Vlaanderen
is onderwijs & vorming
Beste
Boeken 2019
juf meester
canoncultuurcel.be
LAUREATEN & GENOMINEERDEN
Iene Bocken
2
Antje Triest
38
Kathleen Jeunen
10
Margot Bouchery
20
Bieke Verlinden
46
Joke Duyols
52
EN VERDER …
HIER WORDT MET PLEZIER GELEZEN !
DE POËZIESTERREN EN GOUDEN POËZIEMEDAILLE ?
6
Charlotte Severeyns
8
14
JEUGDBOEKENMAAND OP SCHOOL. DOE MEE !
Slotfeest
24
Zeven uitneembare leeskaarten
25
34
ZO VOORKOM JE LEESPROBLEMEN
De walviskermis
36
LEES JE MEE MET DE KJV ?
50
42
Van prentenboek tot musical
44
voorwoord DE KUNST VAN HET KIJKEN
ZES INSPIRERENDE BOEKENJUFFEN
Als kind kom je in een wereld waar je niets van begrijpt en die je over je heen laat komen. Vervolgens moet je met je eigen talenten zelf iets van die wereld maken. Met hoge verwachtingen betreden we het prachtige levenswoud. Maar algauw merken we dat het leven niet altijd een ‘walk in the park‘ is. Gelukkig hebben we een tool ontwikkelt om ons te sterken op die levenstocht … het lezen van boeken.
Na zelf een jaar de Beste Boekenmeester te zijn, mag ik jullie zes inspirerende boekenjuffen voorstellen. Dag in, dag uit informeren ze de moedige reiziger over de helende werking van boeken. Ze brengen het belang van lezen onder de aandacht en leren hun leerlingen de taal van het lezen. Met liefde en geduld tonen ze hen de wereld van de letters en woorden.
Goede boeken verzetten zich tegen het vanzelfsprekende en proberen ons met daadkracht te vergezellen. Onderweg troosten ze ons en tonen ze ons de schoonheid van het bewandelen van onze weg. Soms steken boeken een vermanende vinger naar ons op. Niet om ons in het gareel te houden, integendeel. Boeken roepen ons op om andere paden te verkennen, zodat we in de voetstappen van anderen onszelf kunnen vinden. Ze maken ons bewust dat we niet alleen op pad zijn.
Met volle overtuiging bewegen ze doorheen het woud en nodigen ze elke reiziger uit om deel te nemen aan de boekendans. Want ze weten dat de techniek van het lezen een noodzakelijke voorwaarde is om tot de leesdans te komen. Ik wens de Beste Boekenjuf van 2019 en de laureaten veel succes met het verspreiden van hun boekenliefde. Jullie zijn het lichtend voorbeeld voor de dikwijls aarzelende lezer. Jan Beste Boekenmeester 2018
Als gidsen schenken boeken ons de kunst van het kijken. Met verrekijker en loep kadreren ze dingen die zalvend, troostend of versterkend kunnen zijn. Elk gewonnen beeld, voorzichtig opgeborgen in onze rugzak, is de moeite waard en verlicht ons levenspad. Boeken zijn een essentieel bestanddeel van het leven. Ze zorgen voor de levensnoodzakelijke vitamines, op tocht doorheen het avontuurlijke woud.
1
WINNAAR
Iene Bocken SCHOOL : Fulltime leerkracht 4de leerjaar en verantwoordelijk voor de werkgroep ‘lezen’ op de Stedelijke Basisschool 2 in Dilsen-Stokkem tanteteefje_cover.qxp_Opmaak 1 13/03/17 14:44 Pagina 1
RUTH VERSTRAETEN - EVA MOUTON
Tante Teefje is een humoristisch verhaal over een jongetje dat de pesterijen van zijn vreselijke tante niet langer pikt. Want hoe lief ze zich ook voordoet naar gemeen als hij alleen bij haar achterblijft… De rijmvorm zorgt voor een ritmische vaart en de grappige illustraties van Eva Mouton geven het geheel een extra pittige knipoog. Een dolkomisch leesfestijn voor jong en oud!
TANTE TEEFJE
FAVORIETE KINDERBOEK : Oma Boef, David Walliams, Clavis
de buitenwereld toe, zijn tante is méér dan
RUTH VERSTRAETEN werd geboren zonder ochtendhumeur en met een hoofd vol creativiteit. Een kinderlijke fantasie schuilt in haar grote lijf. Ruth is fulltime knutseljuf en Knutsel Kaztaar voor VTMKZOOM, waar ze van kleine prullen prachtige spullen maakt. In Ruth borrelt ook een humoristisch schrijftalent dat een glimlach op je lippen tovert.
Ruth Verstraeten - Eva Mouton
EVA MOUTON zit al jaren stilletjes in een hoekje te tekenen. Gelukkig mag de wereld meekijken in dat hoekje. Als freelance-illustrator maakt ze
‘Wie opgroeit met boeken, groeit door boeken.’
muur- en raamtekeningen, boeken en allerlei andere vrolijke spullen. Elke week verzorgt ze de getekende column ‘Eva’s gedacht’ voor het Weekblad van De Standaard.
9 789059 088214
NIEMAND WORDT EEN LEZER VANUIT EEN METHODE, WEL VANUIT BOEKEN Leer leerlingen dat elk woord in een verhaal of gedicht van betekenis is. En dat alles wat ze lezen, van waarde is. Met dat idee trekt Iene Bocken, de Beste Boekenjuf van 2019, elke dag naar haar 4de leerjaar. Volgens de leerlingen is het echt geen toeval dat haar familienaam zo hard op ‘Boeken’ lijkt … Het is heel gemakkelijk om leerlingen warm te maken voor een boek. ‘Amai, dat was echt tof. Hier heb ik om moeten lachen. Dit verhaal heeft me zo aangegrepen …’ Als ik dat zeg en ik zet het boek in de leeshoek, dan is dat voor veel leerlingen al een trigger om het uit het rek te nemen. Als je als leerkracht regelmatig je passie voor lezen en boeken laat blijken, dan draag je dat ook stilaan over op de leerlingen. Dan is het heerlijk om leerlingen te zien genieten van een boek. Ook leerlingen die niet meer in mijn klas zitten, komen me op de speelplaats vertellen welk boek ze van de bib leenden. Of ze maken me attent op de startdatum van de boekenbeurs. Daar krijg ik het warm van.
SCHOOLLEESPLAN Ik volgde op eigen initiatief de opleiding leescoördinator in Nederland en ben de verantwoordelijke van de werkgroep ‘lezen’ op school. In die functie heb ik een schoolleesplan geschreven. We vertrokken van een bevraging van de leerkrachten in de kleuterschool en lagere school. Waar werken we al aan en hoe vaak? Zo ontdekten we hoe we als team nog konden verbeteren.
' Als je als leerkracht regelmatig je passie voor lezen en boeken laat blijken, dan draag je dit ook over op de leerlingen. '
MET DE KAR NAAR DE BIB Ik probeer alle soorten boeken aan te bieden: strips, leesboeken, prentenboeken, tijdschriften, informatieve boeken, luisterboeken … Dat de bibliotheek hier vlakbij ligt, is een echte luxe. Ik kan er boekenpakketten aanvragen. Als leerkracht krijg ik ook een pasje waarmee ik 60 of 70 boeken kan ontlenen. Ik heb 2 van die pasjes (lacht). Meestal ga ik met de kar naar de bib. We gaan ook één keer per maand met de leerlingen. De boeken mogen ze in de klas houden of thuis lezen. Vanaf het 2de leerjaar krijgen de leerlingen een echte bibpas. Dan kunnen ze ook met hun ouders boeken ontlenen.
Het belangrijkste is het lezen en het leesplezier bevorderen met de hulp van boeken. Alleen leesplezier zorgt voor leesmotivatie. Thuis en in de kleuterschool voorlezen en vertellen is het belangrijkste. Daarmee prikkel je de leerlingen om verhalen fijn te vinden. In het 1ste leerjaar leren ze technisch lezen. Toch staat of valt goed lezen niet met de techniek, maar met het leesplezier. Leerlingen die gemotiveerd zijn om te blijven lezen, verbeteren hun leesvaardigheid. Net zoals een goede voetballer of vioolspeler blijft trainen. Daarom voeden en prikkelen we onze leerlingen met een ruim aanbod. Wat ze uiteindelijk lezen, maakt niet uit. Als ze er maar plezier in vinden.
>
2
LESTIPS EDUCATIEF CENTRUM (PLEC) Voor onze anderstalige nieuwkomers
ZINNENSPEL EN WEETJESBOEKEN
FLUISTERGEDICHTEN Bij fluistergedichten knip ik de versre-
in de klas gaan we naar het Educatief
In een zinnenspel zet je de zinnen van
gels van een gedicht los. De helft van de
Centrum in Hasselt. Je vindt er een
de eerste bladzijde van een boek in de
klas zit bijvoorbeeld geblinddoekt in het
schat aan educatieve materialen en
juiste volgorde.
zonnetje op de speelplaats, de andere
methodieken, een bron van inspiratie.
Om het leren opzoeken in weetjesboe-
helft fluistert hen op mijn signaal een
We ontlenen er boeken, spelen, interac-
ken te trainen, maak ik kaartjes met
willekeurige regel in het oor. Nadien
tieve leermiddelen …
gerichte vragen. Zo leren ze ook een
bouwen we het gedicht terug op.
limburg.be/educatiefcentrum
inhoudstabel hanteren.
EEN INGEPAKT PRENTENBOEK DE 4 V’S VOOR BEGRIJPEND LEZEN
BOEKENPUZZEL Bij een boekenpuzzel knip ik een kopie
Een bewuste lezer zet actief strategieën
van een prent uit een prentenboek in
in om zijn leesdoel te bereiken. Om
stukken. Een leerling beschrijft de prent
ze gemakkelijk te kunnen onthouden,
vanuit het boek, een andere leerling
worden de belangrijkste leesstrategieën
probeert de prent in elkaar te puzzelen.
Tijdens de Voorleesweek kregen de leerlingen allemaal een ingepakt prentenboek mee naar huis met daarbij de opdracht dat de ouders het moesten voorlezen voor hun kind en samen konden genieten. Daar kregen ze een
vaak aangeduid als de ‘4 V’s van begrij-
paar dagen de tijd voor. Daarna pakten
pend lezen’: voorkennis gebruiken, voor-
ze het boek opnieuw in en gaven ze het
spellen, visualiseren en vragen bedenken. De lezer doet dat vóór, tijdens en na het lezen. Daardoor voert hij een ‘gesprek’ met de tekst en denkt hij na over de tekst. In het vorige magazine lees worden de 4 V’s voor begrijpend lezen uitgebreid besproken. Je kan het magazine inkijken en downloaden via boekenjuf.be. Je leest het artikel op cultuurkuur.be/ project/lezen-met-leesstrategieën
DUOLEZEN
weer mee naar school. Zo kon het weer
Bij deze vorm van duolezen lezen
keer of vier. De leerlingen maakten er
leerlingen per twee hetzelfde boekje of
prachtige pakjes van, met een tekening
hetzelfde hoofdstuk van een boek. Eerst
of een briefje bij. Ook sommige ouders
lezen ze zelf het verhaal, of een hoofd-
staken er een briefje bij: ‘Wij vonden dit
stuk, in stilte. Dan lezen ze het per twee
echt een fantastisch boek, we hebben
samen, om de beurt een stukje luidop.
er echt van genoten.’ Het is echt leuk
Dan koppel ik er leespelletjes aan vast.
als je zo’n reacties krijgt.
doorgegeven worden. Dat deden we een
Ze hebben hem dan al vaak drie keer gelezen. Zo zijn ze veel bewuster bezig met een tekst en willen ze vaak weten hoe het boek verder gaat.
BOEKENKWARTET Het boekenkwartet is een spel om de leerlingen verschillende boeken van
GEKNIPT Hoe ontdek je snel goede lezers en taal-
DE LEESBEESTEN
dezelfde auteur te leren kennen. Mis-
vaardige leerlingen in je klas? Knip een
De luisterverhalen van De leesbeesten
die auteur, dat kan ik ook eens lezen.’
verhaal in zinnen en geef elke leerling een zin. De leerkracht leest het verhaal voor en stopt regelmatig. Wiens zin is
schien denken ze dan: ‘Dat is ook van
zijn een echte aanrader. Dat zijn heel goed voorgelezen prentenboeken of Annie de Pannie. Gewoon gratis. Als je
BRENG DE LEESCULTUUR IN KAART
leerlingen een QR-code laat scannen,
Voordat ik het schoolleesplan maakte,
komen ze bij het juiste fragment uit. Je
stelde ik een bevraging op voor de
vindt er ook verschillende hoofdstukken
collega’s van de kleuterschool en de
Boekenbingo is een vorm van luisterle-
van Meneer Stink (van David Walliams)
lagere school. Hiermee brachten we
zen. Leerlingen krijgen een kaartje met
terug. Ik hoor van mijn leerlingen dat ze
onze leescultuur in kaart en kregen we
woorden op. De leerkracht leest een
zelfs hun jongere broers en zussen naar
een beter zicht op onze visie op lees-
stuk verhaal voor. Als de leerlingen een
de website van Leesbeesten leiden.
bevordering. Download de bevraging
woord horen, mogen ze dit kleuren op
deleesbeesten.be
op klascement.net/94794/ en ga er zelf
het perfecte vervolg?
BOEKENBINGO
boekfragmenten door Tante Tanja en
mee aan de slag!
het kaartje. De leerling die als eerste zijn kaartje vol heeft, mag bingo roepen.
3
ALLE NEUZEN IN DEZELFDE RICHTING
In samenwerking met de bibliotheek en de cultuurdienst van de gemeente nodigen we ook schrijvers uit voor een lezing. Dit jaar was Edward van de Vendel de spreker voor het 3de en 4de leerjaar. Maar we mochten ook al Siska Goeminne, Marieke van Hooff en Bibi Dumont Tak ontvangen. Die bezoeken bereid ik altijd goed voor in de klas.
Je kan niet van de ene op de andere dag al je collega’s mee hebben. Niet iedereen groeit daar even snel in. Sommigen moeten eerst eens voelen hoe leuk de leerlingen het vinden, voor ze echt vertrokken zijn.
'Wat ze uiteindelijk lezen, maakt niet uit. Als ze er maar plezier in vinden '
Bij het project rond illustratrice Kaatje Vermeire was de hele school betrokken. Haar boeken werden voorgelezen en tentoongesteld in onze school. Elke klas las en ging volop aan de slag op muzisch-creatief vlak, bijvoorbeeld door te zeefdrukken. Op het einde van het schooljaar werd dit alles gegoten in een heus boekenschoolfeest. De verschillende boeken werden door middel van dans, toneel, beeld … voorgesteld.
Toen we twee jaar geleden startten met kwartierlezen, was dat een goede motivator om de neuzen in dezelfde richting te krijgen. Toen hebben we op een pedagogische studiedag het belang van lezen voor iedereen geduid en zijn we actief met onze collega’s aan de slag gegaan. Ze hebben toen zelf ervaren wat ze kunnen doen met boeken in de klas en hoe leuk dat kan zijn. We zijn naar alle boekenhoeken gaan kijken om inspiratie op te doen en om te kijken wat er anders of beter zou kunnen.
DE VIER V’S In mijn eigen klas gebruik ik als leesstrategie vooral de vier V’s: Voorkennis gebruiken, Voorspellen, Visualiseren en Vragen bedenken. Die aanpak test ik momenteel uit. Later kunnen we ze in de hele school toepassen.
EEN HEEL JAAR LEZEN Met de werkgroep geven we ook veel kant-en-klare lestips aan onze collega’s. Zo blijven ze op de hoogte. Tijdens de Voorleesweek nodigen we ouders uit om te komen voorlezen in de klas. Leerkrachten lezen in een andere klas voor. De oudste leerlingen brengen een verhaal in de kleuterklasjes. De boekentips van de Voorleesweek halen we uit de bibliotheek voor alle leerkrachten. Tijdens de Poëzieweek hangen we gedichten op in onze school en krijgen collega’s een uitgewerkte lesbundel met lesideeën. We doen mee aan de Poëziesterren en organiseren onze eigen versie ervan. Dan krijgen de leerkrachten krijgen drie gedichten met een lessuggestie. Op het einde van de week organiseren we een slotmoment op de speelplaats om het winnende gedicht bekend te maken. Ook de raadgedichten van Van In zijn fijn. Ik zorg elk jaar ook voor een gevarieerd aanbod aan dichtbundels in mijn klas. Collega’s kunnen bij mij een bundel lenen. Ook aan de Jeugdboekenmaand doen we natuurlijk mee.
4
Denkend voorlezen vind ik belangrijk. Daarbij probeer ik te verklanken wat er tijdens het lezen in mijn hoofd gebeurt. De moeilijke lezers vinden het theaterlezen per twee heel leuk. Ze pikken veel op van wie beter leest. Ik probeer ook veel te doen met prentenboeken. Die hebben minder tekst, maar wel een rijke woordenschat. Het verhaal wordt ook ondersteund door de prent. Wanneer we lezen? Op de speelplaats hebben we een ruime, knusse leeshoek met boeken voor tijdens de speeltijd. Elke dag is er kwartierlezen. Ik wissel dat soms af met voorlezen, duolezen, opdrachten rond een gedicht, of het voordragen van een gedicht … Ik durf veel te schrappen in mijn handleiding. Een boek is motiverender en prettiger voor de leerlingen dan een tekst uit de methode. Ik probeer dus een persoonlijke invulling te geven aan het werken met en rond boeken.’ ■
IN DE BOEKENKAST VAN JUF IENE
LEESTIPS van de uitgevers OP MISSIE NAAR DE ZEEBODEM
RORY DE RAAF, DETECTIVE
MAURO
Eind jaren twintig, begin jaren dertig van de twintigste eeuw. De twee onderzoekers William Beebe en Otis Barton kruipen in hun Bathysfeer, een grote stalen bol waarmee ze de diepzee gaan verkennen. Hoe kwamen zij tot die bijzondere uitvinding? En wat vonden ze daar, diep in de zee? Het eerste deel in de serie Wonderwaar, over wetenschappelijke verwondering. Dromen, durven, denken én doen. Voor onderzoekers vanaf 6 jaar. Op missie naar de zeebodem | Jan Leyssens & Joachim Sneyers | Clavis Uitgeverij ISBN 9789044834642 | € 14,95 | vanaf 6 jaar
Mauro’s grootste wens is astronaut worden. Nieuwe planeten ontdekken. En soms komen dromen en wensen uit … Met zijn ruimteschip landt hij in de mooiste tuin die hij ooit heeft gezien. Wie zijn die vreemde wezentjes die hier wonen? En waarom kijken ze zo verdrietig? Een wonderlijk ruimteavontuur over een jongen met grote dromen en een gouden hart. Voor astronauten en ontdekkingsreizigers vanaf 6 jaar. Mauro | An Leysen | Clavis Uitgeverij ISBN 9789044835724 | € 21,95 | vanaf 6 jaar
Hallo. Ik ben Rory De Raaf. En ik ben een échte detective. Mensen vragen me al eens: ‘Rory, hoe word je nu zo’n échte detective’? En dan antwoord ik altijd: ‘Ah, je moet het écht wíllen.’ En waarom wou ik het zo echt? Omdat ik wil weten wat er met mijn vader gebeurd is … Het eerste deel van een spannende, hilarische en soms ontroerende reeks. Ideaal voor beginnende lezers die het leesplezier nog moeten ontdekken. Rory De Raaf, detective | Andrew Clover & Ralph Lazar | Ballon Media – Ballon Junior ISBN 9789403207308 | € 14,99 | vanaf 7 jaar
Ga gratis met De Lijn op stap met dynamoOPWEG Elke week met je klas naar de bibliotheek ? Een bezoekje aan de bioscoop voor de les Frans ? Gaan kijken naar het verleden in een museum ? … Met dynamoOPWEG kan elke school gratis met De Lijn naar culturele bestemmingen. Met maximum 30 personen per rit en volgens de bestaande dienstregeling.
........................................................................................................................... ............................. 5
ARTIKEL
DE POËZIESTERREN EN GOUDEN POËZIEMEDAILLE Wil je op een laagdrempelige en eenvoudige manier met kinderpoëzie aan de slag? Dan zijn de Gouden Poëziemedaille en de Poëziesterren iets voor jou. Ze geven bijzondere kinderpoëzie een prominente plaats op school.
De Gouden Poëziemedaille en de Poëziesterren zijn een tweejaarlijks event. Een vakjury bekroont de beste Nederlandstalige kinderpoëziebundel met de Gouden Poëziemedaille. Leerlingen uit het
Kun je door de tijd reizen? In mijn toffe tijdmachine
basisonderwijs kennen 4 Poëziesterren
kan ik zelf de tijd bedienen.
toe. De Poëziesterren zijn een publieks-
Zie je deze twee panelen?
prijs, waarbij leerlingen uit de kleuter- en lagere school per graad hun favoriete
Nee, niet met die hendel spelen
gedicht kiezen. In 2018 stemden maar liefst meer dan 32 000 jonge lezers mee !
Hoe verlopen de Poëziesterren?
of je zult voorgoed verdwijnen in de tijd van de Romeinen! Nee, niet op die toetsen drukken of je zult verongelukken
Per graad van de lagere school ontvang je 5 gedichten, voor de kleuterklas ontvang je er 3. Die werden geselecteerd
door een schop van hele grote groene dinosauruspoten.
door een vakjury uit poëziebundels van de afgelopen twee jaar. Hieruit kiezen de
Nee, blijf af van die pedalen
leerlingen hun favoriet.
of je zult voorgoed verdwalen
Elke deelnemende klas krijgt de gedichten op A3-formaat en een gedetailleerde lesbrief. Tijdens de stemweek, die loopt
in de straten van Pompeï. Galileo Galilei
in de week van 21 maart (Wereldpoëzie-
zat er ook een keertje aan. Had-ie dat maar niet gedaan.
dag), lees en bespreek je de gedichten
Hij is nooit meer teruggekomen.
met je klas. Op het einde van de week bepalen je leerlingen welk gedicht hun favoriet is. De resultaten van die stemming geef je door via het online stemformulier.
Heeft – tot ergernis van Rome – sterrenkijkers uitgevonden die bij ons allang bestonden. Galileo, uit mijn klas, die opeens verdwenen was toen hij deze schuif verschoof …
De 4 winnende gedichten worden bekroond met een Poëziester. Een illus-
Niet proberen, ben je doof?!
trator maakt er een mooie poëzieposter
Ook niet aan dat knopje draaien.
van. Die krijg je opgestuurd, zodat poëzie
Ook niet ... zie je wel, daar ga je!
een vaste plek in je klas krijgt. Bovendien zorgen we voor kant-en-klare lestips.
>
(Bette Westera)
6
Lestip voor de 3de graad
Schrijf een verhaal Het gedicht leent zicht uitermate goed
Voor de volgende vraag kiezen je leerlin-
Extra:
om je leerlingen op een speelse manier in
gen 1 van de 5 tijden met bijbehorende
Je kan het kortverhaal laten uittekenen
contact te brengen met geschiedenis.
plaats en gebeurtenis. Daar denken ze
in een stripverhaal. Ter inspiratie kan je
verder over na:
De zombietrein en andere stripgedichten gebruiken, een dichtbundel van Edward
Verdeel je klasgroep in groepjes van 3 tot 5 leerlingen en geef iedere groep
•
Welke personages komen ze tegen
van de Vendel, Querido.
■
een A3-papier en een geschiedenisboek
terwijl ze daar zijn?
(met veel afbeeldingen). Stel de volgende
Opnieuw bieden de geschiedenisboe-
vragen om hen te inspireren voor hun
ken inspiratie. Ze kunnen een Nean-
verhaal. Laat je leerlingen samen door
derthaler kunnen tegen komen in de
het boek gaan om antwoorden te vinden
prehistorie, de kruisvaarders tijdens de
op de vragen. Hun antwoorden noteren
middeleeuwen of filosoof Thales van
Geprikkeld en op zoek naar meer?
ze in steekwoorden op hun A3-papier.
Milete bij de oude Grieken.
Een geschiedenisspel bij dit gedicht? Of creatief met geluid en beweging
•
Wat gebeurt er als je de hendel van de
•
De laatste vraag die je stelt is hoe het
teletijdmachine overhaalt? In welke tijd
afloopt. Kan je terug naar je eigen
ben je beland? Laat hen 5 verschillende
tijd? Hoe dan? Zo nee, hoe eindigt je
tijdvakken kiezen. Bijvoorbeeld de tijd
verhaal?
de renaissance, de prehistorie, de mid-
Als alle vragen beantwoord zijn, kunnen
deleeuwen, de Eerste Wereldoorlog ...
de leerlingen beginnen met het schrijven van hun kortverhaal.
winnende bundel van de Gouden andere kant-en-klare tips op cultuurkuur.be/kinderpoezie. Je vindt er ook een animatiefilmpje van het gedicht Kun je door de tijd
Waar ben je beland? Laat hen bij elk van de 5 tijdvakken een bestaande
Je kan je leerlingen vragen dat ze hun
plek kiezen die verband houdt met de
verhaal op basis van feiten schrijven.
gekozen tijd. Dat kan een stad (Romei-
Zo gaan ze in dialoog met het geschie-
nen - Rome) of een natuurfenomeen
denisboek en wordt het geen complete
(Pompeï - vulkaan) zijn.
fantasievertelling. Of je kan ervoor kiezen dat ze hun verhaal al rijmend opstellen.
•
Deze tip komt uit de lesmap bij de Poëziemedaille 2018. Ontdek de vele
van de Romeinen, die van de Grieken,
•
aan de slag? Dat kan!
Wat gebeurt er terwijl je er bent? Per
reizen!. Check it out!
Schrijf je in voor de editie van 2020
tijd kiezen ze een grote gebeurtenis.
Op het einde van de les lezen de leerlin-
Bijvoorbeeld de inslag van een meteo-
gen hun verhalen voor. Voorafgaand aan
De volgende editie loopt van
riet in de prehistorie, de kruistochten
het voorlezen, geeft het groepje uitleg bij
16 tot 20 maart 2020.
in de middeleeuwen of de moord op
de tijd, plaats, gebeurtenis en personages
Frans Ferdinand aan het begin van de
die ze gekozen hebben. Zo krijgt de hele
Zin om deel te nemen? Schijf je dan
Eerste Wereldoorlog
klas een klein lesje geschiedenis.
7
in op cultuurkuur.be/kinderpoezie.
Ontmoet illustratrice Charlotte Severeyns ! Charlotte Severeyns (1992, Antwerpen) studeerde illustratieve vormgeving aan Sint Lucas Antwerpen en volgde daarna de specifieke lerarenopleiding aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. Ze werkt als freelance illustrator voor verschillende opdrachtgevers en geeft les in het deeltijds kunstonderwijs. Haar schitterende illustraties sierden uiteenlopende projecten en ze ontwierp de leeskaarten en de cover van dit magazine. Vorig jaar verscheen haar eerste prentenboek, ‘De boomhut van Niel’, bij uitgeverij De Eenhoorn. Stijl en inspiratie ‘Mijn illustraties worden vaak omschreven als poëtische, gevoelige, mysterieuze beelden met een duister kantje.’ Ik werk ontzettend graag met grijze potloden. Ik hou van de verschillende texturen, lijnen en het gecontroleerde hiervan. Het is een materiaal waar ik veel gevoel in kan leggen. Daarna voeg ik kleur toe via Photoshop met zelfgemaakte brushes. Voor de leeskaarten koos ik een sfeervol beeld. Ik wil tonen hoe je soms helemaal ín een boek zit en de realiteit rondom je vergeet. Alsof je even in
LEESTIPS van de uitgevers HET VERHAAL VAN KEVIN
LITTLE LIARS CLUB: DE MEEST VIEZE WEDSTRIJD TER WERELD
BOZE JUFFEN, BLIJE JUFFEN
Maak kennis met Kevin. Kevin is een vliegende pony, wanneer hij tijdens een hevige storm wordt weggeblazen en in de flat van Max terechtkomt, ontstaat er al snel een mooie vriendschap tussen hen. Die vriendschap helpt hen om een stevige uitdaging aan te gaan; door een aanhoudende storm krijgt de stad immers af te rekenen met overstromingen. En met venijnige zee-apen die hierdoor vrije baan krijgen om de inwoners nog meer te treiteren en te teisteren ...
Gloria houdt niet van paarden. Niets mis mee, niet alle meisjes hoeven van paarden te houden. Maar wanneer er een wedstrijd is om een paard te winnen, doet ze toch mee. Niet voor zichzelf, maar om dat vervelende meisje uit haar klas een hak te zetten. Niet echt sympathiek? Klopt. Pas wanneer Gloria plots een drol op haar bord krijgt, beseft ze dat ze beter niet had gelogen.
Als het nieuwe schooljaar begint heb je soms dikke pech. Want tussen een hoop blije juffen, zit er af en toe eens een boze juf. Boze juffen zijn niet geduldig, vrolijk of lief. Ze luisteren slecht en dromen doen ze enkel in hun slaap. Gelukkig hoef je een boze juf maar een jaartje uit te zitten. Dan is het weer tijd voor een blije juf!
Het verhaal van Kevin | Philip Reeve & Sarah McIntyre | Ballon Media – Ballon Junior | ISBN 9789403209456 | € 11,99 vanaf 7 jaar
Op littleliarsclub.com krijgt het verhaal ook een digitaal luik. Je leerlingen kunnen er hun leugens posten, andere lezers geven advies en oplossingen. Little Liars Club: De meest vieze wedstrijd ter wereld | Jonas Boets | Standaard Uitgeverij | ISBN 9789059089723 | € 15,99 | vanaf 9 jaar
8
Een vrolijk boek over de bijzonere krachten van blije juffen. Boze juffen, blije juffen | Siska Goeminne De Eenhoorn | ISBN 9789462914032 € 15,95 | vanaf 6 jaar
Charlotte Severeyns op bezoek in je klas ?
een andere wereld leeft. Twee kinderen en hun hond zitten in een gezellige tent, in de vorm van een boek, te lezen.
Dat kan! Charlotte geeft illustratieworkshops,
Boven de tent zie je allemaal referenties naar kinder- en
workshops druktechnieken en het begeleidt je
jeugdboeken: Grimmige sprookjes, Harry Potter, Nils Hol-
leerlingen, jong en oud, bij het maken van illustraties
gersson, Alice in wonderland, piratenverhalen ... allemaal
bij een zelfgeschreven verhaal. Ze geeft je er meteen
verhalen waar ik mezelf als kind in kon verliezen. Het toont
haar tip-de-luxe bij: Laat je fantasie op hol slaan en
de magie van boeken.
teken er op los!
Mijn grootste bron van inspiratie is de natuur. Ik ben geïn-
Je kan Charlotte en andere illustratoren en auteurs
teresseerd in het contrast tussen de nietigheid van de mens
uitnodigen in je klas. Je kan op auteurslezingen.be
en de grootsheid van de natuur. Daarnaast haal ik ook veel
bovendien een subsidie van 100 euro aanvragen.
inspiratie uit muziek. Bij het werken luister ik naar muziek die past bij de sfeer van mijn illustratie. Zo kan ik mezelf helemaal verliezen in de wereld van mijn personages.
Wil je een groter project met Charlotte of een andere kunstenaar uitwerken? Dien dan een dynamoPROJECT in via cultuurkuur.be/subsidies en ontvang tot 2000 euro.
LEESTIPS van de jury JIJ & IK EN AL HET MOOIS OM ONS HEEN Deze gedichtenbundel is een tijdloos pareltje om te koesteren en hoort in elke klasbib thuis! Riet Wille maakte een prachtige keuze van een 100-tal gedichten. Over bloemen, bomen, zee, bergen, dieren en seizoenen. De illustraties van Martijn Van Der Linden zijn poëtisch en dragen een zachte warme kracht in zich. Ook humor en filosofie krijgen in deze bundel een verdiende plaats. Als leerkracht kan je er elke dag mee aan de slag. Het is een bundel die de verbeelding prikkelt en die uitnodigt om te snuisteren, te dromen en vooral goed te kijken om ons heen. Jij & ik en al het moois om ons heen Riet Wille, Martijn Van Der Linden | Davidsfonds/ Infodok | ISBN 9789059088948 | € 24,99 Vanaf 5 jaar
SUZIE GAAT TEKENEN
LAIKA KOSMOHELD
Suzie is een kind dat graag buiten de lijntjes kleurt. Haar fantasie is groot en ze beleeft dan ook de meest fantastische avonturen. Dit prentenboek is een ode aan de verbeelding en ongebreidelde fantasie van jonge kinderen. Erg leuk om voor te lezen in de klas en om samen met de leerlingen de tekeningen te verkennen.
‘Kosmohond Laika vliegt als eerste levend wezen baantjes om de aarde. Hoe het met haar afloopt – want ja, Laika was een meisje: tot zover alvast een eerste boeiend weetje uit dit boek - dat heb je als lezer zelf in de hand. Een happy end wordt het sowieso!
De tekeningen zitten vol humor en brengen de ondeugendheid van het hoofdpersonage tot ongekende hoogtes. Een boek om samen te lezen en te bekijken, en het niet bij die ene keer te laten. Ook de andere avonturen in deze Suzie-reeks zijn meer dan de moeite! Suzie gaat tekenen | Jaap Robben, Benjamin Leroy | Gottmer | ISBN 9789025769543 € 13,99 | Vanaf 3 jaar 9
Dit boek is tegelijk een frisse mix van ruimteweetjes én een meeslepend verhaal over vriendschap en opkomen voor jezelf. Wat je leeftijd ook is, of je nu liever weetjesboeken of verhalen leest: Laika Kosmoheld heeft het allemaal. Laika Kosmoheld | Kim Crabeels, Emma Thyssen| Lannoo | ISBN 9789401458467 € 15,99 | Vanaf 6 jaar
LAUREAAT
Kathleen Jeunen SCHOOL : Halftijdse juf van de jongste kleuters (graadklas) en vrijwillige boekenfee op Freinetschool De Step in Beringen FAVORIETE KINDERBOEK : Sam in het donker, Paulette Bourgeois, Clavis
‘ Van vertelschorten tot vertelstenen: het moet niet chique zijn om te werken.’
ELK KIND ZIJN BOEKENIDENTITEIT Als kleuterjuf Kathleen haar letterschoenen aantrekt en boekentasje in de hand neemt, dan wordt ze de boekenfee. Bij de kleuters, maar ook in de lagere school. ‘Ik was zelf een moeilijke lezer. Luidop lezen in groep bij een leesmama? Vreselijk vond ik dat. Als boekenfee wil ik het lezen vooral plezant houden.’ Hoe pakt ze dat aan?
VOORLEZEN EN VERHALEN VERZINNEN
Boeken zijn in onze school overal: op de speelplaats, in de klas, op de gang, in de bib. We hebben veel soorten boeken, ook voor leerlingen die nog niet veel Nederlands kennen. We hebben veel aandacht voor leesmotivatie bij alle leerlingen. We proberen ze allemaal warm te krijgen om met boeken bezig te zijn. Het maakt niet uit met welk boek. We gaan regelmatig naar de bib om nieuwe boeken te halen. Die ligt op wandelafstand. Soms gaan we met de oudere leerlingen mee. Dan hebben we begeleiding en handen genoeg om onze kleuters bij te houden. Mijn kleuters mogen dan één boek kiezen en brengen dat mee naar de klas.
BESTE BOEKENHOEK Elke klas heeft zijn eigen klasbib. In de leeshoeken staan zoekboeken, prentenboeken, leesboeken, strips, de Wablieft-krant … De informatieve boeken zetten we samen. Dat gebeurt ook zo in de lagere school. Anders zit je met zes exemplaren van hetzelfde boek. Toen we vorig schooljaar startten met LIST, hebben we onze boekenhoeken kritisch bekeken. We koppelden daar een fijne wedstrijd aan: de leerkrachten moesten hun boekenhoek volgens een aantal criteria aanpassen. Daarna kozen de leerlingen aan de hand van een vragenlijst de beste boekenhoek. In onze kleuterklas hebben we de boekenhoek in de praatronde gehouden omdat dat het best past bij onze manier van werken
Bij de kleuters hebben we elke dag 1 of 2 voorleesmomenten. Op ons velcro- en magneetbord hangen voorwerpen uit het thema en prenten uit de voorleesboeken. Zo kunnen ze de verhalen naspelen. In kleine vertelkasten komen de personages tot leven. Het zijn manieren om meer te doen met een verhaal. Verder werken we veel rond verhalen verzinnen. De vertelschort vind ik daarvoor heel geschikt. Die heeft zakken in verschillende kleuren. In de paarse zitten kaartjes van mogelijke hoofdpersonages, uit de de groene haal je een plaats, in de oranje zitten de vijanden en in de gele bijvoorbeeld het wondermiddel. Door kaartjes te trekken kan je samen met je leerlingen een verhaal verzinnen. De verteldobbelstenen werken een beetje hetzelfde. Op elke zijde staat een woord of een prent, zoals een kameel, een grot, of een diamant. Je gooit met enkele dobbelstenen en maakt met de afbeeldingen een verhaal. De vertelpuzzel is de nieuwste aanwinst. Op de puzzelstukken staan tekeningen. Als een domino leg je steeds een nieuw stuk van het verhaal. Je kan dat allemaal kopen, maar wij maken het meeste zelf. Het moet niet chique zijn om te werken.
>
10
LESTIPS NIK-NAKBOEKJES Op zoek naar originele tweetalige kinderboekjes? Dan zijn de nik-nakboekjes misschien wat je zoekt. De eenvoudige tekst staat er in het Nederlands, maar ook in een andere taal, bijvoorbeeld in het Turks. Zo kunnen de leerlingen ook eens in hun taal lezen. De thema’s zijn actueel, diversiteit is vanzelfsprekend en de prenten zijn mooi. Je kan ze gratis uitlenen in de bibliotheek en in het Educatief Centrum (PLEC) in Hasselt. cultuurkuur.be/inspiratie/nik-nakboekjes
QR-CODES IN DE BOEKENHOEK Bij de oudste kleuters hangt er een poster in de boekenhoek vol boekencovers en een bijhorende QR-code. Als kleuters de QR-code scannen met een tablet, zien ze verhaal op YouTube.
Er zijn verhalen die enkel voorgelezen worden maar ook digitale verhalen, waarbij de personages echt tot leven komen. Dat is populair bij de kleuters. Zo proberen we verhalen op veel verschillende manieren te brengen. Voorbeelden van verfilmde verhalen vind je op cultuurkuur.be/inspiratie/ qr-codes-de-boekenhoek
FUNDELS Fundels zijn digitale kinderboeken met animatiefilmpjes, educatieve spelletjes en oefeningen. Je kan het verhaal ook laten vertellen in een taal naar keuze, zo horen anderstalige leerlingen het verhaal ook in hun eigen moedertaal. cultuurkuur.be/inspiratie/fundels
WAT IS LIST? LIST staat voor ‘Leesinterventie voor scholen met een totaalbenadering’ of ook wel voor ‘Lezen IS Top’. Het is een onderzoeks- en begeleidingsproject onder leiding van Thoni Houtveen (lector Geletterdheid aan de Hogeschool Utrecht). Bij LIST lees je elke dag 30 minuten in de klas. Je zorgt voor een leuke leesomgeving, schaft de nieuwste kinderboeken aan, houdt leesgesprekken en doet aan boekpromotie. Bij het begin van een LIST-leesles lees je een stukje voor. Je brengt de klas in leessfeer en geeft de leerlingen een leesvraag mee. Daarna gaan de leerlingen stillezen, duo-lezen of tutorlezen. De les wordt samen afgesloten met een terugblik op de leesvraag en een uitwisseling van ervaringen. cultuurkuur.be/inspiratie/list
LEESTIPS van de jury HET GEHEIME BOEK VAN SINTERKLAAS VOOR ONGELOVIGEN
BETTIE EN HARRIE IN 13 ONGELUKJES (die niemand zag aankomen)
Wanneer kinderen oud genoeg zijn om de waarheid over Sinterklaas te kennen, is de tijd rijp om in de boeiende achtergrond van de goedheilige man te duiken. Want waar komt die tot de verbeelding sprekende Sint-Nicolaasfiguur eigenlijk vandaan? Hoe staat hij ten opzichte van buitenlandse tradities zoals de Kerstman of de Italiaanse heks Befana? Wat leert de geschiedenis ons over de pietendiscussie? En waarom zetten we eigenlijk onze schoen voor een man die op een stoomboot arriveert? Floortje Zwichtman dook voor dit magische overzichtsboek in de archieven van de Sint en Sassafras Debruyn zorgde voor de fenomenale illustraties.
Wil je het onbezorgde en onbezonnen kind opnieuw in je bovenhalen? Met Bettie en Harrie in 13 ongelukjes (die niemand zag aankomen) lukt dit wonderwel. De absurde situaties waarin de bazige Bettie haar volgzame broertje meeneemt, ontlokken je ongetwijfeld binnenpretjes.
Het geheime boek van Sinterklaas voor ongelovigen | Floortje Zwigtman, Sassafras De Bruyn | Van Halewyck | ISBN 9789461319937 | ca. €24,50 | Vanaf 10 jaar
De verhaaltjes zijn leuk om voor te lezen en paginagrote illustraties zorgen voor welkome luchtigheid. Kom mee naar Bengelbrugge, daar zijn geen ouders en kan je ongestraft alle remmen loslaten ... Bettie en Harrie in 13 ongelukjes (die niemand zag aankomen) Anna Vercammen, Sabien Clement De Eenhoorn | ISBN 9789462912588 € 14,50 | Vanaf 5 jaar
11
VOS IS EEN BOEF Een heerlijk prentenboek waarin Vos, Das en Wasbeer én vooral Dodo de lezer (jong én iets ouder) meenemen in grappig gelaagd verhaal met een tandenborstel die toch wel echt belangrijk blijkt te zijn. Vos is een boef | Daan Remmert de Vries Gottmer | ISBN 9789025770617 | € 14,99 Vanaf 4 jaar
BOEKEN THUIS? We willen ook boeken naar de huiskamer brengen. Zo krijgen alle jongste kleuters op het einde van het schooljaar een boek als geschenk mee naar huis. Ook de verteltassen geven we mee naar huis. Die hangen heel zichtbaar in de gang aan de muur en hebben elk een ander thema. Als een kleuter zindelijk wordt, naar het ziekenhuis moet of gaat logeren, krijgt hij zo’n tas mee. Daarin zit een boekje, zoekprenten, activiteiten … Het talige is dus gekoppeld aan speciale gebeurtenis.
FEE EN ELFJE Ik ben sinds vorig jaar de ‘boekenfee’. Ik ben vaak op bezoek in de klassen. Met de Voorleesweek heb ik met de tweede graad bijvoorbeeld het gedicht ‘drama van de teen’ gedramatiseerd. Hilarisch! De derde graad werkte toen rond ‘ruimte’. Daar heb ik een hoofdstuk uit een verhaal voorgelezen. Tijdens de middag organiseerde we voorleesmomenten in kleine groepjes, heel intiem. Ze stonden met tientallen aan de deur te wachten.
‘Mijn rol als boekenfee is een leuk extraatje. Maar als ik morgen vertrek, dan blijft alles hier op school overeind.’
12
Ook met het schoolfeest was de boekenfee paraat, en op de kinderfuif hebben we voor een rustig plekje gezorgd waar we verhalen in het thema van de fuif konden vertellen. Elk jaar komt de boekenfee wel een aantal keer in elke klas. Ik zou vaker willen, maar dat komt bovenop mijn lesopdracht. De boekenfee heeft nu ook een partner in crime. Juf Lieze, met wie ik in een duobaan sta, is de boekenelf. Mijn rol als boekenfee is een leuk extraatje. Maar als ik morgen van werk zou veranderen, blijft alles hier op school overeind. Soms missen collega’s inspiratie en dan is het gemakkelijk als iemand ideeën aanreikt. Die rol heb ik zo’n beetje. Vorig jaar heb ik als boekenfee een studiedag rond creatief vertellen voor het team georganiseerd. Toen introduceerde ik de vertelschort. De collega’s van de tweede en derde graad gebruiken die nu voor hun vrije teksten of ze stoppen er Franse woordjes in voor een spreekoefening. Als boekenfee wil ik het lezen vooral plezant houden. Voor mij als kind voelde lezen als een straf. Dat mag niet. Als ik ook maar 1 leerling kan overtuigen dat lezen leuk kan zijn, dan is mijn opzet geslaagd.’ ■
IN DE BOEKENKAST VAN JUF KATHLEEN
LEESTIPS van de uitgevers REIS NAAR DE STERREN, OVER ASTRONAUTEN, RAKETTEN EN SATELLIETEN
DE HEKSEN JUBILEUMEDITIE
Alles wat je altijd al wilde weten over ruimtereizen, astronauten en raketten. Wist je dat ...
De klassieker De heksen is een fantastisch kinderboek met prachtige tekeningen van bekroond illustrator Quentin Blake. Deze jubileumeditie is volledig in kleur.
• Een raket de ruimte bereikt in minder dan vier minuten? • Satellieten gebruikt worden voor communicatie, navigatie en onderzoek, maar ook voor spionage? • Fruitvliegjes de eerste dieren in de ruimte waren? Dat en nog veel meer ontdek je in dit schitterende boek van Angelique Van Ombergen en Stijn Ilsen. Met gedetailleerde illustraties van Katinka VanderSande. Reis naar de sterren, over astronauten, raketten en satellieten | Angelique Van Ombergen en Stijn Ilsen | Lannoo Uitgeverij ISBN 9789401454537 | € 22,50 | vanaf 8 jaar
JULIUS ZEBRA 4 GEDONDER MET DE GRIEKEN
Échte heksen hebben geen rare zwarte puntmutsen en bezemstelen. Ze hebben gewone kleren aan en zien er net zo uit als gewone vrouwen. Ze wonen in gewone huizen en hebben gewone banen … en onder leiding van de allergruwelijkste Opperheks smeden ze snode plannen om kinderen te laten verdwijnen! Roald Dahl is een van de beroemdste kinderboekenschrijvers ter wereld. Dahls kinderboeken zijn verfilmd en bekroond, en ze worden door kinderen over de hele wereld gelezen. De heksen - jubileumeditie Roald Dahl & Quentin Blake | De Fontein ISBN 9789026148446 | € 20 | vanaf 9 jaar
13
Julius Zebra en zijn vrienden zijn in Griekenland beland. Daar helpen ze halfgod Herakles zijn Gouden Appel terug te vinden. Ze storten zich in een nieuw avontuur waarin ze het niet alleen opnemen tegen de gevaarlijke Minotaurus in het Labyrint, maar ook een honderdkoppige draak om de tuin weten te leiden. Intussen kijken de goden vanaf de Olympus waakzaam toe. Eerder verschenen in deze serie Rollebollen met de Romeinen, Bonje met de Britten en Ellende met de Egyptenaren. Inmiddels zijn er bijna 400.000 Julius Zebra-boeken in Nederland en Vlaanderen over de toonbank gegaan. Julius Zebra 4 – Gedonder met de Grieken Gary Northfield | Luitingh Sijthoff | ISBN 9789024584093 | € 15,99 | vanaf 10 jaar
HIER WORDT MET PLEZIER GELEZEN !
10 1
TIPS VOOR EEN INSPIRERENDE LEESOMGEVING OP JOUW SCHOOL Investeer als directie in leesvriendelijke en toegankelijke leesplekken, in de school en in de klas. Hoe zichtbaarder en aantrekkelijker, hoe meer kinderen goesting in lezen zullen hebben. Betrek leerlingen bij de inrichting, zodat het ook ‘hun plek’ wordt. Af en toe worden boeken aangekocht door de school en dit jaar kregen we als stimulans een echt boekenbudget! De leerkrachten zorgen voor hun eigen klasbibliotheek in een aantrekkelijk hoekje.
Annemie | Op school hebben we een kleine bibliotheek met boeken voor alle leeftijden die we sprokkelden bij vrijgevige ouders en leerkrachten.
2
Die bib werd ingericht door de bibclub, leerlingen van het 6de leerjaar. Zij kiezen vrijwillig voor de club in het begin van het schooljaar. De bib wordt elke maandagmiddag open gehouden door de leerlingen. Bij droog weer creëren ze een gezellig hoekje buiten met zitzakken en leeszeteltjes. Zij organiseren ook activiteiten voor de hele school tijdens de
Voorleesweek, de Poëzieweek en de Jeugdboekenmaand. Omdat de kleuters op een andere speelplaats spelen, brengen we de boeken bij hen met een heuse boekenboot. Het is een rijdende boot, ooit gemaakt voor een communieviering. In een hoek van de speelplaats, waar banken zijn, wordt door de leden van bibclub voorgelezen voor iedereen die wil komen luisteren. Alle leerlingen hebben een eigen boekenzak. Dat is een zak die aan hun stoel of lessenaar hangt. Daarin zit het boek waarin ze lezen. Zo verloopt het kwartierlezen rustig. Annemie Vandamme, zorgcoördinator op de Sint-Paulusschool in Hansbeke.
Maak met het hele schoolteam voldoende tijd en ruimte voor leesplezier in het dagritme. Durf te kiezen voor vaste ‘ingeroosterde’ leesmomenten waarin kinderen vrij kunnen lezen of voorgelezen worden. Begin ermee in de kleuterklas en ga ermee door de hele lagere schooltijd. Leesroutines stimuleren de leesattitude van kinderen en bieden rust en structuur. we de techniek van het lezen met leesbegrip en leesbeleving. Op hetzelfde tijdstip werk ik in mijn zorgklasje met maximaal 6 zwakke lezertjes. We starten met een stukje voorlezen uit een (prenten)boek dat aansluit bij het thema in wereldoriëntatie of taal. Daar hoort ook een leesvraagje bij. Zo komen we in de leessfeer.
An | Op onze school werken wij met LIST (zie p 11), een project waarbij de focus niet ligt op leesmoeilijkheden maar op motivatie. Elke week worden 2 à 3 minilesjes geroosterd in elke klas. Met deze lesjes verbinden
Daarna gaan we aan de slag met woordenrijen rond een bepaalde moeilijkheid, bijvoorbeeld woordjes met sch- en schr-, en een bijpassend verhaaltje. De leesvraag wordt teruggekoppeld naar het verhaal.
14
Daarna krijgen de leerlingen tijd om stil te lezen in een boek naar keuze. Dat doen zij en ik het allerliefst. Het aanbod op de leestafel wordt heel vaak afgewisseld en bestaat uit prenten- en leesboeken, non-fictie, strips en poëzie, aansluitend bij hun leefwereld. Het leesniveau is daarbij van ondergeschikt belang. Zo werk ik aan leesplezier, woordenschat, technisch lezen, begrijpend lezen, schrijfvaardigheid en spelling … Omdat de leerlingen het leuk vinden, lezen ze vaker en technisch beter. An Cordeels, zorgleerkracht 2de leerjaar op Sint-Bavobasisschool in Gent.
3
Zorg voor een divers, aantrekkelijk en hedendaags leesaanbod. Fictie, kranten, strips, meertalige boeken, prentenboeken, poëzie- en verhalenbundels, informatieve boeken, tijdschriften en waarom ook geen e-boeken, interactieve prentenboeken en andere leesapps ? Verleid leerlingen tot lezen door in te spelen op hun leesvoorkeuren.
Frans | Er bestaan veel soorten lezers, ook bij je leerlingen. Niet iedereen is even blij met een superspannend verhaal. Heel wat jonge lezers houden erg van mooi vormgegeven informatieve boeken. Ook strips doen het goed. Ga op zoek naar minder bekende, goede reeksen. Poëzie kan heel wat kids bekoren, vaak nadat ze zelf aan de slag gingen met het schrijven ervan, of na het zoeken van een raadgedicht. Natuurtijdschriften kennen heel wat fans en moeilijke lezers verleid ik wel eens met een ingelezen (Daisy)boek.
4
Prentenboeken zijn ook erg handig, zeker in een periode waarin we met de oudsten voorlezen aan de jongsten. Of in een taalles over verkleinwoorden of sprookjes. In het 6de leerjaar gebruiken we de Kits Jongerenkrant. Daarmee maken onze leerlingen een portfolio waarbij ze één onderwerp extra belichten én creatief vormgeven. Ik lees verschillende keren per week voor. Naast het boek van de week kies ik vaak voor een originele verhalen- of sprookjesbundel. Het is de kunst
om leerlingen te verleiden en ze te laten proeven van iets wat ze minder goed kennen. Voorlezen blijft daarvoor een machtig en eenvoudig middel. De leerlingen verwerken de diverse genres creatief in hun boekenschrift (leesdagboek) of met een boekenbox. Dat is een versierde kartonnen doos met voorwerpen die verwijzen naar de inhoud van het boek. De boekenbox helpt leerlingen om te vertellen waarover het boek gaat. Frans Hoes, laureaat in 2015 en leerkracht 6de leerjaar op Basisschool De Zevensprong in Oostham.
Begeleid en vorm leerkrachten in hun rol als leescoach, geef ruimte aan opleiding en nascholing.
Ann | Van leerlingen actieve lezers maken vraagt expertise. Daarom is er nood aan opleiding en nascholing. Het is heel handig om op school één of meerdere trekkers te hebben, gepassioneerde lezers die gebeten zijn door boeken. Maar wil je er een gemeenschappelijk verhaal van maken, dan is het belangrijk het hele team te betrekken en hen de kans te geven om nascholing te volgen.
Vorig schooljaar hebben we - na overleg met het hele team beslist om vrij lezen elke dag in te roosteren in de agenda. Tijdens diverse nascholingen ontdekten verschillende leerkrachten hoe ze een inspirerende leesomgeving kunnen maken. Ze leerden werkvormen aan om met boeken te werken en leeservaringen uit te wisselen. Op personeelsvergaderingen wordt regelmatig tijd vrij gemaakt om
15
die ervaringen te delen met het hele team. Daarin schuilt een grote kracht. Als trekker krijg ik van de directie de kans om in te zetten op het leesbeleid. Want wat is er mooier dan kinderen de kracht en schoonheid van boeken te laten ervaren! Ann Muylle, Beste Boekenjuf 2011 en leerkracht 3de leerjaar/zorgleerkracht op Vrije Basisschool De Revinze in Torhout.
5
Stimuleer leerkrachten om actief en enthousiasmerend te werken rond het aanbod. Voorlezen, vrij lezen, tutorlezen, boekdating, samenlezen, ontmoetingen met auteurs, bibliotheekbezoeken, deelnemen aan leesbevorderingscampagnes, Jeugdboekenmaand, Voorleesweek, Poëzieweek ... De mogelijkheden om gevarieerd rond lezen te werken zijn eindeloos. De boekenboom heeft een compagnon gevonden in de ‘gouden kast’ die gevuld is met poëzie. Laagdrempelige gedichten vormen het uitgangspunt voor vormelijke en taalcreatieve opdrachten, steeds met de focus op het genot van lezen. Naast de twee ‘leesmeubelstukken’ hebben we op school twee fysieke ruimtes die aan leesbevordering zijn toegewijd. Een klas staat bekend als het ‘boekaal’ waar we aan de slag gaan met leesstrategieën. Boeken worden er onder de loep genomen en uitgepluisd om het niveau van begrijpend lezen op te krikken.
Ruth | Het belang van lezen is van niet te onderschatten waarde. Onderzoek toont aan dat lezen bijdraagt tot de sociale ontwikkeling, verrijking van de woordenschat, grotere kansen op de arbeidsmarkt, het verruimen van ons wereldbeeld, het verhogen van het empathische vermogen, en misschien wel het verlengen van ons leven. Veel van onze leerlingen stromen onze buitengewone school in met negatieve leeservaringen: het is te moeilijk, het wil gewoon niet lukken. Daarom verleiden we leerlingen en leerkrachten op een creatieve manier tot (voor)lezen.
6
In het midden van onze school staat de boekenboom, die met de buitenwereld communiceert via emotievolle dagboekfragmenten, vaak doorspekt met mysterie. Wat als er plots allerlei voorwerpen uit de hoofdstukken van boeken verdwijnen en zich nestelen in de takken van de boom? Wat als de boom plots dweept met een illustrator of smoor is op een auteur? De boekenboom is een handig uithangbord tijdens de jeugdboekenmaand, de voorleesweek of de poëzieweek, maar ook tijdens schooleigen (voor)leesprojecten.
Ons paradepaardje blijft Camping Leesweide. Daar lezen we languit in de ligweide, snoezelen we op de leesbank en luisteren we met open mond in de leescaravan. Dagelijks worden er tijdens het vrij lezen bladzijden verslonden met dorst naar meer … Onze leerkrachten lezen mee want ‘zien lezen, doet lezen’. Een leescoach begeleidt de leerlingen in hun boekenkeuze en houdt een boekenbabbel volgens de methode van Aiden Chambers. Leesbevordering op onze school is geen sporadisch nevenproject. Het is iets wat leeft en waar we dagelijks op inzetten. Ruth Vande Populiere, Beste Boekenjuf 2013 en GOK-coördinator op KBO De Horizon in Oudenaarde.
Begeleid leerlingen in hun leeservaring, differentieer en ondersteun hen in functie van hun leesmotivatie, interesse en genrevoorkeuren. Laat leerlingen luisteren naar de leesvoorkeuren van leeftijdsgenoten, dat werkt stimulerend. Ook een lezende leerkracht werkt aanstekelijk.
Elf | Elke ochtend houden we een praatronde. De leerlingen vertellen wat ze willen delen met de groep. Die stelt vragen, maakt opmerkingen en geeft aan waarrond ze verder wil werken. Op een ochtend praat de hele groep over reuzen. Jaro is ervan overtuigd dat reuzen echt bestaan. Mert weet dat ze ‘reus’ zeggen tegen heel grote mensen. Iemand zegt dat reuzen niet in het echt bestaan, dat ze er alleen zijn in sprookjes en onze
fantasie. Jaro twijfelt … Hij komt tot een nieuw besluit. Reuzen bestaan nu niet meer, maar ze waren er vroeger wel, want: ‘Wie heeft anders dat laatste blokje bovenop de piramide kunnen zetten?’ We nemen de boeken erbij: sprookjes met reuzen, boeken over takelmachines, het Oude Egypte, superhelden, een atlas en het tijdlijnboek. Iedereen vindt een boek naar keuze.
stilte, ook ik. Nadien vertellen we aan elkaar wat opvalt in het boek, tonen we afbeeldingen waarover we meer willen weten en vertellen we waarom we dat boek uitkozen. Vandaag zijn het vooral boeken uit de praatronde. Als leerkracht stuur je. Je biedt boeken aan waarvan je denkt dat ze passen bij het kind. Zoveel verschillende kinderen, minstens evenveel verschillende boeken.
Het laatste uur van de dag zijn er boeken. Iedereen kijkt of leest in
Elf Albrecht, Beste Boekenjuf 2015 en leerkracht onderbouw op De Sassepoort in Gent.
16
7
Maak leerlingen keuzevaardig en leer hen kiezen uit het brede aanbod. Reik hen instrumenten aan zoals boekenzoeker.org en help hen het boek te kiezen dat het best bij hun past.
Jesse | Om leerlingen keuzevaardig te maken moeten ze op zoveel mogelijk manieren in contact komen met alle soorten boeken. Ze moeten boeken zien, horen, voelen en proeven. De bibliotheek is voor mij de uitgelezen plaats om de
8
keuzevaardigheid van leerlingen te trainen. Een bibliotheekbezoek begint al in de klas. Vanaf het 3de en 4de leerjaar leren de leerlingen werken met boekenzoeker.org. Later komen er de websites pluizer.be, pluizuit.be, leesplein.be en ikvindlezenleuk.nl bij.
En … na elk leeskwartiertje houden we een boekenbabbel. Mond-aan-mond reclame is nog altijd de beste manier om een boek verkocht te krijgen. Trek na elk leesmoment een vraagje of opdracht uit de ‘boekenkletspot’ en je hebt een leesrijke traditie.
Op leesbevorderingindeklas.nl vind je hele leuke tiplijsten. Leerlingen vinden er een mooie boekenlijst die hen op het lijf geschreven is. Bijvoorbeeld de lijst van Julie die graag verhalen leest die echt gebeurd kunnen zijn, of die van Lucas die alleen maar informatieve boeken leest.
Als kers op de taart recenseren de leerlingen zelf een boek op de website ikvindlezenleuk.nl. Ze vinden het geweldig als ze hun recensie enkele dagen na het insturen zien verschijnen op de website tussen de recensies van leeftijdsgenootjes.
Eén keer per jaar krijgen ze de opdracht om een boek te kiezen voor een klasgenoot. Na een kort interview over de leesvoorkeuren van hun klasgenoot gaan ze op de websites op zoek naar het geschikte boek. Dat ontlenen ze in de bibliotheek, pakken ze mooi in en in de klas worden de boekencadeautjes feestelijk uitgewisseld.
Ooit al eens een boekenruilbeurs georganiseerd op school ? Dat is een schitterende leesbevorderende activiteit. Alle leerlingen brengen een recent uitgelezen kinderboek voor hun eigen leeftijd mee. In ruil krijgen ze een boekenbon die ze later op de dag kunnen gebruiken in de ‘boekenwinkel’ waar alle meegebrachte boeken mooi uitgestald zijn ! Jesse Van de Kerckhove, Beste Boekenjuf 2014 en boekenjuf op VBS De Plein in Holsbeek.
Laat de leerlingen zowel individueel als in groep lezen en praat ook over wat ze hebben gelezen en hoe ze het verhaal hebben beleefd. Maak tijd voor discussie en leesverwerking, en dat hoeft niet altijd een boekbespreking te zijn.
Nadine | Ik werk graag met activerende werkvormen. Bijvoorbeeld met strookjes waarop titels van boeken staan. Er speelt muziek en terwijl de leerlingen rondstappen geven ze de strookjes door en lezen ze wat erop staat. Wanneer de muziek stopt, gaan ze bij een kaft (zonder titel) staan die bij hun titel past. Of een leerling trekt een strookje, beeldt de titel uit en de anderen raden. Later bespreek je samen hun keuze en de keuze van de auteur. Ook puzzelteksten werken goed. Op strookjes staan zinnen uit een verhaal, één zin per strookje. Elke groep krijgt zinnen die bij een prent horen. De leerlingen maken hiermee een passende tekst bij de prent. Alles is mogelijk! De verzonnen teksten worden voorgelezen en nadien lees ik het verhaal uit het boek voor. De leerlingen vinden het fijn om de
vergelijking te maken. ‘Anders’ mag ook. Je kan ook differentiëren met korte, makkelijke of juist uitdagende zinnen. Deze werkvormen zijn ideaal om leerlingen actief te betrekken die moeilijk lezen en zich graag verstoppen. Ze ondervinden snel dat er geen fouten kunnen gemaakt worden. Ik leg geen nadruk op prestatie en evaluatie, maar wel op leesplezier. We zetten stappen door samen lezen en genieten. Het groepsgevoel is permanent aanwezig omdat we vrij kunnen praten over verhalen. De leerlingen zijn op hun gemak en ook zwakkere lezers willen spontaan luidop lezen. Ze overwinnen angsten en onzekerheden zonder het te beseffen. Nadine Van Der Linden, Boekenjuf 1ste graad op BSGO De Regenboog in Grimbergen.
17
9
Werk samen met de lokale bibliotheek en boekhandelaar of andere organisaties in de buurt van de school. Kijk op cultuurkuur.be, zoek een geschikte partner om een leesproject uit te werken en dien je dynamoPROJECT in. Het leesplezier aanwakkeren. Dat was de voornaamste doelstelling van het dynamoPROJECT ‘Leessalon’ van de Gemeentelijke Basisschool Brugge-Noord. De school kreeg hiervoor jeugdschrijvers Marc De Bel en Inge Bergh over de vloer. Met deze laatste stak illustratrice Bianca Scholten de koppen bijeen om samen met de leerlingen zelf een boek te maken. Het volledige verhaal lees je op pagina 36.
Of doe zoals de Vrije Basisschool Sint-Pieterscollege in Jette. Zij vertrokken vanuit het boek Diepzeedokter Diederik van Leo Timmers. Met Katrien van muziekcompagnie Rizotto en regisseur Barbara onder de arm maakten ze er een heuse schoolmusical van. Ontdek hun project op pagina 44.
Op cultuurkuur.be/ praktijkvoorbeelden lees je meer inspirerende verhalen van leerkrachten. Je kan er filteren op thema en onderwijsniveau.
in ouderbetrokkenheid en maak het leesbeleid op school zichtbaar bij ouders. 10 Investeer Ouders of grootouders kunnen komen voorlezen. Stimuleer ook het lezen buiten schooltijd. Nancy | Als we met de klas naar de bib gaan, komen ouders mee. Tijdens de voorleesweek lezen ze in hun moedertaal, en we nodigen hen tijdens de Jeugdboekenmaand uit om naar de themaduik of het slotmoment te komen. Daar brengen de leerkrachten of de leerlingen een verhaal uit een prentenboek als een toneelstukje. Op de schoolwebsite posten we foto’s van de kamishibaiverhalen die de leerlingen zelf maken. De leerlingen kijken vaak naar geanimeerde digitale prentenboeken die een succes waren in de klas. Elk thema in de klas vertrekt immers vanuit een boek!
Het lezen buiten schooltijd stimuleren is geen evidentie. Vroeger stak ik veel tijd in verteltassen en boekenkoffers en heb ik er ook een aantal samen met de ouders gemaakt. Vandaag merk ik dat ouders meer interesse tonen voor wat de kinderen zelf in elkaar geknutseld hebben. Dat geeft meer kansen om het verhaal thuis gemotiveerd te vertellen. Bijvoorbeeld een zelfgemaakt masker van een personage dat ze nagebootst hebben tijdens drama, hun zelfgemaakte schimmenspelfiguur,
We vragen aan de leerlingen om een prentenboek in hun moedertaal mee te brengen naar de klas. Zo geven we erkenning aan hun eigen taal en cultuur. De leerlingen krijgen meer zelfvertrouwen, beleven veel leesplezier en zijn gedreven om het te vertalen naar het Nederlands voor hun leerkracht en klasgenoten. Ik doe dan alsof ik het verhaal niet goed begrijp. Zo trigger ik hen tot een betere uitleg in het Nederlands.
18
hun geboetseerde 3D-dier uit hun tafelpoppenkast … Daaruit heb ik geleerd dat een mooi afgewerkte boekenkoffer niet opweegt tegen een doorleeft exemplaar gemaakt door de leerlingen. Nancy Ver Elst, laureaat 2016 en leerkracht 3de kleuterklas op Sint-Lukas Basisschool in Schaarbeek.
Download de 10 tips in postervorm op cultuurkuur.be/inspiratie/10tips-voor-meer leesplezier
HIER WORDT MET PLEZIER GELEZEN ! 10
TIPS VOOR EEN INSPIRERENDE LEESOMGEVING OP JOUW SCHOOL
1
Investeer als directie in leesvriendelijke en toegankelijke leesplekken, in de school en in de klas. Hoe zichtbaarder en aantrekkelijker, hoe meer kinderen goesting in lezen zullen hebben. Betrek leerlingen bij de inrichting, zodat het ook ‘hun plek’ wordt.
2
Maak met het hele schoolteam voldoende tijd en ruimte voor leesplezier in het dagritme. Durf te kiezen voor vaste ‘ingeroosterde’ leesmomenten waarin kinderen vrij kunnen lezen of voorgelezen worden. Begin ermee in de kleuterklas en ga ermee door de hele lagere schooltijd. Leesroutines stimuleren de leesattitude van kinderen en bieden rust en structuur.
3
6
Begeleid leerlingen in hun leeservaring, differentieer en ondersteun hen in functie van hun leesmotivatie, interesse en genrevoorkeuren. Laat leerlingen luisteren naar de leesvoorkeuren van leeftijdsgenoten, dat werkt stimulerend. Ook een lezende leerkracht werkt aanstekelijk.
7
Maak leerlingen keuzevaardig en leer hen kiezen uit het brede aanbod. Reik hen instrumenten aan zoals boekenzoeker.org en help hen het boek te kiezen dat het best bij hun past.
8
Laat de leerlingen zowel individueel als in groep lezen en praat ook over wat ze hebben gelezen en hoe ze het verhaal hebben beleefd. Maak tijd voor discussie en leesverwerking, en dat hoeft niet altijd een boekbespreking te zijn.
9
Werk samen met de lokale bibliotheek en boekhandelaar of andere organisaties in de buurt van de school. Kijk op cultuurkuur.be, zoek een geschikte partner om een leesproject uit te werken en dien je dynamoPROJECT in.
Zorg voor een divers, aantrekkelijk en hedendaags leesaanbod. Fictie, kranten, strips, meertalige boeken, prentenboeken, poëzie- en verhalenbundels, informatieve boeken, tijdschriften en waarom ook geen e-boeken, interactieve prentenboeken en andere leesapps? Verleid leerlingen tot lezen door in te spelen op hun leesvoorkeuren.
4
Begeleid en vorm leerkrachten in hun rol als leescoach, geef ruimte aan opleiding en nascholing.
5
Stimuleer leerkrachten om actief en enthousiasmerend te werken rond het aanbod. Voorlezen, vrijlezen, tutorlezen, boekdating, samenlezen, ontmoetingen met auteurs, bibliotheekbezoeken, deelnemen aan leesbevorderingscampagnes, Jeugdboekenmaand, Voorleesweek, Poëzieweek ... De mogelijkheden om gevarieerd rond lezen te werken zijn oneindig.
10
De tips zijn ontwikkeld door de focusgroep lezen o.l.v.
en
19
Investeer in ouderbetrokkenheid en maak het leesbeleid op school zichtbaar bij ouders. Ouders of grootouders kunnen komen voorlezen. Stimuleer ook het lezen buiten schooltijd.
LAUREAAT
Margot Bouchery SCHOOL : Voltijds leerkracht in de graadklas 3de en 4de leerjaar op Stedelijke Basisschool Kosmos in Antwerpen FAVORIETE KINDERBOEK : Blootpad en co Dierenverhalen, Annemarie van Haeringen, Leopold
‘Ik vind het hele proces belangrijk. Wat de kleuterschool doet, heeft ook voor ons gevolgen.’
OOK ZONDER GROTE BOEKENHOEK EN BOEKENKAST KAN JE AL VEEL DOEN ‘Sorry dat ik dit boek zo laat terugbreng, maar het wilde me maar niet loslaten.’ Deze quote van Loesje vat volgens juf Margot perfect samen wat een boek met je kan doen. Hoe zorgt ze ervoor dat de leerlingen van haar graadklas net zo verslingerd raken aan lezen? én hebben een grote impact. Je wil misschien alles meteen perfect doen. Dat hebben leerkrachten in zich, maar net dat hoeft bij boeken niet.
Ik ben drie jaar geleden op deze nieuwe school begonnen, vlak na mijn studies. Er waren toen nog erg weinig boeken en we zaten meteen door ons leesvoer. Spijtig, want ik vind het zelf zo fijn om helemaal in een boek te kruipen. Je leert op die manier mensen en culturen beter kennen, vergaart informatie en kan in gedachten even helemaal ergens anders zijn. Lezen voelt vaak aan als een goed gesprek met iemand.
ECOLOGIE EN VISIE
Daarom probeerde ik toen een boekenhoek of boekenruimte uit te bouwen. Eerst schreef ik de bib van Antwerpen aan. Uit hun archief mocht ik een hele autokoffer vol boeken meenemen. Zo zijn we gestart. Ik vroeg toen ook de bibbus aan. Sinds vorig jaar komt die elke maand met een uitgebreid aanbod aan boord. Elke leerling kiest 3 boeken en bewaart die in de bank. Is een bibbusboek uit, dan gaat het in de roze bak in de leeshoek en kunnen andere leerlingen erin kijken of lezen. Als ik vooraf meld dat er een project rond kunst op stapel staat, dan zorgen ze voor extra boeken rond dat onderwerp. Ik kan bij hen ook projectkoffers bestellen. Het is een geweldige ondersteuning voor mij.
CONTAINERKLAS MET WISSELEND AANBOD In het begin dacht ik dat ik een grote boekenhoek en een kast vol boeken moest hebben als ik veel rond boeken wou werken. Toch heb ik geen gigantisch aanbod in mijn voorlopige containerklas. Ook met een draaiend boekenrekje van opa en een verloren hoek met kussens achter de deur, kan het. Zelfs de kleinste dingen die je doet, stuwen je leesonderwijs vooruit
20
We zijn een school die ecologie hoog in het vaandel draagt. We gaan dus niet alle boeken kopen, maar we lenen, delen en hergebruiken ze. Delen vind ik een echte aanrader. De luisterboeken van het Geluidshuis gaan hier bijvoorbeeld van klas tot klas. Zo hebben we meer dan elk ons bibje. Bepaalde boeken koop ik wel voor de klas: mooie atlassen bijvoorbeeld, want mooie boeken zijn blijvers. Zelfstandig werk is een andere pijler van onze schoolvisie. Om zelfstandig te kunnen werken, moeten de leerlingen goed begrijpend kunnen lezen. Ook om in onze talige samenleving te kunnen functioneren, is dat nodig. Dat proberen we zo fijn mogelijk aan te leren. Zo probeer ik los te komen van de taalmethode en eerder vragen te stellen bij een boek dat bij het project aansluit dan bij een tekst uit de taalmethode die er los van staat. Onze school werkt projectmatig en boeken zijn een belangrijke informatiebron. Ook de leerlingen beseffen dat ze boeken nodig hebben. Ze kiezen in de bibbus vaak een weetjesboek dat aansluit bij het project. Vooraan in de klas staat er ook een projecttafel die gevuld is met voorwerpen en boeken die de leerlingen van thuis meebrengen.
>
LESTIPS ALINEA
GRATIS VOORLEESSOFTWARE
Ik gebruik graag de Alinea scan- en lees-
De Vlaamse overheid voorziet in gratis
app ik in de klas. Je maakt een foto van
voorleessoftware voor leerlingen met
een tekst en de app leest ze voor. Je kan
elke vorm van lees- of schrijfbeperking.
zelfs de leessnelheid aanpassen. Sommige leerlingen hebben dat ‘luisteren naar’ een tijdje nodig om zelf liever te kunnen lezen. Al geef ik -als het kan- de voorkeur aan een menselijke stem.
Ben je (zorg)leerkracht? Registreer je
Als we lezen probeer ik een sfeervolle
2020. Je moet ieder jaar opnieuw een aanvraag doen en je kan elk jaar voor
Vorig jaar organiseerden we een
JE EIGEN KINDERBOEKENJURY
Met de opbrengst kochten we nieuwe boeken.
daar graag op in.
voorleessoftware schooljaar 2019-
OUDE WORDEN NIEUWE BOEKEN
gelezen werden, bracht die binnen.
Als ze zelf een idee hebben, speel ik
SFEERVOL LEZEN
lees je er alles over..
thuis boeken had liggen die niet meer
om hun bevindingen op te schrijven.
leerlingen dan (opnieuw) voor de gratis
andere software kiezen. Op adibib.be
boekenverkoop voor volwassenen. Wie
ontwierpen een lidkaart en een boekje
plek te creëren. Ik projecteer dan een haardvuur op het smartboard. Bij het project ‘survival’ zijn we allemaal in onze slaapzak in een tent gekropen voor een voorleesmoment. Als je leerlingen jou zien genieten, slaat dat snel over. Soms volstaat het al om het lezen
Geef je leerlingen zo veel mogelijk
op een heel ander moment te plannen
eigenaarschap. Mijn klas stelde bijvoor-
of op een heel andere plek, bijvoorbeeld
beeld voor om een kinderboekenjury te
aan het standbeeld in het park.
organiseren toen we van de bib koffers vol boeken rond een thema kregen. Ze
LEESTIPS van de jury HET MYSTERIE VAN NIKS EN ONEINDIG VEEL SNOT Na Het raadsel van alles dat leeft, over evolutie (2013), en Het wonder van jou, over het menselijk lichaam (2015) is er nu dit sterke volgende boek gevuld met een groot mysterie waarvan je wilt blijven proeven en ontdekken. Het boek neemt je mee en daagt uit om te blijven zoeken naar meer. Het mysterie van niks en oneindig veel snot Jan Paul Schutten, Floor Rieder | Gottmer ISBN 9789025768409 | € 27,99 | Vanaf 12 jaar
LAAT EEN BOODSCHAP ACHTER IN HET ZAND
MUIS & DRAAK RIDDER WAARHEID
Een heerlijke gedichtenbundel over evenhoevigen, bekende en onbekende, met reclameteksten, klachtbrieven, sportverslagen en zoveel meer. Evenhoevigen: dat zijn dieren met twee of vier tenen, zoals de dikdik, de Kaapse buffel en de giraffe die hebben.
De reeks rond de vriendinnen Muis en Draak is niet alleen hilarisch grappig, maar doorprikt ook nog eens op een onproblematische manier vastgeroeste genderstereotypen. Muis is een ridder én een meisje. Haar vriendin Draak is… tja, een draak. Dit spel met verwachtingen en rolpatronen is een van de troeven van deze reeks.
Wie nooit gedichten leest zal er met deze nieuwe bundel vandaag nog aan willen beginnen. Stuk voor stuk zijn het gedichten die je meenemen en vaak achterlaten met een glimlach, kennis en vooral de zin om ze te herlezen, te blijven ontdekken en vooral om ze te delen. Laat een boodschap achter in het zand Bibi Dumon Tak, Annemarie van Haeringen Querido | ISBN 9789021414423 | € 16,50 Vanaf 8 jaar
21
In het nieuwste boek ‘Ridder Waarheid’ stelt de koppige Muis het geduld van haar begripvolle vriendin op de proef. Stoere jongens én meisjes zullen zeker luidop lachen bij het lezen van de avonturen van Muis en Draak. Een van de leukste eerste boeken die kinderen al zelf kunnen lezen. Muis & Draak - Ridder Waarheid | Dirk Nielandt, Marjolein Pottie | De Eenhoorn ISBN 9789462913844 | € 15,95 | Vanaf 7 jaar
BETROKKEN OUDERS
LEZEN EN DOEN
Bij alle projecten proberen we ouders te betrekken. Ze komen bijvoorbeeld voorlezen. In het schoolbreed boekenproject dat we vorig jaar organiseerden was er wel elke dag op elk moment ergens in onze school iemand aan het voorlezen. Heel wat van onze ouders kunnen ook ontzettend goed voorlezen. Veel van onze leerlingen zijn van thuis uit al geboost op het vlak van boeken. De anderen worden zo sneller in het boekenbad getrokken.
Voor begrijpend lezen gebruiken we in alle klassen ‘Ik lees, Ik doe’ (Abimo). Die methode vind ik echt fantastisch. Leerlingen lezen eerst een stuk tekst, bijvoorbeeld waar de schat verstopt ligt, en krijgen dan een opdracht, bijvoorbeeld de plaats van de schat op de kaart aanduiden. Ik ga vaak bij de leerlingen zitten tijdens het lezen en luister dan. Dan kan ik tips aanreiken of bijsturen: wanneer volg je met je vinger? Lezen ze niet radend?
EERST HET LEESPEZIER
Een goede luisterhouding oefenen ze in het duolezen. Sommige boeken vragen om interactie, andere niet. Leerlingen houden van boeken met wrijfplaatjes. Als ze later boeken zonder wrijfplaatjes lezen krijgen sommige leerlingen het moeilijk om bij het lezen betrokken te blijven.
We zetten met de school volop stappen naar een gedragen talenbeleid. Taal vinden we erg belangrijk. Daarom zijn er de kringen in elke klas en is het aanbod boeken in onze projectwerking zo uitgesproken. Wat je leest, maakt overigens niet zo veel uit. Het kunnen ook de etiketten in de supermarkt zijn. Voor je een boek vastneemt moet er eerst leesplezier zijn.
GEZELLIG IN DE BOEKENKRING Elke dinsdag hebben we een boekenkring waarin de leerlingen iets vertellen over een boek. Dat kan een exemplaar van de bibbus zijn of van thuis. Ze krijgen een podium om daarover te vertellen en zo inspireren ze anderen. Ook mij. Boeken van thuis zetten ze vaak uit zichzelf in onze boekenkast. En daar maken ze ook afspraken rond: het is wel fijn als je er zorg voor draagt. Ook ik stel dan zelf een boek voor dat ik nadien in de kast plaats.
‘ Lezen voelt vaak aan als een goed gesprek met iemand’ Onze leerlingen lezen elke ochtend het eerste kwartier van de dag. Op maandag, dinsdag en woensdag nemen ze daarvoor het leesboek van de bibbus. Daar proberen we ook ouders bij te betrekken. In het 1ste leerjaar lezen heel veel ouders mee, bij mij zijn er nog een drietal ouders die regelmatig blijven hangen.
‘ Ze krijgen een podium om daarover te vertellen en zo inspireren ze anderen. Ook mij.’
Op donderdag is er duolezen. Zo zetten we het voorlezen wat meer in de picture. Daarvoor zitten leerlingen van verschillende leeftijden samen. Ze vinden het fijn als iemand hen iets voorleest, maar ze lezen ook zelf graag voor. Een foutje gehoord? Dan geeft de ene de andere een tikje op de schouder. Op vrijdag is het vrij lezen. Dan kiezen ze wat ze lezen, bijvoorbeeld een strip.
Ik zet ook altijd een boek in de kijker. Nu is dat een boekje over vriendschap ‘Het allermooiste cadeau’. Een ander boek staat op een speciale plek. Onder een stolp bijvoorbeeld. Ik hang ook posters van poëzie en gedichten op.
>
22
LEES DIT! De leerlingen leren zelf boeken kiezen in de bibbus met de vijfvingertest. Ik merk dat ze elkaar ook aansteken. Als de persoon naast je elke dag verdiept is in dat ene boek, dan sta je ook te springen om het te lezen. Graadklassen helpen daar ook bij. Leest een leerling uit het 4de een dikker boek en is hij daar enthousiast over, dan zullen goede lezers uit het 3de dat boek ook sneller vastpakken. Typisch voor het 3de en 4de leerjaar zijn de ruzietjes. Boeken kunnen dan een mooie opening zijn om iets ter sprake ter brengen. Je kan ook delicate thema’s aankaarten met een boek. Als een leerling het moeilijk heeft met iets, dan geef ik al eens een boekje mee over dat thema.
EN DE COLLEGA’S? Ik startte dan wel met de eerste boekenhoek van de school, maar heb niet het gevoel dat ik als enige aan de kar trek. We zijn een gedreven team dat elkaar vindt in visie. Het schoolbreed boekenproject heb ik bijvoorbeeld met collega Marc van de kleuterschool georganiseerd. Als wij tweeën het trekken en anderen kunnen inspireren, zal het op een ander moment ook wel eens andersom gebeuren. Het is bovendien erg fijn dat je ook als jonge leerkracht in een team gehoord wordt, en dat je mee mag nadenken. ■
IN DE BOEKENKAST VAN JUF MARGOT
23
SLOTFEEST De titel van Beste Boekenjuf 2019 gaat naar Iene Bocken, voltijds leerkracht 4de leerjaar en verantwoordelijk voor de werkgroep ‘lezen’ op de Stedelijke Basisschool 2 in Dilsen-Stokkem. De boekenjuf kreeg een pakket met 100 boeken ! Deze hoofdprijs werd feestelijk overhandigd door Maud Vanhauwaert, stadsdichter van Antwerpen op het slotfeest in cultuurcentrum Deurne. De twee andere winnaars, Kathleen en Margot werden eveneens beloond met een grote boekenselectie. De drie genomineerden ontvingen een boekenzak voor hun klas. Het was een mooie namiddag met stapels boeken, leuke doe-opdrachten, dichters, liedjes en veel blije gezichten. ■
Cultuur Centrum Deurne 24
HOE GEBRUIK JE DEZE KAARTEN ? • zie ommezijde
LEESBOEK •
Leeskaart
Wil jij je leerlingen functioneel leesvaardig maken ? Investeer dan in leesplezier, want leerlingen die graag lezen, lezen meer en worden betere lezers. Uitstekend leesonderwijs vraagt een hoge betrokkenheid van de leerkracht én de leerling bij het leesproces.. Deze 7 leeskaarten helpen je om de boekensmaak van jouw klas in beeld te brengen. Experimenteer een jaar met de leeskaarten en observeer de effecten in jouw klas !
Laat de leerlingen kiezen wat ze willen lezen uit een ruim gevarieerd boekenaanbod.
HOE KAN JE WERKEN ? • • Na het lezen noteert de leerling zijn leeservaring op het onderste deel van de leeskaart. Hij knipt de kaart in twee en steekt het onderste deel in het boek dat terug naar de boekenhoek gaat. Je kan ook kiezen om alle kaarten (per genre) op te hangen of er een slinger van te maken. Daarna maak je met de leeskaarten tijd voor leesbevorderende boekenpraatjes! • De leerling mag het boek aanraden aan een klasgenoot, vriend(in), ouder(s), leerkracht ... Hiervoor vult hij de postkaart (het bovenste deel) in en geeft deze aan de juiste persoon. Deze mag het boek lezen en bewaart de kaart.
Stimuleer leesplezier ! TIPS VOOR LEESZWAKKE EN/OF WEINIG GEMOTIVEERDE LEZERS :
•
’s Ochtends leestijd geven, kan niet meer afgenomen worden.
Dagelijks lezen heeft meer effect dan af en toe vrij lezen. Voorzie elke dag 15 min. leestijd in je klas.
• Boeken geselecteerd met de vijfvingertest hebben het meeste kans op een succeservaring omdat ze een faalervaring voorkomen en autonomie geven aan je leerlingen.
•
Een leerling mag stoppen in een boek.
• Na de speeltijd vrij lezen, brengt rust in een klas waar veel ruzie wordt gemaakt. • Geef leerlingen de kans om te praten over hun boek. Enthousiasme en passie werken aanstekelijk. •
• Lees voor uit gemakkelijke en dunne boeken en stop op een spannend moment. Geef vervolgens het boek aan een leerling om verder te lezen. • Motiveer elke leerling tot lezen en blijf zoeken naar het juiste leesmateriaal tot een leerling leest.
Daag leerlingen uit om nieuwe genres te lezen. Doe aan boekpromotie !
• Gebruik de kaarten voor een individueel gesprek en/of een klasgesprek. • Bespreek na enkele kaarten welk genre henzelf of de klas heeft aangesproken zodat ze zichzelf ook eens uitdagen in een ander genre. •
Geef het goede voorbeeld en lees zelf ook ! Bedacht en ontworpen door: Heidi Desmet (go!), Steven De Laet (ovsg), Elke De Swert, Brunhilde Foulon (ahovoks), Bart Masquillier (Katholiek Onderwijs Vlaanderen) en Saskia Timmermans (lerarenopleiding odisee) onder begeleiding van Daniëlle Daniels en Dirk Terryn.
LEESKAART LEESBOEK
ZIN OM TE LEZEN ? Titel :
EEN AANRADER VOOR
..........................................................
Auteur :
Naam :
Klas :
............................................................
..........................................................
Zet hier je handtekening
GENIET !
............................................................
Teken, noteer, plak of …
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
LEESERVARING LEESBOEK Titel :
..........................................................
Auteur :
..........................................................
IK LAS HET BOEK …
vlot - met moeite - en ben gestopt
IK VOND HET LEZEN
IK GEEF DIT BOEK
✩✩✩✩✩
DOEBOEK • Leeskaart
STRIP •
Leeskaart
ZIN OM TE LEZEN ?
LEESKAART DOEBOEK
Titel :
ZIN OM TE LEZEN ?
LEESKAART STRIP
EEN AANRADER VOOR
Titel :
Auteur :
..........................................................
EEN AANRADER VOOR
Naam :
..........................................................
Auteur :
..........................................................
Klas :
............................................................
Naam : ............................................................
Zet hier je handtekening
GENIET !
..........................................................
GENIET ! Klas :
............................................................
Zet hier je handtekening ............................................................
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Auteur :
..........................................................
Titel :
..........................................................
Auteur :
..........................................................
Titel :
Teken, noteer, plak of …
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
..........................................................
vlot - met moeite - en ben gestopt
LEESERVARING STRIP
vlot - met moeite - en ben gestopt
IK VOND HET LEZEN
Teken, noteer, plak of …
IK VOND HET LEZEN
LEESERVARING DOEBOEK
IK GEEF DIT BOEK
IK LAS HET BOEK …
IK GEEF DIT BOEK
✩✩✩✩✩
IK LAS HET BOEK …
✩✩✩✩✩
..........................................................
Auteur : ..........................................................
EEN AANRADER VOOR
Naam :
..........................................................
Auteur :
..........................................................
IK VOND HET LEZEN
IK GEEF DIT BOEK
✩✩✩✩✩
IK GEEF DIT BOEK
✩✩✩✩✩
IK LAS HET BOEK …
IK LAS HET BOEK …
IK VOND HET LEZEN
..........................................................
..........................................................
vlot - met moeite - en ben gestopt
Auteur :
Auteur :
vlot - met moeite - en ben gestopt
..........................................................
..........................................................
LEESERVARING PRENTENBOEK Titel :
Teken, noteer, plak of …
Titel :
LEESERVARING GEDICHTENBUNDEL
Teken, noteer, plak of …
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Klas :
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Zet hier je handtekening
............................................................
Klas :
............................................................
Naam :
EEN AANRADER VOOR
............................................................
Zet hier je handtekening
GENIET !
Titel :
Titel :
............................................................
ZIN OM TE LEZEN ?
ZIN OM TE LEZEN ?
GENIET !
LEESKAART PRENTENBOEK
LEESKAART GEDICHTENBUNDEL
Leeskaart
PRENTENBOEK •
Leeskaart
GEDICHTENBUNDEL •
..........................................................
Auteur : ..........................................................
EEN AANRADER VOOR
Naam :
..........................................................
Auteur :
..........................................................
IK VOND HET LEZEN
IK GEEF DIT BOEK
✩✩✩✩✩
IK GEEF DIT BOEK
✩✩✩✩✩
IK LAS HET BOEK …
IK LAS HET BOEK …
IK VOND HET LEZEN
..........................................................
..........................................................
vlot - met moeite - en ben gestopt
Auteur :
Auteur :
vlot - met moeite - en ben gestopt
..........................................................
..........................................................
LEESERVARING INFORMATIEF BOEK Titel :
Teken, noteer, plak of …
Titel :
LEESERVARING TIJDSCHRIFT & KRANT
Teken, noteer, plak of …
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Klas :
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Zet hier je handtekening
............................................................
Klas :
............................................................
Naam :
EEN AANRADER VOOR
............................................................
Zet hier je handtekening
GENIET !
Titel :
Titel :
............................................................
ZIN OM TE LEZEN ?
ZIN OM TE LEZEN ?
GENIET !
LEESKAART INFORMATIEF BOEK
LEESKAART TIJDSCHRIFT & KRANT
Leeskaart
INFORMATIEF BOEK •
Leeskaart
TIJDSCHRIFT & KRANT •
LEESTIPS van de jury DE JONGEN DIE NIET GAAT VERHUIZEN
VOSJE Vosje valt in een kuil en droomt zijn hele leven opnieuw. Over het hert, over de mensenjongen en over wat er plots gebeurde toen hij achter de paarse vlinders aan rende. De tekst ademt rust. Hij leest vlot, ook voor jonge lezers, en gunt ruimte aan de prachtige illustraties. Een fascinerend samenspel van fotografie, felle en zachte dompelen je onder in de duinlandschappen van Scheveningen, waar de illustratrice zo van houdt. Vosje | Edward van de Vendel, Marije Tolman Querido | ISBN 9789021414348 | € 18,99 Vanaf 6 jaar
Hessel is een jongen van acht. Hij moet verhuizen maar, dat ziet hij helemaal niet zitten. Zijn plan om bij zijn beste vriend Berker te gaan wonen blijkt niet haalbaar. Daar wonen ze nu al erg krap. De twee vrienden lopen samen weg, maar alleen op pad gaan brengt de nodige moeilijkheden onderweg. Het verhaal toont ons de verschillende leefwereld van Hessel en Berker, en later ook van het vluchtelingenmeisje Piya. In het mooie verhaal is diversiteit flink aanwezig is, zonder een belerende toon of boodschap. De jongen die niet gaat verhuizen Marian De Smet, Mattias De Leeuw Luitingh-Sijthoff | ISBN 9789024574223 € 13,99 Vanaf 8 jaar
DE SERRES VAN MENDEL Mendel is de bewaker en hoeder van de serres waarin al het leven van de wereld wordt bewaard. Hij wordt bijgestaan in zijn zorg voor alles wat leeft onder die grote, groene koepels door het jonge meisje Reya. Voor Reya zijn de serres de wereld die ze kent, maar wanneer Robin per ongeluk in de serres opduikt, verandert plots alles. Voor Mendel, voor de serres en voor Reya zelf. Een prachtig geschreven en wonderlijk geïllustreerd verhaal over onvoorwaardelijke vriendschap, de zoektocht van een meisje naar zichzelf en de wereld binnen én buiten de koepels. De serres van Mendel | Kirstin Vanlierde en Jurgen Walschot | Van Halewyck ISBN 9789461319302 | € 20 | Vanaf 10 jaar
LEESTIPS van de uitgevers DE KINDERVLEESFABRIEK Zijn naam is Korneel. Korneel-ik-niet-veel. Alles wat moeder hem voorzet, smaakt en ruikt naar vuilnisbelt. Moeder is stilaan radeloos. Ze dreigt ermee Korneel weg te sturen … Naar de kindervleesfabriek! Daar komen elke dag postpakketten aan, met kindjes die hun eten lieten staan … Een nieuw verhaal op rijm van de auteur van Tante Teefje. Met vrolijke illustraties van Eva Mouton. De kindervleesfabriek | Ruth Verstraeten & Eva Mouton | Standaard Uitgeverij ISBN 9789059088870 | € 16,99 | vanaf 5 jaar
TANTE GEOLA EN DE RING VAN WIEBELDINGES
SPORT IS NIKS VOOR JOU Wie is de verschrikkelijke (en verschrikkelijk lelijke) Bijouterie van Wiebeldinges? Zal Bas Bonje Bolleboos eindelijk tot ridder geslagen worden en kunnen trouwen met Tasje? En wat met die vervloekte gouden familiering?
Het slotluik in deze hilarische trilogie van Mark Tijsmans bevat de antwoorden op deze vragen, maar ook een niet altijd even blij weerzien met figuren uit de eerste twee delen, een glansrol (ein-de-lijk) voor de blauwgetinte platvoetsalamanders en twee extra personages naar het einde toe… Tante Geola en de ring van Wiebeldinges Mark Tijsmans | Van Halewyck ISBN 9789461319555 | € 17 | vanaf 10 jaar
33
Jorid is goed in voetballen, maar Michiel bakt er niks van. ‘Sport is niks voor jou,’ zegt een meneer. Maar Michiel zwemt razendsnel en is de ster van het waterpoloteam. Viola heeft veel water binnen gekregen tijdens de wedstrijd en ze vangt geen bal. ‘Als je zo klein bent als jij, dan is sport niks voor jou,’ zegt een man. Maar Viola maakt perfecte radslagen… Elk kind in dit boek vindt een sport die bij hem of haar past. Denk je dat sport niks voor jou is? Dan is dit grappige prentenboek er om jou te overtuigen. Sport is niks voor jou Paolina Baruchello & Frederico Appel, vertaald door Edward van de Vendel De Eenhoorn | ISBN 9789462914063 € 16,50 | vanaf 5 jaar
ARTIKEL
JEUGDBOEKENMAAND OP SCHOOL. DOE MEE ! Met de Jeugdboekenmaand zet Iedereen Leest kinderen en jongeren tussen 3 en 15 jaar aan tot lezen. Een hele maand lang wordt leesplezier gevierd in scholen, bibliotheken, boekhandels en gezinnen. Dit schooljaar is het de 49ste editie !
Het thema van de Jeugdboekenmaand 2020 is kunst !
Kunst
Kunst komt in veel gedaanten en vormen
… stelt vragen en confronteert. Kunst kan verwarren. Kunst is zoeken. Kunst beroert.
naar ons toe. Schilderkunst, literatuur,
… raakt onze emoties. Kunst helpt ons het ongrijpbare te begrijpen. Of net niet. Kunst ontroert.
poëzie, theater, rap, hiphop, opera,
… prikkelt onze nieuwsgierigheid. Kunst trekt onze fantasie en verbeelding op gang.
muziek, woord, slam poetry, drama, film,
… toont en beïnvloedt hoe mensen leven en wat ze belangrijk vinden. Kunst verbindt.
fotografie, kalligrafie, mode, dans, circus,
… verrijkt en kleurt ons dagelijks leven. Kunst kan troosten en blij maken. Kunst vervoert.
street art, graffiti, strip, graphic novel, architectuur, design, beeldhouwkunst, grafiek, tattoos … Kunst zien we in musea, op podia, maar
mee aan de slag. Leesplezier staat steeds
ook op straat, op lichamen en uiteraard
centraal. De handleidingen geven je tools
2018 - Wetenschap en Techniek werd
ook in boeken. Jeugdboekenmaand 2020
in handen om zonder al te veel voorbe-
een nieuwe handleiding ontwikkeld
zet het aanbod van boeken over kunst
reiding meteen aan de slag te gaan. De
die je op weg zet om te werken met
voor kinderen en jongeren in de kijker. En
werkvormen zijn geen activiteiten rond
non-fictie in de klas. Het zet de infor-
dat aanbod is divers en valt niet onder
één bepaald boek, je kan ze op bijna elke
matieve boeken in de kijker en toont
een noemer te vatten.
tekst toepassen. Je kiest er één uit die
hoe je verschillende vakken en vaardig-
op dat moment in je les past en past
heden met elkaar verbindt.
‘Ook al kijken we naar hetzelfde, we zien allemaal iets anders; dat is een van de geweldige dingen van kunst, en een reden waarom we kunst blijven maken.’ (Uit het boek Kijken voor kinderen van David Hockney en Martin Gayford)
Tools om te werken met boeken in de klas
hem toe op het boek dat je wil gebruiken. Eens je begrijpt hoe een werkvorm
•
•
In het kader van Jeugdboekenmaand
In 2019 stond de Jeugdboekenmaand in het teken van Vriendschap. Hiervoor
werkt, kan je hem telkens opnieuw
ontwikkelden we een handleiding
inzetten bij verschillende boeken en voor
met verschillende methodieken die je
verschillende vakken.
kan gebruiken om bij jouw leerlingen
Je download de volgende handleidingen
empathie te stimuleren met behulp
op iedereenleest.be:
van boeken. Want zonder empathie,
•
geen vriendschap!
In de basishandleiding ‘Werken met boeken in de klas’ worden methodie-
•
De Jeugdboekenmaand van 2020
ken en tools gepresenteerd waarmee
draait volledig rond kunst! Voor deze
elke leerkracht onmiddellijk aan de
editie verschijnt er een handleiding
Iedereen Leest ontwikkelde educatieve
slag kan gaan. De aangeboden werk-
waarbij we illustraties en verbeelding
handleidingen voor leerkrachten lager
vormen zijn toepasbaar op elke tekst,
centraal zetten. Voor kinderen verschij-
onderwijs en eerste graad secundair
en dus ook op de boeken uit de inspi-
nen er heel veel prachtige prentenboe-
onderwijs. Ze zijn speciaal gemaakt
ratielijst van de Jeugdboekenmaand.
ken, maar ook voor jongeren wordt
n.a.v. van de Jeugdboekenmaand, en dus
We besteden ook aandacht aan een
er in boeken regelmatig met beeld
gefocust op het centrale thema, maar
goed leesbeleid.
gewerkt – denk maar aan graphic
je kan er doorheen het hele schooljaar
novels, beeldromans en prentenboeken
>
34
voor oudere lezers. Bij boeken zonder illustraties moet de lezer het verbeeldingswerk volledig zelf doen en ook dat is een vaardigheid die je kan verbeteren. Vanaf december vind je deze online.
Beeld Illustrator Isabelle Vandenabeele ontwierp dit jaar het campagnebeeld. Ze
Jeugdboekenmaand op school én in de bib !
Een creatief project in jouw klas
Veel scholen en bibliotheken nodigen tij-
Jeugdboekenmaand 2020 leent zich
dens de Jeugdboekenmaand een auteur
uitstekend om rond een boek samen te
of illustrator uit en werken uitgebreid
werken met kunstenaars, illustratoren,
met en rond boeken in de klas. Wie
auteurs, muzikanten, kunst- en cultuure-
gebruik wil maken van een financiële tus-
ducatieve verenigingen, conservatoria,
senkomst kan beroep doen op auteursle-
culturele centra en kunstacademies.
zingen.be.
Wil je met een van bovenstaande tijdens (of in de aanloop naar) de Jeugdboeken-
snede en etsen. Haar werk kenmerkt zich
‘Kunst geeft kinderen toegang tot het onbegrijpelijke’
door krachtige lijnen, een grote expres-
(Dirk De Wachter - psychiater en auteur)
werkt het liefst met lithografie, hout-
siviteit, opvallende en soms dissonante kleuren en een grote innerlijke spanning tussen de beelden. Ze streeft naar een zekere soberheid, omdat daar meer sfeer en verhaal in zit. Je kent haar misschien van Rood Rood Roodkapje, waar Edward van de Vendel tekst bij schreef.
Een aantal bibliotheken organiseert grote feesten met veel auteurs. Voor bibliotheken ontwikkelt Iedereen Leest samen
maand een samenhangend en creatief traject doorlopen in je klas? Dat kan met een dynamoPROJECT! Vraag voor 15 november een subsidie aan van maximum 2000 euro via cultuurkuur.be. Liever een leerkracht uit het DKO tijdens 3 schooljaren in je klas? Dan is kunstkuur.be iets voor jou.
met De Aanstokerij een digitaal bibspel
Volg Jeugdboekenmaand op Facebook en
met opdrachten voor kinderen. Neem dus
blijf op de hoogte van de campagne.
zeker contact op met de bibliotheek in jouw buurt en ontdek hun aanbod voor klassen.
Plan je zelf leuke projecten? Fijn! Deel zeker je ideeën en/of fotoverslag op Facebook en tag Jeugdboekenmaand.
6 boekentips, voor elk leerjaar één
1e leerjaar
2e leerjaar
3e leerjaar
4e leerjaar
35
5e leerjaar
6e leerjaar
■
ARTIKEL
WE MAKEN ZELF EEN BOEK : DE WALVISKERMIS Het leesplezier aanwakkeren. Dat was de voornaamste doelstelling van het dynamoPROJECT ‘Leessalon’ van de Gemeentelijke Basisschool Brugge-Noord. De school kreeg hiervoor jeugdschrijvers Marc De Bel en Inge Bergh over de vloer. Met deze laatste stak illustratrice Bianca Scholten de koppen bijeen om samen met de leerlingen zelf een boek te maken.
De leerkrachten van de Gemeentelijke
Als eerste stap werden er grote voor-
In deze fase lag de focus op de kennisma-
Basisschool Brugge-Noord zijn dol op
leesmomenten op poten gezet. Beurte-
king met boeken: hoe worden ze gemaakt?
lezen, maar dat kon niet over de leerlin-
lings kozen de leerkrachten hun favoriete
Wie zijn de schrijvers? En waarom hebben
gen gezegd worden. Althans niet vóór de
prentenboek uit om voor te lezen voor
ze dat beroep gekozen? Niemand minder
lancering van ‘Leessalon’. ‘We merkten
de voltallige school. ‘De voorleesmomen-
dan Marc De Bel kwam hierover vertel-
dat veel leerlingen niet altijd zo gemoti-
ten waren een groot succes’, vindt Hilde.
len. Na de geanimeerde lezing kregen de
veerd waren om te lezen’, licht directeur
De leerlingen weten allemaal nog heel
leerlingen uitgebreid de kans om aan de
Hilde Clemmens toe. ‘Daar wilden we met
goed wie welk boek verteld heeft.’
bekende jeugdauteur vragen te stellen en
dit project verandering in brengen.’
hun boekexemplaren te laten signeren.
36
>
Walviskermis
Schimmenspel
Daarna was het de beurt aan hen.
Uiteindelijk hebben de leerlingen hun
Onder begeleiding van jeugdauteur Inge
verhaal aan hun ouders voorgesteld met
Bergh met wie de school nog al eens
een schimmenspel. Ze kropen in de huid
samenwerkte, en illustratrice Bianca
van de verschillende personages terwijl
Scholten, maakten de leerlingen zélf
de schrijfster het boek voorlas.
een boek. In totaal zeven fases - zowel in de kleuter- als lagere schoolklassen - kwamen de leerlingen op de proppen met hun eigen verhalen die ze lieten ineen smelten in één verhaal waarbij ze toepasselijke tekeningen maakten. Het resultaat is een groot koesterboek met een houten voor- en achterkant.
Tips van directeur Hilde •
Samenwerken met externe cultuurpartners is heel belangrijk, en dan vooral partners die ervaring
‘Achteraf waren ze echt heel trots. En
hebben met projecten in scholen.
ook de ouders waren enthousiast. Zo vroegen ze ons of ze het boek konden kopen. Een van de mama’s werkt bij
•
een drukkerij en gaat informeren wat
een kerngroep van leerkrachten
origineel’ gaat de school alleszins een
en met de twee cultuurpartners
schap plaatsen zodat het een waardig
samengezeten om af te stemmen. Hoe zien we het? Hoe organiseren
En of het project de leesgoesting heeft
over een walvis die in Lissewege belandt en er heel veel plastiek binnenkrijgt dat op zijn maag blijft liggen. ‘Het plot is heel
we alles?
aangewakkerd, wat de school wou bereiken? Daar is de directeur van overtuigd. ‘En om dat effect te kunnen behouden hebben we onlangs ook een ruilkast ingehuldigd waar leerlingen
Het verhaal heet De Walviskermis en gaat
Zorg voor een goede voorbereiding We hebben een paar keer met
hiertoe de mogelijkheden zijn.’ Voor ‘het
plekje krijgt.
‘Zowel Inge als Bianca hebben dat vré goed gedaan. De leerlingen hebben geleerd hoe ze met fantasie en woorden tot een verhaal kunnen komen.’
Doe beroep op de externe expertise
onder elkaar boeken kunnen ruilen.’ De school kijkt er eveneens naar uit om volgend jaar een vervolgproject te lanceren.
•
Maak een duidelijke timing In elke workshop werd afgesproken wat er zou gebeuren. We werkten naar een eindproduct toe, dus een strakke timing was wel nodig.
• Wees enthousiast en enthousiasmeer
■
herkenbaar’, aldus Hilde. ‘Van elke leerling zit er wel een stukje in. Het gegeven van
Het is belangrijk dat je je er als
de kermis, bijvoorbeeld, want de familie
school volledig in smijt. Als het
van een van onze leerlingen heeft een
team het project niet draagt,
kermisattractie. Ze vindt het fantastisch
heeft het volgens mij weinig zin.
dat deze in het boek voorkomt. En ook de toren van Lissewege komt aan bod.
• Begin klein
Het boek speelt zich dus echt af in de
Is een schoolbreed project nog te
leefwereld van de leerlingen.’
ver gegrepen, begin dan met één klas, één leerjaar of één graad. Zo doe je ervaring om en kan je het project later eventueel uitbreiden.
37
GENOMINEERD
Antje Triest SCHOOL : Voltijds juf in het 3de leerjaar op Het Kompas in Hoboken FAVORIETE KINDERBOEK : Alice in Wonderland, Lewis Carroll
‘ Ik verstop zwerfboeken op de speelplaats. Het zoeken is een extra impuls om te lezen.’
KINDEREN MET GEDEELDE INTERESSES ZIJN FIJNE LEESMAKKERS VOOR ELKAAR Je leerlingen met de boekenmicrobe besmetten, kan prettige bijwerkingen hebben. Vraag maar aan Antje Triest. ‘Als ik toezicht heb, moet ik alleen maar over boeken babbelen’, lacht ze. Zelf is ze al sinds haar vijfde een non-stop lezer. Hoe brengt ze die leesmicrobe over op haar leerlingen? ‘Ik lees heel veel voor in mijn klas. Dat is pure boekpromotie. Op dit moment lezen we een boek van David Walliams. Ik lees eruit voor tot de leerlingen op het puntje van hun stoel zitten. Dan zet ik het in de kast en begin ik in een ander boek. Of ik leg het op de bank van een zwakkere lezer als ik merk dat die door het verhaal gebeten is. Als kind stotterde ik als ik luidop moest lezen. We hadden thuis een heel mooie, oude uitgave van Alice in Wonderland. Die moest ik voorlezen terwijl mijn mama kookte. Zonder Alice zou ik voorlezen misschien niet zo leuk vinden. Net daarom is het mijn favoriete kinderboek.
‘ELK BOEKENREK WORDT ALTIJD TE KLEIN’
Met de zwakke lezers wordt veel aan RALFI-lezen gedaan. Er is ook het tutorlezen: vanaf oktober helpen de 5de-jaars de leerlingen van het 2de met lezen. Op het einde van het schooljaar leest ook het 1ste jaar met het 4de. 4 keer per jaar gaat ons 3de leerjaar naar de bib van Hoboken. Die organiseert dan activiteiten en de leerlingen kiezen er allemaal 5 boeken. Ik zet op het rapport ook altijd iets over het leesplezier. Dat is niet met punten, ik schrijf iets persoonlijks voor elke leerling.
‘Ik schrijf op het rapport ook altijd iets over het leesplezier’
COLLEGA’S EN OUDERS LEZEN VOOR
Mijn klas heeft een boekenwand vol posters, en vier boekenplekken. Elk boekenrek wordt altijd te klein. Er zijn weetjesboeken, dichtbundels, strips, leesboeken, veel Roald Dahl … Leerlingen kiezen zelf wat ze willen lezen. Reeksen als Geronimo Stilton en Thea Stilton slaan aan bij de moeilijkere lezers. We hebben ook weetjesboeken voor zwakke lezers. Lezen komt uitgebreid aan bod bij ons op school. We hebben in elke klas een extra uur taal speciaal voor voorlezen en vrij lezen. De leerkrachten lezen dan ook en ik geef ook vaak korte opdrachtjes zoals: Zoek een gek of nieuw zelfstandig naamwoord. Verder laat ik de leerlingen wel eens een boek voorstellen. Wat ze erg graag doen is het vervolg van een verhaal bedenken, en het dan in groep naspelen. Nog leuker is het als ze het met de iPad mogen filmen. 38
Tijdens de Voorleesweek wordt er op verschillende plekken op de speelplaats voorgelezen door collega’s. We lokken dan ook ouders naar school om voor te lezen. Vooral bij de kleuters, maar ook in mijn 3de leerjaar. Al komt er maar 1 ouder, dan nog is het fijn dat die er is. Veel van de ouders zijn het Nederlands niet machtig. Ze mogen ook een boek in hun eigen taal voorlezen. De leerlingen van de 2de graad hebben de kans om te lezen met de KJV (Kinder- en Jeugdjury). Samen met een collega begeleid ik die groep van ongeveer 22 leerlingen. Op maandagmiddag komen we samen en bespreken we een boek. We zorgen dan vaak voor een creatieve verwerking: een filmpje maken, een tekening maken of de tekst dramatiseren.
>
LESTIPS DE VIJFVINGERTEST
BOEKENPOSTERS
PLINT + DIGIBORD
Leerlingen kiezen zelf wat ze lezen. Om
Uitgeverijen maken vaak mooie posters
We hebben het bordboek van Plint
te voorkomen dat leerlingen te moei-
bij hun nieuwe boeken. Die kan je ook
aangekocht. Elke maandag ontvangen
lijke boeken uit het rek nemen, kan je
zelf maken met je leerlingen nadat ze
de leerkrachten een gedicht. Bij iedere
de vijfvingertest gebruiken. De leerling
een boek hebben gelezen. Ideaal als
poëzieposter staat een link naar een
slaat het boek open op een willekeurige
boekpromotie en om op te hangen in de
digitale les over de poster. Leuk om te
pagina. Bij het lezen houdt hij vijf
boekenhoek!
doen!
Inspiratie vinden ze op de achterflap
cultuurkuur.be/inspiratie/het-digibord-
of in de afbeeldingen uit het boek. Ze
van-plint
vingers omhoog. Telkens de leerling over een woord struikelt, doet hij een vinger naar beneden. Als voor het einde van de bladzijde alle vingers naar beneden zijn, is het boek nog te moeilijk.
kunnen ook afbeeldingen opzoeken over de plaats of de tijd waar verhaal zich afspeelt. Vergeet ook de titel, een prikkelende ondertitel en de auteur niet. Maak eerst een globale schets/ontwerp op A3-papier en werk het daarna uit.
IN DE BOEKENKAST VAN JUF ANTJE
39
ZWERFBOEKEN Veel van onze leerlingen komen moeilijk met boeken in aanraking. Vooral voor hen hebben we de zwerfboeken ingevoerd. Ik verstop elke dag een 5-tal boekenpakketjes voor beginnende en gevorderde lezers op de speelplaats. Elk pakketje bestaat uit een plastic map, met daarin een boek, een gedichtje als bladwijzer en het blad ‘Ik ben een zwerfboek. Wat mag je met mij doen?’ Hebben ze een pakje gevonden, dan mogen ze het boek thuis lezen, doorgeven aan een vriend of ze laten het liggen als het hen niet kan boeien.
Op vrijdag kunnen ze dat boek bij mij in de klas komen lezen tijdens de middag. Als ze klaar zijn met lezen, vullen ze op de achterzijde van het blad in wat ze ervan vonden. Leerlingen zijn heel enthousiast. Je hebt leerlingen die niet graag lezen en toch alles doen om zo’n boek te bemachtigen. Het zoeken is soms een impuls om te lezen.’ ■
Ontvang tot 2000 euro voor jouw dynamoPROJECT Schakel een regisseur in om je te ondersteunen bij een toneelstuk. Laat je helpen door een choreograaf bij LO. Waarom geen poëzie bij rekenen, een literaire wandeling met een auteur, een fotografe om erfgoed in beeld te brengen of een illustrator bij een project rond leesplezier ? Met een dynamoPROJECT kan dat !
........................................................................................................................... ............................... Inspiratie nodig ? Bekijk de praktijkvoorbeelden. 40
LEESTIPS van de jury DE MAAN IS OVERAL Een aangrijpend verhaal over de motieven en problemen van vluchtelingen die onderweg zijn, op zoek naar een nieuwe thuis. De tedere tekst vertelt het verhaal vanuit het perspectief van Rasha die samen met haar ouders en baby-broertje haar land moet ontvluchten. Fatinha Ramos illustreerde dit verhaal met beelden die door hun schoonheid de lezer de nodige troost bieden. Zo wordt dit verhaal nooit te zwaar. Op het einde gebeurt er bovendien een klein wonder waardoor kinderen dit moeilijke thema makkelijker kunnen bevatten. Een hoopvol verhaal over thuiskomen en vriendschap. De maan is overal | Kolet Janssen, Fatinha Ramos | De Eenhoorn | ISBN 9789462913707 € 15,95 | Vanaf 8 jaar
HAAIENEILAND
KERSENHEMEL
1722. Roemer is matroos op een van drie schepen die op ontdekkingsreis zijn in de Grote Oceaan. Al maanden varen ze daar rond en het leven aan boord wordt steeds zwaarder. Het regent en stormt, het eten is bedorven en velen hebben scheurbuik. Als een van de schepen op een klif loopt en vergaat, grijpt Roemer zijn kans en loopt hij weg. Met vier anderen blijft hij achter op een klein koraaleiland, Takapoto. Het eiland lijkt een klein paradijs: het is groen, er is eten in overvloed en er worden parels gevonden. Roemer sluit vriendschap met een meisje van het eiland, Nu’i en hij ontdekt dat het er levensgevaarlijk is. Dit is een geweldig spannend avonturenverhaal gebaseerd op ware feiten.
Adin en Dina spelen in de kersenboomgaard van Dina’s vader en helpen Adins moeder met kersen plukken. Als Adins moeder werk en een appartement in de stad vindt, verhuizen ze tot verdriet van de kinderen. Dina mag Adins kauw houden en zij geeft hem een zak kersenpitten mee. Het spelletje kersenpitten planten, spelen ze nu vanaf ieders plek. Adin gooit papieren vliegtuigjes met kersenpitten vanaf het balkon van hun flat. Dina plant overal pitten. Er lijkt zelfs een vriendschap tussen beide ouders te ontstaan.
Haaieneiland | Rob Ruggenberg | Querido ISBN 9789045122908 | € 13,50 | Vanaf 10 jaar
Jef Aerts schrijft op een poëtische manier over vriendschap en Sanne te Loo verrijkt de taal met tweepagina grote prenten. Kersenhemel | Jef Aerts, Sanne te Loo Querido | ISBN 9789045120355 | € 18,50 Vanaf 5 jaar
LEESTIPS van de uitgevers 321 SUPERSLIMME DINGEN DIE JE MOET WETEN OVER DIEREN Wist je dat: • Ottermoeders de hand van hun kleintjes vasthouden wanneer ze slapen? • Polkadotboomkikkers oplichten in het donker? • Slangen kunnen ruiken met hun tong? • Witte haaien drieduizend tanden hebben? De antwoorden vind je in 321 superslimme dingen die je moet weten over dieren. Mathilda Masters verzamelde de leukste weetjes over zoogdieren, vogels, vissen, insecten, amfibieën en reptielen. Met prachtige illustraties van Louize Perdieus. 321 superslimme dingen die je moet weten over dieren | Mathilda Masters & Louize Perdieus | Uitgeverij Lannoo ISBN 9789401451246 | € 20,50 | vanaf 10 jaar
PROFESSOR S. EN DE VERSLAAFDE KONING
LAMPJE Dit is een verhaal over de zee. Over geheimzinnige zeewezens en woeste piraten. Over het Zwarte Huis van de Admiraal, waarvan ze zeggen dat er een monster woont. Over een grijze vuurtoren op een eiland dat nog net vastzit aan het vaste land. Over Lampje, de dochter van de vuurtorenwachter, die iedere avond de eenenzestig treden beklimt om het licht aan te steken. Over een stormachtige avond, waarop de lucifers op zijn en alles misgaat. Maar vooral over dapper zijn en meer kunnen dan je ooit had gedacht. Bekroond met de Gouden Griffel 2018 en de Boekenleeuw 2018 Lampje | Annet Schaap | Querido ISBN 9789045120379 | € 16,99 | vanaf 10 jaar
41
Een spannend fictieverhaal vanaf 8 jaar, dat wordt afgewisseld met informatieve spreads over het brein. Brian ligt al bijna te slapen als zijn beste vriendin Zhé hem belt. Haar opa – de bekende professor S. – is zoek en ze kan hem nergens vinden. Brian sluipt meteen het huis uit om hem samen met Zhé en haar hondje Pavlov te gaan zoeken. Ze belanden via opa’s tijdraket in een vreemd land dat Breinstein heet. Hoewel iedereen daar met allerlei handige technische snufjes honderd jaar in de toekomst leeft, gaat het er niet goed. Koning Lobulus de Tweede is verslaafd aan videogames en regeert het land niet meer. Zou opa ook in Breinstein beland zijn? En hoe kunnen ze hem terugvinden? Professor S. en de verslaafde Koning | Erik Scherder, Fred Diks en Mariëlla van de Beek Uitgeverij Volt | ISBN 9789021417134 | € 15,99 vanaf 8 jaar
ARTIKEL
ZO VOORKOM JE LEESPROBLEMEN AL IN DE KLEUTERKLAS Leesproblemen kan je beter voorkomen dan remediëren’, zegt Marjolein Noé van Thomas More Antwerpen. ‘Als kleuterleraren aandacht hebben voor de risicosignalen, raakt een kind in het eerste leerjaar niet meteen achterop.
Hoe verklein je het risico op leesproblemen?
Hoe voorkom je dat je te snel labelt?
Moet je rekening houden met ontwikkelingsverschillen?
‘Kleuterleraren hanteren nu al speelse
‘Om labels te voorkomen, spreek je
‘Leraren beseffen dat er ontwikkelings-
methodieken voor voorbereidend lezen,
beter niet van ‘risicolezers’. Benoem in
verschillen zijn, zeker bij kleuters. Maar
zoals werken aan klankbewustzijn. Als
plaats daarvan de vlakken waarop een
ook in het eerste leerjaar zijn die er nog.
een kleuter meer aandacht nodig heeft,
kleuter extra aandacht nodig heeft. Dat
Toch verwachten we dat leerlingen die
kunnen ze die werkvormen doelgerichter
stelt ouders gerust: ‘We zien dat je kind
doorstromen naar het eerste leerjaar,
en intensiever inzetten, bijvoorbeeld
moeite heeft om letters te herkennen.
een vlotte leesstart maken. Dus bereid je
door vaak te oefenen in kleine groepjes.
Misschien kunnen jullie thuis samen
kleuters daar beter op voor.
Omdat het kleuteronderwijs veel met
zoeken naar de letter van de week?’
hoeken werkt, kan dat onopvallend. In de lagere school leerlingen apart nemen, is confronterender.
Er zijn ook kinderen die al in de derde
Hoe meer kennis je als leraar hebt over
kleuterklas op hun honger zitten. Omdat
leesproblemen, hoe kleiner de kans dat je
ze al vroeg in het schooljaar 6 jaar wor-
foutief labelt. Als je een snelle inschat-
den en een goed aanbod hebben gehad,
Veel leesproblemen kan je grotendeels
ting maakt, zal je misschien minder van
kunnen ze soms al lezen. Zij kunnen een
opvangen in de kleuterklas. Natuurlijk
een kind verwachten en meer afwachten.
rolmodel zijn voor jongere klasgenoten.’
kan je een leesstoornis (dyslexie) niet voorkomen, maar je kan er wel op anticiperen. Al is het niet in steen gebeiteld dat een kleuter met risicosignalen later leesproblemen krijgt. Toch is het goed om waakzaam te zijn.’
Veel leraren denken bijvoorbeeld dat een andere thuistaal het risico op leesproblemen verhoogt, terwijl daar geen wetenschappelijk bewijs voor is. Zolang een kleuter een rijk taalaanbod krijgt in de school- en thuistaal, is het risico even groot.’
De 10 signalen komen uit het project Fit voor Lezen van de lerarenopleiding en de opleiding Logopedie & Audiologie, Thomas More Antwerpen. Van de 10 signalen maakten ze een checklist en poster. Die vind je op fit-voor-lezen. thomasmore.be. Je kan ze gebruiken voor individuele kleuters of je lessen. Meer leesplezier in de kleuterklas ? • Hoe werk je aan rijke taal in de kleuterklas? klasse.be/132595 • De beste voorbereiding op lezen: klankbewustzijn bij kleuters klasse.be/85384 Dit artikel verscheen eerder in
42
10 voorspellers van
leesproblemen
4. Geen losse klanken in een woord horen
8. Thuis minder leeskansen en -materiaal
‘Om tot lezen te komen, is het essentieel
‘Dat niet alle leerlingen thuis een volle
dat kleuters losse klanken in een woord
boekenkast hebben, weten leraren wel.
kunnen onderscheiden. De ‘v’ in ‘vis’
De meeste kleuterklassen hebben dan
bijvoorbeeld. Die kan je oefenen door
ook een mooi boekenaanbod. Alleen
duidelijk te articuleren en losse klanken
vergeten leraren soms dat ze dat aanbod
te verlengen: ‘vvv-i-sss’.’
voor sommige leerlingen moeten kaderen.
1. Een kleuter speelt niet met taal
5. Reeksen niet snel benoemen
‘Kleuters met een normale taalontwik-
‘Lezen is visuele informatie vertalen naar
woordenschat voor een kleuter die daar
keling pikken woordgrapjes of rijmpjes
auditieve, steeds opnieuw. Een kleuter
nog nooit is geweest. Daarom zorg je het
snel op. Ze denken niet alleen na over de
die reeksen kleuren, symbolen … trager
best voor wat extra uitleg, eventueel via
betekenis van woorden, maar ook over
benoemt, zal later waarschijnlijk ook
een voorgesprek.
Als je voorleest over de zee of de dierentuin, geef je een heleboel nieuwe
de vorm. Als een leerling niet met taal
moeite hebben om letters en cijfers op te
speelt, is dat een waarschuwingssignaal.
Scholen kunnen met dynamoOPWEG
roepen. Las dit regelmatig op een speelse
Wie geen rijm herkent, heeft waarschijn-
gratis en onbeperkt met De Lijn naar de
manier in om te observeren, maar je
lijk ook moeite om losse klanken te
bibliotheek. Of geef eens een boek uit de
hoeft het niet te oefenen. Het nut daar-
onderscheiden.’
schoolbib mee naar huis.’
van is niet bewezen.’
2. Mondelinge taal moeilijk spreken en begrijpen
6. Familielid met dyslexie
9. De kleuter experimenteert niet met ‘alsof’-schrijven
‘Van dyslexie kunnen we in de kleuterklas
‘Heeft een kleuter moeite met gesproken
‘Kleuters die ‘boodschappenlijstjes’ en
nog niet spreken. Maar aangezien 1 op
taal, in het Nederlands of de thuistaal?
‘brieven’ krabbelen? Dat is een positief
3 dyslectische ouders zijn leesstoornis
Zorg dan voor een rijk taalaanbod en geef
signaal. Zeker als hun krabbels letters of
doorgeeft, is het goed om waakzaam te
extra spreekkansen. Benoem handelingen
spaties bevatten. Dan weet je: die heeft
zijn. Ook een oudere broer of zus met
en vang taalfouten subtiel op: ‘Ik gingde
al eerder geschreven taal opgemerkt.
dyslexie verhogen het risico.
naar de stad’ – ‘Ging jij naar de stad? Wat heb je daar gedaan? ‘Een andere thuistaal hoeft geen risico te zijn. In de kleuterklas kan het taalniveau van anderstalige kinderen sterk groeien. Tenzij het kind ook in de thuistaal problemen ervaart. Om dat te achterhalen, heb je een logopedist en taalanalist nodig. Maar vraag eerst eens aan de ouders hoe zij omgaan met de thuistaal en het Nederlands.’
3. Weinig letterkennis ‘Hoe meer letters een kind in het eerste leerjaar kent, hoe vlotter de leesstart. Niet alle kleuters koppelen een letter automatisch aan een klank. Nieuwe letters introduceer je daarom het beste vanuit de klank, want die kennen ze al. De vorm is nieuw.
Het omgekeerde geldt ook. Als een kleu-
Zit dyslexie in de familie? Schenk dan
ter niet uit zichzelf experimenteert met
voldoende aandacht aan letterkennis,
schrijven, kan het zijn dat hij nog weinig
klankbewustzijn en snel benoemen. Deze
ervaring heeft met waarom en hoe
vaardigheden kunnen in de kleuterklas
mensen schrijven. Dan kan je stimuleren.
al extra moeilijk zijn voor kinderen die
Schrijf nieuwe woorden op het bord, of
later dyslexie ontwikkelen. Als we ze
‘schrijf’ samen een brief aan de ouders.’
van jongs af aan begeleiden en uitdagen, kunnen dyslectische leerlingen ook leesvaardig worden.’
10. Geen interesse in klanken, letters of boeken
7. Gehoor-, gezichts- of geheugenproblemen
‘Wat als een kleuter liever in de bouw-
‘Een kleuter die slecht hoort, heeft proble-
resse: boekjes over Bob de Bouwer, een
men om verschillende klanken te onder-
Lego-handleiding, blokken met letters
scheiden. Voor een kleuter die slecht ziet, is
erop … Of werk een project rond een
het koppelen van klanken aan letters een
prentenboek uit.
uitdaging. Een kleuter die weinig onthoudt, verwerkt al die klanken en letters moeilijk. Dat klinkt logisch, maar het wordt wel
‘Een speelse insteek helpt daarbij. Voor
eens vergeten. Of het probleem is nog
de letter en klank ‘t’ kan je bijvoorbeeld
niet opgemerkt. En een kind dat opgaat
het geluid van een tikkende klok gebrui-
in de massa, loopt snel een achterstand
ken. Ook het voelen van een klank in
op. Eén-op-één lukt het vaak wel, zeker
de mond, zorgt ervoor dat kleuters een
als je informatie op meerdere manieren
letter beter onthouden.’
aanbiedt: auditief, visueel en tactiel.’ 43
hoek speelt dan in boeken kijkt? Stem dan het leesaanbod af op zijn inte-
Ook ouders hebben een voorbeeldfunctie. Een ouder die zelf niet graag leest, kan wel leesplezier stimuleren. Gewoon door af en toe met een tijdschrift en een kopje thee in de zetel te zitten, leer jij je kleuter dat lezen iets warms en plezierigs heeft.’
ARTIKEL
VAN PRENTENBOEK TOT MUSICAL Voor de schoolmusical Diepzeedokter Diederik bewerkte Vrije Basisschool Sint-Pieterscollege (Jette) het gelijknamige prentenboek van Leo Timmers. Daarin kwamen de dynamoPROJECTEN van haar twee vestigingen samen: één draaide rond muziek, één rond theater. ‘We hebben heel veel van de musical geleerd’, zegt Rayane (10), die na de eerste opvoering zichtbaar staat na te blinken. ‘Het belangrijkste? Dat alles uiteindelijk goedkomt !’
Het idee om Leo Timmers’ prentenboek Diepzeedokter Diederik tot musical te bewerken, kwam van Katrien De Muynck van theater- en muziekcompagnie Rizotto. Haar kinderen lopen school in het Sint-Pieterscollege én ze maakt deel uit van het ouderorkest Schudden met de poep. ‘Ik bladerde door het boek en kreeg opeens veel zin om rond dat mooie verhaal muziek te schrijven. Spontaan popte de melodie van het themalied op.’ De school besloot daarop een heuse musical te maken met de tweede en de derde graad, 190 leerlingen in totaal.
‘Ook de leerkrachten konden volgens hun talenten beslissen om een werkgroep te trekken. Wie zich creatief minder sterk voelde, assisteerde een collega.’ Katrien leidde de repetities met het koor.
Vanhercke. De basisingrediënten lagen klaar. Nu kwamen de leerlingen in het vizier.
Elk zijn talent De musical had acteurs en zangers nodig, maar ook dansers, decorbouwers en kostuumontwerpers. Om elke leerling een rol naar zijn of haar gading te kunnen geven, organiseerde de school talentendagen met workshops, zodat iedereen van alle disciplines kon proeven. ‘Op het eind daarvan mochten we een top-3 opgeven’, vertelt Rayane. ‘Al van kleins af droom ik ervan om zanger, danser of acteur te worden, dus ik was direct enthousiast. Uiteindelijk mocht ik Harry de Haai spelen.’.
het notenbalk per notenbalk in de plooi gevallen. Hetzelfde met de acteurs. Je merkte dat de leerkrachten tegen het eind van de repetities Barbara’s technieken zelf begonnen toe te passen.’
Het theaterluik en de algemene regie
Nerveus, maar blij
nam regisseur Barbara Honnay voor haar
Geen wonder dat iedereen na de eerste
rekening. ‘De samenwerking met Barbara was een geschenk’, zegt onderwijzeres Sara Van Roy. ‘Je merkte zo dat ze gewend is om met kinderen te werken, alles gebeurde op hun maat.’
‘Meester Wesley heeft het scenario geschreven’, vertelt directeur Veronique
knie zouden krijgen. Dankzij Katrien is
opvoering overloopt van enthousiasme en opluchting. De kop is eraf en het publiek reageerde enthousiast, zowel op de acteurs, de muziek en zang als op de indrukwekkende kostuums en decorstukken.
Iedereen betrokken
Rayane: ‘Ik denk dat veel kinderen
Op het eind van de rit waren alle leerlin-
ikzelf ook. Ik had stress, maar ik wou
gen, alle leerkrachten en heel wat ouders bij Diepzeedokter Diederik betrokken. ‘Zo hebben de kleuterleidsters de inkomhal van het cultuurcentrum versierd. Een van onze juffen kan goed naaien: ze heeft op enkele winteravonden samen met een aantal (groot)ouders kostuums genaaid. En in álle klassen, vanaf de kleuters, stond het prentenboek centraal.’ ‘Niet enkel artistiek, ook organisatorisch was het een hele denkoefening’, vindt Sara. ‘Maar het geeft veel voldoening om de leerlingen nu zo te zien blinken op dat podium. Mijn collega’s en ik hebben er ook veel uit geleerd. Ik was onder meer bij de workshops zang betrokken en in het begin vroegen we ons af of de leerlingen die complexe muziek wel onder de
44
vanmorgen supervroeg zijn opgestaan, er ook zo graag invliegen!’ Hij wil graag nog eens een musical maken, want het was soms moeilijk, en ze hebben twijfels gehad, maar uiteindelijk was het toch vooral heel leuk. ‘We hebben hard en lang gewerkt, maar we hebben ook véél geleerd.’ Hij geeft een voorbeeld. ‘Sommigen van ons praten als een TGV. Dus we hebben geleerd om ons te concentreren, trager en luider te spreken, en duidelijk te articuleren.’ Maar het allerbelangrijkste, vindt hij, is dat ze nu weten dat zo’n groot project helemaal goed komt, als je maar genoeg repeteert en volhoudt.
■
Tips van directeur Veronique Hilde •
•
eigen expertise hield ons tegen.
en taalverrijking aan te pakken. Ook
Zonder Katrien en het orkest was
onze openluchtklassen hebben altijd
het ons nooit gelukt. Barbara
een centraal boek. Het was voor
Neem genoeg tijd voor de bereiding
hadden we niet enkel nodig om de
ons dus logisch om de musical te
en neem die voorbereiding serieus.
toneelrepetities te leiden, maar ook
baseren op een prentenboek.
Ons project zat organisatorisch
om het overzicht over het geheel
enorm goed in elkaar.
te bewaren. Voor de kostuums
Zorg dat niet alles ‘buiten de uren’ moet. Maak bijvoorbeeld tijd op (geplande) personeelsvergaderingen.
•
Maak gebruik van externe expertise. Wij wilden al langer zo’n groot project opzetten, maar gebrek aan
hebben we extra hulp gekregen van de leerlingen van het GO! technisch atheneum Jette.
• Vertrek vanuit je eigen netwerk. Diepzeedokter Diederik is een prentenboek van Leo Timmers, wiens kinderen bij ons op school hebben gezeten. De componist is een moe-
• Vertrek vanuit je eigen kracht. Onze
der bij ons op school en alle orkest-
school is het gewend om met pren-
leden zijn ouders. Het verhoogt de
tenboeken te werken. Het is dank-
betrokkenheid.
baar materiaal om leesbevordering
45
GENOMINEERD
Bieke Verlinden SCHOOL : Halftijds boekenjuf en kangoeroejuf op GBS De Stip in Linden FAVORIETE KINDERBOEK : Geen meiden aan boord, Johan Ballegeer
‘Door te lezen leer je denken met andermans hoofd.’
IK SUGGEREER EN BRENG HET OP EEN PRESENTEERBLAADJE NAAR DE KLAS Toen Bieke in september 2017 halftijds boekenjuf werd, verhuisde ze haar persoonlijke bib van thuis naar school. Ze opende een middagbib en inspireert collega’s, leerlingen en ouders bij het lezen. Een juf die je kan ‘boeken’ om een taalactiviteit in je klas te ondersteunen, klinkt dat niet als een droom? Als boekenjuf heb ik een ondersteunende rol. Ik breng poëzie en boeken naar de klassen en maak er creatieve verwerkingen bij. Ik stel werkvormen voor zoals ‘dobbelen met vragen’, of ik maak een boekenhoekenwerk in een bepaald thema. Ik bied boeken op een presenteerblaadje aan. Gevraagd en ongevraagd. Want niet elke collega heeft tijd om het allemaal zelf uit te zoeken. Als collega’s nadien zeggen: ‘Dat was leuk om te lezen’, dan juich ik. Ik voel dat ik stilaan meer vragen krijg die er toe doen. Die weg zetten we verder.
na de paasvakantie gaat het 4de voorlezen in de kleuterklassen. Verder zijn boeken belangrijk als verrijkingsmateriaal en als insteek voor de thema’s van wereldoriëntatie. Ik ga vaak proactief naar de klas met een stapel boeken over het onderwerp dat op dat moment behandel wordt. Tot slot gebruiken we boeken bij leesbevordering tijdens de Voorleesweek, de Poëziesterren, de Jeugdboekenmaand, de Boekenbeurs …
Ik begeleid ook het RALFI-lezen met kleine groepjes van moeilijkere lezers, geef het talenbeleid vorm, volg bijscholingen over lezen en geef die kennis door aan collega’s. Collega’s kunnen me ‘boeken’ om taallessen in de klas te ondersteunen, bijvoorbeeld met zwakke of net sterkere lezers. Tijdens de uren die vrij blijven doe ik aan leespromotie.
‘We hebben nu veel meer KJV-lezers dan vorig jaar. Dat is een succes op het vlak van leesbevordering’
PROACTIEF BOEKEN BINNEN BRENGEN Boeken zijn belangrijk voor onze schoolwerking. In de eerste plaats mikken we op leesplezier. Dat stimuleren we via tweewekelijkse bibbezoeken, via de feel good community van de Kinder- en Jeugdjury waarbij elke leerling die dat wil kan aansluiten, via het vele voorlezen en het vrij lezen. We besteden er twee keer per week minstens 20 minuten aan. Een tweede punt zijn de oefenkansen. Tijdens het RALFI-lezen kies ik leuke en gevarieerde teksten uit echte boeken. Je weet maar nooit dat ze het hele boek willen lezen. We hebben ook het tutorlezen op school, elke twee weken 50 minuten. En
Interactief voorlezen is mijn belangrijkste strategie. Verklanken wat er in je hoofd gebeurt. Met vraagjes, opmerkingen, afwegingen … Vooraf, tijdens en na het lezen. Je moet er niet elke keer een groot ding van maken. Tussendoor enkele goede vragen stellen, kan ook.
BIEKES MIDDAGBIB Er zijn best veel boeken op onze school. De middagbib staat vol met mijn eigen boeken. Ik heb zowat alles in huis: prentenboeken, non-fictie, moppenboeken, strips, luisterboeken, beeldwoordenboeken, doeboeken, Engelse en Franse boeken … Ik heb ook een grote voorraad aan één-bladzijde-strips en aan verwerkingsopdrachten bij prentenboeken.
>
46
LESTIPS KOFFIE MET BOEKEN
RAADGEDICHT
Koppel op het schoolfeest, grootouder-
10 weken lang verschijnt er op de web-
feest of op de kerstmarkt de koffiestand
site raadgedicht.nl elke maandag een
aan boekpromotie. Maak affiches van
gedicht waarin 1 woord ontbreekt. Ieder-
verschillende boeken en hang daaraan
een mag raden welk woord dit is en kan
scheurstrookjes: wie interesse heeft in
via de website de oplossing insturen.
Wat zou jij zelf eens in het boek willen
Je kan individueel meedoen of met de
je heel hard moeten lachen?
het boek, steekt zo samen met de koffie ook een titel op zak.
klas. Daar komt dan wat onderhandelen bij kijken, waardoor je meteen aan soci-
Ronde 2: ‘Vragen staat vrij ’: Hoe zou jij de cover van het boek omschrijven? Wat is volgens jou de belangrijkste eigenschap van het hoofdpersonage? Hoe ziet het hoofdpersonage eruit? doen? Met welk deel van het boek heb
Ronde 3: ‘Zing de zin’: Je neemt de eerste en laatste zin van je boek. Je
LEESPLAN.NL
ale vaardigheden werkt. Soms proberen leerlingen met grammatica-argumen-
‘zingt’ deze zinnen voor.
Op leesplan.nl vind je handvaten om
ten hun eigen oplossing te promoten.
een leesplan op school op te stellen. Je
Geweldig toch?
Ronde 4: ‘Beweeg maar lekker mee’: Je neemt een fragment uit het boek en
vindt er ook tips om aan leesbevorde-
haalt een beweging uit dit fragment.
ring te doen en heel wat lessuggesties
Je kan de gedichten ook op de speel-
bij bekroonde boeken voor het basison-
plaats ophangen om iedereen te trig-
derwijs.
geren. Zo kunnen ook ouders meedoen.
elkaar zodat er een danspas ontstaat.
Reacties verzamel je via post-its of een
Bij ronde 1 en 2 staan de vragen op
brievenbus.
Die beweging doe je een aantal keer na
kleine kaartjes, de jagers kunnen ook
RALFI-LEZEN
Elke vrijdag verschijnt de oplossing in
Leerlingen die langdurig veel te traag
de vorm van een woordwolk.
lezen maar de spellende leeshandeling
eigen vragen stellen. Dit concept herhaalden we enkele keren, telkens met andere deelnemers. Hilarisch!
beheersen, komen in aanmerking voor RALFI-lezen. Daarbij leest een groepje leerlingen samen met de leerkracht 4 tot 5 keer in de week een relatief moeilijke tekst. De teksten sluiten aan bij de leefwereld van de leerlingen en het niveau mag tot 3 niveaus boven hun niveau liggen.
Met de collega van het 5de deed ik op Valentijnsdag een ‘blind date’ met boeken. Die formule is gebaseerd op het gelijknamige televisieprogramma, met verschillende rondes. Elke leerling
PRENTENBOEKEN OP CD EN ZOEKBOEKEN Prentenboeken op cd zetten we in voor leerlingen met een zwakkere woordenschat. Zulke boeken slaan
brengt zijn lievelingsboek mee.
aan bij deze doelgroep, terwijl ze toch
Eén jager zit vooraan in de klas met
voornamelijk uit de Leesknuffelreeks
zijn rug naar de drie kandidaten met
(Averbode) en komen tot leven met
hun lievelingsboek. De rest van de klas
de Kid’i-app. Elk verhaal wordt is
De tekst is informatief en niet verha-
is publiek. De jager duidt telkens de
geanimeerd en er zijn leuke doe-
lend. De leerling kan door de tekst iets
kandidaat aan van wie hij een antwoord
spelletjes.
over het onderwerp leren.
wil. Door de uitgevoerde opdrachten uit
Omdat een RALFI-tekst 5 keer in een week gelezen wordt, is niet iedere tekst automatisch te gebruiken. Een RALFI-tekst voldoet aan de volgende eisen: •
BLIND DATE MET BOEKEN
•
De tekst bevat ongeveer 300 woorden.
•
Het onderwerp is belangrijker dan het niveau. Uit onderzoek blijkt dat zwakke lezers, bij gebruik van de RALFI-methode, een tekst kunnen
de verschillende rondes te vergelijken, maakt hij een keuze voor een bepaald
een rijke taal hanteren. Ze komen
Je kan ook heel wat titels uitlenen bij de Luisterpuntbibliotheek. Dat is helemaal
boek. Met dat boek moet de jager
gratis, je moet ze alleen registreren.
dan nadien (bij ons in de volgende
Ook zoekboeken zijn bij mijn leerlingen
middagbibtijd) verder kennismaken.
een hit. Als ze met 2 of 3 in zo’n boek
De rondes zijn:
kijken, dan praten ze er ook bij. Ze
Ronde 1: ‘De snellertjes’ (een snelle
die bij de zoekprent past. Dat is mooi
Ralfilezen.nl biedt leerkrachten gratis
keuze tussen twee dingen): leesboek of
meegenomen.
bruikbare teksten. Ze zijn niet op AVI-ni-
stripverhaal, dik of dun, hoofdstukken
veau gerangschikt, maar op interesse.
of niet, om te lezen in bed of in de zetel,
Dankzij de leden blijft de site groeien en
lang lezen of in porties …
lezen die tot 3 AVI-niveaus boven hun niveau ligt.
gebruiken onbewust de woordenschat
vind je er meer dan 300 teksten. 47
De middagbib is open op maandag- en donderdagmiddag. Dan kunnen leerlingen tijdens de middagspeeltijd een boek komen halen en lezen op een plekje naar keuze. Dat kan in de gang, in de stoelen voor het secretariaat, op een plek op de speelplaats … De boeken die ze aan het lezen zijn, bewaren we in aparte wijnkistjes. Ik help de leerlingen kiezen en promoot boeken.
Ik vind dat trager of minder vlot lezen geen obstakel mag zijn om mee te doen. Daarom hebben we ook de luisterboeken van de KJV-selectie. Dit is het tweede jaar dat we de KJV op school organiseren. We hebben nu veel meer lezers dan vorig jaar. Dat is een succes op het vlak van leesbevordering. We organiseren ook opnieuw een slotfeest van de KJV. Daarvoor werken we samen met andere leesgroepen. 4 auteurs zullen workshops geven. Ook ouders zijn welkom.
Elke klas heeft ook een klasbib. Die wordt stelselmatig aangevuld door ons oudercomité. En in de hal aan de refter staat de tutorlezenkast. Daarin zitten boekjes die geschikt zijn voor het tutorlezen van het 2de leerjaar met het 5de en het 6de met het 1ste. De kast bevat ook een map vol taalspelletjes en korte boekenopdrachten die het lezen kunnen doorbreken, als leerlingen daar behoefte aan hebben.
PROMO! We hebben in ons oudercomité ook een apart boekengroepje. Dat zet mee zijn schouders onder onze boekenbeurs. Die vindt plaats op een vrijdag na school. Ik ga tijdens de dag al eens met alle klassen langs om het aanbod te ontdekken aan de hand van interactieve, speelse opdrachten.’ ■
80 KJV-LEZERS De Kinder- en Jeugdjury staat los van de klas. Alleen de 2de en 3de kleuterklassen doen in klasverband mee. De kleuterjuffen lezen de boeken voor. In de andere klassen schrijven leerlingen zichzelf in. De KJV voorziet veel materiaal voor boekenbabbels. Ik organiseer die regelmatig met verschillende groepjes. Ik word daarbij geholpen door Dubius, een zelfgemaakte pop waarvan je het hoofd kan openen. Daar stop ik dan de stellingen voor een stellingspel in.
IN DE BOEKENKAST VAN JUF BIEKE
. 48
LEESTIPS van de uitgevers KASPER WORDT EEN KIP In de nieuwe hilarische driedelige serie voor jongens en meisjes maken we kennis met piekeraar Kasper. Hij heeft iets ontdekt waar hij zich écht zorgen over begint te maken: hij verandert op de gekste momenten ineens in een dier! Hij weet nooit welk dier – van het ene op het andere moment is hij een vlo, een duif of een neushoorn. Samen met zijn beste vrienden start Kasper een onderzoek, want hij móét weten wat er met hem aan de hand is, en wat hij eraan kan doen. Straks overkomt het hem als hij in de spotlights van de schoolmusical staat … Kasper wordt een kip | Sam Copeland Gottmer | ISBN 9789025769191 | € 7,99 vanaf 8 jaar
Met
HET MOOISTE BEDTIJD VERHALENBOEK Prins Nino rilt van angst wanneer hij denkt aan zijn eerste schooldag. Misschien moet hij zijn mama meenemen. Dolores het konijn is helemaal klaar om voor de klas te staan. Maar als die dag aanbreekt, hoort ze haar wekker niet en raakt ze ook nog eens verdwaald! Als dat maar goed komt… En kleine Olivier besluit dat hij zich voortaan nooit meer wast. Zijn oma bedenkt een plannetje om dat stinkende probleem op te lossen! In de fantasierijke verhalen in dit boek komen op een originele manier thema’s aan bod die jonge kinderen maar al te goed zullen herkennen. De prachtige illustraties prikkelen de verbeelding, waardoor ze volop zullen genieten van de gezellige voorleesmomentjes.
DE PAREL VAN EVA Op een avond, als Daan moet gaan slapen, vertelt zijn oppas Eva hem een fantastisch verhaal. Lang geleden, toen ze met grote snelheid op haar slee een heuvel afgleed, belandde ze in een tunnel van ijs die uitkwam in het Land van Geluk. Daar maakte ze kennis met enkele bijzondere insecten en een gemene, hebzuchtige Krab die kinderen dwong voor hem te werken. Maar Eva gaf zich niet zomaar gewonnen… Een magisch prentenboek voor jonge boekenwurmen. De parel van Eva | Deltas ISBN 9789044753974 | € 15,35 | vanaf 6 jaar
Het mooiste bedtijd verhalenboek | Deltas ISBN 9789044753660 | € 19,95 | vanaf 3 jaar
Kunstkuur
voeg je de kennis van de academie
Tijdens een driejarig traject delen een leerkracht
toe aan jouw
en een dko-docent samen de klasvloer. Zo leren
lerarenteam !
beide leerkrachten van elkaar. Kunstkuur voorziet de uren voor de dko-docent én tot 1059 euro extra werkingsmiddelen. Zo versterk je niet alleen het cultureel bewustzijn en de culturele expressie van je school, maar vinden jouw leerlingen ook sneller de weg naar het deeltijds kunstonderwijs.
.............................................................................................................................................. 49
ARTIKEL
LEES JE MEE MET DE KJV? Lang, lang geleden zocht juf Krisje van basisschool De Kleine Jacob in Antwerpen iets om de lezers in haar zorggroep uit te dagen. Ze begon met vier leerlingen van het tweede leerjaar voor de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen te lezen. Acht jaar later is dat KJV-vlekje van weleer danig uitgedijd. Hoe pakt ze het aan? En waarom blijft ze enthousiast.
Wie leest er bij jullie? ‘In de derde kleuterklas en het tweede
Hoe pakt jouw school dat lezen voor de jury concreet aan?
leerjaar doet de hele klas mee. Daar
‘Eigenlijk start het al eind mei. Dan
lezen de juffen de boeken voor en in
worden de boeken voor het volgend
het tweede leerjaar lezen ze al eens een
schooljaar bekendgemaakt. Als coördi-
stukje zelf. In de hogere klassen bestaan
nator van de KJV hier op school vertel
de KJV-groepen uit leerlingen die zich
ik dan welke boeken op de lijst staan.
vrijwillig inschrijven.
Vooral de oudere leerlingen lezen graag
Ik begeleid groep 3, het derde en vierde leerjaar. In het derde leerjaar doet bijna de hele klas mee. Dat aantal vermindert wel als ze ouder worden. Dan zijn de boeken dikker, behandelen ze zwaardere thema’s of hebben kinderen hun handen vol met andere hobby’s. Doorgaans zijn het de sterke lezers die aansluiten. We bekijken nu hoe we de drempel voor de zwakkere lezers weg kunnen halen, door in groep te lezen of bijvoorbeeld met Daisy-luisterboeken te werken.’
Waarom zijn ze zo enthousiast om met de KJV mee te lezen?
in de zomervakantie en zo kunnen die al starten.
‘Voor kinderen die graag lezen, maar niet opgroeien in een leescultuur, maakt de KJV echt een verschil.’
leuk uit, maar is het verhaal dat wel. Ze stappen dus over hun vooroordelen en krijgen een ruimer beeld van wat er op de markt is.’
met een afsluiting binnen het leesgroepje. Ze krijgen hun diploma, we kijken naar het filmpje met de bekendmaking van de winnaars en ik maak een overzicht van onze top drie met de uiteindelijke winnaars.’
Zit daar een groot verschil tussen? ‘Meestal niet. Er is wel een groot verschil tussen wat wij als volwassenen leuk vin-
meedoet. Ik druk de werkmodellen voor
niet voorlezen’, denk je soms, maar het
de verwerking af en bezorg die aan de
blijkt wel bij hen aan te slaan.’
betrokken leerkrachten. Iedereen Leest ondersteunt ons met veel materiaal:
Waarom blijf je het doen?
werkvormen, telformulieren, diploma’s ...
‘Ik hoor hoe leerlingen elkaar aansteken
Dat is een stevige basis om verder te kunnen. De juffen van de derde kleuterklas en het tweede leerjaar plannen de thema’s rond de boeken.
kiezen. Soms ziet een boek er niet zo
gemaakt. Heel tof. En dan stoppen we
de kleintjes kiezen anders. ‘Dat zou ik
beoordelen en er dus iets voor de auteur
boeken lezen die ze anders niet zouden
hebben we dit jaar echte stemhokjes
In september vraag ik in alle klassen wie
boeken bij de lesthema’s of verzinnen
groten zeggen ook dat ze dankzij de KJV
dan de officiële stemming. Daarvoor
den en wat de leerlingen kiezen. Vooral
‘Dat ze echt jury zijn, mee mogen aan vast hangt, is vaak een drijfveer. De
‘Vlak voor of na de paasvakantie is er
Ik maak een schema voor elke klas, met de boeken en deelnemende leerlingen. Daarop duiden ze aan welk boek ze lezen en wanneer ze het uit hebben. Als iedereen een boek uit heeft, dan bespreken en verwerken we het. Dat is werk voor het tweede trimester.’
50
en motiveren tijdens de maandelijkse bibbezoeken. ‘Dat is er een van de kinderjury, dat is goed’ of ‘Dat is van dezelfde auteur’. Dat vind ik geweldig. We bereiken hiermee ook leerlingen die graag lezen, maar niet gemakkelijk met boeken in aanraking komen. Omdat er thuis geen leescultuur is, gaan ze niet naar de bib. Voor hen maken we echt een verschil. En ja, ik ben zelf ook een fervent lezer die erg graag met kinderboeken bezig is.’
■
Starten met de KJV op jouw school? 5 tips van juf Krisje •
Begin klein, bijvoorbeeld met 1 leeftijdsgroep. Probeer niet om alle leerkrachten en leerlingen te betrekken. Het is belangrijk dat wie de leesgroep begeleidt, ook zelf graag leest.
•
Denk na over hoe je de boeken in de klas krijgt. Bibliotheken met een eigen leesgroep lenen de genomineerde boeken niet graag uit. Wij zetten ze op de verjaardagslijsten van de klassen en vragen aan ouders van een jarige om niet met snoep te trakteren, maar een klascadeau uit die lijst te kiezen. Dat helpt ons al flink op weg.
Wat is de KJV ? •
Probeer de samenkomsten ook eens tijdens de lessen
De Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen (KJV) is een jury van
te plannen. Doe je het alleen tijdens de middagpauze,
kinderen en jongeren tussen 4 en 16 jaar. Elk jurylid leest
dan haken leerlingen gemakkelijker af. Ze missen hun
en beoordeelt de acht boeken voor zijn of haar leeftijds-
speeltijd niet graag. We hebben het geluk dat we de
groep. Vaak komen de juryleden samen in leesgroepen
KJV binnen de zorguren mogen organiseren.
in de bibliotheek of op school. Dan praten ze over wat •
ze gelezen hebben, over hoe ze lezen, over wat ze goed
Vraag in de klas wie met de KJV wil lezen. Vroeger gaven we brieven mee naar huis, maar dan krijg je
vinden en wat niet.
leerlingen die zich inschrijven omdat vooral de oudDoor andere meningen en leeservaringen te horen en
ers dat graag willen. Nu vragen we het in de klas zelf
erop in te spelen, groeien ze als lezer. Op het einde van
en geven we achteraf de brief met de lezers mee.
het leesjaar stemmen de lezers en worden de favorieten •
bekroond.
Let op dat leerlingen niet de leukste verwerking kiezen, maar het leukste boek.
Iedereen Leest coördineert de KJV en ondersteunt de leesgroepen. Dat doen ze met vormingsdagen, ervarings-
Wil je zelf starten met een leesgroep? Neus eens rond
uitwisselingen, concrete tips om de genomineerde titels
op kjv.be Je vindt er onder meer een handig stappen-
te bespreken met de juryleden, promotiematerialen en
plan. Of laat je inspireren door twee andere KJV-scho-
praktische info. Samen met Luisterpunt voorziet Ieder-
len op iedereenleest.be/over-lezen/de-praktijk/kjv-
een Leest ook Daisy-boeken.
op-school-start-een-leesgroep-op.
Cultuur in de klas en in elke les, hoe pak je het aan? Wil je cultuur een plaats geven in de klas of op school ? Ben je nog op zoek naar een leidraad om de visie op cultuur in het onderwijs scherp te krijgen ? Vind het op cultuurindespiegel.be
........................................................................................................................... 51
GENOMINEERD
Joke Duyols SCHOOL : Voltijds juf 2de leerjaar op GBS De Kei in Kapelle-op-den-Bos FAVORIETE KINDERBOEK : Hasse Simonsdochter, Thea Beckman
‘Alles zit in een boek: betere sociale vaardigheden,
een rijkere woordenschat, andere plekken ontdekken …’
ELKE VRIJDAG NEEMT EEN LEERLING DE LEESTAS VOL BOEKEN MEE NAAR HUIS ‘Als ik lyrisch doe over een boek en zeg hoe grappig of mooi ik het vond, dan lezen de leerlingen het ook’, lacht Joke Duyols. Zo gemakkelijk kan boekpromotie dus zijn. Maar ook met een leestas die elke week verhuist en een boekenchallenge die de hele klas uitdaagt, krijgt deze juf haar klas aan het lezen. ‘De leestas is gevuld met strips en lees-, zoek-, knutsel-, weeten moppenboeken. Elke vrijdag gaat de koffer met een andere leerling mee naar huis, samen met een briefje voor de ouders en een schriftje waarin ze een foto of tekening plakken, of een tekstje schrijven. Een week later brengen ze de koffer terug. Tijdens het laatste half uur van de week vertelt de leerling wat hij met de leestas gedaan heeft. Vaak schrijven ook de ouders iets in het schriftje. Dat is echt plezant. Ook sommige andere klassen doen dit nu. De vrolijke tas zelf is geschonken door enkele ouders. Een teken dat ze het ook een fijn initiatief vinden.
DE HELE KLAS UITDAGEN In de gang, naast de klasdeur, hangt de Leeschallenge. Heeft een leerling een boek gelezen, dan kleeft het z’n naam bij een bepaalde categorie. Er zijn categorieën als ‘spannend’, ‘grappig’ en ‘dikke pillen’ … Elke categorie moet op het einde van het schooljaar 5 leerlingen tellen en elke leerling van de klas moet minstens één keer op de Leeschallenge staan. Als dat lukt, dan is de klas geslaagd in de uitdaging en verdienen ze een beloning. Ze zijn echt enthousiast. Bovendien is het leuk om samen te zoeken naar de juiste categorie.
Hoe ik het lezen evalueer? Dat blijft lastig. Na jaren zoeken heb ik een lijstje van beoordelingscriteria die het een beetje objectief houden. Ik laat ze meestal een tekstje lezen en beoordeel dan de vlotheid, de intonatie ... Ik hamer erop dat de snelste lezer niet noodzakelijk de beste lezer is. Niet weten wat je leest, is niet oké. Ook ik moet soms een bladzijde opnieuw lezen, of moet terugkijken naar een vorig blad.
‘Ik hamer erop dat de snelste lezer niet noodzakelijk de beste lezer is’
BOEKEN PER THEMA De boeken in onze klasbib zijn niet per niveau, maar per thema gerangschikt. Een schoolbib hebben we niet. We zijn dus afhankelijk van de dorpsbibliotheek. Ik ga er een keer per maand met de klas naartoe. Dan hebben we weer een 70-tal boeken in voorraad. Ze kiezen zelf. Ik werk niet met niveaus, maar leer hen de vijfvingertest. En dan nog: als ze het echt willen, hou ik hen niet tegen. Luisterboeken vind ik heel geschikt voor mijn leerling met dyslexie: zo kan hij luisteren en meelezen. Voor een meisje in de klas met een visuele beperking, leende ik een leeslat in de bib om te proberen. Bij de jongens die niet graag lezen, hebben de graphic novels succes. Ook gedichtjes vinden gemakkelijk hun weg naar moeizame lezers. Omdat ze zo kort zijn.
Ik werk in de klas ook met een soort RALFI-lezen: in het begin van de week lezen we samen een tekst of een fragment, en bespreken we de inhoud. De rest van de week blijven we dezelfde tekst herlezen. Zo oefenen de leerlingen met technisch lezen. Ik probeer altijd een tekst uit een nieuw boek te nemen, of een weettekst over een auteur.
>
52
LESTIPS TIJGERLEZEN
VERHAALROUTE
Eerste-lezersboekjes vind ik niet altijd
Tijdens de Voorleesweek organiseren we
interessant. Gelukkig is er de serie
altijd een activiteit, zoals een verhaal-
Tijgerlezen van uitgeverij Querido. Ze
route door het dorp. Op verschillende
zijn bedoeld voor beginnende lezers
plaatsen krijgen de leerlingen een stukje
van 5 tot en met 9 jaar. Zij kunnen deze
van een verhaal te horen: bij de onthaal-
boeken, met relatief eenvoudige en
moeder, in de bib, in het gemeentehuis,
korte zinnen, goed zelfstandig lezen. De
in het zwembad … Altijd een succes!
boeken zijn ook leuk om voor te lezen.
van Leeuwen en Annie M.G. Schmidt.
ze door en komen de leerlingen bij een nieuw boekje terecht. Dat kan ook met gedichten.
HET VERHAAL VAN DE SNEEUWMAN Rond Het verhaal van de Sneeuwman van Michael Morpurgo kan je veel
In de serie zijn titels verschenen van auteurs als Edward van de Vendel, Joke
de muziek opnieuw begint schuiven
BOEKENRESTAURANT
doen. Het boek verscheen naar aanleiding van het 40-jarig bestaan
Organiseer een boekenrestaurant, bijvoor-
van het woordenloze prentenboek
De serie leest prettig en ze lapt de
beeld naar aanleiding van de Jeugdboe-
De Sneeuwman van Raymond Briggs.
AVI-regels aan de laars. Er zijn geen
kenmaand. Creëer 5 eilanden in je klas. Op
Morpurgo schreef tekst bij het verhaal
beperkende regels ten aanzien van
elk eiland leg je een tiental boeken over
uit het boek.
woordgebruik of de lengte van de
een thema. Verdeel je klas over de eilan-
zinnen. Er wordt wel rekening gehou-
den en laat hen snuisteren in de boeken
den met de beginnende lezer. De tekst
met telkens één opdracht: bijvoorbeeld
wordt overzichtelijk aangeboden, er
‘Kies een boek, lees de eerste bladzijde,
zijn veel ondersteunende illustraties
stel het kort aan mekaar voor en kies
en er worden geen moeilijke woorden
samen het leukste boek’. Op hun ‘menu’
of lange zinnen gebruikt. De serie is
schrijven ze de titel van hun gekozen
bedoeld voor kinderen tussen 5-9 jaar
boek. Daarna schuiven ze door naar het
en leent zich uitstekend tot zelf lezen én
volgende eiland met een nieuwe opdracht
voorlezen.
en één boek voor hun menu. Op korte tijd maken ze zo kennis met heel veel boeken
Het uitgangspunt van de serie is dat
in het thema en hebben ze een top 5.
kinderen die met plezier lezen dat
wordt dus niet aangestuurd vanuit een technisch stappenplan, maar door leesplezier. Op naarschoolmetquerido.nl herken je de boeken door het tijgerlogo rechtsboven op de kaft. Bij verschillende van de boeken horen ook lesbrieven om te gebruiken in de klas.
bekeken we op YouTube de kortfilm die erop gebaseerd is. Op basis van het prentenboek gaf ik een les over symmetrie. Daarmee gingen we muzisch aan de slag. Nadien las ik een stuk voor uit het nieuwe boek. Daardoor waren de leerlingen achteraf zeer gemotiveerd om het boek te lezen, ook al is het een dikkerdje, wat meestal veel kinderen afschrikt. Het boek bevat op het einde enkele
ook vaker zullen doen en zo aan hun ‘leeskilometers’ komen. Het leren lezen
Om het boek voor te stellen aan de klas
bijlagen zoals informatie over kerst-
BOEKENDANS
tradities wereldwijd. Erg bruikbaar
Een boekendans vinden mijn leerlingen
om tijdens een les wereldoriëntatie de
ook heel tof. Dat is een soort stoelen-
gebruiken van verschillende culturen
dans. De stoelen staan in een kring, en
te verkennen en te vergelijken met de
er ligt op elke stoel een boek. Als de
eigen tradities. Dankzij het boek leer je
muziek stopt, gaan de leerlingen even
ook de perfecte sneeuwman maken.
zitten om een boek te besnuffelen. Als
cultuurkuur.be/inspiratie/de-sneeuwman
Op Cultuurkuur vind je tal van cultuurpartners die een project op maat van je school begeleiden. Je vindt er ook de ideale activiteit voor jouw klas. Op school of op locatie, van theatervoorstelling tot filmworkshop, van kleuter- tot hoger onderwijs.
.............................. ........................................................................................................................... 53
JUF, WANNEER LEZEN WE? Elke dag is er na de speeltijd kwartierlezen. Ik geef dan vaak een kleine opdracht mee: zoek een mooie zin, of een nieuw woord. Verder stel ik veel vragen tijdens het lezen en voorlezen: waarover zou het gaan op basis van de titel? Hoe zou het verder gaan?
Tijdens de middagspeeltijd kunnen leerlingen via een beurtrol ook lezen in het Peperboekenhuisje. Dat is een leescontainer op de speelplaats die het oudercomité bekostigde. We kunnen er ook met onze klas naartoe als we willen voorlezen.
COLLEGA’S AANSTEKEN Samen met een collega vorm ik de ‘werkgroep boeken’. We proberen iedereen te betrekken bij de Jeugdboekenmaand, Voorleesweek, Poëzieweek en zetten acties op. Stilaan willen we ook het beleid rond boeken vorm geven. Dat is een werk van lange adem, maar we hebben een geweldig team. Ze zeggen nooit nee. Ik probeer ook naar bijscholingen te gaan en collega’s mee te nemen. Als dat niet kan, dan stopt het. Maar als je collega’s kan aansteken, is het effect nog groter.’ ■
Op maandag heb ik nog een extra kwartier voor boekpromotie. Dan vertel ik over een boek of ik lees eruit voor. Op vrijdag is het laatste half uur aan boeken, boekpromotie en lezen gewijd. Verder zitten er in de methode leuke teksten. En als ik de kans zie om boeken bij wereldoriëntatie en muzische vorming te betrekken, dan doe ik dat zeker.
IN DE BOEKENKAST VAN JUF JOKE
54
LEESTIPS van de uitgevers HEERLIJK HOORSPEL REINAERT DE VOS
EERLIJK HOORSPEL JOHANNA EN HET GRAVENSTEEN
‘Als dieren hun natuur niet volgen, moeten ze op de bladeren zitten. Behalve vissen, die kunnen niet zitten.’ Zo luidt het bekende spreekwoord in het Waaslandse bos waar koning Nobel op zijn gammele troon zit. Hij heeft het niet gemakkelijk om de orde te handhaven bij de dieren, want Reinaert de vos zaait onrust en terreur. Fitness noch sudoku’s kunnen Bruin de beer en Tibeert de kater helpen in hun pogingen om Reinaert te dagvaarden. Enkel das Grimbaert slaagt erin hem uit zijn villa Malpertuus te halen, maar dan is het tuinhek helemaal van de dam.
Dit is ongetwijfeld de grappigste en spannendste les geschiedenis die je ooit gekregen hebt. Reis mee naar het 16de-eeuwse Gent en ontdek het Gravensteen en de Beeldenstorm in een hilarisch historisch verhaal, waarin de rechters allesbehalve rechtvaardig zijn en de emoties over paella en waterzooi even hoog oplaaien als de brandstapels. Volg hoe Johanna en haar man Jacob de strijd aanbinden tegen de Raad van Vlaanderen… met hulp uit wel heel onverwachte hoek. Een leesboek en hoorspel in één, met bovendien vree wijze wijsjes om mee te zingen.
Heerlijk Hoorspel 14: Reinaert de Vos Het Geluidshuis | ISBN 9789079040520 € 24,95 | vanaf 10 jaar
Johanna en het Gravensteen | Het Geluidshuis | ISBN 9789079040551 | € 19,95 | vanaf 8 jaar
LEESTIPS van de uitgevers CHAOTISCHE GODEN Elliot zit in de problemen: zijn moeder is erg ziek, de schulden lopen op en hij haalt slechte cijfers op school. Maar dan stort er een vallende ster neer op aarde die hem komt redden! De ster is Virgo, een jonge Astrologiegodin met een missie. Wanneer het stel per ongeluk Thanatos ontketent, een gemene demon die onder Stonehenge gevangen zit, moeten ze zich wenden tot de oude Griekse goden voor hulp. Zijn Zeus en trawanten klaar om de wereld te redden én ook nog om Elliots problemen op te lossen? Een hilarisch en avontuurlijk eerste deel. Zo kende je de Griekse goden nog niet! Chaotische goden | Maz Evans | uitgeverij Billy Bones | ISBN 9789030504092 € 16,99 | vanaf 10 jaar
LEESTIPS van de jury JIJ EN IK, VERHALEN OVER VRIENDSCHAP EN VLUCHTELINGEN Het gegeven dat er miljoenen mensen op de vlucht zijn, die alles hebben achtergelaten wordt op verschillende manieren door 19 auteurs beschreven. Redenen om te vluchten zijn oorlog, hongersnood, bedreiging vanwege politieke of culturele achtergrond, seksuele geaardheid … Iedere vluchteling heeft hulp van mensen nodig, op een veilige plaats waar ze welkom zijn. In de hoofdstukken komen allerlei situaties voor: een Belgische vluchteling in Friesland in de Eerste Wereldoorlog, een kind uit een andere cultuur komt in je klas, dat er zelfs in een Mars-kolonie vluchtelingen zijn, hoe wij zelfs in eigen land vluchtelingen kunnen worden. Een prachtig verhalenboek over vluchtelingen … een must voor iedereen! Jij en ik, verhalen over vriendschap en vluchtelingen | Lemniscaat | ISBN 9789047710738 | € 14,95 | Vanaf 10 jaar 55
DE KNERPERS Ben je klaar voor een avontuur? Ja? Mooi! Stel je voor dat je op een ochtend wakker wordt en alle volwassenen zijn verdwenen. Zo maar, patsboem! Dat is precies wat Lucy Modderman overkomt. Zij is de held van dit verhaal. (Maar dat weet ze nog niet!) Terwijl alle andere kinderen uit het dorp zo veel mogelijk snoep eten en zo laat opblijven als ze willen, onderzoekt Lucy wat er is gebeurd. Dan ziet Lucy midden in de nacht vier wezens rondkruipen in haar slaapkamer: Grommert, Burp, Krabbert en Snuf. Het zijn De Knerpers. En zij weten precies wat er aan de hand is … De knerpers | Tom Fletcher | uitgeverij Billy Bones| ISBN 9789030504306 | € 17,99 | vanaf 8 jaar
Deze en vorige brochures kan je gratis downloaden en bestellen op vlaanderen.be/publicaties (zoeken op zoekterm ‘boekenjuf’).
Colofon Beste Boekenjuf/meester 2019 is een publicatie van CANON Cultuurcel, Departement Onderwijs en Vorming. Coördinatie Boekenjuf/meester Raf Schevenels, Dirk Terryn (CANON Cultuurcel) en Caroline Schoonejans (GAU/Boek.be) Journalistieke verslagen Veerle Vanbuel Tekstredactie Raf Schevenels en Jeroen Permentier Fotografie Veerle Vanbuel, Michiel Devijver (p. 35) en aangeleverd door scholen De juryleden voor de editie 2019 Ingrid Ocket (Onderwijsinspectie) Iris Vansteelandt (Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen) Jan Lambrechts (Beste Boekenmeester 2018) Julie Verhaert (Van Halewyck-Pelckmans) Marina Waterschoot (leerkracht en leesbevorderaar) Sarah Claeys (De Eenhoorn) Seppe Goossens (Klasse) Sylvie Dhaene (Iedereen Leest) Het middenkatern bevat de leeskaarten De leeskaarten zijn een instrument om leesplezier te delen met anderen. De 7 kaarten kan je kopiëren of downloaden en verder verspreiden. Ze zijn bedacht en ontworpen door: Heidi Desmet (GO!), Steven De Laet (OVSG), Elke De Swert, Brunhilde Foulon (curriculum-AKOV), Bart Masquillier (VSKBaO) en Saskia Timmermans (lerarenopleiding ODISEE) onder begeleiding van Daniëlle Daniels en Dirk Terryn. Illustratie leeskaarten 2019: Charlotte Severyns Lay-out Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming — Afdeling communicatie Guy Adam Druk: Agentschap voor Facilitair Management – Digitale Drukkerij Wettelijk depot D/2019/3241/027 Verantwoordelijk uitgever: Ann Verhaegen Secretaris Generaal Departement Onderwijs en Vorming Koning Albert II-laan 15 1210 Brussel Beste Boekenjuf/meester is een project van CANON Cultuurcel in samenwerking met GroKi (GAU)
Deze en vorige brochures kan je gratis downloaden en bestellen op vlaanderen.be/publicaties (zoeken op zoekterm ‘boekenjuf’).
Wie wordt de nieuwe Boekenjuf of Boekenmeester ? Ken jij iemand (uit het kleuter- of lager onderwijs) met een passie voor (voor)lezen? Wie vult de boekenhoeken op school met een rijk en recent aanbod? En wie wakkert in jouw team het leesvuur aan? Kortom, welke juf of meester heeft op jouw school het grootste hart voor boeken? Signaleer ons dit talent op boekenjuf.be. Deelnemen kan tot 18 december. Wie weet wint hij of zij wel een boekenpakket van 100 boeken als Beste Boekenjuf/-meester. Alleszins krijgt hij/zij een bericht over de pluim die jij gegeven hebt.
CULTUUR met één klik in je KLAS
Surf naar cultuurkuur.be voor inspiratie, partners en subsidies.
Vlaanderen
is onderwijs & vorming