Vlaanderen is milieu
Kwaliteit van het zwemwater
2018
VLAAMSE MILIEUMAATSCHAPPIJ
www.vmm.be
DOCUMENTBESCHRIJVING Titel Kwaliteit van het zwemwater in 2018 Samenstellers Afdeling Rapportering Water, VMM Inhoud Bespreking van de kwaliteit van het zwemwater in 2018 Wijze van refereren Vlaamse Milieumaatschappij (2019), Kwaliteit van het zwemwater in 2018 Verantwoordelijke uitgever Michiel Van Peteghem, Vlaamse Milieumaatschappij Vragen in verband met dit rapport Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst Tel: 053 72 62 10 info@vmm.be Depotnummer D/2019/6871/012
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 2
Kwaliteit van het zwemwater in 2018
SAMENVATTING De Vlaamse Milieumaatschappij volgt de zwemwaterkwaliteit van de 89 Vlaamse zwemwateren op en beoordeelt ze volgens de Europese zwemwaterrichtlijn 2006/7/EG in samenwerking met het Agentschap Zorg en Gezondheid. Op basis van deze richtlijn wordt het zwemwater ingedeeld in 4 verschillende klassen: uitstekend, goed, aanvaardbaar of slecht. Deze indeling gebeurt op basis van alle bacteriologische resultaten voor de parameters intestinale enterokokken en E. coli van de afgelopen 4 badseizoenen en geeft dus de gemiddelde zwemwaterkwaliteit weer. In 2018 behoorden 82 zwemwateren tot de klasse uitstekend, 5 tot de klasse goed en 2 tot de klasse aanvaardbaar. Het aantal uitstekende zwemwateren is het hoogste ooit, vooral door de blijvende verbetering van de zwemwaterkwaliteit aan de kust.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2018
3
INHOUD 1 Evolutie van de zwemwaterkwaliteit ............................................................................................................ 6 1.1 Globale kwaliteit zwemwater ................................................................................................................ 7 1.2 Zwemwater in het binnenland ............................................................................................................... 8 1.3 Zwemwater aan de kust .......................................................................................................................10 2 Besluit ..........................................................................................................................................................13
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 4
Kwaliteit van het zwemwater in 2018
LIJST VAN TABELLEN Tabel 1: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland ................................................... 9 Tabel 2: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust ...........................................................12
LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Evolutie van de kwaliteit van het zwemwater ............................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Figuur 2: Locatie en kwaliteit van de verschillende zwemwateren ........... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Figuur 3: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland. ................................................... 8 Figuur 4: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwater aan de kust. ...............................................................11
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2018
5
1 EVOLUTIE VAN DE ZWEMWATERKWALITEIT Al meer dan 20 jaar volgt de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) de zwemwaterkwaliteit op in samenwerking met het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. Dit gebeurde aanvankelijk op basis van de zwemwaterrichtlijn 76/160/EEG. Deze richtlijn is vervangen door de Europese zwemwaterrichtlijn 2006/7/EG. Aan de kust start het badseizoen officieel op 1 juni en eindigt op 15 september. Tijdens het badseizoen worden per badzone 25 stalen genomen. In de zwemvijvers begint het badseizoen op 1 mei en eindigt het op 15 september. Er worden per locatie 20 stalen per badseizoen genomen. Op basis van de huidige richtlijn wordt het zwemwater ingedeeld in 4 verschillende klassen: - uitstekend - goed - aanvaardbaar - slecht Deze indeling gebeurt op basis van alle bacteriologische resultaten voor de parameters intestinale enterokokken en E. coli van de afgelopen 4 badseizoenen. Het resultaat geeft dus de gemiddelde zwemwaterkwaliteit aan van de afgelopen 4 badseizoenen, ingedeeld volgens 4 klassen. Sinds 2011 verloopt de beoordeling in Vlaanderen volgens richtlijn 2006/7/EG. Omdat daarbij andere parameters en een andere beoordelingsmethode gebruikt worden, kunnen deze resultaten niet eenduidig vergeleken worden met de resultaten van voor 2011.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 6
Kwaliteit van het zwemwater in 2018
1.1 Globale kwaliteit zwemwater In Vlaanderen zijn er 89 officiĂŤle zwemwateren:42 badzones aan de kust en 47 zwemwateren in het binnenland. In 2018 werden 82 daarvan als uitstekend beoordeeld, 5 als goed en 2 als aanvaardbaar. Het aantal uitstekende zwemwateren blijft nog jaarlijks toenemen. De verbetering is vooral toe te schrijven aan de blijvende verbetering van de kwaliteit van de kustwateren door de verdere sanering van het afvalwater. Ook de droge zomer zorgde voor minder overstortwerking aan de kust. Alle resultaten vind je op www.kwaliteitzwemwater.be Figuur 1: Evolutie van de kwaliteit van het zwemwater
Figuur 2: Overzicht van de locaties van de zwemwateren met hun kwaliteit in 2018
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2018
7
1.2 Zwemwater in het binnenland Van de 47 zwemvijvers behoren er: • • • •
41 tot de klasse uitstekend (87,2%); 4 tot de klasse goed (8,5%); 2 tot de klasse aanvaardbaar (4,3%); 0 tot de klasse slecht (0%).
Het aantal uitstekende zwemvijvers is even hoog als vorig jaar, maar het percentage is iets lager omdat er een extra locatie is bijgekomen. Figuur 3: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland.
100,0
Evolutie zwemwater in het binnenland
90,0 80,0 70,0
% uitstekend
60,0
% Goed
50,0
% Aanvaardbaar
40,0
% Slecht
30,0 20,0 10,0 0,0 2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Ondanks de goede bacteriologische resultaten werden door het Agentschap Zorg en Gezondheid toch 16 zwemverboden geadviseerd: - van 25/07 t.e.m. 02/08 in Keienven in Wuustwezel - van 25/07 t.e.m. 05/09 in Resort De Kempen in Mol - van 31/07 t.e.m. 05/10 in Hof Van Eden in Westerlo - van 07/08 t.e.m. 11/08 in Goolderheide in Bocholt - van 14/08 t.e.m. 29/08 in De Gavers in Geraardsbergen - van 20/08 t.e.m. 22/08 in Batven in Kinrooi - van 20/08 t.e.m. 07/09 in Goolderheide in Bocholt
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 8
Kwaliteit van het zwemwater in 2018
-
van 22/08 t.e.m. 03/09 in De Ster Strand in Sint-Niklaas van 28/08 t.e.m. 06/09 in Blaarmeersen strand-badzone in Gent van 28/08 t.e.m. 06/09 in Blaarmeersen peuterspeelkreek in Gent van 28/08 t.e.m. 06/09 in Blaarmeersen sportzone in Gent van 04/09 t.e.m. 12/09 in De Ster Strand in Sint-Niklaas van 04/09 t.e.m. 12/09 in De Ster 50m-bad in Sint-Niklaas van 04/09 t.e.m. 11/09 in De Gavers in Geraardsbergen van 10/09 t.e.m. 05/10 in Batven in Kinrooi van 14/09 t.e.m. 05/10 in De Ster Strand in Sint-Niklaas.
In al deze gevallen ging het om bloei van cyanobacteriën. Dit zijn bacteriën die, drijvend op het wateroppervlak, een blauwgroene, soms roodbruine olieachtige laag vormen op het water. Bij warm weer woekeren ze vooral in stilstaand voedselrijk oppervlaktewater. Wordt de olieachtige laag op het water dikker en drijft het wier dichter bij elkaar, dan sterven de blauwwieren af en komen er giftige stoffen vrij die schadelijk kunnen zijn voor mens en dier. Door die giftige stoffen in te ademen of op te nemen via de mond of de huid kunnen gezondheidsklachten ontstaan zoals diarree en braken, irritatie van de ogen, oren en huid, hoofdpijn, luchtwegklachten, allergische reacties en astma. Door de warme en droge zomer waren de omstandigheden in 2018 ideaal voor ’ de cyanobacteriën om te bloeien. De kwaliteit van de verschillende zwemwateren in het binnenland is als volgt: Tabel 1: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren in het binnenland.
Nummer
Locatie zwemwater
Beoordeling
79300 83700 87500 107760 115600 115800 121500 136100 139900 142500 142550 183550 201010 201040 237500 296500 296600 300260 303830 300260 303830 310200
De Mosten Hoogstraten Breebos Rijkevorsel Tulderheyde - Ravels Goolderheide - Bocholt Geerensheide - Kinrooi Batven - Kinrooi De Steenberg - Kinrooi Wouterbron - Maaseik Kikmolen - Maasmechelen Sonnevijvers (grote vijver) – Lanaken Sonnevijvers (Kleine vijver) - Lanaken Keienven - Wuustwezel De Ster strand – St-Niklaas De Ster 50m bad – St-Niklaas Diepvennen - Londerzeel Lilse Bergen (Kleine) Lilse Bergen (Grote) De Hoge Rielen - Kasterlee Korte Heide - Kasterlee De Hoge Rielen - Kasterlee Korte Heide - Kasterlee Berkenstrand - Retie
Uitstekend Uitstekend Uitstekend Aanvaardbaar Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2018
9
Nummer
Locatie zwemwater
Beoordeling
848760 570130 570150 570165 590010 633055 842720 843600 848775 848795 871500 875460 313600 324630 324650 333950 377220 377240 380150 4900 407800 416310 422700 454650 454840 531735 542500
Nuclea - Mol Blaarmeersen zwemsportzone – Gent Blaarmeersen strand-badzone – Gent Blaarmeersen Peuterspeelkreek - Gent Vosselaere Put - Deinze De Gavers - Harelbeke Baalse hei - Turnhout Zilvermeer - Mol Campinastrand - Dessel Familiestrand Postel – Mol Klein Strand - Jabbeke Sint Pietersplas - Brugge Resort De Kempen- Mol Hof Van Eden – Westerlo ’t Heultje – Westerlo Blauwe Meer - Lommel De Nekker (grote vijver) – Mechelen De Nekker (kleine vijver) - Mechelen Domein Hofstade - Zemst Damse Vaart – Brugge Ter Heide – Rotselaar Paalse Plas – Beringen Fonteintje - Beringen De Plas - HH Heidestrand – Zonhoven De Gavers – Geraardsbergen Nieuwdonk - Berlare
Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Aanvaardbaar Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend
1.3 Zwemwater aan de kust Van de 42 badzones aan de kust behoren er: • 41 tot de klasse uitstekend (97,6%) • 1 tot de klasse goed (2,4%) De zwemwaterkwaliteit aan de kust blijft verbeteren. Het aantal uitstekende zwemwateren aan de kust is al sinds 2013 in stijgende lijn en er is nog maar 1 zone die niet uitstekend scoort. Er was in 2018 geen enkel zwemverbod aan de kust.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 10
Kwaliteit van het zwemwater in 2018
Figuur 4: Evolutie van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust.
Evolutie zwemwater aan de kust 100,0 90,0 80,0 70,0 60,0 % uitstekend
50,0
% Goed
40,0
% Aanvaardbaar 30,0 20,0 10,0 0,0 2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Na felle regenbuien stellen we soms tijdelijk een minder goede waterkwaliteit vast in de buurt van de havengeulen van Oostende, Blankenberge en Nieuwpoort. Als het hard of langdurig regent, kan de rioleringsen zuiveringsinfrastructuur de grote hoeveelheid regenwater vaak niet aan. Dan treden overstorten in werking, waarbij ongezuiverd afvalwater in waterlopen en havens terechtkomt.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2018
11
De kwaliteit van de verschillende zwemwateren aan de kust is als volgt: Tabel 2: Overzicht van de kwaliteit van de zwemwateren aan de kust.
Nummer
Locatie zwemwater
Beoordeling
10 20 30 40 50 60 70 80 100 110 115 120 130 140 150 155 160 162 170 180 185 190 193 200 210 220 230 240 250 260 270 280 290 297 300 310 320 330 340 360 380 390
De Panne Leopold De Panne Canadezenplein Koksijde St-Idesbald Koksijde Ster Der Zee Koksijde Hoge Dijk Koksijde Vredestraat Koksijde St-Andre Koksijde Centrum (Oostduinkerke) Koksijde Duinpark (Oostduinkerke) Koksijde Groenendijk (Oostduinkerke) Nieuwpoort Leopoldplein Nieuwpoort Badinstallatie Middelkerke St-Laureins Middelkerke Meeuwenlaan Middelkerke Rotonde Middelkerke Houyouxstraat Middelkerke Casino-West Middelkerke Excelsior Oostende Raversijde-bad Oostende Diksmuide Oostende Northlaan Oostende Koninginnelaan Oostende Noodstrand Christinastraat Oostende Duin en Zee Bredene Turkeyen Bredene Duingat Bredene Astrid Bredene Droge Opgang Bredene De Duinpan De Haan Vosseslag De Haan Centrum De Haan Wenduine De Haan Harendijke Blankenberge Weststraat Blankenberge Kerkstraat Blankenberge Artanhelling Brugge Westkant (Zeebrugge) Knokke-Heist Centrum Heist Knokke-Heist Duinbergen Knokke-Heist Casino Knokke-Heist Zoute Knokke-Heist Lekkerbek
Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Goed Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend Uitstekend
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ 12
Kwaliteit van het zwemwater in 2018
2 BESLUIT In 2018 volgde de Vlaamse Milieumaatschappij de zwemwaterkwaliteit op van 89 locaties. De resultaten van de afgelopen 4 jaar werden gebruikt om de zwemwaterkwaliteit te beoordelen volgens de EU-richtlijn 2006/7/EG. De zwemwaterkwaliteit in 2018 is de beste sinds 2011. Het percentage uitstekende zwemwateren is toegenomen tot 92,1%. De verbetering is vooral toe te schrijven aan de blijvende verbetering van de kwaliteit van de kustwateren door de verdere sanering van het afvalwater. Aan de kust behoren nu op één na alle zwemwateren tot de klasse uitstekend. Voor de zwemwateren in het binnenland moet de problematiek van cyanobacteriën nauwlettend opgevolgd worden. Dit fenomeen vormt een gezondheidsrisico en doet zich vooral voor bij warm en droog weer in stilstaande voedingsrijke wateren. Hierdoor waren er 16 tijdelijke zwemverboden in de zwemvijvers in 2018.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\ Kwaliteit van het zwemwater in 2018
13
Vlaamse Milieumaatschappij Dokter De Moorstraat 24-26 9300 Aalst www.vmm.be