Issuu

Vlaanderen is milieu

PFAS in de bronnen voor de productie van drinkwater 2021

VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ

www.vmm.be

DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021 Samenstellers Kern regisseur van de waterketen Team Watervoorziening en -gebruik Inhoud Dit rapport geeft een overzicht van de aanwezigheid van perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater op basis van een meetcampagne uitgevoerd door de waterbedrijven in 2021. Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2022), Perfluorverbindingen in bronnen voor de productie van drinkwater 2021 Verantwoordelijke uitgever Bernard De Potter, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij A. Van de Maelestraat 96 9320 Erembodegem Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2022//6871/012

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 2

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

INHOUD 1 Situering ........................................................................................................................................................ 6 2 Wat, waar meten en waaraan toetsen? ........................................................................................................ 7 2.1 Toetsingswaarden .................................................................................................................................. 7 2.2 Welke PFAS werden opgevolgd?............................................................................................................ 9 2.3 Bronnen bestemd voor de productie van drinkwater .........................................................................10 3 Toestand oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater ..................................................15 3.1 Welke PFAS worden vastgesteld? ........................................................................................................15 3.2 Bij welke concentraties worden PFAS vastgesteld? .............................................................................17 3.3 Analyse per locatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater ...........................18 3.3.1 PFAS-20 ........................................................................................................................................18 3.3.2 EFSA-4 ..........................................................................................................................................20 4 Toestand grondwater bestemd voor de productie van drinkwater............................................................23 4.1 Welke PFAS worden vastgesteld? ........................................................................................................23 4.2 Bij welke concentraties worden PFAS vastgesteld? .............................................................................26 4.3 Analyse per grondwaterwinning ..........................................................................................................27 4.3.1 PFAS-20 ........................................................................................................................................27 4.3.2 EFSA-4 ..........................................................................................................................................29 5 Conclusies en aanbevelingen ......................................................................................................................31 5.1 Belangrijkste bevindingen ....................................................................................................................31 5.2 Aanbevelingen......................................................................................................................................33 Monsternamelocaties...................................................................................................................35 Resultaten PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater .............40 Resultaten PFAS in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater .......................46

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

LIJST VAN TABELLEN tabel 1: de 20 PFAS opgenomen in de Europese drinkwaterrichtlijn (2020/2184), het CAS-nummer en de spreiding van de rapporteringsgrens, blauw gemarkeerd de EFSA-4 ................................................................ 9 tabel 2: overige PFAS gemeten in de monitoringscampagne en bijhorende CAS-nummer.............................10 tabel 3: overzicht van de 8 locaties waar uit oppervlaktewater drinkwater geproduceerd wordt, aangevuld met de belangrijkste voedende waterlopen en de bijhorende meetlocaties. Innamepunten zijn gearceerd in het grijs. ............................................................................................................................................................11 tabel 4: vergelijking van de gemiddelde concentratie EFSA-4 (ng/l) voor het oppervlaktewater waaruit drinkwater wordt gecapteerd en het geleverde drinkwater. Oranje: gemiddelde EFSA-4 concentratie groter dan de toetsingswaarde (4 ng/l); groen: gemiddelde EFSA-4 concentratie kleiner dan de toetsingswaarde (4 ng/l) ..................................................................................................................................................................32 tabel 5: vergelijking van de gemiddelde concentratie EFSA-4 (ng/l) voor het grondwater en het geleverde drinkwater. Oranje: gemiddelde EFSA-4 concentratie groter dan de toetsingswaarde (4 ng/l); groen: gemiddelde EFSA-4 concentratie kleiner dan de toetsingswaarde (4 ng/l) .....................................................33 tabel 6: karakteristieken van de bemonsterde oppervlaktewaters bestemd voor de productie van drinkwater ........................................................................................................................................................35 tabel 7: karakteristieken van de bemonsterde grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater ........................................................................................................................................................36 tabel 8: overzicht van de resultaten van PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Voor de analyses in dit rapport werden alle waarden kleiner dan rapporteringsgrens (< RG) gelijk gesteld aan 0. De EFSA-4 worden in blauw aangeduid. ..........................................................................40 tabel 9: spreiding concentraties per oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater voor PFAS-20 en EFSA-4 ............................................................................................................................................42 tabel 10: gemiddelde concentratie (ng/l) voor de vastgesteld PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater ............................................................................................................................44 tabel 11: overzicht van de resultaten van PFAS in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater. Voor de analyses in dit rapport werden alle waarden kleiner dan rapporteringsgrens (< RG) gelijk gesteld aan 0. De EFSA-4 worden in blauw aangeduid. ..........................................................................46 tabel 12: spreiding concentraties per grondwater bestemd voor de productie van drinkwater voor PFAS-20 en EFSA-4 ..........................................................................................................................................................48 tabel 13: gemiddelde concentratie (ng/l) voor de PFAS-20 in de grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater .................................................................................................................................54

LIJST VAN FIGUREN figuur 1: schematisch overzicht van bron tot kraan. Meetpunten 1 en 2 worden besproken in dit rapport. ... 7 figuur 2: overzicht van de waterproductiecentra met als ruwwater oppervlaktewater (in blauw aangeduid) en met grondwater (in rood) als ruwwaterbron ..............................................................................................11 figuur 3: bemonsterde locatie op oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater (groen) ....12

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 4

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

figuur 4: bemonsterde locaties freatische grondwaterwinningen met indeling in grondwaterlichaam .........13 figuur 5: bemonsterde locatie gespannen grondwaterwinningen met indeling in grondwaterlichaam .........13 figuur 6: aantal vastgestelde PFAS (%) in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. De PFAS die niet opgenomen zijn in de figuur werden niet vastgesteld. De EFSA-4 worden in lichtblauw aangeduid, de PFAS-20 in groen en lichtblauw, de overige PFAS in donkerblauw. .........................................16 figuur 7: aantal individuele PFAS-20 stoffen vastgesteld per monitoringslocaties oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Twee meetpunten gelegen buiten Vlaanderen zijn niet opgenomen op deze kaart: Albertkanaal (te Monsin) 7 PFAS vastgesteld en Maas (Namêche) 5 PFAS vastgesteld. ..............17 figuur 8: spreiding concentratie (ng/l) voor PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater ........................................................................................................................................................18 figuur 9: kwaliteitsverdeling voor PFAS-20 voor de 24 bemonsterde locaties van oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater ....................................................................................................................19 figuur 10: gemiddelde concentratie voor de som PFAS-20 per meetlocatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. De gemiddelde concentratie voor de meetlocaties gelegen buiten Vlaanderen zijn: Albertkanaal (te Monsin) > 5 ng/l en ≤ 25 ng/l en Maas (Namêche) ≥ 0 ng/l en ≤ 5 ng/l. .......................20 figuur 11: kwaliteitsverdeling voor EFSA-4 per meetlocatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater (24 locaties) .............................................................................................................................21 figuur 12: gemiddelde concentratie voor de som EFSA-4 per meetlocatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. De gemiddelde concentratie voor de meetlocaties gelegen buiten Vlaanderen zijn: Albertkanaal (te Monsin) > 4 ng/l en ≤ 8 ng/l en Maas (Namêche) ≥ 0 ng/l en ≤ 1 ng/l. .........................22 figuur 13: aantal vastgestelde PFAS (%) in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater. De PFAS die niet opgenomen zijn in de figuur werden niet vastgesteld. De EFSA-4 worden in lichtblauw aangeduid, de PFAS-20 in groen en lichtblauw, de overige PFAS in donkerblauw. .........................................24 figuur 14: aantal PFAS vastgesteld per grondwaterwinning (in totaal 113) bestemd voor de productie van drinkwater ........................................................................................................................................................25 figuur 15: aantal individuele PFAS-20 stoffen vastgesteld per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater .................................................................................................................................25 figuur 16: spreiding concentratie (ng/l) voor PFAS in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater ........................................................................................................................................................27 figuur 17: kwaliteitsverdeling voor PFAS-20 per grondwater bestemd voor de productie van drinkwater ....28 figuur 18: gemiddelde concentratie voor de som PFAS-20 per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater .................................................................................................................................29 figuur 19: kwaliteitsverdeling voor EFSA-4 per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater ........................................................................................................................................................30 figuur 20: gemiddelde concentratie voor de som EFSA-4 per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater .................................................................................................................................................30

1 SITUERING De nieuwe Europese Drinkwaterrichtlijn (EU 2020/2184) neemt PFAS op als ‘nieuwe’ drinkwaterparameter. Deze Drinkwaterrichtlijn volgt PFAS in het drinkwater systematisch op. De richtlijn moet ten laatste op 12 januari 2023 omgezet zijn in Vlaamse wetgeving. Alle waterbedrijven organiseerden in 2021, op vraag van de VMM, een op risico-gebaseerde monitoringscampagne voor PFAS. Hierbij werd de volledige keten van bron tot kraan doorgelicht en werden metingen uitgevoerd op alle relevante locaties. De meetlocaties werden zo gekozen om een uitspraak te doen over: - de aanwezigheid van PFAS in het oppervlaktewater en grondwater gebruikt voor de productie van drinkwater - de aanwezigheid van PFAS in het drinkwater dat aan de klant wordt geleverd Eind januari 2022 publiceerde de VMM het rapport Perfluorverbindingen in drinkwater – 20211. Dit rapport beschrijft het deel van de ruwwaterbronnen (eerste stap in de waterketen) in de monitoringresultaten (zie figuur 1). Hoofdstuk 2 geeft informatie over de toetsing en de locaties waar stalen genomen zijn. In hoofdstuk 3 zijn de resultaten opgenomen met als bron oppervlaktewater, in hoofdstuk 4 met bron grondwater. Hoofdstuk 3 en 4 zijn op dezelfde wijze opgebouwd: - Welke PFAS werden vastgesteld? - Bij welke concentraties? - Analyse per meetlocatie Hoofdstuk 5 verzamelt de conclusies en aanbevelingen. PFAS Poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS) zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. Zij komen van nature niet in het milieu voor. PFAS kunnen in het milieu terechtkomen via de lucht of via het afvalwater van fabrieken die deze stoffen produceren of gebruiken. Ze kunnen ook in het milieu terechtkomen door het gebruik van bv. brandblusmiddelen die PFAS bevatten. Eenmaal in het milieu blijven ze daar aanwezig, ze breken niet goed af en kunnen in kleine hoeveelheden terechtkomen in voedsel of (drink)water. PFAS is ook aanwezig in veel consumptieproducten.

https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 6

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Van PFAS is bekend dat ze schadelijke effecten kunnen hebben op de gezondheid van mensen. Die effecten doen zich niet onmiddellijk voor, maar kunnen op langere termijn optreden door langdurige blootstelling en opstapeling in het lichaam. De stoffen kunnen bv. effect hebben op het immuunsysteem. Ook kunnen PFAS zorgen voor een lager geboortegewicht, hogere cholesterolgehalten, verstoring van de leverwerking en lagere schildklierhormonen. De precieze eigenschappen verschillen per specifieke PFAScomponent. De ene PFAS- is schadelijker dan de andere PFAS-component. Ook zijn er heel veel PFAS waar nog weinig over bekend is. De kennis over PFAS en gezondheid wordt nog steeds uitgebreid. Meer over PFAS via https://www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling

figuur 1: schematisch overzicht van bron tot kraan. Meetpunten 1 en 2 worden besproken in dit rapport.

2 WAT, WAAR METEN EN WAARAAN TOETSEN? 2.1 Toetsingswaarden In dit rapport wordt getoetst aan de toetsingswaarde voor drinkwater. Ook grondwater en oppervlaktewater dat gebruikt wordt voor de productie van drinkwater wordt aan de toetsingswaarde

drinkwater getoetst. De Europese kaderrichtlijn Water (2000/60) geeft in artikel 7.3 aan dat de kwaliteit van het oppervlaktewater en grondwater dat gebruikt wordt voor de productie van drinkwater niet achteruit mag gaan. Zo kan het zuiveringsniveau dat voor de productie van drinkwater vereist is, verlaagd worden. Bij het toetsen aan de drinkwaternorm is de zuiveringsinspanning minimaal. In 2021 is PFAS nog niet genormeerd in de Vlaamse drinkwaterwetgeving2. In de nieuwe Europese Drinkwaterrichtlijn (2020/2184)3, goedgekeurd op 16 december 2020, zijn normen opgenomen voor ‘PFAStotaal’ en ‘som PFAS’. Bij de omzetting van deze richtlijn hebben de lidstaten de keuze om één of beide parameters om te zetten. De parameterwaarde voor ‘PFAS-totaal’ bedraagt 0,5 microgram per liter (= 500 nanogram per liter) en geldt voor het totaal van alle per- en polyfluoralkylstoffen. Voor de ‘som PFAS’ is een parameterwaarde van 0,1 microgram per liter (= 100 nanogram per liter) opgenomen. De lijst met 20 PFAS (zie tabel 1) werd samengesteld op basis van de beschikbare kennis en inzichten over zowel de toxiciteit als het aantreffen van deze stoffen in drinkwater. Deze groep van 20 stoffen wordt in dit rapport aangeduid als PFAS-20. Het gaat hier dus om de somconcentratie per liter van de 20 PFAS-verbindingen zoals weergegeven in tabel 1 van dit rapport. Lidstaten moeten deze stoffen minimaal opvolgen en de totale concentratie ervan in het drinkwater toetsen aan 100 ng/l. De parameterwaarde van 100 ng/l voor de PFAS-20 wordt meegenomen als toetsingswaarde in dit rapport. Hoewel in regel het Europees normenkader van de Drinkwaterrichtlijn gehanteerd wordt als toetsingskader, toetsen we in dit rapport de gemeten concentratie ook aan de gezondheidskundige toetsingswaarde op basis van de meest recente aanbevelingen van EFSA4 (European Food Safety Authority). EFSA heeft in 2020, dus na de totstandkoming van de Drinkwaterrichtlijn, een nieuwe gezondheidskundige grenswaarde gepubliceerd5 voor de sominname van vier PFAS in voeding en drinkwater: - PFOA (perfluoroctaanzuur) - PFOS (perfluoroctaansulfonzuur) - PFNA (perfluornonaanzuur) - PFHxS (perfluorhexaansulfonzuur) Deze vier PFAS worden in dit rapport aangeduid als de ‘EFSA-4’. We hanteren voor de som van de EFSA-4 in drinkwater een toetsingswaarde van 4 ng/l. Voor meer duiding bij dit toetsingskader verwijzen we naar het rapport Perfluorverbindingen in drinkwater – 20216.

Besluit van de Vlaamse Regering van 13 december 2002 houdende reglementering inzake de kwaliteit en levering van water, bestemd voor menselijke consumptie 3

RICHTLIJN (EU) 2020/2184 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 december 2020 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (herschikking) 4 EFSA: https://www.efsa.europa.eu/en 5 Rapport: Risk to human health related to the presence of perfluoroalkyl substances in food https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/6223 6 https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 8

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

2.2 Welke PFAS werden opgevolgd? De monitoringscampagne voorziet dat minstens de 20 individuele PFAS vastgelegd door Europa gemonitord worden (zie tabel 1). Een aantal waterbedrijven volgen nog een aantal andere PFAS op (zie tabel 2). Dit zijn die PFAS waar meettechnieken voor beschikbaar zijn. Voor de meetfrequentie wordt onderscheid gemaakt tussen water-link en de andere waterbedrijven. Water-link heeft een analysemethode van PFAS in eigen beheer en deed vanaf eind juni 2021 minimaal tweewekelijks staalnames op een lijst relevante locaties. De andere waterbedrijven hebben externe labo’s aangesteld voor deze analyses. In de periode juni t.e.m. september 2021 lieten deze waterbedrijven 3 keer PFAS-analyses uitvoeren op de relevante locaties in de drinkwaterketen. De detectielimiet voor de verschillende PFAS ligt tussen 0,25 en 10 ng/l. De detectielimiet is de laagste concentratie die van een stof met een bepaalde meettechniek kan worden vastgesteld, verschillend van 0. De detectielimiet is bepalend voor de rapporteringgrens. De rapporteringsgrens ligt standaard op 2 keer de detectielimiet. In de tabel 1 en tabel 2 zijn die spreiding van de rapporteringsgrens mee opgenomen in de derde kolom. tabel 1: de 20 PFAS opgenomen in de Europese drinkwaterrichtlijn (2020/2184), het CAS-nummer en de spreiding van de rapporteringsgrens, blauw gemarkeerd de EFSA-4

Perfluorverbinding

Cas-nr.

Spreiding rapporteringsgrens (ng/l)

Pefluorbutaanzuur (PFBA)

375-22-4

5,0 – 10,0

Perfluorpentaanzuur (PFPeA)

2706-90-3

0,5 – 1,0

Perfluorhexaanzuur (PFHxA)

307-24-4

0,5 – 1,0

Perfluorheptaanzuur (PFHpA)

375-85-9

0,5 – 1,0

Perfluoroctaanzuur (PFOA): lineair + vertakt*

335-67-1

0,5 – 1,0

Perfluornonaanzuur (PFNA)

375-95-1

0,5 – 1,0

Perfluordecaanzuur (PFDA)

335-76-2

0,5 – 1,0

Perfluorundecaanzuur (PFUnDA)

2058-94-8

0,5 – 1,0

Perfluordodecaanzuur (PFDoDA)

307-55-1

0,5 – 5,0

Perfluortridecaanzuur (PFTrDA)

72629-94-8

0,5 – 10,0

Perfluorbutaansulfonzuur (PFBS)

375-73-5

0,5 – 1,0

Perfluorpentaansulfonzuur (PFPeS)

2706-91-4

0,5 – 1,0

Perfluorhexaansulfonzuur (PFHxS)

355-46-4-

0,5 – 1,0

Perfluorheptaansulfonzuur (PFHpS)

375-92-8

0,5 – 1,0

Perfluoroctaansulfonzuur (PFOS) ): lineair + vertakt*

1763-23-1

0,5 – 1,0

Perfluornonaansulfonzuur (PFNS)

68259-12-1

0,5 – 2,0

Perfluordecaansulfonzuur (PFDS)

335-77-3

0,5 – 5,0

Perfluorundecaansulfonzuur (PFUnDS)

749786-16-1

0,5 – 5,0

Perfluordodecaansulfonzuur (PFDoDS)

307-55-1

0,5 – 15,0

Perfluortridecaansulfonzuur (PFTrDS)

791563-89-8

0,5 – 10,0

*Voor PFOS en PFOA wordt zowel de lineaire als vertakte keten geanalyseerd. Beide worden meegenomen in de lijst van 20 stoffen van Europa. tabel 2: overige PFAS gemeten in de monitoringscampagne en bijhorende CAS-nummer

Perfluorverbinding

Cas-nr.

Spreiding rapporteringsgrens (ng/l)

Perfluortetradecaanzuur (PFTeDA)

376-06-7

1,0 – 10,0

Perfluorhexadecaanzuur (PFHxDA)

67905-19-5

1,0 – 10,0

Perfluoroctadecaanzuur (PFODA)

16517-11-6

2,0 – 15,0

Perfluoroctaansulfonamide (FOSA)

754-91-6

1,0 – 2,0

4:2 Fluortelomeersulfonzuur (4:2 FTS)

757124-72-4

1,0 – 2,0

6:2 Fluortelomeersulfonzuur (6:2 FTS)

27619-97-2

1,0 – 2,0

8:2 Fluortelomeersulfonzuur (8:2 FTS)

39108-34-4

1,0 – 2,0

10:2 Fluortelomeersulfonzuur (10:2 FTS)

120226-60-0

4,0 – 20,0

N-ethylperfluoroctaansulfonamido – azijnzuur (MeFOSAA)

2355-31-9

1,0 – 2,0

N-methylperfluoroctaansulfonamido – azijnzuur (EtFOSAA)

2991-50-6

1,0 – 2,0

N-methylperfluoroctaansulfonamide (MeFOSA)

31506-32-8

2,0 – 5,0

N-ethylperfluoroctaansulfonamide (EtFOSA)

4151-50-2

4,0 – 5,0

Hexafluorpropyleenoxidedimeerzuur (HFPO-DA) = GenX

13252-13-6

1,0

4,8-dioxa-3H-perfluornonaanzuur (ADONA)

919005-14-4

1,0

Perfluor-4-ethylcyclohexaansulfonzuur (PFECHS)

646-83-3

1,0

6:2 Fluortelomeerfosfaat diester (6:2 DiPAP)

57677-95-9

1,0 - 10,0

6:2/8:2 Fluortelomeerfosfaat diester (6:2/8:2 DiPAP)

943913-15-3

1,0 - 10,0

8:2 Fluortelomeerfosfaat diester (8:2 DIPAP)

678-41-1

1,0

11 Chloroeicosafluoro-3-oxaundecane-1-sulfonic acid (11ClPF3OUdS)

763051-92-9

1,0

2H,2H,3H,3H-perfluorundecaanzuur (4H-PFUnDA)

34598-33-9

2,0

7H-Dodecaanfluorheptaanzuur (HPFHpA)

1546-95-8

10,0

8:2 fluortelomeer onverzadigd carbonzuur (8:2 FTUCA)

70887-84-2

2,0

9-Chlorohexadecafluoro-3-oxanonane-1-sulfonic acid (9ClPF3ONS)

73606-19-6

1,0

Perfluorobutaansulfonamide (FBSA)

30334-69-1

2,0

Perfluor-3,7-dimethyloctaanzuur (P37DMOA)

172155-07-6

10,0

2.3 Bronnen bestemd voor de productie van drinkwater Het ruwwater van de Vlaamse waterbedrijven komt voor ongeveer de helft uit grondwater en de helft uit oppervlaktewater. De correcte verhouding in 2020 tussen oppervlakte- en grondwater is 48 % voor grondwater en 52 % voor oppervlaktewater7.

Elk jaar publiceert de VMM de drinkwaterbalans, rapport met de cijfers van 2020 via deze link: https://www.vmm.be/publicaties/drinkwaterbalans-voor-vlaanderen-2020 en een fiche via deze link: https://www.vmm.be/water/drinkwater/drinkwaterproductie

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 10

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Op 8 locaties in Vlaanderen staan waterproductiecentra die starten van oppervlaktewater om drinkwater te produceren. Voor grondwater zijn dat er een veelvoud. De figuur 2 illustreert de locaties van de waterproductiecentra. Het WPC Kluizen is een WPC dat vooral oppervlaktewater verwerkt tot drinkwater, maar dat ook grondwater kan verwerken. figuur 2: overzicht van de waterproductiecentra met als ruwwater oppervlaktewater (in blauw aangeduid) en met grondwater (in rood) als ruwwaterbron

Een overzicht van waterproductiecentra en de voedende waterlopen zijn opgenomen in tabel 3. In deze tabel zijn ook de nummering van de meetlocaties gekoppeld aan deze voedende waterlopen. De voedende waterlopen zijn ofwel waterlopen van waaruit rechtstreeks water onttrokken wordt, ofwel waterlopen die stroomopwaarts in het onttrekkingsgebied stroomopwaarts liggen. Deze stroomopwaarts gelegen waterlopen geven een toestand van oppervlaktewater binnen het onttrekkingsgebied, maar zijn niet representatief voor het water dat onttrokken wordt voor de productie van drinkwater. In tabel 3 zijn de meetlocatie aangeduid van waar het oppervlaktewater wordt ingenomen. tabel 3: overzicht van de 8 locaties waar uit oppervlaktewater drinkwater geproduceerd wordt, aangevuld met de belangrijkste voedende waterlopen en de bijhorende meetlocaties. Innamepunten zijn gearceerd in het grijs.

Waterproductiecentrum

Belangrijkste voedende waterlopen en bijhorende meetlocaties

Oostende Blankaart

Kanaal Gent-Oostende – meetlocatie 1 IJzer - meetlocatie 4, 5, 9 (watervang) Blankaartvijver - meetlocatie 3 Lokale beken behorend tot het IJzerbekken – meetlocatie 6, 7, 8

Dikkebus Zillebeke Gavers

Kemmelbeek - meetlocatie 22 Bollaertbeek - meetpunt 21, Verdronken Weide – meetlocatie 20 Schelde - meetlocatie 16

Waterproductiecentrum Kluizen

Oelegem Walem

Belangrijkste voedende waterlopen en bijhorende meetlocaties Kanaal Bossuit-Kortrijk - meetlocatie 17, 18 (Stasegem), 19 Lokale beken van het bekken van de Gentse kanalen– meetlocatie 10, 11, 13 (Bruggravenstroom), 14 (Brakeleike), 15 Schipdonkkanaal – meetlocatie 12 Albertkanaal - meetpunt 2 (Grobbendonk) , 23, Maas - meetlocatie 24 Netekanaal - meetpunt 2 (Grobbendonk) , 23, Maas – meetlocatie 24

De 24 locaties waar het oppervlaktewater bemonsterd werd tijdens de campagne staan in figuur 3. Meer informatie over de bemonsterde oppervlaktewaters vind je in tabel 6 van bijlage 1. figuur 3: bemonsterde locatie op oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater (groen)

Naast oppervlaktewater wordt ook grondwater gebruikt voor de productie van drinkwater. Dit grondwater kan zowel afkomstig zijn uit diepere afgesloten lagen (gespannen grondwater) als uit meer ondiepe nietafgesloten lagen (freatisch) (zie INFOBOX). Op vlak van kwalitatieve kwetsbaarheid kunnen we algemeen stellen dat deze voor freatische winning groter is dan voor gespannen winningen. Freatische grondwaterlagen worden namelijk, in tegenstelling tot de gespannen grondwaterlagen, niet afgedekt door een ondoordringbare laag waardoor vervuiling aan het oppervlak direct naar het grondwater kan infiltreren. De locaties van grondwaterwinningen die bemonsterd zijn tijdens de campagne staan voor de freatische winningen in figuur 4 en voor gespannen winningen in figuur 5. Ze worden opgedeeld per grondwaterlichaam (zie inkleuring en de legende van de figuren). Op éénzelfde winningslocaties kunnen putten liggen die grondwater op verschillende dieptes onttrekken. Het is een combinatie van grondwater gewonnen uit kwetsbare freatisch grondwaterlagen dat gemengd wordt met grondwater uit gespannen grondwaterlagen. Deze menging zorgt ervoor dat het grondwater dat opgepompt wordt, voldoet aan de

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 12

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

wettelijke normen zonder dat er een uitgebreide zuivering nodig is. In totaal werden 114 locaties bemonsterd tijdens deze campagne. Voor grondwater worden de verschillende types van meetlocaties samen gerapporteerd. Zo worden de volgende meetlocaties gerapporteerd: • Put: één individuele pompput • Mengstaal: menging van verschillende pompputten uit dezelfde grondwaterlaag Meer informatie over de bemonsterde grondwaterwinningen staat in tabel 7 van bijlage 1. figuur 4: bemonsterde locaties freatische grondwaterwinningen met indeling in grondwaterlichaam

figuur 5: bemonsterde locatie gespannen grondwaterwinningen met indeling in grondwaterlichaam

INFOBOX – Freatisch en gespannen grondwaterlagen Freatisch grondwater is grondwater dat in de bovenste lagen van de bodem infiltreert vooraleer het een ondoordringbare laag tegenkomt. De diepte van de freatische grondwaterlaag of aquifer kan zeer sterk verschillen van regio tot regio. Freatische grondwaterlagen en grondwaterwinningen uit deze lagen zijn voor hun voeding rechtstreeks afhankelijk van de neerslag.

Gespannen grondwater is de watervoorraad die zich over zeer lange periodes onder de ondoordringbare lagen (of “aquitards”, bv. een dikke kleilaag) opbouwt. Vaak zijn deze gespannen grondwaterlagen afhankelijk van lateraal transport voor hun voeding en kunnen de eigenlijke voedingsgebieden ver liggen van de locatie waar het water effectief wordt opgepompt. Dit water is nauwelijks onderhevig aan variaties in neerslag op korte termijn.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 14

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

3 TOESTAND OPPERVLAKTEWATER BESTEMD VOOR DE PRODUCTIE VAN DRINKWATER 3.1 Welke PFAS worden vastgesteld? Samen hebben de waterbedrijven 98 analyses uitgevoerd op het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Een overzicht van de resultaten staat in tabel 8 van bijlage 2. In figuur 6 staan de PFAS die teruggevonden worden in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. In totaal werden 13 perfluorverbindingen boven de rapporteringsgrens teruggevonden waarvan er 11 tot de groep PFAS-20 behoren. De PFAS die het meest vastgesteld (> 30 %) worden in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater behoren tot de groep van PFAS-20. De PFAS die het meest werden vastgesteld zijn: - PFOA (95,9 %) - PFHxA (93,9 %) - PFBS (89,8 %) - PFPeA (87,8 %) - PFHpA (82,7 %) - PFOS (73,5 %) - PFBA (60,2 %) - PFHxS (51,0 %) - PFNA (30,6 %) PFOA wordt in 95,9 % van de analyses uitgevoerd op het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater vastgesteld boven de rapporteringsgrens. De vier stoffen die deel uit maken van de EFSA-4 lijst worden vastgesteld in meer dan 30 % van de analyses.

figuur 6: aantal vastgestelde PFAS (%) in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. De PFAS die niet opgenomen zijn in de figuur werden niet vastgesteld. De EFSA-4 worden in lichtblauw aangeduid, de PFAS-20 in groen en lichtblauw, de overige PFAS in donkerblauw.

Het aantal PFAS vastgesteld per monitoringslocaties voor oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater is weergegeven in figuur 7. Hieruit blijkt dat in het Albertkanaal, de grootste oppervlaktewaterbron in Vlaanderen, de minste PFAS teruggevonden wordt. De meeste PFAS worden teruggevonden in het onttrekkingsgebied van De Blankaart, Kluizen en Oostende.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 16

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

figuur 7: aantal individuele PFAS-20 stoffen vastgesteld per monitoringslocaties oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Twee meetpunten gelegen buiten Vlaanderen zijn niet opgenomen op deze kaart: Albertkanaal (te Monsin) 7 PFAS vastgesteld en Maas (Namêche) 5 PFAS vastgesteld.

3.2 Bij welke concentraties worden PFAS vastgesteld? Uit tabel 8 van bijlage 2 blijkt dat voor de PFAS die vastgesteld zijn in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater de maximale concentratie varieert van 0 ng/l tot 35 ng/l. PFBA scoort over de hele lijn (max, 95 %, gemiddelde en mediaan) het slechtst. Alle PFAS waarvoor de maximale concentratie groter is dan 10 ng/l behoren tot de groep PFAS-20. In figuur 8 staat de concentratiespreiding voor de PFAS vastgesteld in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Zo wordt per PFAS de maximale, de 95 percentiel8, gemiddelde en mediane concentratie weergegeven. Hieruit blijkt dat de spreiding tussen de maximale concentratie en de gemiddelde/mediane concentratie, groot is. Toetsing aan 95 percentiel wordt gebruikt om uitschieters in de dataset te detecteren. Als we de 95 percentiel concentratie vergelijken met de maximale concentratie, blijkt dat voor de meeste PFAS de 95 percentiel concentratie aanzienlijk lager ligt dan de maximale concentratie. Zo bedraagt de 95 percentiel

Het 95ste percentiel is een waarde waarbij geldt dat 95 % van de data uit de meetreeks kleiner is of eraan gelijk en 5 % groter of eraan gelijk.

concentratie voor PFOS 15,0 ng/l. Dat betekent dat 95 % van de analyses een waarde kleiner dan 15,0 ng/l heeft. De maximale concentratie voor PFOS bedraagt 31,0 ng/l. figuur 8: spreiding concentratie (ng/l) voor PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater

3.3 Analyse per locatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater 3.3.1 PFAS-20 Een overzicht van de maximale, gemiddelde en mediane concentratie voor PFAS-20 van de 24 bemonsterde locaties oppervlaktewater is weergegeven in tabel 9 in bijlage 2. De maximale waarde geeft de worst-case toestand weer. Hoewel het hier dus kan gaan over een eenmalig hogere concentratie, is het nuttig om te kijken naar de maximale waarden. Het is vooral belangrijk om naar de gemiddelde en de mediane concentratie te kijken. Wanneer een gemiddelde waarde hoger ligt, betekent dit dat er meer uitschieters voorkomen. Als de mediane waarde hoger ligt, betekent dit dat er vaker hogere concentraties worden vastgesteld. In geen enkel oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater wordt een maximale concentratie voor de PFAS-20 boven 100 ng/l vastgesteld.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 18

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

In figuur 9 wordt de kwaliteitsverdeling van oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater weergegeven voor zowel de maximale als de gemiddelde en mediane concentraties. Kijken we naar de maximale waarden, dan zien we dat in geen enkel oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater de concentratie voor de PFAS-20 groter dan 100 ng/l bedraagt. In de helft van de oppervlaktewaters ligt de maximale concentratie voor de PFAS-20 onder 50,0 ng/l. Wanneer we naar de gemiddelde en mediane concentraties kijken, zien we dat voor het gemiddelde in vijf oppervlaktewaters de PFAS-20 concentratie ligt tussen 50,0 ng/l en 75,0 ng/l, voor de mediane concentratie is dit zo voor drie oppervlaktewaters. figuur 9: kwaliteitsverdeling voor PFAS-20 voor de 24 bemonsterde locaties van oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater

In figuur 10 is de gemiddelde concentratie per locatie van oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater voor PFAS-20 weergegeven. De gemiddelde concentratie voor PFAS-20 is het laagst gemeten op de Maas en het Albertkanaal. Dit is de bron waaruit het meeste oppervlaktewater onttrokken wordt voor de productie van drinkwater.

figuur 10: gemiddelde concentratie voor de som PFAS-20 per meetlocatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. De gemiddelde concentratie voor de meetlocaties gelegen buiten Vlaanderen zijn: Albertkanaal (te Monsin) > 5 ng/l en ≤ 25 ng/l en Maas (Namêche) ≥ 0 ng/l en ≤ 5 ng/l.

De gemiddelde PFAS concentratie voor iedere individuele PFAS-20 per oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater is weergegeven in tabel 10 van bijlage 2. Uit tabel 10 van bijlage 2 blijkt dat vooral de PFAS met kortere koolstofketens teruggevonden worden in het oppervlaktewater gebruikt voor de productie van drinkwater: butaan (C4), pentaan (C5) en hexaan (C6) PFAS. Ook heptaan (C7) en octaan (C8) (PFOA/PFOS)-ketens worden teruggevonden in het oppervlaktewater, ondanks het uitfaseren van de C8-ketens door het verdrag van Stockholm.

3.3.2 EFSA-4 Een overzicht van de maximale, gemiddelde en mediane concentratie voor EFSA-4 per oppervlaktewater staat in tabel 9 in bijlage 2. In figuur 11 staat de kwaliteitsverdeling voor EFSA-4 van het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater voor zowel de maximale als de gemiddelde en mediane concentraties. Kijken we naar de maximale waarden, dan zien we dat in twee oppervlaktewaters bestemd voor de productie van drinkwater de concentratie voor de EFSA-4 lager dan 4,0 ng/l is. In 15 oppervlaktewaters ligt de maximale concentratie voor de EFSA-4 boven 12,0 ng/l.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 20

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Wanneer we naar de gemiddelde en mediane concentraties kijken, zien we dat voor drie tot vijf oppervlaktewaters bestemd voor de productie van drinkwater de EFSA-4 concentratie onder 4,0 ng/l ligt. figuur 11: kwaliteitsverdeling voor EFSA-4 per meetlocatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater (24 locaties)

In figuur 12 zie je de gemiddelde concentratie per oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater voor EFSA-4. De gemiddelde concentratie voor EFSA-4 is het laagst gemeten op de Maas en Albertkanaal. Uit tabel 9 blijkt dat voor de waterlopen waaruit het oppervlaktewater gecapteerd wordt voor de productie van drinkwater het Kanaal Gent-Oostende de gemiddelde concentratie EFSA-4 het hoogst is (22,50 ng/l). Voor het WPC van Oostende heeft Farys dan ook een zeer robuuste zuivering voorzien (omgekeerde osmose). Dit blijkt ook het rapport Perfluorverbindingen in drinkwater – 20219, de gemiddelde concentratie bedraagt in leveringsgebied TMVW 8 0,7 ng/l. Voor alle andere meetlocaties waar het oppervlaktewater gecapteerd wordt, ligt de gemiddelde EFSA-4 concentratie onder 15 ng/l.

https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

figuur 12: gemiddelde concentratie voor de som EFSA-4 per meetlocatie oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. De gemiddelde concentratie voor de meetlocaties gelegen buiten Vlaanderen zijn: Albertkanaal (te Monsin) > 4 ng/l en ≤ 8 ng/l en Maas (Namêche) ≥ 0 ng/l en ≤ 1 ng/l.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 22

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

4 TOESTAND GRONDWATER BESTEMD VOOR DE PRODUCTIE VAN DRINKWATER Zoals besproken in 2.3. zijn voor grondwater de analyse opgedeeld in freatische winningen en gespannen winningen.

4.1 Welke PFAS worden vastgesteld? Samen hebben de waterbedrijven 313 analyses uitgevoerd op het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater. Een overzicht van de resultaten staat in tabel 11 van bijlage 3. In totaal werden 21 perfluorverbindingen boven de rapporteringsgrens teruggevonden waarvan er 17 tot de groep PFAS-20 behoren (zie figuur 13). De PFAS die het meest vastgesteld worden (> 5 %) in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater behoren tot de groep van PFAS-20. De PFAS die het meest werden vastgesteld zijn: - PFBS (24,3 %) - PFPeA (21,7 %) - PFOA (18,1 %) - PFHxA (16,6 %) - PFOS (13,4 %) - PFHpA (10,9 %) - PFBA (9,3 %) - PFHxS (9,0 %) Er is een groot verschil met het aantal PFAS teruggevonden in het oppervlaktewater (zie 3.1). In grondwater (21) worden meer verschillende PFAS stoffen vastgesteld t.o.v. oppervlaktewater (13). Het aantal keer dat één individuele PFAS werd vastgesteld in het grondwater is wel beduidend lager dan in het oppervlaktewater. Zo wordt PFOA in alle analyses uitgevoerd op het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater vastgesteld boven de rapporteringsgrens, voor grondwater is dit maar in 18,1 % van de analyse. Dit wijst erop dat perfluorverbindingen nog niet wijdverspreid in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater voorkomen.

figuur 13: aantal vastgestelde PFAS (%) in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater. De PFAS die niet opgenomen zijn in de figuur werden niet vastgesteld. De EFSA-4 worden in lichtblauw aangeduid, de PFAS-20 in groen en lichtblauw, de overige PFAS in donkerblauw.

Het aantal PFAS vastgesteld per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater staat in figuur 14 en figuur 15. Uit figuur 14 blijkt dat in 48 grondwaterwinningen geen enkele PFAS werd vastgesteld. In één grondwaterwinningen werden 10 verschillende PFAS vastgesteld, dit was voor de winning WPC HAC/Abdij Park Batterij 2. Ook in de grondwaterwinningen van Batterij 1 van WPC HAC/Abdij Park werden 8 verschillende PFAS vastgesteld.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 24

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

figuur 14: aantal PFAS vastgesteld per grondwaterwinning (in totaal 113) bestemd voor de productie van drinkwater

figuur 15: aantal individuele PFAS-20 stoffen vastgesteld per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater

4.2 Bij welke concentraties worden PFAS vastgesteld? Uit tabel 11 van bijlage 3 blijkt dat voor de PFAS die vastgesteld zijn in de grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater (113 winningen), de maximale concentratie varieert van 0 ng/l tot 56 ng/l. De hoogst gemeten gemiddelde concentratie bedraagt 1,3 ng/l voor PFBA. De andere gemeten concentratie liggen allemaal lager dan 1,0 ng/l. Alle PFAS waarvoor de maximale concentratie groter is dan 10 ng/l behoren tot de groep PFAS-20. In figuur 16 staat de concentratiespreiding voor de PFAS vastgesteld in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater. Zo wordt per PFAS de maximale, de 95 percentiel10, gemiddelde en mediane concentratie weergegeven. Hieruit blijkt dat de spreiding tussen de maximale concentratie en de gemiddelde/mediane concentratie, groot is. Toetsing aan 95 percentiel wordt gebruikt om uitschieters in de dataset te detecteren. Als we de 95 percentiel concentratie vergelijken met de maximale concentratie, blijkt dat voor de meeste PFAS de 95 percentiel concentratie veel lager ligt dan de maximale concentratie. Zo bedraagt de 95 percentiel concentratie voor PFOS 3,0 ng/l. Dat betekent dat 95 % van de analyses een waarde kleiner dan 3,0 ng/l toont. De maximale concentratie voor PFOS bedraagt 55,0 ng/l.

Het 95ste percentiel is een waarde waarbij geldt dat 95 % van de data uit de meetreeks kleiner is of eraan gelijk en 5 % groter of eraan gelijk.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 26

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

figuur 16: spreiding concentratie (ng/l) voor PFAS in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater

4.3 Analyse per grondwaterwinning 4.3.1 PFAS-20 Een overzicht van de maximale, gemiddelde en mediane concentratie voor PFAS-20 per grondwaterwinning staat in tabel 12 in bijlage 3. In totaal gaat dit over 113 grondwaterwinningen. De maximale waarde geeft de worst-case toestand weer. Hoewel het hier dus kan gaan over een éénmalig hogere concentratie, is het nuttig om te kijken naar de maximale waarden. Het is vooral belangrijk om naar de gemiddelde en de mediane concentratie te kijken. Wanneer een gemiddelde waarde hoger ligt, betekent dit dat er meer uitschieters voorkomen. Als de mediane waarde hoger ligt, betekent dit dat er vaker hogere concentraties worden vastgesteld. Alleen in de winning van WPC HAC/Batterij 2 Abdij Park werd een maximale concentratie (182 ng/l) voor PFAS-20 boven 100 ng/l vastgesteld. In figuur 17 wordt de kwaliteitsverdeling van grondwater bestemd voor de productie van drinkwater weergegeven voor zowel de maximale als de gemiddelde en mediane concentraties. Kijken we naar de maximale waarden, dan zien we dat in één grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater, namelijk de winning van WPC HAC/Batterij 2 Abdij Park, de maximale

concentratie voor de PFAS-20 groter dan 100 ng/l bedraagt. De maximale concentratie bedraagt 182 ng/l, ook de gemiddelde (164 ng/l) en mediane (166 ng/l) PFAS-20 concentratie ligt boven 100 ng/l. Dit wijst erop dat ter hoogte van Batterij 2 van Abdij Park een PFAS verontreiniging aanwezig is. Deze verontreiniging heeft ook invloed op Batterij 1 van Abdij Park, de maximale, gemiddelde en mediane concentratie ligt hier tussen 50,0 ng/l en 75,0 ng/l. Deze verhoogde waarden verklaren de verhoogde PFASwaarden in het drinkwater in de zone dat door deze winning bevoorraad wordt11. Bij meer dan 75 % van de grondwaterwinningen ligt de maximale concentratie voor de PFAS-20 onder 5,0 ng/l. Bij meer dan 80 % van de grondwaterwinningen ligt de gemiddelde en mediane concentratie onder 5,0 ng/l. figuur 17: kwaliteitsverdeling voor PFAS-20 per grondwater bestemd voor de productie van drinkwater

In figuur 18 zie je de gemiddelde concentratie per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater voor PFAS-20.

https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 28

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

figuur 18: gemiddelde concentratie voor de som PFAS-20 per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater

De gemiddelde PFAS concentratie voor iedere individuele PFAS dat vastgesteld is per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater staat in tabel 13 van bijlage 3. Uit tabel 13 van bijlage 3 blijkt dat vooral de PFAS met kortere koolstofketens teruggevonden worden in het grondwater gebruikt voor de productie van drinkwater.

4.3.2 EFSA-4 Een overzicht van de maximale, gemiddelde en mediane concentratie voor EFSA-4 per grondwaterwinning is weergegeven in tabel 12 in bijlage 3. In figuur 19 zie je de kwaliteitsverdeling voor EFSA-4 van de grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater voor zowel de maximale als de gemiddelde en mediane concentraties. Kijken we naar de maximale waarden, dan zien we dat in 100 van de 113 grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater de concentratie voor de EFSA-4 lager dan 4,0 ng/l is. In 2 grondwaterwinningen ligt de maximale concentratie voor de EFSA-4 boven 20,0 ng/l. Het gaat over de winning HAC/Abdij Park Batterij 1 en HAC/Abdij Park Batterij 2.

Wanneer we naar de gemiddelde en mediane concentraties kijken, zien we dat voor 104 grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater de EFSA-4 concentratie onder 4,0 ng/l ligt. Voor de winningen HAC/Abdij Park Batterij 1 en HAC/Abdij Park Batterij 2 ligt zowel de gemiddelde als de mediane concentratie boven 20 ng/l. figuur 19: kwaliteitsverdeling voor EFSA-4 per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater

In figuur 20 is de gemiddelde concentratie per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater voor EFSA-4 weergegeven. figuur 20: gemiddelde concentratie voor de som EFSA-4 per grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 30

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

5 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 5.1 Belangrijkste bevindingen •

We treffen PFAS verspreid aan in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater (24 locaties). De aanwezigheid van PFAS in oppervlaktewater is te verklaren door de diffuse verspreiding via lozingen van gezuiverd industrieel of huishoudelijk afvalwater in het milieu. In het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater werden 13 verschillende PFAS teruggevonden.

•

De top vijf PFAS teruggevonden in oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater zijn PFOA (95,9 %), PFHxA (93,9 %), PFBS (89,8 %), PFPeA (87,8 %) en PFHpA (82,7 %).

•

De maximale concentraties voor de individuele PFAS teruggevonden in oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater per individuele PFAS varieert tussen 0 ng/l tot 35 ng/l. De gemiddelde concentratie voor alle individuele PFAS is lager dan 6,4 ng/l.

•

Voor geen enkel oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater werd voor PFAS-20 een maximale concentratie gemeten boven 100 ng/l (toetsingswaarde drinkwater).

•

Bij toetsing aan de meest strenge toetsingswaarde (EFSA-4 – 4 ng/l) blijkt dat voor de gemiddelde concentraties in 21 van de 24 bemonsterde locaties deze boven de toetsingswaarde ligt. Het is belangrijk om te benadrukken dat de gehanteerde toetsingswaarde voor EFSA-4 zeer laag is, namelijk 4 ng/l en dat de rapporteringsgrens (0,5 ng/l – 1,0 ng/l) voor de individuele PFAS zeer dicht bij de toetsingswaarde ligt. Voor het oppervlaktewater gecapteerd voor de productie van drinkwater, wordt de gemiddelde EFSA-4 concentratie vergeleken met de gemiddelde concentratie voor EFSA-4 in het geproduceerde drinkwater12 (tabel 4). Hieruit blijkt dat de gemiddelde concentratie voor EFSA-4 in het geleverde drinkwater telkens, buiten voor leveringsgebied W05, onder de toetsingswaarde ligt. Dit wijst erop dat de aanwezige zuivering in de waterproductiecentra voor oppervlaktewater voldoet om de EFSA-4 toetsingswaarde te halen. Het verschil in de concentratie EFSA-4 voor de leveringsgebieden W03, W04 en W05 is te verklaren door dat het drinkwater in leveringsgebied W03 en W4 nog gemengd wordt met drinkwater afkomstig uit grondwater. In leveringsgebied W05 gebeurt deze menging niet.

https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

tabel 4: vergelijking van de gemiddelde concentratie EFSA-4 (ng/l) voor het oppervlaktewater waaruit drinkwater wordt gecapteerd en het geleverde drinkwater. Oranje: gemiddelde EFSA-4 concentratie groter dan de toetsingswaarde (4 ng/l); groen: gemiddelde EFSA-4 concentratie kleiner dan de toetsingswaarde (4 ng/l)

Meetlocatie oppervlaktewater

WPC Blankaart/B10_Afvoer Blankaartvijver WPC Blankaart/B7N_Ijzer (Knokke)

Gemiddelde EFSA-4 concentratie (ng/l) Oppervlaktewater

Gemiddelde EFSA4 concentratie (ng/l) leveringsgebied

W12

10,33

1,42

Leveringsgebied

W12

14,67

1,42

WPC Kluizen/K4_Brakeleike

MW02

11,67

1,71

WPC Kluizen/K3_Burggravenstroom

MW02

3,67

1,71

WPC Gavers/S24_Bossuit (Stasegem)

W03

9,33

1,38

WPC Gavers/S24_Bossuit (Stasegem)

W04

9,33

3,50

WPC Gavers/S24_Bossuit (Stasegem)

W05

9,33

5,00

WPC Zillebeke/Y2_Bollaertbeek

W12

3,33

1,42

WPC Dikkebus/Y4bis_Kemmelbeek (Dikkebus vijver)

W12

5,67

AWW PST

4,03

TMVW8

22,50

WPC Oelegem & WPC Walem/ALB_Grobbendonk WPC Oostende/Kanaal Gent-Oostende

1,42 1,13 0,71

•

In het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater (113 locaties) werden tijdens de campagne 21 verschillende perfluorverbindingen teruggevonden. De top vijf PFAS teruggevonden in grondwater bestemd voor de productie van drinkwater zijn: PFBS (24,3 %), PFPeA (21,7 %), PFOA (18,1 %), PFHxA (16,6 %) en PFOS (13,4 %).

•

De maximale concentraties voor de individuele PFAS teruggevonden per individuele PFAS varieert tussen 0 ng/l tot 56 ng/l. De gemiddelde concentratie voor alle individuele PFAS is lager dan 1,3 ng/l.

•

Voor één grondwaterwinning bestemd voor de productie van drinkwater werd de PFAS-20 toetsingswaarde (100 ng/l) overschreden. Dit is in WPC HAC/Batterij 2 Abdij Park. De gemiddelde PFAS20 concentratie bedroeg hier 164 ng/l. Dit wijst erop dat er binnen het onttrekkingsgebied van de winning van Abdij Park ergens een verontreinigingsbron aanwezig is. De nodige bodemonderzoeken naar de oorsprong van de PFAS verontreiniging binnen het onttrekkingsgebied zijn gestart.

•

Wanneer er gekeken wordt naar de strengste toetsingswaarde, dan blijkt dat in 104 van de 113 grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater de gemiddelde concentratie kleiner is dan de toetsingswaarde (4 ng/l). Voor negen grondwaterwinningen ligt de gemiddelde EFSA-4 concentratie boven de toetsingswaarde. Dit is zo voor de volgende negen winningen: Batterij 2 van WPC HAC/Abdij Park, Batterij 1 van WPC HAC/Abdij Park, WPC Grobbendonk/winning Grobbendonk, WPC Westerlo/winning Olen, WPC Westerlo/winning Westerlo, WPC Londerzeel/Batterij, WPC Zele/Mengstaal, WPC Snellegem/mengstaal en WPC Leut-Meeswijk/mengstaal.

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 32

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Voor de negen grondwaterwinningen waarvoor de gemiddelde EFSA-4 concentratie boven de toetsingswaarde ligt werd de gemiddelde concentratie vergeleken met de gemiddelde concentratie voor EFSA-4 in het geproduceerde drinkwater13 (tabel 5). Hieruit blijkt dat de gemiddelde concentratie voor EFSA-4 in het geleverde drinkwater telkens lager ligt dan in het grondwater. Voor WPC Grobbendonk/winning Grobbendonk, WPC Westerlo/winning Olen, WPC Westerlo/winning Westerlo, WPC Londerzeel/Batterij en WPC Snellegem/Mengstaal ligt de concentratie in het drinkwater zelfs onder de toetsingswaarde. Dit is te verklaren doordat het opgepompte grondwater gemengd wordt met grondwater van andere bronnen en de aanwezige zuivering (vb. actief kool) De hoge EFSA-4 concentratie in WPC HAC/Batterij Abdij Park worden niet teruggevonden in het geleverde drinkwater. Dit kan verklaard worden doordat het grondwater in WPC HAC gemengd wordt met grondwater van twee andere winningen (Cadol & Huiskens) en ook met grondwater afkomstig uit gespannen winningen. Voor de winning van WPC HAC/Batterijen Abdij Park, WPC Zele en WPC Leut-Meeswijk is een gedetailleerd onderzoek door de waterbedrijven aangewezen. tabel 5: vergelijking van de gemiddelde concentratie EFSA-4 (ng/l) voor het grondwater en het geleverde drinkwater. Oranje: gemiddelde EFSA-4 concentratie groter dan de toetsingswaarde (4 ng/l); groen: gemiddelde EFSA-4 concentratie kleiner dan de toetsingswaarde (4 ng/l) Meetlocatie grondwater

WPC HAC - Abdij Park/Batterij 1 WPC HAC - Abdij Park/Batterij 2

Leveringsgebied

MO06

Gemiddelde EFSA-4 concentratie (ng/l) winning 25,33 101,67

Gemiddelde EFSA-4 concentratie (ng/l) leveringsgebied 7,1

WPC Grobbendonk/Grobbendonk

Pidpa 13

4,50

1,9

WPC Westerlo/Olen

Pidpa 11

5,33

1,3

WPC Westerlo/Westerlo

Pidpa 11

6,67

1,3

WPC Londerzeel/Batterij

MO01

4,33

1,3

WPC Zele/Mengstaal

MW04

10,67

4,5

WPC Snellegem/Mengstaal

W01

5,33

3,3

WPC Leut-Meeswijk/Mengstaal

O06

10,33

5,4

5.2 Aanbevelingen •

In deze campagne werden er per representatieve locaties ongeveer 3 metingen uitgevoerd. Op basis van deze beperkte datareeks kunnen eerste conclusies getrokken worden, maar verder onderzoek is zeker aangewezen. Langere meetreeksen zijn belangrijk om de data eenduidiger en correcter te kunnen interpreteren. Langere meetreeksen kunnen uitgebreider statistisch geanalyseerd worden (bv.

https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

uitschieters in de meetreeks identificeren). Het is dus aangewezen dat de waterbedrijven de meetinspanningen gericht verderzetten zodat PFAS vanaf 2022 deel uitmaakt van het routinemonitoringsprogramma van de waterbedrijven. •

Voor de grondwaterwinningen waar een verhoogde EFSA-4 vastgesteld werd, is het aangewezen om de verontreinigingsbron, als dat kan, in kaart te brengen. Gedetailleerd onderzoek door de waterbedrijven, in samenwerking met de betrokken overheidsdiensten, is dan ook aangewezen.

•

De waterbedrijven brengen, in samenwerking met de betrokken overheid, de opties in kaart om gericht de concentratie in het onttrokken ruwwater te verlagen. Dit wordt geïntegreerd in de risicobeoordeling en het risicobeheer van de bronnen (art. 3/1 van het drinkwaterbesluit).

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 34

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Monsternamelocaties tabel 6: karakteristieken van de bemonsterde oppervlaktewaters bestemd voor de productie van drinkwater Nr.

Oppervlaktewater

Waterbedrijf

Onttrekkingsgebied

Kanaal Gent-Oostende

Farys

Oostende

Albertkanaal (Grobbendonk)

Water-link

Albertkanaal

Blankaartvijver

De Watergroep

De Blankaart

IJzer (Roesbrugge)

De Watergroep

De Blankaart

IJzer (Fintele)

De Watergroep

De Blankaart

Ieperkanaal

De Watergroep

De Blankaart

Driekapellen

De Watergroep

De Blankaart

Steenbeek

De Watergroep

De Blankaart

IJzer (watervang)

De Watergroep

De Blankaart

Kale

De Watergroep

Kluizen

Meire

De Watergroep

Kluizen

Schipdonkkanaal

De Watergroep

Kluizen

Burggravenstroom

De Watergroep

Kluizen

Brakeleike

De Watergroep

Kluizen

Poekebeek

De Watergroep

Kluizen

Schelde (Helkijn)

De Watergroep

Gavers

Kanaal Bossuit-Kortrijk (Knokke)

De Watergroep

Gavers

Kanaal Bossuit-Kortrijk (Stasegem)

De Watergroep

Gavers

Kanaal Bossuit-Kortrijk (Moen)

De Watergroep

Gavers

Verdronken weide

De Watergroep

Zillebeke

Bollaertbeek

De Watergroep

Zillebeke

Kemmelbeek

De Watergroep

Dikkebus

23*

Albertkanaal (Moinsin)

Water-link

Albertkanaal

Water-link

Albertkanaal

24* Maas (Namêche) * Deze locaties liggen buiten Vlaanderen

tabel 7: karakteristieken van de bemonsterde grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater Nr

Naam WPC/grondwaterwinning

Waterbedrijf

Regime

Grondwaterlichaam

Staalname locaties

WPC Het Broek/Korbeek Dijle

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0160_GWL_1

Mengstaal batterij Noord

WPC Beersel/Sanatoriumstraat

Farys

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Egenhoven

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal batterij Oost & mengstaal batterij West

WPC HAC/Cadol

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal batterij

WPC HAC/Abdij Park

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal batterij 1 & mengstaal batterij 2

WPC HAC/Huiskens

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Herent

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Hoeilaart

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Put 3023-001

WPC Kastanjebos

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal Putten 010, 011, 012 & Mengstaal Putten013, 014, 015

WPC Kouterstraat

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Drain

WPC Leefdaal

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Puttebos

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Venusberg

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Drain

WPC Vlierbeek

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_1

Mengstaal batterij

WPC Haacht

De Watergroep

Gespannen

BLKS_0600_GWL_2

Mengstaal

WPC Aarschot

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_3

Mengstaal Schoonhoven

WPC Het Rot

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_3

Mengstaal

WPC Scherpenheuvel

De Watergroep

Freatisch

BLKS_0600_GWL_3

Put 3002-024 & Put 3002-078

WPC Hoeilaart

De Watergroep

Freatisch*

BLKS_1000_GWL_1s

Put 3023-024

WPC Menebeek

De Watergroep

Freatisch*

BLKS_1000_GWL_1s

Mengstaal

WPC Overlaar

De Watergroep

Freatisch*

BLKS_1000_GWL_1s

Mengstaal

WPC Velm

De Watergroep

Freatisch*

BLKS_1000_GWL_1s

Put 4015-007 & Put 4015-008

WPC Walshoutem

De Watergroep

Freatisch*

BLKS_1000_GWL_1s

Drain

WPC Diets-Heur

De Watergroep

Freatisch

BLKS_1100_GWL_1M

Put 4022-002

WPC Bovelingen

De Watergroep

Freatisch

BLKS_1100_GWL_1s

Mengstaal

WPC Voort

De Watergroep

Freatisch

BLKS_1100_GWL_1s

Mengstaal

WPC Diest Turnhoutsebaan

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3002-026

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 36

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Naam WPC/grondwaterwinning

Waterbedrijf

Regime

Grondwaterlichaam

Staalname locaties

WPC HAC/Abdij Park

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3006-116

WPC HAC/Cadol

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3006-001

WPC Hasselt/Willekensmolen

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Het Broek

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Korbeek-Dijle/Put 3008-001, Ormendaal/Put 3008-003, Put 3008-001

WPC Heusden

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Kouterstraat

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3010-001

WPC Ossenweg

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Nieuwerkerken

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3018-004 & Put 4009-001

WPC Sana

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Veeywede

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Velm

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Venusberg

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3011-005

WPC Vlierbeek

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 3007-001

WPC Vliermaal

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Vliermaalroot

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Hasselt/Trekshuren

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Waltwilder

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Wellen

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Wintershoven

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Zepperen

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Mengstaal

WPC Balen/Balen-Kanaal

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Balen/Balen-Nete

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Brasschaat/Brasschaat

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Brasschaat/Brecht

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Essen/Essen

Pidpa

Gespannen

CKS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Essen/Wuustwezel

Pidpa

Gespannen

CKS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Grobbendonk/Beerse

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Grobbendonk/Grobbendonk

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Grobbendonk/Oostmalle

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Herentals/Gierle

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Naam WPC/grondwaterwinning

Waterbedrijf

Regime

Grondwaterlichaam

Staalname locaties

WPC Herentals/Herentals

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Herentals/Poederlee

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Hoogstraten/Hoogstraten

Pidpa

Gespannen

CKS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Hoogstraten/Meerle

Pidpa

Gespannen

CKS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Merksplas/Rijkevorsel

Pidpa

Gespannen

CKS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Mol/Mol

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Oud-Turnhout/Arendonk

Pidpa

Freatisch*

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Oud-Turnhout/OudTurnhout

Pidpa

Freatisch*

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Oud-Turnhout/Ravels

Pidpa

Gespannen

CKS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Westerlo/Herselt

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Westerlo/Olen

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Westerlo/Vorst

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Westerlo/Westerlo

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

WPC Aarschot

De Watergroep

Freatisch

CKS_0250_GWL_1

Mengstaal batterij Weerderlaak

WPC Scherpenheuvel

De Watergroep

Freatisch

CKS_0250_GWL_1

Put 3002-071 & Put 3002-083

WPC Zichem

De Watergroep

Freatisch

CKS_0250_GWL_1

Put 3002-008, Put 3002-027 & Put 3002-080

WPC Eeklo

De Watergroep

Freatisch

CVS_0160_GWL_1

Mengstaal batterijen

WPC Klein-Sinaai

De Watergroep

Freatisch

CVS_0160_GWL_1

Mengstaal

WPC Londerzeel

De Watergroep

Freatisch

CVS_0160_GWL_1

Mengstaal batterij

WPC Waarmaarde

De Watergroep

Freatisch

CVS_0160_GWL_1

Mengstaal

WPC Zele

De Watergroep

Freatisch

CVS_0160_GWL_1

Mengstaal

WPC Beernem

De Watergroep

Freatisch

CVS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Snellegem

De Watergroep

Freatisch

CVS_0600_GWL_1

Mengstaal

WPC Eeklo

De Watergroep

Gespannen

CVS_0600_GWL_2

Put 2004-030

WPC Oudenaarde

Farys

Freatisch

CVS_0800_GWL_3

Winkelstraat

WPC Knokke

AGSO KnokkeHeist

Freatisch

KPS_0120_GWL_1

Golf

WPC Sint-André

Aquaduin

Freatisch

KPS_0120_GWL_1

Put ZP1 & Put ZP2

WPC Westhoek

Aquaduin

Freatisch

KPS_0120_GWL_1

WPC As

De Watergroep

Freatisch

MS_0100_GWL_1

Mengstaal

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 38

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Naam WPC/grondwaterwinning

Waterbedrijf

Regime

Grondwaterlichaam

Staalname locaties

WPC Eisden

De Watergroep

Freatisch

MS_0100_GWL_1

Mengstaal batterij Noord & mengstaal batterij Zuid

WPC Leut-Meeswijk

De Watergroep

Freatisch

MS_0100_GWL_1

Mengstaal

WPC Lommel

De Watergroep

Freatisch

MS_0100_GWL_1

Mengstaal

WPC Neerpelt

De Watergroep

Freatisch

MS_0100_GWL_1

Mengstaal

WPC Bree

De Watergroep

Freatisch*

MS_0200_GWL_2

Mengstaal

WPC Vlakenhof

De Watergroep

Freatisch*

MS_0200_GWL_2

Put 4004-037

WPC Kooigem

De Watergroep

Gespannen

SS_1300_GWL_1

Mengstaal

WPC Waarmaarde

De Watergroep

Gespannen

SS_1300_GWL_1

Mengstaal Spiere

WPC Ronse

Farys

Gespannen

SS_1300_GWL_4

Kruisstraat

WPC Walshoutem

De Watergroep

Gespannen

BLKS_1100_GWL_2s

Put 4018-007

WPC Kapellen

Pidpa

Freatisch

CKS_0200_GWL_1

Mengstaal

* Freatisch maar lokaal gespannen https://www.vmm.be/publicaties/perfluorverbindingen-in-drinkwater-2021

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Resultaten PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater tabel 8: overzicht van de resultaten van PFAS in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Voor de analyses in dit rapport werden alle waarden kleiner dan rapporteringsgrens (< RG) gelijk gesteld aan 0. De EFSA-4 worden in blauw aangeduid. PFAS

Aantal analyses

Aantal > RG

% > RG

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

20 PFAS PFBA

60,2

0,00

35,00

6,43

7,00

PFBS

89,8

0,00

18,80

3,61

3,00

PFDA

12,2

0,00

2,00

0,00

PFDoDA

0,0

0,00

PFDoDS

0,0

0,00

PFDS

0,0

0,00

PFHpA

82,7

0,00

7,00

2,12

2,00

PFHpS

0,0

0,00

PFHxA

93,9

0,00

18,00

4,56

3,60

PFHxS

51,0

0,00

6,00

1,11

1,00

PFNA

30,6

0,00

3,00

0,00

PFNS

0,0

0,00

PFOA

95,9

0,00

15,00

3,83

3,75

PFOS

73,5

0,00

31,00

4,12

2,60

PFPeA

87,8

0,00

24,00

4,51

4,00

PFPeS

8,5

0,00

2,00

0,00

PFTrDA

0,0

0,00

PFTrDS

0,0

0,00

PFUnDA

0,0

0,00

PFUnDS

0,0

0,00

Overige PFAS 10:2 FTS

0,0

0,00

4:2 FTS

0,0

0,00

6:2 DiPAP

0,0

0,00

6:2 FTS

0,0

0,00

6:2/8:2 DiPAP

0,0

0,00

8:2 DiPAP

0,0

0,00

8:2 FTS

0,0

0,00

ADONA

6,7

0,00

8,40

0,00

EtFOSA

0,0

0,00

EtFOSAA

0,0

0,00

FOSA

0,0

0,00

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 40

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Aantal analyses

Aantal > RG

% > RG

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

HFPO-DA (GenX)

3,3

0,00

1,20

0,00

MeFOSA

0,0

0,00

MeFOSAA

0,0

0,00

PFECHS

0,0

0,00

PFHxDA

0,0

0,00

PFODA

0,0

0,00

PFTeDA

0,0

0,00

PFAS

Groepsparameters EFSA-4

95,9

0,00

39,00

9,45

7,10

PFAS-20

95,9

0,00

99,00

30,39

29,00

tabel 9: spreiding concentraties per oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater voor PFAS-20 en EFSA-4

Legende

PFAS-20: > 0 ng/l en ≤ 5 ng/l

EFSA-4: > 0 ng/l en ≤ 1 ng/l

PFAS-20: > 5 ng/l en ≤ 25 ng/l

EFSA-4: > 1 ng/l en ≤ 2 ng/l

PFAS-20: > 25 ng/l en ≤ 50 ng/l

EFSA-4: > 2 ng/l en ≤ 3 ng/l

PFAS-20: > 50 ng/l en ≤ 75 ng/l

EFSA-4: > 3 ng/l en ≤ 4 ng/l

PFAS-20: > 75 ng/l en ≤ 100 ng/l

EFSA-4: > 4 ng/l en ≤ 8 ng/l

PFAS-20: > 100 ng/l

EFSA-4: > 8 ng/l en ≤ 12 ng/l EFSA-4: > 12 ng/l en ≤ 16 ng/l EFSA-4: > 16 ng/l en ≤ 20 ng/l EFSA-4: > 20 ng/l

PFAS-20 Aantal analyses

Minimale waarde (ng/l)

PFAS-20

EFSA-4

Maximale Gemiddelde Mediane Minimale Maximale Gemiddelde Mediane waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) Onttrekkingsgebied De Blankaart = WPC Blankaart

Steenbeek

35,00

79,00

50,33

37,00

12,00

33,00

20,00

15,00

Blankaartvijver

27,00

52,00

37,33

33,00

8,00

13,00

10,33

10,00

IJzer (te Fintele)

26,00

48,00

34,33

29,00

5,00

13,00

9,33

10,00

Ieperkanaal

54,00

99,00

72,67

65,00

14,00

29,00

19,33

15,00

IJzer (watervang)

35,00

73,00

51,33

46,00

10,00

20,00

14,67

14,00

IJzer (Roesbrugge)

27,00

34,00

30,67

31,00

3,00

12,00

7,33

7,00

Driekapellen

22,00

30,00

25,67

25,00

3,00

13,00

6,67

4,00

Onttrekkingsgebied Kluizen = WPC Kluizen Kale

22,00

45,00

33,00

32,00

10,00

12,00

10,67

10,00

Schipdonkkanaal

52,00

86,00

68,33

67,00

16,00

18,00

16,67

16,00

Meire

40,00

52,00

46,33

47,00

9,00

16,00

13,00

14,00

Brakeleike

29,00

47,00

40,00

44,00

7,00

14,00

11,67

14,00

Poekebeek

38,00

67,00

48,00

39,00

22,00

39,00

28,00

23,00

Burggravenstroom

14,00

38,00

22,33

15,00

2,00

6,00

3,67

3,00

Onttrekkingsgebied Gavers = WPC Gavers \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 42

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFAS-20

EFSA-4

Aantal analyses

Minimale waarde (ng/l)

Maximale Gemiddelde Mediane Minimale Maximale Gemiddelde Mediane waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l) waarde (ng/l)

Schelde (Helkijn) Kanaal Bossuit-Kortrijk (Stasegem) Kanaal Bossuit-Kortrijk (Knokke) Kanaal Bossuit-Kortrijk (Moen)

26,00

63,00

38,67

27,00

7,00

32,00

17,33

13,00

18,00

40,00

31,00

35,00

6,00

13,00

9,33

9,00

34,00

38,00

36,33

37,00

7,00

13,00

10,67

12,00

38,00

44,00

40,00

38,00

11,00

15,00

13,33

14,00

Verdronken Weide

21,00

Bollaertbeek

17,00

Onttrekkingsgebied Zillebeke = WPC Zillebeke 28,00

24,33

24,00

5,00

7,00

6,00

56,00

32,67

25,00

3,00

4,00

3,33

3,00

2,00

8,00

5,67

7,00

Onttrekkingsgebied Dikkebus = WPC Dikkebus Kemmelbeek

14,00

35,00

27,00

32,00

Onttrekkingsgebied Albertkanaal + zijkanalen = WPC Oelegem, WPC Notmeir, WPC Walem Albertkanaal (Moinsin) Albertkanaal (Grobbendonk) Maas (Namêche)

0,00

36,00

10,88

9,50

0,00

12,00

4,08

2,85

5,00

37,00

13,64

10,00

1,20

7,60

4,03

4,20

0,00

8,00

3,00

2,00

0,00

1,70

0,80

0,75

17,00

27,00

22,50

23,00

Onttrekkingsgebied Oostende = WPC Oostende Kanaal Gent-Oostende

44,00

71,00

62,75

68,00

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

tabel 10: gemiddelde concentratie (ng/l) voor de PFAS-20 in het oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater Legende

≤ RG > RG- ≤ 5 ng/l > 5,0 ng/l - ≤ 10 ng/l > 10,0 ng/l - ≤ 15 ng/l > 15,0 ng/l - ≤ 20,0 ng/l

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

5,7

Onttrekkingsgebied De Blankaart = WPC Blankaart 3,0 3,3 0,0 9,0 7,0 1,0 0,0 0,0

0,0

Blankaartvijver

10,3

6,7

4,7

0,7

4,0

1,0

3,0

0,0

5,0

3,7

0,7

0,0

IJzer (te Fintele)

9,0

3,0

3,7

0,0

8,0

1,0

2,7

0,0

5,3

2,0

1,0

0,0

Ieperkanaal

15,3

9,3

10,0

0,0

12,7

1,0

5,3

0,0

6,0

12,0

0,0

0,7

0,0

IJzer (watervang)

11,7

6,3

7,3

0,0

9,3

0,7

3,7

0,0

5,3

7,3

1,3

0,0

IJzer (Roesbrugge)

7,7

2,0

4,3

0,0

7,7

1,3

1,7

0,0

3,7

2,3

0,0

Driekapellen

4,7

3,0

4,7

0,0

4,3

0,0

3,0

0,0

4,7

1,7

0,0

Kale

8,0

2,3

5,7

0,0

3,7

1,3

Onttrekkingsgebied Kluizen = WPC Kluizen 2,3 0,0 4,7 4,0 0,7 0,0

0,0

Schipdonkkanaal

11,7

4,7

15,0

0,0

13,3

3,3

6,0

0,0

5,3

6,7

1,3

0,0

1,0

0,0

Meire

12,3

3,3

7,7

0,0

6,7

2,0

3,3

0,0

5,7

4,3

1,0

0,0

Brakeleike

11,3

3,3

5,7

0,0

5,7

1,7

2,3

0,0

5,3

3,7

1,0

0,0

Poekebeek

PFNS

PFHxS

1,0

PFNA

PFHxA

5,0

PFOS

PFPeS

8,7

PFOA

PFPeA

10,7

PFHpS

PFBS

Steenbeek

PFHpA

PFBA

> 20,0 ng/l

9,0

4,0

3,0

0,0

2,3

1,7

0,0

4,3

21,0

1,0

0,0

Burggravenstroom 14,3

2,0

0,7

0,0

1,0

0,0

0,7

0,0

3,0

0,0

2,7

6,7

0,7

5,7

4,0

Onttrekkingsgebied Gavers = WPC Gavers 3,0 0,0 3,0 10,3 0,0 0,0

0,0

Schelde (Helkijn)

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 44

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFBA

PFBS

PFPeA

PFPeS

PFHxA

PFHxS

PFHpA

PFHpS

PFOA

PFOS

PFNA

PFNS

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

4,7

2,0

6,3

0,0

5,7

2,3

3,0

0,0

3,0

3,3

0,7

0,0

6,3

4,0

6,7

0,0

6,0

2,7

0,0

2,7

5,3

0,0

6,7

4,0

8,0

0,0

5,7

3,3

2,3

0,0

3,7

6,3

0,0

Verdronken weide

8,7

3,0

0,0

2,0

0,0

Onttrekkingsgebied Zillebeke = WPC Zillebeke 1,7 0,0 3,0 2,3 0,0 0,0

0,0

Bollaertbeek

18,0

2,7

5,7

0,0

2,0

0,0

Kemmelbeek

9,0

2,7

4,7

0,0

3,3

Onttrekkingsgebied Dikkebus = WPC Dikkebus 0,0 1,7 0,0 3,3 1,7 0,7 0,0

0,0

Kanaal BossuitKortrijk (Stasegem) Kanaal BossuitKortrijk (Knokke) Kanaal BossuitKortrijk (Moen)

1,0

0,0

3,0

0,0

Onttrekkingsgebied Albertkanaal + zijkanalen = WPC Oelegem, WPC Notmeir, WPC Walem Albertkanaal (Moinsin) Albertkanaal (Grobbendonk) Maas (Namêche)

0,7

2,7

1,2

0,0

1,6

0,0

0,6

0,0

2,6

1,5

0,0

3,7

2,5

0,0

2,3

0,0

1,1

0,0

2,8

1,3

0,0

0,9

0,0

0,7

0,0

0,6

0,0

0,8

0,0

Onttrekkingsgebied Oostende = WPC Oostende Kanaal GentOostende

10,8

4,3

8,0

0,5

10,8

3,5

4,5

0,0

6,3

11,5

1,3

1,5

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Resultaten PFAS in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater tabel 11: overzicht van de resultaten van PFAS in het grondwater bestemd voor de productie van drinkwater. Voor de analyses in dit rapport werden alle waarden kleiner dan rapporteringsgrens (< RG) gelijk gesteld aan 0. De EFSA-4 worden in blauw aangeduid. PFAS

Aantal analyses

Aantal > RG

% > RG

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

PFBA

313

9,3

0,00

42,00

1,31

0,00

PFBS

313

24,3

0,00

16,00

0,56

0,00

PFDA

313

PFDoDA

313

1,3

0,00

3,00

0,00

0,3

0,00

1,00

0,00

PFDoDS

313

0,0

0,00

PFDS

313

PFHpA

313

0,0

0,00

10,9

0,00

7,00

0,00

PFHpS

313

0,6

0,00

1,00

0,00

PFHxA

313

16,6

0,00

16,00

0,53

0,00

PFHxS

311

9,0

0,00

56,00

0,70

0,00

PFNA

311

1,6

0,00

3,00

0,00

PFNS

313

1,0

0,00

3,00

0,00

PFOA

309

18,1

0,00

12,00

0,56

0,00

PFOS

299

13,4

0,00

55,00

0,75

0,00

PFPeA

313

21,7

0,00

21,00

0,76

0,00

PFPeS

313

1,9

0,00

4,00

0,00

PFTrDA

312

0,6

0,00

10,00

0,00

PFTrDS

313

1,0

0,00

2,00

0,00

PFUnDA

312

0,6

0,00

10,00

0,00

PFUnDS

313

0,0

0,00

20 PFAS

Overige PFAS 10:2 FTS

0,0

0,00

11Cl-PF3OUdS

0,0

0,00

2H2H3H3H-FUA

0,0

0,00

4:2 FTS

0,0

0,00

6:2 DiPAP

0,0

0,00

6:2 FTS

1,5

0,00

2,00

0,00

6:2/8:2 DiPAP

0,0

0,00

8:2 DiPAP

0,0

0,00

8:2 FTS

0,0

0,00

8:2 FTUCA

0,0

0,00

9Cl-PF3ONS

0,0

0,00

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 46

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Aantal analyses

Aantal > RG

% > RG

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

ADONA

0,0

0,00

EtFOSA

0,0

0,00

EtFOSAA

1,7

0,00

1,00

0,00

FBSA

0,0

0,00

FOSA

4,5

0,00

5,00

0,00

HPFHpA

0,0

0,00

MeFOSA

0,0

0,00

MeFOSAA

0,0

0,00

P37DMOA

0,0

0,00

PFECHS

0,0

0,00

PFHxDA

1,5

0,00

3,00

0,00

PFODA

0,0

0,00

PFTeDA

0,0

0,00

EFSA-4

313

23,0

0,00

114,00

1,99

0,00

PFAS-20

313

122

39,0

0,00

182,00

5,60

0,00

PFAS

Groepsparameters

tabel 12: spreiding concentraties per grondwater bestemd voor de productie van drinkwater voor PFAS-20 en EFSA-4

Legende

PFAS-20: > 0 ng/l en ≤ 5 ng/l

EFSA-4: > 0 ng/l en ≤ 1 ng/l

PFAS-20: > 5 ng/l en ≤ 25 ng/l

EFSA-4: > 1 ng/l en ≤ 2 ng/l

PFAS-20: > 25 ng/l en ≤ 50 ng/l

EFSA-4: > 2 ng/l en ≤ 3 ng/l

PFAS-20: > 50 ng/l en ≤ 75 ng/l

EFSA-4: > 3 ng/l en ≤ 4 ng/l

PFAS-20: > 75 ng/l en ≤ 100 ng/l

EFSA-4: > 4 ng/l en ≤ 8 ng/l

PFAS-20: > 100 ng/l

EFSA-4: > 8 ng/l en ≤ 12 ng/l EFSA-4: > 12 ng/l en ≤ 16 ng/l EFSA-4: > 16 ng/l en ≤ 20 ng/l EFSA-4: > 20 ng/l

PFAS-20

WPC Het Broek/KorbeekDijle/batterij Noord

Aantal analyses

Minimale waarde (ng/l)

0,00

PFAS-20

Maximale Mediane Gemiddelde waarde waarde waarde (ng/l) (ng/l) (ng/l) Grondwaterlichaam: BLKS_0160_GWL_1 4,00

2,00

EFSA-4

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

0,00

1,00

0,00

Grondwaterlichaam: BLKS_0600_GWL_1 WPC Beersel

0,00

WPC Egenhoven/Batterij Oost

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Egenhoven/Batterij West

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC HAC/Batterij Cadol

3,00

7,00

5,00

0,00

2,00

1,00

WPC HAC/Batterij 1 Abdij Park

53,00

72,00

62,67

63,00

22,00

29,00

25,33

25,00

WPC HAC/Batterij 2 Abdij Park

144,00

182,00

164,00

166,00

87,00

114,00

101,67

104,00

WPC HAC/Huiskens

0,00

1,00

0,67

1,00

0,00

1,00

0,00

WPC Herent/Mengstaal

0,00

1,00

0,00

WPC Hoeilaart/Put

0,00

1,00

0,00

WPC Kastanjebos/Putten 010, 011, 012

0,00

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 48

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFAS-20

EFSA-4

Aantal analyses

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

Minimale waarde (ng/l)

Maximale waarde (ng/l)

Gemiddelde waarde (ng/l)

Mediane waarde (ng/l)

WPC Kastanjebos/Putten 013, 014, 015

0,00

WPC Kouterstraat/Drain

0,00

21,00

7,33

1,00

0,00

WPC Leefdaal/Mengstaal

0,00

5,00

1,67

0,00

3,00

1,00

0,00

WPC Puttebos/Mengstaal

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Venusberg/Drain

6,00

20,00

12,00

10,00

0,00

WPC Vlierbeek/Batterij

0,00

1,00

0,00

1,00

0,00

Grondwaterlichaam: BLKS_0600_GWL_2 WPC Haacht/Den Dijk

0,00

Grondwaterlichaam: BLKS_0600_GWL_3 WPC Aarschot/Mengstaal Schoonhoven WPC Het Rot/Mengstaal

0,00

WPC Scherpenheuvel/Put

0,00

WPC Scherpenheuvel/Put

0,00

Grondwaterlichaam: BLKS_1000_GWL_1s WPC Hoeilaart/Put

0,00

WPC Menebeek/Mengstaal

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Overlaar/Mengstaal

0,00

WPC Velm/Put

0,00

1,00

0,00

WPC Velm/Put

0,00

WPC Walshoutem/Drain

0,00

4,00

1,33

0,00

3,00

1,00

0,00

WPC Diets-Heur/Put

0,00

WPC Bovelingen/Mengstaal

0,00

1,00

0,00

1,00

0,00

WPC Voort/Mengstaal

0,00

WPC Diest Turnhoutsebaan/Put

0,00

Grondwaterlichaam: BLKS_1100_GWL_1M 0,00

0,00

Grondwaterlichaam: BLKS_1100_GWL_1s

Grondwaterlichaam: BLKS_1100_GWL_2s 0,00

0,00

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFAS-20

PFAS-20 Maximale waarde (ng/l) 14,00

PFAS-20

EFSA-4

Minimale waarde (ng/l) 0,00

Maximale waarde (ng/l) 11,00

EFSA-4

WPC HAC/Abdij Park/Put

Minimale waarde (ng/l) 0,00

6,67

Mediane waarde (ng/l) 6,00

3,67

Mediane waarde (ng/l) 0,00

WPC HAC/Cadol/Put WPC Hasselt Trekschuren/Mengstaal WPC Hasselt Willekensmolen/Mengstaal WPC Het Broek/KorbeekDijle/Put 3008-002 WPC Het Broek/Ormendaal/Put 3008-003 WPC Het Broek/Put 3008-001

0,00

1,00

0,00

2,00

1,33

2,00

0,00

1,00

0,00

2,00

0,67

0,00

1,00

0,00

WPC Heusden/Put

0,00

WPC Kouterstraat/Put WPC Nieuwerkerken/Put 3018004 WPC Nieuwerkerken/Put 4009001 WPC Osseweg/Mengstaal

0,00

8,00

2,67

0,00

1,00

0,00

1,00

0,00

1,00

0,00

WPC Sana/Mengstaal

0,00

19,00

6,33

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Veeywede/Mengstaal

0,00

1,00

0,67

1,00

0,00

1,00

0,67

1,00

WPC Velm/Mengstaal

0,00

WPC Venusberg/Put

0,00

WPC Vlierbeek/Put

0,00

WPC Vliermaal/Mengstaal

0,00

WPC Vliermaalroot/Mengstaal

0,00

WPC Walshoutem/Put

0,00

1,00

0,50

0,00

1,00

0,50

WPC Waltwilder/Mengstaal

0,00

WPC Wellen/Mengstaal

0,00

WPC Wintershoven/Mengstaal

0,00

WPC Zepperen/Mengstaal

0,00

1,00

0,00

1,00

0,00

Aantal analyses

Gemiddelde waarde (ng/l)

Grondwaterlichaam: CKS_0200_GWL_1 \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 50

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFAS-20

PFAS-20 Maximale waarde (ng/l) 6,00

PFAS-20

EFSA-4

Minimale waarde (ng/l) 2,00

Maximale waarde (ng/l) 2,00

EFSA-4

WPC Balen/Balen-Kanaal

Minimale waarde (ng/l) 3,00

4,50

Mediane waarde (ng/l) 4,50

2,00

Mediane waarde (ng/l) 2,00

WPC Balen/Balen-Nete

0,00

WPC Brasschaat/Brasschaat

40,00

58,00

49,00

2,00

WPC Brasschaat/Brecht

0,00

WPC Grobbendonk Beerse WPC Grobbendonk/Grobbendonk WPC Grobbendonk/Oostmalle

0,00

1,00

0,50

0,00

19,00

20,00

19,50

4,00

5,00

4,50

2,00

6,00

4,00

0,00

WPC Herentals/Gierle

0,00

WPC Herentals/Herentals

5,00

2,00

WPC Herentals/Herentals

4,00

6,00

5,00

2,00

WPC Herentals/Poederlee

0,00

WPC Kapellen

25,00

31,00

28,33

29,00

0,00

WPC Mol

2,00

4,00

3,00

0,00

1,00

0,00

WPC Oud-Turnhout/Arendonk WPC Oud-Turnhout/OudTurnhout WPC Oud-Turnhout/OudTurnhout WPC Oud-Turnhout/OudTurnhout WPC Westerlo/Herselt

0,00

2,00

1,00

0,00

WPC Westerlo/Olen

9,00

15,00

11,67

11,00

4,00

6,00

5,33

6,00

WPC Westerlo/Vorst

1,00

12,00

6,50

1,00

WPC Westerlo/Westerlo

16,00

22,00

19,67

21,00

2,00

10,00

6,67

8,00

WPC Essen/Essen

0,00

WPC Essen/Wuustwezel

0,00

WPC Hoogstraten/Hoogstraten

0,00

2,00

1,00

0,00

WPC Hoogstraten/Meerle

0,00

WPC Merksplas

1,00

2,00

1,50

0,00

Aantal analyses

Gemiddelde waarde (ng/l)

Grondwaterlichaam: CKS_0200_GWL_2

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Aantal analyses WPC Oud-Turnhout/Ravels

PFAS-20

Minimale waarde (ng/l) 0,00

Maximale waarde (ng/l) 0,00

PFAS-20 Gemiddelde waarde (ng/l) 0,00

PFAS-20

EFSA-4

Mediane waarde (ng/l) 0,00

Minimale waarde (ng/l) 0,00

Maximale waarde (ng/l) 0,00

EFSA-4

0,00

Mediane waarde (ng/l) 0,00

Gemiddelde waarde (ng/l)

Grondwaterlichaam: CKS_0250_GWL_1 WPC Aarschot/Batterij Weerderlaak

0,00

3,00

1,00

0,00

WPC Scherpenheuvel/Put

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Scherpenheuvel/Put

0,00

1,00

0,00

WPC Zichem/Put 3002-008

0,00

WPC Zichem/Put 3002-027

0,00

WPC Zichem/Put 3002-080

0,00

Grondwaterlichaam: CVS_0160_GWL_1 WPC Eeklo/Mengstaal Batterijen

0,00

5,00

2,00

1,00

0,00

1,00

0,00

WPC Klein-Sinaai/Mengstaal

15,00

20,00

18,00

19,00

0,00

3,00

1,33

1,00

WPC Londerzeel/Batterij

19,00

24,00

22,00

23,00

3,00

5,00

4,33

5,00

WPC Waarmaarde/Mengstaal

0,00

12,00

3,75

1,50

0,00

9,00

2,25

0,00

WPC Zele/Mengstaal

37,00

44,00

40,00

39,00

8,00

12,00

10,67

12,00

Grondwaterlichaam: CVS_0600_GWL_1 WPC Beernem/Mengstaal

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Snellegem/Mengstaal

6,00

9,00

7,67

8,00

4,00

6,00

5,33

6,00

WPC Eeklo/Put

0,00

Grondwaterlichaam: CVS_0600_GWL_2 0,00

0,00

Grondwaterlichaam: CVS_0800_GWL_3 WPC Oudenaarde/Winkelstraat

0,00

2,00

1,00

WPC Knokke

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Sint-André/ZP1

0,00

Grondwaterlichaam: KPS_0120_GWL_1

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 52

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFAS-20

PFAS-20 Maximale waarde (ng/l) 0,00 3,00

PFAS-20

EFSA-4

0,00

Mediane waarde (ng/l) 0,00

Minimale waarde (ng/l) 0,00

Maximale waarde (ng/l) 0,00

0,00

Mediane waarde (ng/l) 0,00

1,33

1,00

0,00

1,00

0,00

2,00

0,67

0,00

WPC Sint-André/ZP2

Minimale waarde (ng/l) 0,00

WPC Westhoek

0,00

WPC As/Mengstaal

0,00

4,00

1,67

WPC Eisden/Batterij Noord

2,00

11,00

6,67

7,00

1,00

3,00

2,00

WPC Eisden/Batterij Zuid

8,00

11,00

9,67

10,00

2,00

5,00

3,67

4,00

WPC Leut-Meeswijk/Mengstaal

22,00

34,00

30,00

34,00

9,00

12,00

10,33

10,00

WPC Lommel/Mengstaal

0,00

1,00

0,00

1,00

0,00

WPC Neerpelt/Mengstaal

0,00

3,00

1,00

0,00

WPC Bree/Mengstaal

0,00

2,00

0,75

0,50

0,00

1,00

0,00

WPC Vlakenhof/Put

0,00

2,00

0,67

0,00

1,00

0,00

WPC Kooigem/Mengstaal

0,00

3,00

1,00

0,00

WPC Waarmarde/Mengstaal Spiere

0,00

12,00

4,00

0,00

12,00

4,00

0,00

3,00

1,00

0,50

Aantal analyses

Gemiddelde waarde (ng/l)

Grondwaterlichaam: MS_0100_GWL_1

Grondwaterlichaam: MS_0200_GWL_2

Grondwaterlichaam: SS_1300_GWL_1

Grondwaterlichaam: SS_1300_GWL_4 WPC Ronse/Kruisstraat

11,00

16,00

13,25

13,00

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

tabel 13: gemiddelde concentratie (ng/l) voor de PFAS-20 in de grondwaterwinningen bestemd voor de productie van drinkwater Legende

≤ RG > RG- ≤ 5 ng/l > 5,0 ng/l - ≤ 10 ng/l > 10,0 ng/l - ≤ 15 ng/l > 15,0 ng/l - ≤ 20,0 ng/l

PFNA

PFNS

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

0,0

0,7

0,0

2,0

0,0

7,3

2,0

0,0

47,0

6,0

0,7

5,7

47,3

1,7

0,0

3,3

0,0

3,3

0,0

1,0

0,0

0,7

0,0

1,3

0,0

7,0

0,0

2,0

0,0

0,7

0,0

WPC Vlierbeek/Batterij

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: BLKS_0600_GWL_2

0,0

WPC Haacht/Den Dijk

0,0

PFBA

PFBS

WPC Het Broek/Korbeek-Dijle/batterij Noord

0,0

0,7

WPC Beersel

0,0

WPC Egenhoven/Batterij Oost

0,0

0,7

0,0

WPC Egenhoven/Batterij West

0,0

0,7

0,0

WPC HAC/Batterij Cadol

0,0

1,3

0,0

1,0

0,0

WPC HAC/Batterij 1 Abdij Park

21,0

4,7

3,0

0,7

6,0

16,0

WPC HAC/Batterij 2 Abdij Park

11,3

5,7

20,0

3,3

15,3

WPC HAC/Huiskens

0,0

WPC Herent/Mengstaal

0,0

WPC Hoeilaart/Put

0,0

WPC Kastanjebos/Putten 010, 011, 012

0,0

WPC Kastanjebos/Putten 013, 014, 015

0,0

WPC Kouterstraat/Drain

0,0

WPC Leefdaal/Mengstaal

0,0

WPC Puttebos/Mengstaal WPC Venusberg/Drain

PFOA

0,0

PFHpS

0,0

PFHpA

0,0

PFHxS

0,0

PFHxA

0,0

PFPeS

0,0

PFPeA

PFOS

> 20,0 ng/l

Grondwaterlichaam: BLKS_0160_GWL_1 0,0 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: BLKS_0600_GWL_1

0,0

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 54

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFOS

PFNA

PFNS

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

0,0

WPC Scherpenheuvel/Put

0,0

WPC Scherpenheuvel/Put

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: BLKS_1000_GWL_1s

0,0

WPC Hoeilaart/Put

0,0

WPC Menebeek/Mengstaal

0,0

WPC Overlaar/Mengstaal

0,0

WPC Velm/Put

0,0

WPC Velm/Put

0,0

WPC Walshoutem/Drain

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: BLKS_1100_GWL_1M

0,0

1,0

0,0

WPC Diets-Heur/Put

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: BLKS_1100_GWL_1s

0,0

WPC Bovelingen/Mengstaal

0,0

WPC Voort/Mengstaal

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: BLKS_1100_GWL_2s

0,0

WPC Diest Turnhoutsebaan/Put

0,0

WPC HAC/Abdij Park/Put

0,0

1,7

0,0

3,7

0,0

1,0

0,0

WPC HAC/Cadol/Put

0,0

WPC Hasselt Trekschuren/Mengstaal

0,0

WPC Hasselt Willekensmolen/Mengstaal

0,0

0,7

0,0

0,7

0,0

WPC Het Broek/Korbeek-Dijle/Put 3008-002

0,0

WPC Het Broek/Ormendaal/Put 3008-003

0,0

WPC Het Broek/Put 3008-001

0,0

WPC Heusden/Put

0,0

WPC Kouterstraat/Put

0,0

WPC Nieuwerkerken/Put 3018-004

0,0

0,7

0,0

0,7

0,0

0,7

0,0

PFOA

0,0

PFHpS

0,0

PFHpA

0,0

PFHxS

0,0

WPC Het Rot/Mengstaal

PFHxA

0,0

PFPeS

PFBS

0,0

PFPeA

PFBA WPC Aarschot/Mengstaal Schoonhoven

Grondwaterlichaam: BLKS_0600_GWL_3

0,0

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFBA

PFBS

PFPeA

PFPeS

PFHxA

PFHxS

PFHpA

PFHpS

PFOA

PFOS

PFNA

PFNS

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

WPC Nieuwerkerken/Put 4009-001

0,0

WPC Osseweg/Mengstaal

0,0

WPC Sana/Mengstaal

0,0

1,3

2,3

0,0

1,3

0,0

0,7

0,0

0,7

0,0

WPC Veeyweyde/Mengstaal

0,0

WPC Velm/Mengstaal

0,0

WPC Venusberg/Put

0,0

WPC Vlierbeek/Put

0,0

WPC Vliermaal/Mengstaal

0,0

WPC Vliermaalroot/Mengstaal

0,0

WPC Walshoutem/Put

0,0

0,5

0,0

WPC Waltwilder/Mengstaal

0,0

WPC Wellen/Mengstaal

0,0

WPC Wintershoven/Mengstaal

0,0

WPC Zepperen/Mengstaal

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: CKS_0200_GWL_1

0,0

WPC Balen/Balen-Kanaal

0,0

1,0

0,0

0,5

0,0

1,0

0,0

WPC Balen/Balen-Nete

0,0

WPC Brasschaat/Brasschaat

35,0

2,5

6,0

0,0

3,5

0,0

2,0

0,0

WPC Brasschaat/Brecht

0,0

WPC Grobbendonk Beerse

0,0

0,5

0,0

WPC Grobbendonk/Grobbendonk

6,0

1,0

3,5

0,0

2,5

1,0

2,0

0,0

2,0

1,5

0,0

WPC Grobbendonk/Oostmalle

2,5

0,0

1,5

0,0

WPC Herentals/Gierle

0,0

WPC Herentals/Herentals

0,0

2,0

0,5

0,0

0,5

0,0

2,0

0,0

WPC Herentals/Herentals

0,0

1,5

0,0

2,0

0,0

WPC Herentals/Poederlee

0,0

WPC Kapellen

25,7

0,0

2,7

0,0

WPC Mol

0,0

2,7

0,0

WPC Oud-Turnhout/Arendonk

0,0

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 56

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFBA

PFBS

PFPeA

PFPeS

PFHxA

PFHxS

PFHpA

PFHpS

PFOA

PFOS

PFNA

PFNS

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

WPC Oud-Turnhout/Oud-Turnhout

0,0

WPC Oud-Turnhout/Oud-Turnhout

0,0

WPC Oud-Turnhout/Oud-Turnhout

0,0

WPC Westerlo/Herselt

0,0

1,0

WPC Westerlo/Olen

0,0

1,3

3,0

0,0

1,7

0,0

2,0

3,0

0,0

WPC Westerlo/Vorst

3,0

0,5

1,5

0,0

0,5

0,0

1,0

0,0

WPC Westerlo/Westerlo

6,7

1,0

2,3 0,0 2,3 1,7 0,7 0,0 2,3 Grondwaterlichaam: CKS_0200_GWL_2

2,7

0,0

WPC Essen/Essen

0,0

WPC Essen/Wuustwezel

0,0

WPC Hoogstraten/Hoogstraten

0,0

1,0

0,0

WPC Hoogstraten/Meerle

0,0

WPC Merksplas

0,0

1,5

0,0

WPC Oud-Turnhout/Ravels

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: CKS_0250_GWL_1

0,0

WPC Aarschot/Batterij Weerderlaak

0,0

1,0

0,0

WPC Scherpenheuvel/Put

0,0

0,7

0,0

WPC Scherpenheuvel/Put

0,0

WPC Zichem/Put 3002-008

0,0

WPC Zichem/Put 3002-027

0,0

WPC Zichem/Put 3002-080

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: CVS_0160_GWL_1

0,0

WPC Eeklo/Mengstaal Batterijen

1,7

0,0

WPC Klein-Sinaai/Mengstaal

11,7

1,7

2,0

0,0

1,3

0,0

0,7

0,0

WPC Londerzeel/Batterij

10,0

1,7

2,7

0,0

2,3

0,7

1,0

0,0

2,7

1,0

0,0

WPC Waarmaarde/Mengstaal

0,0

0,8

0,0

0,5

0,0

2,3

0,0

WPC Zele/Mengstaal

16,3

1,7

4,0 0,0 3,3 1,0 4,0 0,0 9,3 Grondwaterlichaam: CVS_0600_GWL_1

0,0

WPC Beernem/Mengstaal

0,0

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

PFOA

PFOS

PFNA

PFNS

PFDA

PFDS

PFUnDA

PFUnDS

PFDoDA

PFDoDS

PFTrDA

PFTrDS

0,0

WPC Eeklo/Put

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: CVS_0800_GWL_3

0,0

WPC Oudenaarde/Winkelstraat

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: KPS_0120_GWL_1

0,0

1,0

WPC Knokke

0,0

WPC Sint-André/ZP1

0,0

WPC Sint-André/ZP2

0,0

WPC Westhoek

0,0

0,7

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: MS_0100_GWL_1

0,0

WPC As/Mengstaal

0,0

0,7

0,0

WPC Eisden/Batterij Noord

0,0

1,0

1,3

0,0

1,0

0,7

1,3

0,0

1,0

0,5

0,0

WPC Eisden/Batterij Zuid

0,0

2,0

1,7

0,0

1,3

0,7

1,0

0,0

2,0

1,0

0,0

WPC Leut-Meeswijk/Mengstaal

0,0

11,7

3,3

0,0

2,7

1,7

2,0

0,0

5,7

3,0

0,0

WPC Lommel/Mengstaal

0,0

WPC Neerpelt/Mengstaal

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: MS_0200_GWL_2

0,0

WPC Bree/Mengstaal

0,0

WPC Vlakenhof/Put

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Grondwaterlichaam: SS_1300_GWL_1

0,0

WPC Kooigem/Mengstaal

0,0

0,7

0,0

WPC Waarmarde/Mengstaal Spiere

0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 4,0 Grondwaterlichaam: SS_1300_GWL_4

0,0

WPC Ronse/Kruisstraat

0,0

1,5

0,0

4,3

0,0

4,8

0,0

1,8

PFHpS

0,0

PFHpA

2,3

PFHxS

1,0 0,0 0,0 2,0 0,0 0,0 1,0 Grondwaterlichaam: CVS_0600_GWL_2

PFHxA

1,0

PFPeS

PFBS

0,0

PFPeA

PFBA WPC Snellegem/Mengstaal

0,0

0,8

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 58

Perfluorverbindingen in de bronnen voor de productie van drinkwater - 2021

Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be

Meer info op www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling of bel het gratis nummer 1700