h19_ De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en....pdf

L E F A T S D U O H N I

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen 142 KRIS DECLEER & WIM DE BELDER - Doelstellingen en juridische achtergronden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .142 - Evaluatie van de verwerving van natuurreservaten door de Vlaamse overheid en erkende terreinbeherende verenigingen . . . . . .144 - Het aantal reservaat projecten is relatief groot, maar de totale oppervlakte natuurreservaat in Vlaanderen blijft beperkt . . . .144 - De natuurreservaten in Vlaanderen zijn overwegend klein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .150 - De oppervlakte natuurreservaat is niet evenredig gespreid over de provincies; de Vlaamse natuur (sensu Biologische Waarderingskaart en gewestplan) wordt niet overal evenredig beschermd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .150 - Het eigendomsstatuut van vele natuurreservaten biedt op langere termijn onvoldoende garanties op duurzaamheid . . . . . . .151 - Er is een grote achterstand in de "erkenning" door de overheid van natuurreservaten, beheerd door de erkende terreinbeherende verenigingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .151 - De erkende terreinbeherende verenigingen kopen gezamenlijk meer terreinen aan dan Aminal afdeling Natuur . . . . . . . . . . .151 - Naar optimale besteding van overheidsmiddelen vormt betoelaging van aankopen door erkende terreinbeherende verenigingen een efficiĂŤnte maatregel om de aangroei van het areaal natuurreservaat in Vlaanderen te stimuleren . . . . . . . . .151 - De aankoopprocedure voor het Vlaamse Gewest is omslachtig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .158 - Met de huidige financiĂŤle middelen en inspanningen voor aankoop van natuurreservaten in Vlaanderen zal het geplande beleid voor de uitbouw van 50.000 ha natuurreservaat tegen 2007 onmogelijk gehaald worden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .158 - Evaluatie van de verwerving van natuurdomeinen door AMINAL Afdeling Bos en Groen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159 - Veel gebieden, beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen hebben een hoge natuurwaarde. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159 - De instrumenten en het aantal gerichte maatregelen voor natuurbehoud en -herstel neemt bij Afdeling Bos en Groen geleidelijk toe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159 - Het aankoopritme van Afdeling Bos en Groen inzake terreinverwerving is groter dan dat van Afdeling natuur . . . . . . . . . . . .160 - Met de huidige financiĂŤle middelen en inspanningen zal de bindende taakstelling uit het Milieubeleidsplan 1997-2001, de aankoop van minimaal 10.000ha natuur- en bosgebied tegen het einde van de planperiode (eind 2001) niet gehaald worden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .160 - Aanbevelingen met betrekking tot het natuurverwervingsbeleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162 - Het wettelijk en financieel kader voor aankoop van natuurgebieden dient geoptimaliseerd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162 - Een meer aangepast of gericht ecologisch beheer van (delen van) sommige natuurgebieden, beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen, is wenselijk. Taakafspraken en samenwerking tussen Afdeling Bos en Groen en Afdeling Natuur dienen gestimuleerd .162 - Het afsluiten van beheersovereenkomsten met andere openbare besturen voor een meer natuurgericht beheer dient aangemoedigd. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .163 - Op termijn dient gestreefd naar een meer evenredige verdeling van het areaal natuurreservaat tussen de verschillende Vlaamse provincies binnen de voor natuur bestemde oppervlakte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .163

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen KRIS DECLEER & WIM DE BELDER

Doelstellingen en juridische achtergronden Zonder twijfel garandeert de aankoop van natuurgebieden - mits een deskundig beheer - het best de ontwikkeling, het herstel, de duurzame instandhouding en het functioneren van hoogwaardige natuur in Vlaanderen. Terreinverwerving is een essentieel instrument voor het behoud van de biodiversiteit, zeker in een regio als Vlaanderen waar natuur onder grote druk staat. Het is ook het beste middel om de sociale en wetenschappelijke functies van natuur op een lange termijn te verzekeren. In dit hoofdstuk wordt dieper ingegaan op het voorbije en geplande aankoopbeleid van de Vlaamse overheid en de verschillende erkende terreinbeherende verenigingen. Het aankoopbeleid van provincies en gemeenten komt in deze bijdrage niet aan bod. Verschillende statuten van "beschermd en beheerd gebied met hoofdfunctie natuur" zijn te onderscheiden (Figuur 19.1): • Een "Vlaams natuurreservaat" is een beschermd natuurgebied dat door de Vlaamse regering, in uitvoering van het Decreet betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu van 21/10/97, wordt aangewezen op gronden die het Vlaamse Gewest in eigendom of in huur heeft of die daartoe ter beschikking worden gesteld. In regel worden deze terreinen beheerd door AMINAL Afdeling Natuur. De Vlaamse natuurreservaten werden vroeger "staatsnatuurreservaat" genoemd. • Verschillende terreinbeherende verenigingen hebben een lange traditie in de verwerving en het beheer van natuurgebieden: de zogenaamde "private natuurreservaten".Vier organisaties zijn door de Vlaamse Regering erkend: de 15

Belgische Natuur- en Vogelreservaten v.z.w. (met als Vlaamse dochterorganisatie v.z.w. Natuurreservaten), de v.z.w.Wielewaal, de v.z.w. Stichting Limburgs Landschap en de v.z.w. Durme. De aankoop van natuurgebieden door deze organisaties wordt - volgens criteria gepreciseerd in het Decreet Natuurbehoud en geplande uitvoeringsbesluiten15 - financieel betoelaagd door de Vlaamse overheid. Sinds enkele jaren verlenen ook provincies, sommige gemeenten en de Europese Unie in bepaalde gevallen financiële steun. In de praktijk moet echter steeds minimaal 10% van de aankoopbedragen uit eigen middelen van de vereniging worden geput. Vele terreinen worden door deze organisaties ook gehuurd, b.v. van openbare besturen zoals gemeenten, provincies,Vlaamse administraties (o.a. Administratie Waterwegen en Zeewezen), militaire overheden, naast waterwinningsbedrijven, NMBS en dergelijke. De private natuurreservaten kunnen door de Vlaamse regering als "erkend natuurreservaat" worden aangeduid, op basis van een goedgekeurd beheersplan en mits akkoord van eventuele eigenaars. Deze "erkenning" houdt in dat het beheer van het gebied financieel wordt ondersteund door de Vlaamse overheid. • In uitvoering van het Bosdecreet van 13/06/1990 en uitvoeringsbesluiten (B.Vl.R. 20/01/1993), kunnen door de Vlaamse regering ook "bosreservaten" worden aangeduid. Het betreft hier biologisch waardevolle bosgebieden, doorgaans in beheer van AMINAL Afdeling Bos en Groen. Ook bossen van andere openbare besturen en particulieren kunnen worden erkend als bosreservaat (zogenaamde "erkende bosreservaten"). Inhoudelijk worden twee types onderscheiden. "Integrale bosreservaten" zijn bossen waar de groei en de ontwikkeling van de natuur ongemoeid worden gelaten; in "gerichte bosreservaten" wil men door een aangepast beheer specifieke bostypes ontwikkelen en/of behouden. De bosreservaten zijn daarnaast belangrijk voor het wetenschappelijk bosbouwonderzoek. • Verschillende Vlaamse openbare besturen doen inspanningen voor terreinverwerving met een verweving van verschillende functies voor ogen. Recreatie is doorgaans een belangrijk motief voor de aankoop. Natuurbehoud is meestal nevenfunctie, maar kan niet (gebiedsdekkend) de hoofdfunctie zijn. In het geval van bosterreinen wordt meestal ook het aspect houtproductie op evenwaardige wijze in het beheer geïntegreerd. De verzamelterm voor al deze gebieden noemen we hier "natuurdomeinen". De actuele en potentiële natuurwaarde verschilt sterk van gebied tot gebied. In deze bijdrage wordt alleen dieper

Tot op heden wordt de erkenning van natuurreservaten nog geregeld door volgende wetgeving: (1) KB van 3 februari 1981 tot regeling, voor het Vlaamse Gewest, van de erkenning en de subsidiëring van natuurreservaten, BS 7 maart 1981, gewijzigd door het B.Vl.R. van 20 juli 1994 (wijziging aan de subsidiëringregeling), BS 22 oktober 1994. (2) Decreet van 29 april 1991 tot instelling van een Milieu- en Natuurraad van Vlaanderen en tot vaststelling van de algemene regelen inzake de erkenning en de subsidiëring van de milieu- en natuurverenigingen, BS 31 mei 1991. (3) B.Vl.R. van 3 juni 1992 tot vaststelling van de bijzondere regelen inzake de erkenning en de subsidiëring van de milieu- en natuurverenigingen, BS 4 augustus 1992; gewijzigd door het B.Vl.R. van 22 juli 1993, BS 14 oktober 1993 en door het B.Vl.R. van 8 maart 1995, BS 30 maart 1995. (4) B.Vl.R. van 16 mei 1995 tot vaststelling van de erkenningsvoorwaarden en de criteria die gelden voor de toekenning van een subsidie aan erkende verenigingen die terreinen verwerven die als natuurreservaat worden ingericht, BS 3 augustus 1995; gewijzigd door het B.Vl.R. van 6 september 1995, BS 15 november 1995.

Instituut voor Natuurbehoud 142

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

- Gemeentelijk domein beheerd door gemeente

- Vlaams natuurreservaat

beheerd door AMINAL Afdeling Natuur

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

Uitbouw van 50.000 ha natuurreservaat in Vlaanderen tegen 2007 (Mina-actie 108)

beheerd door Vlaams Gewest : AMINAL Afdeling Bos en Groen

- Domeinbossen en overige natuurdomeinen (openbare viswateren e.a.)

beheerd door provincie

PrivŽeigendom

Een (meer) natuurgericht beheer is wenselijk, met aandacht voor het behoud/herstel van de biodiversiteit, populaties van rode lijst-soorten, spontane natuurlijke processen, aangepaste sociale functie...

eigendom van een openbaar bestuur

Gebieden met officieel geen specifiek natuurgericht beheer, tenzij een bosbeheersplan (in uitvoering van het Bosdecreet)

Figuur 19.1: Indeling van de natuurgebieden in Vlaanderen volgens beheer en beheersverantwoordelijkheid. Met pijlen zijn de doelstellingen voor het gebiedsgericht natuurbeleid aangegeven. In kleur zijn het type gebieden aangegeven die in de tekst besproken worden.

- Natuurreservaat beheerd door gemeente of provincie

beheerd door Natuurreservaten vzw, Wielewaal, Stichting Limburgs Landschap, vzw Durme...

- (al dan niet erkend) natuurreservaat beheerd door een erkende terreinbeherende vereniging

beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen

- Provinciaal domein

(natuur vnl. als nevenfunctie)

(natuur als hoofdfunctie)

- Bosreservaat

Natuurdomeinen

Natuurreservaten

of gehuurd door de overheid of een erkende terreinbeherende vereniging)

Gebieden met een officieel, natuurgericht beheer (in eigendom van

Natuurgebieden in Vlaanderen

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

Instituut voor Natuurbehoud

143

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen ingegaan op de natuurdomeinen in beheer van AMINAL Afdeling Bos en Groen. Voor zover het bosgebieden betreft (de grote meerderheid) is de juridische regelgeving ondergebracht in het Bosdecreet; men spreekt in dit geval van "domeinbossen". In het Vlaamse Milieubeleidsplan 1997-2001 wordt, in uitvoering van Actie 108, beleidsmatig gestreefd naar de aankoop van minimaal 10.000 ha natuur- en bosgebied tegen eind 2001 (aankoopritme van 1.600 ha per jaar) en de uitbouw van 50.000 ha natuurreservaat in Vlaanderen tegen 2007.

Evaluatie van de verwerving van natuurreservaten door de Vlaamse overheid en erkende terreinbeherende verenigingen Op 1/1/98 liepen in Vlaanderen 609 reservaatprojecten (Vlaamse natuurreservaten, bosreservaten en private (al dan niet erkende) natuurreservaten), goed voor een totale oppervlakte van 14.976 ha. Een volledige lijst van alle projecten met details inzake oppervlakte, beheerders e.d. is weergegeven in Tabel 19.1 (zie bijlage bij dit hoofdstuk). Zoals hoger vermeld, zullen een klein aantal projecten van steden, gemeenten, provincies of lokale milieugroepen ontbreken (b.v. het natuurreservaat "Bourgoyen-Ossemeersen", grotendeels eigendom van en beheerd door de Stad Gent). Van alle projecten, uitgezonderd de bosreservaten (1.374 ha) en de gebieden gehuurd door de v.z.w. Wielewaal (1.074ha), kon tevens de aangroei per jaar worden geregistreerd voor de periode 1/1/1988- 1/1/1998. Tabel 19.2 geeft een samenvattend overzicht van de stand van zaken op 1/1/98 en de netto aangroei van het areaal natuurreservaat in eigendom gedurende de afgelopen 10 jaar. In Figuur 19.2a-e wordt de aangroei van het areaal natuurreservaat per provincie grafisch weergegeven, voor de terreinen beheerd door AMINAL Afdeling Natuur, de erkende terreinbeherende verenigingen en beiden samen. Telkens is ook het onderscheid gemaakt tussen de oppervlakte in eigendom en de totale oppervlakte (eigendom en huur samen). Een eerste analyse van de gegevens laat toe een aantal conclusies te trekken.

Het aantal reservaatprojecten is relatief groot, maar de totale oppervlakte natuurreservaat in Vlaanderen blijft beperkt (Tabel 19.2).

lijk minder dan Nederland waar, met een vergelijkbare bevolkingsdichtheid en levensstandaard, op een oppervlakte van 6,9% van het landareaal (d.i. exclusief de grote wateren zoals de Waddenzee) een beheer gevoerd wordt gericht op natuur als hoofdfunctie (VAN DER WEIJDEN & MIDDELKOOP 1998). Het Milieubeleidsplan 1997-2001 beoogt de uitbouw van 50.000 ha natuurreservaat in Vlaanderen tegen 2007, wat neerkomt op 3,7% van Vlaanderen. Er zijn geen officiĂŤle internationale afspraken inzake streefnormen voor de oppervlakte natuurreservaat in elk land. Het Verdrag inzake biologische diversiteit, opgesteld te Rio de Janeiro op 5/6/92, in BelgiĂŤ in voege getreden op 20/2/97, bepaalt in dit verband enkel dat elk land een stelsel van beschermde gebieden moet instellen om de biologische diversiteit te behouden, alsook dat alle noodzakelijke bijkomende maatregelen moeten genomen worden om de biologische diversiteit te behouden of te herstellen. Door de Raad van Europa werd in 1995 de "Pan-European Biological and Landscape Diversity Strategy" goedgekeurd en gelanceerd die voorziet in een aantal concrete doelstellingen en acties inzake natuurbehoud voor alle leden van de Raad van Europa (Council of Europe, 1996). De World Conservation Union (IUCN), United Nations Environment Programme (UNEP) en World Wide Fund For Nature (WWF) hebben in 1980 reeds afgesproken er naar te streven dat tenminste 10% van het aardoppervlak wordt beschermd als natuurgebied. In IUCN Commission on National Parks and Protected Areas (1994) wordt een stand van zaken opgemaakt voor 33 Europese landen.Voor de Europese regio lag het landgemiddelde voor beschermde natuurgebieden met een hoofdfunctie natuur in 1994 op 3,33% van het areaal. Met het streefdoel van 50.000 ha natuurreservaat tegen 2007 komt Vlaanderen dus in de buurt van het Europese landgemiddelde van 1994. 14.976 ha vertegenwoordigt slechts 7,25% van de groene en geelgroene gebieden op de gewestplannen (nl. natuur- en reservaatgebied, groengebied, bosgebied, parkgebied, buffergebied en de groep van agrarische gebieden met ecologisch belang). De Vlaamse overheid heeft in totaal 6.836 ha in beheer als natuurreservaat (147 gebieden, waarvan 24 bosreservaten); alle terreinbeherende verenigingen samen beheren 8.140 ha (462 gebieden).Van deze laatste groep neemt de v.z.w. Natuurreservaten ongeveer 2/3 van de oppervlakte voor haar rekening. Het grootste aantal reservaatprojecten is te vinden in de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen en Limburg (181 resp. 134 en 133); het kleinste aantal in de provincies Vlaams-Brabant (93) en West-Vlaanderen (68).

14.976 ha vertegenwoordigt slechts 1,1% van de oppervlakte van Vlaanderen. Hiermee scoort Vlaanderen aanzien-

Instituut voor Natuurbehoud 144

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

Tabel 19.2: Samenvattende tabel met aantallen en oppervlakte (ha) van de natuurreservaten in Vlaanderen (toestand 1/1/98). Bedekkingsgraad van het areaal natuurreservaat per provincie, op de Biologische waarderingskaart en op de groengebieden (s.l.) van het gewestplan.

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

Instituut voor Natuurbehoud

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

145

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.2a: Aangroei per provincie van het areaal natuurreservaat in eigendom van het Vlaamse Gewest en beheerd door AMINAL Afdeling Natuur (periode 1/1/88-1/1/98)

Figuur 19.2b: Aangroei per provincie van het areaal natuurreservaat in eigendom van of gehuurd door het Vlaamse Gewest en beheerd door AMINAL Afdeling Natuur (periode 1/1/88-1/1/98)

Instituut voor Natuurbehoud 146

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.2c: Aangroei per provincie van het areaal natuurreservaat in eigendom van erkende terreinbeherende verenigingen en erkende reservaten in eigendom van niet erkende terreinbeherende verenigingen (periode 1/1/88-1/1/98).

Figuur 19.2d: Aangroei per provincie van het areaal natuurreservaat in eigendom van of gehuurd door erkende terreinbeherende verenigingen (periode 1/1/88-1/1/98). Er kon geen rekening worden gehouden met 1074 ha terrein in huur door de Wielewaal.

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

147

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

Figuur 19.2e: Aangroei per provincie van het gezamenlijk areaal natuurreservaat in eigendom van erkende terreinbeherende verenigingen, overige erkende reservaten en Vlaamse natuurreservaten (periode 1/1/88-1/1/98).

Figuur 19.3: Frequentieverdeling in oppervlakteklassen van de natuurreservaten in Vlaanderen (som eigendom en huur) op 1/1/98.

Instituut voor Natuurbehoud 148

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen Tabel 19.3: Frequentieverdeling in oppervlakteklassen van de natuurreservaten in Vlaanderen (som eigendom en huur) op 1/1/98. WVL: West Vlaanderen; OVL: Oost-Vlaanderen; ANT: Antwerpen; VLB: Vlaams-Brabant; LIM: Limburg; VL: Vlaanderen AANTAL GEBIEDEN PER OPPERVLAKTEKLASSE OPPERVLAKTEKLASSEN (in ha)

WVL

OVL

ANT

VLB

LIM

VL

0 tot 1

8

22

21

15

16

82

1 tot 5

16

51

53

27

29

176

5 tot 10

21

23

31

12

16

103

10 tot 20

9

19

30

16

12

86

20 tot 30

4

11

17

6

11

49

30 tot 40

3

2

9

5

15

34

40 tot 50

1

2

4

3

8

18

50 tot 100

3

3

11

4

10

31

100 tot 200

2

1

3

4

11

21

200 tot 500

1

0

1

1

3

6

500 tot 1000

0

0

1

0

2

3

68

134

181

93

133

609

Totaal aantal gebieden

AANTAL GEBIEDEN PER OPPERVLAKTEKLASSE IN % OPPERVLAKTEKLASSEN (in ha)

WVL

OVL

ANT

VLB

LIM

VL

0 tot 1

11,8%

16,4%

11,6%

16,1%

12,0%

13,5%

1 tot 5

23,5%

38,1%

29,3%

29,0%

21,8%

28,9%

5 tot 10

30,9%

17,2%

17,1%

12,9%

12,0%

16,9%

10 tot 20

13,2%

14,2%

16,6%

17,2%

9,0%

14,1%

20 tot 30

5,9%

8,2%

9,4%

6,5%

8,3%

8,0%

30 tot 40

4,4%

1,5%

5,0%

5,4%

11,3%

5,6%

40 tot 50

1,5%

1,5%

2,2%

3,2%

6,0%

3,0%

50 tot 100

4,4%

2,2%

6,1%

4,3%

7,5%

5,1%

100 tot 200

2,9%

0,7%

1,7%

4,3%

8,3%

3,4%

200 tot 500

1,5%

0,0%

0,6%

1,1%

2,3%

1,0%

500 tot 1000

0,0%

0,0%

0,6%

0,0%

1,5%

0,5%

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

149

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

De natuurreservaten in Vlaanderen zijn overwegend klein Uit Tabel 19.2 blijkt dat de gemiddelde oppervlakte van een natuurreservaat in Vlaanderen slechts 24,6 ha is. De terreinen van het Vlaams Gewest (Vlaamse natuurreservaten en bosreservaten) zijn gemiddeld aanzienlijk groter (46,5 ha) dan de groep van de private en erkende natuurreservaten (17,6 ha). De grootste natuurreservaten zijn te vinden in Limburg (gemiddeld 47,2 ha), ruim 2 maal zo groot als deze in West-Vlaanderen, Antwerpen en VlaamsBrabant en bijna 5 maal zo groot als deze in OostVlaanderen. De top 10 qua oppervlakte ziet er uit als volgt: Kalmthoutse Heide (942 ha), Bovenloop van de Zwarte Beek (898 ha), Mechelse Heide (688 ha),Teut (377 ha),Ten Haagdoornheide (359 ha), Westhoek (337 ha), Walenbos (225 ha), De Maten (219 ha), Groot Buitenschoor (215 ha), Hageven (196 ha). Indien de middenloop van de Zwarte Beek (157 ha) samen wordt genomen met de bovenloop, vormde de Zwarte Beek op 1/1/98 het grootste reservaatproject in Vlaanderen (1055 ha). Tabel 19.3 en Figuur 19.3 geven een overzicht van de verdeling van de natuurreservaten in oppervlakteklassen per provincie. Een verrassend groot aantal van 82 "natuurreservaten" (13,5 %) is actueel kleiner dan 1 ha, vooral vertegenwoordigd in de provincies Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant. Het feit dat 42% van alle reservatenprojecten momenteel een oppervlakte vertegenwoordigt van minder dan 5 ha en 59% minder dan 10 ha groot is, is veelzeggend over het voorbije natuurbehoudbeleid (én de versnipperde toestand van de natuur) in Vlaanderen. De grootste versnippering van het areaal natuurreservaat is te vinden in de provincies West- en Oost-Vlaanderen met resp. 66% en 72% kleiner dan 10 ha. Antwerpen en VlaamsBrabant doen beter met 58% en Limburg scoort best met "slechts" 46% van de natuurreservaten kleiner dan 10 ha. Omgekeerd zijn slechts 30 natuurreservaten (5%) in Vlaanderen groter dan 100 ha, waarvan er 16 in de provincie Limburg gelegen zijn. In Oost-Vlaanderen is er slechts 1 natuurreservaat in dit geval (Heidebos); in WestVlaanderen 3, in Antwerpen en Vlaams-Brabant 5.

De oppervlakte natuurreservaat verschilt van provincie tot provincie; het areaal natuur (zoals weergegeven op de Biologische waarderingskaart en het gewestplan) wordt niet overal evenredig beschermd. Uit Tabel 19.2 blijkt dat het areaal natuurreservaat in de provincie Limburg 2,6% van de oppervlakte in beslag neemt. De provincie Antwerpen volgt met 1,4%, met daar-

na Vlaams-Brabant (0,9%) en op ruime afstand de provincies Oost- en West-Vlaanderen met elk slechts 0,4%. Er is een onevenwichtige geografische spreiding van de natuurreservaten in Vlaanderen, waardoor ook de maatschappelijke functie van natuur vooral in het westen onvoldoende tot haar recht kan komen. Dit beeld wordt nog versterkt wanneer de vergelijking wordt gemaakt met de totale oppervlakte biologisch waardevolle en biologisch zeer waardevolle ecotopen op de Biologische waarderingskaart (karteringsperiode 19781986;Tabel 19.2). Als deze oppervlakte "de actuele natuur" in Vlaanderen voorstelt, dan wordt duidelijk dat het westen proportioneel minder "als natuurreservaat beschermde natuur" telt. Voor West- en Oost-Vlaanderen is slechts 3% van deze natuur (census Biologische waarderingskaart) beschermd, terwijl de overige provincies aanzienlijk hoger scoren: Vlaams-Brabant (4,2%), Antwerpen (6,3%) en Limburg (8,5%). Een belangrijk deel van de verklaring ligt ongetwijfeld in volgende feiten: • Antwerpen en Limburg (de Kempen) tellen een groter percentage bos en woeste gronden (heide, vijvers e.d.), waaraan een relatief vanzelfsprekende natuurfunctie wordt toegekend. Dit is minder het geval voor het westen, waar de natuurwaarden proportioneel meer te vinden zijn in de kleinschalige agrarische landschappen en grotere complexen met graslanden. • De gemiddelde grondprijzen voor natuur zijn in de provincies Antwerpen en Limburg 5 à 15 BF/m2 lager dan in de rest van Vlaanderen. • Gemiddeld genomen is de actuele natuurwaarde (in termen van biodiversiteit) in het westen de afgelopen eeuw sterker of sneller afgenomen dan in het oosten van Vlaanderen (zie deel 1 van dit natuurrapport), wat mede een logische verklaring vormt voor het feit dat de inspanningen van de natuurbehoudsector de voorbije decennia, vanuit een kostenbaten oogpunt vooral op de oostelijke provincies georiënteerd werden. Een andere verklaring voor deze geografische disproportie is mogelijk de beschikbare oppervlakte "groengebied s.l." op de gewestplannen. Na een vergelijking (Tabel 19.2) tussen de som van de oppervlakte groengebied, parkgebied, buffergebied en agrarisch gebied met ecologisch belang per provincie en de totale oppervlakte natuurreservaat in elke provincie houdt de hoger aangehaalde vaststelling stand. In Limburg en Antwerpen is 11,2% resp. 7,4% van de groene en geelgroene gebieden beschermd als natuurreservaat, terwijl deze verhouding veel lager ligt in de overige provincies: West-Vlaanderen (6,4%), VlaamsBrabant (5,2%) en Oost-Vlaanderen (3,6%). Andere factoren dan het gewestplan zijn dus verantwoordelijk voor de waargenomen verschillen in het areaal natuurreservaat in elke provincie.

Instituut voor Natuurbehoud 150

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen Er kan geconcludeerd worden dat, niettegenstaande het beschikbare "aanbod natuur" (planologisch en fysisch), de praktische mogelijkheden voor terreinverwerving in de provincies Limburg en Antwerpen groter zijn dan in de rest van Vlaanderen. Het fenomeen is nog eens treffend geïllustreerd in Figuur 19.2e (de lichte knik voor Oost-Vlaanderen in 1996 is te wijten aan de éénmalige grote aankoop van het Heidebos door de v.z.w. Natuurreservaten).

Het eigendomsstatuut van vele natuurreservaten biedt op langere termijn onvoldoende garanties op duurzaamheid Uit Tabel 19.1 (zie bijlagen bij dit hoofdstuk) blijkt dat van de 14.976 ha natuurreservaat in Vlaanderen slechts 8.159 ha in eigendom is van de verantwoordelijke beheerder, terwijl 6.817 ha of 45,5% gehuurd wordt. De overheid huurt aanzienlijk minder dan de verenigingen, nl. 37,8% resp. 52,0%. Vele huurovereenkomsten hebben een precair statuut, dat wil zeggen dat ze in theorie jaarlijks of na een bepaald aantal jaren door de eigenaar eenzijdig zouden kunnen opgezegd worden. In het geval van de erkende terreinbeherende verenigingen vervalt dan tevens het statuut van "erkend natuurreservaat". Sommige eigenaars geven trouwens geen toestemming voor erkenning. Er zijn echter ook voorbeelden van erfpachtovereenkomsten, die op langere termijn aanzienlijk meer zekerheid bieden. Er bestaan in de praktijk ook ongeschreven afspraken met bepaalde eigenaars dat de natuurfunctie van het terrein ten volle erkend en gerespecteerd wordt.

Er is een achterstand in de "erkenning" door de overheid van natuurreservaten, beheerd door de erkende terreinbeherende verenigingen Van de 8.140 ha natuurreservaat (54% van het totale areaal in Vlaanderen), beheerd door de verenigingen, was op 1/1/98 slechts 3.221 ha of 39,6% erkend. Er ligt nog een belangrijke taak voor de verenigingen weggelegd om voor elk natuurreservaat een degelijk beheersplan op te maken en ter erkenning voor te dragen. Met de erkenning komen immers de broodnodige middelen beschikbaar om een (meer) optimaal beheer van het natuurreservaat te kunnen financieren. Het erkenningpercentage van de drie grote verenigingen is als volgt: Natuurreservaten v.z.w. 41,8%, Wielewaal 28,5%, Stichting Limburgs Landschap 36,0%.Twee nuanceringen dienen gemaakt: bij een aanzienlijk deel van de gehuurde terreinen wordt geen toestemming tot erkenning 16

17

verleend16, terwijl de terreinen ook eerst 2 jaar in beheer moeten zijn vooraleer erkenning kan worden aangevraagd.

De erkende terreinbeherende verenigingen kopen gezamenlijk meer terreinen aan dan AMINAL, Afdeling Natuur Uit Tabel 19.4 blijkt dat in de periode 1/1/93-1/1/98 (5 jaar) en de periode 1/1/88-1/1/98 (10 jaar) de erkende terreinbeherende verenigingen verantwoordelijk zijn voor gemiddeld 65% van de aangroei van het areaal natuurreservaat. Deze verhouding liep de afgelopen 5 jaar op tot ca. 70% in de provincies West-Vlaanderen en Limburg en zelfs 85% in de provincie Oost-Vlaanderen. Alleen in de provincie Antwerpen werd door AMINAL, Afdeling Natuur meer aangekocht (55% van de aangroei).

Naar optimale besteding van overheidsmiddelen vormt betoelaging van aankopen door erkende terreinbeherende verenigingen een efficiënte maatregel om de aangroei van het areaal natuurreservaat te stimuleren Tabel 19.5 geeft (voor zover kon worden gereconstrueerd) een overzicht van de financiële middelen die in de periode 1987-1998 jaarlijks door de overheid werden besteed aan de aankoop van natuurreservaten. Hierin zijn ook de toelagen van de provincies vervat aan erkende terreinbeherende verenigingen. Ook ruim 50 gemeenten17 hebben op hun jaarlijkse begroting een subsidietoelage voorzien voor aankoop van natuurreservaten door deze verenigingen. Deze bedragen werden niet opgenomen in het overzicht. Een lijst van deze gemeenten is weergegeven in Tabel 19.6. Uit Figuur 19.4a blijkt dat het aankoopbeleid van AMINAL Afdeling Natuur een belangrijk scharniermoment beleefde in 1993 (het is de start van een grootschalige aankoopimpuls door Afdeling Natuur in Limburg en vooral Antwerpen).Voor de erkende terreinbeherende verenigingen zijn er verschillende scharnierjaren: 1991, 1992 en 1996. Deze vallen samen met de toekenning van een aankooptoelage van 60 miljoen BF in 1991, een verhoging naar ca. 100 miljoen BF in 1992 en nogmaals een verhoging naar 150 à 200 miljoen BF vanaf 1996. Uit Figuur 19.4a blijkt nog dat vanaf de betoelaging in 1991 van 60 miljoen BF het aankoopritme van de verenigingen dat van afdeling Natuur overstijgt. In het vroegere verleden waren vooral 1978 en 1982 mijlpalen voor het private natuurbehoud. In 1978 sprong de overheid voor het eerst in de geschiedenis finan-

Het mogelijk nadeel van een erkenning is voor de eigenaar nochtans gering, vermits de erkenning vervalt wanneer het huurcontract door de eigenaar eenzijdig wordt opgezegd. Om een idee te geven van de grootteorde van de toelage kan gemeld worden dat de grootste erkende terreinbeherende vereniging, de v.z.w. Natuurreservaten, in 1998 uit gemeentelijke fondsen een totale aankooptoelage ontving van 14 miljoen BF.

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

151

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen Tabel 19.4: Netto aangroei (ha) van het areaal natuurreservaat en natuurdomein in Vlaanderen, in eigendom van diverse beheersorganisaties, gemeten voor de periode 1/1/93-1/1/98 (5 jaar) en de periode 1/1/88-1/1/98 (10 jaar).Tussen haakjes: het percentage aangroei natuurreservaat gerealiseerd door de erkende terreinbeherende verenigingen. WVL: West-Vlaanderen; OVL: Oost-Vlaanderen; ANT: Antwerpen: LIM: Limburg; VLB: Vlaams-Brabant; VL: Vlaanderen.

99

ANT

511

LIM

383

VLB

185

tot.VL

1304

670

225

158

934

503

588

1245

944

500

490

170

317

3720

2192

1780

2417 (65,0%)

316 (59,3%) 729 (82,2%) 611 (51,0%) 1283 (72,0%) 439 (58,1%)

533

394

887

349

1198

799

1783

1651

756

265

5157

3457

3378 (65,5%)

AMINAL afd. Bos en Groen

217

AMINAL afd. Natuur

350

AMINAL afd. Bos en Groen

381

AMINAL afd. Natuur en de verenigingen

OVL

256 (67,2%) 571 (85,2%) 423 (45,3%) 862 (69,2%) 305 (62,2%)

Erkende terreinbeherende verenigingen

126

AMINAL afd. Natuur en de verenigingen

WVL

netto-toename afgelopen 10 jaar

Erkende terreinbeherende verenigingen

AMINAL afd. natuur

netto-toename afgelopen 5 jaar

Tabel 19.6: Lijst van gemeenten (niet noodzakelijk limitatief) met een betoelagingsreglement voor aankoop van natuurreservaten door erkende terreinbeherende verenigingen (toestand 1/1/98). (schriftelijke informatie Natuurreservaten v.z.w.) West-Vlaanderen Blankenberge Brugge Middelkerke Oudenburg Oost-Vlaanderen Denderleeuw Herzele Lokeren Maldegem Sint-Martens-Latem Sint-Niklaas Wetteren Wichelen

Antwerpen Boechout Bonheiden Herselt Hulshout Laakdal Lille Mechelen Mol Sint-Katelijne-Waver

Limburg Alken As Sint-Truiden Beringen Bocholt Borgloon Genk Halen Hamont-Achel Hasselt Herk-de-Stad Hoeselt Kortessem Leopoldsburg Lummen Maaseik Maasmechelen Meeuwen-Gruitrode Peer Tongeren

Vlaams-Brabant Aarschot Beersel Bekkevoort Boutersem Diest Galmaarden Haacht Herent Kampenhout Keerbergen Kortenberg Overijse Sint-Pieters-Leeuw Tienen

Instituut voor Natuurbehoud 152

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

Tabel 19.5: Overzicht van de jaarlijkse begroting en effectieve uitgaven (in miljoen BF) voor aankoop van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en door erkende terreinbeherende verenigingen.

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

153

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.4a: Aangroei van het areaal natuurreservaat (in eigendom) in Vlaanderen, opgesplitst tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen (periode 1/1/88-1/1/98)

Figuur 19.4b: Aangroei van het areaal natuurreservaat (in eigendom) in West-Vlaanderen, opgesplitst tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen

Instituut voor Natuurbehoud 154

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.4c: Aangroei van het areaal natuurreservaat (in eigendom) in Oost-Vlaanderen, opgesplitst tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen

Figuur 19.4d: Aangroei van het areaal natuurreservaat (in eigendom) in Antwerpen, opgesplitst tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

155

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.4e: Aangroei van het areaal natuurreservaat (in eigendom) in Limburg, opgesplitst tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen

Figuur 19.4f: Aangroei van het areaal natuurreservaat (in eigendom) in Vlaams-Brabant, opgesplitst tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen

Instituut voor Natuurbehoud 156

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

1-jan-07

1-jan-06

1-jan-05

1-jan-04

1-jan-03

1-jan-02

1-jan-01

1-jan-00

1-jan-99

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.5: Verwachte uitbreiding van het areaal natuurreservaat in Vlaanderen bij voortzetting van het huidig beleid (gegevens AMINAL Afdeling Natuur en erkende terreinbeherende verenigingen samen, voor de periode 1/1/88-1/1/98). *: Voor de berekening van de trendlijn "areaal in eigendom en huur" kon geen rekening worden gehouden met 1074 ha natuurreservaat gehuurd door de Wielewaal, waardoor een beperkte onderschatting van de trend mogelijk is.

Figuur 19.6. Aangroei per provincie van het areaal natuurgebied in eigendom van het Vlaamse Gewest en beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen (periode 1/1/88-1/1/98).

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

157

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen cieel bij voor de aankoop van de Blankaart (de grootste aankoop tot dan toe door een natuurvereniging); in 1982 werd voor het eerst gestart met een structurele jaarlijkse betoelaging van aankopen, zij het aanvankelijk in de grootteorde van slechts enkele miljoenen BF per jaar. Het aanzienlijk hogere rendement inzake veiligstelling van natuurgebieden in Vlaanderen door het systeem van aankooptoelagen van gespecialiseerde verenigingen wordt nog eens voor de verschillende provincies geïllustreerd in Figuur 19.4b-f. In de veronderstelling van identieke aankoopprijzen hoeft de Vlaamse overheid slechts maximaal 60% van de middelen te besteden voor de aankoop van dezelfde gronden door afdeling Natuur. In werkelijkheid kopen de verenigingen gemiddeld goedkoper dan de overheid. In 1996 bedroeg de gemiddelde aankoopprijs bij Afdeling Natuur 44 BF/m2, in 1997 46 BF/m2 en in 1998 59 BF/m2 (schriftelijke informatie Afdeling Natuur; laatste bedrag is inclusief aankoop kasteel Herkenrode). Voor de v.z.w. Natuurreservaten, de grootste erkende terreinbeherende vereniging bedroeg de gemiddelde aankoopprijs in diezelfde jaren respectievelijk 42, 44 en 45 BF/m2 (maar dit is inclusief ca. 20% notariële kosten). De prijzen lopen sterk uiteen van provincie tot provincie.

De aankoopprocedure voor het Vlaamse Gewest is omslachtig. Volgens de geldende procedure moet het voorziene bedrag per geplande aankoop eerst "vastgelegd" worden, binnen de jaarlijks voorziene vastleggingskredieten op post 3.06 (MINA-fonds) van de begroting (Tabel 19.5). Deze begrotingspost is gemeenschappelijk voor aankopen en allerlei investeringsuitgaven (zoals machines, infrastructuur, uitvoeren van werken enz.) voor AMINAL Afdeling Natuur, Afdeling Bos en Groen en Afdeling Algemeen Natuur- en Milieubeleid. Alvorens vastleggingen voor terreinaankopen kunnen gebeuren moet het door het Comité tot Aankoop geschatte bedrag, eerst gunstig advies krijgen van de Inspectie van Financiën. Voor aankopen boven 10 miljoen BF moet bovendien het akkoord van de Minister van Begroting verkregen worden. Pas na de vastlegging kunnen de onderhandelingen met de eigenaars aangeknoopt worden. Door deze procedure kan er soms lange tijd verstrijken tussen de eerste contacten met de eigenaar en een effectieve aankoop. In veel gevallen wordt het bedrag van de schatting verkleind door het advies van de Inspectie van Financiën of in het begrotingsakkoord, waardoor de onderhandelingsmarge van het Comité tot Aankoop beperkt wordt, en de kans op een succesvolle afronding van de onderhandelingen verkleint.

Omdat niet elke onderhandeling tot een positief resultaat (effectieve aankoop) leidt, is er steeds een discrepantie tussen de jaarlijks vastgelegde bedragen (budget) en de effectieve uitgaven (="ordonnanceringen") voor de aankoop van natuurgebieden. Uit Tabel 19.5 blijkt dat voor de periode 1995-1998 (4 jaar) de ordonnanceringen bij AMINAL Afdeling Natuur slechts 53,1% bedragen van de totaal vastgelegde bedragen. Vastgelegde bedragen waarvan de onderhandelingen afspringen zijn in feite verloren, tenzij het bedrag nog binnen hetzelfde begrotingsjaar kan worden vrijgemaakt. De effectieve uitgaven voor aankopen kunnen anderzijds ook betrekking hebben op vastleggingen van de jaren voordien.

Met de huidige financiële middelen en inspanningen voor aankoop van natuurreservaten in Vlaanderen zal het geplande beleid voor de uitbouw van 50.000ha natuurreservaat tegen 2007 niet gehaald worden. De beleidsdoelstelling op lange termijn (2007) uit het Milieubeleidsplan 1997-2001 kan bij voortzetting van het huidige beleid onmogelijk gehaald worden. Om de kloof van 50.000 ha -15.000 ha (actueel) = 35.000 ha te dichten tegen 2007 zou via aankoop en huur in de periode 19992006 (8 jaar) een jaarlijkse aangroei van ca. 4.375 ha gerealiseerd moeten worden. Uit de trendanalysen (Figuur 19.5) blijkt dat tegen 2007 ongeveer de helft van de oppervlaktedoelstelling zal gerealiseerd zijn. Ter vergelijking werd in 1997 door Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen samen een toename van de reservaatoppervlakte van 1.182 ha gehaald, waarvan 833 ha door aankoop. Om deze oppervlakte te realiseren werd aan erkende terreinbeherende verenigingen 149 miljoen aankoopsubsidies uitgekeerd en werd door de Afdeling Natuur voor 199 miljoen terreinen verworven (Tabel 19.5). Bij een behoud van de huidige grondprijzen en aankoopverhouding tussen AMINAL Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen komt een doelstelling van 4.000 ha per jaar ongeveer neer op 1,67 miljard per jaar of ongeveer het vijfvoud van de effectieve uitgaven voor aankoop van natuurgebieden (ordonnanceringen + subsidies) in 1997. Daarvan zou ca. 715 miljoen gaan naar aankoopsubsidies voor terreinbeherende verenigingen en ca. 956 miljoen naar aankopen van Afdeling Natuur.Vanzelfsprekend moeten voor de verenigingen ook de overige aankooptoelagen (provincies, gemeenten, Europa) evenredig toenemen. Om de aankopen van Afdeling Natuur mogelijk te maken is met de huidige aankoopprocedures een vastleggingskrediet van ca. 1,24 miljard nodig (met 1997 als referentiejaar).

Instituut voor Natuurbehoud 158

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen Uit Tabel 19.5 blijkt evenwel dat het totaal budget (post 3.06 van het MINA-fonds) voor aankopen de laatste 3 jaar daalt. De extra impuls die via de middelen uit het Milieubeleidsplan 1997-2001 had kunnen komen, wordt daardoor bijna volledig te niet gedaan.

Evaluatie van de verwerving van natuurdomeinen door AMINAL Afdeling Bos en Groen. Een lijst van alle natuurgebieden beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen, geordend volgens provincie en gemeente, is weergegeven in Tabel 19.7 (zie bijlage bij dit hoofdstuk), met vermelding van de oppervlakte op 1/1/97 (gegevens op 1/1/98 waren nog niet beschikbaar). Als "natuurlijke erfgenamen" van het voormalige, federale "Waters en Bossen" heeft AMINAL Afdeling Bos en Groen een veel langere traditie en ervaring inzake terreinaankopen en beschikt het over een aanzienlijk groter terreinpatrimonium dan Afdeling Natuur. De lijst van eigendommen bevat ca. 300 gebieden (een exact aantal is moeilijk te bepalen, vermits een groot aantal terreinen in deelgebieden zijn opgesplitst). Uit de lijst blijkt dat vele terreinen doorheen de jaren tot een aanzienlijke oppervlakte zijn uitgegroeid. 63 (deel)gebieden zijn groter dan 100 ha, waarvan enkele complexen van meer dan 500 ha zoals het Zoniënbos (2.291 ha), het Meerdaalwoud (1.254 ha), het Pijnven (852 ha), de bossen van Ravels (816 ha), het Heverleebos (577 ha), het Hallerbos (517 ha). Heel wat (delen van) militaire domeinen worden door afdeling Bos en Groen gehuurd, waaronder het Groot Schietveld in de provincie Antwerpen (629 ha). De totale oppervlakte op 1/1/98 voor Vlaanderen en per provincie is beschikbaar. In totaal is 18.694 ha in eigendom, bijkomend wordt nog ca. 2.300 ha gehuurd. Dit maakt een totaal van ca. 21.000 ha. Hiervan wordt 1.374 ha beheerd als bosreservaat (met een hoofdfunctie natuur). Hieruit volgt dat ongeveer 19.500 ha het statuut van "natuurdomein" of "domeinbos" heeft. De verdeling per provincie is weergegeven in Tabel 19.8 en Figuur 19.6. In Westen Oost-Vlaanderen vormen de natuurdomeinen en domeinbossen slechts 6 à 7% van het totale Vlaamse areaal, terwijl in de overige provincies dit percentage schommelt tussen 27 en 33%. Dit is uiteraard ook een weerspiegeling van de spreiding van het bosareaal in Vlaanderen.

Veel gebieden beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen hebben een hoge natuurwaarde. Historisch is de Afdeling Bos en Groen vooral op bossen georiënteerd. De meeste terreinen kunnen dan ook

tot de bossen gerekend worden. Het zijn vaak grotere complexen waarbinnen, naast uiteenlopende bostypes, ongeveer alle mogelijke andere habitats voorkomen zoals heiden, vennen en plassen, schrale graslanden, natte graslanden, moerassen, duinen en dergelijke meer. Sommige terreinen bestaan zelfs uit een overwicht van (één of meer van) laatst vernoemde habitats en een minderheid bos. Een tweede belangrijk deel van de domeinen omvat vijvers, meanders, oude kanaalarmen en andere wateren die refereren naar een andere belangrijke doelstelling met historische wortels, namelijk het voorzien van openbare viswaters. Tenslotte is er een derde categorie te onderscheiden die vooral bestaat uit overwegend kleinere, recent beboste gronden. Vertaald naar belang voor de biodiversiteit in Vlaanderen kan gerust gesteld worden dat vele gebieden in een Vlaamse en zelfs internationale context (b.v. als EGhabitatrichtlijngebied of EG-Vogelrichtlijngebied) zeer belangrijk zijn. Andere terreinen hebben dan weer grote tot zeer grote potenties voor herstel van hoogwaardige natuur (b.v. beboste of verboste voormalige heideterreinen en schrale graslanden). Gedetailleerde gegevens ontbreken om deze actuele of potentiële ecologische waarden op samenvattende wijze weer te geven. Een "GIS-overlay" met de Biologische waarderingskaart zou in dit opzicht een interessante oefening kunnen zijn om een beter kwantitatief en kwalitatief beeld te krijgen van de verschillende habitats in overheidseigendom.

De instrumenten en het aantal gerichte maatregelen voor natuurbehoud en -herstel neemt bij Afdeling Bos en Groen geleidelijk toe. Traditioneel was bij de federale administratie van "Waters en Bossen" vooral een bosbouweconomische invalshoek aanwezig. Als gevolg van de regionalisatie kon een beleid gevoerd worden om ook de natuurfunctie en de biodiversiteit van de beheerde domeinen meer te waarderen, te behouden of te ontwikkelen. Het Bosdecreet van 13/6/90 (BS, 28/9/90) heeft een juridische basis gegeven voor een multifunctioneel en duurzaam bosbeheer. Natuurbehoud in de bossfeer is in de meest strikte vorm mogelijk door het instellen van zogenaamde bosreservaten (zie vorig hoofdstuk). Momenteel is slechts een oppervlakte van 6,55% van de domeinen van Afdeling Bos en Groen aangewezen als bosreservaat. Het Bosdecreet en de wijzigende houding van de Afdeling Bos en Groen t.a.v. de natuurfunctie vertaalt zich in meer aandacht en begrip voor natuurbelangen zoals spontane (verbossings)processen, het belang van mantelen zoomvegetaties, het behoud van de natuurlijke hydrologie, aanwezigheid van zeldzame fauna- en flora-elementen,

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

159

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen Tabel 19.8. Samenvattende tabel van de natuurgebieden in Vlaanderen beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen (toestand 1/1/98) (gegevens AMINAL Afdeling Bos en Groen)

oppervl. in eigendom 1/1/98 (ha) in huur 1/1/99 (ha)

WVL

OVL

ANT

LIM

VLB

VL

1365

1337

4352

6117

5523

18694

75

0

1393

793

30

2291

som (ha)

1440

1337

5745

6910

5553

20985

spreiding over provincies opp bosreservaat (ha)

6,9% 92

6,4% 71

27,4% 186

32,9% 614

26,5% 411

100,0% 1374

procent bosreservaat

6,4%

5,3%

3,2%

8,9%

7,4%

6,5%

ecologisch herstel van aquatische ecosystemen en dergelijke meer. Het is echter een geleidelijk proces en er zijn ook nog op de dag van vandaag praktijkvoorbeelden te geven van ecologisch zeer waardevolle levensgemeenschappen die door bepaalde ingrepen of beheersmaatregelen binnen de domeinen onbewust worden vernield of wegkwijnen, bijvoorbeeld door verdroging, gebrek aan maai- of graasbeheer of inplanting met bomen. Potenties voor herstel van natuurwaarden worden vaak niet benut. Een waardevol deel van de biodiversiteit in Vlaanderen, waar de Vlaamse overheid rechtstreeks verantwoordelijkheid voor draagt, gaat hierdoor verloren. Met de toegenomen aandacht bij Afdeling Bos en Groen voor biodiversiteit en bepaalde specifieke natuurwaarden buiten de strikte "bossfeer" enerzijds en de toegenomen aandacht bij Afdeling Natuur voor educatieve en recreatieve voorzieningen binnen natuurreservaten, is een zekere convergentie merkbaar inzake beheersdoelstellingen van beide afdelingen. Enkele accentverschillen blijven bestaan. Voorbeelden bij Afdeling Bos en Groen zijn de economische functie van het bosbeheer, actieve bebossing rond de dicht bevolkte wooncentra in functie van sociaalrecreatieve doelstellingen of in het kader van braaklegging van landbouwgronden en het verzekeren van allerlei hengelsportvoorzieningen. Bij Afdeling Natuur staat de natuurdoelstelling (levensgemeenschappen, soorten, processen) steeds centraal en worden desnoods ook relatief ingrijpende maatregelen genomen met het oog op natuurherstel of natuurontwikkeling, die drastisch afwijken van het recente of traditionele grondgebruik.

Het aankoopritme van Afdeling Bos en Groen inzake terreinverwerving is groter dan dat van Afdeling natuur. Uit Tabel 19.4 blijkt dat de Afdeling Bos en Groen over de periode 1988-98 (laatste 10 jaar) 3.457 ha natuurdomein aankocht, ten opzichte van 1.780 ha voor Afdeling Natuur. In de periode 1993-98 (laatste 5 jaar) scoorde Bos en Groen een netto toename van 2.192 ha, ten opzichte van 1.304 ha voor Afdeling Natuur. De vastleggingskredieten zijn de laatste jaren (1995-98) nochtans sterk gelijklopend (Tabel 19.5), wat mogelijk wijst op een verschil inza-

ke grondprijzen. Het aankoopritme van Afdeling Bos en Groen is de laatste 5 jaar wel lager dan de gezamenlijke groei van Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen (zie ook Figuur 19.7). Toch bedraagt het verschil inzake beheerd areaal natuurgebied tussen beide groepen nog steeds ca. 12.000 ha (in eigendom) of ca. 6.000 ha (eigendom en huur samen).

Met de huidige financiĂŤle middelen en inspanningen zal de bindende taakstelling uit het Milieubeleidsplan 1997-2001, de aankoop van minimaal 10.000ha natuur- en bosgebied tegen het einde van de planperiode (eind 2001) niet gehaald worden. Op 1/1/1997 was er 24.230 ha bos- en natuurgebied in eigendom bij Afdeling Natuur, Afdeling Bos en Groen en de erkende terreinbeherende verenigingen samen. Het Milieubeleidsplan voorziet in een uitbreiding tot minimaal 34.200 ha eind 2001 (d.i. plus 10.000 ha tegen het eind van de vijfjarige planperiode of gemiddeld 2.000 ha per jaar). Uit trendanalysen op basis van zowel de aangroei in de periode 1988-98 (Figuur 19.8) als de aangroei in de periode 1993-1998, blijkt dat het beoogde doel pas eind 2005 zal worden bereikt. In 1997 en 1998 werd gezamenlijk 1.294 ha resp. 1.670 ha aangekocht. Om het streefdoel van 10.000 ha tegen eind 2001 te halen moet in de komende 3 jaar gemiddeld 2.345 ha per jaar aangekocht worden. Indien men 1997 en 1998 samen als referentiejaren neemt voor grondprijzen en aankoopverhoudingen tussen de verschillende partijen, komt deze oppervlaktetaakstelling overeen met een effectieve uitgave van ca. 1,020 miljard BF/j, waarvan ca. 223 miljoen BF/j voor de erkende terreinbeherende verenigingen en voor de aankopen van het Vlaamse Gewest een beschikbaar vastleggingskrediet van 1 Ă 1,2 miljard BF/j. Bij de verenigingen moeten uiteraard de aankooptoelagen van andere instanties (provincies, gemeenten, Europa) evenredig kunnen toenemen (in dit voorbeeld x 158%). Uit Tabel 19.5 blijkt dat het totaal budget (post 3.06 van het MINA-fonds) voor aankopen (en overige investerings-

Instituut voor Natuurbehoud 160

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen

1-jan-07

1-jan-06

1-jan-05

1-jan-04

1-jan-03

1-jan-02

1-jan-01

1-jan-00

1-jan-99

1-jan-98

1-jan-97

1-jan-96

1-jan-95

1-jan-94

1-jan-93

1-jan-92

1-jan-91

1-jan-90

1-jan-89

1-jan-88

Figuur 19.7. Aankoop van natuurgebieden door AMINAL Afdeling Bos en Groen, in verhouding tot de aankoop van natuurgebieden door AMINAL Afdeling Natuur respectievelijk Afdeling Natuur samen met de erkende terreinbeherende verenigingen (periode 1/1/88-1/1/98).

Figuur 19.8. Verwachte uitbreiding van het areaal natuur- en bosgebied in eigendom in Vlaanderen bij voortzetting van het huidig beleid (trendanalyse op basis van gezamenlijke inspanningen voor aankoop door AMINAL Afdeling Bos en Groen, Afdeling Natuur en de erkende terreinbeherende verenigingen voor de periode 1/1/88-1/1/98).

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

161

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen uitgaven zoals machines, recreatieve infrastructuur, groenaanleg, boswachterswoningen natuurontwikkelingswerken e.d.) waaruit Afdeling Bos en Groen en Afdeling Natuur kan putten de laatste drie jaar daalt. De extra impuls die via de middelen uit het Milieubeleidsplan 1997-2001 had kunnen komen, wordt daardoor bijna volledig te niet gedaan. Dit staat in contrast met het feit dat aan de aanbodzijde zowel het Vlaamse Gewest als de erkende terreinbeherende verenigingen, volgens getuigenissen, allebei meer aanbiedingen krijgen dan het budget toelaat. Wellicht zal het operationeel worden van het in het Natuurdecreet voorziene voorkooprecht bovendien voor een bijkomend aanbod aan natuurterreinen zorgen.

Aanbevelingen met betrekking tot het natuurverwervingsbeleid

Het wettelijk en financieel kader voor aankoop van natuurgebieden dient geoptimaliseerd Om te voldoen aan de internationale verplichtingen inzake behoud van biodiversiteit is het noodzakelijk dat het beleid een geschikt juridisch en praktisch kader creëert en vervolgens concrete invulling geeft aan een duurzame bescherming van een uitgebreid stelsel van grote, aaneengesloten en kwalitatief hoogwaardige natuurgebieden in Vlaanderen. Belangrijke randvoorwaarden hierbij zijn o.a.: • een geschikt planologisch kader (zie doelstellingen van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, hoofdstuk 21). Essentieel is het streven naar grotere, aaneengesloten eenheden natuur ten opzichte van de huidige, sterk versnipperde situatie; • een wetenschappelijk onderbouwde aanduiding van een Vlaams Ecologisch Netwerk en een stelsel van Natuurverwevingsgebieden in uitvoering van het Decreet Natuurbehoud (zie hoofdstuk 20); • het streven naar een aangepaste milieukwaliteit • voldoende financiële ondersteuning voor alle erkende terreinverwervende organisaties om de geplande beleidsdoelstelling van 50.000 ha natuurreservaat in Vlaanderen tegen 2007 te helpen realiseren. In de vorige paragrafen werd aangetoond dat hiervoor een jaarlijks aankoopbudget van ca. 1,7 miljard nodig is en dat het principe van betoelaging van erkende terreinbeherende verenigingen vanuit financieel en resultaatgericht oogpunt voor het Vlaamse Gewest een zeer efficiënt instrument vormt. Bij verhoging van de financiële middelen dient evenwel rekening gehouden met het probleem van een stijgende restfinanciering. Dit betekent dat minstens ook de financiële middelen van de provincies en gemeenten inzake aankoopbetoelaging gelijkwaardig moeten meestijgen. In tegenstelling tot Nederland moeten de erkende terreinbeherende verenigingen in Vlaanderen wettelijk zelf voor-

zien in een restfinanciering van minimaal 10%. De grote Nederlandse organisaties als Natuurmonumenten en de provinciale Stichtingen worden bij hun aankoopbeleid voor 100% gesubsidieerd door de overheid. Gelet op de efficiëntie van deze aankoopstrategie verdient het aanbeveling om te onderzoeken of deze restfinanciering onder bepaalde voorwaarden tot 5% of 0% kan worden herleid. • Structurele maatregelen zijn nodig om de aankoopprocedures bij AMINAL Afdeling Natuur en Afdeling Bos en Groen te vereenvoudigen. Gebieden die deel uitmaken van het Vlaams Ecologisch Netwerk of rijk zijn aan Rode Lijst-soorten zijn prioritair. De aankopen dienen op termijn meer evenredig gespreid over de verschillende provincies, aangepast aan het planologisch "aanbod natuur".

Een meer aangepast of gericht ecologisch beheer van (delen van) sommige natuurgebieden, beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen, is wenselijk. Taakafspraken en samenwerking tussen Afdeling Bos en Groen en Afdeling Natuur dienen gestimuleerd. Een aanpassing van het ecologisch beheer in (delen van) sommige natuurgebieden, beheerd door Afdeling Bos en Groen is wenselijk, rekening houdend met de volgende uitgangspunten: • de aanwezigheid van belangrijke, actuele of potentiële natuurwaarden binnen bepaalde gebieden; • de officiële erkenning van hun natuurwaarde onder de vorm van een aanwijzing als EG-Habitatrichtlijngebied of EG-Vogelrichtlijngebied, de opname binnen het Vlaams Ecologisch Netwerk of een bestemming als reservaatgebied op de gewestplannen; • de achteruitgang van biodiversiteit en het areaal van bijzondere, halfnatuurlijke (niet-bos) levensgemeenschappen binnen sommige domeinen; • het geplande beleid om tegen 2007 een areaal van 50.000 ha natuurreservaat te realiseren. Taakafspraken en samenwerking tussen Afdeling Bos en Groen en Afdeling Natuur zijn wenselijk, met name inzake een wetenschappelijk onderbouwde afweging van toekomstige hoofdfuncties en beheersopties, vooraleer binnen de schoot van het Vlaamse Gewest nieuwe domeinen worden aangekocht door ene of andere afdeling. De beheersplannen van bestaande terreinen dienen plaatselijk bijgesteld in functie van noden en kansen inzake natuurbehoud, natuurherstel of natuurontwikkeling.Afdeling Bos en Groen kan hierbij beroep doen op de expertise van Afdeling Natuur, het Instituut voor Natuurbehoud en het Instituut voor Bos- en Wildbeheer. Voor specifieke gebieden die historisch bij Bos en Groen zijn gekomen, maar in feite beter bij Afdeling Natuur thuis horen kan een beheersoverdracht overwogen worden. Indien dit niet haalbaar is kan Bos en Groen in bepaal-

Instituut voor Natuurbehoud 162

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

19. De verwerving van natuurgebieden door het Vlaamse Gewest en de erkende terreinbeherende verenigingen de gevallen overgaan tot de aanwijzing van (delen van) hun natuurdomeinen als integraal of gericht bosreservaat. In het laatste geval is het aan te bevelen dat bij de opmaak van de beheersplannen de natuurdoelstellingen en de "natuurdoeltypes" wetenschappelijk worden onderbouwd en er gebruik wordt gemaakt van de ervaring en kennis die elders in Vlaanderen reeds bestaat. Er kan worden benadrukt dat de oprichting van bosreservaten niet noodzakelijk strijdig is met belangen van zachte recreatie.

Het afsluiten van beheersovereenkomsten met andere openbare besturen voor een meer natuurgericht beheer dient aangemoedigd. Diverse openbare besturen, zoals de Administratie Waterwegen en Zeewezen, de militaire overheid, gemeenten, provincies, OCMW's en dergelijke zijn eigenaar van waardevolle natuurgebieden, waar het in vele gevallen nog ontbreekt aan een deskundig en meer natuurgericht beheer. Overleg en sensibilisatie voor samenwerking en het afsluiten van (bij voorkeur langdurige) beheersovereenkomsten dienen hier (verder) gestimuleerd.

Op termijn dient gestreefd naar een meer evenredige verdeling van het areaal natuurreservaat tussen de verschillende Vlaamse provincies binnen de voor natuur bestemde oppervlakte Zoals in vorige paragrafen werd aangetoond, is de spreiding van het areaal natuurreservaat niet evenredig verdeeld over het beschikbare areaal van planologisch aangewezen natuurgebieden. In de provincies West- en OostVlaanderen en Vlaams-Brabant dient een inhaalbeweging gestimuleerd. De natuurdegradatie is er misschien verder gevorderd en het aantal "hot-spots" voor biodiversiteit is er sterker uitgedund dan in Antwerpen en Limburg, maar op vele plaatsen zijn nog belangrijke potenties aanwezig voor natuurherstel of natuurontwikkeling die momenteel onbenut blijven en op termijn ook dreigen te verdwijnen indien een gericht aankoopbeleid er achterwege blijft. Bijkomende inspanningen in het westen van Vlaanderen zijn ook urgent om de sociale functie van natuurreservaten meer tot hun recht te laten komen en het maatschappelijk draagvlak voor natuurbehoud te verhogen.

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

163

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden … Tabel 19.1: Gedocumenteerde lijst van de reservaatprojecten in Vlaanderen (toestand 1/1/98) (gegevens AMINAL Afdeling Natuur en erkende terreinbeherende natuurverenigingen) Legende : VL NR (AN) : Vlaams natuurreservaat (AMINAL Afd. Natuur); BOSR (ABG) : Bosreservaat (AMINAL Afd. Bos en Groen); BNVR/NR : Belgische Natuur- en Vogelreservaten / Natuurreservaten v.z.w.; WW : Wielewaal; SLL : Stichting Limburgs Landschap; Durme : v.z.w. Durme; KBVBV : Kon. Belg. Verbond voor de bescherming van de vogels; KMDA : Kon. Maatschappij voor Dierkunde Antwerpen; KVNS : Kon. Ver. Voor Natuur- en Stedenschoon Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

Provincie West-Vlaanderen Anzegem Avelgem Beernem Beselare Blankenberge Blankenberge Bredene Bredene Bredene / De Haan Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Damme Damme Damme De Haan De Haan De Panne De Panne De Panne / Koksijde Diksmuide Diksmuide Diksmuide Diksmuide / Houthulst / Lo-Reninge / Vleteren Heuvelland Heuvelland Heuvelland Heuvelland Heuvelland Heuvelland Ieper Ingelmunster Jabbeke Kemmel Knokke-Heist Knokke-Heist Koksijde Koksijde Koksijde Koksijde Koksijde Koksijde Koksijde Koksijde Kortrijk Kortrijk Kuurne Lissewege Middelkerke Middelkerke Middelkerke Nieuwpoort Nieuwpoort Nieuwpoort Oostkamp Oudenburg Oudenburg Oudenburg Jabbeke / Oudenburg Ruiselede Ichtegem / Torhout Waregem / Zulte Wielsbeke Wingene Zedelgem Zwevegem

Bassegembos Reytmeersen Miseriebocht Reutelbos Fonteintjes Uitkerkse Polder Paelsteenpanne d' Heye Blutsijde Rode Dopheidereservaat Schobbejakshoogte Ter Doest Zevenkerken Assebroekse meersen Platte kreek Stadswallen van Damme Romboutswerve Kijkuit Zandpanne Nachtegaal Westhoek Houtsaeger-duinen Blankaart Blankaart-kasteelpark Viconia IJzervallei Broekelzen Hellebeek Scherpeberg Sulferberg Doevevallei Eeuwenhout Kanaal Ieper-Komen Mandelhoek Schobbejak Bron Omer De Puydt Baai van Heist Kleiputten Heist-Oost Doornpanne Oostvoorduinen Doornpanne Hannecart Karthuizer-duinen Schipgatduinen Ter Yde Witte Burg Kleiputten 't Hoge Oude Leiearm Oude Leiearm Ter Doest-Lissewege Puidebroeken Schuddebeurze Warandeduinen Groenendijk IJzermonding IJzermonding Leiemeersen Zwaanhoek Schorreweide Zwaanhoek Hoge Dijken Vortebossen Wijnendalebos Oude Spoorwegberm Oude Leiearm Gulke Putten Pilse Oude Spoorwegberm Zwevegem

WW WW BNVR/NR WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR WW BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW Vl NR (AN) WW Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) WW Vl NR (AN) BNVR/NR BOSR (ABG) WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR

5,7343 4,6723 8 5,7084 16 107,8737 9 13,1638 18 2,4291 3 6,401 3,5 6,8618 2,1404 38,3025 9,302 8 9 2,4281 336,5166 79,4874 146,7762 20,2432 22,5412 40,1921 8,156 3,843 4,4849 8,488 7,238 10,2368 28,793 7 19,6904 0,016 0,3652 8,7392 1,2203 0,0906 0,814 31,8835 5,5964 0,716 16,4593 0,081 2 2 7,39 1 11,111 8,7153 5 1,214 20 6,4504 12,173 2,152 6,2482 0,9249 52,5846 38,9359 91,61 1,75 4 14,461 0,5175 5

opp. in eigendom

opp. in huur

5,7343 4,6723

99,2497

8 5,7084 16 8,624 9

12 96,9081

13,1638 18 2,4291 3 6,401 3,5 6,8618 2,1404 38,3025 9,302

26,6635 8 9

2,4281 336,5166 79,4874 134,7762 20,2432 22,5412 40,1921 8,156 3,843 4,4849 8,488 7,238 10,2368

12

84,2

7,508

5,374

28,793 7 19,6904 0,016 0,3652 8,7392 1,2203 0,0906 0,814 31,8835 5,5964 0,716 16,4593 0,081 2 2 7,39 1 11,111 8,7153

8,5953 5 1,214 20

6,4504 1,7164 2,152

10,4566

2,946

6,2482 0,9249 52,5846 38,9359 91,61

3,7674 1,75 4 14,461

0,5175 5

Instituut voor Natuurbehoud 164

opp. erkend

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden ‌ Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

opp. in eigendom

opp. in huur

Provincie Oost-Vlaanderen Aalst Aalst (Meldert) Assenede Berlare Berlare Beveren Brakel Brakel Brakel Brakel Brakel Brakel Brakel Brakel Brakel Brakel Deinze Deinze Deinze Deinze Denderleeuw Dendermonde Dendermonde Dendermonde Dendermonde Dendermonde Destelbergen Deux-Acre Drongen Aalst / Erpe-Mere Gavere Gent Gent Geraardsbergen Geraardsbergen Geraardsbergen Geraardsbergen Geraardsbergen / Lessen Haaltert Haaltert Hamme Hamme Hamme Hamme (Moerzeke) Hamme (Moerzeke) Hamme (Moerzeke / Kastel) Herdersem Herzele Kieldrecht Kluisberge Kluisberge Kluisbergen Kluisbergen Kruibeke Kruishoutem Kruishoutem Lebbeke Lebbeke (Wieze) Lierde / Zottegem Lokeren Lokeren Lokeren Lokeren Lokeren Lokeren Lokeren Lokeren / Moerbeke-Waas Lokeren / Zele Lovendegem

Osbroek Kravaalbos Grote Geul Brede Schoren en Konkelschoor Donkmeer Schorren van Oude Doel Burreken Parike Boterhoek Broeckhaem Doornbosbeekvallei Hayesbos Jansveld Keelenberg Steenberg Trimpont Broeken Leyhoek Molenkouter Vallei Zeverenbeek Wellemeersen Groot Schoor Sint-Onolfsschor Sint-Onolfsdijk Vlassenbroek Vlassenbroek Damvallei Rietbeemd Jongens-en Meisjesstad Honegem Tarwemeersch Bourgoyen-Ossemeersen Keuzemeersen Markvallei Moenebroek Sesanders Raspaillebos Rietbeemd Keelman Molenpad De Moeren Schorren vd Durme Moerzeke De Cramp Groot Schoor Sint-Amandsschoor t Hoekske Duivenbos Grote geule Beiaardbos Kalkoven Ingelbos Beiaardbos Meirlaen Kordaalbos Vuilbroek Poelbos Wiestermeersch Uilenbroek Daknamse Meersen Daknamse meersen De Buylaers De Linie Moervaartmeersen Molsbroek Molsbergen De eenbes Relicten Neerstraat

Vl NR (AN) WW BNVR/NR BNVR/NR Durme BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR K.B.V.B.V. Vl NR (AN) WW BNVR/NR WW WW WW WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR K.B.V.B.V. WW WW WW WW Durme Vl NR (AN) WW K.B.V.B.V. K.B.V.B.V. K.B.V.B.V. WW BNVR/NR K.V.N.S. WW WW BNVR/NR BOSR (ABG) Vl NR (AN) BNVR/NR WW WW WW WW BNVR/NR Durme Durme Durme Durme Durme Vl NR (AN) Durme Durme Vl NR (AN)

18,0935 22,928 13,9674 5,061 30 51,1298 16,5236 9,33 1,7062 0,869 2,817 10,007 4,9078 0,39 12,0842 9,5316 2,6874 7,288 0,164 7,3095 41,1518 8,2488 5,72 2,177 1,59 25,0101 8,2585 1,3667 6 12,5603 3,765 5,8497 1,913 1,078 29,1997 1,7551 3,1505 24,8775 0,663 0,248 2,096 21,6916 0,3847 6,512 1,15 7,27 0,9865 3,839 21,5998 0,812 1,278 3,13 17,07 22 2,0553 2,3107 0,5889 1,87 9,3171 17,2367 4,6041 13,5906 4,0975 9,7457 77,1457 8,87 1,897 2,3807 10,984

16,7335

1,36 22,928 13,9674 5,061 30 12,548

38,5818 16,5236 9,33 1,7062 0,869 2,817 10,007 4,9078 0,39 12,0842 9,5316 2,6874 7,288 0,164 7,3095 41,1518

12,0583 3,765 5,8497 1,913 1,078 29,1997 1,7551 3,1505 16,8882 0,663 0,248 1,48 21,6916 0,3847 6,512 1,15 7,27

10,737 30 10,6855

8,2488 5,72 2,177 1,59 18,6005 5,7585 1,3667

opp. erkend

6,4096 2,5 6 0,502

29,8654 8,2488

5,0121

3,1232

16,983

7,9893

13,8492

0,616

2,096

5,155 0,9865

3,839 21,5998 0,812 1,278 3,13 17,07 22 1,7553

0,231 9,3171 14,1827 0,2976 4,0975 5,7457 1,3286 8,87 1,897 2,3807 10,984

21,5998

3,13

0,3 2,3107 0,5889 1,639 3,054 4,3065 13,5906

11,2281 12,8479

4 75,8171

3,328 75,0197 1,897

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

165

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden ‌ Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

Maarkedal Maarkedal Maldegemveld Meerdonk Melle Merelbeke De Pinte / Gavere / Merelbeke Moerbeke-Waas Nazareth Nevele Ninove Ninove Ninove Ninove Ninove Ninove Ninove (Neigem) Oosterzele Oudenaarde Oudenaarde Oudenaarde Oudenaarde Oudenaarde Ronse Ronse Sint-Gillis-Waas Sint-Gillis-Waas Sint-Gillis-Waas Sint-Gillis-Waas Sint-Laureins Sint-Martens-Latem Sint-Niklaas Sint-Niklaas Sint-Niklaas Sint-Niklaas (Sinaai) Stekene Stekene Stekene Stekene Stekene Temse Temse Ursel Waasmunster Waasmunster Waasmunster Waasmunster Waasmunster Wachtebeke Wachtebeke / Moerbeke-Waas Wetteren Wetteren Laarne / Wichelen Wortegem-Petegem Zele Zele Berlare / Wichelen / Zele Hamme / Waasmunter / Zele Zingem Zingem Zottegem Zottegem Zottegem Zulte Zwalm

Longkruidbosjes Wymiere Maldegemveld Panneweel Bueren Putten Bovenschelde Turfmeersen Scheldekant Kalevallei Phenixberg Neigembos Prindaal Groot Neigemveld t Riet Venebroeken Lieferingemeers Vosbroeken Kattenberg Ster Bos 't Ename Heurnedal Snippenweide Bois Joly Patersbos Gavers Kreken van Saleghem Lange Vaag Panneweel Meetjeslandse kreken Latemse meersen Moervaartmeersen Fondatie Astgemete Meersen Moervaart Steengelaag OCMW Stropersbos Vanderstallen Speelhof Klein Broek Schouselbroek Vliegveld Ursel Rietsnijderij Bronbosjes en meersen Moerasput-Oude Durme De Paepe Oude Durme Reepkens Heidebos Speelbos D' Heide Kalkense Meersen Langemeersen Zure Gavers Groene Meersch Scheldemeersen Durmemeersen Weiput Peeter Bulck Bettelhovebeek Munkbosbeekvallei Vossenhol Weymeers Perlinckvallei

WW WW BNVR/NR WW BNVR/NR WW BNVR/NR WW Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) Vl NR (AN) WW WW WW WW BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW BNVR/NR WW WW WW WW WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Durme WW WW BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW Durme WW BNVR/NR BNVR/NR Durme Durme Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW BNVR/NR Vl NR (AN) WW BNVR/NR WW Durme Vl NR (AN) Durme Durme Vl NR (AN) WW WW WW WW WW WW

0,6248 0,317 4,2193 1,599 18,3237 9,1571 2,812 19,6294 6,15 4,089 1,178 45,01 1,865 0,2225 1,1187 2,4945 0,367 0,412 5,04 1,423 29,5966 11,0287 4,417 13,27 12,262 1,6938 25,6145 1,7552 0,611 26,8715 13,606 1,7641 13,8778 0,616 1,6537 31,1064 4,2017 26,6 12,39 2,453 0,897 3,922 2,5 2,3733 1,9489 7,41 6,63 2,25 1,798 150,0602 3,43 2,135 57,4196 19,6295 0,714 4,01 5,8781 7,8738 6,9923 0,2569 2,9903 1,6852 0,345 0,813 0,51

opp. in eigendom

opp. in huur

0,6248 0,317 4,2193

0,6248

1,599 18,3237 9,1571 2,812 19,6294 6,15 1,689 1,178 45,01 1,865

8,6381 19,434 2,4

0,2225 1,1187 2,4945 0,367 0,412 5,04 1,423 29,5966 11,0287 4,417 13,27 12,262 1,6938 5,6145 1,7552 0,611 8,9015 5,611 0,539 13,8778 0,616 0,4286

22,3891 10,9561 4,417 13,32 1,6948 20 1,7541 17,97 7,995 1,2251

1,2251 31,1064

6,9933 11,102

31,1064

4,2017 26,6 12,39 2,453 0,897 3,922 0,923 1,4889 6,63 2,25 1,798 140,4602 3,43 2,135 56,5046 19,6295 0,714 4,01 3,7757 7,8738 6,9923 0,2569 2,9903 1,6852 0,345 0,813 0,51

2,5 1,4503 0,46 7,41

0,923

9,6

0,915

48,6178 6,5746

2,1024

1,2598

Instituut voor Natuurbehoud 166

opp. erkend

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

0,345

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden … Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

Provincie Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Balen Balen Balen Balen Balen Balen / Mol Beerse Beerse Beerse Berchem Berlaar Bilzen Boechout Bonheiden Bonheiden Bonheiden / Mechelen Bonheiden / Mechelen Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem Bornem (Mariekerke) Brakel Brasschaat Brecht Brecht Brecht Brecht Duffel Essen Essen Essen / Kalmthout Geel Geel Geel Geel Geel Geel Geel Geel Geel (Larum) Heist-op-den-Berg Heist-op-den-Berg Heist-op-den-Berg Heist-op-den-Berg / Westerlo Herentals Herenthout Herselt Herselt

Galgenschoor Groot Buitenschoor Hobokense Polder Kuifeend Goorken Goorken-Lokkerse Dammen Kruisberg Rode Del Biezen Braekeleer Graaf Hooiput Korhaan De Vennen Keiheuvel Rammelaars-Gerhoeven Scheps Griesbroek Molse Nete Duivelskuil Schrieken Vogelzang Wolvenberg Broekelst Planterij Molenbeekvallei-Vremde Cassenbroek Mechels Broek Mechels Broek Mispeldonk Eendenkooi Stort Achterweert Het Moer Te Hingene Nieuw veld Orchis Paddenbroek Planterijen Scheldeschorren van Branst Spierbroek Vlasrootput De Kluys Kraaienbroek Steenberg Klein Schietveld Hoekse Beemden Groot Schietveld Hoofsweer Kooldries Babbelbeekse Beemden Spijkerbroekje Wildertse Duintjes Vallei v/d Kleine Aa Malesbroek Zammelsbroek De Zegge Kalvarieberg Mosselgoren Mosselgoren Zammelsbroek Zegge Neerhelst-De Botten Goren Pelgrimhof Vallei Grote Nete Grote Netevallei Olens Gebroekt Bergen Langdonken Kattebos

BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) WW BNVR/NR Vl NR (AN) WW WW BNVR/NR WW WW BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW Vl NR (AN) BNVR/NR K.B.V.B.V. K.M.D.A. Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW WW WW WW Vl NR (AN) WW WW BNVR/NR Vl NR (AN)

45,75 215 1,2872 55,46 5,9572 3,359 1,7777 4,4657 0,0532 30,6253 5,299 9,7301 11,5326 14,5718 33,5 5,2596 25,0585 10,5665 9,863 16,3717 8,2135 2 4,48 0,9072 0,3135 3,572 25,9611 12,7957 86,6281 16,01 31,68 31,3274 2,053 2,202 0,5615 1,5775 0,258 30 1,5973 12,9799 0,0945 3,4265 0,421 14,538 1,7529 14,7515 17,9218 15 1,0055 0,1569 3,332 7,4428 1,8623 2,8655 94,3875 0,8492 20,505 2,8146 21,6509 2,1861 4,811 3,503 11 48,3326 20,4154 0,7901 0,4645 73,6427 6,2984

opp. in eigendom

opp. in huur 45,75 215

opp. erkend

261,15

1,2872 55,46 5,9572 3,359 1,7777 4,4657 0,0532 30,6253 5,299 9,7301 11,5326 14,5718 2,7596 25,0585 10,5665 9,863 16,3717 4,1985

0,9072 0,3135 3,572 25,2201 12,7957 26,2242 16,01

9,7301 5,1094 33,5 2,5

4,015 2 4,48

0,741

30,7989

60,4039

80,9123

31,68 31,3274 2,053 2,202 0,5615 1,5775 0,258 1,1043 12,9799 0,0945 3,077 0,421

1,5775 30 0,493

2,5243 9,7701

0,3495 14,538 1,7529 14,7515

17,9218 15 1,0055 0,1569 3,332 7,4428 1,8623 2,8655 92,78 0,8492 19,7403 2,8146 17,5769 2,1861 3,4325

26,9896 20,4154 0,7901 0,4645 73,2727 6,2984

1,6075

14

93,8235

0,7647 4,074

17,0605

1,3785 3,503 11 21,343

1,5464 2,197 11,3431

0,37

7,843

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

167

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden … Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

Herselt / Hulshout Herselt / Westerlo Hingene Hombeek Hoogstraten Hoogstraten Hoogstraten Hoogstraten Baarle-Hertog / Hoogstraten Hulshout Hulshout Kalmthout Kalmthout Kapellen Kasterlee

Het Goor Netevallei - Schaapswees Scheldeschorren aan de Notelaer Relegem Meersel Dreef Den Aerd Markmeanders Halsche Bemd Vallei van het Merkske Steenkensbeek Bunders Kalmthoutse Heide Maatjes Het Rood Vallei v/d Roeikensloop, grote en kleine Kaliebeek Drintjen Queten Tikkebroeken Steenbeemden Oude Spoorwegberm Kontich De Roost Snepkensvijver Kempense Heuvelrug Mushaagbos Tallaerthof Vallei Itterbeek en het Sneeuwklokje Visbeek-Kindernauw Bersegemheide Lintse Bossen De Kluis, Malle Barebeekmonding Oude Dijlearm Alebeemden Robbroek Battelaer Dijleboorden Mechels Broek Zuur Bemke Muizenhoek Moer Buitengoor De Maat - Den Diel Koeimook Buitengoor-Meergoor Put van Rauw Ronde Put Klein-Zwitserland Walenhoek Kleine Netevallei Vallei Grote Nete Steenbeemden Olens Broek Echelkuil Heide van Damme Hoge Miertse Heide Lieremansmoer Overbroek Grote Kleiput of Klein Boom Peulisbossen Coolhem Koningsbeemd Vallei Molenbeek Lieze Vallei Molenbeek-Kalfort Laenenbemd Seppeken t Goemerke Kartelbalbeemd Zomerklokje Kijkverdriet

BNVR/NR BNVR/NR WW WW BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN)

23,1931 26,3837 27 20 16,0407 29,4333 8,5097 5,5174 4,3947 4,1826 6,9772 941,6423 68,0772 22,05 1,1265

WW WW Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) WW WW WW BNVR/NR WW WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW WW Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR WW WW WW Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW Vl NR (AN) WW WW BOSR (ABG) WW WW WW WW WW WW WW WW BNVR/NR

0,987 27,6153 0,3215 11 15,3541 18,7306 14,845 5,5 80 2,2 39,6794 0,5 42,9636 5,4845 0,3095 7,107 3,641 21,6362 6 9 4,5 1,8362 60 19,1393 11,0203 145,2599 39,47 1,4145 2,6 100,3823 5,1857 6,5689 11,635 4,9973 1 19,0289 20,4595 23,0135 10,4676 168,434 1,3485 6 5,6075 78,64 1,25 0,334 1,0398 5,512 1,6991 0,4008 1 1,612 12,3797

Kasterlee Kasterlee Kessel Kontich Laakdal Lichtaart Lichtaart Lier Lier (Koningshooikt) Duffel / Lier Lille Lille Lier / Lint Malle Mechelen Mechelen Mechelen Mechelen Mechelen Mechelen Mechelen Mechelen Mechelen (Muizen) Baarle-Hertog / Merksplas Mol Mol Mol Mol Mol Mol / Retie Mortsel Niel Nijlen Nijlen Nijlen (Kessel) Herentals / Olen Oud-Turnhout Oud-Turnhout Oud-Turnhout Oud-Turnhout Poppel Putte Putte Puurs Puurs Puurs Puurs Puurs (Liezele) Ranst Ranst Ranst (Emblem) Ranst (Emblem) Ravels

opp. in eigendom

opp. in huur

opp. erkend

16,4666 22,9434

6,7265 3,4403 27 20 16,0407 29,4333

19,7597

8,5097 5,5174 4,3947 4,1826 6,9772 209,6633 68,0772

20,6595

731,979 22,05

1,1265 0,987 27,6153

3,1481 18,7306 14,845

26,8993 0,3215 11 12,206 18,7306 5,5 80 2,2

39,6794 0,5

36,6211 42,9636

5,4845 0,3095 5,107 3,641 21,6362

4,8805 2

6 9 4,5

4,05 2,72

1,8362 60 19,1393 5,6013

5,419 145,2599 39,47

1,4145 2,6 100,3823 5,1857 6,5689 11,635 2,7973 18,4099 20,4595

19,426 2,2 1 0,619 23,0135

10,4676 0,347 1,3485

168,087

167,109

6 5,6075 78,64 1,25 0,334 1,0398 4,781

11,3797

0,731 1,6991 0,4008 1 1,612 1

Instituut voor Natuurbehoud 168

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

1,0255 3,517

9,4789

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden … Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

opp. in eigendom

opp. in huur

Ravels Ravels Ravels Ravels (Weelde) Retie Rijkevorsel Rumst Schelle Schelle Sint-Amands Sint-Amands Sint-Amands Sint-Amands (Oppuurs) Sint-Katelijne-Waver Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Merksplas / Turnhout Laakdal (Veerle) Laakdal (Veerle) Vorselaar Weelde Westerlo Essen (Wildert) Willebroek Wilrijk Wommelgem Wuustwezel Zandhoven Zandhoven Zandhoven Antwerpen (Zandvliet) Zoersel Zoersel

Kijkverdriet Mosdijk Vogelenzang Spoorlijntje - Weelde Statie Goorbossen Bonte Klepper Oude Netearm Kelderijlei Maaienhoek Vallei Klaverbeek Vallei Lippelose beek Vlasrootputten Wilgskes Hondsbossen Sevendonk Peerdsven Tielenheide De Dongen Dombergheide F. Segersreservaat Klei Koeiven Laksheide Peerdsven Van de Veldereservaat Winkelsbroek Zwarte Heide Turnhouts vennengebied Werft Favorietjes Groot Schupleer Batenheide Kwarekken Bezinkingsbekkens Arkenbos Fort 7 Schijnvallei Groot Schietveld Binnenbos Hof van Boutserem Viersels Gebroekt Grensstrook Zoerselbos Zoerselbos

Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW BNVR/NR BOSR (ABG) Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW WW WW WW WW WW WW WW WW BNVR/NR Vl NR (AN) WW BNVR/NR BNVR/NR WW Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW WW Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN)

9,8662 0,7104 1,5535 23 10,9 7,1132 1,76 1,2 5 0,6784 1,7376 0,4598 1,4584 15,8181 67,6 2,9885 6,5948 2,203 7,0716 26,9969 8,7575 9,1469 3,7632 13,7932 0,3848 15,8451 2,3289 89,6398 14,9525 6,8296 4,9845 1,7222 2,123 3,8133 30,3328 15,8778 11,63 9,9083 2,9997 37 3,5386 44,118 9,8556 97,1271

3,3843 0,7104 1,5535

6,4819

Provincie Limburg Alken / Hasselt As As / Maaseik / Opglabbeek Beringen Bilzen Bilzen Bilzen Bilzen Bilzen Bilzen Bocholt Bocholt Bocholt Bocholt / Bree Borgloon Borgloon Borgloon Borgloon Bree Bree Bree Bree / Kinrooi Bree / Meeuwen-Gruitrode Diepenbeek

Mombeekvallei Heiderbos Bosbeek Vallei van de Zwarte Beek Molenbeemden Bonijters Bosch Weyerke Wilderpark Hoelbeek Katteberg Balke Bemden Kreielerbos- Veldhoven Veldhoven Sint-Maartensheide Bolleberg Kuttekoven Meersbeemden Vallei van de St. Annabeek Luyssen St. Martensheide Koelerheike Mariahof Ittervallei Dauteweyers

BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR S.L.L. S.L.L. S.L.L. WW WW BNVR/NR BNVR/NR S.L.L. WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR S.L.L. Vl NR (AN) WW WW S.L.L. BNVR/NR

15,4005 20,9211 26,9078 898,0455 3,6541 5,7936 0,0391 1,3481 3,71 2,5 2,2965 6,608 0,474 73,8533 1,8 1,881 1,3 7,4812 0,953 30,3697 1,531 25,8818 14,6937 8,1001

opp. erkend

23 10,9 7,1132

7,1132 1,76 1,2 5

0,6784 1,7376

10,7885 67,6 2,9885 6,5948 0,703 1,1053 3,621

0,4598 1,4584 5,0296

1,5 5,9663 23,3759 8,7575 9,1469

5,9663

3,7632 0,157 15,8451 1,2385 86,7898 14,9525 3,2845

13,7932 0,2278 1,0904 2,85

60,6807

6,8296 1,7 1,7222

2,123 3,8133 30,3328 15,8778

15,8778

11,63 9,9083 2,9997 37 3,5386 44,118 9,8556 97,1271

13,907 1,986 25,0452 245,1076 1,0936 5,7936 0,0391

1,2735 6,608 0,474 63,5343

1,4935 18,9351 1,8626 652,9379 2,5605

9,221

381,8563

1,3481 3,71 2,5 1,023

10,319 1,8

1,881 2,0472 0,953 30,3697

14,0267 1,223

1,3 5,434

1,531 25,8818 0,667 6,8771

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

169

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden ‌ Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

Diepenbeek Diepenbeek Dilsen Dilsen (Stokkem) Dilsen (Stokkem) Dilsen (Stokkem) Dilsen (Stokkem) Dilsen (Stokkem) Genk Diepenbeek / Genk Halen (Zelem) Diest / Halen Ham Hamont Hamont-Achel Hamont-Achel / Neerpelt Hasselt Hasselt Hasselt Hechtel-Eksel Hechtel-Eksel / Peer Hechtel-Eksel Hechtel-Eksel Heers Heers Heers Herk-de-Stad Heusden-Zolder Heusden-Zolder Heusden-Zolder Heusden-Zolder Heusden-Zolder Heusden-Zolder Beringen / Heusden-Zolder Heusden-Zolder / Lummen Hoeselt Hoeselt Hoeselt Houthalen Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren / Peer Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Kinrooi (Kessenich) Kinrooi (Kessenich) Kinrooi (Kessenich) Kinrooi Kinrooi Kinrooi Kinrooi Kinrooi Bree / Kinrooi Kortessem Diepenbeek / Kortessem Borgloon / Kortessem Lanaken Lanaken Leopoldsburg Maasmechelen (Leut) Maasmechelen (Leut) Lommel Lommel Lommel Lommel Lummen Maaseik Maaseik Kinrooi / Maaseik

Pomperik-Dorpsbeemden Dijken Dilserheide Dilserbos en Platte Lendenberg Lanklaarderbos - Saenhoeve Negenoord Oud Kanaal Ven Stockheimder Bosch Het Wik Maten Gorenbroek Vallei v.d. Zwarte Beek - benedenstr. Rammelaars-Gerhoeven Buitenheide Achelse Kluis Warmbeekvallei Rode Vijvers Galgenberg Tommelen Veewei Dommelvallei In De Brand Pijnven Egoven, Heers Klein-Gelmen-beemd Waterkuil Schulensbroek Op Den Aenhof Bolderberg Galgenberg Laambroeken Schansbeemden Wijvenheide Helderbeek Melisbroek - Vieversel Wijngaardbossen Demervallei Teugelenbeemd Jouten Tenhaagdoornheide Mangelbeek Begijnenvijver Brelaerheide Hellebroekvijvers Laambroekvijvers Kollegreend Koningssteen Steenberg Grootbroek De Zig Manestraat Stamprooierbroek Tienderschay Hasselterbroek Nietelbroeken Jongensbos Zammelen Hochter Bampd Ziepbeek Grote Beek Koutenweide Vilain XIIII Heuvelse Heide Riebos Tip Vloeiweiden in de Watering Vallei van de Zwarte Beek - middenstr. Lebaerdijk Jagersborg Itterbeek

BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BOSR (ABG) BOSR (ABG) S.L.L. S.L.L. S.L.L. BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) S.L.L. BNVR/NR BOSR (ABG) WW WW WW BOSR (ABG) BOSR (ABG) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) S.L.L. S.L.L. S.L.L. S.L.L. WW Vl NR (AN) BOSR (ABG) BNVR/NR S.L.L. S.L.L. WW Vl NR (AN) Vl NR (AN) WW S.L.L. S.L.L. S.L.L. S.L.L. S.L.L. S.L.L. BOSR (ABG) S.L.L. S.L.L. S.L.L. S.L.L. S.L.L. BNVR/NR BOSR (ABG) BNVR/NR S.L.L. Vl NR (AN) BNVR/NR S.L.L. S.L.L. WW WW WW WW BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) BNVR/NR

37,0854 11,2628 0,643 58,16 83,69 44,0027 27,902 1,898 106,09 218,5939 39,8379 49,8187 27,3518 4,1895 31,168 7,7166 3,569 29,82 3,26 21,6782 32,7325 11,44 36,93 10,4801 0,436 0,1761 44,3858 35,71 26,459 10,8156 33,392 52,3944 8,2833 147,2983 34,86 2,2337 16,247 0,729 1,956 358,5416 50,4772 3,8435 6,3177 1,594 14,5082 44,8941 6,601 8 136,41 35,4204 0,3992 106,6649 0,5073 35,802 1,299 82,04 8,9658 44,054 165,6489 34,1327 0,023 1,76 17,5 9,4916 7,3792 8,9195 156,6871 2,5 86,54 41,5942

opp. in eigendom

opp. in huur

opp. erkend

37,0854

35,1855

44,0027 27,902

26,6847

106,09 147,7591

85,4824 200,4079

11,2628 0,643 58,16 83,69

1,898 70,8348 39,8379 49,8187 20,936 4,1895 31,168 5,4364

6,4158

2,2802 3,569

29,82 19,8112 32,3345 11,44 36,93

43,3328 35,71 6,6537 10,8156 23,6566 28,4126 8,2833 147,2983 34,86 2,2337 13,7439 0,729 81,4981 50,4772 3,8435 6,3177

3,26 1,867 0,398

10,4801 0,436 0,1761 1,053 19,8053 9,7354 23,9818

2,5031

32,1512 21,67 13,5464 20,9395 45,0663 2,649

10,6169

1,956 277,0435

1,594 14,5082 44,8941 6,601 8 136,41 18,3565 0,3992 103,7284 0,5073 35,802 1,299 82,04 5,6208 11,382 3,0272 0,023

5,0755 133,4024 86,54 40,2333

17,0639 2,9365

66,9953

3,345 44,054 154,2669 31,1055 1,76 17,5 9,4916 7,3792 3,844 23,2847 2,5 1,3609

Instituut voor Natuurbehoud 170

19,451

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

8,9115

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden … Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

opp. in eigendom

Maasmechelen Maasmechelen Meeuwen-Gruitrode / Maaseik (Opoeteren) Bocholt / Meeuwen-Gruitrode / Peer Neerharen Maaseik (Neeroeteren) Neerpelt Neerpelt Neerpelt Neerpelt Nieuwerkerken Overpelt Peer Riemst Riemst Dilsen (Rotem) / Maaseik (Neeroeteren) Sint-Truiden Tessenderlo Tessenderlo Tongeren Tongeren Tongeren Tongeren Tongeren Sint-Truiden / Tongeren Riemst (Val-Meer) Voeren Voeren Voeren Wellen Wellen Wellen Zichen-Zussen-Bolder Zonhoven Zonhoven Zonhoven Zonhoven Zonhoven Zonhoven

Maaswinkel Mechelse Heide Oudsberg A-beek Neerhagerheide Tösch-Langeren Drie bogen Hageven Pastoorsvenneke Beussen Muggebosje Plat Ortolaan Pitjesberg Tiendeberg Bergerven Overbroek Oosterbergen Houterenberg Keiberg Kolmont Bronnen Herk Kevie Spoorweg Tienen Spoorwegzate Tongeren De Coolen Altenbroek Berwijn Welberg Broekbeemd Grote Beemd Houtkant Wellen Zichen-Zussen-Bolder Geelberg Kolveren Slangebeekbron en Ballewijer Platwijers Teut Welleke

BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN) S.L.L. BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR WW BNVR/NR WW Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR S.L.L. BNVR/NR S.L.L. Vl NR (AN) BNVR/NR BOSR (ABG) WW WW WW BNVR/NR S.L.L. BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) S.L.L. S.L.L. S.L.L. BNVR/NR S.L.L. S.L.L. S.L.L. Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN)

4,751 688,362 130,7638 31,4142 42,35 65,9094 2,4155 195,6854 1,036 0,8614 1,9872 32,7041 34,9818 2 2,5589 134,3316 25,5674 0,541 59,2798 2,3044 18,58 0,6752 86,3844 8,2838 13,564 0,3384 127,0148 9,1087 2,7495 14,6605 0,7205 0,054 43 5,4686 25,2239 24,3693 111,1963 376,553 4,0284

4,751 12,493 130,7638 19,4931

Provincie Vlaams-Brabant Aarschot Aarschot Aarschot Aarschot Aarschot Aarschot Asse Asse Beersel Beersel Beersel (Alsemberg) Begijnendijk Begijnendijk Begijnendijk Bierbeek Bierbeek Bierbeek Bierbeek / Oud-Heverlee Bierbeek (Opvelp) Boortmeerbeek Boutersem Boutersem Diest

Achter Schoonhoven Kalstersbos Langdonken Molenheide Vorsdonkbos-Turfputten Eikelberg Droogveld Tromdries Rilroheide Steenputbeek Kesterbeekmoeras Meren Molenberg Papendel Blauwschuurbroek Hazeberg Weterbeek Meerdaal Molensteen Pikhakendonk Velpevallei-Snoekengracht Malendriesvallei Papenbroek

BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR

2,182 2,79 2,547 9,9259 40,0099 21,7614 0,633 0,086 2,0223 11,2211 2,7094 0,3533 0,087 3,4677 3,0166 1,88 2,273 143,19 1,052 0,494 13,9446 4,5353 5,6531

2,182 2,79 2,547 9,9259 38,5756 21,7614 0,212 0,086 2,0223 11,2211 2,7094

65,7604 0,3425 56,6052

opp. in huur

opp. erkend

675,869 11,9211 42,35 0,149 2,073 139,0802 1,036

34,9849 194,7221

0,8614 2,2151 34,9818

9,3316 14,1505 0,541

1,9872 30,489 2 2,5589 125 11,4169

2,5589 36,0505

59,2798 2,3044 18,58 0,6752 72,5727 0,0754 127,0148 9,1087 2,7495 10,2987 0,7205

13,8117 8,2838 13,4886 0,3384

65,5334

4,3618

12,4645

0,054 43 5,4686 16,1758 9,2435 69,2967 4,0284

9,0481 24,3693 101,9528 307,2563

17,6547 25,5308

1,4343

5,5809

0,421

0,3533 0,087 3,4677 3,0166 1,88 2,273 143,19 1,052 0,494 13,9446 4,5353 5,6531

10,284 3,5814

Instituut voor Natuurbehoud Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

171

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden … Gemeente

Naam reservaat

Beheerder

totale opp. (ha)

Diest Diest Diest Dilbeek Dworp Galmaarden Galmaarden Glabbeek Haacht Haacht Halle Halle Halle Halle Halle Herent Herent / Kortenberg Herne Hoegaarden Hoegaarden Boutersem / Hoegaarden / Tienen Hoeilaart / Sint-Genesius-Rode Hofstade Holsbeek Holsbeek / Tielt-Winge Huldenberg Huldenberg Huldenberg Huldenberg Huldenberg / Oud-Heverlee Kampenhout Kampenhout Kampenhout Kampenhout / Kortenberg Keerbergen Keerbergen Keerbergen Kortenberg Kortenberg Kortenberg Landen Leuven Leuven Linter Londerzeel Lubbeek Lubbeek Lubbeek Oud-Heverlee Oud-Heverlee Overijse Pepingen Roosdaal Rotselaar Rotselaar Scherpenheuvel Scherpenheuvel-Zichem Sint-Genesius-Rode Sint-Pieters-Leeuw Sint-Pieters-Leeuw Steenokkerzeel Ternat Tielt-Winge Tienen Tienen Tremelo Tremelo Vilvoorde Zemst Zoutleeuw

Gasthuisbos De Drie Beken Groot Asdonk-De Schans Begijnenborrebos Duling Kluisbos Markvallei Paddenpoel Antitankgracht Hollaken Bosch Hallerbos Beerendries Groebegracht Maasdalbos Warande Kastanjebos Molenbeekvallei Nechelputbos Meldertbos Rosdel Mene-Jordaanvallei Zoniënwoud Hofstade Wingevallei Hagelandse Vallei Klein Broek Laanvallei Margijsbos Veeweide Doode Bemde Hellebos Torfbroek Nico De Boeve Silsombos Broekelei Kruisheide Pommelsven Eikenhof Rotte Gaten Silsombos Beemden Wijgmaalbroek Rotspoel Doysbroek Lindebeek De Spicht De Zeyp Gellenberg Heverlee Heulpoel Overijse Bos Ter Rijst Berchembos Wijngaardberg Beninksberg Demerbroeken Demerbroeken Kwadebeekvallei Zuunvallei Laarbeekvallei Floordambos Dronkenborre Walenbos Aardgat Spoorwegberm Tienen Bolloheide Zegbroek Peutiebos Terlinden Vinne

BOSR (ABG) Vl NR (AN) WW BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR WW BOSR (ABG) WW WW WW WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BOSR (ABG) BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR WW BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR WW BOSR (ABG) Vl NR (AN) BNVR/NR BOSR (ABG) WW BNVR/NR Vl NR (AN) Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR Vl NR (AN) BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR BNVR/NR

11,02 2,3148 80,521 0,7071 3,89 6,6388 8,9108 1,8228 3,6309 6,082 63,78 2,726 2,3895 8,13 2,166 25,8568 11,544 0,5992 9,9991 6,1776 31,3877 117,22 25 0,553 18,7309 2,0393 114,1722 2,403 35,1878 98,6626 8,9446 31,0586 1,6635 26,439 11,3234 10,36 4,94 17 7,488 12,3301 5,9932 1,232 0,4837 13,7889 0,2265 22,4117 0,6895 17 47,13 30,759 6,3567 28,59 2,434 13,5782 46,5193 35,3221 78,4937 12,563 13,2234 2,4849 2,776 0,3686 225,321 2,979 0,8459 12,965 0,27 0,1802 120 10,521

opp. in eigendom

opp. in huur

11,02 2,3148 0,521 0,7071 3,89 6,6388 8,3204 1,8228 0,4147

80

0,5904

9,0714

3,2162 6,082

63,78 2,726 2,3895

22,8969 11,544

8,13 2,166 2,9599

22,3954

0,5992 9,9991 6,1776 31,1727 117,22

0,215 25

0,553 18,7309 2,0393 114,1722 2,403 35,1878 69,834 8,9446 7,8797 1,6635 26,439 2,752

7,38 12,3301

28,8286

70,5501

23,1789

28,3511

8,5714 10,36 4,94 17 0,108 5,9932

1,232 0,4837 1,466 0,2265 22,4117 0,6895

12,3229

17 47,13 30,759 6,3567 28,59 2,434 13,5782 46,5193 35,3221 75,4817 3,8596 2,4849 1,3686 0,3686 225,321

11,3416

3,012 12,563 9,3638 1,4074

2,979 0,8459 12,965 0,27 0,1802 120 10,521

Instituut voor Natuurbehoud 172

opp. erkend

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

9,5774 2,9803

Ichtegem Ichtegem + Torhout Ieper Ieper Ieper Izegem Izegem Jabbeke Jabbeke Koekelare Koekelare Koekelare Koekelare Koekelare Kortrijk Kortrijk Lichtervelde Lichtervelde Poperinge Poperinge Poperinge Poperinge Staden Veurne

Alveringem Avelgem Beernem Beernem Beernem Brugge Brugge Brugge Brugge Damme De Haan De Haan De Haan Heuvelland Houthulst Houthulst Houthulst Houthulst

PROVINCIE WEST-VLAANDEREN

GEMEENTE

Eversam Oude Scheldearm Kerkhove Lippensgoed-Bulskampveld Oefenterrein "Rijkevelde" Vagevuurbos Oefenterrein "Rijkevelde" Rijkevelde Smisjesbos Waggelwater Rijkevelde Duinen, Wenduine Duinen,Klemskerke Duinen,Vlissegem Hellegatbos (Rodenberg) Merkem Munitiedepot Staatsbos Houthulst Staatsbos Houthulst (Rotsebos) Poelkemveld Staatsbos Wijnendale De Galgebossen Groenenburg Wit Huis Rhodesgoed te bebossen grond Munitiedepot Vloetemveld-noord Arboretum Koekelare Rijkskwekerij Koekelare Staatsbos Koekelare Staatsbos Koekelare(Klijtgat) Staatsbos Koekelare(Vuilijver) Kennedybos Preshoekbos Huwynsbossen te bebossen grond Canadabos De Galgebossen Helleketelbos Helleketelbos Vijverbos Pistelbos

NAAM

Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge

3,35 6,71 181,29 60,83 3,91 8,70 39,25 5,19 25,64 41,71 8,28 3,28 46,06 10,31 2,26 15,95 13,88 32,24 1,73 12,24 23,00 5,23 36,67 9,48 6,58

HOUTVESTERIJ

28,83 2,10 90,78 25,15 19,26 2,37 19,84 7,83 6,86 63,73 53,68 44,16 53,75 15,86 12,88 122,69 63,61

HECTARE

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid Aalter Berlare Berlare Berlare Beveren Brakel Buggenhout Deinze

PROVINCIE OOST-VLAANDEREN

Zwevegem Zwevegem (Moen) Zwevegem

Wielsbeke Wielsbeke Wingene Wingene Zedelgem Zedelgem Zedelgem Zedelgem Zedelgem Zonnebeke Zonnebeke

Wielsbeke

Wielsbeke

Wielsbeke

Waregem Waregem Wevelgem Wevelgem Wielsbeke

Waregem

Waregem

Waregem

Waregem

GEMEENTE

Hooggoed Berlare Broek Maeydonk Oude Schelde Militair Domein Hoogveld Buggenhoutbos Gottem

Oude Leiearm, Ooigem-Desselgem Oude Leiearm, Ooigem-Desselgem Oude Leiearm, Wielsbeke-Waregem Oude Leiearm, Wielsbeke-Waregem Schoendalebocht Sisput Ijzerpoortbos Leiebos Oude Leiearm, Ooigem-Desselgem Oude Leiearm, Ooigem-Desselgem Oude Leiearm, Wielsbeke-Waregem Oude Leiearm, Wielsbeke-Waregem Schoendalebocht Sisput Kraaiveldbos Vagevuurbos Munitiedepot Veldbos Vloetemveld-noord Vloetemveld-zuid Vuile Moere Groenenburg Staatsbos van Zonnebeke (polygoon) Grandvalbos Kraaibos (Moen) Mortagnebos

NAAM

Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent

Brugge Brugge Brugge Brugge

71,45 3,39 27,71 13,02

66,76 126,91 10,42 3,27 17,02 9,33 156,24 4,12

Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge

Brugge 3,61 1,21 0,21 7,72 52,42 51,79 10,39 35,94 35,54 9,30 4,57

0,92

Brugge

Brugge

1,25 1,27

Brugge Brugge Brugge Brugge Brugge

Brugge

Brugge

Brugge

HOUTVESTERIJ

2,64 1,37 0,39 18,46 20,00

0,48

1,24

0,57

HECTARE

Tabel 19.7. Gedocumenteerde lijst van de natuurgebieden in Vlaanderen beheerd door AMINAL Afdeling Bos en Groen (toestand 1/1/97) (gegevens AMINAL Afdeling Bos en Groen)

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden ‌

Instituut voor Natuurbehoud

173

174

Deinze Deinze Dendermonde Dendermonde (Baasrode) Dentergem Dentergem Gavere Geraardsbergen Geraardsbergen Hamme Kluisbergen Kluisbergen Kluisbergen Kluisbergen Knesselare Knesselare Knesselare Lokeren Maarkedal Maldegem Maldegem Merelbeke Merelbeke Nazareth Nazareth Ninove Ninove (Meerbeke) Oosterzele Oudenaarde Oudenaarde Ronse Sint-Niklaas (Sinaai) St.-Gillis-Waas Stekene Stekene (Sinaai) Stekene (Sinaai) Wichelen Wortegem-Petegem Zele Zelzate Zulte Zulte Zulte Zulte

GEMEENTE 13,06 3,74 13,35 1,60 0,21 2,32 0,94 8,93 85,97 13,87 14,95 40,81 0,66 4,16 65,04 17,76 80,06 3,97 25,67 142,01 9,97 18,33 1,50 14,61 6,08 2,95 45,02 9,56 6,30 1,49 13,38 77,01 11,20 47,03 10,67 4,78 8,67 7,98 5,60 4,38 7,83 8,37 3,16 2,32

Vlassenbroekse Polder Gottem Oeselgem Meilegem Hasseltbos Karcoolbos Drie Goten Beiaardbos Kluisbergbos Meerse Scheytteput Drongengoed Koningsbos Militair Domein Molsbroek Bos ter Rijst Drongengoed Militair Domein Huysclonkbos Teirlinckput Kriephoek Militair Domein Vriesenbos Neigembos Spiegeldriesbos Het Veer Meerse Muziekbergbos De Heirnisse Stropersbos Stropersbos Wullenbos De Heirnisse Paardeweide Het Anker Berlare Broek Karnemelkpolder Gottem Grammene Machelenput Oeselgem

HECTARE

Grammene Machelenput Oude Schelde

NAAM

Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent Gent

Gent Gent Gent

HOUTVESTERIJ

Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Arendonk Baarle-Nassau Balen Beerse Bornem Brasschaat Brasschaat Brasschaat Brasschaat Brasschaat Brasschaat Brecht Brecht Brecht Brecht Dessel Essen Grobbendonk Heist-op-den-Berg Herentals Herentals Hoogstraten Hoogstraten Hulshout Kalmthout Kalmthout Kalmthout Kapellen Kapellen Kapellen Kapellen Kasterlee Kasterlee Lille Malle Malle Mechelen

PROVINCIE ANTWERPEN

Zwalm Zwalm

GEMEENTE

Colateur Hoge Vijvers I Hoge Vijvers II Lusthoven Wouwers Schootse Hoek De Most Kolonie Merksplas De Notelaar De Inslag De Uitlegger Groot Schietveld-Schietstand Klein Schietveld-Franse Heide Klein Schietveld-Grote Heide Klein Schietveld-Ploegsebaan Groot Schietveld-Marum Groot Schietveld-Schietstand Groot Schietveld-Vossegat Volharding Colateur Achterste Duintjes Militair Domein Hooiweg Merodebossen Militair Domein De Elsakker Rijksweldadigheidskolonie Herenbossen Klein Schietveld Noord Vallei Kleine Aa Withoefse heide De Uitlegger Klein Schietveld Noord Klein Schietveld-Franse Heide Klein Schietveld-Grote Heide Hoge Rielen Kraanschot - Kamp van Tielen Bersheide (E3 put) Vliegveld Oostmalle Wolfschot Het Broek

Blarewater Meilegem

NAAM

9,15 102,04 216,35 25,74 4,26 41,02 99,72 3,77 4,37 147,75 18,69 49,93 54,70 96,50 8,88 82,27 85,07 147,34 6,90 9,16 12,86 29,59 0,67 103,31 43,05 155,31 279,95 60,54 160,63 0,51 16,64 70,74 25,12 121,05 28,80 240,31 378,23 17,10 29,69 31,46 15,61

2,34 3,17

HECTARE

Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Antwerpen Turnhout Turnhout Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Turnhout Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Turnhout Turnhout Turnhout Antwerpen Antwerpen Antwerpen

Gent Gent

HOUTVESTERIJ

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden ‌

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

Instituut voor Natuurbehoud

As As As As As Bilzen (Beverst) Bilzen (Eigenbilzen) Bilzen (Waltwilder) Bocholt Bocholt Bree Bree Bree

PROVINCIE LIMBURG

Mechelen Mechelen Merksplas Merksplas Mol Mol (Postel) Retie Niel Olen-Westerlo Oud-Turnhout Oud-Turnhout Puurs Ravels Ravels Rijkevorsel Rijkevorsel Schilde Stabroek Tongerlo Turnhout Turnhout Turnhout Westerlo Westerlo Willebroek Willebroek Wuustwezel Wuustwezel Wuustwezel Wuustwezel Wuustwezel

GEMEENTE

Bosheide Hoekens Hondshegge Klaverberg Kleine Homo Schoonbeek Stelebos Groenendaal Lozerheide Oud Kanaal De Luysen Hasselterbroek Oud Kanaal

Meulebossen Spildoren Graafsbos (Kromven) Kolonie Merksplas Mol-Sluis De Ronde Put Walen Hoek Militair Domein De Melle-E3-put Staatsbos Ravels Coolhem Staatsbos Ravels Vliegveld Weelde Kolonie Merksplas Volharding Driehoek Ravenhof Sterschotbos Kamp van Tielen Sevendonk Vliegveld Weelde Mil. Domein Westerlo Militair Domein Het Arkenbos Het Broek Groot Schietveld-Marum Groot Schietveld-Moerken Groot Schietveld-Schietstand Noordheuvel Pastoorsbos

NAAM

5,02 1,24 6,25 20,32 75,31 128,45 5,27 58,53 200,00 1,35 6,45 19,18 5,50

31,19 23,30 121,75 103,50 2,98 59,29 40,86 3,18 49,61 19,93 78,64 795,68 75,74 87,57 60,88 34,10 22,00 28,99 378,23 67,60 20,40 37,62 7,23 30,33 94,03 91,54 170,42 2,51 33,69 16,68

HECTARE

Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Bree Bree Bree Bree Bree

Antwerpen Antwerpen Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Antwerpen Turnhout Turnhout Turnhout Antwerpen Turnhout Turnhout Turnhout Antwerpen Antwerpen Antwerpen Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Turnhout Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen

HOUTVESTERIJ Dilsen Dilsen Dilsen Dilsen Dilsen - Stokkem Halen Hamont-Achel Hamont-Achel Hamont-Achel Hasselt Hasselt Hechtel-Eksel Hechtel-Eksel Hechtel-Eksel Heers Heers Heers Heusden-Zolder Heusden-Zolder Heusden-Zolder Heusden-Zolder Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Houthalen-Helchteren Kinrooi

GEMEENTE Dilserbos Kalerheide Koeieweide Platten Lendenberg Lanklaarderbos St Jansberg Beverbeek Boven Beerbeek Warande Nieuwe Heide Zonderik-Galgenberg Gemeentebos In de Brand Pijnven Heiken Hornebos Marlinne het dorp Galgenberg Op den Aenhof Vieversel gemeentebossen ? Beyaert Bijl en Bergen e.a. Broekskens e.a. De Bergen De Hutte Groot Goor Halleveld Hanenbos Hoevebos Kapellenblok Kraanberg Loerschotten Mangelbeek Molenheide Muizenbos en Keuteldonk Oirlandseheid Schambraken Schapenbeemd e.a. Streep Wevenbossen Zuurbos gemeentebossen Grootbroek

NAAM 34,89 42,36 11,64 23,25 135,94 40,16 12,06 23,15 42,21 7,06 162,38 302,05 29,55 549,34 6,02 31,90 3,66 25,62 35,71 10,23 38,80 1,00 2,08 4,12 2,53 21,72 91,72 4,44 1,00 3,77 16,56 0,77 171,14 46,07 32,02 102,40 0,80 76,18 1,08 1,11 73,66 23,14 0,45 25,21 171,37

HECTARE Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Bree Bree Bree Hasselt Hasselt Hechtel Hechtel Hechtel Hasselt Hasselt Hasselt Hechtel Hechtel Hechtel Hechtel Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree

HOUTVESTERIJ

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden ‌

Instituut voor Natuurbehoud

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

175

176

Kortessem Kortessem Kortessem/Borgloon Lanaken Lanaken Lanaken Lanaken Lanaken/Maasmechelen/Zutendaal Leopoldsburg Lommel Lommel Lommel Lummen Lummen Maaseik Maaseik Maaseik Maaseik Maaseik Maasmechelen Maasmechelen Maasmechelen Maasmechelen Maasmechelen Meeuwen-Gruitrode Meeuwen-Gruitrode Meeuwen-Gruitrode Meeuwen-Gruitrode Meeuwen-Gruitrode Meeuwen-Gruitrode Meeuwen-Gruitrode Neerpelt Neerpelt Opglabbeek Opglabbeek Opglabbeek Opglabbeek Overpelt Overpelt Overpelt Overpelt Riemst Tessenderlo Tongeren Tongeren

GEMEENTE

Het Holland Jongenbos Belle Vue Asbroek-Petersheimbos Heidemolen Isaekshoef Molenberg Heiwijk gemeentebossen Op 't Stort Pijnven Waaltjesbos Melisbroek Monnikshof Aerdshouw De Meuren De Mieren Jagersborg Zandberg Bosheide Heiwijk Isaekshoef Mechelse Bos Pitteursbos Donderslag Dorperheide Gruitrodeheide Het Laer Ophovenderheide Solterheide Turfven Bergheide Kolisheide De Kempen Grote Heide Het Laer Lauwelsbroek Groten hof Heide achter de gorten In het wedel Pijnven Grote Bos Gerhagen Kolmont Rooierbos

NAAM 12,53 98,26 87,20 487,57 5,22 130,85 12,89 361,37 93,27 128,13 133,04 190,24 24,50 26,66 23,98 0,62 1,35 265,32 2,31 0,36 198,29 35,19 3,00 11,50 11,54 100,47 272,46 2,63 68,34 0,34 3,85 4,70 0,15 5,00 131,71 0,41 3,50 13,34 1,20 6,45 170,18 26,44 6,04 29,51 2,08

HECTARE

Hechtel Hechtel Hechtel Hasselt Hasselt Bree Bree Bree Bree Bree Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Bree Bree Bree Bree Bree Bree Bree Hasselt Bree Bree Bree Bree Bree Hechtel Hechtel Hechtel Hechtel Hasselt Hechtel Hasselt Hasselt

Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt

HOUTVESTERIJ

Bertem Bierbeek Geetbets Halle Halle Hoeilaart Holsbeek en Lubbeek Huldenberg Kampenhout Kortenaken Kortenaken Lennik Leuven Leuven Liedekerke Londerzeel Lubbeek Opwijk Oud-Heverlee Oud-Heverlee Oud-Heverlee Overijse Pepingen St. Genesius-Rode St. Genesius-Rode Tervuren Tervuren Tielt-Winge Tielt-Winge Tielt-Winge Vilvoorde Zemst/Weerde

PROVINCIE VLAAMS-BRABANT

Voeren Voeren Zonhoven Zonhoven Zonhoven Zutendaal Zutendaal Zutendaal

GEMEENTE

Bertembos Meerdaalwoud Warandebos Hallerbos Verdronken Torenbos Zoni‘nbos Chartreuzenbos Het Rodebos en Laanvallei D.N. Berg Molenbos Schotsebos Park van Gaasbeek Egenhovenbos Heverleebos Liedekerkebos Kruisheide Lindenbos (voorheen Bleekbos) Kravaalbos Heverleebos Meerdaalwoud Munitiedepot Meerdaal Zoni‘nbos Ter Rijst Zevenborre Zoni‘nbos Park van Tervuren Zoni‘nbos Alsberg Troostenbergbos Walenbos Tangelbeekbos Weerdse Vijver

Alserbos Nuroperbemd De Teut Geelberg Klein Hengelhoef Bezoensbeek Stelebos Vliegveld

NAAM

17,16 518,01 7,00 517,18 9,67 1181,11 69,47 90,06 11,21 13,62 15,34 34,13 51,21 281,46 66,05 3,19 33,49 9,17 295,92 735,64 181,14 0,48 28,59 5,15 458,08 150,60 651,16 0,91 52,30 182,40 24,20 20,20

58,46 5,49 2,65 39,91 80,45 54,19 12,83 264,80

HECTARE

Groenendaal Groenendaal Groenendaal Leuven Leuven Leuven Leuven Leuven Groenendaal Leuven Leuven Groenendaal Groenendaal Leuven Groenendaal Leuven Leuven Leuven Groenendaal Groenendaal Groenendaal Groenendaal Groenendaal Groenendaal Leuven Leuven Leuven Leuven Leuven

Leuven Leuven

Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt Hasselt

HOUTVESTERIJ

Bijlage bij 19. De verwerving van natuurgebieden …

Natuurrapport 1999. Toestand van de natuur in Vlaanderen: cijfers voor het beleid

Instituut voor Natuurbehoud