VLAAMSE WOONRAAD //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
ADVIES AANPASSING DECRETEN AAN DE ALGEMENE VERORDENING GEGEVENSBESCHERMING Advies 2018-06 / 15.02.2018 //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
~y, __\Vlaanderen 'l)2 \ 1swonen
www.vlaamsewoonraad.be
INHOUD 1 2 3
Situering ................................................................................................................................... 3 Beknopte inhoud...................................................................................................................... 3 Bespreking................................................................................................................................ 3
3.1
(Procesmatige) aanpak
3
3.2 3.3
Toepassingsgebied Uitzondering op rechten
4 5
3.4
Politierichtlijn
6
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 2 van 6
advies gegevensverwerking (AVG)
15.02.2018
1 SITUERING Op 12 januari 2018 hechtte de Vlaamse Regering haar principiële goedkeuring aan het voorontwerp van decreet houdende aanpassing van de decreten aan de verordening (EU) 2016/679. Deze verordening voorziet inzake verwerking van persoonsgegevens in een uniforme bescherming van natuurlijke personen en de omzetting van de desbetreffende bepalingen naar het interne recht. In de eerder opgemaakte conceptnota werd voor de omzetting van de verordening een specifieke aanpak vooropgesteld waarbij de te volgen werkwijze werd uitgestippeld. Doel was om de Vlaamse regelgeving aan te passen aan de verordening, en dit vóór 24 mei 2018. Per beleidsdomein werd een screening voorzien van alle decreten die verband houden met gegevensverwerking en gegevensbeheer. Over het voorontwerp van decreet werd na vermelde principiële goedkeuring advies gevraagd aan de strategische adviesraden (op een termijn van 30 dagen). De Vlaamse Woonraad heeft het advies goedgekeurd op 16 februari 2018 en het advies bezorgd aan de bevoegde minister. In het advies focust de Raad op de aangelegenheden met een impact op het beleidsveld wonen.
2 BEKNOPTE INHOUD Het voorontwerp van decreet heeft als doel de diverse decreten die verband houden met gegevensverwerking af te stemmen op de bepalingen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Bijvoorbeeld zijn de toegekende rechten niet meer in overeenstemming met wat wordt voorgeschreven door de AGV. Verder moeten de verwijzingen in de decreten naar bestaande (vaak federale) regelgeving inzake persoonsgegevens (de wet op de verwerking van persoonsgegevens) worden aangepast. Het AVG hanteert andere categorieën van persoonsgegevens en introduceert eveneens enkele nieuwe categorieën. Bestaande indelingen dienen te worden gewijzigd rekening houdend met de nieuw vooropgestelde categorisering. Het voorontwerp van decreet regelt voor wat betreft de gegevensverwerking bijgevolg de noodzakelijke aanpassingen en dit per bevoegdheidsdomein die de Vlaamse overheid toebehoort.
3 BESPREKING 3.1 (PROCESMATIGE) AANPAK
-----------------------------------------------------------■
In de eerder goedgekeurde conceptnota wordt de werkwijze voor de omzetting van de verordening bepaald. Hierbij wordt uitgegaan van een doorgedreven screening van de regelgeving per (Vlaams) beleidsdomein. Voor
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 15.02.2018
advies gegevensverwerking (AVG)
pagina 3 van 6
de concrete juridische aanpassingen wordt geopteerd voor geëigende generieke formuleringen die bruikbaar zijn over de diverse beleidsdomeinen heen. Tevens wordt erover gewaakt dat de juridische formulering toekomstbestendig is, en bijgevolg toekomstige wijzigingen in de regelgeving kan ondervangen. De oefening wordt extra bemoeilijkt mede doordat basiswetgeving, zoals de wet op de verwerking persoonsgegevens, federale materie is, en ter zake diverse wijzigingen op stapel staan (onder meer wordt het stelsel van de machtigingen ongedaan gemaakt). De Raad meent dat het ontwerp van decreet de nodige waarborgen betracht om de gegevensverwerking binnen de diverse bevoegdheidsdomeinen aan de AGV aan te passen, en bovendien een juridisch sluitend geheel te vormen mede door te anticiperen op mogelijke wijzigingen in de federale regelgeving. De Raad erkent de noodzaak om de in het AGV toegekende rechten in de interne rechtsregeling te waarborgen. De Raad meent dat dit tegelijk kan sporen met het verzekeren van adequate toezicht- en inspectieopdrachten binnen de diverse bevoegdheidsdomeinen, en met het ontsluiten van (geanonimiseerde) gegevens voor wetenschappelijk onderzoek.
3.2 TOEPASSINGSGEBIED -----------------------------------------------Binnen het beleidsveld wonen zijn diverse sociale woonactoren actief. Zij voeren binnen een reglementair kader specifieke opdrachten uit. Sociale huisvestingsmaatschappijen kennen woningen toe aan kandidaathuurders die moeten voldoen aan vooropgestelde voorwaarden naar inkomen en onroerend bezit edm. Met het oog op deze opdrachten houden deze woonactoren diverse persoonsgegevens bij en zijn zij onderworpen aan de wet op de verwerking van persoonsgegevens. In het inschrijvingsregister worden gegevens van kandidaat-huurders bijgehouden om op een reglementair bepaalde wijze een woning te kunnen toewijzen. Na toewijzing worden de gegevens van elke sociale huurder bijgehouden, onder meer om de huurprijs correct te kunnen bepalen (gegevens inzake de gezinssamenstelling en het inkomen). Artikel 52 van het Kaderbesluit Sociale Huur stelt hieromtrent het volgende: De referentiepersoon geeft aan de verhuurder, door zijn aanvraag tot inschrijving in het register, zijn inschrijving als kandidaat-huurder of zijn huurderschap, de toestemming om bij de bevoegde overheden en instellingen en bij de lokale besturen de noodzakelijke documenten of gegevens betreffende de in dit besluit gestelde voorwaarden en verplichtingen te verkrijgen, met behoud van de toepassing van de bepalingen van de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens, haar uitvoeringsbesluiten en elke andere bepaling tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer, vastgesteld door of krachtens een wet, decreet of besluit. De VMSW coördineert de elektronische gegevensstromen en elektronische informatie-uitwisseling tussen de diverse actoren vermeld in dit besluit. Alle elektronische gegevens mogen in dit kader via de VMSW uitgewisseld worden. De VMSW mag de gegevens ook gebruiken voor
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 4 van 6
advies gegevensverwerking (AVG)
15.02.2018
statistische verwerking en mag ze ter beschikking stellen van de andere entiteiten van het beleidsdomein Ruimtelijke Ordening, Wonen en Onroerend Erfgoed voor statistische verwerking. Het is de Raad onduidelijk of de omzetting van de AGV (rechtstreeks of onrechtstreeks) een invloed heeft op het reglementair kader (en de desbetreffende bepalingen van het kaderbesluit sociale huur) en of het reglementair kader aanpassingen behoeft. Het is verder niet zeker in welke mate de huidige praktijk kan worden aangehouden dan wel of zich een wijziging in de omkadering van het gegevensbeheer opdringt (om de overeenstemming met de bepalingen van het AGV te bekomen). De Raad vraagt hier aandacht voor en desgevallend moet dit nader worden onderzocht. Tenslotte wordt erop gewezen dat sociale verhuurders reglementair de mogelijkheid hebben om persoonsgebonden informatie door te geven aan specifiek bevoegde ambtenaren (bijvoorbeeld met het oog op de bestrijding van domiciliefraude). Ook hier moet volgens de Raad de overeenstemming met de bepalingen van het AGV worden betracht.
3.3 UITZONDERING OP RECHTEN -----------------------------------------------------------------, De AGV bepaalt de rechten van personen van wie personengegevens worden verwerkt. In dit kader worden specifieke beschermingsrechten toegekend, zoals het recht op informatie, inzage, rectificatie, het recht op bezwaar edm. Het artikel 23 AGV voorziet evenwel een uitzondering op deze rechten, onder meer in het kader van het voorkomen, het opsporen, het onderzoeken en vervolgen van misdrijven. Een gelijkaardige uitzondering kan gelden bij de uitoefening van een inspectie- of toezichtsopdracht (voor zover dit te maken heeft met het openbaar gezag). Binnen het beleidsveld wonen worden zowel toezichtsopdrachten als opsporings- en verbaliseringsopdrachten uitgeoefend. Zo wordt aan welbepaalde ambtenaren de bevoegdheid toegekend om de misdrijven bepaald in artikel 20 Vlaamse Wooncode op te sporen en/of vast te stellen. Andere ambtenaren oefenen toezicht uit op de sociale woonactoren die een opdracht van algemeen belang vervullen (het helpen realiseren van het recht op wonen) en hiertoe specifieke regels moeten volgen (onder meer naar toekenning van een sociale woning). In het ontwerp van decreet wordt het uitzonderingsregime bepaald in geval van toezichts- en inspectieopdrachten. Het is volgens de Raad logisch om in dit kader de door de AVG toegekende rechten tijdelijk op te schorten. Het is de Raad evenwel niet duidelijk hoe de bijkomend opgelegde voorwaarde, met name dat de toepassing van de rechten nadelig zou zijn (of kunnen zijn) voor het onderzoek, moet worden toegepast: wie beoordeelt deze voorwaarde en in welke mate is dit niet steeds het geval bij dergelijke taken (in het bijzonder in het kader van een strafrechtelijke procedure)? Het is dan ook de vraag of een dergelijk bijkomende voorwaarde niet complicerend werkt (en of dit wel noodzakelijk is).
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// 15.02.2018
advies gegevensverwerking (AVG)
pagina 5 van 6
3.4 POLITIERICHTLIJN ---------------------------------------Binnen het beleidsveld wonen wordt aan welbepaalde ambtenaren bijzondere strafrechtelijke bevoegdheden toegekend. Zij treden op in de hoedanigheid van officier van gerechtelijke politie en/of hulpofficier van de procureur des konings. Deze ambtenaren hebben specifiek de opdracht om de misdrijven bepaald in artikel 20 van de Vlaamse Wooncode op te sporen en vast te stellen, met name het verhuren of ter beschikking stellen van ongeschikte en/of onbewoonbare woningen. Het is de Raad onduidelijk of voor deze uitoefening van opdrachten de richtlijn over de bescherming van gegevensbescherming bij justitiële samenwerking in strafzaken en politionele samenwerking (EU politierichtlijn) niet van toepassing is. Indien dit niet het geval is (en gegevensverwerking is onderworpen aan de AGV), is het de vraag wat er gebeurt in geval het dossier wordt overgedragen aan de bevoegde justitiële diensten (wat mogelijk wel consequenties heeft naar de toepassing van vernoemde richtlijn). Het is de Raad niet duidelijk of het gevolg van deze overdracht op de oorspronkelijke gegevensverwerking (via een generieke formulering) voldoende wordt geregeld: is het met andere woorden voldoende dat ter zake het antwoord wordt afgewacht van het openbaar ministerie of de onderzoeksrechter (zoals voorzien in nieuw toe te voegen paragraaf 8 van artikel 2 Vlaamse Wooncode)? De Raad meent dat ter zake omzichtigheid geboden is en desgevallend moet dit nader worden onderzocht en/of verduidelijkt.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// pagina 6 van 6
advies gegevensverwerking (AVG)
15.02.2018