de milverkaveling
\1111/«,7*
■
:\ w
\)))))/„ e
'
",
, '
/
l ■'1■)) )/11j//
) \irb s
1 •
■ r.f.ft
,
,
• ■
•
f
—
•
L.
, ■1
_
_91—
Ifil •
„ „
'1)1,).1> m
_
• • -
(
——
Vlaamse Landmaatschappij instelling voor de ontwikkeling van het platteland Provinciale Directie Gent - Ganzendries 149 - 9000 Gent tel.: 091/20.10.40 - fax.: 091/21.00.98
Ruilverkaveling Balegem - algemene ligging Inleiding
P.
1
Enkele cijfergegevens
2
Karakteristieken van het ruilverkavelingsblok
3
Problemen en aandachtspunten: -Iandbouw -recreatie -archeologie en geschiedenis -natuur en landschap
5 5 6 6
Voorbereiding en uitvoering van de ruilverkaveling: -onderzoek naar het nut -het landschapsplan -de wegenwerken -de af- en ontwatering -recreatie -archeologie -de Paddestraat -natuur- en landschapsbehoud -de kavelinrichtingswerken -topografische opmetingen -de studie van de herverkaveling en de toedeling van nieuwe kavels
7 7 8 9 9 9 11 13 14 14 15
De ruilverkavelingsakte
16
Besluit
17
Werkten mee aan de ruilverkaveling Balegem
18
Enkele gebruikstoestanden voor en na herverkaveling
RUILVERKAVELING BALEGEM Algemene ligging
De naam "Balegem" zou volgens de enen afgeleid zijn uit het out-Dietse "balo", hetgeen iets als "slecht" betekent en zou wijzen op de slechte bovengrond in de streek. Anderen menen dan weer dat de naam afkomstig is van "Badulinga Heim" (woning van de lieden van Badulo). Sinds de Middeleeuwen is deze landelijke gemeente bekend om zijn steengroeven, waar de bekende "Balegemse zandsteen" gekapt werd, die vele Vlaamse en Zuidnederlandse gotische bouwwerken typeert. Momenteel zijn deze groeven grotendeels buiten bedrijf en onzichtbaar in het landschap . Er worden geen monumentale kathedralen meer gebouwd met de Balegemse steen. Nochtans is er binnen het ruilverkavelingsblok ĂŠĂŠn groeve die nog steeds in bedrijf is ten behoeve van woningbouw. Deze gemeente, die als weinig andere een stempel gedrukt heeft op ons kunsthistorisch gebouwenpatrimonium, was de laatste jaren het centrum van een ruilverkaveling.
e
Ruilverkavenng Balegem: -op grondgebied van de gemeente Oosterzele en de stad Zottegem -oppervlakte: 1768 ha. 17 a. 09 ca. -Aanvraag tot ruilverkaveling: -Ministerieel Besluit onderzoek naar het nut en instelling coôrdinatiecommissie: -Ministerieel Besluit nuttigverklaring ruilverkaveling: -Besluit Vlaamse Executieve instelling ruilverkavelingscomité: -Ministerieel Besluit instelling commissie van advies:
03 april 1985
-aantal betrokken personen -aantal eigenaars -aantal gebruikers
2.267 2.175 681
-aantal percelen vôôr herverkaveling -aantal percelen na herverkaveling
4.790 2.125
Uitgevoerde werken:
14 december 1977 14 januari 1980
17 juli 1985 01 oktober 1985
•kostprijs (in miljoen fr.):
-wegen: 20 km. -drainage: 450 ha. -waterlopen: 36 km. -kavelinrichting: -wandelpaden: 3,5 km. -renovatie Paddestraat -landschapszorg (270 bomen, 9.260 struiken) -erfbeplanting (420 bomen, 2.200 struiken)
52,0 32,5 25,5 9,1 1,1 29,6 1,0 1,0
Datum ondertekening ruilverkavelingsakte: -29 januari 1993
-2-
T
lehR:,11
De ruilverkaveling Balegem bevindt zich op het grondgebied van de gemeenten Oosterzele en Zottegem. De dorpskernen van Oosterzele, Scheldewindeke, Elene, Oombergen en Velzeke-Ruddershoven liggen op de rand van het ruilverkavelingsblok. Balegem zelf ligt middenin het blok. In het Westen en Zuidwesten begrenzen de vroegere ruilverkavelingen Velzeke en Dikkelvenne het blok. Een steenworp verder ligt de ruilverkaveling Munkzwalm. Het Noorden van het blok ligt in de zandleemstreek, het Zuiden ervan bevindt zich reeds in de leemstreek. Droge tot matig-natte zandleemgronden domineren de streek. De valleien zijn zandlemig of kleiig en nat tot zeer nat. De streek waarin de ruilverkaveling zicht bevindt, helt zwak af van Zuid naar Noord en van Oost naar West. De hoogste punten zijn 70 m. (Berg) en 75 m. (Jonasweg). De laagste gebieden zijn de vallei van de Molenbeek in Scheldewindeke (25 m.) en de Molenbeek te Velzeke-Ruddershovekouter (20 m.). Plateau- en hellinggronden beslaan de grootste oppervlakte van het ruilverkavelingsblok. Samen met de ruggen liggen ze grotendeels onder akkerland. Weilanden vindt men voornamelijk terug in de beekvalleien. Deze beekvalleien zijn van het gesloten landschapstype: de percelen worden begrensd met knotwilgen- of populierenrijen. Daarnaast treft men ook "hoevelandschappen" aan langs de beekdepressies. Men ziet er erfbeplantingen met boomgaarden, omsloten door haagdoorn en haagbeuk. In de meersen groeien ook wilgenkanten. Deze hoevelandschappen vormen mooie, gesloten gebieden. Ten Westen van de spoorlijn Gent - 's Gravenbrakel is er een grote verscheidenheid in het bodemgebruik (akker/weiland). Andere land- en tuinbouwgebieden grenzen aan de bebouwde zones. Op de zeer natte valleigronden komen ook bossen voor. De meest voorkomende bomen hier, zijn populieraanplantingen. Men treft echter ook enkele gemengde loofbossen, een naaldhoutaanplanting en kreupelhoutbossen aan. Balegem en Scheldewindeke worden vooral gekenmerkt door een uitgebreide lintbebouwing langs alle grotere wegen. 3
Tenslotte bevinden zich binnen het blok nog een aantal zomerhuisjes en visvijvers. Steeds meer wordt het landschap aangetast door toenemende bebouwing met fermettes en weekendverblijven, uitbreidende grondspeculatie en verstedelijking. De afwatering van het blok op het grondgebied van Velzeke gebeurt voor een deel langs de Molenbeek (S 277) en de Passemarebeek (S 275) naar de Zwalm. Drievierde van de oppervlakte van het afgebakende ruilverkavelingsblok watert af via de Molenbeek te Scheldewindeke (S 180) en stroomt zo naar de Schelde. Op verschillende plaatsen, verspreid over het hele blok, is de afwatering vaak onvoldoende: grachten werden minder goed onderhouden, er werd zelfs afval in gedumpt en ook kleinere waterlopen werden vaak verwaarloosd. Zo'n 19 bedrijven hadderi jaarlijks last van overstromingen. Wat de landbouw betreft, overweegt de dierlijke produktie (rund- en melkveehouderij, varkens).Bijna 90 % van de leefbare bedrijven halen meer dan de helft van hun arbeidsinkomen uit dierlijke produktie. De gewassenproduktie spitst zich toe op bieten, aardappelen en graangewassen.
Rustig kabbelt de Zwalm op de grens van het ruilverkavelingsblok...
-4-
landbouw In het ruilverkavelingsblok Balegem (ongeve.er 1768 ha. groot), bevinden zich 681 grondgebruikers en niet minder dan 2.175 eigenaars. Het gebruik lag dan ook versnipperd over bijna 5.000 verschillende percelen en perceeltjes. Deze percelen hadden bovendien vaak onregelmatige en moeilijk te bewerken vormen. Eenvierde van de oppervlakte van de bodem binnen het blok bevond zich in te vochtige toestand om een optimale bodembewerking toe te laten. Ook aan de ontsluiting van het landbouwareaal in de streek kon veel verbeterd worden. Het voornaamste probleem was echter de onvoldoende afwatering. Vele grachten waren immers slecht onderhouden of werden om zo te zeggen gebruikt als openbaar stort, met alle gevolgen vandien.
recreatie Zoals grote delen van het Vlaamse platteland, nodigt ook deze streek uit tot wandel- en fietstochten, ruiterij en andere vormen van zachte recreatie. De toeristische Zwalmtreek ligt bovendien vlakbij. De streek kan prat gaan op een aantal prachtige oude boerderijen, zoals het Waterhof te Balegem (1675), het Hof van Oranje in Velzeke (1773; momenteel "Hof van Nassau" geheten) en het Hof ter Linden (17de eeuw). Langsheen de op zich reeds attractieve Paddestraat, vindt men ondermeer nog het SchaliĂŞnhof (1661) en de Moriaan (eind 17de eeuw). Ook andere gebouwen in deze befaamde straat zijn het bezichtigen waard. Verder sieren twee watermolens de tracĂŠs van de Molenbeken. Het zijn de Driesmolen in Velzeke (1708, hoewel de oorspronkelijke bouwdatum nog vroeger te situeren valt) en de watermolen te Balegem, waarvan reeds melding werd gemaakt in 1466. De Driesmolen is overigens nog dagelijks in bedrijf. Het meest typisch zijn echter de drie windmolens die Balegem rijk is: de Windekemolen (een staakmolen die hier in 1910 werd opgericht), de Stenen-5-
molen (1789; deze molen wordt in de volksmond ook "de Guillotine" genoemd, omdat hij bij de ingebruikname het hoofd van de onvoorzichtige molenknecht afwiekte, zo wil de legende) en de Klepmolen (1889). Beide laatste molens zijn bovenkruiers. Specifiek voor de streek is ook de jeneverstokerij "Van Damme", een ambachtelijk bedrijf dat overigens in zijn hoedanigheid als landbouwbedrijf is opgenomen in de ruilverkaveling. Tenslotte is er ook nog het Provinciaal Archeologisch Museum ZuidOost-Vlaanderen. Dit museum herbergt talrijke vondsten uit de streek, niet in het minst deze die via de ruilverkaveling blootgelegd werden.
archeologie en geschiedenis Archeologie is een thema dat tot nu toe zelden aan bod kwam in een ruilverkaveling, maar dat in de ruilverkaveling Balegem behoorlijk wat aandacht kreeg. Archeologische sites treft men aan ten Noorden van Velzeke, te Velzeke-Ruddershove in het verlengde van de Paddestraat en in Steenbeke. De reeds vernoemde Paddestraat heeft overigens ook een groot historisch belang.
natuur en landschap Wat betreft de begroeiing in de streek, wordt de aantrekkelijkheid van het landschap medebepaald door een aantal hoogstammige boomgaarden; vaak zijn ze nog de enige vorm van hoogopgaande begroeiing, naast populieraanplantingen. Her en der vindt men nog lijn- en puntvormige elementen (solitaire bomen, erfbegrenzingen enz...); het betreft voornamelijk eik, linde, olm en knotbomen (wilg, canadapopulier). Laagblijvende opgaande begroeiing vindt men terug onder de vorm van struikvegetaties op wegbermen, taludbegrenzingen, erfafsluitingen en onderbegroeiing onder de hoogopgaande lijnelementen (els, vlier, meidoorn, hazelaar, haagbeuk...). Nieuwe aanplantingen werden uitgevoerd in de ruilverkaveling, zowel in openbaar domein als op privaat domein. Dit laatste onder de vorm van erfbeplantingen.
-6-
onderzoek naar het nut Op 14 december 1977 diende het gemeentebestuur van Oosterzele een aanvraag in voor het opstarten van de ruilverkavelingsprocedure. Deze procedure begon met het onderzoek naar het nut van de ruilverkaveling door de bevoegde minister, op 14 januari 1980. De coôrdinatiecommissie Balegem, die de minister advies moest verstrekken omtrent de grens van het ruilverkavelingsblok, werd opgericht bij hetzelfde Ministerieel Besluit van 14 januari 1980. Na het onderzoek werd bij Ministerieel Besluit van 3 april 1985 de ruilverkaveling nuttig verklaard. Het eigenlijke beslissingsorgaan in een ruilverkaveling is het ruilverkavelingscomité. Dit werd voor Balegem ingesteld bij Besluit van de Vlaamse Executieve op 17 juli 1985. De commissie van advies, tenslotte, werd ingesteld bij Ministerieel Besluit van 1 oktober 1985. Deze commissie bestaat uit vertegenwoordigers van de belanghebbenden in de ruilverkaveling en adviseert het comité bij belangrijke beslissingen.
het landschapsplan Sinds de wet van 11 augustus 1978 van kracht werd, is de opmaak van een landschapsplan officieel geïntroduceerd in de ruilverkavelingsprocedure. Dit landschapsplan moet in drie fasen uitgevoerd worden. De eerste fase in de ruilverkaveling Balegem was de inventaris van het landschap en een evaluatie ervan. Het doel van de landschapsevaluatie is een voorstel uit te werken dat de landschappelijke identiteit en de bestaande waardevolle landschapselementen behoudt. De opmaak van de inventaris behelsde het in kaart brengen van alle gegevens over wegen, waterlopen, bodem en bodemgebruik, reliéf, bebouwing, monumenten en landschappen en biologische elementen . In de tweede fase, het structuurplan, werd het gewenste beeld van het landschap, de randvoorwaarden voor natuurbehoud en dé landbouwkundige inrichting geschetst. Hierin werden alle hierna beschreven werken en ingre-7-
pen gekaderd. Ook de herverkaveling moest gebeuren binnen de voorwaarden van het structuurplan. Fase drie was het landschapsontwikkelingsplan. Dit werd opgemaakt na het beĂŤindigen van de werken en de herverkaveling. Het bevat een beschrijving van te behouden, te herstellen en nieuw aan te planten landschapselementen, nodig voor de realisatie van het structuuplan.
de wegenwerken Aan de ontsluiting van het gebied werd gesleuteld door de aanleg van 19 km. betonnen lokale wegen en 1 km. wegen in steenslag. Dit gebeurde in 1987 en 1988. Kostprijs van deze operatie was 52.000.000 fr. Het ging voornamelijk om de aanleg van nieuwe wegen ter vervanging van een onaangepast netwerk van kleine, bestaande toegangs- en loswegen. Tevens ging het om de verbetering van een aantal niet-verharde buurtwegen. Vooral op het grondgebied van Velzeke zullen de aangelegde betonwegen ook ingeschakeld worden in de wandel- en fietscircuits van de Zwalmstreek. De breedte van de nieuwe wegen is 6 m, waarvan 3 m. verhard, met op regelmatige afstand uitwijkstroken om vlot tweerichtingsverkeer toe te laten. De betonwegen werden aangelegd met een betonafwerkingsmachine met glijdende bekisting die tot 1.000 m. per dag kan afwerken. Een speciale inspanning werd geleverd voor de renovatie van de Paddestraat, maar daar komen we in een apart deel nog op terug.
Modderige ontsluitingswegen vddr ruilverkaveling in zo goed als onberijdbare toestand, worden in de ruilverkavelingswerken omgevormd tot aangename plattelandsbaantjes. -8-
de af- en ontwatering Om de talrijke problemen met de waterhuishouding die vroeger langs de wegen en op akkers bestonden op te lossen en om drainage mogelijk te maken, was de verbetering van 19,5 km. kavelsloten en 16,5 km. geklasseerde waterlopen nodig. Hiervoor werd tussen augustus 1989 en april 1990 zo'n 25.500.000 fr. gebruikt voor ondermeer aanpassingen, oeververdediging en ruimingswerken aan en van de Passemarebeek en de Rommelbeek te Velzeke, de Begijnenbeek te Scheldewindeke, de Ettingenbeek en de Kleine Ettingenbeek te Oosterzele. Ook de Bochoutbeek, de Leegbrachtbeek en de Molenbeek werden aangepakt. Her en der werden nieuwe duikers en overgangen gebouwd. Te hoge grondwaterstanden in de lente en de herfst hypothekeren veel vruchtbare zandleemgronden in de streek. Om dit probleem op te lossen, werd drainage voorzien over zo'n 450 ha. in totaal. Deze werken werden uitgevoerd in 1992 en kostten zowat 32.500.000 fr.
recreatie Jan De Lichte, de beruchte bendeleider uit de 18de eeuw uit het boek van Louis Paul Boon, was in werkelijkheid geen bendeleider. Wel werd aangetoond dat hij geboren werd in Velzeke in 1723 en als misdadiger publiek geradbraakt te Aalst in 1748. Naar hem werd een nieuw wandelpad genoemd, dat in het kader van de ruilverkaveling werd aangelegd en officieel opengesteld in oktober 1988. Op grondgebied van Zottegem werd 1.800 m. van het pad aangelegd in steenslag (860.000 fr.). In Oosterzele werden 300 m. "grasgroeitegels" voorzien (260.000 fr.) op het tracĂŠ van een voetweg. Dit zijn geperforeerde betontegels, waarin men teelaarde strooit. Hierin wordt dan gras gezaaid. Het pad "verdwijnt" via deze techniek als het ware in het landschap.
archeologie In de ruilverkaveling Balegem kwam een voor ruilverkavelingen ongewoon aspect naar voren. Reeds lang vermoedde men dat zich historisch belangrijke objecten bevonden in de ondergrond van het ruilverkavelingsblok. Bij de aanleg van de ruilverkavelingswegen kwam dan ook een nauwe samenwerking tot stand tussen de stad Zottegem, de Vlaamse Landmaatschappij (toen nog de Nationale Landmaatschapij) en het comitĂŠ. Hierbij kwamen archeologisch zeer interessante vondsten vrij, na noodopgravingen die uitgevoerd werden door het Archeologisch Museum Zuid-OostVlaanderen (oktober '87 - mei '88). Oorspronkelijk werd gevreesd dat de ruilverkavelingswerken de historische bodemschatten in de streek zouden -9-
bedreigen, maar het ruilverkavelingscomitĂŠ zegde zijn volledige steun toe aan de opgravingen. De planning van de wegenwerken in het kader van de ruilverkaveling gebeurde steeds in overleg met de archeologen. Men vond ondermeer vijf urnengraven uit de Keltische Halstatt-cultuur terug tussen de Paddestraat en de Provinciebaan. Twee kuilen uit de Uzertijd bevonden zich op iets meer dan een halve kilometer ten Noordoosten van de Velzeekse dorpskom. Bovendien trof men overblijfselen aan van een militaire vesting en twaalf brandgraven uit de tijd van keizer Augustus. Met ver daarvandaan ("Steenbeke") trof men grachten, greppels, kuilen en paalgaten van een pallisade aan uit de Gallo-Romeinse periode. Misschien de meest spectaculaire vondst, waren de resten van een GalloRomeinse villa, waarvan men ondermeer twee stookplaatsen kon herkennen. Verder haalde men uit het bouwpuin pndermeer tegels en talrijke fragmenten van muurschilderingen op. Deze dateren uit de eerste en tweede eeuw. Uit oppervlaktewaarnemingen en sonderingen leidde men af dat de opgegraven resten deel uitmaakten van een villa van ongeveer 100 m. gevellengte, met verschillende bijgebouwen. De villa behoort tot de grootste die men terugvond in Vlaanderen. Een deel van de villa bevindt zich onder een ruilverkavelingsweg. Bij de aanleg hiervan, werd de grond weggehaald, zodat de archeologen alle noodzakelijke gegevens op het tracĂŠ van de weg nauwkeurig konden inventariseren en in kaart brengen. Het ernaast gelegen deel van de villa zal later uitgegraven en als permanente tentoonstelling geconserveerd worden.
In de ruilverkaveling Balegem werden b,j de ullvoering van wegenwerken de contouren van een Romeinse villa blootgelegd.
- 10 -
Na het beândigen van de ruilverkaveling, zal de hele site, 75 a. groot, met die bedoeling toebedeeld worden aan de stad Zottegem. De kosten van de grondverwerving worden door het Vlaamse Gewest gedragen.
de Paddestriat
Een prestatie in de ruilverkaveling was de renovatie van de Paddestraat, een berucht onderdeel van de "Ronde van Vlaanderen". Een deel van deze straat ligt op het tracé van de Romeinse weg van Boulogne-sur-Mer via Cassel, Kodrijk, Velzeke en Tongeren naar Keulen. Opgravingen wezen overigens uit dat stukken van de huidige Paddestraat reeds bestonden voor de Romeinse periode. De weg Kortrijk-Velzeke-Tongeren was in die tijd een belangrijke zoutroute en een economische slagader, zeker voor de Gallo-Romeinse nederzetting Velzeke, dat in die tijd wellicht "Falciaco" heette. Rond de Paddestraat bevonden zich de vicus, verschillende villa's en een uitgestrekte begraafplaats. Zoals vele Via Romana, diende ook deze weg in de Middeleeuwen nog als verkeersader. De naam "Paddesiraat" werd voor het eerst vermeld in 1672 ("Paddestraete") Oorspronkelijk (in 1971) werd door het toenmalige Zottegemse gemeentebestuur met het idee gespeeld om de Paddestraat een nieuw, rechtgetrokken tracé te geven van 9 m. breed en een rooilijn van niet minder dan 14 m.
Niet alleen een aantal ontsluitingswegen in de streek bevonden zich in erbarmerlijke staat, ook de roemruchte Paddestraat lag erbij als een modderpoel.
-11
Na jaren van protest en vele perikelen werd de Paddestraat, omwille van z'n historisch en archeologisch belang, in 1981 als landschap beschermd. Ten zuiden van het tracĂŠ bevindt zich ook de vallei van de Molenbeek, waarin het ruilverkavelingscomitĂŠ op verzoek van de stad Zottegem het wandelpad "Jan de Lichte" heeft aangelegd (zie verder). Het historisch belang en de landschappelijke waarde van de Paddestraat werd in de renovatie zo veel mogelijk gerespecteerd. Deze renovatie was inderdaad dringend noodzakelijk. Buurtbewoners en boeren uit de streek vonden de straat met z'n vele kuilen en verzakkingen die bij nat weer herschapen werd tot een ware modderpoel, veel minder romantisch dan de wielersupporters die het misschien betrepren dat de Paddestraat in z'n oude, lamentabele toestand plaats moest maken voor een goed berijdbare, maar toch nog idyllische plattelandsweg. De straat werd dan ook heraangelegd in kasseien, met aan beide zijden betongreppels en een bermsloot waar nodig. Tegelijk werd riolering voorzien en de mogelijkheid om het elektriciteitsnet ondergronds te leggen.
De Paddestruat tUdens de renovatiewerken: hernieuwd in kassei.
Ook de Molenlos (een zijstraat van de Paddestraat die reeds in de 13de eeuw bestond als verbindingsweg) werd met kassei verbeterd en de (als landschap geklasseerde) brug over de Zwalm werd vernieuwd in de vorm van een betonnen constructie, bezet met metselwerk. De kostprijs van de nieuwe brug bedroeg 4.200.000 fr. - 12 -
Binnen het gebied van de ruilverkaveling betaalde de Vlaamse Gemeenschap 75 % van de kostprijs. De stad Zottegem betaalde de overige 25 %. Het prijskaartje van de vernieuwing van de Paddestraat: 30.000.000 fr. De vernieuwing vergde een omvangrijke organisatie en een ingewikkeld samenwerkingsverband tussen de V.L.M., het ruilverkavelingscomitĂŠ, de stad Zottegem, het Bestuur voor Monumenten en Landschappen en de Vlaamse Waterzuiveringsmaatschappij.
natuur en landschapsbehoud -
De ruilverkaveling Balegem is nog uitgevoerd in de "oude stip". Dit wil zeggen dat nog niet expliciet veel aandacht werd besteed aan landschapszorg, zoals bij moderne ruilverkavelingen wel het geval is. Toch werden ook in Balegem in de mate van het mogelijke reeds inspanningen ten behoeve van het landschap geleverd. Het ging hierbij voornamelijk om de aanplanting van bomenrijen langs openbare wegen. Zo werden ondermeer delen van de Paddestraat aangekleed met streekeigen beplanting (165 bomen en 1.250 struiken, goed voor een investering van 400.000 fr.). Maar hiermee hield het niet op: in het gebied werden 104 bomen bijgeplant en een aantal taluds en semi- holle wegen werden versterkt met 8.010 stuks bosgoed. Hier en daar werden ook kapelletjes op een idyllische manier benadrukt door er een linde bij te plaatsen. (Terloops: voor de heropbouw van de "Duivelskapel" stelde het ruilverkavelingscomitĂŠ een stuk grond ter beschikking.) Deze werken, ten belope van 610.000 fr., werden uitgevoerd in het najaar van 1992. Zoals in de ruilverkaveling Huise vorig jaar gebeurde, zette de V.L.M. in samenwerking met het Provinciebestuur ook in de ruilverkaveling Balegem een erfbeplantingsactie op poten. Door de beplanting van de erven in de ruilverkaveling, wordt het landschap weer opgewaardeerd. De bedoeling is om zoveel mogelijk bedrijven te verrijken met nieuwe, in de streek passende aanplantingen. Daarvoor worden dan ook enkel inheemse bomen en struiken gebruikt. Moderne landbouwbedrijven omvatten soms in het landschapsbeeld storende elementen zoals silo's, eenvormige opslagplaatsen en hangars enz... Door een aan de omgeving aangepaste begroeiing, kunnen echter ook moderne landbouwbedrijven op een harmonieuze wijze ge'integreerd worden in het omliggende landschap. Niet alleen het landschap wordt weer wat fraaier, maar ook het erf van de deelnemende boeren zal er mooier uitzien. Een enorm voordeel voor de landbouwers is, dat ze zelf slechts 15 % van de kostprijs van de beplantingswerken betalen. De rest wordt gesubsidieerd door het Provinciebestuur en het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. In totaal worden er momenteel erfbeplantingswerken uitgevoerd voor - 13 -
970.000 fr. op en rond 29 boerderijen. Hierdoor zullen er in de ruilverkaveling Balegem zo'n 2.200 struiken en 420 bomen bijkomen. Het gaat om eik, linde, els, es... maar ook om 233 hoogstamfruitbomen (appel, peer, pruim, kers, kriek, noot). Het bosgoed en de heesters zijn hazelaar, vlier, haagbeuk, meidoorn, liguster, sneeuwbes... De symbolische eerste-boomplanting ging onder ruime belangstelling door op 13 november laatstleden.
de kavelinrichtingswerken Na het verlijden van de akte op 29 januari van 1993, moeten nog de kavelinrichtingswerken gebeuren. Deze werden aanbesteed voor 9.100.000 fr. De belanghebbende eigenaars moeten hierin voor 40 % tussenkomen. Het begin van de uitvoering van de werken is voorzien in het voorjaar van 1993. Deze werken behelzen het in cultuur brengen van zowat 10 km. overbodig geworden loswegen en het rooien van hinderende begroeiing. Verder zullen een aantal kavelsloten moeten geruimd (indien ze behouden blijven) of gedempt worden. Percelen die palen aan berm- of afwateringssloten krijgen dan ook de nodige overgangen. Bijkomend moeten nog ongeveer 5 km. steenslagwegen aangelegd worden in het kader van de ontsluiting van de nieuwe kavels.
topografische opmetingen Binnenkort zullen alle belanghebbenden bij hun exemplaar van de ruilverkavelingsakte een volledig en juist eigendomsplan ontvangen. Om dit plan te kunnen verwezenlijken, zijn uitgebreide opmetingen uitgevoerd door de V.L.M. De meetkundige basis voor de opmetingen was het driehoeksnet dat verspreid lag over het hele ruilverkavelingsgebied. Het werd opgemeten en berekend door het Kadaster te Gent en aangepast, gedetaileerd en verfijnd door de V.L.M. Dit driehoeks- en veelhoeksnet was de grondslag voor alle topografische opmetingen en berekeningen en het in plan brengen van het hele blok. Het diende tevens om de nieuwe kavels te berekenen, om deze op plan in te tekenen en ze uit te zetten op het terrein. De opmetingen gebeurden met de modernste elektronische afstandsmeters die tot op 5 mm. nauwkeurig werken. De opgemeten punten werden in coĂ´rdinaten berekend. Via een computergestuurde tekenmachine werden deze coĂ´rdinaten omgezet in een tekening. Dit "basisplan" omvat alle begrenzingen in het ruilverkavelingsblok. Op dit plan werden alle nieuwe kavels ingetekend, die in het najaar van 1992 op het terrein werden afgepaald.
- 14 -
de studie van de herverkaveling en de toedeling van nieuwe kavels De herverkaveling is de kern en meestal de belangrijkste motivatie van de hele ruilverkavelingsprocedure, maar tevens het meest complexe probleem ervan. De herverkaveling begint met de studie van de "inbreng". Deze inbreng wordt per belanghebbende berekend, op basis van twee elementen: de oppervlakte van de percelen en de waarde van de grond. De oppervlakte van de percelen is terug te vinden in de kadastrale gegevens. De waardebepaling ervan, gebeurt via de "grondclassificatie". Deze wordt uitgevoerd door V.L.M.-deskundigen met jarenlange ervaring. Het uitgangspunt voor de classificatie was ook in deze ruilverkaveling de bodemkaart, opgemaakt door het Centrum voor Bodemkartering van de R.U.Gent. Deze gegevens werden gecorrigeerd, gedetailleerd en aangepast aan de hand van talrijke grondboringen op het terrein zelf. Deze omvangrijke en gespecialiseerde operatie duurde zowat anderhalf jaar en begon in juni van 1981. Het resultaat van deze studie werd getoetst aan de terreinkennis van de commissie van advies. Deze maakte haar bevindingen over aan het comité, dat de uiteindelijke classificatie vaststelde. Uiteindelijk werd zo voor elk perceel een waarde in punten afgeleid (een "punt" is een combinatie van de oppervlakte, de cultuur- en de bedrijfswaarde). Dit werd toegepast voor alle eigenaars en gebruikers. De tweede stap in de herverkaveling is de studie van de "toedeling", onder leiding van de herverkavelaar. Nadat het structuurplan was voorgelegd, begon de herverkavelaar met de voorstellen rond de nieuwe perceelsindeling. Hierbij werd aandacht geschonken aan de wensen van zo veel mogelijk belanghebbenden. De bedoeling was te komen tot aaneensluitende en regelmatige kavels, zo dicht mogelijk bij het erf gelegen en met een eigen toegangsweg. Dit vormt immers het eerste artikel uit de ruilverkavelingswet. Bezwaren en opmerkingen van belanghebbenden, zoals geuit bij een openbare neerlegging van de plannen, werden steeds door de Commissie van Advies onderzocht en in de vorm van een advies overgemaakt aan het comité. Conform met de beslissingen van het comité werd het herverkavelingsontwerp aangepast en definitief door het comité goedgekeurd eind 1992.
- 15 -
'
het ruilverkavelingscomitĂŠ: R. Gijselinck (voorzitter); vanaf 1 oktober 1991 vervangen door P. Kouckuyt G. Van Nieuwenburgh L. De Keyser; vervangen door J. Tjoleyn M. Meerschman G. Van Der Linden E. Peyskens; vervangen door V. Vanden Bil R. Ponnet; vervangen door R. Verlinde J. De Wilde J. Cornelis M. Van Ongevalle R. Danneels G. Block (secretaris), tijdelijk vervangen door R. Wille
de commissie van advies: R. Gijselinck (voorzitter); vanaf 1 oktober 1991 vervangen door P. Kouckuyt A. Van Hecke J. De Keyster H. Galle C. Steenhuize H. De Smet M. Dhont D. Blondeel F. Vandenbossche T. Props E. Desutter G. Block (secretaris), tijdelijk vervangen door R. Wille
- 18 -
openbare besturen: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Provinciebestuur van Oost-Vlaanderen Stadsbestuur van Zottegem Gemeentebestuur van Oosterzele AankoopcomitĂŠ Gent Bestuur van het Kadaster Registratiekantoren te Zottegem en Merelbeke Hypotheekkantoor te Oudenaarde en tweede hypotheekkantoor te Gent
Vlaamse Landmaatschappij
- 19 -
3>4CIN IMMWIAFIDS
RUILVERKAVELING BALEGEM: GEBRUIK TOESTAND NA
I 005TERZELE
ZOTTEGEM SCHELDEWINDEKE WEGEN . WATERLOPEN BALEGEMf
BEDRIJFSZETEL BLOKGRENS GEMEENTEGRENS
t,
1 ..0", >\> ,
f
N
•
AANTAL GRONDSTUKKEN VOOR EN NA HERVERKAVELING
F ‘.....›..
1
,
*' t
VI,
NA
VOOR 8
11111111111
3
6
Il
3
6
1
I
2
10
Me
3
8
=11
4
9
5
1
12
\\#.
l'i
Verantwoordelijke uitgever : Paul DEMEESTER Administraleur-generaal Gulden-Vlieslaan 72 1060 Brussel