637.429,00 € 3.790.904,42 € 14.515,49 € 235.298.781,65 € 2.959.145,08 € 3.699.230,05 € 13.766.967,13 € 41.228.665,21 € 6.763.012,21 € 3.949.995,87 € 57.104.730,34 € 6.004.434,17 € 1.595.606,68 € 104.173.971,57 € 8.969.716,64 € - € 2.427.448,99 € 6.355.220,00 € 1.137.521,57 € 3.755.254,11 € - €

% toegekende steun 0,72% 0,75% 0,00% 46,44% 0,58% 0,73% 2,72% 8,14% 1,33% 0,78% 11,27% 1,19% 0,31% 20,56% 1,77% 0,00% 0,48% 1,25% 0,22% 0,74% 0,00%

- €

0,00%

Bijlage 5: Wettelijk kader steunmaatregelen Kmo-portefeuille ► 14/02/2013: Ministerieel besluit tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 2008 tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten, wat betreft de aanstelling en de werking van de auditbureaus. ► 10/01/2014: Ministerieel besluit tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 april 2010 met betrekking tot de registratieprocedure voor de subsidieaanvraag of het beheer van het dossier in het kader van de besluiten ecologiepremie, ecologiepremie call, groeipremie en kmo-portefeuille, wat betreft het verbod van het verlenen van een machtiging aan de dienstverlener in het kader van het besluit kmo-portefeuille. ► 19/05/2014: Ministerieel besluit tot opheffing van artikel 13 en vervanging van de bijlage van het ministerieel besluit van 14 februari 2013 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 2008 tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten, wat betreft de aanstelling en de werking van de auditbureaus. ► 26/02/2016: Besluit van de Vlaamse Regering tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten en kmo-groeitrajecten. ► 30/03/2016: Ministerieel besluit tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2016 tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten en kmo-groeitrajecten, wat betreft de steun voor ondernemerschapsbevorderende diensten. ► 5/11/2019: Ministerieel besluit tot wijziging van artikel 18 en 19 van het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2016 tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten en kmo-groeitrajecten, wat betreft de steun voor ondernemerschapsbevorderende diensten.

Kmo-groeisubsidie ► 26/02/2016: Besluit van de Vlaamse Regering tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten en kmo-groeitrajecten. ► 26/05/2016: Ministerieel besluit tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 26 februari 2016 tot toekenning van steun aan kleine en middelgrote ondernemingen voor ondernemerschapsbevorderende diensten en kmo-groeitrajecten, wat betreft de kmogroeitrajecten.

Hinderpremie ► Verordening (EU) nr. 1407/2013 van de Commissie van 18 december 2013 betreffende de toepassing van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op de de-minimissteun.

Jaarverslag

131

► Decreet van 15 juli 2016 houdende de toekenning van een hinderpremie aan kleine ondernemingen die ernstige hinder ondervinden van openbare werken in het Vlaamse Gewest. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot uitvoering van het decreet van 15 juli 2016 houdende toekenning van een hinderpremie aan kleine ondernemingen die ernstige hinder ondervinden van openbare werken in het Vlaamse Gewest.

Rentetoelage als gevolg van Hinder Openbare Werken ► Decreet van 19/11/2010 tot wijziging van het decreet van 07/07/2006 houdende toekenning van een rentetoelage voor ondernemingen die lijden onder de verstoorde bereikbaarheid ten gevolge van hinder door openbare werken. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 17/12/2010 tot wijziging van het Besluit van de Vlaamse Regering van 06/07/2007 tot uitvoering van het decreet van 07/07/2006 houdende toekenning van een rentetoelage voor ondernemingen die lijden onder de verstoorde bereikbaarheid ten gevolge van hinder door openbare werken.

Inkomenscompensatievergoedingen hinder openbare werken ► Wet van 28 april 2010 houdende diverse bepalingen, in het bijzonder Titel 9, Hoofdstuk 2. Wijziging van de wet van 3 december 2005 betreffende de uitkering van een inkomenscompensatievergoeding aan zelfstandigen die het slachtoffer zijn van hinder ten gevolge van werken op het openbaar domein.

Strategische Transformatiesteun ► Verordening (EU) nr. 651/2014 van de Commissie van 17 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag met de interne markt verenigbaar worden verklaard. ► Verordening (EU) nr. 2017/1084 van de Commissie van 14 juni 2017 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 651/2014. ► Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020 (2013/C 209/01) Beschikking van de Europese Commissie van 16 september 2014 tot vaststelling van de Belgische regionale steunkaart 2014-2020. ► Decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2013 tot toekenning van strategische transformatiesteun aan ondernemingen in het Vlaamse Gewest. ► Ministerieel besluit van 1 oktober 2013 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2013 tot toekenning van strategische transformatiesteun aan ondernemingen in het Vlaamse Gewest. ► Ministerieel besluit van 7 maart 2016 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2016 houdende de aanpassing van een aantal besluiten van de Vlaamse Regering betreffende de steunverlening aan ondernemingen en tot wijziging van een aantal ministeriële besluiten betreffende de steunverlening aan ondernemingen, wat betreft de bepaling van het begrip werkzame personen, en tot bepaling van de inwerkingtreding van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2016 en artikel 28 van het decreet van 20 november 2015.

132

Agentschap Innoveren & Ondernemen

► Ministerieel besluit van 23 december 2015 houdende de uitvoering van artikel 16 en de aanpassing van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2013 tot toekenning van strategische transformatiesteun aan ondernemingen in het Vlaamse Gewest en de aanpassing van de ministeriële besluiten ecologiepremie en strategische ecologiesteun aan de algemene groepsvrijstellingsverordening.

Ecologiesteun Ecologiepremie Plus ► Verordening (EU) nr. 651/2014 van de Commissie van 17 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag met de interne markt verenigbaar worden verklaard. ► Verordening (EU) nr. 2017/1084 van de Commissie van 14 juni 2017 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 651/2014. ► Decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 17 december 2010 tot toekenning van steun aan ondernemingen voor ecologie-investeringen in het Vlaamse Gewest. ► Ministerieel besluit van 24 januari 2011 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 17 december 2010 tot toekenning van steun aan ondernemingen voor ecologie-investeringen in het Vlaamse Gewest. ► Ministerieel besluit van 7 maart 2016 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2016 houdende de aanpassing van een aantal besluiten van de Vlaamse Regering betreffende de steunverlening aan ondernemingen en tot wijziging van een aantal ministeriële besluiten betreffende de steunverlening aan ondernemingen, wat betreft de bepaling van het begrip werkzame personen, en tot bepaling van de inwerkingtreding van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2016 en artikel 28 van het decreet van 20 november 2015. Strategische Ecologiesteun ► Verordening (EU) nr. 651/2014 van de Commissie van 17 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag met de interne markt verenigbaar worden verklaard. ► Verordening (EU) nr. 2017/1084 van de Commissie van 14 juni 2017 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 651/2014. ► Decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 16 november 2012 tot toekenning van steun aan ondernemingen voor strategische ecologie-investeringen in het Vlaamse Gewest. ► Ministerieel besluit van 20 december 2012 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 16 november 2012 tot toekenning van steun aan ondernemingen voor strategische ecologieinvesteringen in het Vlaamse Gewest. ► Ministerieel besluit van 7 maart 2016 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2016 houdende de aanpassing van een aantal besluiten van de Vlaamse Regering betreffende de steunverlening aan ondernemingen en tot wijziging van een aantal ministeriële besluiten betreffende de steunverlening aan ondernemingen, wat betreft de bepaling van het begrip werkzame personen, en tot bepaling van de inwerkingtreding van het besluit van de Vlaamse Regering van 5 februari 2016 en artikel 28 van het decreet van 20 november 2015.

Jaarverslag

133

Compensatie Indirecte Emissiekosten ► Europese richtsnoeren betreffende bepaalde staatssteunmaatregelen in het kader van de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten na 2012 (2012/C 158/04). ► Kaderdecreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 21 april 2014 tot toekenning van steun aan ondernemingen ter compensatie van indirecte emissiekosten. ► Ministerieel besluit van 30 april 2014 tot uitvoering van het besluit van de Vlaamse Regering van 21 april 2014 tot toekenning van steun aan ondernemingen ter compensatie van indirecte emissiekosten.

Screen Flanders ► Mededeling van 26 september 2001 van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio’s over bepaalde juridische aspecten in verband met cinematografische en andere audiovisuele werken (2002/C 43/04). ► Decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 9 november 2012 tot toekenning van steun aan audiovisuele werken van het type lange fictie-, documentaire- of animatiefilm, of van animatiereeksen. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 8 december 2017 tot toekenning van steun aan audiovisuele werken van het type lange fictie-, documentaire of animatiefilm, of animatiereeksen (aangehaald als het besluit Screen Flanders). ► Ministerieel besluit van 23 februari 2018 houdende uitvoering en wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 8 december 2017 tot toekenning van steun aan audiovisuele werken van het type lange fictie-, documentaire of animatiefilm, of animatiereeksen (aangehaald als het besluit Screen Flanders). ► Ministerieel besluit van 23 januari 2017 houdende de uitvoering van artikel 10 van het besluit van de Vlaamse Regering van 9 november 2012 tot toekenning van steun aan audiovisuele werken van het type lange fictie-, documentaire- of animatiefilm of van animatiereeksen.

Ecologisch en veilig transport van goederen ► Verordening (EU) nr. 1407/2013 van de Commissie van 18 december 2013 betreffende de toepassing van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op de de-minimissteun ► Decreet van 16 maart 2012 betreffende het economisch ondersteuningsbeleid. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 22 september 2017 houdende de regeling van subsidies aan ondernemingen voor uitgaven ter bevordering van ecologisch en veilig goederenvervoer. ► Ministerieel besluit houdende de regeling van subsidies aan ondernemingen voor uitgaven ter bevordering van ecologisch en veilig goederenvervoer.

O&O-bedrijfsprojecten Tot en met 30 september 2017:

134

Agentschap Innoveren & Ondernemen

► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot regeling van de steun aan projecten van onderzoek en ontwikkeling van het bedrijfsleven in Vlaanderen. Vanaf 1 oktober 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor onderzoek en ontwikkeling met een kennisintensief karakter in Vlaanderen. ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor ontwikkeling en innovatie in Vlaanderen.

Kmo-programma Tot en met 30 september 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot regeling van de steun aan projecten van onderzoek en ontwikkeling van het bedrijfsleven in Vlaanderen. Vanaf 1 oktober 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor ontwikkeling en innovatie in Vlaanderen.

Sprint-projecten Tot en met 30 september 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot regeling van de steun aan projecten van onderzoek en ontwikkeling van het bedrijfsleven in Vlaanderen. Vanaf 1 oktober 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor ontwikkeling en innovatie in Vlaanderen.

Personalised Medicine ICON ► Besluit van de Vlaamse Regering van 3 oktober 2003 houdende de instelling van een financieringskanaal voor het strategisch basisonderzoek in Vlaanderen; ► Besluit van de Vlaamse Regering van 22 december 2017 tot regeling van steun aan consortia van ondernemingen voor onderzoek en ontwikkeling, ingebed in een ruimer samenwerkingsverband met onderzoeksorganisaties

Baekeland-mandaten Tot en met 30 september 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot regeling van de steun aan projecten van onderzoek en ontwikkeling van het bedrijfsleven in Vlaanderen.

Jaarverslag

135

Vanaf 1 oktober 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor onderzoeksprojecten voor de uitvoering van doctoraatsonderzoek of postdoctoraal onderzoek in samenwerking met onderzoeksorganisaties.

Innovatiemandaten ► Besluit van de Vlaamse Regering van 3 oktober 2003 houdende de instelling van een financieringskanaal voor het strategisch basisonderzoek in Vlaanderen. Tot en met 30 september 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2008 tot regeling van de steun aan projecten van onderzoek en ontwikkeling van het bedrijfsleven in Vlaanderen. Vanaf 1 oktober 2017: ► Besluit van de Vlaamse Regering van 12 mei 2017 tot regeling van steun aan ondernemingen voor onderzoeksprojecten voor de uitvoering van doctoraatsonderzoek of postdoctoraal onderzoek in samenwerking met onderzoeksorganisaties.

Vlaams InnovatieSamenwerkingsverband (VIS) ► Besluit van de Vlaamse Regering van 20 juli 2006 tot regeling van de steun aan projecten van innovatiestimulering, technologisch advies en collectief onderzoek op verzoek van Vlaamse innovatiesamenwerkingsverbanden.

TETRA ► Besluit van de Vlaamse Regering van 30 april 2004 houdende de oprichting van een programma voor de bevordering van kennistransfer door instellingen van hoger onderwijs.

COOCK ► Besluit van de Vlaamse Regering van 25 mei 2018 tot regeling van steun aan projecten voor collectief onderzoek en ontwikkeling en collectieve kennisverspreiding (COOCK).

Landbouw- of LA-trajecten ► Besluit van de Vlaamse Regering van 18 februari 2005 betreffende de projectmatige financiering van toegepast collectief onderzoek voor de landen tuinbouwsector.

Vlaams EFRO-programma

136

Agentschap Innoveren & Ondernemen

► VERORDENING (EU) Nr. 1303/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad. ► VERORDENING (EU) Nr. 1301/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 17 december 2013 betreffende het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en specifieke bepalingen met betrekking tot de doelstelling "Investeren in groei en werkgelegenheid", en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1080/2006. ► VERORDENING (EU) Nr. 1299/2013 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 17 december 2013 betreffende specifieke bepalingen voor steun uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling ter verwezenlijking van de doelstelling "Europese territoriale samenwerking" ► Beslissing van de Vlaamse Regering van 6 juni 2014 tot goedkeuring en indiening bij de Europese Commissie van het EFRO - programma Vlaanderen 2014 – 2020. ► UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE C(2014) 9854 final van 12 december 2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de het operationele programma “Vlaanderen” voor steun uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling in het kader van de doelstelling “Investeren in groei en werkgelegenheid” voor de regio Vlaanderen in België (2014BE16RFOP002).

Coronamaatregelen ► BVR corona hinderpremie (BVR CHP) Besluit van de Vlaamse Regering van 20 maart 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die verplicht moeten sluiten ten gevolge van de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus: https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1032790&param=inhoud&ref=se arch&AVIDS= ► BVR corona compensatiepremie (BVR CCP) Besluit van de Vlaamse Regering van 10 april 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de exploitatiebeperkingen opgelegd door de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus: https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1032868&param=inhoud&ref=search &AVIDS= ► BVR corona ondersteuningspremie (BVR COP) Besluit van de Vlaamse Regering van 12 juni 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die een omzetdaling hebben ondanks de versoepelde coronavirusmaatregelen, tot wijziging van de artikelen 1, 9 en 11 van het besluit van de Vlaamse Regering van 10 april 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de exploitatiebeperkingen opgelegd door de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus, en tot wijziging van de artikelen 1, 6, 9 en 12 van het besluit van de Vlaamse Regering van 20 maart 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die verplicht moeten sluiten ten gevolge van de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus: https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1033253&param=inhoud&AID=12762 98 ► BVR Vlaams Beschermingsmechanisme (BVR VBM)

Jaarverslag

137

Besluit van de Vlaamse Regering van 7 augustus 2020 betreffende het Vlaams Beschermingsmechanisme voor ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de verstrengde coronavirusmaatregelen genomen vanaf 29 juli 2020, tot wijziging van artikel 10 en 21 van het besluit van de Vlaamse Regering van 12 juni 2020 inzake de corona ondersteuningspremie en tot wijziging van artikel 1 van en tot toevoeging van een bijlage aan het besluit van de Vlaamse Regering van 29 mei 2020 inzake de corona handelshuurlening https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1033573&param=inhoud&ref=search &AVIDS= ► BVR Nieuw Vlaams Beschermingsmechanisme (BVR VBM2) Besluit van de Vlaamse Regering van 23 oktober 2020 betreffende het Vlaams Beschermingsmechanisme voor ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de verstrengde coronavirusmaatregelen genomen op 6 en 16 oktober 2020 en tot wijziging van artikel 6 van het besluit van de Vlaamse Regering van 20 maart 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die verplicht moeten sluiten ten gevolge van de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus: https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1033780&param=inhoud&ref=search &AVIDS= ► BVR Vlaams Beschermingsmechanisme (BVR VBM3) Besluit van de Vlaamse Regering van 13 november 2020 betreffende het Vlaams Beschermingsmechanisme voor ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de verstrengde coronavirusmaatregelen van 28 oktober 2020 en tot wijziging van artikel 1, 3 en 4 van en toevoeging van een bijlage aan het besluit van de Vlaamse Regering van 23 oktober 2020 betreffende het Vlaams Beschermingsmechanisme voor ondernemingen die een omzetdaling hebben ten gevolge van de verstrengde coronavirusmaatregelen genomen op 6 en 16 oktober 2020 en tot wijziging van artikel 6 van het besluit van de Vlaamse Regering van 20 maart 2020 tot toekenning van steun aan ondernemingen die verplicht moeten sluiten ten gevolge van de maatregelen genomen door de Nationale Veiligheidsraad vanaf 12 maart 2020 inzake het coronavirus https://codex.vlaanderen.be/Zoeken/Document.aspx?DID=1033896&param=inhoud&ref=search &AVIDS=1409699,1409700,1409703,1409704

138

Agentschap Innoveren & Ondernemen

Bijlage 6: Overzicht gesteunde bedrijven Zie apart document.

Jaarverslag

139